Kinh Thủ Lăng Nghiêm

HẾT QUYỂN TƯ

CHÚ-THÍCH (2018)

GIẢI-THÍCH CHỮ VÔ-VI THEO ĐẠO-GIÁO (Trích của GS. Huỳnh Minh-Đức.)

ĐOẠN 29 _ Vô-vi (無為):

Đạo Đức Kinh, chương 48, Lão Tử viết: 無為而無不為 = Vô vi nhi vô bất vi = Không làm gì cả, mà không gì là không làm. Theo sát nghĩa thì ‚vô-vi‛ có nghĩa là ‚không làm‛. Nhưng theo ý-nghĩa triết-học của Đạo Đức Kinh của Lão Tử và cả những nhà Nho thông-thái thì ‚vô-vi‛ không phải là ‚không chịu làm gì‛ mà ý nói ‚làm theo sự đòi hỏi của tự-nhiên‛ chớ không làm theo dục-vọng tầm-thường của con người. Câu này rất quan-trọng trong thái-độ làm người của kẻ sĩ ngày xưa.

Triết-học Trung-Hoa rất chuộng tự-nhiên. Con người sống phải đối-phó rất uyển-chuyển với mọi hoàn-cảnh do vũ-trụ vận-hành biến-hóa gây nên, vì thế họ phải luôn luôn làm nhiều việc (vô bất vi = không gì là không làm), nhưng vì mọi hành-động đều phải thuận với thiên-nhiên chứ không theo ý mình, cho nên gọi là Vô-vi (không làm gì).

Theo Lão Tử hành-động của con người là phải thuận theo bổn-phận, thuận theo thiên-nhiên, mà không theo dục-vọng riêng tư thì gọi là ‚Vô-vi‛ (không làm gì cả). Mà bổn-phận theo thiên-nhiên thì nhiều, cho nên mới nói là ‚Nhi vô bất vi‛ (mà không gì là không làm).

Như vậy, Vô-vi không phải là không làm gì hết, mà nó có nghĩa là ‚Không làm theo ý muốn của riêng mình, chỉ làm theo tự-nhiên, thuận với tự-nhiên của Trời Đất‛.

YẾU-GIẢI _ Lịch-đại (歷付): các triều-đại đã qua, các đời trong quá-khứ. _ Lịch-đại Tổ-Sư: các đời Tổ-Sư (đã qua).

CHIẾT TỰ chữ THÍNH (聽) (Nghe)

Khi Đức Phật và các bậc Thầy Tổ giảng dạy, chúng ta phải toàn tâm chăm chú lắng nghe, nhưng ‘Nghe’ là gì?

Chữ ‘Thính’ (聽) nghĩa là lắng nghe, ở dạng chính-thể gồm bộ ‘Nhĩ’ (耳 tai), chữ ‘Vương’ (王 vua), bộ ‘Thập’ (十 mười), bộ ‘Mục’ (目 mắt), bộ ‘Nhứt’ (一) và bộ ‘Tâm’ (心).

Nếu ghép các bộ này vào nhau, chúng ta sẽ hiểu được hàm-ý mà người xưa muốn gởi gắm: Khi lắng nghe một ai đó, chúng ta phải khiến người ấy cảm thấy mình quan-trọng như một vị vua (chữ Vương), và lắng nghe bằng đôi tai của mình (bộ Nhĩ). Đồng-thời chúng ta còn phải dồn mọi ánh nhìn và sự chú-ý tới họ (chữ Thập, chữ Mục). Nhưng như vậy vẫn chưa đủ, điều quan-trọng nhứt là phải dành trọn trái tim để cảm nhận những điều họ nói (chữ Nhứt, chữ Tâm). Chỉ có như vậy chúng ta mới có thể lắng nghe trọn vẹn những thông-điệp mà họ muốn truyền-tải, mới biết cách thấu hiểu và trân-trọng người khác.

Ngày nay, trong tiếng Hán hiện-đại, chúng ta cũng có chữ ‘Thính’ (听 lắng nghe) nhưng lại ở dạng giản-thể. Và điều kỳ lạ là nội-hàm của chữ này lại bị thay đổi hoàn-toàn, đi ngược hẳn lại với những giá-trị trong văn-hóa chính-thống (vốn được viết bằng chữ chính-thể/ phồn-thể).

Chữ ‘Thính’ (听) ở dạng giản-thể gồm bộ ‘Khẩu’ (口 cái miệng) và bộ ‘Cân’ (斤 cái rìu). Đại-ý là không phải dùng tai, dùng mắt, hay dùng tâm để lắng nghe như văn-hóa truyền-thống, mà là nghe bằng miệng, bằng những lời búa rìu sắc nhọn. Người nghe (thính-giả 聼者) phải như thế, vậy còn người nói (diễn-giả 演者) thì sao?

Trong kinh Diệu-Pháp Liên-Hoa, ở phẩm Pháp-Sư và phẩm An-Lạc-Hạnh, Đức Phật có dạy những người muốn đăng đàn (登壇) thuyết pháp cần phải thỏa-mãn đầy đủ các điều-kiện trong hai phẩm đó mới được. Xin quý độc-giả vui lòng tham-khảo hai phẩm này để hiểu rõ muốn nói pháp phải như thế nào?

HÒA-THƯỢNG THIỀN-SƯ

KINH

DỊCH ÂM, DIỄN NGHĨA, YẾU GIẢI

QUYỂN NĂM

Dịch Âm THỦ-LĂNG-NGHIÊM KINH Đệ Ngũ Quyển Diễn Nghĩa KINH THỦ-LĂNG-NGHIÊM Quyển Năm 1. 1. NGÀI A-NAN XIN BIẾT CHỖ BUỘC GÚT VÀ PHÁP MỞ GÚT Ở

THÂN-TÂM.

阿難白佛言世尊。如來雖說第二義門。今觀世間解結之人。

若不知其所結之元。我信是人終不能解。

世尊我及會中。更學聲聞亦復如是。從無始際與諸無明俱滅

俱生。雖得如是多聞善根名為出家。猶隔日瘧。唯願大慈哀愍淪溺

。今日身心云何是結。從何名解。亦仙未來苦難眾生。得免輪迴不

落三更。

作是語已普及大眾。五體投地雨淚翹誠。佇佛如來無上開示。

A-Nan bạch Phật ngôn: _ Thế-Tôn! Như-Lai tuy thuyết đệ-nhị nghĩa môn, kim quan thế-gian, giải kết chi nhân, nhược bất tri kỳ, sở kết chi nguyên, ngã tính thị nhân, chung bất năng giải.

_ Thế-Tôn! Ngã cập hội trung, Hữu-học Thinh-văn, diệc phục như-thị.

Ngài A-Nan bạch Phật: _ Bạch Đức Thế-Tôn! Đức Thế-Tôn đã thuyết nghĩa quyết-định thứ hai như vậy, tôi hiểu chỗ kết-căn và phép giải-căn, nhân-địa và quả-vị tu-chứng, nhưng tôi xem xét ở thế-gian, những người mở gút, nếu không biết chỗ gút thì chắc chắn không bao giờ mở được.

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Các vị Thinh-văn Hữu-học và tôi ở trong Giáo-Hội cũng giống như những người mở gút ở thế-gian.

_ Từ vô-thỉ đến nay, chúng tôi đồng theo vô-minh, sanh rồi diệt, diệt rồi sanh, bị trói buộc trong vòng sanh-diệt.

_ Tùng vô thỉ tế, dữ chư vô-minh cu diệt cu sanh.

(_ Từ vô-thỉ đến nay, chúng tôi cùng sanh, cùng diệt với các thứ vô-minh.)

_ Tuy đắc như-thị, đa-văn thiện-căn, danh vi xuất-gia, do cách nhựt ngược.

(_ Tuy được thiện-căn nghe nhiều Phật-pháp thế này, nhưng tiếng là xuất-gia, mà cũng như người sốt rét cách nhựt.)

_ Duy nguyện đại từ, ai mẫn luân nịch, kim nhựt thân-tâm, vân hà thị kết, tùng hà danh giải; diệc lịnh vị lai, khổ-nạn chúng-sanh, đắc miễn luân-hồi, bất lạc tam hữu.

_ Phận tôi dầu có căn lành nghe nhiều và mang danh xuất-gia, tự cảm thấy khi nghe thì như tỏ ngộ, khi hành thì vẫn hôn-mê, chẳng khác chi người mắc bệnh rét khi nóng khi lạnh, thật là thảm khổ.

_ Ngưỡng cầu Đức Thế-Tôn đại-từ đại-bi thương xót người trầm-luân, chỉ dạy cho hiểu rõ thân-tâm có chỗ nào gọi là gút và các phép mở gút, để cứu-độ chẳng những cho Đại-chúng trong Giáo- Hội hiện-tiền, lại còn cho chúng-sanh (_ Xin nguyện Đức Đại-Từ thương xót kẻ chìm đắm, chính nơi thân-tâm hiện nay, chỉ cho chúng tôi thế nào là nút, do đâu mà cởi; cũng khiến cho chúng-sanh khổ-não vị-lai được khỏi luân-hồi, không sa vào ba cõi.)

_ Tác thị ngữ dĩ, phổ cập đại-chúng, ngũ thể đầu địa, võ lệ kiều thành, trữ Phật Như-Lai, vô-thượng khai-thị. (_ Nói lời ấy rồi, ngài A-Nan và cả Đại-chúng, năm vóc gieo xuống đất, khóc lóc thành khẩn, trông mong lời khai-thị vô-thượng của Đức Như-Lai.) lâm-nạn đau khổ ở đời vị-lai được giải-thoát luân-hồi tam giới.

_ Ngài A-Nan nói xong, hiệp với Đại-chúng, vừa tủi-hổ vừa gieo năm vóc xuống đất, đảnh lễ Phật, thành-tâm khẩn-cầu sự khai-thị sáng suốt cao cả của Đức Như-Lai.

爾時世尊憐愍阿難。及諸會中諸更學者。亦為未來一切眾生

。為出世因作將來眼。以閻浮檀紫光金手摩阿難頂。劭時十方普佛

世界六種振動。微塵如來住世界者。各更寶光從其頂出。其光同時

於彼世界。來祇陀林灌如來頂。是諸大眾得未曾更。

2. Nhĩ thời, Thế-Tôn lân mẫn A-Nan, cập chư hội trung, chư hữu-học giả, diệc vi vị-lai, nhứt-thiết chúng-sanh, vi xuất- thế nhân, tác tương-lai nhãn. _ Dĩ Diêm-phù-đàn, tử-kim-quang thủ, ma A-Nan đảnh.

_ Tức thời thập phương, phổ Phật thế-giới, lục chủng chấn-động, vi-trần Như- Lai trụ thế-giới giả, các hữu bảo quang, tùng kỳ đảnh xuất, kỳ quang đồng thời, ư bỉ thế-giới, lai Kỳ-Đà lâm, quán Như- Lai đảnh.

(…, các Đức Như-Lai số như vi-trần, trong các cõi ấy, mỗi Ngài đều có hào-quang báu từ nơi đỉnh đầu phát ra, hào-quang ấy đồng-thời từ các cõi kia đến rừng

Kỳ-Đà, soi nơi đỉnh đầu của Đức Như-Lai.)

_ Thị chư đại chúng, đắc vị-tằng-hữu.

(_ Tất cả Đại-chúng đều được cái chưa từng có.) 2. Khi ấy, Đức Thế-Tôn vì thương xót ngài A-Nan, và các vị Thinh-văn Hữu-học trong Giáo-Hội, cho tới tất cả chúng-sanh về sau, nên thành-lập nhân-địa xuất-thế để làm đạo-nhãn tương-lai.

_ Đức Thế-Tôn lấy tay sáng rỡ như vàng Diêm-phù-đàn rờ đầu ngài A-Nan.

_ Tức thời cả mười phương Phật-quốc đều chuyển-động, chư Phật đông đủ, từ Như-Lai đảnh phóng hào-quang quí báu vô-lượng, chiếu diệu từ Phật-quốc đến

Kỳ-Đà lâm, sau rốt rọi vào đảnh của Đức Thế-Tôn.

_ Tất cả Đại-chúng an-lạc thân-tâm vì được thấy sự mầu-nhiệm phi-phàm chưa từng có. 3. 3. CHƯ PHẬT ĐỒNG CHỨNG-MINH LỤC CĂN VỐN LÀ CHỖ BUỘC VÀ MỞ GÚT.

於是阿難及諸大眾。俱聞十方微塵如來。異口同音告阿難言。

善哉阿難汝欲識知俱生無明。使汝輪轉生死結根。唯汝六根

更無他物。汝復欲知無上菩提。仙汝速登孜樂解脫寂靜妙常。亦汝

六根更非他物。

_ Ư thị A-Nan cập chư đại chúng, cu văn thập phương vi-trần Như-Lai, dị khẩu đồng âm, cáo A-Nan ngôn: _ Lúc bấy giờ ngài A-Nan và Đại-chúng đều nghe rõ chư Phật đông đủ ở khắp mười phương Phật-quốc, tuy miệng khác nhau, nhưng đồng nói lên một nghĩa, dạy bảo ngài A-Nan: _ A-Nan! Lành thay! Ông phải hiểu vọng-nghiệp cu-sanh vô-minh, làm cho ông bị luân-hồi sanh-tử mà cái gút là sáu căn của ông, chớ không phải vật nào khác.

_ Thiện tai, A-Nan! Nhữ dục thức tri, ‚cu sanh vô minh‛, sử nhữ luân chuyển, sanh-tử kết căn, duy nhữ lục-căn, cánh vô tha vật. (_ Hay thay cho A-Nan! Ông muốn biết cái ‚cu sanh vô minh‛ là cái đầu nút, khiến ông phải luân-hồi sanh-tử, thì nó chính là sáu căn của ông, chớ không phải vật gì khác.)

_ Nhữ phục dục tri Vô-Thượng Bồ-Đề, linh nhữ tốc chứng an-lạc giải-thoát, tịch-tịnh diệu-thường, diệc nhữ lục-căn, cánh phi tha vật.

_ Ông lại phải hiểu đạo Vô-Thượng Bồ- Đề, để ông tu-chứng cấp-tốc được an-lạc giải-thoát, tịch-tịnh diệu-thường, cũng chỉ do sáu căn của ông chớ không phải do vật nào khác. (1)

4. 4. KHAI-THỊ NGHĨA BUỘC VÀ MỞ GÚT.

阿難雖聞如是法音心猶未明。稽首白佛云何仙我生死輪迴孜

樂妙常。同是六根更非他物。佛告阿難根塵同源縛脫無二。識性虛

妄猶如空花。阿難由塵發知因根更相。相見無性同於交蘆。是故汝

今。知見立知。劭無明本。知見無見。斯劭涅槃。無漏真淨。云何

是中更容他物。

_ A-Nan tuy văn như-thị pháp-âm, tâm do vị minh, khể thủ bạch Phật:

_ Vân hà lịnh ngã, sanh-tử luân-hồi, an-lạc diệu-thường, đồng thị lục-căn, cánh phi tha vật?

_ Ngài A-Nan tuy nghe pháp-âm nhiệm-mầu của chư Phật như vậy nhưng tâm chưa tỏ ngộ, nên kính-cẩn bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế -Tôn! Vì cớ nào tôi bị luân-hồi sanh-tử hay được an-lạc diệu-thường, cũng đều tại sáu căn, chớ không phải tại vật chi khác? _ Phật cáo A-Nan: Căn trần đồng nguyên, phược thoát vô nhị.

(_ Phật bảo ông A-Nan: Căn và trần đồng một nguồn, cột và cởi không phải hai.)

_ Thức tánh hư-vọng, do như không hoa.

(_ Cái thức phân-biệt là luống dối như hoa đốm giữa hư-không.)

_ A-Nan! Do trần phát tri, nhân căn hữu tướng, tướng kiến vô tánh, đồng ư giao lô.

(_ A-Nan! Nhân cái trần mà phát ra cái biết của căn, nhân cái căn mà có ra cái tướng của trần, tướng-phần sở-kiến và kiến-phần năng-kiến đều không có Tự- Tánh, như những hình cây lao gác vào nhau.)

Lô: cỏ lau.

_ Thị cố nhữ kim, tri-kiến lập tri, tức vô minh bổn. (_ Vậy nên nay ông chính nơi tri-kiến, lập ra tướng tri-kiến, thì tức là cội gốc vô-minh.)

_ Tri-kiến vô kiến, tư tức Niết-Bàn, vô- lậu chơn-tịnh.

(_ Chính nơi tri-kiến, không có tướng tri-kiến, thì đó là vô-lậu chơn-tịnh Niết-Bàn.)

_ Vân hà thị trung cánh dung tha vật.

(_ Làm sao trong ấy lại còn có vật gì khác.) _ Đức Phật dạy: A-Nan! Sở-dĩ Ta nói sáu căn mà không nói tới sáu trần, ông hãy nghe cho kỹ, - vì căn và trần đồng một nguồn gốc, - hễ có căn tức là có trần, - gút thì đồng gút, mở thì đồng mở,

- gút hay mở không là hai việc khác nhau.

_ Lại như vầy nữa, Ta nói sáu căn mà không nói sáu thức, - vì thức ở trong sáu căn, chỉ nhân theo pháp-trần mà có phân-biệt, - đó là hư-vọng như hoa đốm giữa hư-không, vốn chẳng có nguồn gốc, - chẳng có gút, dĩ-nhiên chẳng có mở.

_ A-Nan! Nhân trần mà có biết, nhân căn mà có tướng, - biết là căn, tướng là trần, - căn nương theo trần mà thành, - trần nương theo căn mà lập, - cả hai đều không có tự-tánh, - căn và trần nương nhau giống như cây lau, dính sát nhau, xem hình như có vật này vật khác, nhưng không vật gì khác cả.

_ Vì cớ ấy, hôm nay ông căn-cứ ở tánh thấy biết của sáu căn mà vọng-lập cái

‚biết có biết không‛, thì sự vọng-lập ấy là căn-bổn vô-minh.

_ Nếu ông căn-cứ ở tánh thấy biết của sáu căn mà tiêu-diệt cái ‚thấy có thấy không‛, thì sự tiêu-diệt ấy là cảnh-trí

Niết-Bàn vô-lậu chơn-thiệt thanh-tịnh.

_ Vọng-lập cái ‚biết có biết không‛ làm cho căn hóa ra gút, - còn tiêu-diệt cái ‚thấy có thấy không‛ là mở gút, - tất cả đều do căn, chẳng phải do vật nào khác. 5. 5. THUYẾT KỆ TRÙNG-TUYÊN NGHĨA BUỘC VÀ MỞ GÚT.

爾時世尊欲重宣此義。而說偈言。

真性更為空 緣生故如幻

無為無起滅 不實如空花

言妄顯諸真 妄真同二妄

猶非真非真 云何見所見

中間無實性 是故若交蘆

結解同所因 聖凡無二路

汝觀交中性 空更二俱非

迷晦劭無明 發明便解脫

解結因次第 六解一亦亡

根選擇圓通 入流成正覺

陀那微細識 習氣成敻流

真非真恐迷 我常不開演

自心取自心 非幻成幻法

不取無非幻 非幻尚不生

幻法云何立 是名妙蓮華

金剛王寶覺 如幻三摩提

彈指超無學 此阿毘達磨

十方薄伽梵 一路涅槃門

_ Nhĩ thời, Thế-Tôn dục trùng-tuyên thử nghĩa, nhi thuyết kệ ngôn:

Chơn-Tánh hữu-vi không, Duyên sanh cố như huyễn, Vô vi vô khởi diệt, Bất thiệt như không hoa.

Ngôn vọng hiển chư chơn, Vọng chơn đồng nhị vọng, Du phi chơn phi chơn, Vân hà kiến sở-kiến?

Trung gian vô thiệt-tánh, Thị cố nhược giao-lô, Kết giải đồng sở-nhân, Thánh phàm vô nhị lộ. Nhữ quán giao trung tánh,

Không hữu nhị cu phi, Mê-hối tức vô-minh, Phát minh tiện giải-thoát.

_ Thời bấy giờ, muốn trùng-tuyên diệu- nghĩa vừa giảng dạy, Đức Thế-Tôn thuyết kệ như sau:

1. Chơn tánh trần-tướng không,

Duyên sở-sanh tợ huyễn.

Vô-vi chẳng còn mất, Hư-vọng như hoa đốm.

2. Vọng-trần hiển chơn-thể, Vọng chơn tức hai vọng, Không có chơn thì vọng, Thế nào thấy chỗ thấy?

3. Khoảng giữa không tánh thiệt, Chẳng khác chi lau hiệp, Buộc mở đồng một gốc, Không hai đường Thánh phàm.

4. Hãy xét trong tánh giao, Có không đều chẳng có, Mê-muội tức vô-minh, Sáng tỏ thành giải-thoát. Giải kết nhân thứ đệ, Lục giải nhứt diệc vong, Căn tuyển-trạch viên-thông, Nhập lưu thành chánh-giác.

Đà-na vi-tế thức, Tập khí thành bộc lưu, Chơn phi-chơn khủng mê, Ngã thường bất khai diễn.

Tự-Tâm thủ Tự-Tâm, Phi huyễn thành huyễn pháp, Bất thủ vô phi huyễn, Phi-huyễn thượng bất sanh.

Huyễn-pháp vân hà lập?

Thị danh Diệu-Liên-Hoa, Kim-Cang-Vương Bửu-giác, Như huyễn Tam-ma-đề.

Đờn chỉ siêu vô-học, Thử A-Tỳ-Đạt-Ma, Thập phương Bạc-Già-Phạm, Nhứt lộ Niết-Bàn môn. 5. Mở gút có thứ-tự, Mở sáu như mở một, Chọn lựa căn viên-thông, Ngộ-nhập cảnh Chánh-giác.

6. Thức chấp-trì vi-tế, Tập-khí như nước chảy, Chấp Chơn-vọng sanh mê, Thường không được khai giảng.

7. Tự-tâm giữ Tự-Tâm, Không huyễn như pháp huyễn, Không chấp không phải huyễn, Không huyễn chắc không sanh.

8. Pháp huyễn há lập được?

Danh gọi Diệu-Liên-Hoa, Bửu-giác Kim-Cang-Vương, Pháp Chánh-định vô-ngại. 9. Phút chốc đắc vô-học, Diệu-pháp tuyệt-đối này, Thập phương chư Như-Lai,

Đi một đường Viên-tịch. (2)

於是阿難及諸大眾。聞佛如來無上慈誨祇夜伽陀。雜糅精瑩

妙理清徹。心目開明歎未曾更。阿難合掌頂禮白佛。我今聞佛無遮

大悲。性淨妙常真實法句。心猶未達六解一亡舒結倫次。惟垂大慈

再愍斯會及與將來。施以法音洗滌沈垢。

6. Ư thị A-Nan cập chư đại-chúng, văn Phật Như-Lai vô-thượng từ hối, Kỳ-Dạ, Già-Đà, tạp nhữu tinh oánh, diệu lý thanh triệt, tâm mục khai minh, thán vị-tằng-hữu.

_ A-Nan hiệp-chưởng, đảnh lễ bạch Phật: Ngã kim văn Phật, vô giá đại-bi, tánh tịnh diệu thường, chơn-thiệt pháp-cú. _ Tâm do vị đạt, lục giải nhứt vong, thư kết luân thứ, duy thùy đại-từ, tái mẫn tư hội, cập dữ tương-lai, thí dĩ pháp-âm, tẩy địch trần-cấu.

Trần-cấu (塵垢): bụi nhơ. Trần-cấu tức là phiền-não. Cảnh trần nhơ bẩn nhập vào căn thì làm cho thân-tâm nhơ bẩn gây nên phiền-não. 6. Ngài A-Nan và Đại-chúng nghe Phật dạy những kệ trì tụng, lời nói như châu-ngọc, đạo-lý huyền-diệu thông suốt, khiến tâm và mắt sáng tỏ, nên đồng khen ngợi pháp chưa từng có. _ Ngài A-Nan hiệp-chưởng đảnh lễ rồi bạch Phật: Bạch Đức Thế-Tôn! Nay tôi nghe được pháp chơn-thiệt do lòng đại-bi vô-cùng quí báu của Phật nói ra căn- tánh thanh-tịnh, huyền-diệu, thường-trụ.

_ Nhưng chưa hiểu rõ nghĩa mở sáu mà một cũng tiêu và pháp mở gút có thứ-tự, kính xin Đức Phật dũ lòng từ-bi thương xót Đại-chúng trong Giáo-Hội và thương xót đến chúng-sanh đời vị-lai, bố-thí cho tiếng pháp nhiệm-mầu để tẩy sạch bụi trần ô-nhiễm.

劭時如來於師子座。整涅槃僧歛僧伽梨。覽七寶机引手於机

。取劫波羅天所奉花巾。於大眾前綰成一結。示阿難言此名何等。

阿難大眾俱白佛言此名為結。於是如來綰疊花巾又成一結。重問阿

難此名何等。阿難大眾又白佛言此亦名結。如是倫次綰疊花巾。總

成六結一一結成。皆取手中所成之結。持問阿難此名何等。阿難大

眾亦復如是。次第酬佛此名為結。

佛告阿難我初綰巾汝名為結。此疊花巾先實一條。第二第三

云何汝曹復名為結。

阿難白佛言世尊。此寶疊花緝績成巾。雖本一體如我思惟。

如來一綰得一結名。若百綰成終名百結。何況此巾秖更六結。終不

至七亦不停五。云何如來秖許初時。第二第三不名為結。

7. Tức thời Như-Lai, ư sư-tử tọa, chỉnh Niết-Bàn tăng, liễm Tăng-già-lê, lãm thất bửu kỷ, dẫn thủ ư kỷ, thủ Kiếp-Ba- La Thiên, sở phụng hoa cân.

_ Ư đại-chúng tiền, quán thành nhứt kết, thị A-Nan ngôn: _ Thử danh hà đẳng?

_ A-Nan đại-chúng cu bạch Phật ngôn: Thử danh vi kết. 7. Khi ấy Đức Phật ngồi tòa sư-tử, sửa áo Niết-Bàn tăng, kéo y Tăng-già -lê, vịn ghế thất-bảo, vói tay lấy cái khăn bông của Trời Kiếp-Ba-La dâng cúng.

_ Trước mặt Đại-chúng, Đức Phật dùng khăn thắt một gút, rồi đưa cho ngài A- Nan xem và hỏi:

_ A-Nan! Cái này kêu là gì?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Cái đó kêu là cái gút.

_ Ư thị Như-Lai, quán Điệp-hoa cân, hựu thành nhứt kết, trùng vấn A-Nan:

_ Thử danh hà đẳng?

_ A-Nan đại-chúng, hựu bạch Phật ngôn: Thử diệc danh kết.

_ Đức Phật lại lấy khăn bông, thắt thêm một gút nữa, lại hỏi:

_ A-Nan! Cái này kêu là cái gì?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Cái đó cũng kêu là cái gút.

_ Như-thị luân thứ quán Điệp-hoa cân, tổng thành lục kết, nhứt nhứt kết thành, giai thủ thủ trung, sở thành chi kết, trì vấn A-Nan:

_ Thử danh hà đẳng?

_ A-Nan đại-chúng, diệc phục như-thị, thứ đệ thủ Phật, thử danh vi kết.

_ Đức Phật tuần tự thắt cái khăn bông thành sáu gút, mỗi khi thắt xong một gút thì đưa ra hỏi:

_ A-Nan! Cái này kêu là cái gì?

_ Ngài A-Nan và Đại-chúng đều ưng- thuận cho cái ấy kêu là cái gút.

Phật cáo A-Nan:

_ Ngã sơ quán cân, nhữ danh vi kết, thử Điệp-hoa cân, tiên thiệt nhứt điều, đệ-nhị đệ-tam, vân hà nhữ tào, phục danh vi kết.

Đức Phật hỏi: _ A-Nan! Ta dùng cái khăn bông này thắt một gút đầu tiên, ông và Đại-chúng đều ưng-thuận cho là cái gút, đến lần thứ hai, thứ ba, tại sao cũng cho là cái gút? A-Nan bạch Phật ngôn: Ngài A-Nan bạch Phật: _ Thế -Tôn! Thử bửu Điệp-hoa, tập tích thành cân, tuy bổn nhứt thể, như ngã tư duy, Như-Lai nhứt quán, đắc nhứt kết danh, nhược bá quán thành, chung danh bá kết.

_ Hà huống thử cân, kỳ hữu lục kết, chung bất chi thất, diệc bất đình ngũ, vân hà Như-Lai, chỉ hứa sơ thời, đệ-nhị đệ-tam, bất danh vi kết. _ Bạch Đức Thế-Tôn! Cái khăn thêu dệt bằng bông tốt đẹp đó vốn một thể-tánh, nhưng theo ý tôi nghĩ, khi Đức Thế-Tôn thắt một lần thì được gọi là một gút, nếu thắt trăm lần dĩ-nhiên được gọi là trăm gút.

_ Nay cái khăn đó chỉ có sáu gút, không lên bảy gút cũng không dứt ở năm gút, vì cớ sao Đức Thế-Tôn chỉ cho thắt lần đầu là gút, còn lần thứ hai, thứ ba lại không được gọi là gút chăng?

佛告阿難此寶花巾。汝知此巾元止一條。我六綰時名更六結

。汝審觀察巾體是同因結更異。於意云何初綰結成名為第一。如是

乃至第六結生。吾今欲將第六結名成第一不。

不也世尊。六結若存。斯第六名終非第一。縱我歷生盡其明

辯。如何仙是六結亂名。佛言如是六結不同。循顧本因一巾所造。

仙其雜亂終不得成。則汝六根亦復如是。畢竟同中生畢竟異。

佛告阿難汝必嫌此六結不成。願樂一成復云何得。

阿難言此結若存。是非鋒起於中自生。此結非彼彼結非此。

如來今日若總解除。結若不生則無彼此。尚不名一六云何成。

佛言六解一亡亦復如是。由汝無始心性狂亂。知見妄發發妄

不息。勞見發塵如勞目睛。則更狂花於湛精明。無因亂起一切世間

。山河大地生死涅槃。皆劭狂勞顛倒花相。

阿難言此勞同結云何解除。

8. Phật cáo A-Nan: _ Thử bửu-hoa cân, nhữ tri thử cân, nguyên chỉ nhứt điều, ngã lục quán thời, danh hữu lục kết.

_ Nhữ thẩm quan sát, cân thể thị đồng, nhân kết hữu dị.

_ Ư ý vân hà? Sơ quán kết thành, danh vi đệ-nhứt, như-thị nãi chí, đệ-lục kết sanh, ngô kim dục tương, đệ-lục kết danh, thành đệ-nhứt phủ?

8. Đức Phật dạy: _ A-Nan! Ông thừa hiểu: khăn chỉ có một cái, nhưng Ta thắt sáu gút thì gọi là khăn có sáu gút.

_ Ông hãy quan-sát châu-đáo, bổn-thể của khăn thì đồng, nhưng vì có sáu gút mà hóa ra dị.

_ Ý ông nghĩ sao? Khi cái gút thứ nhứt thắt xong gọi là gút thứ nhứt, tuần tự tới gút thứ sáu thắt xong, Ta gọi là gút thứ sáu, nhưng Ta muốn đem cái tên gút thứ sáu kêu lại là gút thứ nhứt, được hay không?

_ Phất dã, Thế-Tôn! Lục kết nhược tồn, tư đệ-lục danh, chung phi đệ-nhứt, túng ngã lịch sanh, tận kỳ minh biện, như hà _ Bạch Đức Thế-Tôn! Không được. Nếu sáu gút hiện còn thì cái tên gút thứ sáu không thể nào sửa lại là gút thứ nhứt linh thị, lục kết loạn danh. _ Phật ngôn: Như-thị. Lục kết bất đồng, tuần cố bổn nhân, nhứt cân sở tạo. Lịnh kỳ tạp loạn, chung bất đắc thành.

_ Tắc nhữ lục-căn, diệc phục như-thị. _ Tất cánh đồng trung, sanh tất cánh dị.

_ Phật cáo A-Nan: Nhữ tất hiềm thử, lục kết bất thành. Nguyện lạc nhứt thành, phục vân hà đắc?

_ A-Nan ngôn: Thử kết nhược tồn, thị phi phong khởi, ư trung tự sanh, thử kết phi bỉ, bỉ kết phi thử.

(_ Nếu còn những nút đó, thì thị-phi sôi nổi, trong đó tự sanh ra nút này không phải nút kia, nút kia không phải nút này.)

Thị-phi: phải trái/ đúng sai. (chỉ dư-luận khen chê)

_ Như-Lai kim nhựt, nhược tổng giải trừ, kết nhược bất sanh, tắc vô bỉ thử, thượng bất danh nhứt, lục vân hà thành.

Bỉ-thử: cái kia cái này. (chỉ sự so sánh, phân bì)

_ Phật ngôn: Lục giải nhứt vong, diệc phục như-thị.

(_ Phật dạy: Cái nghĩa cởi cả sáu, một cũng không còn, thì cũng như thế.)

_ Do nhữ vô thỉ, tâm-tánh cuồng-loạn, tri-kiến vọng phát, phát vọng bất tức, lao kiến phát trần. Như lao mục tinh, tắc hữu cuồng hoa, ư trạm tịnh minh.

(_ Do từ vô-thỉ, tâm ông điên-loạn, tri-kiến vọng phát ra, vọng-phát mãi không thôi, làm cho tri-kiến sanh bệnh, phát ra trần-tướng, như trong con mắt mệt mỏi, thì có hoa đốm lăng xăng.) _ Vô nhân loạn khởi, nhứt-thiết thế-được, dầu tôi có biện-bạch thông-minh cách nào cũng chẳng làm sao thay đổi tên của sáu gút.

_ A-Nan! Ông nói đúng. Sáu gút tuy không đồng, nhưng nguồn gốc là một cái khăn tạo-lập. Nếu muốn xáo trộn thì chắc không thành được.

_ Sáu căn của ông lại cũng như vậy.

_ Trước kia thì chỗ rốt ráo đồng nhau (khi chưa có gút), lại sanh ra rốt ráo khác nhau (khi có gút).

_ Ta thắt cái khăn làm sáu gút, thì chắc ông lo ngại sáu gút, không thể nào thành được một thể. Nay nếu muốn sáu gút hoàn lại thành cái khăn thì phải làm sao hoàn được?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Sáu gút nếu còn, thì có tên nhứt-định rồi. Không đổi được gút thứ sáu làm gút thứ nhứt, theo như Đức Thế-Tôn đã nói, vì gút này không phải là gút kia, gút kia không phải là gút này. Nếu có thay đổi xáo trộn tất sanh thị-phi hay sao?

_ Nếu Đức Thế-Tôn mở hết sáu gút, không chừa lại gút nào cả thì không có bỉ-thử, như vậy danh một gút còn không có, huống chi danh sáu gút thì làm sao có được?

_ A-Nan! Ông nói phải. Nghĩa ‚mở sáu thì một cũng mất‛ tương-đồng với nghĩa trên.

_ Từ kiếp vô-thỉ, tâm-tánh Bổn-giác viên-tịch viên-thường của ông bị nghiệp vô-minh ám che nên ông mê loạn, tánh thấy biết phát vọng, phát vọng mãi sanh lao, có lao thì có trần-tướng giả dối, ví như con mắt bị lao dĩ-nhiên có hoa đốm múa may quay cuồng giữa hư-không yên lặng trong sáng. _ Đó là chứng tỏ ở thế-gian, tất cả pháp gian, sơn-hà đại-địa, sanh-tử hữu-vi, giai tức cuồng lao, điên-đảo hoa tướng.

hữu-vi, sanh-tử, núi sông, đất bằng, đều giống như hoa đốm điên-đảo trong tánh cuồng-lao.

A-Nan ngôn:

_ Thử lao đồng kết, vân hà giải trừ ?

(_ Cái bệnh mê lầm giống như cái nút kia, làm sao cởi bỏ cho được.) Ngài A-Nan bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi có thể lấy cái gút ví dụ cho tánh cuồng-lao. Vậy làm sao giải-trừ tánh cuồng-lao giống như mở cái gút? 9. 9. PHƯƠNG-PHÁP MỞ GÚT.

如來以手將所結巾。偏掣其左問阿難言。如是解不。不也世

尊。旋復以手偏牽右邊。又問阿難如是解不。不也世尊。

佛告阿難吾今以手。左右各牽竟不能解。汝設方便云何成解

。阿難白佛言世尊。當於結心解劭分散。佛告阿難如是如是。若欲

除結當於結心。

阿難我說佛法從因緣生。非取世間和合麁相。如來發明世出

世法。知其本因隨所緣出。如是乃至恒沙界外。一滴之雨亦知頭數

。現前種種松直棘曲。鵠白項玄皆了元由。

是故阿難隨汝心中選擇六根。根結若除塵相自滅。諸妄銷亡

不真何待。

阿難吾今問汝。此劫波羅巾六結現前。同時解縈得同除不。

不也世尊。是結本以次第綰生。今日當須次第而解。六結同體結不

同時。則結解時云何同除。

_ Như-Lai dĩ thủ, tương sở kết cân, thiên xế kỳ tả, vấn A-Nan ngôn:

_ Như-thị giải phủ?

_ Phất dã, Thế-Tôn!

_ Đức Như-Lai lấy khăn có gút, cầm một mối gút rồi kéo xiêng bên tả và hỏi:

_ A-Nan! Như vậy mở được chăng? _ Bạch Đức Thế-Tôn! Mở không được.

_ Toàn phục dĩ thủ, thiên khiên hữu biên, hựu vấn A-Nan:

_ Như-thị giải phủ?

_ Phất dã, Thế-Tôn!

_ Đức Như-Lai kéo mối gút xiêng qua bên hữu rồi hỏi tiếp: _ A-Nan! Như vậy mở được chưa?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Mở chưa được.

_ Phật cáo A-Nan: Ngô kim dĩ thủ, tả hữu các khiên, cánh bất năng giải.

_ Nhữ thiết phương tiện, vân hà thành giải?

_ A-Nan bạch Phật ngôn: Thế-Tôn!

Đương ư kết tâm, giải tức phân tán.

_ A-Nan! Ta lấy tay kéo mối gút xiêng qua tả rồi qua hữu, nhưng kết-cuộc không mở được.

_ Vậy ông dùng phương-tiện chi để mở cho được gút?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Phải mở ngay trung-tâm mối gút tự-nhiên gút tan rã. _ Phật cáo A-Nan: Như-thị như-thị. Nhược dục trừ kết, đương ư kết tâm.

_ A-Nan! Ngã thuyết Phật-pháp tùng nhân-duyên sanh, phi thủ thế-gian, hòa-hiệp thô tướng. (_ Như-Lai đã nói Phật-pháp do nhân-duyên mà sanh, không phải lấy những tướng hòa-hợp thô-phù của thế- gian.)

_ Như-Lai phát-minh, thế xuất thế pháp. (_ Như-Lai phát-minh các pháp thế-gian và xuất thế- gian, _ Tri kỳ bổn nhân, tùy sở duyên xuất.

- đều biết rõ bổn-nhân của nó theo những duyên gì mà phát ra, _ Như-thị nãi chí Hằng-sa giới ngoại, nhứt trích chi võ, diệc tri đầu số.

- cho đến một giọt mưa ở ngoài Hằng-sa thế-giới cũng biết số mục.)

_ Hiện-tiền chủng chủng, tòng trực các khúc, nhạn bạch, ô huyền, giai liễu nguyên do.

(… nhạn trắng, quạ đen, đều rõ nguyên do.)

_ Thị cố A-Nan, tùy nhữ tâm trung, tuyển trạch lục-căn.

_ Căn kết nhược trừ, trần tướng tự diệt, chư vọng tiêu vong, bất chơn hà đãi. (_ Nếu trừ được cái nút nơi căn ấy rồi, thì trần-tướng tự tiêu-diệt, các vọng đã tiêu mất, thì chả phải chơn là gì.) _ A-Nan! Như vậy là đúng. Muốn mở gút thì phải mở ngay trung-tâm.

_ Khi viên-chứng quả-vị Vô-Thượng Chánh-Đẳng Chánh-Giác thì Như-Lai thấu-triệt tất cả.

_ Như-Lai đã nói Phật-pháp do nhân-duyên mà sanh, nhân-duyên này là nhân-duyên thanh-khiết của xuất thế-gian, chớ không phải nhân-duyên thô- phù theo các sắc-tướng hòa-hiệp của thế-gian.

_ Như-Lai đã phát-minh tất cả thế-pháp và xuất thế-pháp, - Như-Lai thông-đạt nguồn gốc của lục phàm cho tới tứ Thánh, - Như-Lai hiểu rõ các nhân-duyên ở khắp cả thập phương pháp-giới nhỏ nhen như số lượng của giọt mưa ở ngoài Hằng-sa quốc-độ.

_ Các loại hiện-tiền ở khắp thế-gian như cây tùng thẳng, cây cước cong, chim nhạn trắng, chim quạ đen, v.v… mỗi loại đều có căn-bổn, không vượt được tri-kiến của Như-Lai.

_ Tri-kiến của Như-Lai vô-lượng vô-biên soi thấu tất cả pháp, không thể nghĩ bàn được. Thế nên pháp mở gút của

Như-Lai dạy chắc chắn thành-tựu hiệu-quả.

_ A-Nan! Vậy trong sáu căn, ông nên chọn lựa một căn nào viên-thông để thâm-nhập.

_ Nếu giải-trừ được căn ấy thì tiêu-diệt được tất cả sắc tướng pháp-trần, đó là vọng bị trừ tuyệt dĩ-nhiên chẳng còn lo gì mà không chứng chơn. _ Như thế một căn được giải-trừ thì cả sáu căn đều giải-thoát.

A-Nan! Ngô kim vấn nhữ.

_ Thử Kiếp-Ba-La cân, lục kết hiện tiền, đồng-thời giải oanh, đắc trừ đồng phủ?

(_ Cái khăn hoa này hiện có sáu nút, nếu đồng-thời cởi ra, thì có thể đồng-thời trừ hết được chăng?) A-Nan! Ta lại hỏi ông: _ Cái khăn bông này hiện có sáu gút, nếu không có thứ-tự, do theo tầng lớp mà mở, lại đồng mở một lượt, có thể mở được chăng?

_ Phất dã, Thế-Tôn!

_ Thị kết bổn dĩ thứ đệ quán sanh, kim nhựt đương tu thứ đệ nhi giải.

_ Lục kết đồng thể, kết bất đồng thời, tắc kết giải thời, vân hà đồng trừ ?

(_ Sáu cái nút tuy đồng một thể, nhưng cột lại không đồng một thời, thì khi cởi nút, làm sao đồng một thời, mà trừ hết được?)

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Chắc chắn không được. Vì cớ sao?

_ Vì sáu gút đó trước kia đã thắt có thứ lớp, bây giờ phải do thứ lớp mà mở mới được.

_ Đành rằng sáu gút đồng một thể tức là cùng chung ở một cái khăn, nhưng khi thắt có gút trước, gút sau khác nhau, như vậy làm thế nào mở một lượt sáu gút?

10. 10. MỞ GÚT TỨC GIẢI CĂN, HIỆU- QUẢ GIẢI-THOÁT.

佛言六根解除亦復如是。此根初解先得人空。空性圓明成法

解脫。解脫法已俱空不生。是名菩薩從三摩地得無生忍。

Phật ngôn: _ Lục-căn giải-trừ, diệc phục như-thị.

(_ Việc cởi trừ cái nút nơi sáu căn cũng giống như vậy.)

Đức Phật dạy:

_ A-Nan! Giải-trừ sáu căn đồng nghĩa với mở sáu gút.

_ Muốn mở gút, phải biết đầu gút mới mở được. Sau khi chọn lựa được căn viên-thông, thì giải-trừ ngay trung-tâm.

_ Thử căn sơ giải, tiên đắc nhân không.

_ Không-tánh viên-minh, thành pháp giải-thoát.

(_ Đến khi tánh Không viên-mãn sáng suốt, thì giải-thoát pháp-chấp.)

_ Giải-thoát pháp dĩ, cu không bất sanh, thị danh Bồ-Tát tùng Tam-ma-địa, đắc Vô-Sanh-Nhẫn.

_ Được như thế (căn ấy khi bắt đầu cởi ra) thì (trươùc heát) đắc nhân không.

_ Đắc nhân-không thì hết ngã-chấp, ngã-chấp hết thì viên-minh không-tánh, dứt sạch pháp-chấp. _ Ngã-chấp với pháp-chấp đều bị tiêu-diệt cho tới hai thứ nhân-không và pháp-không cũng chẳng còn, đó là bậc Bồ-Tát (_ Pháp-chấp được giải-thoát rồi, cả cái nhân-không và pháp-không cũng chẳng còn, thế thì gọi là Bồ-Tát do Tam-ma-đề mà chứng được Vô-Sanh-Nhẫn.) tu-hành theo nhân-địa chánh-định mà đắc quả-vị Vô-Sanh-Nhẫn.

11. 11. NGÀI A-NAN VÀ ĐẠI-CHÚNG CẦU HIỂU BỔN-CĂN VIÊN-THÔNG.

阿難及諸大眾蒙佛開示。慧覺圓通得無疑惑。一時合掌頂禮

雙足。而白佛言。我等今日。身心皎然快得無礙。雖復悟知一六亡

義。然猶未達圓通本根。世尊我輩飄零積劫孤露。何心何慮預佛天

倫。如失乳兒忽遇慈母。若復因此際會道成。所得密言還同本悟。

則與未聞無更差別。惟垂大悲惠我祕嚴。成尌如來最後開示。作是

語已五體投地。退藏密機冀佛冥授。

_ A-Nan cập chư đạ i-chúng, mông Phật khai-thị, tuệ-giác viên-thông, đắc vô nghi-hoặc, nhứt thời hiệp chưởng, đảnh lễ song túc, nhi bạch Phật ngôn: _ Ngã đẳng kim nhựt, thân-tâm kiểu nhiên, khoái đắc vô-ngại; tuy phục ngộ tri, nhứt lục vong nghĩa, nhiên do vị viễn, viên-thông bổn-căn.

(…; song tuy ngộ được cái nghĩa một và sáu đều không còn, nhưng còn chưa rõ căn-tánh bổn-lai viên-thông.) _ Ngài A-Nan và Đại-chúng nhờ Đức Phật khai-thị tuệ-giác viên-thông nên hết nghi-hoặc, đồng hiệp-chưởng đảnh lễ và bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Nay chúng tôi nhận định thân-tâm minh-bạch, tỏ ngộ vô-ngại; nhưng chỉ biết mở sáu tiêu một, chớ chưa biết trong sáu căn, căn nào là bổn-căn viên-thông để chọn lựa giải-trừ.

_ Thế-Tôn! Ngã bối phiêu linh, tích kiếp cô lộ, hà tâm hà lự, dự Phật thiên luân, như thất nhũ nhi, hốt ngộ từ mẫu.

(_ Thưa Thế-Tôn! Chúng tôi phiêu giạt bơ vơ nhiều kiếp, ngờ đâu lại được dự vào dòng giống của Phật, ví như những đứa con khát sữa, tình cờ gặp mẹ hiền.)

_ Nhược phục nhân thử, tế hội đạo thành, sở đắc mật ngôn, hoàn đồng bản ngộ, tắc dữ vị văn, vô hữu sai biệt.

(_ Nếu nhân cơ-hội này mà được thành đạo, chỗ bổn-ngộ phù hợp với đạo-lý vi-diệu đã được nghe, thì cùng với những người chưa nghe, không có sai khác.) _ Duy thùy đại-bi, huệ ngã bí nghiêm, thành-tựu Như-Lai tối-hậu khai-thị.

(_ Xin Phật rủ lòng đại-bi ban cho chúng tôi những pháp bí-mật trang-nghiêm, thành-tựu lời chỉ dạy cuối cùng của Như-Lai.)

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Từ vô-thỉ, chúng tôi bị trôi nổi linh-đinh, không đức-độ hộ thân, đã chịu vô-lượng kiếp đau khổ, nay được nhờ Đức Thế-Tôn dạy bảo, ví như những đứa con khát sữa, tình cờ gặp mẹ hiền.

_ Chúng tôi nghe được mật-ngôn của Đức Thế-Tôn phát-minh tuệ-giác viên-thông đồng với Bổn-Tâm tỏ ngộ của chúng tôi, nhưng chưa có tâm-chứng.

Vậy nghe và không nghe, hai cái ấy có khác nhau chăng?

_ Ngưỡng cầu Đức Thế-Tôn dủ lòng đại-bi dạy bảo cho chúng tôi pháp vi-mật trang-nghiêm, để thành-tựu sự khai-thị rốt ráo của Đức Thế-Tôn. _ Tác thị ngữ dĩ, ngũ thể đầu địa, thối tàng mật cơ, ký định minh thọ.

(… lui về an-trụ nơi cơ cảm sâu nhiệm, trông mong Phật tâm-truyền cho.) _ Bạch xong, ngài A-Nan và Đại-chúng gieo năm vóc xuống đất lễ Phật và thành-kính chờ đợi lãnh-thọ giáo-pháp vi-mật của Đức Như-Lai.

12. 12. PHẬT BẢO 25 VỊ THÁNH THUYẾT-TRÌNH BỔN-CĂN VIÊN-

THÔNG.

爾時世尊普告眾中諸大菩薩。及諸漏盡大阿羅漢。汝等菩薩

及阿羅漢。生我法中得成無學。吾今問汝最初發心悟十八界誰為圓

通。從何方便入三摩地。

_ Nhĩ thời, Thế-Tôn phổ-cáo chúng trung chư Đại Bồ-Tát, cập chư lậu-tận

Đại A-La-Hán:

_ Nhữ đẳng Bồ-Tát, cập A-La-Hán, sanh ngã pháp trung, đắc thành vô-học.

_ Ngô kim vấn nhữ. Tối sơ phát tâm, ngộ thập bát giới, thùy vị viên-thông, tùng hà phương tiện, nhập Tam-ma-địa? _ Lúc bấy giờ Đức Phật gọi các vị Đại Bồ-Tát và lậu-tận Đại A-La-Hán ở trong Giáo-Hội mà nói rằng: _ Quí vị Đại Bồ-Tát và A-La-Hán tu-hành ở trong Phật-pháp đã đắc quả vị â vo -học.

_ Nay Như-Lai hỏi quí vị: Ban sơ, mỗi vị phát Bồ-Đề Tâm tỏ ngộ thập bát giới đã do chỗ viên-thông nào làm nền tảng giải-trừ và dùng phương-tiện chi để vào cảnh-trí chánh-định?

_ Mỗi vị nên thuyết-trình giữa Giáo-Hội để đáp lại sự thỉnh-cầu của ông A-Nan và Đại-chúng.

13. 13. NGÀI KIỀU-TRẦN-NHƯ GIÁC- NGỘ DO THINH-TRẦN.

驕陳那五比丘劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我在鹿苑及於

雞園。觀見如來最初成道。於佛音聲悟明四諦。佛問比丘我初稱解

。如來印我名阿若多妙音密圓。我於音聲得阿羅漢。佛問圓通如我

所證音聲為上。

_ Kiều-Trần-Như, ngũ Tỳ-khưu, tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã tại Lộc-Uyển, cập ư Kê-Viên, quan kiến Như-Lai, tối sơ thành đạo.

_ Ngài Kiều-Trần-Như trong số 5 vị Tỳ- khưu, đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Khi tôi ở vườn Lộc-Uyển và Kỳ-Đà, được thấy Đức Thế-Tôn thành đạo lúc ban sơ rồi thuyết pháp độ sanh. _ Ư Phật âm-thinh, ngộ minh Tứ-đế.

_ Phật vấn Tỳ-khưu, ngã sơ xưng giải, Như-Lai ấn ngã, danh A-Nhã-Đa.

(_ Phật hỏi trong hàng Tỳ-khưu, thì trước tiên tôi thưa đã hiểu…)

_ Diệu âm mật viên, ngã ư âm thinh, đắc A-La-Hán.

_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng, âm-thinh vi thượng.

_ Tôi nghe tiếng nói của Đức Thế-Tôn thì tỏ ngộ pháp Tứ diệu-đế.

_ Đến khi Đức Thế-Tôn hỏi đoàn-thể của tôi có vị nào tỏ ngộ thì có tôi ứng-hiện, nên Đức Thế-Tôn ấn-chứng cho tôi được danh A-Nhã-Đa (nghĩa là: Giải,

Ý-thức).

_ Vì thâm-nhập tiếng pháp vốn là Như- Lai-Tạng Tánh vi-mật diệu-viên, nên tôi đắc quả A-La-Hán.

_ Nay Đức Thế-Tôn hỏi chỗ viên-thông do đó tôi được giác-ngộ thì theo sở-chứng, tôi xin nói rõ là Thinh-trần chủ- yếu.

14. 14. NGÀI ƯU-BA-NI-SA-ĐÀ GIÁC- NGỘ DO SẮC-TRẦN.

優波尼沙陀劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我亦觀佛最初成

道。觀不淨相生大厭離。悟諸色性以從不淨。白骨微塵歸於虛空。

空色二無。成無學道。如來印我名尼沙陀。塵色既盡妙色密圓。我

從色相得阿羅漢。佛問圓通如我所證色因為上。

_ Ưu-Ba-Ni-Sa-Đà tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã diệc quán Phật, tối sơ thành đạo.

_ Quán bất tịnh tướng, sanh đại yểm ly.

(_ Tôi quán tướng bất tịnh, sanh lòng nhàm chán rời bỏ tột bậc.)

_ Ngộ chư sắc tánh, dĩ tùng bất tịnh, bạch cốt vi-trần, qui ư hư-không.

(_ Ngộ cái tánh của các sắc, từ tướng bất tịnh đến tướng xương trắng, tướng vi-trần, rồi tan về hư- không.) _ Không sắc nhị vô.

(_ Cả hai cái không và cái sắc đều không.)

_ Thành vô-học đạo, Như-Lai ấn ngã, danh Ni-Sa-Đà.

_ Ngài Ưu-Ba-Ni-Sa-Đà đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi được thấy Đức Thế-Tôn thành đạo lúc ban sơ.

_ Tôi quán-tưởng sắc-thân nhơ bẩn có chín lỗ hôi tanh, từ khi sanh cho tới khi tử không có chút gì sạch. Nhờ quán-tưởng sắc-thân bất-tịnh, tôi nhàm chán, - và tỏ ngộ được sắc-thân khởi đầu từ chỗ nhơ bẩn ở bên ngoài cho tới các thứ xương trắng ở bên trong đều trở về hư-không. _ Đó là Không tức Sắc, Sắc tức Không, rốt cuộc hai cái chẳng còn chi.

_ Nhờ chỗ tỏ ngộ đó tôi nên bậc vô-học và được Đức Thế-Tôn ấn-chứng cho tôi danh Ni-Sa-Đà (nghĩa là: Sắc-Tánh). _ Trần sắc ký tận, diệu sắc mật viên, ngã tùng sắc tướng, đắc A-La-Hán.

(_ Sắc của trần-cảnh đã hết, sắc của tánh diệu được mật-viên, tôi do sắc-tướng mà chứng quả A-La-Hán.)

_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng sắc nhân vi thượng. _ Như thế sắc-trần dứt sạch thì Chơn-tánh hiện rõ. Tôi biết sắc-trần vốn là Như-Lai-Tạng Tánh vi-mật diệu-viên nên tu-chứng quả-vị A-La-Hán.

_ Nay Đức Thế-Tôn hỏi chỗ viên-thông do đó tôi được giác-ngộ thì theo sở-chứng, tôi xin nói rõ là Sắc-trần chủ- yếu.

15. 15. NGÀI HƯƠNG-NGHIÊM GIÁC-

NGỘ DO HƯƠNG-TRẦN.

香嚴童子劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我聞如來教我諦觀

諸更為相。我時辭佛宴晦清齋。見諸比丘燒沈水香。香氣寂然來入

鼻中。我觀此氣非木非空非煙非火。去無所著來無所從。由是意銷

發明無漏。如來印我得香嚴號。塵氣倏滅妙香密圓。我從香嚴得阿

羅漢。佛問圓通如我所證香嚴為上。

_ Hương-Nghiêm đồng-tử tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã văn Như-Lai, giáo ngã đế quán, chư hữu-vi tướng.

_ Ngã thời từ Phật, yến hối thanh trai, kiến chư Tỳ-khưu, thiêu trầm-thủy hương, hương khí tịch nhiên, lai nhập tî trung.

_ Ngã quán thử khí, phi mộc, phi không, phi yên, phi hỏa, khứ vô sở trước, lai vô sở tùng.

(…, đi ra không dính vào đâu, tới nơi cũng không do đâu.) _ Do thị ý tiêu, phát-minh vô-lậu, Như- Lai ấn ngã đắc Hương-Nghiêm hiệu. _ Ngài Hương-Nghiêm đồng-tử đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Vâng lời Đức

Thế-Tôn dạy, tôi quán-tưởng các pháp hữu-vi. _ Một hôm, sau khi tôi lạy tạ Phật, ngồi im lặng trong cảnh thanh-tịnh, thì tôi thấy các vị Tỳ-khưu đốt hương trầm- thủy, mùi hương phảng phất bay vào mũi tôi.

_ Tôi liền quán hơi hương chẳng phải do cây, chẳng phải do hư-không, không phải khói, không phải lửa, không phải hòa-hiệp, không phải vô-nhân.

_ Trần khí thúc diệt, diệu hương mật viên, ngã tùng hương nghiêm đắc A-La- Hán.

_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở _ Do đó ý tôi tiêu mất, phát-minh vô-lậu, thể hương chẳng còn, Chơn-Tánh hiện rõ, nên được Đức Thế-Tôn ấn-chứng cho tôi danh Hương-Nghiêm.

_ Tôi nhờ biết hương-trần vốn là Như-

Lai-Tạng Tánh vi-mật diệu-viên, nên tôi thành bậc A-La-Hán.

_ Nay Đức Thế-Tôn hỏi chỗ viên-thông chứng, hương nghiêm vi thượng. do đó tôi được giác-ngộ thì theo sở-chứng, tôi xin nói rõ là Hương-trần chủ- yếu.

16. 16. HAI NGÀI DƯỢC-VƯƠNG VÀ DƯỢC-THƯỢNG GIÁC-NGỘ DO VỊ-

TRẦN.

藥王藥上二法王子。并在會中五百梵天劭從座起。頂禮佛足

而白佛言。我無始劫為世良醫。口中嘗此娑婆世界草木金石。名數

凡更十萬八千。如是悉知苦醋鹹淡甘辛等味。并諸和合俱生變異。

是冷是熱更毒無毒悉能遍知。承事如來了知味性非空非更。非劭身

心非離身心。分別味因從是開悟。蒙佛如來印我昆季。藥王藥上二

菩薩名。今於會中為法王子。因味覺明位登菩薩。佛問圓通如我所

證味因為上。

_ Dược-Vương, Dược-Thượng, nhị Pháp- Vương-Tử, tinh tại hội trung, ngũ bá Phạm-Thiên tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã vô thỉ kiếp, vi thế lương-y, khẩu trung thường thử Ta-bà thế -giới, thảo, mộc, kim, thạch, danh số phàm hữu, thập vạn bát thiên, như-thị tất tri, khổ, thố, hàm, đạm, cam, tân, đẳng vị.

_ Tinh chư hòa-hiệp, cu sanh biến dị, thị lãnh thị nhiệt, hữu độc vô độc, tất năng biến tri.

(_ Cùng với các vị biến đổi, do các vị kia hòa-hợp cùng sanh ra, thứ nào là lạnh, là nóng, có độc, không độc, tôi đều biết cả.)

_ Thừa sự Như-Lai, liễu tri vị tánh, phi không, phi hữu, phi tức thân-tâm, phi ly thân-tâm.

_ Ngài Dược-Vương và Dược-Thượng là hai vị Pháp-Vương-Tử, cùng với 500 vị Trời Phạm-Thiên ở trong Giáo-Hội, đều đứng dậy lạy Phật, đoạn hai ngài bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Chúng tôi từ kiếp vô-thỉ làm lương-y ở thế-giới Ta-Bà này, miệng từng nếm có hơn 108.000 món dược-thảo, dược-vật, dược-kim, dược-thạch, nên biết các vị đắng, chua, mặn, lạt, ngọt, cay;

- cho tới các vị do dược-phẩm pha trộn lẫn nhau hoặc thái-dụng sanh ra, tất cả vị thuốc hoặc lạnh hoặc nóng, có độc hay không độc, bào-chế biến dị thảy đều biết cả. _ Phân-biệt vị nhân, tùng thị khai ngộ, mông Phật Như-Lai, ấn ngã côn quí, Dược-Vương, Dược-Thượng, nhị Bồ-Tát danh, kim ư hội trung, vi Pháp-Vương- Tử. _ Kể từ khi theo Đức Thế-Tôn đến nay, chúng tôi biết rõ tánh của các vị chẳng phải không, cũng chẳng phải có, chẳng phải tức thân-tâm, cũng chẳng phải ly thân-tâm.

_ Vì chúng tôi hiểu thấu các vị vốn là Như-Lai-Tạng Tánh, chúng tôi tỏ ngộ, nên Đức Thế-Tôn ấn-chứng cho chúng tôi danh Dược-Vương, Dược-Thượng, Pháp-Vương-Tử ở trong Giáo-Hội. (_ Do phân-biệt đúng bản-tánh vị-trần mà được khai-ngộ.… nay ở trong hội này làm vị Pháp-Vương-Tử.)

_ Nhân vị giác minh, vị đăng Bồ-Tát.

_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng vị nhân vi thượng. _ Nhân chúng tôi biết rõ các vị mà được thành bậc Bồ-Tát.

_ Nay Đức Thế-Tôn hỏi chỗ viên-thông do đó chúng tôi được giác-ngộ thì theo sở-chứng, chúng tôi xin nói rõ là Vị-trần chủ-yếu. 17. 17. NGÀI BẠT-ĐÀ BÀ-LA GIÁC-NGỘ

DO XÚC-TRẦN.

跋陀婆羅并其同伴。十六開士劭從座起。頂禮佛足而白佛言

。我等先於威音王佛。聞法出家於浴僧時。隨例入室忽悟水因。既

不洗塵亦不洗體。中間孜然得無所更宿習無忘乃至今時從佛出家今

得無學。彼佛名我跋陀婆羅。妙觸宣明成佛子住。佛問圓通如我所

證觸因為上。

_ Bạt-Đà Bà-La tinh kỳ đồng bạn, thập lục khai sĩ tức tùng tòa khởi, đảnh lễ

Phật túc, nhi bạch Phật ngôn: _ Ngã đẳng tiên ư, Uy-Âm-Vương Phật, văn pháp xuất-gia.

_ Ư dục tăng thời, tùy lệ nhập thất.

_ Hốt ngộ thủy nhân, ký bất tẩy trần, diệc bất tẩy thể, trung-gian an-nhiên, đắc vô sở-hữu.

_ Ngài Bạt-Đà Bà-La và 16 vị Tăng-sĩ pháp-hữu đứng dậy lạy Phật và ngài Bạt-Đà Bà-La bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Trước kia Đức Phật Oai-Âm-Vương ra đời, tôi có nghe pháp xuất-thế. _ Một hôm đến giờ chư Tăng tắm, theo thường-lệ tôi vào nhà tắm.

_ Trong khi tắm, bỗng nhiên tôi tỏ ngộ gốc của nước chẳng phải rửa bụi, cũng chẳng phải rửa thân, lại chẳng phải rửa trung-gian, vì trung-gian an-nhiên, không có rửa chi hết.

_ Khi có xúc-trần, thì tôi hiểu thấu xúc-trần không có xứ-sở, vốn là Như-Lai- Tạng Tánh vi-mật diệu-viên. _ Túc tập vô vong, nãi chí kim thời, tùng Phật xuất-gia, lịnh đắc vô-học.

(_ Túc tập không quên, nên đến ngày nay theo Phật xuất-gia, được thành quả vô-học.)

Túc-tập: sự tu-tập từ đời trước. _ Bỉ Phật danh ngã, Bạt-Đà-Bà-La.

_ Vậy túc-tập đắc-ngộ của tôi hồi đời Phật Oai-Âm-Vương, tôi còn nhớ rõ cho tới hiện nay xuất-gia theo Đức Thế-Tôn, chứng quả-vị vô-học.

_ Đức Phật Oai-Âm-Vương có ấn-chứng cho tôi danh Bạt-Đà-Bà-La (nghĩa là: Hiền-Hộ). _ Diệu xúc tuyên minh, thành Phật-tử-trụ. Phật-tử-trụ = Pháp-Vương-Tử.

_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng, xúc nhân vi thượng. _ Nhờ giác-ngộ xúc-trần mà tu-chứng thành bậc Phật-tử-trụ. _ Nay Đức Thế-Tôn hỏi chỗ viên-thông do đó tôi giác-ngộ thì theo sở-chứng, tôi xin nói rõ là Xúc-trần chủ-yếu.

18. 18. NGÀI MA-HA CA-DIẾP GIÁC-

NGỘ DO PHÁP-TRẦN.

摩訶迦葉及紫金光比丘尼等劭從座起。頂禮佛足而白佛言。

我於往劫於此界中。更佛出世名日月燈。我得親近聞法修學。佛滅

度後供養舍利然燈續明。以紫光金塗佛形像。自爾已來世世生生。

身常圓滿紫金光聚。此紫金光比丘尼者。劭我眷屬同時發心。我觀

世間六塵變壞。唯以空寂修於滅盡。身心乃能度百千劫猶如彈指。

我以空法成阿羅漢。世尊說我頭陀為最。妙法開明銷滅諸漏。佛問

圓通如我所證法因為上。

_ Ma-Ha Ca-Diếp, cập Tử-Kim-Quang Tỳ-khưu-ni đẳng tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã ư vãng kiếp, ư thử giới trung, hữu Phật xuất thế, danh Nhựt-Nguyệt-Đăng, ngã đắc thân cận, văn pháp tu học.

_ Phật diệt độ hậu, cung-dưỡng Xá-Lợi, Nhiên-Đăng tục minh, dĩ Tử-Kim-

Quang đồ Phật hình-tượng.

_ Tự nhĩ dĩ lai, thế thế sanh sanh, thân thường viên-mãn, Tử-Kim-Quang tụ.

_ Thử Tử-Kim-Quang, Tỳ-khưu-ni giả, tức ngã quyến-thuộc, đồng-thời phát tâm.

_ Ngã quan thế-gian, lục-trần biến hoại, duy dĩ không-tịch, tu ư diệt tận.

(_ Tôi quán trong thế-gian, sáu trần đều dời đổi tan nát, chỉ dùng pháp không-tịch, tu định diệt tận.)

_ Thân-tâm nãi năng, độ bá thiên kiếp, do như đàn chỉ. (_ Thì thân-tâm mới có thể trải qua trăm nghìn kiếp như một thời-gian gẩy ngón tay.)

_ Ngài Ma-Ha Ca-Diếp và vị Tỳ-khưu-ni Tử-Kim-Quang đứng dậy lạy Phật, rồi ngài Ma-Ha Ca-Diếp bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Kiếp trước tôi ở cõi này, Đức Phật Nhựt-Nguyệt-Đăng ra đời, tôi hầu cận Phật, nghe pháp tu-học.

_ Đến khi Phật diệt-độ rồi, tôi nhứt-tâm cung-dưỡng Xá-Lợi Phật, thắp đèn liên-tục ánh quang-minh và thếp cốt Phật bằng vàng Tử-Kim-Quang.

_ Nhờ hai nhân lành đó, nên từ ấy đến sau, đời đời kiếp kiếp, thân tôi thường có sắc Tử-Kim-Quang chiếu sáng.

_ Còn vị Tỳ-khưu-ni Tử-Kim-Quang vốn là quyến-thuộc của tôi, phát Bồ-Đề

Tâm đồng-thời với tôi tu-chứng giải-thoát.

_ Tôi quan-sát lục-trần ở thế-gian thay đổi sanh-diệt luôn luôn nên tôi nhàm chán và chỉ lấy tâm không-tịch tu-chứng diệt-tận-định.

_ Nguyên pháp định ấy tiêu hết ý-căn, dứt sạch pháp-trần, độ được trăm ngàn kiếp như khảy móng tay. _ Ngã dĩ không pháp, thành A-La-Hán. (_ Tôi do quán được các pháp là rỗng không, mà thành quả A-La-Hán.)

_ Thế-Tôn thuyết ngã Đầu-Đà vi tối, diệu-pháp khai minh, tiêu-diệt chư lậu.

(… diệu-tánh của các pháp được khai-ngộ, thì tiêu-diệt các lậu.)

_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng, pháp nhân vi thượng. _ Tôi nhờ dùng pháp không-quán mà phá pháp-trần, đắc-quả A-La-Hán.

_ Đức Thế-Tôn cho tôi là người có hạnh Đầu-Đà bậc nhứt, vì tôi không buộc nơi trần, nên lục-trần đều là diệu-pháp tiêu- diệt các lậu.

_ Nay Đức Thế-Tôn hỏi chỗ viên-thông do đó tôi giác-ngộ thì theo sở-chứng, tôi xin nói rõ là Pháp-trần chủ-yếu.

19. 19. NGÀI A-NA-LUẬT-ĐÀ GIÁC-

NGỘ DO NHÃN-CĂN.