Kinh Thủ Lăng Nghiêm

復次阿難是諸眾生非破律儀。犯菩薩戒毀佛涅槃。諸餘雜業

歷劫燒然。後還罪畢受諸鬼形。

若於本因。貪物為罪是人罪畢。遇物成形名為[魅-未+夭]鬼。

貪色為罪是人罪畢。遇風成形名為[魅-未+夭]鬼。

貪惑為罪是人罪畢。遇畜成形名為魅鬼。

貪恨為罪是人罪畢。遇蟲成形名蠱毒鬼。

貪憶為罪是人罪畢。遇衰成形名為癘鬼。

貪慠為罪是人罪畢。遇氣成形名為餓鬼。

貪罔為罪是人罪畢。遇幽為形名為魘鬼。

貪明為罪是人罪畢。遇精為形名魍魎鬼。

貪成為罪是人罪畢。遇明為形名役使鬼。

貪黨為罪是人罪畢。遇人為形名傳送鬼。

阿難是人皆以純情墜落。業火燒乾上出為鬼。此等皆是自妄

想業之所招引。若悟菩提則妙圓明本無所更。

20. Phục thứ A-Nan! Thị chư chúng-sanh, phi phá luật-nghi, phạm Bồ-Tát giới, hủy Phật Niết-Bàn, chư dư tạp-nghiệp, lịch-kiếp thiêu nhiên, hậu hoàn tội tất, thọ chư quỷ hình.

(_ Lại nữa A-Nan! Các chúng-sanh đó, nếu không phải gây tội chê phá luật-nghi, phạm Bồ-Tát giới, hủy-báng Niết-Bàn của Phật; mà chỉ phạm những nghiệp phức-tạp khác, thì sau khi bị đốt cháy nhiều kiếp, đền tội hết rồi, thì chịu những hình quỷ.) 20. A-Nan! Gia-chi-dĩ, những chúng-sanh phá-hoại luật-nghi của Phật, vi-phạm các giới Bồ-Tát và hủy-báng Như- Lai Niết-Bàn, thì bị sa-đọa ở địa-ngục vô-số kiếp. Như do các tạp-nghiệp, mười tập-nhân mà bị sa-đọa ở địa-ngục thì sau khi mãn tội địa-ngục, còn phải đầu-thai vào quỉ-giới.

Gia-chi-dĩ: Đương-nhiên. Dĩ-nhiên. Tất-nhiên. Đúng là như thế. Nhất định là vậy, không thể khác.

_ Nhược ư bổn-nhân, tham vật vi tội, thị nhân tội tất, ngộ vật thành hình, danh vi Quái-quỷ.

1. Nếu vì căn-tội tham tài vật mà bị đọa địa-ngục, thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương vào tài vật, mà thành hình Quái-quỉ. _ Tham sắc vi tội, thị nhân tội tất, ngộ phong thành hình, danh vi Bạt-quỷ.

_ Tham hoặc vi tội, thị nhân tội tất, ngộ súc thành hình, danh vi Mî-quỷ.

_ Tham hận vi tội, thị nhân tội tất, ngộ trùng thành hình, danh Cổ-độc-quỷ.

_ Tham ức vi tội, thị nhân tội tất, ngộ suy thành hình, danh vi Lệ-quỷ.

_ Tham ngạo vi tội, thị nhân tội tất, ngộ khí thành hình, danh vi Ngạ-quỷ.

_ Tham uổng vi tội, thị nhân tội tất, ngộ u vi hình, danh vi Yểm-quỷ.

_ Tham minh vi tội, thị nhân tội tất, ngộ tinh vi hình, danh Vọng-lượng-quỷ.

_ Tham thành vi tội, thị nhân tội tất, ngộ minh vi hình, danh Dịch-sứ-quỷ.

_ Tham đảng vi tội, thị nhân tội tất, ngộ nhân vi hình, danh Truyền-tống-quỷ. 2. Nếu vì căn-tội tham bóng sắc ô-nhiễm mà bị đọa địa-ngục, thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương theo gió, mà thành hình Bạt-quỉ.

3. Nếu vì căn-tội tham các sự tà mî ma-giáo ngoại-đạo, mê-hoặc nhân-tâm mà bị đọa địa-ngục; thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương theo loài súc-vật, mà thành hình Mî-quỉ.

4. Nếu vì căn-tội tham sân-hận, ganh tị, khinh rẻ, ghét cay ghét đắng, có thủ-đoạn tiểu-nhân phá-hoại người, bị đọa địa-ngục; thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương theo loài côn-trùng, mà thành Cổ-độc-quỉ.

5. Nếu vì căn-tội tham tưởng nhớ thù xưa oán cũ, chủ tâm sát-hại người, bị đọa địa-ngục; thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương theo chỗ suy-biến, mà thành hình Suy-lệ-quỉ. 6. Nếu vì căn-tội tham cống cao ngã-mạn, tự-phụ kiêu-căng, chế nhạo đốn phá, khen mình chê người, mưu-sự ích-kỷ hại-nhân, bị đọa địa-ngục; thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương theo hơi, mà thành hình Ngạ-quỉ.

7. Nếu vì căn-tội tham vu-cáo, hăm-dọa, uy-hiếp, phỉ-báng, nhục-mạ, làm chứng-gian hại người, bị đọa địa-ngục; thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương theo chỗ u-ám, mà thành hình Yểm-quỉ. 8. Nếu vì căn-tội tham phàm-trí chấp ngã chấp pháp, vọng-tưởng điên-đảo, bị đọa địa-ngục; thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương theo tinh-linh, mà thành hình Vọng-lượng-quỉ. 9. Nếu vì căn-tội tham giả dối, xảo-quyệt, phản-phúc, lường-gạt, bị đọa địa-ngục; thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương theo minh-tinh, mà thành hình Dịch-sứ-quỉ.

10. Nếu vì căn-tội tham kiện cáo, tranh-tụng, mua chuộc, xu-phụ, hành-động lợi mình hại người, bị đọa địa-ngục; thì sau khi mãn tội địa-ngục, lại phải nương theo người đồng cốt, mà thành hình Truyền-tống-quỉ.

_ A-Nan! Thị nhân giai dĩ, thuần-tình trụy-lạc, nghiệp hỏa thiêu càn, thượng xuất vi quỷ, thử đẳng giai thị, tự vọng tưởng nghiệp, chi sở chiêu dẫn.

(_ A-Nan! Những người đó đều vì thuần tình phải đọa-lạc, … , như thế đều do cái nghiệp vọng-tưởng tự mình chuốc lấy.)

_ Nhược ngộ Bồ-Đề, tắc diệu-viên-minh, bổn vô sở-hữu.

(_ Nếu ngộ được tánh Bồ-Đề, thì nơi tánh diệu-viên-aminh, vốn không có gì.) _ A-Nan! Các chúng-sanh bị tội địa-ngục đều hoàn-toàn thiên về tình trụy-lạc, khi hỏa-nghiệp địa-ngục vừa tắt thì đầu-thai làm quỉ, đó là tại biệt-nghiệp vọng-tưởng điên-đảo chiêu-cảm ác-quả.

_ Tuy-nhiên, mặc dầu bị đọa khổ-sở như vậy, nhưng Tâm Chơn-Như vẫn tồn-tại.

Nếu chịu nghe được Chánh-Pháp Như- Lai, tỏ ngộ được chơn-lý Bồ-Đề, mà hồi-tâm chí-thành sám-hối, hoặc trì chú hoặc niệm Phật thì tội ác tiêu lần lần như đá mài dao, cho tới khi trở về Tâm Chơn-Như mầu-nhiệm sáng suốt châu-viên, ví như tỉnh giấc chiêm bao không có tự-thể.

復次阿難鬼業既盡。則情與想二俱成空。方於世間。與元負

人怨對相值。身為畜生酬其宿債。

物怪之鬼物銷報盡。生於世間多為梟類。

風[魅-未+夭]之鬼風銷報盡。生於世間多為咎徵一切異類。

畜魅之鬼畜死報盡。生於世間多為狐類。

蟲蠱之鬼蟲滅報盡。生於世間多為毒類。

衰癘之鬼衰窮報盡。生於世間多為蛔類。

受氣之鬼氣銷報盡。生於世間多為食類。

綿幽之鬼幽銷報盡。生於世間多為服類。

和精之鬼和銷報盡。生於世間多為應類。

明靈之鬼明滅報盡。生於世間多為休徵一切諸類。

依人之鬼人亡報盡。生於世間多於循類。

21. Phục thứ A-Nan! Quỷ-nghiệp ký tận, tắc tình dữ tưởng, nhị cu thành không, phương ư thế-gian, dữ nguyên phụ nhân, oan đối tương-trị, thân vi súc-sanh, thù kỳ túc-trái. (_ Lại nữa A-Nan! Khi nghiệp quỷ đã hết, tình và tưởng cả hai đều thành không, thì mới ở nơi thế-gian, 21. A-Nan! Các chúng-sanh bị địa-ngục-nghiệp, đau đớn như vậy, khi mãn địa-ngục-nghiệp, lại bị quỉ-nghiệp, khi mãn quỉ-nghiệp thì tình với tưởng đều không;

các chúng-sanh ấy lại tìm những người có nhân-duyên, nợ nần, oan-gia trái-chủ ở trần-tục mà họ đã vay trong vô-số cùng với người mắc nợ cũ, oán đối gặp nhau, thân làm súc-sanh để trả nợ cũ.) kiếp trước, để đầu-thai làm súc-sanh đền trả.

_ Vật quái chi quỷ, vật tiêu báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi cưu loại.

_ Phong bạt chi quỷ, phong tiêu báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi cữu trưng, nhứt-thiết dị loại.

_ Súc-mî chi quỷ, súc tử báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi hồ loại.

_ Trùng cổ chi quỷ, cổ diệt báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi độc loại.

_ Suy-lệ chi quỷ, suy cùng báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi hồi loại.

_ Thọ khí chi quỷ, khí tiêu báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi thực loại.

_ Miên u chi quỷ, u tiêu báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi phục loại.

_ Hòa tinh chi quỷ, hòa tiêu báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi ứng loại. _ Minh linh chi quỷ, minh diệt báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi hưu-trưng, nhứt- thiết chư loại.

_ Y-nhân chi quỷ, nhân vong báo tận, sanh ư thế-gian, đa vi tuần loại.

1. Như loài Quái-quỉ, đến khi các đồ vật của họ nương theo tiêu hết tức là họ chết; thì đa-số đầu-thai làm chim Kiêu ở thế-gian.

2. Loài Bạt-quỉ, đến khi gió của họ nương theo tan mất tức là họ chết; thì đa-số đầu-thai làm chim cú, chim quạ ở thế-gian.

3. Loài Mî-quỉ, đến khi súc-sanh của họ nương theo chết tức là họ chết; thì đa-số đầu-thai làm chồn ở thế-gian. 4. Loài Cổ-độc-quỉ, đến khi côn-trùng của họ nương theo chết tức là họ chết;

thì đa-số đầu-thai làm rắn rít độc-hại ở thế-gian. 5. Loài Suy-lệ-quỉ, đến khi chỗ suy-biến mà họ nương theo diệt-tận tức là họ chết; thì đa-số đầu-thai làm sên lãi bám vào người hoặc súc-vật ở thế-gian.

6. Loài Ngạ-quỉ, đến khi hơi mà họ nương theo dứt sạch tức là họ chết; thì đa-số đầu-thai làm những con thú cho người ăn thịt như heo gà vịt, v.v… ở thế-gian.

7. Loài Yểm-quỉ, đến khi chỗ u-ám mà họ nương theo tan hết tức là họ chết; thì đa-số đầu-thai làm những thứ thú dùng để mặc như con tằm, hoặc để cởi, kéo xe như trâu bò ngựa. 8. Loài Vọng-lượng-quỉ, đến khi tinh-linh của họ nương theo tiêu-diệt tức là họ chết; thì đa-số đầu-thai làm những thứ chim biết thời tiết như chim hồng, chim yến ở thế-gian.

9. Loài Dịch-sứ-quỉ, đến khi minh-tinh của họ nương theo tiêu-diệt tức là họ chết; thì đa-số đầu-thai làm những thứ chim báo điềm tốt như chim phụng-hoàng.

10. Loài Truyền-tống-quỉ, đến khi người đồng cốt của họ nương theo chết tức là họ chết; thì đa-số đầu-thai làm những thứ thú tùng-phục như chó mèo.

阿難是等皆以業火乾枯。酬其宿債傍為畜生。此等亦皆自虛

妄業之所招引。若悟菩提。則此妄緣本無所更。如汝所言寶蓮香等

。及瑠璃王善星比丘。如是惡業本自發明。非從天降亦非地出。亦

非人與。自妄所招還自來受。菩提心中皆為浮妄虛想凝結。

復次阿難從是畜生酬償先債。若彼酬者分越所酬。此等眾生

還復為人返徵其剩。如彼更力兼更福德。則於人中不捨人身酬還彼

力。若無福者還為畜生償彼餘直。

阿難當知若用錢物。或役其力償足自停。如於中間殺彼身命

或食其肉。如是乃至經微塵劫。相食相誅猶如轉輪。互為高下無更

休息。

22. A-Nan! Thị đẳng giai dĩ, nghiệp-hỏa can khô, thù kỳ túc-trái, bàng vi súc-sanh, thử đẳng diệc giai, tự hư vọng nghiệp, chi sở chiêu dẫn.

(_ A-Nan! Bọn ấy đều do lửa nghiệp đốt xong, sanh ra loài súc-sanh, trả hết nợ cũ, như thế, đều do những nghiệp hư-vọng của tự mình chuốc lấy.)

_ Nhược ngộ Bồ-Đề, tắc thử vọng duyên bổn vô sở-hữu. (_ Nếu ngộ được tánh Bồ-Đề, thì các vọng-duyên đó vốn không có gì.)

22. A-Nan! Các loài quỉ, khi hỏa-nghiệp vừa tắt thì đầu-thai làm súc-sanh để đền trả nợ nần cũ như vậy là tại túc-trái tiền-nghiệp hư-vọng của họ chiêu-cảm ác-báo. _ Tuy-nhiên, nếu khi các loại ấy nghe được tiếng kinh, tiếng pháp của Phật, tỏ ngộ chơn-lý Bồ-Đề, hồi-tâm sám-hối hướng thiện thì các ác-nghiệp vọng-duyên lần lần tiêu hết, vì ác-nghiệp vọng-duyên vốn không có tự-thể.

_ Như nhữ sở ngôn: Bửu-Liên-Hương đẳng, cập Lưu-Ly vương, Thiện-Tinh Tỳ-khưu, như-thị ác-nghiệp, bổn tự phát-minh, phi tùng Thiên giáng, diệc phi Địa xuất, diệc phi nhân dữ.

_ Tự-vọng sở chiêu, hoàn tự lai thọ.

(_ Mà chính do vọng-tưởng của tự mình gây ra, rồi tự mình phải chịu quả-báo.)

_ Bồ-Đề tâm trung, giai vi phù hư, vọng-tưởng ngưng kết.

(_ Nơi Tâm Bồ-Đề, đó chỉ là sự kết đông của vọng-tưởng giả dối.) _ A-Nan! Như ông đã nói: Nàng Bảo- Liên-Hương, Vua Lưu-Ly và Tỳ-khưu Thiện-Tinh có ác-nghiệp do tự mình tạo-tác, chớ không phải trên trời rớt xuống, không phải dưới đất dựng lên, cũng không phải người khác gây ra.

_ Tự tạo ác-nghiệp dĩ-nhiên phải tự gánh vác ác-báo.

_ Nếu Tâm Bồ-Đề được khai-thông thì nhận-định: ác-nghiệp chỉ là vọng-tưởng điên-đảo giả dối kết thành. _ Phục thứ A-Nan! Tùng thị súc-sanh, thù thường tiên-trái.

_ Nhược bỉ thù giả, phận việt sở thù, thử đẳng chúng-sanh, hoàn phục vi nhân, phản trưng kỳ thặng. (_ Nếu trong lúc trả nợ, trả quá nợ cũ, thì những chúng-sanh ấy, trở lại làm người, đòi lại chỗ thừa.)

_ Như bỉ hữu lực, kiêm hữu phước-đức, tắc ư nhân trung, bất xả nhân thân, thù hoàn bỉ lực; nhược vô phước giả, hoàn vi súc-sanh, thường bỉ dư trị.

(_ Nếu bên kia có sức, lại có cả phúc-đức, thì ở trong loài người, không rời bỏ thân người, mà hoàn lại chỗ thừa đó; còn nếu không phúc-đức, thì phải làm súc-sanh, đền lại chỗ thừa.) _ A-Nan! Các loài súc-sanh ấy có bổn- phận đền trả nợ cũ.

_ Nếu số trả quá hơn số nợ, thì các loài ấy được trở lại làm người ở nhân-gian để đòi lại số thặng dư.

_ Nếu người nào mắc số nợ ấy, có phước thì đầu-thai mang thân người có nhân-lực ở trong nhân-đạo; còn vô-phước thì mang thân súc-sanh, khổ sở hơn người, để trả nợ lãnh quá số.

_ A-Nan! Đương tri: Nhược dụng tiền-vật, hoặc dịch kỳ-lực, thường túc tự đình; như ư trung-gian, sát bỉ thân mệnh, hoặc thực kỳ nhục, như-thị nãi chí, kinh vi-trần kiếp, tương-thực tương-tru, do như chuyển luân, hỗ vi cao hạ, vô hữu hưu tức.

(_ A-Nan! Nên biết: Nếu dùng tiền của hoặc sức người ta, thì đền đủ là xong; còn như trong ấy, có giết thân mạng, hoặc ăn thịt kẻ khác, như thế, thì đi đến ăn nhau, giết nhau, trải qua nhiều kiếp, số như vi-trần, cũng như bánh xe xoay vần, thay đổi bên cao bên thấp, không có dừng nghỉ.) _ A-Nan! Ông nên biết: Nếu số nợ trả dư, hoặc dùng tiền của hoặc dùng năng-lực trả đủ; nhưng trong thời kỳ trả nợ đó, có tạo ác-nghiệp giết hại, ăn thịt; thì về sau phải bị giết hại ăn thịt lại trong vi-trần kiếp, giết người thì người giết lại, ăn thịt lẫn nhau; ví như bánh xe quay, cao thấp xây vần, không dứt.

除奢摩他及佛出世不可停寢。

汝今應知彼梟倫者酬足復形。生人道中參合頑類。

彼咎徵者酬足復形。生人道中參合愚類。

彼狐倫者酬足復形。生人道中參於佷類。

彼毒倫者酬足復形。生人道中參合庸類。

彼蛔倫者酬足復形。生人道中參合微類。

彼食倫者酬足復形。生人道中參合柔類。

彼服倫者酬足復形。生人道中參合勞類。

彼應倫者酬足復形。生人道中參於文類。

彼休徵者酬足復形。生人道中參合明類。

彼諸循倫酬足復形。生人道中參於達類。

阿難是等皆以宿債畢酬復形人道。皆無始來業計顛倒相生相

殺。不遇如來不聞正法。於塵勞中法爾輪轉。此輩名為可憐愍者。

23. A-Nan! Trừ Sa-ma-tha, cập Phật xuất-thế, bất khả đình tẩm.

(_ Trừ khi được pháp Sa-ma-tha, hoặc gặp Phật ra đời, thì không thể thôi được.)

Nhữ kim ưng tri:

_ Bỉ cưu luân giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham hiệp ngoan loại.

_ Bỉ cữu trưng giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham hiệp dị loại.

(hạng quái dị)

_ Bỉ hồ luân giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham ư dung loại. (hạng ngu dại)

_ Bỉ độc luân giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham hiệp ngận loại. (hạng nham-hiểm)

_ Bỉ hồi luân giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham hiệp vi loại.

(hạng hèn nhát)

_ Bỉ thực luân giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham hiệp nhu loại. (hạng nhu-nhược)

_ Bỉ phục luân giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham hiệp mî loại.

(hạng lao lụy)

_ Bỉ ứng luân giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham hiệp văn loại. (hạng văn hoa)

_ Bỉ hưu trưng giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham hiệp minh loại. (hạng thông-minh)

_ Bỉ tuần luân giả, thù túc phục hình, sanh nhân-đạo trung, tham ư đạt loại. 23. A-Nan! Ông phải hiểu: các thứ oan-gia nợ nần rất khó đoạn. Chỉ khi nào có đại-phước gặp Phật ra đời cứu-độ, nếu không có Phật thì có được bậc Thiện- Tri-Thức Thanh-Tịnh-Tăng dạy dỗ, nghe hiểu sáng suốt Chánh-Pháp Như-Lai, tỏ ngộ chơn-lý Bồ-Đề và y Phật-luật nhứt-tâm tu-hành chánh-định giải-thoát thì mới có thể giải trừ oan-gia nợ nần ấy.

A-Nan! Nay ông nên rõ:

1. Loài chim Kiêu, đến khi trả nợ xong, trở lại làm người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng ngoan-cố.

2. Loài chim báo điềm xấu như chim cú chim quạ, đến khi trả nợ xong, trở lại làm người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng xấu xa.

3. Loài chồn, đến khi trả nợ xong, trở lại làm người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng xảo-quyệt.

4. Loài rắn rít độc hại, đến khi trả nợ xong, trở lại làm người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng tàn-bạo.

5. Loài sên lãi, đến khi trả nợ xong, trở lại làm người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng đê-tiện.

6. Loài thú để cho người ta ăn thịt như heo gà vịt, v.v…, đến khi trả nợ xong, trở lại làm người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng hèn yếu.

7. Loài thú dùng để mặc như con tằm, hoặc để cởi, kéo xe như trâu bò ngựa, đến khi trả nợ xong, trở lại làm người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng xu-phụ.

8. Loài thú biết thời-tiết như chim hồng chim yến, đến khi trả nợ xong, trở lại làm người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng văn-học.

9. Loài thú báo điềm tốt như chim phụng-hoàng, đến khi trả nợ xong, trở lại làm người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng thế-gian trí-thức.

10. Loài thú tùng-phục người như chó mèo, đến khi trả nợ xong, trở lại làm (hạng thông-đạt) người ở nhân-gian, chen lẫn với hạng lanh lợi.

_ A-Nan! Thị đẳng giai dĩ, túc-trái tất thù, phục hình nhân đạo, giai vô-thỉ lai, nghiệp kế điên-đảo tương-sanh, tương-sát. Bất ngộ Như-Lai, bất văn chánh-pháp, ư trần-lao trung, pháp nhĩ luân-chuyển, thử bối danh vi, khả liên-mẫn giả.

(_ A-Nan! Bọn ấy trả hết nợ cũ, trở lại hình người, đều do từ vô-thỉ đến nay, điên-đảo gây nghiệp, vay trả thừa thiếu, sanh nhau, giết nhau. Nếu không gặp Như-Lai, không nghe chánh-pháp, thì ở trong trần-lao, máy móc xoay vần mãi mãi; bọn ấy gọi là thật đáng thương xót.)

_ A-Nan! Các loài như thế, đền trả tiền-oan túc-trái, trở lại làm người ở thế-gian, nhưng vì vọng-nghiệp phiền-não điên-đảo từ vô-thỉ, sống chung nhau, giết hại lẫn nhau; không gặp Phật, cũng không gặp bậc Thiện-Tri-Thức Thanh-tịnh-Tăng, không nghe hiểu Chánh- Pháp, nên không biết tu-hành giải-thoát, do đó mà luân-hồi sanh-tử mãi trong vòng trần-lao đau khổ, thật đáng thương xót.

24. 24. THẬP CHỦNG TIÊN.

阿難復更從人不依正覺修三摩地。別修妄念。存想固形遊於

山林。人不及處更十仚種。阿難彼諸眾生。

堅固服餌而不休息。食道圓成名地行仚。

堅固草木而不休息。藥道圓成名飛行仚。

堅固金石而不休息。化道圓成名遊行仚。

堅固動止而不休息。氣精圓成名空行仚。

堅固津液而不休息。潤德圓成名天行仚。

堅固精色而不休息。吸粹圓成名通行仚。

堅固呪禁而不休息。術法圓成名道行仚。

堅固思念而不休息。思憶圓成名照行仚。

堅固交遘而不休息。感應圓成名精行仚。

堅固變化而不休息。覺悟圓成名絕行仚。

阿難是等皆於人中鍊心不循正覺。別得生理壽千萬歲。休止

深山或大海島絕於人境。斯亦輪迴妄想流轉不修三昧。報盡還來散

入諸趣。

_ A-Nan! Phục hữu tùng nhân, bất y chánh-giác tu Tam-ma-đề, biệt tu vọng-niệm, tồn tưởng cố hình; du ư sơn-lâm, nhân bất cập xứ, hữu thập chủng Tiên.

(_ A-Nan! Lại có chúng-sanh từ loài người, không nương theo chánh-giác tu pháp Tam-ma-đề, lại riêng tu theo vọng-niệm, để tâm củng-cố hình-hài; vào Đức Phật dạy:

_ A-Nan! Có nhiều hạng chúng-sanh tu-hành, nhưng không y đạo Chánh-Giác của Phật mà tu pháp chánh-định, giải-thoát tam giới, còn niệm, giữ tư-tưởng tồn-tại, chấp sắc tướng kiên-cố; ở những chỗ núi cao, rừng thẳm, tư bề hiu quạnh, khô ng có bóng người lai-vãng, những trong rừng núi, những chỗ người ta không đến được, thành 10 thưù Tiên.) _ A-Nan! Bỉ chư chúng-sanh, kiên-cố phục bỉnh, nhi bất hưu tức, thực-đạo viên-thành, danh Địa-Hành Tiên.

(_ A-Nan! Các chúng-sanh kia, kiên-cố dùng đồ bổ mà không dừng nghỉ, khi đạo ăn được thành-tựu, thì gọi là Địa-Hành Tiên.)

_ Kiên-cố thảo-mộc, nhi bất hưu tức, dược-đạo viên-thành, danh Phi-Hành

Tiên.

(_ Kiên-cố dùng cỏ cây mà không dừng nghỉ, khi đạo thuốc được thành-tựu, thì gọi là Phi-Hành Tiên.) _ Kiên-cố kim-thạch, nhi bất hưu tức, hóa-đạo viên-thành, danh Du-Hành

Tiên.

(_ Kiên-cố dùng kim-thạch mà không dừng nghỉ, khi đạo hóa-chất được thành-tựu, thì gọi là Du-Hành

Tiên.) _ Kiên-cố động-chỉ, nhi bất hưu tức, khí-tinh viên-thành, danh Không-Hành Tiên.

(_ Kiên-cố làm những động-tác mà không dừng nghỉ, khi khí-tinh được thành-tựu, thì gọi là Không-Hành

Tiên.)

_ Kiên-cố tân-dịch, nhi bất hưu tức, nhuận đức viên-thành, danh Thiên-Hành Tiên.

(_ Kiên-cố luyện nước miếng mà không dừng nghỉ, khi nhuận đức được thành-tựu, thì gọi là Thiên-Hành

Tiên.) _ Kiên-cố tinh-sắc, nhi bất hưu tức, hấp tùy viên-thành, danh Thông-Hành Tiên.

(_ Kiên-cố hấp-thụ tinh-hoa mà không dừng nghỉ, khi hấp-thụ được thành-tựu, thì gọi là Thông-Hành Tiên.)

_ Kiên-cố chú-cấm, nhi bất hưu tức, thuật-pháp viên-thành, danh Đạo-Hạnh Tiên.

(_ Kiên-cố làm thuật phù-chú mà không dừng nghỉ, khi thuật-pháp được thành-tựu, thì gọi là Đạo-Hạnh Tiên.)

hạng tu-hành như vậy đại-lược có mười giống Tiên. 1. Có hạng tu phép luyện bánh ăn kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi được kết-quả viên-thành, thân-thể trường-sanh, gọi là Tiên Địa-Hành.

2. Có hạng tu-luyện thảo-mộc làm thuốc kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi được kết-quả viên-thành, thân-thể nhẹ nhàng đi mau như bay, gọi là Tiên Phi-Hành.

3. Có hạng tu-luyện kim-thạch kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi được kết-quả viên-thành, thân-thể lanh lẹ, dạo khắp nơi trong chốc lát, gọi là Tiên Du-Hành.

4. Có hạng tu-luyện động-chỉ tinh khí thần kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi được kết-quả viên-thành, thì thân-thể tiêu-diêu, bay giữa hư-không gọi là Tiên Không-Hành.

5. Có hạng tu-luyện nước miếng kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi được kết-quả viên-thành, đức nhuận tâm thanh, bay lên cõi Trời trong chớp nhoáng, gọi là Tiên Thiên-Hành.

6. Có hạng tu-luyện tinh-hoa nhựt-nguyệt kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi được kết-quả viên-thành, thì thân-thể đi đứng không có chi ngăn ngại, gọi là Tiên Thông-Hành.

7. Có hạng tu-luyện tiên-chú kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi kết-quả viên-thành, đạo-hạnh thuần thục, gọi là Tiên Đạo-Hạnh. _ Kiên-cố tư-niệm, nhi bất hưu tức, tư-ức viên-thành, danh Chiếu-Hạnh Tiên.

(_ Kiên-cố chuyên-chú tâm-niệm mà không dừng nghỉ, khi chuyên-niệm được thành-tựu, thì gọi là Chiếu-Hạnh Tiên.)

8. Có hạng tu-luyện tư-tưởng kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi kết-quả viên-thành, trí-tuệ tỏ rạng, gọi là Tiên Chiếu-

Hạnh.

_ Kiên-cố giao-cấu, nhi bất hưu tức, cảm-ứng viên-thành, danh Tinh-Hạnh

Tiên.

(_ Kiên-cố về thủy-hỏa giao-cấu mà không dừng nghỉ, khi cảm-ứng được thành-tựu, thì gọi là Tinh- Hạnh Tiên.) 9. Có hạng tu-luyện phép giao-cấu cảm-ứng kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi kết-quả viên-thành, giới-hạnh thanh-tịnh, gọi là Tiên Tinh-Hạnh.

_ Kiên-cố biến-hóa, nhi bất hưu tức, giác-ngộ viên-thành, danh Tuyệt-Hạnh

Tiên.

(_ Kiên-cố tập luyện biến-hóa mà không dừng nghỉ, khi giác-ngộ được thành-tựu, thì gọi là Tuyệt-Hạnh Tiên.)

10. Có hạng tu-luyện phép biến-hóa kiên-cố, chẳng dứt, cho đến khi kết-quả viên-thành, thần-thông quảng-đại, gọi là

Tiên Tuyệt-Hạnh.

_ A-Nan! Thị đẳng giai ư, nhân trung luyện tâm, bất tuần chánh-giác.

(_ A-Nan! Bọn ấy đều ở trong loài người mà luyện tâm, tuy không tu chánh-giác.)

_ Biệt đắc sanh-lý, thọ thiên vạn tuế. (_ Nhưng riêng được lẽ sống, thọ ngàn vạn tuổi.) _ A-Nan! Các hạng ấy ở thế-gian mặc-dầu có tu-luyện thân-tâm nhưng không y theo đạo Chánh-Giác của Phật.

_ Hưu chỉ thâm-sơn, hoặc đại hải đảo, tuyệt ư nhân cảnh, tư diệc luân-hồi, vọng-tưởng lưu-chuyển, bất tu tam- muội, báo tận hoàn lai, tản nhập chư thú. (_ Nghỉ ở núi sâu, hoặc trên đảo giữa biển cả, cách tuyệt chỗ người ở; nhưng nếu không tu pháp tam-muội, thì đó cũng là vọng-tưởng luân-hồi lưu-chuyển, thì khi quả-báo hết rồi, trở lại tản vào trong lục-đạo.) _ Các hạng ấy được sanh-lý riêng, có phước trường-sanh ngàn muôn tuổi, số thọ-mạng cao hơn nhân-loại, nhưng chẳng bao giờ được bất-tử.

_ Các hạng ấy an vui ở chốn núi cao rừng thẳm hoặc hải-đảo lớn lao, có thần-thông biến-hóa; nhưng phải chịu luân-hồi sanh-tử, vì không biết tu pháp chánh-định của Phật, nên vọng-niệm vẫn lưu-chuyển; khi Tiên-phước hưởng hết dĩ-nhiên trở lại đầu-thai làm người, v.v… .

25. 25. LỤC DỤC-GIỚI THIÊN. (3)

阿難諸世間人不求常住。未能捨諸妻妾恩愛。於邪婬中心不

流逸澄瑩生明。命終之後隣於日月。如是一類名四天王天。

於己妻房婬愛微薄。於淨居時不得全味。命終之後超日月明

居人間頂。如是一類名忉利天。

逢欲敺交去無思憶。於人間世動少靜多。命終之後於虛空中

朗然孜住。日月光明上照不及。是諸人等自更光明。如是一類名須

焰摩天。

一切時靜。更應觸來未能違戾。命終之後上昇精微。不接下

界諸人天境。乃至劫壞三災不及。如是一類名兜率陀天。

我無欲心應汝行事。於橫陳時味如嚼蠟。命終之後生越化地

。如是一類名樂變化天。

無世間心同世行事。於行事交了然超越。命終之後遍能出超

化無化境。如是一類名他化自在天。

阿難如是六天。形雖出動心跡尚交。自此已還名為欲界。

_ A-Nan! Chư thế-gian nhân quảng tu giới thiện, bất cầu thường-trụ, vị năng xả chư thê-thiếp ân-ái, ư tà-dâm trung, tâm bất lưu-dật, trừng oánh sanh minh.

(_ A-Nan! Các người thế-gian, không cầu đạo thường-trụ, chưa có thể rời bỏ được sự ân-ái với vợ mình, nhưng tâm không buông lung trong việc tà-dâm, do tâm đứng lặng sanh ra sáng suốt,

_ Mệnh chung chi hậu, lân ư nhựt-nguyệt, như-thị nhứt loại danh Tứ-Thiên-

Vương Thiên.

- sau khi mệnh chung, ở gần với mặt trời, mặt trăng, một loài như thế gọi là Tứ-Thiên-Vương Thiên.) Đức Phật dạy:

1. A-Nan! Những người chuyên tu thập-thiện (4) ở thế-gian, chưa cầu Diệu-quả viên-giác thường-trụ, chưa tu pháp xuất-thế, chưa dứt được ái-ân phu-thê, nhưng không tà-dâm, không mê-muội theo tài-sắc lợi-danh, không bị trói buộc bởi hoàn-cảnh vật-chất, giữ tâm trong sáng;

- đến khi mạng chung được phước sanh lên một Thiên-giới gần nhựt-nguyệt, gọi là Tứ-Thiên-Vương Thiên.

_ Quảng tu giới thiện, ư kỷ thê phòng, dâm-ái vi bạc, ư tịnh cư thời, bất đắc toàn vị.

(_ Đối với vợ mình, dâm-ái ít ỏi, trong lúc tịnh-cư, không được toàn vị, _ Mệnh chung chi hậu, siêu nhựt-nguyệt minh, cư nhân gian đảnh, như-thị nhứt loại, danh Đao-Lợi Thiên.

- thì sau khi mệnh chung, vượt ánh sáng mặt trời, mặt trăng, ở trên chóp nhân-gian, một loài như thế gọi là Đao-Lợi Thiên.) 2. Có những người chuyên tu thập-thiện ở thế-gian, rất ít việc ân-ái phu-thê, nhưng trong lúc tịnh-cư vẫn chưa được hoàn-toàn vắng lặng;

- đến khi mạng chung được phước sanh lên một Thiên-giới siêu hơn nhựt-nguyệt minh, ở trên đảnh nhân-gian, gọi là Đao-Lợi Thiên. _ Quảng tu giới thiện, phùng dục tạm giao, khứ vô tư ức, ư nhân gian thế, động thiểu tịnh đa.

(_ Gặp cảnh dục tạm theo, bỏ đi không nhớ nghĩ, ở 3. Có những người chuyên tu thập-thiện ở thế-gian, gặp dục-cảnh thì tạm kết, nhưng qua rồi thành dĩ-vãng, dứt sạch không tưởng nhớ nữa, ở thế-gian động thì ít, tịnh thì nhiều; thế-gian động thì ít, tịnh thì nhiều,

_ Mệnh chung chi hậu, ư hư-không trung, lãng-nhiên an-trụ, nhựt-nguyệt quang-minh, thượng chiếu bất cập, thị chư nhân đẳng, tự hữu quang-minh, như-thị nhứt loại, danh Tu-Diệm-Ma Thiên. - thì sau khi mệnh chung, sáng rỡ ở yên trong cõi hư-không, ánh sáng mặt trời mặt trăng không soi tới được. Những người ấy tự mình có ánh sáng, gọi là…) _ Quảng tu giới thiện, nhứt-thiết thời tịnh, hữu ưng xúc lai, vị năng vi lệ.

(_ Lúc nào cũng tĩnh, nhưng khi có cảm-xúc đến bên mình, chưa chống đối được.)

_ Mệnh chung chi hậu, thượng thăng tinh vi, bất tiếp hạ giới, chư Nhân-Thiên cảnh, nãi chí kiếp hoại, tam tai bất cập, như-thị nhứt loại, danh Đâu-Suất-Đà

Thiên.

(…, không tiếp với những cảnh nhân thiên cõi dưới, cho đến gặp hoại kiếp, tam tai cũng không đến nơi, gọi là…) _ Quảng tu giới thiện, ngã vô dục tâm, ứng nhữ hành sự, ư hoành trần thời, vị như tước lạp.

(_ Chính mình không có tâm dâm-dục, chỉ đáp ứng với người khác mà làm, trong lúc phô bày, vô vị như ăn sáp, _ Mệnh chung chi hậu, sanh-diệt hóa địa, như-thị nhứt loại, danh Lạc-Biến- Hóa Thiên.

_ Quảng tu giới thiện, vô thế-gian tâm, đồng thế hành sự, ư hành sự giao, liễu nhiên siêu-việt.

(_ Không có tâm thế-gian, chỉ đồng với thế-gian mà làm việc ngũ-dục, trong lúc làm việc ấy, rõ ràng là siêu-thoát.)

_ Mệnh chung chi hậu, biến năng siêu xuất, hóa vô hóa cảnh, như-thị nhứt loại, danh Tha-Hóa Tự-Tại Thiên.

- nên khi mạng chung được phước an-trụ hư-không, ánh sáng nhựt-nguyệt không chiếu tới, nhưng tự thân có ánh sáng rực rỡ, gọi là Tu-Diệm-Ma Thiên.

4. Có những người chuyên tu thập-thiện ở thế-gian, tâm thường thanh-tịnh, nhưng khi gặp cảnh cảm-xúc thì thuận theo, không đối-phó;

- đến khi mạng chung, được phước sanh lên một Thiên-giới tinh-vi, bất tiếp hạ-giới, đến kiếp hoại cả tam tai thủy hỏa phong đều chẳng tới được, gọi là Đâu- Suất-Đà Thiên.

5. Có những người chuyên tu thập-thiện ở thế-gian tự mình dứt sạch dâm-dục, dầu gặp dâm-cảnh loạn trước mắt cũng như nhai sáp, không có vị gì cả;

- đến khi mạng chung được phước sanh lên một Thiên-giới siêu-việt biến-hóa, gọi là Lạc-Biến-Hóa Thiên.

6. Có những người chuyên tu thập-thiện ở thế-gian, tuy thân cư trần-tục, nhưng tâm không vướng trần-tục, dầu làm việc như thế-gian nhưng trong khi giao-thiệp, tâm luôn luôn thoát-ly ái-dục;

- đến khi mạng chung siêu-xuất các cảnh biến-hóa và không biến-hóa, sanh lên một Thiên-giới tự-tại, gọi là Tha- Hóa Tự-Tại Thiên. _ A-Nan! Như-thị lục thiên, hình tuy xuất động, tâm tích thượng giao. Tự thử dĩ hoàn, danh vi Dục-giới.

(_ A-Nan! Sáu cõi trời như thế, hình-thức tuy khỏi động, nhưng tâm-tánh còn dính dấp. Từ các cõi ấy trở xuống, gọi là Dục-giới.) (Tích: dấu/ vết chân)

_ A-Nan! Ở sáu Thiên-giới ấy, sắc-thân của chư Thiên tuy siêu-xuất động cảnh, nhưng tâm-tích còn giao-hiệp. Vì thế, sáu Thiên-giới ấy gọi là sáu tầng Trời

Dục-giới.

DỊCH ÂM ĐỆ BÁT QUYỂN CHUNG DIỄN NGHĨA

HẾT QUYỂN TÁM CHÚ-THÍCH (2018)

ĐOẠN 5 _ Tâm Can-Tuệ: Can (乾): khô khan.

Trí-tuệ còn khô khan, chưa vào dòng pháp của Như-Lai, tức lòng tham dục và luyến-ái đã khô khan, căn trong cảnh ngoài chẳng còn phối-hợp nhau nữa, nghĩa là cửa đã đóng chặt rồi. Dầu chất tàn tạ thì còn, nhưng nó chẳng sanh ra nữa. Gọi là trí-tuệ còn khô khan, chớ chưa trơn nhuận, cùng một loại với Như-Lai.

ĐOẠN 14 (Trích của GS. Huỳnh Minh-Đức) _ Súc-sanh (畜生): tam sanh gồm: trâu hay bò, dê và heo.

Trong văn-minh Nho-giáo, con vật có bốn chân sống trong rừng được gọi là Thú (獸), cũng vật đó nếu đem về nhà nuôi thì được gọi là Súc (畜). Nhưng trong chế-độ phong-kiến nhà Châu thì ba con vật kể trên nếu được đem về triều-đình nuôi để tế lễ thì được gọi là Sanh (生). Đặc-tánh tiêu-chuẩn được chọn để tế lễ, được gọi là Hy (犧). Đó là ba con ‚Hy-sanh‛. Ngày xưa, người ta cũng dùng bạch-mã (con ngựa trắng) như con hy-sanh trong việc tế lễ hay thề nguyền.

YẾU-GIẢI

KINH THỦ-LĂNG-NGHIÊM

QUYỂN TÁM

(1) Lục thông: Lục thông là sáu phép thần-thông:

1. Thiên-nhãn thông : mắt thấy rõ thập phương pháp-giới.

2. Thiên-nhĩ thông : tai nghe rõ tất cả tiếng nói ở khắp nơi. 3. Thần-túc thông : đi đâu cũng được, không có chi ngăn ngại. 4. Túc-mạng thông : thông suốt nhân-quả quá-khứ hiện-tại vị-lai. 5. Tha-tâm thông : thấu-triệt tâm-niệm căn-cơ của nhứt-thiết chúng-sanh. 6. Lậu-tận thông : hoàn-toàn dứt tuyệt vô-minh phiền-não.

(2) Thập-thân: Thập thân là mười thân:

1. Phật-thân. 6. Trí-thân.

2. Pháp-thân. 7. Bồ-Đề thân.

3. Báo-thân. 8. Trang-Nghiêm thân. 4. Hóa-thân. 9. Oai-thế thân.

5. Nguyện-thân. 10. Ý-sanh thân.

(3) Lục Dục-giới Thiên: Sáu bậc Thiên ở sáu tầng Trời Dục-giới:

1. Tứ-Thiên-Vương Thiên.

2. Đao-Lợi Thiên.

3. Tu-Diệm-Ma Thiên.

4. Đâu-Suất-Đà Thiên.

5. Lạc-Biến-Hóa Thiên.

6. Tha-Hóa Tự-Tại Thiên.

(4) Thập-thiện: Luận thập-thiện tất phải luận thập-ác, vì thập-thiện và thập-ác ở thế-gian tương-đối nhau nhưng quan-hệ nhau.

Thập-ác là mười điều dữ ở thế-gian như sau:

1. Sát-sanh. 6. Nói độc ác.

2. Trộm cắp. 7. Nói đâm thọc.

3. Tà-dâm. 8. Tham-lam.

4. Nói giả dối. 9. Sân-hận.

5. Nói thêu dệt. 10. Si mê.

Thập-thiện là mười điều lành ở thế-gian như sau:

1. Phóng-sanh. 6. Nói hòa-nhã lễ-độ. 2. Bố-thí. 7. Nói khuyên giải an ủi.

3. Tiết-dục. 8. Quảng-đại.

4. Nói chơn-thật. 9. Nhẫn-nhục.

5. Nói ngay thẳng. 10. Minh xét.

YẾU-GIẢI

HẾT QUYỂN TÁM

CHÚ-THÍCH (2018)

CHIẾT TỰ chữ NGỘ (悟)

Chữ ‘Ngộ’ (悟) được cấu-thành bởi hai phần là bộ ‘Tâm’ (忄) và chữ ‘Ngô’(吾). Bộ ‘Tâm’ (忄) biểu-thị cho trái tim và chữ ‘Ngô’(吾) là bản-ngã. Do đó ‘Ngộ’ (悟) có nghĩa là tận trong tim của một người hiểu được bản-ngã chân-chánh và bản-chất của sự vật trong cái nhìn bao-quát. (Kiến Tánh)

(Trích ‚Vô Môn Quan‛, trang 14, của Vũ Thế Ngọc dịch và luận chú, nxb Tổng Hợp, 2006) Trên bình-diện ngôn-từ ngộ (悟) hay giác-ngộ (覺悟) thật sự không có gì khác biệt. Tuy-nhiên, trên bình-diện thực-hành, các kinh sách thiền-tông vẫn phân-biệt một cách rõ ràng ngộ, liễu-ngộ, đại-ngộ của các thiền-sư với giác-ngộ của Đức Phật.

Giác-ngộ của Phật là sự toàn giác, là chánh-đẳng chánh-giác (samyak sambodhi). ‚Ngộ‛ là chữ trong thiền-học chỉ về kinh-nghiệm trực-tiếp về nội-tại. Thuật-ngữ chuyên-môn gọi là thấu-triệt được ‚lý Bát-Nhã‛. Trong khi giác-ngộ là ‚lý sự viên-thông‛.

Xin quý độc-giả vui lòng nghiên-cứu châu-đáo, tinh-tường kinh Diệu-Pháp Liên-Hoa để hiểu tường-tận, rốt ráo chữ ‚Ngộ‛ trong ‚KHAI THỊ NGỘ NHẬP PHẬT-TRI-KIẾN‛, đã được Đức Phật dạy rõ ràng trong kinh. ‚Ngộ‛ Phật-Tri-Kiến (= Chơn-Tâm / Phật-Tánh) gồm hai phần:

1. Năm phẩm : 12, 13, 14, 15, 16 là mới ngộ Phật-Tri-Kiến, 2. Sáu phẩm : 17, 18, 19, 20, 21, 22 là diệu-ngộ cùng-cực Phật-Tri-Kiến.

CHIẾT TỰ chữ TÂM (心)

Về chữ ‘Tâm’ (心), các nhà Nho xưa có giảng: ‚Một vầng trăng khuyết ba sao bên mình‛, ý nói chữ ‘Tâm’ như một vầng trăng khuyết, ba chấm như ba vì sao ở bên, vừa miêu-tả đúng hình-thái chữ, lại đúng ý-nghĩa. Cái tâm như trăng sao soi sáng đường dẫn dắt con người đi trong đêm đen.

Phật-gia giảng, con người rớt xuống cõi trần-thế này là rơi vào biển khổ, là rơi vào cõi mê, muốn thoát khỏi biển khổ, ra khỏi cõi mê thì chỉ có tu luyện, phản bổn quy chơn, quay trở về. Mà tu luyện thì phải dựa vào Ngộ. Chữ ‘Ngộ’ (悟) gồm bộ ‘Tâm’ (忄) và chữ ‘Ngô’ (吾 mình, tôi), nghĩa là nhìn vào tâm mình tức là ngộ. Như vậy ‘Tâm’ chẳng phải giống như trăng sao soi đường trong đêm tối, để mà ngộ, để tìm đường quay trở về Thiên-quốc, Phật-thổ đó sao?

Nhưng Tâm là ‚một vầng trăng khuyết ba sao bên mình‛ chứ không phải vầng trăng tròn vành vạnh và một bầu trời rực rỡ đầy sao. Điều đó có nghĩa là, chúng ta dựa vào ngộ mà tu, dựa vào ánh sáng lờ mờ mà tìm đường đi, càng đi đường càng rộng, trăng càng tròn, sao càng nhiều, càng sáng tỏ.

Đến khi trăng tròn vành vạnh sáng rõ đường đi tức là cái tâm chúng ta đã tròn đầy, đã đạt đến viên- mãn.

Phật-gia giảng con người có Phật-tánh và cũng tồn-tại ma-tánh, thế nên cần bồi-bổ Phật-tánh và tiêu-trừ ma-tánh, cũng giống như ‚một vầng trăng khuyết‛ kia, cần tu-dưỡng bồi-bổ cho nó tròn đầy.

Nho-gia cũng cho rằng, con người bản-tánh thiện, nhưng cũng có tồn-tại tánh ác. Thế nên cần tu thiện và trừ bỏ dần các tánh ác xấu đi mới thành người hoàn-thiện, mới đạt được tiêu-chuẩn của người quân-tử, rồi đạt đến tiêu-chuẩn của bậc Thánh-nhân.

Xin quý độc-giả lưu ý: Đây chỉ là cách chiết tự chữ ‘Tâm’ cho dễ hiểu, chứ hoàn-toàn không phải ý-nghĩa rốt ráo của chữ ‘Tâm’ (Chơn-Tâm) trong Phật-giáo nói chung, hay trong kinh Thủ-Lăng- Nghiêm nói riêng. Để liễu-ngộ chữ ‘Tâm’trong kinh Thủ-Lăng-Nghiêm, chúng ta có ba bước: 1. Trước tiên, phải nghiên cứu châu-đáo, tinh-tường và rốt ráo kinh Thủ-Lăng-Nghiêm để hiểu rõ Chơn-Tâm (Phật-Tánh) là gì? Thể, Tánh và Dụng của Chơn-Tâm (Phật-Tánh) ra sao?

2. Sau đó, luôn luôn sống theo Thể, Tánh và Dụng của Chơn-Tâm (Phật-Tánh) trong suốt cuộc đời mình một cách miên-mặc, không gián-đoạn dù chỉ trong một sát-na.

3. Cuối cùng, chắc chắn sẽ đạt được, sẽ hòa nhập với Chơn-Tâm (Phật-Tánh) của mình.

Nói tóm lại: Lấy Chơn-Tâm, tu Chơn-Tâm, thì đạt Chơn-Tâm. (Gieo giống nào, gặt giống nấy.)

HÒA-THƯỢNG THIỀN-SƯ

KINH

DỊCH ÂM, DIỄN NGHĨA, YẾU GIẢI

QUYỂN CHÍN

Dịch Âm THỦ-LĂNG-NGHIÊM KINH Đệ Cửu Quyển 1. Diễn Nghĩa KINH THỦ-LĂNG-NGHIÊM

Quyển Chín 1. THẬP BÁT SẮC-GIỚI THIÊN. (1)

阿難世間一切所修心人。不假禪那無更智慧。但能執身不行

婬慾。若行若坐想念俱無。愛染不生無留欲界是人應念身為梵侶。

如是一類名梵眾天。

欲習既除離欲心現。於諸律儀愛樂隨順。是人應時能行梵德

。如是一類名梵輔天。

身心妙圓威儀不缺。清淨禁戒加以明悟。是人應時能統梵眾

為大梵王。如是一類名大梵天。

阿難此三勝流。一切苦惱所不能逼。雖非正修真三摩地。清

淨心中諸漏不動名為初禪。

_ A-Nan! Thế-gian nhứt-thiết, sở tu tâm nhân, bất giả Thiền-na, vô hữu trí-tuệ.

(…, không nhờ Thiền-na, thì không có trí-tuệ.)

_ Đãn năng chấp thân, bất hành dâm-dục, nhược hành, nhược tọa, tưởng-niệm cụ vô, ái-nhiễm bất sanh, vô lưu dục-giới; thị nhân ứng niệm, thân vi Phạm lữ, như-thị nhứt loại, danh Phạm-Chúng- Thiên.

Đức Phật dạy ngài A-Nan:

1. _ A-Nan! Những người ở thế-gian hằng tu tâm, nhưng chưa nương phép thiền- định, chưa có trí-tuệ, - chỉ giữ thân được bất-dâm, khi đi, khi ngồi, đều không tưởng nhớ, ái-nhiễm không sanh, không còn muốn ở dục-giới nhân-gian; thì những người ấy ứng sanh làm bạn với Phạm-Thiên, gọi là Phạm-

Chúng Thiên.

_ Dục tập ký trừ, ly dục tâm hiện, ư chư luật-nghi, ái-lạc tùy thuận, thị nhân ứng thời, năng hành Phạm-đức, như-thị nhứt loại, danh Phạm-Phụ-Thiên.

2.

_ Vị nào đoạn-trừ tập-khí tham-vọng, tâm ly-dục thật-hiện, tùy-thuận theo luật-nghi mà an vui, năng thật-hành Phạm-đức thì vị ấy ứng sanh lên cõi

Trời Phạm, gọi là Phạm-Phụ Thiên.

_ Thân-tâm diệu-viên, oai-nghi bất-khuyết, thanh-tịnh cấm-giới, gia dĩ minh ngộ; thị nhân ứng thời, năng thống Phạm-chúng, vi Đại-Phạm-vương, như-thị nhứt loại, danh Đại-Phạm-Thiên. 3.

_ Vị nào được thân-tâm huyền-diệu châu-viên, nghiêm-chỉnh oai-nghi, thanh-tịnh giới-luật, lại sáng suốt tỉnh-ngộ; thì vị ấy ứng sanh lên cõi Trời Phạm, thống-nhiếp Phạm-chúng, làm vua Đại-Phạm, gọi là Đại-Phạm Thiên.

_ A-Nan! Thử tam thắng lưu, nhứt-thiết khổ-não, sở bất năng bức; tuy phi chánh _ A-Nan! Ba bậc thắng-lưu ấy, không còn bị các sự khổ-não gia hại được; tuy tu, chơn Tam-ma-địa, thanh-tịnh tâm trung, chư lậu bất động, danh vi Sơ- Thiền. chưa phải tu pháp chơn-thiệt chánh-định, nhưng tâm thanh-tịnh, các dục-lậu không lay chuyển được, ba bậc ấy gọi chung là Sơ-Thiền Thiên.

阿難其次梵天。統攝梵人圓滿梵行。澄心不動寂湛生光。如

是一類名少光天。

光光相然照耀無盡。映十方界遍成瑠璃。如是一類名無量光

天。

吸持圓光成尌教體。發化清淨應用無盡。如是一類名光音天。

阿難此三勝流。一切憂愁所不能逼。雖非正修真三摩地。清

淨心中麁漏已伒名為二禪。

2.

_ A-Nan! Kỳ thứ Phạm-Thiên, thống-nhiếp Phạm-nhân, viên-mãn Phạm-hạnh, trừng tâm bất động, tịch trạm sanh quang, như-thị nhứt loại, danh Thiểu- Quang-Thiên.

2.

4.

_ A-Nan! Trên bậc Sơ-Thiền Thiên, có vị thống-nhiếp Phạm-chúng, viên-mãn Phạm-hạnh, giữ tâm không vọng-động, được vắng lặng trong sạch, phát-sanh ánh sáng, vị ấy thành bậc Thiểu-Quang

Thiên.

_ Quang quang tương-nhiên, chiếu-diệu vô-tận, ánh thập phương giới, biến thành Lưu-Ly, như-thị nhứt loại, danh Vô- Lượng-Quang Thiên.

5.

_ Có vị được ánh sáng chen lẫn nhau chiếu-diệu rực rỡ, làm tỏ rạng thập phương pháp-giới như sắc Lưu-Ly, vị ấy thành bậc Vô-Lượng-Quang Thiên. _ Hấp trì viên quang, thành-tựu giáo-thể, phát hóa thanh-tịnh, ứng-dụng vô-tận, như-thị nhứt loại, danh Quang-Âm Thiên. 6.

_ Có vị lãnh-hội và gìn giữ Chơn-Tâm viên-quang, thành-tựu giáo-thể, phát-huy ánh sáng hóa-đạo trong sạch, ứng- dụng rộng lớn vô-biên, vị ấy thành bậc Quang-Âm Thiên.

_ A-Nan! Thử tam thắng-lưu, nhứt-thiết ưu huyền, sở bất năng bức; tuy phi chánh-tu, chơn Tam-ma-đề, thanh-tịnh tâm trung, thô-lậu dĩ phục, danh vi Nhị- Thiền.

_ A-Nan! Ba bậc thắng-lưu ấy, không còn bị các sự lo rầu bức bách; tuy chưa phải tu pháp chơn-thiệt chánh-định, nhưng tâm thanh-tịnh, các thô-lậu đều tiêu tan, ba bậc ấy gọi chung là Nhị- Thiền Thiên.

阿難如是天人。圓光成音披音露妙。發成精行通寂滅樂。如

是一類名少淨天。

淨空現前引發無際。身心輕孜成寂滅樂。如是一類名無量淨

天。

世界身心一切圓淨。淨德成尌勝託現前歸寂滅樂。如是一類

名遍淨天。

阿難此三勝流具大隨順。身心孜隱得無量樂。雖非正得真三

摩地。孜隱心中歡喜畢具名為三禪。

3.

_ A-Nan! Như-thị Thiên nhân, viên-quang thành âm, phi âm lộ diệu, phát thành tinh hạnh, thông tịch-diệt lạc, như-thị nhứt loại, danh Thiểu-Tịnh Thiên.

(…, phát ra hạnh tinh-tấn, thông với cái vui yên lặng, đó là bậc…)

3.

7.

_ A-Nan! Chơn-Tâm viên-quang phát âm mầu-nhiệm, thành-tựu tịnh-hạnh, thông-đạt tịch-diệt lạc, đó là bậc Thiểu-

Tịnh Thiên.

_ Tịnh không hiện-tiền, dẫn phát vô tế, thân-tâm khinh-an, thành tịch-diệt lạc, như-thị nhứt loại, danh Vô-Lượng-Tịnh Thiên.

(_ Cảnh thanh-tịnh hiện-tiền, dẫn-phát không có bờ bến, thân-tâm nhẹ nhàng…)

8.

_ Được tịnh-không rõ ràng, thân-tâm nhẹ nhàng, thành-tựu tịch-diệt lạc, đó là bậc Vô-Lượng-Tịnh Thiên.

_ Thế-giới thân-tâm, nhứt-thiết viên tịnh, tịnh-đức thành-tựu, thắng thác hiện-tiền, quy tịch-diệt lạc, như-thị nhứt loại, danh Biến-Tịnh Thiên.

9.

_ Thân-tâm cho tới pháp-giới đều viên-tịnh, thành-tựu đức-độ trong sạch, thắng-cảnh hiện tiền, trở về nguồn gốc tịch-diệt lạc, đó là bậc Biến-Tịnh Thiên.

_ A-Nan! Thử tam thắng-lưu, cụ đại tùy thuận, thân-tâm an-ổn, đắc vô-lượng lạc; tuy phi chánh đắc, chơn Tam-ma-đề, an ổn tâm trung, hoan-hỷ tất cụ, danh vi Tam-Thiền.

_ A-Nan! Ba bậc thắng-lưu ấy đầy đủ sự tùy thuận rộng lớn, thân-tâm an-ổn, được vui vô-lượng; tuy chẳng phải đắc pháp chơn-thiệt chánh-định, nhưng tâm hằng vắng lặng và hoan-hỉ, ba bậc ấy gọi chung là Tam-Thiền Thiên.

阿難次復天人。不逼身心苦因已盡。樂非常住久必壞生。苦

樂二心俱時頒捨。麁重相滅淨福性生。如是一類名福生天。

捨心圓融勝解清淨。福無遮中得妙隨順窮未來際。如是一類

名福愛天。

阿難從是天中更二岐路。

若於先心無量淨光。福德圓明修證而住。如是一類名廣果天。

若於先心雙厭苦樂。精研捨心相續不斷。圓窮捨道身心俱滅

。心慮灰凝經五百劫。是人既以生滅為因。不能發明不生滅性。初

半劫滅後半劫生。如是一類名無想天。

阿難此四勝流一切世間。諸苦樂境所不能動。雖非無為真不

動地。更所得心功用純熟名為四禪。

4.

_ A-Nan! Phục thứ Thiên nhân, bất bức thân-tâm, khổ nhân dĩ tận, nhạo phi thường-trụ, cửu tất hoại sanh, khổ lạc nhị tâm, cu thời đốn xả, thô-trọng tướng diệt, tịnh-phước tánh sanh, như-thị nhứt loại, danh Phước-Sanh Thiên.

4.

10. _ A-Nan! Dứt sạch nhân khổ, xả hai thứ thế-gian khổ vui và đoạn các tướng thô-lậu, sanh tánh tịnh-phước, thân-tâm chẳng còn bị thô-lậu bức bách, nhưng sự an-lạc không trụ mà qua thời-gian lâu phải hoại, đó là bậc Phước-Sanh Thiên.

_ Xả tâm viên-dung, thắng giải thanh-tịnh, phước vô-giá trung, đắc diệu tùy-thuận, cùng vi-lai tế, như-thị nhứt loại, danh Phước-Ái Thiên.

11.

_ Tâm xả viên-dung, thắng-giải thanh-tịnh, trong phước-báo vô-giá có đủ sự tùy thuận nhiệm-mầu đến đời vị-lai, đó là bậc Phước-Ái Thiên.

_ A-Nan! Tùng thị Thiên trung, hữu nhị kỳ lộ.

_ Nhược ư tiên tâm, vô-lượng tịnh-quang, phước-đức viên-minh, tu chứng nhi trụ, như-thị nhứt loại, danh Quảng- Quả Thiên.

(_ Nếu dùng cái tâm sáng suốt thanh-tịnh vô-lượng trước kia, mà tu-chứng an-trụ nơi phước-đức viên-mãn sáng suốt, đó là bậc Quảng-Quả Thiên.)

_ Trong Thiên-giới ấy còn có hai bậc:

12.

1/ Tâm thành-tựu tịnh-quang vô-lượng, phước-đức viên-minh, tu-chứng nhị-trụ, đó là bậc Quảng-Quả Thiên.

_ Nhược ư tiên tâm, song yểm khổ lạc, tinh nghiên xả tâm, tương-tục bất-đoạn, viên cùng xả đạo, thân-tâm cu diệt, tâm lự khôi ngưng, kinh ngũ bá kiếp.

_ Thị nhân ký dĩ, sanh-diệt vi nhân, bất năng phát-minh, bất sanh-diệt tánh, sơ bán-kiếp diệt, hậu bán-kiếp sanh, như-thị nhứt loại, danh Vô-Tưởng Thiên.

13.

2/ Tâm nhàm chán khổ vui, quán-sát liên-tục xả-tâm, không bao giờ gián-đoạn, giữ trọn xả-đạo, thân-tâm đều diệt, ý-nghĩ cũng diệt, sống lâu 500 kiếp;

- vốn lấy sanh-diệt làm nhân, không phát-minh tánh bất sanh-diệt, do đó ý nghĩ diệt trong phân nửa đời sống trước, rồi sanh trở lại trong phân nửa đời sống sau, đó là bậc Vô-Tưởng Thiên. _ A-Nan! Thử tứ thắng-lưu, nhứt-thiết thế-gian, chư khổ-lạc cảnh, sở bất năng động; tuy phi vô-vi, chơn bất-động địa, hữu sở-đắc tâm, công-dụng thuần-thục, danh vi Tứ-Thiền.

_ A-Nan! Bốn bậc thắng-lưu ấy, không còn bị các cảnh thế-gian khổ vui lay chuyển được; tuy chẳng phải tu pháp vô-vi chơn-thiệt chánh-định, nhưng thuần thục công-dụng tâm sở-đắc, bốn bậc ấy gọi chung là Tứ-Thiền Thiên.

5. A-Nan! Thử trung phục hữu, ngũ Bất- Hoàn-Thiên, ư hạ-giới trung, cửu phẩm tập-khí, cu thời diệt tận, khổ-lạc song vong, hạ vô bốc cư, cố ư xả-tâm, chúng đồng-phận trung, an-lập cư xứ.

阿難此中復更五不還天。於下界中九品習氣俱時滅盡。苦樂

雙亡下無卜居。故於捨心眾同分中孜立居處。阿難苦樂兩滅鬪心不

交。如是一類名無煩天。

機括獨行研交無地。如是一類名無熱天。

十方世界妙見圓澄。更無塵象一切沈垢。如是一類名善見天。

精見現前陶鑄無礙。如是一類名善現天。

究竟群幾窮色性性入無邊際。如是一類名色究竟天。

阿難此不還天。彼諸四禪四位天王。獨更欽聞不能知見。如

今世間曠野深山聖道場地。皆阿羅漢所住持故。世間麁人所不能見

。

阿難是十八天獨行無交未盡形累。自此已還名為色界。

5. A-Nan! Có năm tầng Trời Bất-Hoàn dứt sạch chín thứ tập-khí và hai sự khổ vui hạ-giới, nên không phải là ngôi vị hạ-giới, lấy chỗ xả-tâm là xứ-sở của chư

Thiên đồng-phận an lập.

_ A-Nan! Khổ lạc lưỡng diệt, đấu tâm bất giao, như-thị nhứt loại, danh Vô- Phiền Thiên.

14.

_ A-Nan! Hai sự khổ vui hạ-giới tiêu-diệt, tâm tranh-chấp cũng không còn, đó là bậc Vô-Phiền Thiên.

_ Cơ quát độc hành, nghiên giao vô địa, như-thị nhứt loại, danh Vô-Nhiệt Thiên.

15.

_ Phóng thâu độc-hành, không còn chỗ dụng tâm suy xét giao-hiệp, đó là bậc Vô-Nhiệt Thiên.

_ Thập phương thế-giới, diệu kiến viên trừng, cánh vô trần tượng, nhứt-thiết trầm cấu, như-thị nhứt loại, danh Thiện- Kiến Thiên.

16.

_ Thấy biết nhiệm-mầu, quang-minh châu-viên, dứt sạch các trần-tướng hôn-trầm ô-trược, thông-đạt thập phương thế-giới, đó là bậc Thiện-Kiến Thiên.

_ Tinh kiến hiện-tiền, đào chú vô-ngại, như-thị nhứt loại, danh Thiện-Hiện Thiên.

17.

_ Thấy biết trong sáng rõ ràng, đào-luyện nung đúc thân-tâm, không có chi ngăn ngại, đó là bậc Thiện-Hiện Thiên. _ Cứu-cánh quần-cơ, cùng sắc-tánh tánh, nhập vô-biên tế, như-thị nhứt loại, danh Sắc-Cứu-Cánh Thiên. 18. _ Rốt ráo các tâm-niệm, cùng tột các tánh sắc, vào chỗ quảng-đại vô-biên, đó là bậc Sắc-Cứu-Cánh Thiên.

_ A-Nan! Thử Bất-Hoàn-Thiên, bỉ chư Tứ-Thiền, tứ vị Thiên-vương, độc hữu khâm văn, bất năng tri-kiến; như kim thế-gian, khoáng-dã thâm-sơn, Thánh đạo-tràng địa, giai A-La-Hán sở trụ-trì cố.

_ A-Nan! Các vị Tứ-Thiên-Vương Thiên cho tới các vị Tứ-Thiền Thiên đều nghe danh tiếng năm tầng Trời Bất-Hoàn, chớ không thấy biết; cũng như người đời không thể thấy biết Thánh đạo-tràng của bậc A-La-Hán trụ-trì ở núi cao đồng trống vắng vẻ trong thế-gian.

_ Thế-gian thô-nhân, sở bất năng kiến.

(_ Nhưng những người thô-thiển thế-gian không thể thấy được.)

_ A-Nan! Thị thập bát thiên, độc hành vô giao, vị tận hình lụy, tự thử dĩ hoàn, danh vi Sắc-Giới.

_ A-Nan! Chư Thiên ở khắp 18 tầng Trời ấy, sống độc-thân trong sạch, không có giao-hiệp, mặc dầu sắc-thân tốt đẹp, nhưng còn bị hệ-lụy về sắc- thân, nên gọi là 18 tầng Trời Sắc-giới.

6. 6. TỨ VÔ-SẮC-GIỚI THIÊN. (2)

復次阿難從是更頂色邊際中。其間復更二種岐路。

若於捨心發明智慧。慧光圓通便出塵界。成阿羅漢入菩薩乘

。如是一類名為迴心大阿羅漢。

若在捨心捨厭成尌。覺身為礙銷礙入空。如是一類名為空處。

諸礙既銷無礙無滅。其中唯留阿賴耶識。全於末那半分微細

。如是一類名為識處。

空色既亡識心都滅。十方寂然逈無攸往。如是一類名無所更

處。

識性不動以滅窮研。於無盡中發宣盡性。如存不存若盡非盡

。如是一類名為非想非非想處。

此等窮空不盡空理。從不還天聖道窮者。如是一類名不迴心

鈍阿羅漢。

若從無想諸外道天窮空不歸。迷漏無聞。便入輪轉。

阿難是諸天上各各天人。則是凡夫業果酬答答盡入輪。彼之

天王劭是菩薩。遊三摩提漸次增進。迴向聖倫所修行路。

阿難。是四空天身心滅盡。定性現前無業果色。從此逮終名

無色界。此皆不了妙覺明心。積妄發生妄更三界。中間妄隨七趣沈

溺。補特伽羅各從其類。

_ Phục thứ A-Nan! Tùng thị hữu đảnh, sắc biên tế trung, kỳ gian phục hữu, nhị chủng kỳ lộ:

_ Nhược ư xả tâm, phát-minh trí-tuệ, tuệ-quang viên-thông, tiện xuất trần-giới, thành A-La-Hán, nhập Bồ-Tát thừa, như-thị nhứt loại, danh vi Hồi-Tâm Đại A-La-Hán.

_ Nhược tại xả tâm xả yểm thành-tựu, giác thân vi ngại, tiêu ngại nhập không, như-thị nhứt loại, danh vi Không-Xứ.

_ Chư ngại ký tiêu, vô-ngại vô-diệt, kỳ trung duy lưu A-lại-da-thức, toàn ư mạt-na, bán phần vi-tế, như-thị nhứt loại, danh vi Thức-Xứ.

_ Không-sắc ký vong, thức-tâm đô-diệt, thập phương tịch-nhiên, huýnh vô du-vãng, như thị nhứt loại, danh Vô-Sở-

Hữu-Xứ.

_ Thức-tánh bất-động, dĩ diệt cùng nghiên, ư vô-tận trung, phát tuyên tận tánh, như tồn bất tồn, nhược tận phi tận, như-thị nhứt loại, danh vi Phi-Tưởng Phi-Phi-Tưởng-Xứ.

_ Thử đẳng cùng không, bất-tận không lý, tùng Bất-Hoàn-Thiên, Thánh-Đạo cùng giả, như-thị nhứt loại, danh Bất- Hồi-Tâm-Độn-A-La-Hán.

_ Nhược tùng vô-tưởng, chư ngoại-đạo Thiên, cùng không bất quy, mê lậu vô văn, tiện nhập luân-chuyển.

_ A-Nan! Thị chư Thiên Thượng, các các thiên nhân; tắc thị phàm-phu, nghiệp quả thù đáp, đáp tận nhập luân.

_ Bỉ chi Thiên-vương, tức thị Bồ-Tát, du Tam-ma-đề, tiệm thứ tăng-tiến, hồi- Đức Phật dạy:

_ A-Nan! Có một cảnh-giới ở trên các tầng Trời Sắc-giới, giáp ranh với tầng Trời Sắc-Cứu-Cánh, trong cảnh-giới ấy có hai bậc tu-hành:

a) Bậc tu-hành nhờ tâm xả, phát-minh trí-tuệ sáng suốt viên-thông, siêu-thoát trần-giới, đắc quả A-La-Hán, vào Đại- thừa Bồ-Tát, đó là bậc Hồi-Tâm Đại A- La-Hán. b) Bậc Trời có tâm xả, rồi dùng yếm-xả thành-tựu công-dụng và biết rõ sắc-thân ngăn ngại mà đoạn trừ để nhập Không-tánh, đó là bậc Không-Xứ Thiên.

_ Cao hơn Không-Xứ Thiên, có bậc Trời hết các sự ngăn trở, vô-ngại vô-diệt, nhưng còn A-lại-da thức và phân nửa vi- tế Mạt-na thức, đó là bậc Thức-Xứ Thiên.

_ Cao hơn Thức-Xứ Thiên có bậc Trời diệt không-sắc, cũng diệt cả thức-tâm, thấy thập phương vắng lặng không có qua lại, đó là bậc Vô-Sở-Hữu-Xứ Thiên.

_ Thức-tánh không-động, suy xét cùng tột, phát-minh tánh tận trong vô-tận, còn hay không còn, hết hay không hết, đó là bậc Phi-Tưởng Phi-Phi-Tưởng-Xứ Thiên.

_ Đạt tới tánh Không, nhưng chưa hết lý Không, từ bậc Bất-Hoàn Thiên thẳng lên bậc tu trì Thánh-đạo, như vậy gọi là Bất-Hồi-Tâm-Độn A-La-Hán.

_ Nếu vị nào nương theo vô-tưởng vô-căn của ngoại-đạo, đạt tới Không-tánh mà chẳng xoay trở lại, mê-chấp thô-lậu hôn-trầm thì phải bị luân-chuyển.

_ A-Nan! Chư Thiên ở các cõi ấy, tuy phước-đức và thọ-mạng rất nhiều hơn nhân-loại; nhưng vẫn ở trong vòng lục- phàm, nếu chỉ hưởng Thiên-phước sẵn có thì khi phước-quả hết phải bị luân-hồi.

_ Nếu chư Thiên là Bồ-Tát hồi-hướng Tối-Thượng Thánh-quả, dũng-mãnh tu-hướng Thánh-luân, sở tu-hành lộ. hành chánh-định thì chơn công-đức tăng-trưởng vô-lượng và tùy định-lực tiến-hóa vào Tối-Thượng Thánh-cảnh viên-giác thường-trụ.

_ A-Nan! Thị tứ không Thiên, thân-tâm diệt-tận, định-tánh hiện-tiền, vô nghiệp-quả sắc, tùng thử đãi chung, danh Vô-

Sắc-Giới.

_ Thử giai bất liễu, diệu-giác minh-tâm, tích vọng phát-sanh, vọng hữu tam giới, trung-gian vọng tùy, lục phàm trầm-nịch, bổ đặc ca la, các tùng kỳ loại.

_ A-Nan! Bốn cảnh của các bậc Trời dứt tuyệt thân-tâm, rõ ràng định-tánh, không có tướng nghiệp-quả, gọi là bốn tầng Vô-Sắc-giới Thiên.

_ Như vậy chưa tỏ ngộ Tâm Chơn-Như Diệu-Giác-Minh, còn chứa vọng nên vọng-phát tam giới, rồi tùy vọng, sanh-tử trong các cõi phàm-phu đau khổ và tùy thân trung-ấm, luân-hồi theo các chủng-loại. 7. 7. TỨ CHỦNG A-TU-LA.