Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Giảng và chú giải Kinh Luận
Kinh Thủ Lăng Nghiêm
- Tác giả
- Tam Tạng Pháp Sư Bát Thích Mật Đế
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
阿那律陀劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我初出家常樂睡眠
。如來訶我為畜生類。我聞佛訶啼泣自責。七日不眠失其雙目。世
尊示我樂見照明金剛三昧。我不因眼觀見十方。精真洞然如觀掌果
。如來印我成阿羅漢。佛問圓通如我所證。旋見循元斯為第一。
_ A-Na-Luật-Đà tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã sơ xuất-gia, thường lạc thùy miên, Như-Lai ha ngã vi súc-sanh loại!
(_ Lúc tôi mới xuất-gia, thường thích nằm ngủ, nên
Đức Như-Lai quở tôi là loài súc-sanh.)
_ Ngã văn Phật ha, đề khấp tự trách, thất nhựt bất miên, thất kỳ song mục.
(_ Nghe lời Phật quở, tôi khóc lóc tự trách, suốt bảy ngày không ngủ, hư cả hai con mắt.)
_ Thế-Tôn thị ngã ‚Lạc Kiến Chiếu Minh, Kim-Cang Tam-Muội‛.
(_ Đức Thế-Tôn dạy tôi tu pháp ‚Lạc Kiến Chiếu Minh, Kim-Cang Tam-Muội‛.)
_ Ngài A-Na-Luật Đà đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Trong lúc tôi mới xuất-gia, có tật mê ngủ, giải-đãi công-phu, Đức Thế-Tôn khuyên dạy nhiều lần vẫn không chịu chừa cải, đến đổi
Đức Thế-Tôn phải quở tôi là người còn mang tật súc-sanh.
_ Tôi lấy làm tủi hổ cho nghiệp-chướng sâu dày của mình, khóc suốt bảy ngày đêm không ngủ, vì thế tôi vướng bệnh lao mắt rồi mù luôn.
_ Khi ấy Đức Thế-Tôn cho biết đó là tiền-nghiệp phải trả và dạy tôi tu pháp
Kim-Cang Tam-Muội Lạc-Kiến Chiếu- Minh.
_ Pháp ấy toàn là công-phu xây tánh thấy trở lại bên trong để thấy Bổn-Giác Chơn-Như. _ Ngã bất nhân nhãn, quan kiến thập phương, tinh chơn đỗng nhiên, như quan _ Tôi vâng làm theo lời của Đức Thế- Tôn dạy bảo, đến nay được Thiên-nhãn-chưởng quả.
(_ Tôi không do con mắt, xem thấy mười phương rỗng suốt tinh-tường như xem cái quả trong bàn tay.)
_ Như-Lai ấn ngã, thành A-La-Hán.
_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng, triền kiến tuần nguyên, tư vi đệ- nhứt.
(_ Phật hỏi về viên-thông, như chỗ chứng của tôi, thì xoay cái thấy trở về bản-tánh, đó là thứ nhứt.) thông, xem thấy mười phương thế-giới rổng suốt, rõ rệt dễ dàng như thấy trái A-ma-la mà tôi đang cầm trong tay.
_ Thế nên Đức Thế-Tôn thọ-ký cho tôi thành bậc A-La-Hán.
_ Đó là chứng tỏ bổn-căn viên-thông của tôi giác-ngộ là Nhãn-căn.
20. 20. NGÀI CHÂU-LY BÀN-ĐẶC-CA
GIÁC-NGỘ DO TÎ-CĂN.
周利槃特迦劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我闕誦持無多聞
性。最初值佛聞法出家。憶持如來一句伽陀。於一百日得前遺後得
後遺前。佛愍我愚教我孜居調出入息。我時觀息微細窮盡。生住異
滅諸行剎那。其心豁然得大無礙。乃至漏盡成阿羅漢。住佛座下印
成無學。佛問圓通如我所證。返息循空斯為第一。
_ Châu-Ly Bàn-Đặc-Ca tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn: _ Ngã khuyết tụng trì, vô đa-văn tánh.
(_ Tôi thiếu tụng trì, không có tuệ đa-văn.)
_ Tối sơ trị Phật, văn pháp xuất-gia, ức trì Như-Lai, nhứt cú Già-Đà, ư nhứt bá nhựt, đắc tiền di hậu, đắc hậu di tiền. (_ Khi mới gặp Phật, nghe pháp và xuất-gia, tôi cố nhớ một câu kệ của Như-Lai…) _ Phật mẫn ngã ngu, giáo ngã an cư, điều xuất nhập tức.
(_ Phật thương tôi ngu muội, dạy tôi phép an cư, điều-hòa hơi thở ra vào.)
_ Ngài Châu-Ly Bàn-Đặc-Ca đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Nguyên ở một kiếp quá-khứ, tôi có tánh hay ngăn cản sự tu-hành của người khác, nên nay bị quả-báo tối tăm, biếng nhác công-phu thọ-trì tụng niệm và không có trí hiểu nhớ. Tôi nhờ oai-đức Như-Lai đã biết sám-hối, nhưng vẫn còn tối tăm, học đâu quên đó.
_ Như khi ban sơ tôi gặp Đức Thế-Tôn, nhờ Đức Thế-Tôn giảng dạy phép tắc xuất-gia, tôi có nghe qua một câu kệ trì tụng mà Đức Thế-Tôn căn dặn phải nhớ học nhập tâm, nhưng suốt 100 ngày, học mãi không thuộc, hễ nhớ chữ trước quên chữ sau, nhớ chữ sau quên chữ trước.
_ Đức Thế-Tôn thấy như vậy, lấy làm thương xót, dạy tôi an tịnh tu phép điều-hòa hơi thở ra vào và nhiếp tâm thanh-tịnh đặt ở mũi. _ Ngã thời quan tức, vi-tế cùng-tận, sanh trụ dị diệt, chư hạnh sát-na. Kỳ tâm hoát nhiên, đắc đại vô-ngại, nãi chí lậu tận, thành A-La-Hán, trụ Phật tọa hạ, ấn thành vô-học.
(_ Tôi quán hơi thở, cùng tột các tướng sanh trụ dị diệt nhỏ nhiệm, đến từng sát-na. Tâm tôi rỗng suốt, được đại vô-ngại…)
_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng, phản tức tuần không, tư vi đệ- nhứt.
(_ Phật hỏi về viên-thông, như chỗ chứng của tôi, thì xoay hơi thở về tính rỗng không, đó là thứ nhứt.) _ Tôi vâng làm, quán-tưởng tâm với hơi thở nương nhau, bốn tướng sanh trụ dị diệt, vi-tế cùng-tận, chư hạnh vô-thường, tự-nhiên tâm-địa khai-thông sáng suốt, tự-tại vô-ngại, các lậu đều dứt, chứng quả A-La-Hán, trụ dưới Phật-đài và được Đức Thế-Tôn thọ-ký cho thành bậc vô-học.
_ Đó là chứng tỏ bổn-căn viên-thông của tôi giác-ngộ là Tî-căn.
21. 21. NGÀI KIỀU-PHẠM-BA-ĐỀ GIÁC- NGỘ DO THIỆT-CĂN.
驕梵鉢提劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我更口業於過去劫
輕弄沙門。世世生生更牛呞病。如來示我一味清淨心地法門。我得
滅心入三摩地。觀味之知非體非物。應念得超世間諸漏。內脫身心
外遺世界。遠離三更如項出籠。離垢銷塵法眼清淨成阿羅漢。如來
親印登無學道。佛問圓通如我所證。還味旋知斯為第一。
_ Kiều-Phạm-Ba-Đề tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã hữu khẩu-nghiệp, ư quá-khứ kiếp, khinh lộng sa-môn, thế thế sanh sanh, hữu ngưu thị bệnh.
(_ Tôi mắc khẩu-nghiệp, khinh rẻ, chế giễu vị sa-môn trong kiếp quá-khứ, nên đời đời mắc bệnh nhai lại như trâu.)
_ Như-Lai thị ngã ‚Nhứt vị thanh-tịnh tâm địa‛ pháp-môn. Ngã đắc diệt tâm, nhập Tam-ma-địa. (_ Đức Như-Lai chỉ dạy cho tôi pháp-môn ‚Nhứt vị thanh-tịnh tâm địa‛. Tôi nhờ vậy mà diệt được phân-biệt, vào Tam-ma-địa.)
_ Ngài Kiều-Phạm-Ba-Đề đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Nguyên ở một kiếp quá-khứ, tôi phạm khẩu-nghiệp nặng nề, khi thấy một sa-môn già cả không có răng, miệng móm nhai cơm chậm rãi, tôi kiêu-ngạo là ông ăn giống như trâu nhơi. Vì sự khinh-bỉ thầy Sa-môn, nên bị quả-báo khổ sở trong vô-số kiếp, tuy luân-hồi làm người nhưng lưỡi tôi giống như lưỡi trâu và có tật-bệnh nan-trừ là khi ăn cơm, nhơi như trâu.
Nếu chưa gặp Đức Thế-Tôn thì tôi chịu mãi khổ báo.
_ Nhờ hồng-ân cao-cả của Đức Thế-Tôn dạy cho sám-hối, xuất-gia và tu pháp-môn niệm Phật tức là pháp-môn ‚nhiếp-tâm thuần-nhứt thanh-tịnh‛, nên tôi mới dứt được vọng-tưởng mê loạn, ngộ-nhập cảnh-trí chánh-định. _ Quán vị chi tri, phi thể phi vật, ứng niệm đắc siêu, thế-gian chư lậu, nội thoát thân-tâm, ngoại di thế-giới, viễn ly tam hữu, như điểu xuất lung, ly cấu, tiêu trần, pháp-nhãn thanh-tịnh, thành A-La- Hán. Như-Lai thân ấn, đăng vô-học đạo.
(_ Tôi quán tánh biết vị, không phải thân-thể, không phải ngoại-vật, liền đó vượt khỏi các lậu thế-gian, bên trong giải-thoát thân-tâm, bên ngoài rời bỏ thế-giới, xa rời ba cõi như chim sổ lồng, rời hết cấu nhiễm, tiêu-diệt trần-tướng, nên pháp-nhãn được thanh-tịnh, thành quả A-La-Hán và được Đức Thế- Tôn ấn-chứng cho thành bậc vô-học.)
_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng, hoàn vị triền vi, tư vi đệ-nhứt.
(_ Phật hỏi về viên-thông, như chỗ chứng của tôi, trả các vị về phân-biệt, xoay cái biết trở về tự-tánh, đó là thứ nhứt.) _ Nhờ Đức Thế-Tôn chỉ dạy, tôi quán tánh biết trong khi nếm vị, vốn không phải do sự thấy của căn, cũng không phải do vị của vật, tự-nhiên ứng-niệm ngộ-nhập, tiêu hết các lậu ở thế-gian, bên trong siêu-thoát thân-tâm, bên ngoài rời bỏ thế-giới, xa lìa ba cõi pháp-giới phàm-phu, ví như chim ra khỏi lồng, viễn-ly trần-cấu, pháp-nhãn thanh-tịnh, đắc quả A-La-Hán và được Đức Thế-
Tôn ấn-chứng cho thành bậc vô-học.
_ Đó là chứng tỏ bổn-căn viên-thông của tôi giác-ngộ là Thiệt-căn.
22. 22. NGÀI TẤT-LĂNG-GIÀ-BÀ-TA GIÁC-NGỘ DO THÂN-CĂN.
畢陵伽婆蹉劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我初發心從佛入
道。數聞如來說諸世間不可樂事。乞食城中心思法門。不覺路中毒
刺傷足。舉身疼痛我念更知。知此深痛雖覺覺痛。覺清淨心無痛痛
覺。我又思惟如是一身寧更雙覺。攝念未久身心忽空。三七日中諸
漏虛盡成阿羅漢。得親印記發明無學。佛問圓通如我所證。純覺遺
身斯為第一。
_ Tất-Lăng-Già-Bà-Ta tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã sơ phát tâm, tùng Phật nhập đạo, sác văn Như-Lai, thuyết chư thế-gian, bất khả lạc sự.
_ Khất thực thành trung, tâm tư pháp-môn, bất giác lộ trung, độc thích thương túc, cử thân động thống, ngã niệm hữu tri.
(… đâm vào chân, cả mình đau đớn, tâm-niệm tôi có biết cái đau đớn ấy.)
_ Ngài Tất-Lăng-Già-Bà-Ta đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật: _ Bạch Đức Thế-Tôn! Khi tôi mới phát tâm xuất-gia nhập đạo theo Phật, thường nghe Phật dạy Khổ-đế, thế-gian toàn khổ chớ không có chi thiệt vui.
_ Một hôm, tôi đi khất-thực ở trong thành, tâm tôi cứ nghĩ Khổ-đế của Phật nói, không ngờ tới giữa đường, bị gai độc đâm vào chân, đau nhức cả thân, đó là do nghĩ sự đau khổ mà gặp cảnh đau khổ. _ Tri thử thâm thống, tuy giác giác thống.
(_ Tuy biết đau đớn, nhưng đồng-thời giác biết,
_ Giác thanh-tịnh tâm, vô thống thống giác.
- nơi tâm thanh-tịnh, không có cái đau và cái biết đau.)
_ Ngã hựu tư-duy, như-thị nhứt thân, ninh hữu song giác. (_ Tôi lại suy nghĩ: một thân-thể này, lẽ đâu có hai tánh biết.) _ Tôi bèn suy xét trước có tánh biết đau, sau mới rõ cái đau, do đó tôi quan-sát tánh biết đau tức là tánh giác của thân- căn.
_ Giác của thân căn biết đau, nhưng tâm vốn thanh-tịnh, làm sao có biết đau để làm cho đau được?
_ Tôi lại suy xét khi đau đã có tánh giác biết đau, lại còn có tánh giác không biết đau, thành-thử trong thân có tới hai tánh giác hay sao?
_ Tôi suy xét tỉ mỉ rồi nhiếp-niệm lại một chỗ, thuận chơn-giác không đau, chớ không thuận vọng-giác biết đau.
_ Nhiếp niệm vị cửu, thân-tâm hốt không, tam thất nhựt trung, chư lậu hư tận, thành A-La-Hán, đắc thân ấn ký, phát-minh vô-học.
(_ Nhiếp niệm chưa bao lâu, …) _ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng, thuần giác di thân, tư vi đệ-nhứt.
(_ Phật hỏi về viên-thông, như chỗ chứng của tôi, thì thuần một giác-tánh, rời bỏ thân-thể, đó là thứ nhứt.) _ Tôi nhiếp-niệm như vậy, thoạt nhiên thân-tâm đều không, trong 21 ngày, các lậu dứt sạch, đắc quả A-La-Hán và được
Đức Thế-Tôn ấn-chứng cho tôi thành bậc vô-ho c.
ï _ Đó là chứng tỏ bổn-căn viên-thông của tôi giác-ngộ là Thân-căn.
23. 23. NGÀI TU-BỒ-ĐỀ GIÁC-NGỘ DO Ý-CĂN.
須菩提劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我曠劫來心得無礙。
自憶受生如恒河沙。初在母胎劭知空寂。如是乃至十方成空。亦仙
眾生證得空性。蒙如來發性覺真空。空性圓明得阿羅漢。頒入如來
寶明空海。同佛知見印成無學。解脫性空我為無上。佛問圓通如我
所證。諸相入非非所非盡。旋法歸無斯為第一。
_ Tu-Bồ-Đề tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã khoáng kiếp lai, tâm đắc vô-ngại, tự ức thọ sanh, như Hằng-hà-sa; sơ tại mẫu thai, tức tri không-tịch, như-thị nãi chí, thập phương thành không, diệc lịnh
_ Ngài Tu-Bồ-Đề đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật: _ Bạch Đức Thế-Tôn! Từ nhiều kiếp trước đến nay, tâm tôi tự-tại vô-ngại, tự nhớ các kiếp thọ -sanh như số cát sông Hằng; khi còn ở trong thai, thì đã biết chúng-sanh, chứng đắc Không-Tánh.
(… cát sông Hằng; lúc còn trong thai mẹ, cũng liền biết tánh không-tịch, cho đến mười phương núi sông đất bằng cũng đều không, và cũng khiến cho chúng-sanh chứng được tánh Không.)
_ Mông Như-Lai phát, tánh giác chơn không, Không tánh viên minh, đắc A- La-Hán, đốn nhập Như-Lai, bửu minh không hải, đồng Phật-tri-kiến, ấn thành vô-học, giải-thoát tánh không, ngã vi vô-thượng.
(…, tánh giải-thoát rỗng không, tôi là hơn cả.)
_ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng, chư tướng nhập phi, phi sở phi tận. Triền pháp qui vô, tư vi đệ-nhứt.
(_ Các tướng đều xoay vào phi-tướng, năng-phi và sở-phi đều hết. Xoay các pháp trở về chỗ không có gì, đó là thứ nhứt.) ngũ-uẩn đều không, cho đến mười phương núi sông đất bằng cũng đều không, đến khi ra khỏi thai, tôi quảng- đại giáo-hóa cho chúng-sanh đắc Không-Tánh.
_ Nhờ Đức Thế-Tôn phát-minh tánh-giác chơn-không, tôi biết Không-tánh hoàn-toàn thanh-tịnh, nên đắc quả A- La-Hán, ngộ-nhập biển tánh Như-Lai bảo-minh-không, đồng tri-kiến Phật và được Đức Thế-Tôn thọ-ký cho tôi thành bậc vô-học, giải-thoát Không-Tánh cao nhứt.
_ Tôi hiểu rõ các pháp-tướng đều là phi-tướng, cho tới năng-phi và sở-phi cũng tiêu-vong, như vậy ý-căn trở về với không. Đó là chứng tỏ bổn-căn viên- thông của tôi giác-ngộ là Ý-căn.
24. 24. NGÀI XÁ-LỢI-PHẤT GIÁC-NGỘ DO NHÃN-THỨC.
舍利弗劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我曠劫來心見清淨。
如是受生如恒河沙。世出世間種種變化。一見則通獲無障礙。我於
路中逢迦葉波。兄弟相逐宣說因緣。悟心無際從佛出家。見覺明圓
得大無畏。成阿羅漢為佛長子。從佛口生從法化生。佛問圓通如我
所證。心見發光光極知見斯為第一。
_ Xá-Lợi-Phất tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã khoáng kiếp lai, tâm kiến thanh-tịnh, như-thị thọ sanh, như Hằng-hà-sa, thế xuất thế-gian, chủng chủng biến- hóa, nhứt kiến tắc thông, hoạch vô chướng ngại.
(_ Từ nhiều kiếp đến nay, chỗ nhận thấy của tôi được thanh-tịnh, …)
_ Ngã ư lộ trung, phùng Ca-Diếp-Ba, huynh-đệ tương-trục, tuyên thuyết nhân-duyên, ngộ tâm vô tế. (… ngộ được tâm không có bờ bến.)
_ Ngài Xá-Lợi-Phất đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Từ nhiều kiếp trước đến nay, nhãn-thức của tôi thanh-tịnh, tuy số kiếp thọ-sanh như số cát sông Hằng, nhưng tất cả sự-vật biến-hóa ở thế-gian và xuất-thế-gian, khi mắt tôi trông thấy thì hiểu ngay không có chướng ngại.
_ Một hôm, tôi đi qua đường, gặp anh em ông Ca-Diếp-Ba, tôi đi theo và được nghe các ông ấy đàm-luận tứ cú kệ về lý nhân-duyên, làm cho tôi tỏ ngộ Tâm Chơn-Như rộng lớn bao-la vô-lượng vô- _ Tùng Phật xuất-gia, kiến giác minh viên, đắc đại vô-úy, thành A-La-Hán, vi Phật Trưởng-tử.
_ Tùng Phật khẩu sanh, tùng pháp hóa sanh.
(_ Từ miệng Phật mà sanh ra, từ pháp Phật mà hóa sanh.) _ Phật vấn viên-thông, như ngã sở chứng, tâm kiến phát quang, quang cực tri-kiến, tư vi đệ-nhứt. (_ Tánh thấy của tâm-thể phát ra sáng suốt, cùng tột các tri-kiến, đó là thứ nhứt.)
biên.
_ Từ khi tôi xuất-gia theo Phật, nhãn-thức thấy biết sáng suốt châu-toàn, đắc pháp đại vô-úy, thành bậc A-La-Hán, làm Trưởng-tử Phật.
_ Đó là nhờ Đức Thế-Tôn dạy dỗ tu-hành và ở trong Diệu-pháp Như-Lai, Pháp-thân tôi càng ngày càng hiển-hiện.
_ Chiếu theo sở-chứng của tôi thì nhãn-thức phát-sanh tri-kiến quang-minh vô-lượng. Điều ấy chứng tỏ chỗ viên-thông chánh-yếu của tôi giác-ngộ là Nhãn- thức.
25. 25. NGÀI PHỔ-HIỀN GIÁC-NGỘ DO NHĨ-THỨC.
普賢菩薩劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我已曾與恒沙如來
為法王子。十方如來教其弟子。菩薩根者修普賢行從我立名。世尊
我用心聞。分別眾生所更知見。若於他方恒沙界外。更一眾生心中
發明普賢行者。我於爾時乘六牙象。分身百千皆至其處。縱彼障深
未合見我。我與其人暗中摩頂。擁護孜慰仙其成尌。佛問圓通我說
本因。心聞發明分別自在斯為第一。
_ Phổ-Hiền Bồ-Tát tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã dĩ tằng dữ, Hằng-sa Như-Lai, vi
Pháp-Vương-Tử.
_ Thập phương Như-Lai, giáo kỳ đệ-tử,
Bồ-Tát căn giả, tu Phổ-Hiền hạnh, tùng ngã lập danh.
_ Thế-Tôn! Ngã dụng tâm văn, phân- biệt chúng-sanh, sở-hữu tri-kiến.
_ Nhược ư tha phương, Hằng-sa giới ngoại, hữu nhứt chúng-sanh, tâm trung phát minh, Phổ-Hiền hạnh giả, ngã ư nhĩ thời, thừa lục nha tượng, phân thân bá thiên, giai chí kỳ xứ.
_ Ngài Phổ-Hiền đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Từ vô số kiếp trước đến nay, tôi từng làm Pháp- Vương-Tử của Hằng-sa Như-Lai.
_ Thập phương chư Phật khi gặp đệ-tử nào có thượng-căn Bồ-Tát, thì dạy tu hạnh Phổ-Hiền. Và nếu tu hạnh tôi, dĩ-nhiên lập danh Phổ-Hiền. _ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi chỉ dùng nhĩ- thức mà phân-biệt chỗ thấy biết của chúng-sanh.
_ Nếu ở ngoài Hằng-sa cảnh-giới, khắp các mười phương khác, có chúng-sanh nào phát Tâm Bồ-Đề, tu hạnh Phổ- Hiền, thì tôi liền cởi voi sáu ngà ứng hiện trăm ngàn thân hóa-độ. Vị nào có túc-căn viên-minh thì chắc chắn thấy (… tu hạnh Phổ-Hiền, liền trong lúc ấy, tôi cưỡi voi sáu ngà, phân thân thành trăm nghìn, đến chỗ người ấy.)
_ Túng bỉ chướng thâm, vị đắc kiến ngã, ngã dữ kỳ nhân, ám trung ma đảnh, ủng-hộ an úy, linh kỳ thành-tựu. (_ Dầu cho người ấy nghiệp-chướng còn sâu, chưa thấy được tôi, tôi cũng thầm kín xoa đảnh đầu người ấy, ủng-hộ an ủi, khiến cho được thành-tựu.)
_ Phật vấn viên-thông ngã thuyết bổn nhân, tâm văn phát minh, phân-biệt tự- tại, tư vi đệ-nhứt.
(_ Phát-minh tánh nghe của tâm-thể, phân-biệt được tự-tại, đó là thứ nhứt.)
tôi.
_ Vị nào vướng nghiệp-chướng nặng nề thì khó thấy tôi, nhưng tôi không bỏ qua vị ấy mà trong minh-mặc, tôi lấy lòng đại-từ rờ đầu an ủi, phò-hộ cho tinh-tấn công-phu.
_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, từ nhĩ-thức phát ra hiểu biết phân-biệt, tự-tại sáng suốt. Điều ấy chứng tỏ chỗ viên-thông chánh-yếu của tôi giác-ngộ là
Nhĩ-thức.
26. 26. NGÀI TÔN-ĐÀ-LA NAN-ĐÀ GIÁC-NGỘ DO TÎ-THỨC.
孫陀羅難陀。劭從座起。頂禮佛足。而白佛言。我初出家從
佛入道。雖具戒律於三摩提。心常散動未獲無漏。世尊教我及俱絺
羅觀鼻端白。我初諦觀經三七日。見鼻中氣出入如煙。身心內明圓
洞世界。遍成虛淨猶如瑠璃。煙相漸銷。鼻息成白心開漏盡。諸出
入息化為光明。照十方界得阿羅漢。世尊記我當得菩提。佛問圓通
。我以銷息息久發明。明圓滅漏斯為第一。
_ Tôn-Đà-La Nan-Đà tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã sơ xuất-gia, tùng Phật nhập đạo, tuy cụ giới luật, ư Tam-ma-địa, tâm thường tán động, vị hoạch vô-lậu.
(…, tuy giữ đủ giới-luật, nhưng trong lúc tu Tam-ma- địa, tâm thường tán-loạn, chưa được quả vô-lậu.)
_ Thế-Tôn giáo ngã, cập Cu-Si-La, quán tî đoan bạch. _ Ngã sơ đế quan, kinh tam thất nhựt, kiến tî trung khí, xuất nhập như yên, thân-tâm nội minh, viên động thế-giới, biến thành hư tịnh, du như Lưu-Ly, yên tướng tiệm tiêu, tî hà thành bạch.
_ Tâm khai, lậu tận, chư xuất nhập tức,
_ Ngài Tôn-Đà-La Nan-Đà đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Ban sơ tôi xuất-gia nhập đạo theo Đức Thế-Tôn, tuy giữ đủ giới-luật, nhưng ở trong cảnh chánh- định lại thường loạn tâm, thật là khó nên bậc vô-lậu.
_ Nhờ Đức Thế-Tôn dạy tôi và ông Cu- Si-La pháp quán hơi trắng ở mũi.
_ Phần tôi vâng làm trong 21 ngày, thấy hơi ra vào như khói, qua một thời-gian lâu tinh-tấn tu-tập thì bên trong được thân-tâm sáng suốt, bên ngoài được châu-viên pháp-giới, biến thành hư-không thanh-tịnh như ngọc Lưu-Ly, tướng khói tiêu mất, hơi mũi hóa trắng.
_ Tâm-địa khai-minh, các lậu dứt hết, hóa vi quang minh, chiếu thập phương giới, đắc A-La-Hán, Thế-Tôn ký ngã, đương đắc Bồ-Đề.
(…, những hơi thở ra vào hóa thành hào-quang, soi khắp thập phương thế-giới, được quả A-La-Hán…)
_ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ tiêu tức, tức cửu, phát minh, minh viên, diệt lậu, tư vi đệ-nhứt.
(_ Tôi dùng phép nhiếp-thu ý-niệm nơi hơi thở, yên lặng lâu ngày, phát ra sáng suốt, sáng suốt viên-mãn, diệt hết các lậu, đó là thứ nhứt.) hơi thở ra vào sáng tỏ thông suốt khắp mười phương pháp-giới, đắc quả A-La- Hán và được Đức Thế-Tôn thọ-ký về sau viên-chứng quả-vị Vô-Thượng Bồ-
Đề.
_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, nhân Tî-thức, tôi tu pháp tiêu-tức phát-minh sáng suốt. Điều ấy chứng tỏ chỗ viên-thông chánh-yếu của tôi giác-ngộ là Tî-thức.
27. 27. NGÀI PHÚ-LÂU-NA GIÁC-NGỘ DO
THIỆT-THỨC.
富樓那彌多羅尼子劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我曠劫來
辯才無礙。宣說苦空深達實相。如是乃至恒沙如來。祕密法門我於
眾中。微妙開示得無所畏。世尊知我更大辯才。以音聲輪教我發揚
。我於佛前助佛轉輪。因師子吼成阿羅漢。世尊印我說法無上。佛
問圓通我以法音。降伒魔怨銷滅諸漏斯為第一。
_ Phú-Lâu-Na Di-Đa-La-Ni-Tử tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã khoáng kiếp lai, biện-tài vô-ngại, tuyên-thuyết Khổ, Không, thâm đạt thiệt-tướng, như-thị nãi chí, Hằng-sa Như-Lai, bí-mật pháp-môn, ngã ư chúng trung, vi-diệu khai-thị, đắc vô-sở-úy.
_ Thế-Tôn tri ngã, hữu đại biện tài, dĩ âm-thinh luân, giáo ngã phát dương.
(… nên dùng pháp-luân âm-thanh, dạy tôi tuyên- dương chánh-pháp.)
_ Ngã ư Phật tiền, trợ Phật chuyển luân, nhân sư-tử hống, thành A-la-Hán, Thế-
Tôn ấn ngã thuyết pháp vô-thượng.
_ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ pháp-âm, _ Ngài Phú-Lâu-Na Di-Đa-La-Ni-Tử đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Từ nhiều tiền-kiếp đến nay, tôi có biện-tài vô-ngại, thuyết pháp Khổ-Không, hiểu thấu thiệt-tướng, dĩ-chí các pháp-môn vi-mật của Hằng-sa Như-Lai, tôi đều có khai-thị diệu-nghĩa cho Đại-chúng rõ, do đó tôi đắc pháp vô-sở-úy.
_ Đức Thế-Tôn vì biết tôi có biện-tài quí báu, nên đưa Pháp-luân cho tôi hoằng-hóa.
Dĩ-chí (以至): cho đến, cho tới, đến nỗi.
_ Tôi trụ tại điện Phật, hộ-trì Đức Thế- Tôn trong việc chuyển Pháp-luân, giọng nói giống như tiếng sư-tử kêu, do đó tôi đắc quả A-La-Hán và được Đức Thế-
Tôn ấn-chứng là bậc thuyết pháp đệ-nhứt. _ Chiếu theo sở -chứng của tôi, do thiệt-hàng-phục ma-oán, tiêu-diệt chư lậu, tư vi đệ-nhứt. (_ Phật hỏi về viên-thông, tôi dùng pháp-âm hàng-phục tà-ma ngoại-đạo, tiêu-diệt các lậu, đó là thứ nhứt.)
thức, tôi hàng-phục ma-oán, trừ-tuyệt các lậu. Điều ấy chứng tỏ chỗ viên-thông chánh-yếu của tôi giác-ngộ là
Thiệt-thức.
Trừ tuyệt các lậu: nghĩa là trừ: 5 Ấm, 6 Căn, 6 Trần, 6 Thức, 10 Sử, 10 Triền, 8 Phong.
28. 28. NGÀI ƯU-BÀ-LY GIÁC-NGỘ DO
THÂN-THỨC.
優波離劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我親隨佛踰城出家。
親觀如來六年勤苦。親見如來降伒諸魔制諸外道。解脫世間貪欲諸
漏承佛教戒。如是乃至三千威儀八萬微細。性業遮業悉皆清淨。身
心寂滅成阿羅漢。我是如來眾中綱紀。親印我心持戒修身眾推無上
。佛問圓通我以執身身得自在。次第執心心得通達。然後身心一切
通利斯為第一。
_ Ưu-Bà-Ly tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn: _ Ngã thân tùy Phật, du thành xuất-gia.
(_ Chính tôi được theo Phật vượt thành xuất-gia.) _ Ngài Ưu-Bà-Ly đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Chính tôi theo Đức Thế-Tôn và tiễn ra khỏi thành để Đức Thế-Tôn xuất-gia hành đạo giải-thoát.
_ Tôi nghiệm xét Đức Thế-Tôn trải qua sáu năm khổ-hạnh, hàng-phục các ma-chướng, chế-ngự các ngoại-đạo, giải-thoát các lậu tham-dục của thế-gian.
_ Thân quan Như-Lai, lục niên cần khổ, thân kiến Như-Lai, hàng-phục chư ma, chế chư ngoại-đạo, giải-thoát thế-gian, tham-dục chư lậu.
(_ Xem thấy Đức Như-Lai sáu năm siêng tu khổ- hạnh, hàng-phục các ma-chướng …)
_ Thừa Phật giáo giới, như-thị nãi chí, tam thiên oai nghi, bát vạn tế-hạnh, tánh-nghiệp giá-nghiệp, tất giai thanh-tịnh, thân-tâm tịch-diệt, thành A-La- Hán, ngã thị Như-Lai, chúng trung cương-kỷ, thân ấn ngã tâm, trì giới tu thân, chúng suy vô-thượng.
_ Tôi chí-tâm thọ-trì giới-luật của Đức Thế-Tôn, từ 250 giới Tỳ-khưu đến 3.000 oai-nghi, 80.000 tế-hạnh, tánh-nghiệp và giá-nghiệp, thảy đều thanh-tịnh, nên thân-tâm tịch-diệt và đắc quả A-La- Hán, được Đức Thế-Tôn xem tôi như là khuôn mẫu phép-tắc trong Đại-chúng và ấn-chứng tâm tôi trì-giới đệ-nhứt.
_ Cả Đại-chúng cũng quí-trọng tôi như vậy.
_ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ chấp thân, thân đắc tự-tại, thứ đệ chấp tâm, tâm đắc thông-đạt, nhiên-hậu thân-tâm, _ Chiếu theo sở-chứng của tôi, nhân Thân-thức, tôi nghiêm-trì giới-luật, do Giới sanh Định, do Định phát Tuệ, nên nhứt-thiết thông lợi, tư vi đệ-nhứt.
(_ Phật hỏi viên-thông, tôi do chấp-trì cái thân mà thân được tự-tại, lần đến chấp-trì cái tâm mà tâm được thông suốt, về sau cả thân và tâm tất cả đều viên-thông tự-tại, đó là thứ nhứt.)
thân được tự-tại, tâm được thông suốt.
Điều ấy chứng tỏ chỗ viên-thông chánh-yếu của tôi giác-ngộ là Thân-thức.
29. 29. NGÀI ĐẠI MỤC-KIỀN-LIÊN GIÁC-NGỘ DO Ý-THỨC.
大目犍連劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我初於路乞食逢遇
優樓頻螺伽耶那提三迦葉波。宣說如來因緣深義。我頒發心得大通
達。如來惠我袈裟著身鬚髮自落。我遊十方得無罣礙。神通發明推
為無上。成阿羅漢寧唯世尊。十方如來歎我神力。圓明清淨自在無
畏。佛問圓通我以旋湛心光發宣。如澄濁流久成清瑩斯為第一。
_ Đại Mục-Kiền-Liên tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã sơ ư lộ khất thực phùng ngộ, Ưu- Lâu-Tần-Loa, Già-Da, Na-Đề, tam Ca- Diếp-Ba, tuyên-thuyết Như-Lai, nhân- duyên thâm-nghĩa.
_ Ngã đốn phát tâm, đắc đại thông-đạt.
_ Như-Lai huệ ngã, Ca-Sa trước thân, tu phát tự lạc.
(_ Như-Lai ban cho áo Ca-Sa đắp trên mình, râu tóc tự rụng.) _ Ngã du thập phương, đắc vô quái-ngại, thần-thông phát-minh, thôi vi vô- thượng, thành A-La-Hán.
_ Ninh duy Thế-Tôn, thập phương Như- Lai, thán ngã thần-lực, viên-minh thanh- tịnh, tự-tại vô-úy.
_ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ tiền trạm, tâm quang phát tuyên, như trừng trược lưu, cửu thành thanh oánh, tư vi đệ-nhứt. (_ Phật hỏi về viên-thông, tôi do xoay ý-niệm trở về tánh viên-trạm, nên tâm-trí mở bày, như lắng nước _ Ngài Đại Mục-Kiền-Liên đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Ban sơ tôi đi khất-thực, giữa đường gặp ông Ưu-Lâu- Tần-Loa, ông Già-Da, ông Na-Đề, là ba anh em của ông Ca-Diếp-Ba, thuyết pháp cho tôi nghe về nghĩa nhân-duyên thâm-diệu của Đức Thế-Tôn.
_ Tôi liền phát Tâm Bồ-Đề, đắc trí-tuệ rộng lớn thông suốt.
_ Đức Thế-Tôn thấy như thế cho tôi là bậc Vô-Thượng và lấy Ca-Sa đắp vào thân tôi, tức thời râu tóc tôi đều rụng hết.
_ Tôi đắc quả A-La-Hán, thần-thông phát-hiện sáng suốt, đi khắp thập phương pháp-giới, không có chỗ nào ngăn ngại.
_ Chẳng phải riêng một mình Đức Thế- Tôn hiện-tiền khen ngợi, cho tới chư Phật ở khắp mười phương cũng đều khen ngợi oai-lực thần-thông của tôi thanh-tịnh viên-minh, tự-tại vô-úy.
_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, ý-thức như dòng nước bẩn, lọc trong một thời-gian, được trở nên thanh-khiết, nước thanh-khiết tượng-trưng cho tâm sáng suốt. Điều ấy chứng tỏ chỗ viên-thông đục, lâu thành trong sáng, đó là thứ nhứt.) chánh-yếu của tôi giác-ngộ là Ý-thức.
30. 30. NGÀI Ô-SÔ-SẮT-MA GIÁC-NGỘ DO HỎA-ĐẠI.
烏芻瑟摩於如來前。合掌頂禮佛之雙足。而白佛言。我常先
憶。久遠劫前性多貪欲。更佛出世名曰空王。說多婬人成猛火聚。
教我遍觀百骸四肢。諸冷暖氣神光內凝。化多婬心成智慧火。從是
諸佛皆呼召我名為火頭。我以火光三昧力故成阿羅漢心發大願諸佛
成道。我為力士親伒魔怨。佛問圓通我以諦觀身心暖觸。無礙流通
諸漏既銷。生大寶焰登無上覺斯為第一。
_ Ô-Sô-Sắt-Ma, ư Như-Lai tiền, hiệp chưởng đảnh lễ, Phật chi song túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã thường tiên ức, cửu viễn kiếp tiền, tánh đa tham-dục.
_ Hữu Phật xuất-thế, danh viết Không- Vương, thuyết đa dâm nhân, thành mảnh hỏa tụ.
(… bảo người đa-dâm như đống lửa hồng.)
_ Giáo ngã biến quán bách hài tứ chi, chư lãnh noãn khí.
(_ Và dạy tôi quán khắp những hơi nóng lạnh nơi trăm vóc tứ-chi.)
_ Thần quang nội ngưng, hóa đa-dâm tâm, thành trí-tuệ hỏa.
(_ Tôi nhờ quán như vậy, mà được giác-tánh sáng suốt lặng đứng bên trong, hóa tâm đa-dâm thành lửa trí-tuệ.)
_ Tùng thị chư Phật, giai hô triệu ngã, danh viết Hỏa-Đầu.
_ Ngã dĩ hỏa-quang tam-muội lực cố, thành A-La-Hán.
(_ Tôi dùng sức hỏa-quang tam-muội mà thành quả
A-La-Hán.)
_ Tâm phát đại-nguyện: Chư Phật thành đạo, ngã vị Lực-Sĩ, thân phục ma oán.
_ Ngài Ô-Sô-Sắt-Ma hiệp-chưởng đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi thường nhớ xưa ở một kiếp quá-khứ, tôi có tánh tham-dục.
_ Trong thời-kỳ ấy, Đức Phật Không- Vương xuất-thế, nói rõ nguồn gốc đa dâm là noãn-xúc kết thành lửa nóng, do đó gây ra ác-nghiệp sâu dày mà bị trôi lăn ở biển khổ sanh-tử, không dứt.
_ Đức Phật Không-Vương dạy tôi tu phép quán-tưởng thân tứ-đại uế-trược, hơi ấm lạnh trong các bộ-phận đầu mình tay chân và xương.
_ Tôi vâng làm theo lời dạy của Đức Phật Không-Vương, qua một thời-gian rất lâu, tôi đắc thần-quang, tắt hết lửa dâm ở trong lòng, trí-tuệ trở lại sáng suốt.
_ Nên kể từ ấy, các Đức Như-Lai ban cho tôi biệt-hiệu là Hỏa-Đầu.
_ Nhờ ánh sáng chánh-định, tôi chứng quả A-La-Hán.
_ Tôi đã phát đại-nguyện: Khi nào có một Đấng Như-Lai ra đời độ-sanh, tôi xin làm Lực-Sĩ hầu-cận để hàng-phục _ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ đế quan, thân-tâm noãn xúc, vô-ngại lưu-thông, chư lậu ký tiêu, sanh đại bửu diệm, đăng Vô-Thượng-Giác, tư vi đệ-nhứt.
(_ Phật hỏi về viên-thông, tôi dùng pháp quán các hơi ấm nơi thân-tâm đều lưu-thông không ngăn ngại, các lậu đã tiêu, sanh ra ngọn lửa đại-trí quý báu, lên bậc Vô-Thượng-Giác, đó là thứ nhứt.) ma-quân ganh ghét phá-hoại.
_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, do hỏa-đại, tôi tu pháp quán-tưởng khí noãn-xúc ở thân-tâm, nên các lậu tiêu mất, lửa dâm dứt tuyệt, chuyển thành đại bảo diệm trí-tuệ, lên bậc Vô-Thượng-Giác.
Như vậy chứng tỏ chỗ viên-thông của tôi giác-ngộ là Hỏa-đại.
31. 31. NGÀI TRÌ-ĐỊA GIÁC-NGỘ DO
ĐỊA-ĐẠI.
持地菩薩劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我念往昔普光如來
。出現於世我為比丘。常於一切要路津口。田地險隘更不如法。妨
損車馬我皆帄填。或作橋梁或負沙土。如是勤苦經無量佛出現於世
。或更眾生於闤闠處。要人擎物我先為擎。至其所詣放物劭行不取
其直。毘舍浮佛現在世時。世多饑荒我為負人。無問遠近唯取一錢
。或更車牛被於陷溺。我更神力為其推輪拔其苦惱。時國大王筵佛
設齋。我於爾時帄地待佛。毘舍如來摩頂謂我。當帄心地。則世界
地一切皆帄。我劭心開見身微塵與造世界。所更微塵等無差別。微
塵自性不相觸摩。乃至刀兵亦無所觸。我於法性悟無生忍成阿羅漢
。迴心今入菩薩位中。聞諸如來宣妙蓮華佛知見地。我先證明而為
上首。佛問圓通我以諦觀。身界二塵等無差別。本如來藏虛妄發塵
。塵銷智圓成無上道斯為第一。
_ Trì-Địa Bồ-Tát tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã niệm vãn tích, Phổ-Quang Như-
Lai, xuất-hiện ư thế, ngã vi Tỳ-khưu.
_ Thường ư nhứt-thiết, yếu-lộ tân-khẩu, điền-địa hiểm-ải, hữu bất như pháp, phòng tổn xa mã, ngã giai bình điền, hoặc tác kiều lương, hoặc phụ sa thổ.
(_ Thường ở nơi các nẻo đường, bến đò, đất đai hiểm-trở eo hẹp, không đúng nguyên-tắc, có thể làm tổn-hại đến xe ngựa, thì tôi đều đắp bằng, hoặc làm cầu cống, hoặc gánh đất cát.)
_ Như-thị cần khổ, kinh vô-lượng Phật, xuất-hiện ư thế. _ Hoặc hữu chúng-sanh, ư hoàn hội xứ,
_ Ngài Trì-Địa Bồ-Tát đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi nhớ ở một tiền-kiếp xưa có Đức Phật Phổ-Quang ra đời, tôi xuất-gia làm Tỳ-khưu;
- có tánh ưa bố-thí thể-lực của mình, lập công-quả tu-kiều bồi-lộ, như bắc cầu qua sông rạch cho người qua lại, xúc đất đắp theo hai bên lề đường hoặc tu-bổ lại các đường gồ ghề cho bằng phẳng;
- siêng năng làm việc cực khổ như vậy trải qua nhiều đời Phật vẫn không nãn chí lười biếng. _ Tôi lại còn có hạnh chịu khó làm yếu nhân kinh vật, ngã tiên vi kinh, chí kỳ sở nghệ, phóng vật, tức hành, bất thủ kỳ tri. (_ Hoặc có chúng-sanh, ở nơi chợ búa, cần người mang đồ vật, trước tiên tôi mang hộ đến nơi, đến chốn, để đồ vật xuống, liền đi ngay, không lấy tiền thuê.)
_ Tỳ-Xá-Phù Phật, hiện tại thế thời, thế đa cơ hoang, ngã vị phụ nhân, vô vấn viễn cận, duy thủ nhứt tiền.
(_ Trong thời-kỳ có Đức Phật Tỳ-Xá-Phù ra đời, thế-gian phần nhiều đói kém, tôi cõng giúp người, không kể gần xa, chỉ lấy một đồng tiền.) phước bưng vác giùm đồ vật cho những người đi chợ trong nhiều kiếp.
_ Trong thời-kỳ có Đức Phật Tỳ-Xá-Phù ra đời, trong xứ mùa màng bị thất, đa-số dân chúng bị đói khát, tôi gắng công giúp đỡ chuyên chở cho những người tản-cư cầu-thực, bất-luận đường xa hay gần, không bao giờ than thở, nếu có thọ tiền, chỉ lấy chút ít tượng-trưng.
_ Nhờ công-hạnh của tôi bố-thí thể-lực như vậy trong vô-số kiếp, nên cảm thọ phước-báo mạnh mẽ luôn luôn.
_ Hoặc hữu xa ngưu, bị ư nê nịch, ngã hữu thần lực, vi kỳ thôi luân, bạt kỳ khổ não.
(_ Hoặc có xe trâu sa xuống bùn lầy, tôi dùng sức mạnh đẩy bánh xe lên, cho khỏi khổ-não.)
_ Thời quốc Đại-Vương, diên Phật thiết trai, ngã ư nhĩ thời, bình-địa đãi Phật. (_ Ông vua trong nước thuở đó, thiết trai mời Phật, lúc ấy, tôi liền sửa sang đường đất bằng phẳng, đợi Phật đi qua.) _ Tỳ-Xá Như-Lai, ma đảnh vị ngã, ‚Đương bình tâm-địa, tắc thế-giới địa, nhứt-thiết giai bình‛.
(_ Đức Tỳ-Xá Như-Lai xoa đảnh đầu tôi mà bảo rằng:
‚Nên bình cái tâm-địa, thì tất cả đất đai trên thế-giới đều bình‛.)
_ Ngã tức tâm khai, kiến thân vi-trần, dữ tạo thế-giới sở-hữu vi-trần, đẳng vô sai biệt.
(_ Tôi liền khai-ngộ, thấy vi-trần nơi thân thể, cùng với tất cả vi-trần tạo thành thế-giới, đều bình-đẳng không sai khác.)
_ Gặp khi có xe trâu sa lầy xuống bùn, tôi kéo lên dễ dàng, cứu người ra khỏi tai-nạn khổ sở, gọi là thần-lực bạt khổ. _ Trong thời-kỳ ấy, có một vị Hoàng-đế giàu tâm đạo, thiết-lập trai-đàn cung-dưỡng Đức Phật Tỳ-Xá-Phù, tôi làm công-quả tu-bổ và quét tước lại nhiều khoảng đường cho bằng phẳng sạch sẽ để Đức Phật đi qua.
_ Đức Phật Tỳ-Xá-Phù đại từ-bi thương xót tôi có công-quả cực khổ trong vô-số kiếp như vậy, nên rờ đầu tôi, dạy tôi phải biết san bằng tâm-địa thì tất cả thế- giới địa-đại đều được bằng phẳng.
_ Nghe qua lời dạy của Đức Phật Tỳ- Xá-Phù, tâm tôi khai thông sáng suốt, tôi nhận thấy hột bụi ở thân và hột bụi ở thế-giới, hai thứ địa-đại đều không sai biệt. _ Vi-trần tự-tánh, bất tương xúc ma, nãi chí đao-binh, diệc vô sở xúc.
(_ Tự-Tánh của vi-trần không chạm xát nhau, cho đến các thứ đao binh cũng không đụng chạm gì.)
_ Ngã ư pháp-tánh, ngộ Vô-Sanh-Nhẫn, thành A-La-Hán, hồi tâm kim nhập, Bồ- Tát vị trung, văn chư Như-Lai, tuyên Diệu-Liên-Hoa, Phật-tri-kiến địa, ngã tiên chứng minh, nhi vi Thượng-Thủ.
(_ Tôi do nơi pháp-tánh ngộ Vô-Sanh-Nhẫn, thành quả A-La-Hán, xoay tâm về đại-thừa, nên hiện nay, ở trong hàng Bồ-Tát, khi nghe các Đức Như-Lai dạy về chỗ tri-kiến của Phật như Diệu-Liên-Hoa, thì tôi chứng tỏ đầu tiên, làm vị Thượng-Thủ.)
_ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ đế quan, thân giới nhị trần, đẳng vô sai biệt, bổn Như-Lai-Tạng, hư-vọng phát trần, trần tiêu, trí viên, thành Vô-Thượng-Đạo, tu vi đệ-nhứt.
_ Đã không sai biệt thì thân tức thế-giới, thế-giới tức thân, tự-tánh của hai thứ địa-đại không tương-khắc, cho tới các thứ binh đao cũng chẳng có chỗ sở-xúc.
_ Nhờ đức-tánh tu-tập như vậy trong nhiều kiếp nên tôi tỏ ngộ pháp Vô- Sanh-Nhẫn, đắc quả A-La-Hán, hồi-hướng Phật-thừa, nhập đạo Bồ-Tát, nghe các Đấng Như-Lai tuyên-thuyết Diệu-Pháp Liên-Hoa và ở trong Pháp- Hoa Hội, tôi được ấn-chứng thành bậc
Thượng-Thủ.
_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, do địa-đại, tôi tu pháp quán địa-đại của thân và địa-đại của thế-giới đều bình-đẳng, không khác nhau, vốn là Như-Lai-Tạng Tánh chỉ tùy vọng-nghiệp mà khởi pháp-trần hư-vọng, khi d ứt sạch pháp-trần thì đầy đủ trí-tuệ, thành đạo Vô- Thượng. Như vậy chứng tỏ chỗ viên- thông của tôi giác-ngộ là địa-đại.
32. 32. NGÀI NGUYỆT-QUANG GIÁC- NGỘ DO THỦY-ĐẠI.
月光童子劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我憶往昔恒河沙劫
。更佛出世名為水天。教諸菩薩修習水精入三摩地。觀於身中水性
無奪。初從涕唾如是窮盡。津液精血大小便利。身中漩澓水性一同
。見水身中與世界外浮幢王剎。諸香水海等無差別。我於是時初成
此觀。但見其水未得無身。當為比丘室中孜禪。我更弟子窺窓觀室
。唯見清水遍在屋中了無所見。童稚無知取一瓦礫投於水內。激水
作聲顧盻而去。我出定後頒覺心痛。如舍利弗遭違害鬼。我自思惟
今我已得阿羅漢道久離病緣。云何今日忽生心痛。將無退失。
爾時童子捷來我前說如上事。我則告言。汝更見水。可劭開
門入此水中除去瓦礫。童子奉教後入定時。還復見水瓦礫宛然。開
門除出。我後出定身質如初。逢無量佛。如是至於山海自在通王如
來。方得亡身。與十方界諸香水海。性合真空無二無別。今於如來
得童真名預菩薩會。佛問圓通我以水性一味流通。得無生忍圓滿菩
提斯為第一。
_ Nguyệt-Quang đồng-tử tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:
_ Ngã ức vãng tích, Hằng-hà-sa kiếp, hữu Phật xuất-thế, danh vi Thủy-Thiên, giáo chư Bồ-Tát, tu-tập thủy quán, nhập
Tam-ma-địa.
_ Quan ư thân trung, thủy tánh vô đoạt, sơ tùng thế thóa, như-thị cùng-tận, tân-dịch tinh-huyết, đại tiểu tiện lợi, thân trung triền phục, thủy tánh nhứt đồng.
(_ Nghĩa là quán ở trong thân, tánh nước không gì ngăn ngại, quán từ nước mũi, nước bọt, cho đến tất cả các thứ tân dịch, tinh huyết, đại-tiện, tiểu-tiện, xoay vần trong thân đều đồng một tánh nước.)
_ Kiến thủy thân trung, dữ thế-giới ngoại, Phù-Tràng-Vương sát, chư hương- thủy-hải, đẳng vô sai biệt.
(_ Quán thấy nước trong thân, cùng nước các biển hương-thủy của Phù-Tràng-Vương sát ở ngoài thế-giới, đều bình-đẳng không sai khác.)
_ Ngã ư thị thời, sơ thành thử quán, đãn kiến kỳ thủy, vị đắc vô thân.
(_ Tôi trong lúc ấy, mới thành-tựu phép quán này, chỉ thấy được nước, chưa được không có thân.)
_ Đương vị Tỳ-khưu, thất trung an thiền, ngã hữu đệ-tử (tôi có người đệ-tử), khuy song quan thất, duy kiến thanh thủy, biến tại thất trung, liễu vô sở kiến.
_ Đồng trĩ vô tri, thủ nhứt ngõa lịch, đầu ư thủy nội, khích thủy tác thinh, cố miến nhi khứ. (_ Nó nhỏ dại không biết, liền lấy một miếng ngói ném vào trong nước, đập vào nước phát ra tiếng, ngó quanh rồi bỏ đi.)
_ Ngã xuất định hậu, đốn giác tâm thống, như Xá-Lợi-Phất, tao vi hại quỉ.
(_ Về sau, tôi xuất định, liền thấy đau tim…) _ Ngài Nguyệt-Quang đồng-tử đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi nhớ xưa ở một kiếp quá-khứ, có Đức Phật Thủy- Thiên xuất-thế độ-sanh, dạy bảo các vị
Bồ-Tát tu pháp thủy-quán để vào cảnh-trí chánh-định. _ Pháp thủy-quán là pháp quán-tưởng các thứ nước ở trong thân, như nước mắt, nước mũi, nước dãi, nước đại-tiểu, mồ hôi, tinh-huyết, có thứ ở trong, có thứ bài-tiết ra ngoài, vận-chuyển khác nhau nhưng tánh nước vẫn đồng một thể.
_ Tôi nhận thấy thân thủy và thế-giới thủy, cũng như hương-thủy ở các biển tại cõi Phù-Tràng-Vương đều bình-đẳng, chớ không có khác nhau.
_ Trong thời-kỳ mới tu pháp thủy-quán thì tôi chỉ thấy nước, chớ chưa tiêu-hóa được nước ở trong thân; - nên trong lúc làm Tỳ-khưu, một hôm tôi đang tọa thiền ở tinh-thất, có một số đạo-chúng của tôi do cửa sổ trông vào tinh-thất, thì thấy nước tràn ngập tinh- thất, chớ không thấy vật chi khác cả.
_ Trong số đạo-chúng ngây thơ ấy, có một chú tinh nghịch, lấy một miếng sành liệng vô nước, khiến nước xao động cho vui, rồi bỏ đi.
_ Đến khi tôi xuất-định, cảm thấy đau bụng, giống như ông Xá-Lợi-Phất bị quỉ gia hại. _ Ngã tự tư duy, kim ngã dĩ đắc, A-La- Hán đạo cửu ly bệnh duyên, vân hà kim nhựt, hốt sanh tâm thống, tương vô thối thất.
(… làm sao ngày nay lại sanh ra đau tim…)
_ Nhĩ thời đồng-tử, thiệp lai ngã tiền, thuyết như thượng sự. (_ Bấy giờ, đệ-tử của tôi đi đến, kể lại cho tôi những việc như trước.)
_ Ngã tắc cáo ngôn: Nhữ cánh kiến thủy, khả tức khai môn, nhập thử thủy trung, trừ khứ ngõa lịch.
(_ Tôi mới bảo nó: Sau này, nếu lại thấy nước, thì nên mở cửa, vào lấy viên ngói trong nước ấy đi.)
_ Đồng-Tử phụng giáo, hậu nhập định thời, hoàn phục kiến thủy, ngõa lịch uyển nhiên, khai môn, trừ xuất.
(… nó lại thấy nước, với viên ngói rõ ràng, nó liền mở cửa, lấy viên ngói ra.)
_ Ngã hậu xuất định, thân chất như sơ.
(_ Sau đó, tôi xuất định, thì thân-thể lại được như cũ.)
_ Phùng vô-lượng Phật, như-thị chí ư Sơn-Hải Tự-Tại Thông-Vương Như-Lai, phương đắc vong thân, dữ thập phương giới, chư Hương-thủy-hải, tánh hiệp chơn-không, vô nhị vô biệt.
(_ Tôi đã gặp được vô-lượng Phật, đến đời Đức Như- Lai Sơn-Hải Tự-Tại Thông-Vương, tôi mới được không còn thân riêng, và cùng với nước biển hương-thủy thập phương thế-giới, đồng một tánh chơn- không, không hai không khác.)
_ Kim ư Như-Lai, đắc đồng chơn danh, dự Bồ-Tát hội.
(_ Hiện nay, ở nơi Đức Như-Lai, được danh-hiệu là
Đồng-Chơn, dự hội Bồ-Tát.)
_ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ thủy tánh, nhứt vị lưu thông, đắc Vô-Sanh-Nhẫn, _ Tôi tự suy nghĩ, đã đắc A-La-Hán, hết các duyên bệnh từ lâu rồi, tại sao hôm nay bỗng nhiên bị đau bụng, có lẽ công- phu thối chuyển chăng? _ Lúc bấy giờ chú tinh nghịch ấy thấy tôi đang ngồi suy nghĩ, đến tự-thuật công việc liến xáo và xin lạy sám-hối.
_ Tôi bảo chú ấy, từ nay về sau đừng tinh nghịch nữa mà mang tội và đợi tới thời thiền-định kế tiếp của tôi, khi thấy nước tràn ngập tinh-thất, thì tức-khắc mở cửa bước vào, lượm miếng sành và liệng trở ra ngoài sân.
_ Chú ấy y giáo phụng-hành, qua thời thiền-định kế tiếp của tôi, quả-nhiên, chú ấy thấy nước tràn ngập tinh-thất như lần trước, lại thấy rõ miếng sành còn nguyên ở đáy nước, chú ấy liền mở cửa bước vào, lượm miếng sành bỏ ra.
_ Nhờ như vậy, khi tôi xuất-định, không còn đau bụng nữa, thân-thể được bình-phục.
_ Trải qua vô-lượng kiếp, gặp được vô-lượng Phật, tôi đều tu pháp thủy-quán, đến đời Đức Như-Lai Sơn-Hải Tự-Tại Thông-Vương, tôi mới viên-thành pháp thủy-quán, bấy giờ thủy-tánh ở trong thân cho tới thủy-tánh ở ngoài thập phương thế -giới, cũng như hương-thủy hải tánh, đều hiệp chơn-không-tánh, không hai không khác.
_ Nay được Đức Thế-Tôn từ-bi ấn-chứng cho chơn-danh dự vào Pháp-Hội Bồ-Tát.
_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, nhờ quán thủy-tánh thông suốt, nên chứng Vô-viên-mãn Bồ-Đề, tư vi đệ-nhứt. Sanh-Nhẫn, viên-mãn Bồ-Đề. Như vậy chứng tỏ chỗ viên-thông giác-ngộ của tôi là Thủy-đại.
33. 33. NGÀI LƯU-LY-QUANG PHÁP- VƯƠNG-TỬ GIÁC-NGỘ DO PHONG-
ĐẠI.
瑠璃光法王子。劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我憶往昔經
恒沙劫。更佛出世名無量聲。開示菩薩本覺妙明。觀此世界及眾生
身。皆是妄緣風力所轉。我於爾時觀界孜立觀世動時。觀身動止觀
心動念。諸動無二等無差別。我時了覺此群動性。來無所從去無所
至。十方微塵顛倒眾生同一虛妄。如是乃至三千大千。一世界內所
更眾生。如一器中貯百蚊蚋啾啾亂鳴。於分寸中鼓發狂鬧。逢佛未
幾得無生忍。爾時心開。乃見東方不動佛國。為法王子事十方佛。
身心發光洞徹無礙。佛問圓通我以觀察風力無依。悟菩提心入三摩
地。合十方佛傳一妙心斯為第一。
_ Lưu-Ly-Quang Pháp-Vương-Tử tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch
Phật ngôn: _ Ngã ức vãng tích, kinh Hằng-sa kiếp, hữu Phật xuất-thế, danh Vô-Lượng- Thinh, khai-thị Bồ-Tát, bổn-giác diệu-minh, quán thử thế-giới, cập chúng-sanh thân, giai thị vọng duyên, phong lực sở chuyển.
(_ Tôi nhớ Hằng-sa về kiếp trước…) _ Ngã ư nhĩ thời, quán giới an lập, quán thế động thời, quán thân động chỉ, quán tâm động niệm.
(_ Lúc bấy giờ, tôi quán cái không-gian an-lập, quán cái thời-gian thiên-lưu, quán cái thân-thể khi động, khi yên, quán cái thức-tâm niệm niệm sanh diệt.)
_ Chư động vô nhị, đẳng vô sai biệt.
(_ Tất cả đều lay động như nhau, bình-đẳng không sai khác.)
_ Ngã thời liễu giác thử quần động tánh, lai vô sở tùng, khứ vô sở chí.
(_ Bấy giờ, tôi giác-ngộ cái tánh các thứ động ấy, đến _ Ngài Lưu-Ly-Quang Pháp-Vương-Tử đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:
_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi nhớ xưa ở một kiếp quá-khứ, có Đức Phật Vô- Lượng-Thinh ra đời, khai-thị Tâm Bổn- Giác Chơn-Như diệu-minh cho chư Bồ- Tát, tu pháp quán thế-giới và thân chúng-sanh đều là vọng-duyên, như sức gió lay chuyển.
_ Khi ấy, tôi quán thế-giới an lập, quán thế-giới biến-động, quán thân động tịnh, quán tâm động niệm.
_ Tôi nhận định tánh động của thế-giới và thân-tâm không phải hai thể, tức là không phải sai biệt. _ Tôi hiểu rõ tánh động, khi đến không biết từ chỗ nào, khi lui đi không biết chạy về đâu, tức là tánh động không có không do đâu, đi không tới đâu.)
_ Thập phương vi-trần, điên-đảo chúng-sanh, đồng nhứt hư-vọng, như-thị nãi chí, tam thiên đại thiên, nhứt thế-giới nội sở-hữu chúng-sanh, như nhứt khí trung, trữ bá văn nhuế thu thu loạn minh, ư phân thốn trung, cổ phát cuồng náo.
(… ở trong gang tấc, ồn ào rối rít.)
_ Phùng Phật vị kỷ, đắc Vô-Sanh-Nhẫn, nhĩ thời tâm văn, nãi kiến đông-phương, Bất-Động Phật quốc, vi Pháp-Vương-
Tử.
(_ Tôi gặp Phật chưa bao lâu, thì được pháp Vô-Sanh- Nhẫn, Tâm Bổn-Giác Chơn-Như …) chỗ phát-khởi và nương dựa chẳng khác chi phong-lực, đó là thuộc về hư-vọng.
_ Thập phương vi-trần chúng-sanh điên-đảo cũng là hư-vọng, cho tới ở trong tam thiên đại-thiên thế-giới có đa-số chúng-sanh, tương-tợ như một vật-dụng chứa hàng triệu con muỗi cứ kêu vo vo trong khuôn khổ nhỏ hẹp, gây ra vọng-tưởng loạn não mà không tự biết.
_ Nhờ hồng-ân của Đức Phật Vô- Lượng-Thinh dạy dỗ, tôi tu pháp quán như vậy qua một thời-gian, đắc Vô- Sanh-Nhẫn, Tâm Bổn-Giác Chơn-Như của tôi thông suốt, thấy được quốc-độ của Đức Như-Lai Bất-Động ở phương Đông và được Đức Như-Lai ấn-chứng cho làm Pháp-Vương-Tử. _ Trải qua nhiều kiếp, tôi chí-thành phụng-sự chư Phật, nên thân-tâm tôi được quang-minh an-lạc, tự-tại vô-ngại.
_ Sự thập phương Phật, thân-tâm phát quang, đỗng triệt vô-ngại. (_ Tôi thừa sự thập phương Phật, thân-tâm phát ra sáng suốt, rỗng thấu không ngăn ngại.)
_ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ quan sát, phong lực vô y, ngộ Bồ-Đề Tâm, nhập Tam-ma-địa, hiệp thập phương Phật, truyền nhứt-diệu-tâm, tư vi đệ-nhứt.
(_ Phật hỏi về viên-thông, tôi do quan-sát sức lay động không nương vào đâu, nên tỏ ngộ Tâm Bồ- Đề…)
_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, do phong-đại, tôi quan-sát phong-lực không có tự-thể, nên tỏ ngộ Tâm Bồ-Đề, tu-chứng chánh-định, khế-hiệp với chư Phật truyền Tâm Bổn-Giác. Như vậy chứng tỏ chỗ viên-thông của tôi giác-ngộ là Phong-đại.
34. 34. NGÀI HƯ-KHÔNG-TẠNG GIÁC- NGỘ DO KHÔNG-ĐẠI.
虛空藏菩薩。劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我與如來定光
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
