Khai Thị Pháp Ngữ Hòa Thượng Thích Thiện Huệ

Bố Thí Vấn Đáp

Kinh bạch Sư Ông

Thật hạnh phúc khi cảm nhận được sư hân vui trên khuôn mặt các Vị nhận quà.

Kính bạch Sư Ông: Qua Phật sự trên mà Hằng Phụng và Hằng Chân nương vào lực của Sư Ông, con có những tư duy sau:

1. Con có thể nói là sự phổ hiện Pháp Hoa tam muội từ Sư Ông?

2. Con có thể nói sự hiện thân của Đức Quan Âm khi Hằng Phụng và Hằng Chân tụng vô văn cú Phổ Môn Kinh?

3. Con có thể nói các Vị nhận quà hiện nhiều cảnh ngộ để trang nghiêm đạo tràng cho Hằng Phụng và Hằng Chân tụng kinh?

4. Sau cùng, con có thể nói sự hiện thân của Ngài Phổ Hiền để khuyến phát qua sự cúng dường và hồi hướng của Hằng Phụng và Hằng Chân không ạ?

Kính thưa Sư Ông không biết tư duy này của con có gì không đúng Phật pháp không ạ, kính xin Sư Ông từ bi giảng dạy và chỉ bảo cho con.

Con kính chúc Sư Ông nhiều sức khỏe và trường thọ để luôn phổ chiếu ánh sáng Pháp Hoa tam muội để độ vô lượng chúng sanh cùng nhập Pháp Hoa tam muội.

Nam mô Đại Bi Quan Thế Âm Bồ tát

Nam mô Đại Hạnh Phổ Hiến Bồ tát

Nam mô Thường Bất Khinh Bồ Tát

Nam mô Hoan Hỷ Tạng Bồ tát

Đáp

Chúng ta sẽ phân tích lần lượt, phân tích 4 câu hỏi.

1. Có 2 hình thức hoằng truyền chính pháp.

Thứ nhất in kinh ấn tống, tụng niệm cầu nguyện theo truyền thống xưa nay. Lối này chỉ lưu truyền kinh sách và sự van vái cầu xin cho người tụng, xét ra công dụng của kinh quá thấp kém¹, nên chỉ là "thiểu thiện căn phúc đức nhân duyên" không thể đủ công đức sinh về cõi Phật.

Thứ hai trì tụng viên mãn, vừa bằng văn tự vừa bằng y giáo phụng hành. Bằng cách tụng y giáo phụng hành, kinh điển sẽ thực dụng hơn, biến chữ nghĩa thành hành động, khiến kinh điển bàng bạc khắp nơi và trở thành mối sinh hoạt nhật thường trong đời sống của người trì tụng, mà không còn chỉ giới hạn trong một cuốn sách², nhờ vậy người trì tụng sẽ phát sinh trí huệ, thành tựu công đức vô lượng, muôn loài đều được ân triêm công đức của kinh điển và cho đến muôn đời sau sẽ không còn bị cháo lú xóa sạch sành sanh, lại phải làm lại từ đầu³.

Chính nhờ trì tụng bằng y kinh giáo phụng hành mà cảm hóa hành động của mọi người hữu duyên, khiến họ phát tâm thực hành và thành tựu công đức⁴.

2. Bồ tát hiện thân theo căn cơ hoàn cảnh của chúng sinh để cứu giúp, không có nghĩa lúc nào cũng hiện thân người nữ áo trắng⁵ (như trong trí tưởng tượng của đồ chúng) đến cứu. Ngài có 33 ứng tùy hình hiện thân, tôi thường xem kritter klub thấy rất nhiều hoàn cảnh bi đát của súc sinh đã được nhiều người cứu và cưu mang, cho chúng một hậu vận tốt đẹp, tôi tự nhủ bồ tát của những con vật kia chính là lòng thương xót, tâm cứu độ của các thí chủ nọ. Đôi khi trong chính cuộc sống, chúng ta gặp nạn được ai đó xa lạ cứu giúp, chúng ta đâu thấy chút liên hệ nào giữa người ấy với bồ tát, đó cũng do nơi chúng ta chấp bồ tát là một thực thể có hình tướng như tướng ngã, tướng người, tướng chúng sinh và tướng thọ mạng, chúng ta chỉ thấy bồ tát qua căn và thức, mà không hiểu rằng các thứ ấy chỉ là hóa hiện thuộc về 33 ứng hóa thân. Còn thật thân bồ tát chính là "đại bi tâm", là thanh tịnh pháp, vốn "Không thân".

Vì vậy bằng tâm thương xót cứu vớt, bồ tát "không thân" cứu khổ ở mọi nơi, mọi quốc độ "vô sát bất hiện thân" (không nơi nào không hiện thân) bất luận nơi ấy không có Phật giáo hay chỉ thuần là ngoại đạo. Bồ tát cứu bằng cách "kích hoạt" sự bi mẫn tiềm ẩn trong tâm của mọi loài (tôi từng xem hình ảnh trâu nước tấn công cá sấu để cứu nai, hay đàn khỉ cứu hươu thoát khỏi nanh vuốt báo đốm...), đó là đại bi tâm "không thân" thị hiện "thân súc sinh" để cứu. Bồ tát thị hiện ngay cả thân ngoại đạo hay ma quỷ để cứu độ chính họ, hay dùng bi tâm nơi họ để cứu kẻ khác.

Nếu nhận ra thật bồ tát là "Không thân"⁶, ngài từ "không thân" quan sát khổ thế gian mà hiện "thành mọi thân" cứu độ, thì sẽ thấy bồ tát hiện khắp mọi nơi, mà ngài không chỉ đứng im lặng bất động lâu nay trong các chùa chiền, hay trên bàn thờ tại gia.

3. Khi đã nhận ra bồ tát chân thật hiện hữu khắp nơi, bồ tát giả (phi thật) thì có mặt rất giới hạn và thường bất động, chúng ta sẽ nhận ra phúc điền của mình cũng bao la vô tận, không chỉ có cúng các bậc tôn kính như chư Phật, bồ tát, sư trưởng cha mẹ mới có công đức, hay công đức nhiều hơn cả, mà tâm cúng dường hay bố thí đó trên thật pháp thì bình đẳng, trên giả pháp thì có hơn kém.

Trên giả pháp tức có "người quý kẻ hèn" thì cúng cho người quý phúc báo nhiều hơn, nhưng nhớ đó chỉ là phúc báo "quý hèn tính toán" nên là "giả phúc" tức phúc hữu lậu. Còn "như thật pháp" cúng thì "Phật tính bổn vô sai biệt" nên thành tựu phúc đức chân thật tức "công đức vô lậu".

Nhìn theo nhục nhãn của chúng sinh thì luôn phân biệt và tính toán lợi ít nhiều nên sự cúng hay bố thí đó mang tính bất tịnh, do đó chúng sinh không thể nào hành được điều "nguyện tu nhất thiết thiện". Làm thiện đầy tính toán lại rất giới hạn nên chúng sinh luôn thuộc loại "phúc mỏng nghiệp dầy".

Nhìn bằng thật nhãn sẽ thấy bố thí cho cùng tử khất cái cũng công đức như cúng Phật. Thường bất Khinh không dám coi thường chúng sinh, vì chúng sinh sẽ là Phật tương lai. Hơn nữa y lời Phật dạy bố thí chúng sinh đó chính là cúng dường Phật. Kinh Hoa nghiêm phẩm Phổ Hiền gọi đây là một trong bẩy pháp cúng dường có công đức vô thượng.

Vì vậy khi bố thí nên trân trọng tri ân cho người nhận bằng cách hồi hướng cho họ bằng nhân duyên với chúng ta hôm nay⁷, nguyện nhiều đời sau họ sẽ cùng ta kết thành bạn lữ cùng hành bồ tát đạo.

Với tâm nguyện hồi hướng ấy của chúng ta sẽ biến họ những người khốn khổ thành hàng thánh chúng thi ân và ban cho chúng ta công đức hôm nay, và cho chúng sinh trong tương lai. Nơi nào tịnh pháp được thực thi nơi ấy là thanh tịnh đạo tràng⁸.

4. Từ bi là nền tảng độ sinh của đạo Phật, nói cách khác mọi hành động của Phật giáo đồ đều phải mang bóng dáng của từ bi.

Đạo Phật lấy độ sinh làm phương tiện để thành Phật quả, nên ba đời mười phương chư Phật đều phát nguyện độ nhất thiết chúng sinh, hàng tăng lữ chân chính xuất gia chỉ để giải thoát thành Phật, muốn thế cần phải gánh vác chuyện độ sinh, nhất thiết vô ngại. Nếu chỉ lấy việc tụng niệm cầu an cho bản thân và những người nhờ cậy làm công phu tu hành thì vừa là gánh nặng cho Phật pháp, vừa thêm người cho hàng tại gia gánh, thay vì họ phải gánh người tại gia⁹.

Phổ Hiền đại sỹ là vị bồ tát đại hành, khi giải thích về nguyên vương thứ 3 "quảng tu cúng dường", ngài đã chỉ dậy cho đồng tử Thiện tài bẩy thứ "pháp cúng dường" vượt trội mọi thứ cúng dường, có công đức thù thắng bất khả tư nghị, đại sỹ tuyên thuyết:

Trong các thứ cúng dường, cúng dường pháp là tối thắng, đó là:

1. Hành theo lời Phật dạy để cúng dường.

2. Làm lợi ích cho chúng sinh để cúng dường.

3. Chịu khổ cho chúng sinh để cúng dường.

4. Nhiếp thọ chúng sinh để cúng dường.

5. Chăm tu căn lành để cúng dường.

6. Không bỏ bồ tát hành để cúng dường..

7. Không lìa tâm bồ đề để cúng dường.

Đệ tử Phật nên tu học 7 món cúng dường này¹⁰.

Cả 7 món cúng dường này đều mang đậm tính chất từ bi, khác với truyền thống cúng dường phẩm vật, hương hoa, quả trái... đồ chúng đến chùa cúng dường phẩm vật, ra ngoài cúng dường pháp, như vậy mới có công đức lợi mình lợi người.

Hành động bố thí phóng sinh đâu chỉ đơn giản là việc thiện, mà còn là mối liên hệ mật thiết đến tâm đại bi cứu khổ của bồ tát Quan Âm và pháp cúng dường của bồ tát Phổ Hiền nữa¹¹.

Đại chúng ngoài trì tụng phẩm Phổ môn cũng nên tụng phẩm Hạnh nguyện, để thường hành pháp cúng dường lại thêm lòng từ mẫn cứu khổ muôn loài.

Chúng ta hành bồ tát đạo là trì tụng hai phẩm này bằng cả ba nghiệp, khiến các phẩm này biến khắp mọi nơi chúng ta hiện hữu, thông qua mọi sinh hoạt của chúng ta. Thế nên mọi người hãy nỗ lực duy trì hành bồ tát đạo, đừng nghĩ mình không đủ đức nên để dành riêng cho bồ tát hay hòa thượng, sư tăng nào "đủ đức" hành trì.

Đức chỉ có và sẵn đủ nơi hành nguyện, ứng hiện mọi nơi cứu khổ chúng sinh.

PVVT

Báo Ân 2.4.2021

Chú thích câu 1. 1. Dùng khẩu tụng hồi hướng cho tâm tham dục là một hình thức giam cầm chính pháp trong nhà tù của quyển sách, không cho tác dụng công đức hiển bầy ra cuộc sống. Trì tụng kiểu này gọi là tụng chết, vì không có mảy may năng lực và sự sống công đức nào, và quyển kinh sẽ là tử thư, một thứ kinh chết đúng nghĩa.

2. Tụng kinh đúng cách như vậy sẽ hiển bầy ánh sáng trí huệ cho thế gian ngu tối, sẽ đem công đức đến cho cuộc đời điêu linh, và như thế người trì tụng sẽ thành tựu công đức chân thật. Phật pháp được hoằng dương, muôn loài được nhờ ân cứu độ. Thế mới chân chính trì tụng kinh điển, và kinh mới là kinh sống.

3. Đức Phật thường khen trì tụng kinh có công đức vô cùng, thế nhưng tuyệt đại đa số nghi ngờ, họ nào có thấy công đức khi họ thường xuyên trì tụng. Lý do vì họ tụng tử thư kinh chết, và không thực hành như lời Phật dậy. Nếu y lời Phật dậy trì tụng trí huệ và công đức sẽ phát sinh.

4. Người trì kinh chết truyền trao cho nhau nhiều đời thành truyền thống, họ cảm hóa nhau bằng tử kinh, và họ luôn cảm nhận đời và đạo là hai thái cực. Tôi từng nghe một người bảo rằng "sư phụ con nói không lo niệm Phật cầu vãng sinh, nỗ lực kết duyên với chư Phật bồ tát, mà cứ lo kết duyên với chúng sinh nghiệp nặng và đám súc sinh vô minh kia chỉ để tăng duyên phiền não, mà chẳng có công đức, ngoài chút phúc báo nhân thiên cản trở sự giải thoát". Đó chẳng qua là cái thấy phân biệt của vọng thức thuộc về chúng sinh tri kiến, không hiểu thật đạo và cũng không biết "thật hành".

Nếu biết cúng dường pháp bằng y lời kinh dậy thực hành, mọi người chung quanh sẽ được cảm hóa bằng pháp thực hành của hoạt kinh (kinh sống). Mười phương ba đời chư Phật đều trì hoạt kinh mà thành đạo, đức Phật không hề bảo trì tụng tử kinh là kể duyên với ngài bao giờ.

Chú thích câu 2 5. Chúng sinh do vọng thức phân biệt chấp chặt bồ tát với hình tượng nữ nhân áo trắng, đó chỉ là một trong vô số hóa thân tức giả thân, giả tướng để độ sinh nhất thời. Thực tướng vốn "không thân" quán sát căn tính mà "hiện thân". Từ Không hiện mọi Giả, đồng với từ bản thùy tích tất cả đều vì độ sinh, giúp chúng sinh từ Giả về lại Không, từ tích hồi quy bản.

6. Do "không thân" nên tự tại hiện "mọi sắc thân", không là thật tướng của sắc, sắc là giả tướng của không. Tâm kinh nói: "sắc không khác Không, Không chẳng khác sắc, sắc tức là Không, Không tức là sắc". Đó là nghĩa của Trung.

Chú thích câu 3. 7. Nhân duyên hành bồ tát đạo, cũng chính là nhân duyên thực hành pháp "thật bố thí". Bồ tát đạo là thật đạo, nên hành bồ tát đạo chính là hành thật đạo. Tuy nhiên nếu hành bố thí phóng sinh mà vẫn so đo chọn lựa công đức nhiều ít để làm thì không phải thật đạo của bồ tát đạo, vì do chọn lựa nên sẽ bỏ qua nhiều việc thiện, không hoàn thành đại nguyện "tu nhất thiết thiện". Tôi từng nghe nhiều người giảng cúng chùa, cúng tượng Phật có công đức nhất, nên thay vì phóng sinh bố thí, cũng số tiền ấy cúng chùa, tạo tượng có phúc hơn nhiều, thế là nhiều người ham lợi sẽ đổi hướng làm thiện, điều này làm tổn hại lớn cho người nghèo khổ và súc sinh, cướp đi sự lợi lạc được cứu của họ.

Vì vậy nên dạy đồ chúng biết bình đẳng cúng dường bố thí, hành mọi thứ thuộc thiện (tu nhất thiết thiện), khiến muôn loài, muôn nơi đều lợi lạc, tâm cũng trở nên thanh tịnh, vô phân biệt, công đức trí huệ nhờ vậy tăng trưởng.

8. Có 2 thứ đạo tràng.

Thứ nhất là đạo tràng vật chất như chùa chiền, được trang nghiêm bằng hương đăng, hoa quả, dùng vào việc lễ nghi cầu cúng, thuyết pháp giảng đạo. Đạo tràng này được đồ chúng tăng tục cung kính giữ gìn.

Thứ hai đạo tràng lưu động thuộc tâm. Đạo tràng này được trang nghiêm bằng trí huệ, từ bi và công đức. Đức Phật khi xưa thường sử dụng đạo tràng này hơn là Trúc lâm và Kỳ viên. Ngài ngự nơi nào nơi ấy là đạo tràng, chúng ta thường nghe Linh sơn đạo tràng, không do Linh sơn có chùa mà do đức Phật thuyết Pháp hoa kinh.

Với các bậc thánh tăng đạo tràng Linh sơn quan trọng hơn Trúc lâm và Kỳ viên. Một đạo tràng vật chất được lập sẽ trở thành nơi tu học, cầu nguyện hoặc du lịch, nhưng một đạo tràng tâm được thành hình thì sẽ có một thánh tăng xuất hiện cho đến một vị Phật ra đời.

Bảo Chí hòa thượng dạy "nhữ đẳng chung nhật thiêu hương trạch hỏa nhi bất tri thân thị đạo tràng" các vị cả ngày đốt đèn thắp hương (cầu nguyện) mà nào hay đạo tràng chính là các vị.

Trang nghiêm đạo tràng vật chất bằng hương hoa quả trái cũng cần trang nghiêm đạo tràng tâm bằng thanh tịnh pháp, như vậy mới biết tu hành.

Chú thích câu 4. 9. Tăng là một trong tam bảo, không phải do cạo tóc khoác tăng phục mà tự dưng thành bảo, nếu không có đức hạnh thì chỉ là hậu duệ của lục quần tỳ kheo thời đức Phật.

Tăng sở dĩ là bảo nhờ y lời Phật dạy tu và hành theo tinh thần "đương nguyện chúng sinh" gánh vác chúng sinh không hề ngại. Thất chúng đã không nhận ra "thật bồ tát" chỉ biết "giả bồ tát" thì đương nhiên họ cũng chẳng hiểu "thật tăng" là gì, chỉ biết kỉnh trọng "giả tăng".

Giả tăng ở đây không phải là tu sỹ giả mạo, mà giả đây có nghĩa chỉ có hình thức xuất gia, còn nội tâm thì vẫn tại gia. Hạng này bị đức Phật chê trách trong kinh Tâm địa quán.

Một số hậu bối được tôi khuyến khích hành bồ tát đạo lợi lạc chúng sinh, họ đáp "ôn có đức lớn nên mọi người ủng hộ, thành thử ôn làm dễ thôi, còn như tụi con có phúc đức gì đâu, còn cần tu học thêm nhiều năm nữa". Tuy từ khước gánh chúng sinh với lý do đức kém phúc mỏng, thế nhưng khi thọ nhận cúng dường trai tăng, tôi thấy họ y áo chỉnh tề, chuỗi dài trên cổ, chuỗi ngắn đeo tay, còn lần thêm sâu chuỗi hạt to, trông rất trang nghiêm đức độ, thừa phúc dư đức để thọ nhận cúng dường.

Thật tăng là nguyện "không dùng Phật pháp làm thứ nuôi mình, mà dùng chính bản thân mình nuôi dưỡng Phật pháp", thật tăng theo lời Phật dạy gánh vác chúng sinh, nơi nào khổ thì tới, không phải chỉ mò đến chỗ nào được an nhàn như ý.

10. Đọc tụng phẩm Phổ Hiền hành nguyện để hiểu rõ hơn về công đức cúng dường.

Có hai loại cúng dường là cúng dường vật chất và cúng dường pháp.

Cúng dường vật chất như thường làm với chùa chiền, cúng hương hoa, dầu đèn, tô điểm tượng Phật, bằng dát vàng, đính ngọc...

Cúng dường pháp như bồ tát Phổ Hiền nêu lên 7 thứ đều vì chúng sinh. Kinh nói cúng dường vật chất công đức nhiều đến mấy đi nữa cũng không thể nào so sánh được với cúng dường pháp.

Đa số tăng tục đều cho rằng bố thí cứu khổ chúng sinh công đức không bằng cúng chùa, điều này có thể đúng trong phạm vi phúc báo nhân thiên của vọng thức phân biệt. Nhưng nếu trên sự cúng dường pháp hành theo tinh thần bồ tát đạo thì cúng dường vật chất so với cúng dường pháp như cứu giúp chúng sinh thì kém xa vời vợi không đo lường được.

Đồ chúng nên tập cúng dường pháp để lợi mình lợi người, đó mới là công đức nên hành.

11. Đa số tín chúng theo truyền thống chỉ biết bồ tát Quan Âm được phụng thờ khắp mọi chùa, ở mọi nhà, để cầu an diệt khổ, nên chí thú trì tụng phẩm Phổ môn. Ít ai nghĩ đến đọc tụng phẩm Hành nguyện, chính vì vậy tín đồ "dư cầu thiếu hành" biểu hiện của cùng tử nghèo nàn công đức.

Cơ Tâm

Thời nay máy móc trợ lực con người rất nhiều, lẽ ra chúng ta phải nhàn nhã hơn và ít căng thẳng hơn, thế nhưng sự thật ngược lại, càng máy móc con người càng bận rộn. Tinh thần của Đạo giáo (Taoist) từ thuở xa xưa đến nay mới chứng minh được, qua câu chuyện sau. Tử Cống một cao đồ của Khổng tử, trên đường đi ngang qua cánh đồng, thấy một ông lão làm ruộng xách nước tưới ruộng rất là vất vả. Tử Cống bền lại bầy cho ông lão cách dẫn thủy nhập điền bằng máy móc vận chuyển nước. Ông lão nghe xong, lạnh nhạt nói, tưởng cái gì chứ thứ này tôi biết nhưng không dùng. Tử Cống hỏi tại sao? Ông lão đáp, người dùng cơ khí quen dần, thì cơ tâm từ từ thành tựu, một khi cơ tâm rồi thì tâm này không còn thiên nhiên nữa, mà bị cơ khí hóa nên thực là nguy hại khi tính tự nhiên lìa tâm ra đi và chỉ còn máy móc ở nơi tâm.

Lời nói này xưa lắm rồi mà giờ mới có thể chứng thực, con người vì bị cơ khí hóa thân tâm, nên xa lìa thiên nhiên, gần với cơ khí, mà thiên nhiên mới chính là nguồn đạo. Như Lão tử nói "Thiên trường địa cửu, thiên địa chi sở dĩ năng trường thả cửu gỉa, dĩ kì bất tự sinh, cố năng trường sinh , có nghĩa trời đất vĩnh cửu không diệt, là do vì trời đất không tự sinh mình, cho nên trường sinh. Không tự sinh (dĩ kì bất tự sinh) tức không tìm cách sinh tồn cho bản thân, mà cứ thuận với tự nhiên, bốn mùa đến đi, không thương không ghét, nên chẳng vui buồn với sự đến đi của bốn mùa, bốn mùa cứ đến và cứ đi, trời đất không hề dao động, mùa hè đến thì trời nóng, mùa đông tới thì trời lạnh, nhưng trời đất không vì nóng lạnh mà khổ lạc, tắng ái, thủ xả, cứ thuận kì tự nhiên, không vì thích theo ý mình, mà muốn thay đổi bốn mùa, để thành tạo tác hữu vi, từ đó sinh ra đủ mọi vấn đề. Nếu chúng ta tinh tế suy nghĩ thì sẽ nhận ra ngay, những vấn đề ta đương mệt mỏi đối phó là do tự ta muốn sự vật theo ý ta mà ra tay hành động, những hành động này mới đưa đến mọi vấn đề rắc rối hiện tại mà lẽ ra nó không hiện hữu. Thí dụ dễ hiểu nhất là Bush suy nghĩ chiếm Iraq sẽ có lợi, nên phát động chiến tranh, và do vậy hậu quả của sự nghĩ lợi đó là cả một trời bất lợi, nếu cứ thuận tự nhiên thì lại khỏe hơn nhiều, không phải hy sinh cả ngàn lính Mỹ và cả trăm ngàn dân Iraq, chưa kể hậu quả đau khổ của những người mất thân nhân, chỉ một niệm tham dục đẩy bao nhiêu người vào chốn đau thương tang tóc, mà rồi Bush chịu quả nhức đầu hiện tại, tiến thối lưỡng nan, và phải đền mạng cho vô số những nạn nhân hiện tại này trong tương lai, thực là cái gía phải trả quá đắt so với cái lợi, khác nào lấy ngọc làm đạn dùng ná bắn chim sẻ. Lão tử thấy trước hậu quả của những kẻ muốn tự sinh, nên vì vậy mới nói tiếp, thị cố thánh nhân, hậu kì thân nhi thân tiên, ngoại kì thân nhi thân tồn, có nghĩa vì thế thánh nhân để ta đằng sau, thiên hạ đằng trước, lo cái lo của thiên hạ trước, nhờ vậy mà thánh nhân lại được đứng trước trong thiên hạ, thánh nhân dĩ kì bất tự sinh, không tạo tác hữu vi, không theo ý riêng mà chỉ thuận với tự nhiên, mà nhờ vậy thánh nhân được trường tồn. Bạch vân Thủ đoan thiền sư nói kệ "Cơ lai yếu ngật phạn, hàn đáo tức thiêm y, khốn thời thân cước thùy, nhiệt xứ ái phong xuy" (đói thì ăn, lạnh thì mặc áo, mệt thì ngủ, nóng thì hóng gío) ý tứ cũng như dĩ kì bất tự sinh.

Như vậy có thể nói cơ khí làm tâm tự nhiên của con người xưa kia biến thành cơ tâm, tâm tự nhiên mộc mạc hợp với sự tịch tĩnh vô vi của lẽ đạo. Cơ tâm hợp với ngũ dục, cằn cỗi tham vọng gia tăng vì chỉ muốn tự sinh, muốn theo ý mình nên dục vọng càng nhiều và càng mau chán, vì dục sản sinh hằng ngày, nên dục mới loại bỏ dục cũ, do đó mà tình cảm, giải trí, dục lạc nào cũng không thỏa mãn được cơ tâm. Điều này ta thấy xẩy ra đầy dẫy ở các nước phát triển công nghệ, có nền khoa học kỹ thuật cao, những nước gọi là kém tiến bộ về khoa kĩ thì tương đối đầu óc chất phát, đời sống vẫn còn biết chung biết thủy là gì, không như dân tiên tiến hãnh diện với sự buông lung phóng túng, với tâm hồn trống rỗng. Vấn đề càng đa dục càng hay thay đổi dục, tức thay đổi ý muốn nên sự tu hành định tâm trở nên thiên nan vạn nan, do chủng tử dục dẫn đến tâm ý thay đổi luôn luôn, còn gọi là tâm viên ý mã. Vì vậy hôm nay thích tu (cái thích này vẫn là một thứ dục nhất thời), mai thích chơi bời (cũng là thứ dục khác). Cho nên tu là vấn đề nhận ra những thứ dục do vọng sinh này để lìa vọng quy chân, vọng lìa thì dục mất, bấy giờ mới được gọi là tu, còn như tu như chúng ta đang tưởng vẫn là tu trong vọng nên mai này mốt nọ, không chuyên nhất được, tu này vẫn thuộc một trong vô lượng dục ở ta, vì vậy tu hành bao lâu đi nữa cũng không biết vọng hay chân là gì. Nên tu có hai thứ là tu vọng hay tu chân. Tu vọng là phàm phu, càng tu càng vọng, ngộ nhận hầu hết chính pháp, tu chân là chư vị tổ sư, cao tăng thạc đức, nhờ tu nên giải Như lai chân thật nghĩa.

Tóm lại người xưa nhờ tâm tự nhiên nên gần đạo hơn thời nay cơ tâm, như vậy khi tu hành bất luận là xưa hay nay, một kinh hay nhiều kinh, một pháp hay nhiều pháp, chỉ cần tư duy quán sát thấu đáo mọi nhân quả của các pháp, thì thấy được sự thật, đừng quên sự thật chân thật là sự thật duy nhất, không hề có hai sự thật, nếu có hai tất chẳng là sự thật, sự thật này gọi là chân lý hay nhất chân.

Cực Lạc Và Ta Bà

Pháp môn Tịnh độ được sáng lập và tu hành dựa trên tư tưởng “Yếm ly Ta bà, hân cầu Cực Lạc”. Song vì sao phải yếm ly Ta bà và lại hân cầu Cực Lạc? Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần phân tích sự khác biệt chính yếu giữa Cực Lạc và Ta bà qua các yếu tố sau:

A. Cảnh giới

1. Cảnh giới Cực Lạc thanh tịnh từ thân tâm tới ngoại khí. Thân thanh tịnh, và tùy ý sinh thân, không có sinh lão bệnh tử. Tâm thanh tịnh luôn an trụ trong niệm Phật tam muội thuần niệm Phật, niệm pháp, niệm tăng, không hề có vọng hay tà niệm, nên phàm kiến sắc văn thanh, đối lục trần đều vô nhiễm. Cảnh giới lại thanh tịnh thuần bằng bẩy báu, trang nghiêm vô cấu, không có rác rến bụi bậm, bùn sình hay phẩn uế. Khí hậu ôn hòa mát mẻ không có nóng lạnh, hạn hán, bão lụt, động đất thiên tai. Cư dân nơi Cực Lạc thân tâm thanh tịnh nên không có cảnh chém giết ăn uống, cướp đoạt sinh mạng hay tài sản của nhau. Vì vậy ở Cực Lạc không hề nghe nói đến tam ác đạo, hà huống là thấy.

2. Cảnh giới Ta bà bất tịnh từ thân tâm đến ngoại cảnh. Thân bất tịnh được xây dựng bằng xương, quét tô bằng máu thịt, là nơi chồng chất tụ hội của vô lượng bệnh khổ và món bất tịnh, như đờm dãi, phân niệu, và chịu sự chi phối của sinh lão bệnh tử, vì thân do tứ đại hợp thành, đại nào cũng có sinh lão bệnh tử, nên thân do tứ đại hợp thành cũng phải chịu định luật sinh lão bệnh tử. Tâm bất tịnh luôn phân biệt tắng ái thủ xả theo ngã chấp, nên khởi tranh chấp gây hại tương tàn lẫn nhau. Do thân tâm bất tịnh nên cảnh giới Ta bà có tam ác đạo. Cảnh giới thì bất tịnh chỉ gồm bùn đất, ô uế là nơi nhóm họp của các yếu tố gây mọi mầm bệnh. Khí hậu lại độc hại, lúc nóng lúc lạnh, đủ mọi thiên tai, xẩy ra bất ngờ, như địa chấn, hạn hán, lũ lụt, bão tố. Thân tâm và cảnh giới đã bất tịnh, lại từ bất tịnh đó sinh ra cảnh chém giết tranh dành sinh mạng và tài sản của nhau, lại nuôi dưỡng thân tâm bất tịnh đó bằng sinh mạng của chúng sinh, nên tam ác đạo nhân đây mà thành hình.

B. Cư dân

1. Cư dân Cực Lạc đều là những người có niềm tin vào nguyện lực cứu độ của đức Phật Di Đà cũng như nhất thiết chư Phật. Niềm tin này bao gồm 2 loại: tin Phật và tin pháp.

Tin Phật là người có đầy đủ tâm từ bi sẽ cứu ta và mọi người. Tin pháp là trí huệ của Phật thấu triệt mọi phương pháp cứu độ ta và chúng sinh. Đức tin bao quát hai phương diện, nếu thiếu một trong hai tất không thành đức tin:

- Thứ nhất tin Ta bà là khổ cần thoát ly

- Thứ hai tin Cực Lạc là vui cần nên sinh về.

Một khi thật sự tin “Ta bà là khổ cần thoát ly”, tất quyết định lìa bỏ mọi dục lạc của Ta bà, nhạt lòng với ngũ dục. Tin “Cực lạc là vui nên sinh về”, tất quyết định vận dụng trọn ba nghiệp tiến tu tịnh nghiệp, tức đồng với quyết định tin vào năng lực từ bi cứu độ của Phật, nên niệm Phật tha thiết, cầu mong Phật tiếp dẫn về cõi nước của ngài. Đó là lý do niệm Phật, song niệm Phật cũng chính là niệm bản nguyện độ sinh của Phật. Niệm Phật hay niệm bản nguyện độ sinh của ngài lại phân thành hai trình độ. Thứ nhất niệm Phật hay niệm bản nguyện của ngài để được bản nguyện này tiếp độ. Thứ hai niệm Phật hay niệm bản nguyện của Phật để bản nguyện độ sinh của chư Phật phát khởi trong ta, dẫn đến hành nguyện độ sinh và cầu thành Phật.

Người tin Phật phát nguyện niệm Phật, lấy sự niệm Phật làm pháp tu hành, cầu sinh về cõi Phật. Tín nguyện hành của người này thuộc về trung và hạ phẩm, vì chỉ dựa vào “hạnh nguyện cứu độ” để được cứu. Người tin Phật phát nguyện độ sinh, lấy độ sinh làm pháp tu hành. Tín hành nguyện của người này thuộc trung và thượng phẩm, vì biết dựa vào “hành nguyện độ sinh” mà thành tựu vô lượng tịnh nghiệp cho ta và nhất thiết chúng sinh.

Tín là nền tảng nhập môn, từ tin vào nguyện lực cứu độ của Phật mà hành pháp “cầu cứu”, đó là hành môn của phàm nhân, có thể nói đây là dị hành môn của “dị hành đạo” (tịnh độ). Lại do tin vào nguyện có sức độ nhất thiết chúng sinh, điển hình như chư Phật chư Bồ tát thường hành, mà phát bồ đề tâm nguyện, thường hành bồ đề nguyện, độ khắp chúng sinh, nguyện hành này là nan hành môn của “dị hành đạo”.

Vì vậy ta có thể kết luận tín có hai loại. Thiển tín tức tin vào bản nguyện của Phật để được cứu. Thâm tín tức tin vào bản nguyện của Phật để hành pháp cứu độ chúng sinh.

Từ đức tin sâu hay cạn, người tu học Phật có hai cái nhìn về nguyện. Một, chỉ thấy nguyện độ sinh của Phật đối với ta, và ta phát nguyện được cứu. Hai, nhận chân do “nguyện độ sinh” mà ta được cứu, Phật được thành, cõi tịnh được lập. Lại biết thành Phật là cứu cánh của pháp môn tu tập tín nguyện hành, nên không thể bỏ qua yếu tố phát sinh công đức vô lậu của sự “phát nguyện độ sinh”, mà chỉ cầu phúc đức hữu lậu là được cứu của bản nguyện này.

Lại từ khía cạnh phát nguyện mà hành có rộng có hẹp, tùy theo hành mà “tín nguyện hành nơi tâm”, thanh tịnh nhiều hay ít. Do các yếu tố đó mà cảnh giới Cực Lạc thành có 9 phẩm, đại ý nói thanh tịnh có 9 phẩm bậc, tùy theo tâm thanh tịnh tới bậc nào thì sinh về phẩm ấy. Thanh tịnh chỉ cho tín nguyện hành, nếu tín nguyện hành càng sâu rộng thì phẩm bậc thanh tịnh càng cao. Điều này được đức Thế Tôn ấn chứng trong kinh Duy Ma Cật “Dục cầu tịnh độ, đản tịnh kì tâm. Tùy kì tâm tịnh, tất Phật độ tịnh”.

Tựu chung cư dân Cực Lạc đều tin vào lời dậy của Phật “Ta bà là khổ nên thoát, Cực Lạc là vui nên về”, tin vào nguyện tiếp dẫn của Phật, tin vào hành pháp niệm Phật được vãng sinh, đây là hàng trung và hạ cư. Tin vào nguyện tiếp dẫn của Phật mà phát và hành “nguyện tiếp dẫn” này là hạng trung và thượng cư. Nếu không hội đủ tín nguyện hành tất không thể sinh về cõi Phật này. Như trong kinh Di Đà dậy “bất khả dĩ thiểu thiện căn công đức đắc sinh bỉ quốc”. Thiện căn công đức tức tín nguyện hành, tức thanh tịnh lực.

Cần nên nhận chân rằng tin “Ta bà là khổ” tức tin “nhân sinh thị khổ” hay “khổ đế”, có nghĩa Ta bà thuần khổ, mọi niềm vui ở thế giới này đều là chỗ ẩn náu của khổ, như Lão tử than “Họa hề! phúc chi sở ỷ. Phúc hề! họa chi sở phục” họa chỉ là chỗ dựa của phúc, phúc chỉ là chỗ ẩn náu của họa. Như vậy khi đã thật sự nhận thấy “nhân sinh thị khổ” hay “Ta bà là khổ cần thoát” tất nhiên mọi niềm vui thú của Ta bà chẳng còn trói buộc được nữa, giải thoát được ách dục lạc của uế độ, và chỉ còn một niềm vui thực sự cần có là “thoát ly Ta bà, vãng sinh Cực Lạc”, được như vậy tất nhiên đức tin mới năng sinh hiệu quả. Còn như vẫn luyến lưu Ta bà tất tâm cầu sinh Cực Lạc chưa đủ mạnh, do vậy tất nhiên tái sinh về lại cảnh lưu luyến, nên Cổ đức mới khuyến cáo “Ái bất trọng bất sinh Ta bà. Niệm bất nhất bất sinh Cực Lạc”.

Cư dân Cực Lạc do nguyện sinh, nên tư duy và hành động theo nguyện, nói cách khác “cử chỉ động niệm của cư dân Cực Lạc vô phi thị nguyện”, đều đã là nguyện nên “vô bất thanh tịnh”, chúng hữu tình thanh tịnh và an lạc này gọi là Thanh tịnh chúng.

Do vậy kết luận, những ai thật sự nhận chân “Ta bà là khổ cần thoát ly, Cực Lạc là vui nên sinh về” sẽ trở thành những cư dân trên Cực Lạc, và nếu phát tâm và hành bồ đề nguyện ắt mới thực sự là cư dân thích nghi với cõi Cực Lạc.

2. Cư dân Ta bà là những chúng sinh bị nghiệp kéo lôi, nghiệp này tự nhận là ngã, ngã đó bao quát thân tâm đều do nghiệp tạo nên. Nghiệp là thói quen suy nghĩ và hành động từ quá khứ lâu xa, một thói quen chấp ngã và pháp, một thói quen phụng sự cho tham dục của ngã, cho đó là hạnh phúc, và nếu ngược lại thì tự chịu đau khổ.

Khác với cư dân ở thế giới Cực Lạc thường đối trước mọi cảnh niệm Phật, pháp, tăng; cư dân ở Ta bà luôn khởi tắng ái thủ xả đối với mọi cảnh, nên luôn âu lo, chưa được cầu được, được rồi sợ mất, cả đời bất an. Chúng hữu tình tham dục bất tịnh đầy phiền não này gọi là chúng sinh. Cư dân Cực Lạc do nguyện thành, cư dân Ta bà do nghiệp sinh.

B. Yếu tố cấu tạo nên Cực Lạc và Ta Bà

1. Cực Lạc do nguyện độ sinh của chư Phật tạo thành, mà không do nơi nghiệp sinh. Do nguyện cứu độ, chư Phật thiết lập Tịnh độ để che chở cho chúng sinh - một thứ hữu tình do nghiệp tạo nên, có thể sinh hoạt trong cảnh giới không có nghiệp, mà chỉ có thuần nguyện, nhờ vậy những chúng sinh này không còn có môi trường tạo tác nghiệp, nên không thọ báo và phiền não. Lại do chỉ thuần phát và hành nguyện của chư Phật nên thọ báo an lạc và thanh tịnh, vì vậy đối với các pháp của cảnh giới “Phật nguyện” mà thường gọi là Tịnh độ này, những chúng sinh đó đều khởi niệm thanh tịnh phi tác nghiệp, nhờ vậy từ chúng sinh trở thành Thánh chúng, tất cả tà niệm, tạp niệm đều thành niệm Phật, niệm pháp và niệm tăng.

2. Ta bà do nghiệp lực chúng sinh chiêu cảm thành. Tùy theo loại chủng nghiệp cấu tạo thành thân tâm, tham dục cũng theo thân tâm đó mà chọn đối tượng. Tuy chúng sinh có vô lượng chủng loại, nhưng đồng một thể sinh ra, gọi là tham dục tính. Từ tính tham dục này sinh ra vô số ham muốn, từ những ham muốn không giới hạn, nẩy sinh thủ xả khổ lạc, tranh chấp ăn giết lẫn nhau không có ngày cùng tận. Mọi suy nghĩ và hành động đều lấy ngã làm nền tảng khởi động, ngã lại do nghiệp chiêu cảm thành, do đó nói chính xác hơn, mọi tư duy của tâm và mọi hành động của thân đều do nghiệp chủ động, chính vì vậy mà kinh Địa Tạng mới nhấn mạnh “Chúng sinh Nam Diêm Phù đề cử chỉ động niệm vô phi thị nghiệp”, và đã là nghiệp tất nhiên điên đảo vọng tưởng, nên kinh dậy tiếp “vô bất thị tội”.

Cư dân ở Ta bà do vọng nghiệp sinh, tư duy và hành động theo nghiệp, tạo nên thế giới đầy bất tịnh của nghiệp gọi là tội. Chúng hữu tình này không thoát khỏi nghiệp, nên không sao lìa được tội, và môi trường của nghiệp tội. Môi trường tranh dành tham dục không có lúc hết này được gọi là thế giới Ta bà, và chúng hữu tình đó gọi là chúng sinh.

Ta bà và chúng sinh do nghiệp tạo thành. Cực Lạc và Thánh chúng do nguyện lập nên, vì vậy không nguyện tất không sinh Cực Lạc. Nguyện ở đây phải hiểu là “bồ đề tâm nguyện”, mà không đơn thuần là “nguyện sinh Tây phương”. Nhờ phát nguyện sâu rộng, biến khắp ba đời mười phương, khiến nghiệp lực bao đời đành phải chịu hủy diệt, nghiệp cảnh cũng tiêu ma, chỉ thuần còn cảnh giới Viên giác, ví như người tỉnh mộng tan, mộng cảnh chẳng còn dấu vết, nhường lại cho thật cảnh hiên bầy.

C. Sinh hoạt

1. Thánh chúng tức cư dân ở Cực Lạc lấy thượng cầu hạ hóa làm sinh hoạt duy nhất. Thượng cầu và hạ hóa là việc làm của mười phương ba đời nhất thiết chư Phật. Tất cả chư Phật đều đã làm, đang làm, sẽ làm và chỉ làm hai việc này, do đó gọi thượng cầu và hạ hóa là Phật sự - việc làm của Phật. Thánh chúng là những vị đang tu tập và chỉ hành các việc làm của Phật. Sinh hoạt của thánh chúng chính là Phật sự - thường vây quanh Phật thính pháp để thượng cầu, luôn hiện thân ở giữa chúng sinh để hạ hóa. Thân cận Phật để không bỏ bất cứ chúng sinh nào, ở giữa chúng sinh độ hóa để thân cận nhất thiết chư Phật. Đó là Phật sự sinh hoạt của thánh chúng, cảnh giới sinh hoạt này theo chỉ quy của niệm Phật tức thân cận Phật (đồng với giải đại đạo), niệm pháp tức y giáo không lìa (đồng với thâm nhập pháp tạng) và niệm tăng tức phụng hành vô tận (đồng với thống lý vô ngại).

Thánh chúng dùng Phật sự thượng cầu hạ hóa làm đại nguyện, nương vào lực của đại nguyện này không những cởi bỏ được lực trói buộc của nghiệp, mà còn tự tại vào trong cảnh giới của nghiệp như thể thỏng tay vào chốn chợ triền. Nhờ vậy thánh chúng được hưởng sự thanh tịnh an lạc từ thân tâm đến ngoại cảnh.

2. Chúng sinh tức cư dân ở Ta bà lấy thỏa mãn tham dục làm nhu cầu sinh hoạt. Lục căn đối lục trần đều sinh tham dục, mỗi trần lại có nhiều chủng loại, lục căn đối với mỗi chủng loại đó đều phát sinh tham dục, tắng ái, do vậy tham dục trở thành vô lượng. Sinh hoạt của chúng sinh là thủ xả tắng ái, chúng sinh chỉ biết tìm cầu an lạc bằng tắng ái thủ xả, mà lại đui điếc không biết do thủ xả tắng ái mà bất an. Vì vậy cảnh giới sinh hoạt của chúng sinh đầy dẫy tranh đoạt thắng bại, khổ lạc, nên chúng sinh phải chịu cảnh bất an và nhiễm ô từ thân tâm ra đến ngoại cảnh. Sự sinh hoạt nhiễm ô và bất an này là nhân tố để tiếp tục gây quả ô nhiễm bất an đến tận cùng tương lai, cho đến bao giờ chúng sinh biết phát nguyện thượng cầu hạ hóa, và nỗ lực tư tu, hành theo đại nguyện, mới xa lìa được nghiệp ô nhiễm bất an.

D. Niệm Phật và niệm Tam Bảo.

1. Chúng sinh do nghiệp bất tịnh chiêu cảm thành thân tâm và thế giới, do vậy muốn thoát ly cái thế giới cùng thân tâm bất tịnh này tất nhiên phải từ bỏ nghiệp bất tịnh. Song chúng sinh vốn từ vô thủy đã nhận nghiệp bất tịnh đó là thân tâm và thế giới của mình, nên không sao bỏ được nghiệp, vì bỏ nghiệp đồng với bỏ ta và thế giới của ta, phàm nhân bằng cách nào dám làm chuyện này, trừ phi được sự khai thị của Phật pháp, phát bồ đề tâm nguyện mới mong bỏ được cái nghiệp keo sơn khó bỏ đó. Điều chúng sinh cho là hạnh phúc nhất, chính là làm sao hưởng được ngũ dục tối đa, họ chỉ thấy ngũ dục là hạnh phúc, mà không biết vì ngũ dục mà phải tính toán mưu toan, tạo tác biết bao vọng nghiệp, chưa được thì cầu cho được, được ít thì cầu cho được nhiều hơn, khi được ngũ dục tràn đầy, thì lại sợ mất, vì sợ mất nên bất an, toan tính ưu tư, khổ sở vô bờ, đời này đã vậy các đời tương lai cũng lại như thế. Chúng sinh đa dục nên nào có thể tin được ngũ dục chỉ là một tấm lưới thêu dệt bằng hoa bên ngoài để giăng bẫy phàm nhân, một khi đã bước vào thì hẳn khó có ngày ra. Sinh hoạt của thế nhân là sống trong cảnh giới của nghiệp, hành mọi nghiệp để truy cầu dục lạc, một thứ hạnh phúc của nghiệp, càng truy cầu dục lạc càng lún sâu vào lưới nghiệp, nên càng phiền não khổ đau. Chúng sinh không chịu nhận rằng cả thân tâm và thế giới này của ta, cũng như của mọi chúng sinh đều do nghiệp ô nhiễm bất an tạo thành, nay muốn cho thân tâm cùng thế giới ô nhiễm bất an đó được an lạc và thanh tịnh tất nhiên là điều hoang tưởng. Bởi gốc sinh ra thân tâm và thế giới này vốn dĩ là nhiễm ô và bất an. Nếu muốn trừ diệt ô nhiễm và bất an tất phải diệt trừ từ gốc rễ, đó là tận trừ nghiệp chướng. Song nghiệp chướng khó trừ, chỉ có nguyện mới diệt được nghiệp. Do đó không phát nguyện tất không thể ra khỏi nhà lửa của nghiệp.

Chư Phật xuất hiện nơi đời chỉ bầy cho chúng sinh “nghiệp là khổ tập” và “nguyện là diệt đạo”. Lại do chúng sinh căn cơ cao thấp khác nhau, nghiệp dầy hay mỏng, nên Như Lai phương tiện giúp chúng sinh lập nguyện. Đối với hàng nghiệp chướng sâu dầy khó bỏ, khó phát đại nguyện theo gương hành nguyện cứu độ chúng sinh của chư Phật, Như lai phương tiện dậy họ lập nguyện cầu sinh cõi Phật, để thân tâm hướng dần đến cảnh giới thanh tịnh, xa dần cõi uế, bằng cách niệm danh hiệu Phật, lấy niệm Phật làm nhân đưa đến quả thân cận Phật. Bằng vào phương tiện thiện xảo của nguyện lực này, khiến “chúng sinh do nghiệp tạo thành”, sinh về “cõi Phật do nguyện lập nên”, gọi là “đái nghiệp vãng sinh”. Cõi Phật đã do nguyện thành lập, tất cảnh giới này không có môi trường tạo nghiệp hay hành nghiệp, nên nói “vô tam ác đạo”, lại do không có môi trường hay cơ hội tạo nghiệp, nên những chúng sinh vừa vãng sinh không có bất kì nhân duyên nào có thể tạo vọng nghiệp để trở về uế độ. Không những vậy lại được nguyện lực của Phật và thánh chúng gột rửa mọi nghiệp chướng, khiến các chúng sinh này chuyển nghiệp thành nguyện, niệm Phật, niệm pháp, niệm tăng, vĩnh viễn không còn các thứ tà niệm. Chúng sinh đã phát đại nguyện xa lìa nghiệp chướng ắt thành Bồ đề tát đỏa (Bồ tát), trở thành thánh chúng thích nghi với sinh hoạt Phật sự ở cõi Phật. Thường dùng nguyện lực ra vào tự tại trong cõi nghiệp độ hóa chúng sinh.

2. Đối với hàng thượng căn nghiệp mỏng phúc dầy. Như Lai trực chỉ dậy bảo đại thừa Bồ tát đạo, thượng cầu hạ hóa, dõng mãnh vì cầu Phật đạo, vì độ chúng sinh, hành mọi nan hành. Hàng thượng căn này phát bồ đề tâm đại nguyện, học theo hạnh nguyện của nhất thiết chư Phật. Chư Phật nhờ phát nguyện thượng cầu hạ hóa mà thành quả bồ đề, không có pháp môn nào ngoài bồ đề tâm nguyện mà có thể thành được Phật quả. Hàng Bồ tát phát bồ đề tâm đại nguyện quán sát nhận chân >“do nguyện mà Phật thành, nhờ nguyện mà cõi lập”, nên “tu hành cấp vụ, lập nguyện cư tiên”, chuyện tu hành trước nhất là phải lập nguyện. Hễ nguyện thành tất Phật thành và cõi Phật cũng tự thành. Nguyện chính là pháp tối thắng để thành Phật và độ sinh. Nguyện là chân tâm, nghiệp là vọng tâm. Tâm vọng thành nghiệp, tâm chân thành nguyện.

3. Nguyện bao hàm phương pháp thành Phật và độ hóa chúng sinh. Thành Phật có nghĩa Phật hóa nhất thiết chúng sinh, và nhất thiết cảnh giới, không gì không phải Phật, như vậy thật nghĩa của sự thành Phật chính là độ nhất thiết chúng sinh cùng thành Phật đạo. Độ hóa chúng sinh là việc làm của chư Phật, là Phật sự khiến chúng sinh thành tựu Phật quả; nhờ hành Phật sự này mà thành Phật quả. Vì vậy thành Phật và độ sinh vốn chỉ là một, thành Phật độ nhất thiết chúng sinh là từ nơi “bản” thùy tích. Độ sinh thành Phật là từ tích quy về bản.

Nguyện đã nhiếp pháp thành Phật và độ hóa, tức nhiếp Phật pháp tăng. Chư đại Bồ tát như Văn Thù, Phổ Hiền, Quan Âm và Địa Tạng đều không cần xưng danh niệm Phật, vì luôn thường trụ trong đại nguyện, tức thường niệm bất đoạn Phật pháp tăng, niệm đại nguyện này không chỉ bằng khẩu nghiệp mà bằng cả ba nghiệp, điển hình như 10 nguyện của Bồ tát Phổ Hiền, đều là niệm Phật, niệm pháp và niệm tăng qua thân khẩu ý. Hành 10 nguyện này được vãng sinh thượng phẩm. Do đó chúng ta có thể kết luận đức Phật dùng “xưng danh niệm Phật” để khai thị “nguyện” cho chúng sinh, khi chúng sinh đã nhập vào đại nguyện của chư Phật, bấy giờ chúng sinh đã trở thành Thánh chúng tự phát đại nguyện, thường niệm Phật pháp tăng để ngộ nhập bản nguyện của chư Phật. Bất luận tông phái nào hễ phát đại nguyện thượng cầu hạ hóa, tất Phật đạo còn thành, hà huống lại không thể vãng sinh tịnh độ sao? Phật và tịnh độ đã sãn có đầy đủ trong nguyện, thế nên chỉ cần phát bồ đề tâm nguyện tất thành tựu Phật và tịnh độ.

Trong pháp tu hành hễ thân tâm nương nghiệp thì dẫu có hành thiện nghiệp cũng vẫn là nghiệp luân hồi sinh tử. Nếu thân tâm nương nguyện tất đó là thiện pháp tối thắng, đưa đến thanh tịnh an lạc hóa thân tâm và cảnh giới. Nên biết từ thiện của thế gian không sánh được với độ hóa của Phật pháp.

4. Nói tóm lại vì chúng sinh nghiệp lực sâu dầy không thể tự phát nguyện và hành nguyện được, nên Như Lai phương tiện chỉ bầy chúng sinh nương vào nguyện lực tiếp dẫn của A Di Đà Như Lai, làm nguyện vãng sinh cho bản thân, hành nguyện bằng xưng danh niệm Phật, nhờ vậy chúng sinh đầy nghiệp lực đó bắt đầu có nguyện và hành nguyện, dựa vào hành nguyện nói trên được vãng sinh Phật quốc, điều này có nghĩa nhờ có cái nguyện “nương vào bản nguyện của Như Lai”, và hành nguyện niệm Phật nên dựa vào nguyện này diệt trừ nghiệp chướng. “Nguyện sinh nghiệp trừ” đồng nghĩa lìa Ta bà sinh Cực Lạc.

Sau khi nguyện “thoát ly Ta bà vãng sinh Cực Lạc” thành tựu rồi, chúng sinh nghiệp trở thành Thánh chúng nguyện. Thánh chúng nương Tam bảo nguyện lực tức bồ đề tâm nguyện, hành pháp (niệm pháp) thượng cầu (niệm Phật) hạ hóa (niệm tăng). Niệm Phật tức giác ngộ thật đạo nhất thật đế, niệm pháp tức thâm nhập nhất thiết pháp môn, niệm tăng tức tùy cơ thuyết pháp.

Lại nữa xưng danh niệm Phật là dựa vào nguyện lực của tha Phật, lấy đó làm nguyện để trừ nghiệp chướng, đó là phương cách nương bản nguyện của Phật để được cứu. Sau đó lấy bản nguyện độ sinh của Phật làm bản nguyện độ sinh của bản thân, để cứu độ chúng sinh trên con đường thành Phật quả. Bản nguyện này đồng với bản nguyện của chư Phật, thường niệm Phật, pháp và tăng. Bấy giờ hành gỉa với Phật là một, Phật với cảnh giới thanh tịnh không hai. Do đó nên nói “Tự tính Di Đà, duy tâm tịnh độ”.

E. Kết luận

Bất luận tu pháp môn nào, nếu muốn thành Phật đạo tất phải phát bồ đề tâm nguyện. Không phát nguyện này tất không thành Phật đạo. Phàm hễ phát bồ đề tâm nguyện tất được tùy nguyện vãng sinh. Thế nên Liên tông thập nhất tổ Tỉnh Am đại sư dậy “nhập đạo yếu môn, phát tâm vi thủ. Tu hành cấp vụ, lập nguyện vi tiên”, thật là lời dậy vô gía. Người nào đón nhận được món quà này tất hiện đời là Hiền thánh, tương lai là Thiên nhân sư.

Côn Minh 12/6/09

Đại Đạo Tâm

Hôm nay chúng ta dọn qua ngôi nhà mới yên ổn. Nhóm ĐĐT tức đại đạo tâm, như chúng ta đã biết đại đạo tâm là gốc rễ của đại thừa thật pháp, là chính nhân của Phật quả.

Sở dĩ chúng ta chọn Phật thay vì Thượng đế, là do chỗ khác biệt giữa đạo Phật và các tôn giáo, đạo Phật nhằm mục tiêu giải thoát tức không còn bị chi phối bởi bất cứ quy luật nào của mọi cõi, đây là nghĩa tự tại của tính giải thoát. Các tôn giáo chỉ nhắm về cõi trời giới hạn được an ổn hơn trần gian mà thôi.

Vì vậy khi quy y tam bảo, nếu phát tâm chân chính tất nhiên mọi sự tu học của chúng ta đều hướng đến giải thoát tự tại mà không hướng đến cõi nào cả.

Cảnh giới thanh tịnh tự tại tùy duyên độ sinh này biến khắp muôn phương, không bị quy luật của cõi nào trói buộc, mới thật sự là tịnh độ. Cõi tịnh này tương ưng với tâm tự tại giải thoát, muốn hiện thân nào độ sinh ở cảnh giới nào đều tự tại vô ngại, nhờ vậy mới năng độ nhất thiết chúng sinh, được thể hiện qua sự "thống lý đại chúng, nhất thiết vô ngại" của vô thượng tâm tức đại đạo tâm.

Khi học thật đại thừa, cần hiểu đại thừa là biến khắp, không đâu không là, đừng hiểu đại thừa chỉ là lớn hơn các thứ khác. Đại thừa thuộc vô vị trí, bởi không gì nằm ngoài cũng như nằm trong đại thừa được.

Vì vậy cảnh giới của thật đại thừa tức tâm đại đạo bao la vô hạn nên gọi là vô trụ cảnh giới. Cảnh giới này là thật tịnh độ mang tính tự tại giải thoát, cõi này chính là tâm đại đạo, và tâm đại đạo cũng chính là cõi này.

Giác ngộ (Phật) là nhận ra bản tâm của ta chính là đại công đức giải thoát, thanh tịnh biến khắp mười phương ba đời, còn như mọi cõi trời, cõi tịnh có giới hạn cho bản ngã chỉ là hư huyễn vô thường khg thật.

Các cõi tịnh giới hạn như thế Phật pháp gọi là biến hóa tịnh độ, có đến có đi. Chân tịnh độ tức tâm nên không hề có đến đi, tâm nhiếp mọi thế giới, đồng nghĩa thanh tịnh nhiếp mọi thế giới, nên đâu cũng là tịnh độ. Một khi đâu cũng là tịnh độ thì hà tất phải đến đi, nhà thiền gọi là duy tâm tịnh độ.

Theo Thượng đế là chực sinh về cõi trời rất giới hạn về cả thời không, theo Phật là để về lại với bản tâm thanh tịnh, vốn sẵn tự tại giải thoát nhiếp mọi cảnh giới.

Đại lược đó là khác biệt giữa Phật và Thượng đế, giữa cảnh giới của Phật và mọi cảnh giới khác. Những ai trong đời mạt pháp mà có được nhân duyên với chính pháp nhất thừa là do nhiều đời vun trồng hạt chủng chính pháp, chính pháp luôn là thiểu số ở các cảnh giới chúng sinh. Chúng sinh độ mãi khg hết cho thấy khai mở Phật tri kiến khg hề dễ dàng.

Phật pháp nói mãi không cùng, nên không cần phải nghe hay học hết mới giác ngộ, đôi khi chỉ cần trực ngộ một lời cũng giác, song căn bản để trực ngộ vẫn do từ tâm thanh tịnh đại đạo.

Cầu chư Phật luôn cho chúng ta cơ hội để trở thành thân bằng quyến thuộc của quý ngài, và chúng ta từ chối làm hàng xóm cạnh cung trạch của Như Lai.

PVVT

PT 9.6.2021

Đản Sinh Và Pháp Hoa Kinh

Phẩm Phương tiện kinh Pháp Hoa Đức Phật tuyên thuyết “Chư Phật Thế Tôn xuất hiện nơi đời chỉ vì một nhân duyên lớn duy nhất. Xá Lợi Phất do đâu nói chư Phật Thế Tôn xuất hiện nơi đời vì một nhân duyên lớn duy nhất? Do chư Phật Thế Tôn muốn mở bầy Phật tri kiến cho chúng sinh, khiến được thanh tịnh mà xuất hiên nơi đời; do muốn chỉ dậy cho chúng sinh Phật tri kiến mà xuất hiện nơi đời; do muốn cho chúng sinh ngộ Phật tri kiến mà xuất hiện nơi đời; do muốn cho chúng sinh vào con đường Phật tri kiến mà xuất hiện nơi đời. Xá Lợi Phất! Đó là nhân duyên lớn mà chư Phật xuất hiên nơi đời”. (Chư Phật Thế Tôn duy dĩ nhất đại sự nhân duyên cố, xuất hiện ư thế. Xá Lợi Phất! Vân hà danh chư Phật Thế Tôn duy dĩ nhất đại sự nhân duyên cố xuất hiện ư thế? Chư Phật Thế Tôn dục linh chúng sinh khai Phật tri kiến, sử đắc thanh tịnh cố xuất hiện ư thế; dục thị chúng sinh Phật chi tri kiến cố xuất hiện ư thế; dục linh chúng sinh ngộ Phật tri kiến cố xuất hiện ư thế; dục linh chúng sinh nhập Phật tri kiến đạo, xuất hiện ư thế. Xá Lợi Phất! Thị vi chư Phật dĩ nhất đại sự nhân duyên cố, xuất hiện ư thế). Theo lời dậy thuộc giáo pháp nhất thừa tức chân lý cao tột trên của Thế Tôn, thì đản sinh là “đại sự nhân duyên”. Và thế nào là đại sự nhân duyên? chính là “khai thị ngộ nhập” đó vậy. Nhân duyên này mới đích thực là nhân duyên thị hiện đản sinh.

Từ kim khẩu của Như Lai xác nhận ngài đản sinh nơi đời không ngoài nhân duyên khai thị cho chúng sinh ngộ nhập Phật tri kiến, mà không hề xuất hiện để hành động như một thần linh giáng phúc bảo hộ cho chúng sinh được trường tồn và hưởng lạc ngũ dục trong đời sống huyễn mộng này. Sự khai thị của Thế Tôn thật sự là tha lực chân chính duy nhất cho nhất thiết chúng sinh nương vào, mà không một tha lực nào có thể sánh bằng. Do nương tựa vào tha lực đó mà chúng sinh mở bầy được Phật tri kiến, một khi Phật tri kiến được mở bầy, tất thành tựu một tự lực chân chính nhất trong mọi tự lực, vì tự lực này đưa đến sự ngộ nhập Phật trí kiến, tức dứt sạch mọi hoặc lậu thành tựu nhất thiết chủng trí. Và như thế đản sinh chính là đại sự nhân duyên, là khai thị ngộ nhập Phật tri kiến, là sự thọ kí cho nhất thiết chúng sinh (phẩm Thường Bất Khinh).

Đản sinh và Tha lực với Tự lực.

Nhất thiết chúng sinh đều hội đủ 2 lực để sinh tồn, đó là tha lực và tự lực. Trong đời sống con người rất biết lợi dụng vào tha lực từ thiên nhiên vạn vật để nẩy sinh ra tự lực sinh tồn, nếu thiên nhiên và vạn vật hoàn toàn không có lực tất tự lực của con người không phát triển được. Con người mượn sức gío, sức nóng, sức trôi chẩy…để bằng tự lực phát minh ra mọi thứ. Ngay đến lực (tự) của thiên nhiên mà con người lợi dụng được cũng dựa vào các tha lực khác để hoàn thành. Song các tha lực này được gọi là thế gian phương tiện pháp, vì chúng chỉ giúp cho con người phát triển một tự lực duy trì sự hiện hữu trong ba cõi, qua sáu nẻo luân hồi, luẩn quẩn trong thế gian pháp, nên cả 2 lực này đều chỉ là lực của huyễn pháp trong mộng cảnh.

Nhưng nếu không có tư duy thì mọi tha lực có sẵn trong thế giới này cũng chẳng giúp cho con người được điều gì. Những dân tộc bị coi là lạc hậu là những người không biết tư duy để sản sinh ra một tự lực khai thác mọi tha lực vốn sẵn bàng bạc khắp không gian. Tha lực chính là phương tiện lực giúp cho tự lực thành toàn mọi sự. Vì vậy có thể nói rằng chính tư duy dẫn đến sự khám phá ra mọi tha lực, để nương vào đó hình thành nên một tự lực đầy công năng.

Từ khi Phật đản sinh, mới có sự khai thị Phật tri kiến để thấy mọi sự thật về huyễn và phi huyễn, khiến chúng sinh nhận chân ra tha lực “xuất thế gian phương tiện pháp” và đạt được năng lực lìa huyễn chứng chân, ngộ nhập “xuất thế gian cứu cánh pháp” .

Cũng vì nhân duyên đó đức Phật thị hiện nơi đời để khai thị Phật tri kiến cho chúng sinh, tức chỉ bầy cho chúng sinh phương cách tư duy hiểu biết chính xác mọi sự vật. Nương nơi “Phật tri kiến tức phương cách chính tư duy” đó, chính là dựa vào tha lực căn bản nhất để nhận ra tất cả mọi tha lực (phương tiện pháp), hầu hoàn thành một tự lực nhiếp hết mọi tha lực. Như vậy chỉ cần nương vào tha lực “khai thị Phật tri kiến” của Như Lai tất nhiếp thủ được tất cả mọi tha lực của cả thế gian lẫn xuất thế gian, hay còn gọi là nhất thiết phương tiện pháp. Vì thế để được giác ngộ không thể thiếu yếu tố đản sinh và quy y Phật.

Có được tri kiến “Nhận ra không sót một tha lực” của Phật là nhờ vào sự khai thị từ Phật, sự nhận ra mọi tha lực ấy đồng với điều biết hết các phương tiện pháp. Thành tựu một tự lực nhiếp hết mọi tha lực, đó là sự ngộ nhập vào tri kiến của Phật, “tự lực nhiếp hết mọi pháp” là năng lực hành sử được tất cả mọi phương tiện pháp.

Chúng sinh phải dựa vào sự đản sinh của Như Lai để được khai thị Phật tri kiến. Nhờ vào tha lực khai thị ấy, chúng sinh phát sinh lực ngộ nhập Phật tri kiến, tức nhiếp hết mọi phương tiện pháp được tha lực khai thị. Chư Phật chỉ có thể khai thị cho chúng sinh mà chẳng thể ngộ nhập cho chúng sinh được. Chúng sinh chỉ có thể ngộ nhập sau khi được Phật khai thị mà không thể tự khai thị nổi, như kinh Hoa Nghiêm dậy

Thí như ám trung thất, (như vào trong nhà tối)

vô đăng bất khả kiến (không đèn ắt chẳng thấy)

Phật pháp vô nhân thuyết (Phật pháp không người nói) Tuy huệ bất năng liễu. (tuy huệ cũng bằng không).

Vì thế nên biết khai thị là tha lực và ngộ nhập là tự lực. Đức Phật vì một đại sự nhân duyên mà đản sinh nơi đời, đó là khai thị chúng sinh ngộ nhập Phật tri kiến. Để chúng sinh đủ tự lực khôi phục bản giác (Phật tri kiến), chư Phật đã từ bi thị hiện đản sinh nơi đời hầu khai thị cho chúng sinh tính bản giác vốn sẵn đủ nơi nhất thiết chúng sinh, khiến chúng sinh nương vào tha lực khai thị của Phật mà thành tựu tự lực hồi nhập bản giác. Nếu không nắm bắt được tha lực khai thị để nhận ra mọi phương tiện pháp đưa đến sự thành tựu tự lực hồi quy bản giác này, tất nhiên chưa được khai thị và ngộ nhập, đồng nghĩa với không có đại sự nhân duyên với Phật để cùng Phật đồng trụ Bảo sở, mà chỉ có tiểu sự nhân duyên nương nơi Hóa thành.

Như vậy “Phật đản sinh” mang ý nghĩa giác ngộ, mọi nghĩa khác đều chẳng phải thật nghĩa của đản sinh. Do đó không nên dùng tiểu sự “nhân duyên hóa thành” mừng sự đản sinh của đại sự “nhân duyên bảo sở”.

Kinh Pháp Hoa được coi như vua trong các kinh, vì vấn đề khai thị bằng pháp “phá quyền hiển thật”, chỉ bầy cho chúng sinh biết tính bản giác bình đẳng sẵn có của tất cả chúng sinh, và hết mọi chúng sinh đều chỉ có cùng một cứu cánh bình đẳng là hồi nhập tính bản giác này. Cứu cánh này bình đẳng nơi nhất thiết chúng sinh, tất cả các pháp ngoài cứu cánh được gọi là Bảo sở (kho bảo) này đều chỉ là phương tiện tức Hóa thành. Vì căn tính yếu kém của chúng sinh nên Như Lai lập Hóa thành cho chúng sinh có phương tiện thứ lớp tu tập đến Bảo sở, nhưng chúng sinh lại thỏa mãn với Hóa thành an ổn này không muốn xa lìa, vì vậy Như Lai phá bỏ Hóa thành (phá quyền) thúc đẩy chúng sinh tiến đến cứu cánh Bảo sở tức bản giác (hiển thật). Do những yếu tố này kinh Pháp Hoa được coi là pháp chỉ bầy ra cứu cánh chân thật bình đẳng, gọi tắt là nhất thừa pháp. Song không phải ai cũng được khai thị (thật với quyền pháp) và ngộ nhập được cứu cánh chân thật, nên ngay khi đức Phật nhận lời cầu thỉnh của ngài Xá Lợi Phất “phá quyền hiển thật” đã có tới 5 ngàn Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc và Ưu bà di lìa pháp hội ra đi. Thời chính pháp của Phật mà còn có hàng tăng thượng mạn nói trên, hà huống thời mạt pháp. Ngày nay tuyệt đại đa số tụng kinh Pháp Hoa bằng tinh thần tăng thượng mạn, nên họ tuy tụng kinh nhất thừa nhưng vẫn trì giữ “ngã pháp thừa”. Bản thân kinh Pháp Hoa vốn như cơn mưa, tùy theo tâm tính chúng sinh mà cơn mưa đó có lớn nhỏ, như cổ thụ thấy mưa nhỏ, cỏ dại thấy mưa lớn. Bằng tinh thần thiếu khai thị ngộ nhập tụng kinh Pháp Hoa thì kinh đó là “Pháp Hoa Hóa thành kinh”, còn như tụng bằng tinh thần khai thị ngộ nhập, tất kinh này là “Pháp Hoa Bảo sở kinh”. Nên đồng tụng kinh Pháp Hoa mà kết quả không đồng. Người tụng kinh “Pháp Hoa Bảo sở” được Như Lai thọ kí, kẻ tụng kinh “Pháp Hoa Hóa thành” bị Như Lai quở vì chỉ cầu Hóa thành phi cầu Bảo sở, đó là hàng tăng thượng mạn bỏ pháp hội Diệu Pháp ra đi, càng tụng càng xa tinh thần “khai thị ngộ nhập”, càng thiếu đại sự nhân duyên với Như Lai. Và như vậy đối với hạng người này đức Thế Tôn chưa thật sự đản sinh, nói gì đến ngoại đạo hay vô thần.

Nếu không có sự đản sinh, tất phàm nhân sẽ nương vào tha lực luân hồi của tam giới làm động lực lưu chuyển muôn kiếp không dừng. Phật đản sinh như con thuyền vớt người chơi vơi trong biển cả, như ánh đuốc soi đường trong đêm tối âm u, thực vậy, chỉ có sự đản sinh mới mang lại cho chúng sinh một tha lực như người sắp chìm vớ được thuyền bè, như người đi bên bờ vực trong đêm có được ánh đèn. Tha lực khai thị này vừa khiến chúng sinh tránh thoát hiểm nguy, vừa giúp chúng sinh đến bến bờ bình an. Nếu không có sự đản sinh, tất Phật pháp vô nhân thuyết, chúng sinh làm sao phát khởi được trí huệ lực hồi quy bản giác. Để mừng đản sinh đúng với chân thật nghĩa, tất hàng Phật giáo đồ phải hướng đến cứu cánh chân thật bình đẳng, phát tâm dõng mãnh biến mọi pháp thành phương tiện dẫn đến cứu cánh Niết bàn.

Có hai hình thức đản sinh. Thứ nhất là thị hiện đản sinh ở Lâm Tỳ Ni cách đây hơn 26 thế kỉ. Thứ hai là chân thật đản sinh thành tựu khai thị ngộ nhập cho những chúng sinh hữu duyên. Sự đản sinh ở Lâm Tỳ Ni là ngoại sinh, Phật đản sinh bên ngoài chúng sinh, sự đản sinh ở đại sự nhân duyên là nội sinh, Phật đản sinh ngay trong ta. Đức Phật ngoại sinh để khai thị, và nội sinh để ngộ nhập, vì vậy sự đản sinh của Phật cũng là sự đản sinh (thành Phật) của nhiều vị Phật. Bất kì ai được “sự đản sinh khai thị ngộ nhập” này đều được Phật nơi tự thân đản sinh tức năng thành Phật đạo.

Đản sinh và Tứ động tâm.

Dưới con mắt thế gian thì Phật đản rồi Thành đạo, tiếp đến là Chuyển pháp luân và cuối cùng là Niết bàn. Nhưng bằng Huệ nhãn thì cả bốn tướng này đồng thời.

Luận theo “nội đản sinh”, thì ngay khi Thế Tôn thành đạo, là Phật đản sinh. Nhưng thành đạo gì thì Phật mới đản sinh nơi ngài? Thành đạo “đại sự nhân duyên” khai thị ngộ nhập Phật tri kiến. Chuyển pháp luân là khai thị chúng sinh Phật tri kiến. Nhập Bát Niết bàn là ngộ nhập Phật tri kiến. Như vậy Chuyển pháp luân (hạ hóa) và Nhập Niết bàn (thượng cầu) đó là sự thành đạo. Thành đạo là nhân, Đản sinh là quả.

Luận theo “ngoại đản sinh”, thì nhờ sự thị hiện đản sinh của Như Lai, mà chúng sinh biết đến 2 pháp thành đạo của Như Lai, đó là Chuyển pháp luân và Niết Bàn. Nhờ Chuyển pháp luân mà được khai thị, nhờ Niết bàn mà được ngộ nhập, thành tựu được hai pháp này, mới thật sự thành đạo, và do vậy Phật tự đản sinh nơi ta.

Bốn tướng Đản sinh, Thành đạo, Chuyển pháp luân và Niết Bàn là tổng kết đại sự nhân duyên của nhất thiết chư Phật, cũng như của nhất thiết chúng sinh. Bốn tướng này chư Phật đã thành, và chúng sinh sẽ thành nhờ vào sự thị hiện bốn tướng này của chư Phật nơi đời. Mục tiêu thị hiện đản sinh ra tứ tướng này không ngoài mục đích chỉ bầy cho chúng sinh có đủ tứ tướng và giúp cho chúng sinh hiển bầy được tứ tướng vốn sẵn đủ nơi nhất thiết chúng sinh.

Đản sinh không chỉ thuần là đản sinh, mà còn đản sinh cả ba tướng kia. Thật nghĩa của đản sinh trùm khắp các pháp, từ phương tiện pháp cho đến thật pháp cứu cánh bình đẳng, không gì ngoài nghĩa đản sinh.

Nhân ngày đản sinh, ngưỡng nguyện ba đời mười phương hết thẩy chư Phật, tôn pháp đều đồng đản sinh khắp cả pháp giới chúng sinh.

Nam mô Vô khứ Vô lai, Vô sinh Vô diệt, Thường trụ bất động Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Côn Minh ngày rằm tháng 4 năm Kỉ sửu.