Khai Thị Pháp Ngữ Hòa Thượng Thích Thiện Huệ

VH 9.4.22

Chống Lưng

Hỏi.

Ôn thường xuyên bố thí, phóng sinh, cúng dường mà không kêu gọi hay quyên góp, vậy thì có đại gia nào chống lưng cho ôn không?

Đáp.

Như nền móng, cột kèo chống đỡ cho tòa nhà đứng vững, mọi vật đều cần được chống đỡ, con người thì cần được chống lưng, như cha mẹ con cái, vợ chồng thân bằng chống lưng cho nhau, nhưng dĩ nhiên người có phúc báo mạnh mẽ sẽ là chỗ chống lưng cho mọi người. Đại gia là người phú quý, phúc báo là nền tảng của phú quý, vậy có thể nói phúc là chỗ chống lưng cho đại gia, nếu mất phúc thì đại gia sụp đổ thành kẻ bần cùng, như thế xem ra lấy phúc làm chỗ dựa chống lưng sẽ vững chắc hơn là dựa vào đại gia.

Dựa vào đại gia, đại gia tính khí thay đổi bất thường, phúc của họ cũng vô thường, nếu dựa vào họ khác nào dựa vào chỗ vô thường, rất không ổn định và vững bền. Mạnh tử nói "cái gì của người cho thì họ cũng lấy đi được".

Dựa vào phúc do chính mình tạo thì sẽ chẳng sợ ai lấy đi được nên mới vững bền. Mạnh tử nói "cái gì do mình tự có thì không ai đoạt được cả". Thế thì tại sao phải dựa vào phúc kẻ khác mà không tự tạo phúc để dựa vào sẽ tự tại và vững tâm hơn. Đừng quên phúc không độc quyền cho ai, mà bất cứ ai cũng tự tạo phúc được, giàu nghèo sướng khổ đều tùy thuộc vào phúc, đừng cầu xin phúc của người khác, mà cầu xin chính mình cho mình bằng cách tự tạo phúc không dễ hơn sao? không có ai cấm ai tạo phúc cả, chỉ có tâm bỏn xẻn cấm cản thôi.

Nếu có dựa vào bên ngoài thì cần ghi nhớ chỉ có bậc vô dục mới là chỗ dựa vững chắc, dựa vào những kẻ tham dục sẽ bị tham dục của họ áp lực chèn ép theo dòng trôi của ý dục hoen ố, mất hết tự tại công đức, thế nên muốn độ sinh cần phải chống lưng bằng các bậc vô dục giải thoát, song tốt nhất chỗ chống lưng vững chắc trên hết vẫn chính là tâm từ bi vô dục của bản thân, ngẫm xem ai chống lưng cho Bồ tát Quan Âm cứu khổ nạn, và ai chống lưng cho ngài Địa Tạng vào địa ngục độ sinh, không phải là tâm đại bi lợi lạc chúng sinh, thanh tịnh vô dục đó sao?

Tu tập cũng giống như làm kinh doanh, khác chăng chỉ ở chỗ ngược nhau. Vì là đời nên doanh nhân kiếm cách thu tiền, tạo dựng của cải thông qua sự kinh doanh. Vì là đạo nên người tu tìm cách đem tiền bạc của cải cho đi thông qua sự hành bố thí. Doanh nhân nỗ lực kinh tài qua việc không ngừng phát triển công ty, người tu cũng miệt mài tạo công đức bằng việc tinh tiến tăng trưởng bố thí. Doanh nhân dựa vào tiền của tức phúc báo thế gian, người tu dựa vào công đức xuất thế gian. Tiền của là thứ vô thường, mà cổ

nhân gọi là "của đồng lần thiên hạ tiêu chung", nó là thứ của thiên trả địa, một đời tích góp phải vứt lại hết trong giây phút cuối đời. Tiền bạc thấy được nhưng tiêu sẽ hết, công đức là thứ của cải vô hình tiêu mãi không hết, lại luôn theo ta như hình với bóng chưa hề rời trong giây lát. Để có tiền phải gom góp về cho bản thân, càng góp càng có, càng có càng không hài lòng vì chưa thấy đủ, nên vẫn vất vả tích góp đến hết đời, cho tới giây phút cuối, khi lìa đời vẫn chưa thấy đủ để hạnh phúc, ra đi trong bất an. Song để có công đức phải ban phát mọi thứ đến cho muôn loài, càng cho càng có, càng có càng cho, càng cho càng hạnh phúc, hạnh phúc ngay trong mỗi lần cho, cứ thế quá khứ hạnh phúc, hiện tại hạnh phúc cho đến cuối đời, đến đi trong hạnh phúc và hạnh phúc vẫn tiếp nối đến tận vị lai.

Thế nhân cho giàu có là có nhiều tài sản của cải, nên thích tích chứa hơn chia sẻ. Người tu cho giàu có là sự chia sẻ được mọi thứ cho muôn loài, nên thích cho hơn cất chứa. Vì vậy thế nhân giàu của cải nhưng nghèo bố thí, đạo nhân giàu bố thí tuy nghèo của cải. Đại sư Huyền Giác nói "cùng Thích tử khẩu xưng bần, thật thị thân bần tâm bất bần, bần tắc thân thường phi lũ hạt, đạo tắc tâm tàng vô giá trân", tăng nhân xưng mình là cùng tử, do bần cùng của cải nên trên thân có mỗi chiếc áo cà sa, tuy nhiên nơi tâm lại chứa trân bảo vô giá, và thế nào là vô giá trân? Ngài giải thích "vô giá trân, dụng bất tận, lợi vật ứng cơ chung bất lận" trân bảo vô giá ấy sử dụng mãi không hết, dù dốc hết mọi thứ tận tình hành lợi lạc theo căn tính muôn loài, đó là vô giá trân, chỉ có tâm vì lợi ích chúng sinh mà bố thí từ của cải, thân thể đến trí huệ mới thực sự là vô giá trân trong tâm Thích tử. Do vậy mới bảo người tu giàu bố thí tuy nghèo của cải, khác với thế nhân giàu của cải nhưng nghèo bố thí, xét cho cùng thì người giàu bố thí mới thực sự là người giàu vì luôn dư giả để chia sẻ, những người giàu của cải nhưng vẫn rớt mồng tơi vì nào có dư thứ gì để san sẻ cho ai được đâu.

Bậc trí hiểu rõ muốn giác ngộ giải thoát cho ta và người cần được công đức chống lưng, và phải là công đức của chính mình thì việc độ sinh mới vững bền, bất thối chuyển, nếu chỉ cầu nguyện sự gia trì của Phật và Bồ tát giúp mình thì mọi công đức độ sinh nếu có vẫn không phải do chính mình thành tựu, và thực sự chư Phật cần mọi chúng sinh tự thành tựu công đức giác ngộ hơn là chỉ làm sứ giả đến cầu ngài cứu giúp chúng sinh, một việc mà nhất thiết chư Phật với từ bi tam muội đã tự làm như một vị cứu chủ không cần đến sự cầu của chúng sinh. Công đức không ngoài việc nhiêu ích hữu tình, như ban phát cho muôn loài mọi thứ, từ đời như bố thí vật chất cho đến đạo là bố thí pháp, khai mở trí tuệ, sự hiểu biết về công đức. Có thể bảo rằng bố thí là nhân của quả công đức, vì vậy muốn có công đức chống lưng tất phải tu tập bố thí ba la mật đa, càng hành bố thí càng sinh công đức, càng có công đức càng làm nhiều công đức hơn tức càng tinh tiến bố thí, đó chính là hành thâm bố thí ba la mật. Nhất thiết chư Phật Bồ tát đều chống lưng bằng công đức, ngài giàu có sự bố thí độ sinh mà chưa hề là những người giàu tiền nhất thế gian hay có uy quyền thưởng phạt toàn thiên hạ.

Ngẫm xem xưa nay sự tu học của mọi người thường rơi vào bế tắc không biết làm gì với những thứ học được, tôi từng thấy nhiều người chăm chỉ nghiên cứu giáo lý, khi thì qua tận các xứ tiểu thừa tu học thiền minh sát, lúc lại qua Nepal vào Tibet học giáo lý mật thừa, dự pháp hội quán đảnh, khi thì học hỏi bát nhã tính không, toàn là những thứ thượng thừa giác ngộ, thế nhưng nào thấy thượng thừa hay giác ngộ, chỉ thấy chung cục tất cả những người này cho đến kẻ không hề học qua giáo lý đều thực hành theo một điều không cần phải học là cầu xin, vì đâu nên nỗi này, chẳng qua là bơ vơ trong sự học rất nhiều nhưng không có hiểu biết phải làm gì, hay nói đúng hơn là trong sinh hoạt đạo không có chỗ chống lưng nào khác ngoài cầu nguyện nên sự thờ phụng cầu xin trở thành pháp tu chống lưng cho cả tăng lẫn tục, một thứ chống lưng lỏng lẻo lệ thuộc đến muôn đời, như người khuyết tật lệ thuộc vào xe lăn. Họ học rộng biết nhiều, song đáng tiếc điều hiểu biết quan trọng hơn cả là pháp hành công đức để tự chống lưng mà nhất thiết chư Phật đã từng tu tập trong quá khứ để thành Phật quả, gọi là Bồ tát đạo thì họ mù lòa, họ vẫn không hiểu chỉ có công đức nhiêu ích hữu tình của Bồ tát đạo do chính mình tạo như chư Phật đã làm trong quá khứ mới thật sự là chỗ chống lưng vững bền và kiên cố nhất, đừng ngây ngô cho rằng công phu lạy lục trì chú cầu Phật gia hộ là chỗ chống lưng hay nhất của chúng sinh, hãy hiểu rằng chư Phật luôn là bậc chống lưng cho tất cả những ai muốn học pháp tự chống lưng, và chỉ có người tự chống lưng bằng vâng lời Phật dạy thực hành pháp bố thí nhiêu ích hữu tình mới độ sinh và thành tựu Phật quả.

VTA 25.8.2023

Chuyện Tìm Vui

Vui là nhu cầu hạnh phúc của chúng sinh. Tuy nhiên hạnh phúc này cũng là tảng đá góp phần xây dựng địa ngục khổ đau cho chúng sinh và đôi khi lại là nền móng cho cung điện hạnh phúc cho muôn loài.

Con người tìm vui để khỏi hoang phí thời gian vào trống vắng và tránh để phiền muộn chế ngự. Họ tìm vui đa phần qua sự hưởng thụ dục lạc nơi thể xác và thiểu phần nơi tâm hồn. Người tìm vui cho tâm hồn thường là người cao thượng được coi là thánh nhân, người tìm vui bằng sự hưởng lạc nơi thân đều thuộc hàng tục nhân phàm phu.

Thế nào là niềm vui của tâm hồn?

Thanh tịnh trong sáng, lợi lạc muôn loài là biểu tượng cho một tâm hồn hỷ lạc. Thanh tịnh có nghĩa trong sáng không độc hại, vì vậy không lấy khổ đau của người làm niềm vui, mà chỉ vui khi thấy tha nhân được an vui. Không lấy khổ người làm vui gọi là bi, vui khi thấy chúng sinh hỷ duyệt gọi là từ. Từ bi là niềm vui của Bồ tát bậc thánh xuất thế gian. Mọi niềm vui phát khởi từ sự lợi ích của muôn loài đều thuộc niềm vui của tâm hồn, và như thế tâm hồn này là nền móng xây dựng nên cung trạch hạnh phúc cho muôn loài, đệ tử Phật cần phát khởi tu học tâm ấy để trải nghiệm và hân thưởng thứ hạnh phúc chân thật này giúp ta và muôn loài cộng hưởng. Không những thế đây còn là sự cúng dường đức Phật tối thắng được Phổ Hiền bồ tát khen ngợi có công đức vượt trội mọi thứ cúng dường vật chất, Bồ tát nói "nhược ư chúng sinh tôn trọng thừa sự, tắc vi tôn trọng thừa sự Như lai, nhược linh chúng sinh hoan hỷ giả, tắc linh nhất thiết Như lai hoan hỷ." Nếu tôn trọng phụng sự mọi chúng sinh thì đó là tôn trọng phụng sự Như lai, nếu làm chúng sinh hoan hỷ là làm hết thảy chư Phật hoan hỷ. Đệ tử Phật phải hiểu không có sự cúng dường thiết thực nào sánh được với việc làm chư Phật hoan hỷ, vì chỉ có làm chư Phật hoan hỷ mới là cúng dường tối thắng có công đức không thể nghĩ bàn, do đó Phật ngôn "phụng sự chúng sinh là cúng dường chư Phật". Vì thế Phật giáo đồ bất luận tăng tục đều phải phát tâm phụng sự chúng sinh không được tránh né và thoái thác bằng các lý luận quỷ quyệt của ma vương.

Thế nào là niềm vui vật chất?

Bất tịnh ô nhiễm, tranh giành đoạt lợi biểu trưng cho niềm vui vật chất. Ô nhiễm bất tịnh vì bất kể thiện ác, tốt xấu cái nào thỏa mãn được ý dục cái đó là niềm vui, và hễ là niềm vui phải tranh đoạt bằng được, cho dù có gây đau khổ cho tha nhân cũng chẳng màng. Niềm vui ô nhiễm này là nền tảng xây dựng lao ngục khổ đau cho chúng sinh, mà hầu hết con người đã chung tay tạo dựng cho nhau. Đáng tiếc là ngay đệ tử Phật cũng đa phần bôn ba cả đời kiếm tìm các thứ vui tơi tả tàn hại ấy đến độ họ sợ hãi thành Phật, họ sẵn lòng bỏ Phật để được thú vui này, sâu xa trong tâm thức những người đó họ không thích và tránh né giải thoát cũng vì lo ngại giải thoát thành Phật đồng nghĩa với đánh mất mọi niềm vui. Ôi! đám đệ tử phàm tục này do vì vọng tâm chấp ngã điên đảo nên coi khổ là vui, ngỡ vui là khổ, vì vậy người Phật tử tu học chân chính có trách nhiệm không chỉ tự mình xả bỏ các thú vui ấy mà còn phải hướng dẫn mọi người thân quanh mình đồng từ bỏ và thay vào đó tu tập niềm vui nhiêu ích hữu tình.

Hàng tại gia dù quy y Phật nhưng họ vẫn không thể y giáo phụng hành vì sợ mất niềm vui, thậm chí sợ cả cho con cái, khi chúng muốn theo con đường cao thượng bỏ thú vui vật chất nhiễm ô để cầu tìm sự an vui của tâm hồn, nhiều bậc cha mẹ đã quyết liệt ngăn cản, thậm chí chỉ trích Phật giáo, họ sợ con cái mất ăn thịt ngon, thiếu hưởng dục trai gái, và các thứ hưởng thụ vật chất khác. Đức Phật dạy rằng do hai thứ dục chính là thực dục (thích ăn) và dâm dục (nam nữ) mà sinh vào dục giới, nếu không bỏ được hai dục này thì không thể sinh về hai cõi sắc và vô sắc nói gì đến giải thoát luân hồi sinh tử.

Ngay trong sinh hoạt của các đoàn thể tại gia như gia đình Phật tử, họ cũng dùng đến các thú vui vật chất để hướng dẫn bầy trẻ con và cho đó là phương tiện tốt nhất để phát triển đoàn thể. Thú vui này chỉ là phương tiện để dụ dỗ trẻ con vào tập thể của họ mà không hề là sự hướng dẫn bọn trẻ vào nhà Như lai theo đúng lý tưởng của gia đình Phật tử. Một số ít ỏi huynh trưởng đã có kinh nghiệm hướng dẫn bọn trẻ trải nghiệm hân thưởng thú vui thanh tịnh tâm bằng cách hướng dẫn chúng vui với thiện pháp như phóng sinh hay tặng quà cho các trẻ nghèo khổ khác. Sự hướng dẫn như vậy có lợi cho tuổi trẻ và cho mọi chúng sinh, lại đúng với tinh thần gọi là gia đình Phật tử, không như kiểu dùng vui vật chất thế tục để kéo chúng theo mình, một hành động chẳng có gì gọi là Phật tử, và rồi khi bọn trẻ nhận ra chúng có những thứ vui vật chất khác vui hơn thì chúng không cần đến tập thể kém vui này nữa, và chính những đàn anh chị của chúng đã đánh mất cơ hội hướng dẫn chúng vào chính pháp, vì rủi thay những đàn anh này chỉ có kinh nghiệm hưởng thú vui vật chất từ bé cho đến trưởng thành, họ không có mảy may trải nghiệm nào về niềm vui của tâm hồn. Cần nhận thức rằng mọi sinh hoạt thế tục này không thể làm thành một gia đình Phật tử đươc.

Niềm vui nơi tâm hồn và thể xác đạo và đời.

Người tốt luôn rất vui khi thấy tha nhân được lợi ích, nên họ thường hành các việc cứu giúp che chở, vỗ về an ủi tha nhân cho đến cứu vớt, chữa trị, nuôi dưỡng các loài thú lạc loài. Các thiện hành này là niềm vui của những người cao thượng cho đến các bậc thánh nhân.

Phàm phu tham dục nên chỉ thấy vui khi nhận được các thứ vật chất đáp ứng với nhu cầu của thể xác, như ăn nhậu, chưng diện, trai gái, khoe khoang đồ dùng. Đối với họ tha nhân chỉ có giá trị khi có thể mang đến cho họ những thứ họ thèm khát, không vậy thì chỉ là đám người dưng sống chết mặc bay, có rỗi hơi đâu để nghĩ đến. Vì vậy những người này không hề nghĩ chuyện cứu giúp nói gì đến ra tay hành thiện, đã không nghĩ thiện và không hành thiện hẳn nhiên là hàng bất thiện, tuy nhiên hạng ích kỷ bất thiện này lại rất rộng rãi và tha thiết cầu cúng quỷ thần mong được chở che và cứu giúp. Họ van xin những thứ họ chẳng bao giờ muốn làm. Tín chúng nên cứu xét xem bản thân có phạm phải điều thấp hèn này không, để biết mình là đệ tử Phật hay đệ tử ma.

Nói dễ làm khó, ngay những người Phật tử hành thiện cũng chỉ thỉnh thoảng, khi hành thì tâm rất hoan hỷ nhưng không quá ba ngày niềm vui thanh tịnh ấy tan thành mây khói hòa vào hư vô, không lưu lại dấu vết nào trong tâm trí và thú vui vật chất lại chất ngất trong hồn, như lời Bồ tát Địa Tạng bạch Phật "chúng sinh nếu có làm thiện pháp cũng thường hay thối thất tâm ban đầu, song nếu gặp ác duyên thì lại dần dà tăng trưởng". (Thoát hoạch thiện lợi đa thối sơ tâm, nhược ngộ ác duyên niệm niệm tăng ích). Theo Bồ tát đó là do vì “Thế tôn! Con quán sát chúng sinh cõi Diêm Phù đề cử chi động niệm đều là tội nghiệp". (Thế tôn! Ngã quán thị Diêm phù chúng sinh cử tâm động niệm vô phi thị tội). Nói chung đó là do vọng tâm của bản ngã luôn tôi trước đã nên mọi lợi lạc vui thú phải quy hết về tôi. Vì vậy thảng hoặc có làm lợi cho thiên hạ thì cũng chỉ là ngẫu hứng nhất thời, còn bản chất vẫn chỉ là cho tôi. Trái lại Bồ tát do phát bồ đề tâm coi độ sinh là pháp hỷ lạc nên không ngớt hành thiện pháp cứu khổ nạn, ban vui cho chúng sinh không hề mỏi mệt, như phàm phu ăn chơi, giải trí, hưởng dục không biết chán ngán mỏi mệt.

Suy gẫm.

Đức Phật chỉ dạy cho tín chúng lối sống chân chính, lấy lợi người làm lợi mình, coi việc giúp muôn loài an vui là niềm vui và hạnh phúc, lối sống này vừa tránh xa mọi họa hoạn vừa thành tựu mọi công đức cho bản thân và cho muôn loài. Sống được đời sống đó gọi là đạo, đạo là một đời sống không những giải thoát khỏi mọi sai lầm dẫn đến khổ mà còn đưa chính mình và muôn loài đến chỗ an lạc vĩnh hằng.

Lối sống mà phàm phu dạy bảo nhau cho phép làm mọi sự có lợi bất kể hậu quả, coi lợi ích cá nhân là niềm vui và hạnh phúc, lối sống này là nền tảng thọ mạng hằng bao đời kéo theo nhiều hệ lụy cho sự an lành của chúng sinh, đó chính là cái gọi là thế gian, nói nôm na là cõi đời, đức Phật gọi nó là nhà lửa và kết luận nhân sinh thị khổ.

So ra đạo và đời khác nhau ở cách thức tư duy và sinh hoạt. Phàm tư duy chân chính tức vì người, hành động chân chính tức lợi người thì gọi là sống đạo, người sống vững chắc trong đạo gọi là thánh nhân. Ngược lại phàm tà tư tức chỉ nghĩ cho mình và tà hành làm mọi thứ bất kể thiện ác miễn có lợi cho mình thì gọi là phàm phu vô đạo sống trong đời thế tục. Nói chính xác thì phát tâm bồ đề là đạo, ngược lại là đời, hễ phát tâm thì đời thành đạo, hễ đạo mà lìa tâm bồ đề thì thành đời, mà đừng ngộ nhận đạo là cạo tóc vào chùa, chiếc áo đã không làm nên tu sĩ thì chùa cũng không làm thành đạo được. Bồ tát phát tâm sống trong đạo nên hình tướng nào cũng lợi ích muôn loài, ở đâu cũng không lìa đạo nên chỗ nào Bồ tát trụ chỗ ấy là đạo tràng, còn như phàm phu cạo tóc khoác cà sa nhưng chỉ tự tư tự lợi, coi chùa là tài sản riêng của mình, trong kinh Đại Bát Niết Bàn đức Phật gọi hạng này là cư sỹ trọc, và chùa của họ chỉ là nhà tư nhân. Hàng xuất gia đó vẫn chỉ là kẻ dung tục khoác áo giải thoát. Đối với đại thừa hễ phát tâm gánh vác chúng sinh thì dù là cư sĩ vẫn là bậc đại sĩ trong đạo. Trong kinh Tâm địa quán đức Phật khen ngợi hàng tu sỹ và cư sĩ phát tâm bồ đề và chê trách hai hàng tu sĩ và cư sĩ không phát tâm. Tóm lại đạo là phát bồ đề tâm, và đời là thứ không biết đến phát tâm mà không nên ngộ nhận đạo là tu sĩ và chùa tháp, còn đời là cư sĩ và nhà ở.

Công phu tu tập phát sinh công đức nhờ vào lực tinh tiến hành tịnh pháp nhiêu ích hữu tình không lui sụt, luôn an vui cùng niềm vui của chư Phật thông qua sự cứu độ chúng sinh. Người tu học không được lúc tỉnh lúc mê, khi tỉnh thì hành thiện, lúc mê thì hành bất thiện, đệ tử Phật phải luôn luôn tỉnh giác nên thường vui với độ sinh, gọi là thống lĩnh đại chúng nhất thiết vô ngại.

Tóm lại nhiêu ích hữu tình là đạo đế, niềm vui của đạo là diệt đế tức niết bàn. Tìm vui bằng vật chất là tập đế, hậu quả sầu thảm, tiếc nuối, chán chê, rã rời là khổ đế. Đạo là đời sống bằng hai đế đạo diệt, lợi người lợi ta. Đời là lối sống bằng hai đế khổ tập, khổ người khổ ta. Đời không thể lìa đạo mà có, đạo không thể lìa đời mà thành, điểm khác biệt giữa đạo và đời là vì mình hay vì chúng sinh.

Bồ tát Phổ Hiền trong kinh Hoa Nghiêm nói "Chư Phật Như lai dĩ đại bi tâm nhi vi thể cố, nhân ư chúng sinh nhi khởi đại bi, nhân ư đại bi sinh bồ đề tâm, nhân bồ đề tâm thành đẳng chính giác... Thị cố bồ đề thuộc ư chúng sinh, nhược vô chúng sinh nhất thiết bồ tát chung bất năng thành vô thượng chính giác." Chư Phật Như lai lấy tâm đại bi làm thể, do chúng sinh nên khởi đại bi, nhân đại bi nên sinh tâm bồ đề, nhân tâm bồ đề mà thành chính giác… cho nên bồ đề thuộc về chúng sinh, nếu không chúng sinh, tất cả Bồ tát đều không thành Vô thượng chính giác.

VTA 16.10.22

Chuyện Xuất Gia

Xuất gia nôm na là đi tu, và đi tu có nghĩa bỏ gia đình và sự sinh hoạt thế tục để thay tên đổi họ cạo tóc khoác cà sa vào chùa sinh hoạt theo khuôn khổ giới luật.

Quan niệm phổ thông về sinh hoạt của xuất gia.

Hầu hết người Phật tử đại thừa đều quan niệm về sự sinh hoạt của người xuất gia gồm một số điểm chính như:

1. Giữ các giới luật đã thọ, sinh hoạt theo quy củ.

2. Tụng kinh, bái sám, lễ Phật học pháp.

3. Ăn chay, diệt dục nam nữ.

4. Xây chùa tạo tượng cho tín chúng có nơi tu học, và cầu an, cầu siêu khi họ có nhu cầu.

5. Hành các pháp sự trên để có công đức được vãng sinh sau khi xả báo thân.

Tại gia đệ tử có bổn phận hộ trì tứ vật dụng cho hàng xuất gia yên tâm tu tập, nên họ được coi là thí chủ của hàng tăng lữ, thậm chí có những đại thí chủ được coi như hộ pháp và nhờ vậy họ đạt được những phúc báo, cũng do vậy mà tam bảo bao quát tăng lữ và chùa tháp được cho là phúc điền của tín đồ. Đã hộ trì chư tăng tất nhiên cũng cần hộ trì cả chùa chiền, bởi đây là nơi tu học của cả tăng lẫn tục, tượng trưng cho nhà giải thoát đồng nghĩa với nhà xuất gia, vì vậy bỏ nhà thế tục đến sống và sinh hoạt ở nhà này gọi là xuất gia.

Phật giáo đồ tin rằng xuất gia mới thành đạo giải thoát, họ quan niệm xuất gia là xuống tóc vào chùa sống theo giới luật. Phải chăng xuất gia chỉ giản dị là lìa nhà vào chùa?

Thật nghĩa của xuất gia.

Gia là nhà, nơi trú ngụ, chỗ ẩn náu. Có hai phương diện trú ngụ, một thuộc về cảnh giới gọi là thế gian hay y báo, nơi trú ngụ của mọi chúng sinh, và một thuộc về thân tâm gọi là vọng tâm hay chính báo, nơi trú ngụ riêng tư của mỗi thân tâm chúng sinh, sở dĩ riêng tư là do mỗi chúng sinh gánh một nghiệp khác nhau nên chính báo và y báo cũng khác nhau.

Về phương diện cảnh giới chữ gia hàm nghĩa thế gian, là nhà ở của nhất thiết chúng sinh, ra khỏi thế gian gọi là xuất thế gian, và xuất gia chính là xuất thế gian, như thế xuất gia thật sự có nghĩa là ra khỏi cõi thế gian được coi là nhà của nhất thiết chúng sinh mà không phải chỉ là ra khỏi căn nhà đang ở để vào chùa, ý nghĩa chân thật của xuất gia là xuất tam giới gia. Sự lìa nhà vào chùa chỉ là bước đầu để tu học pháp xuất thế gian trải qua nhiều đời, mà không hề là đã thành tựu việc xuất gia, bao giờ thoát ra khỏi thế gian mới là xuất thế gian giải thoát và là đã xuất gia. Gia ở đây chỉ cho ngoại cảnh thuộc y báo nên xuất gia theo nghĩa này là lìa bỏ y báo thế gian như bỏ nhà cửa, tuy nhiên muốn bỏ y báo thế gian tất cần phải lìa bỏ chính báo thế tục tức thân tâm hữu lậu chịu sự chi phối của sinh diệt, và gia nơi trú ngụ sinh sống của mọi thân tâm hữu lậu luân hồi, chính là vọng tâm.

Về phương diện thân tâm, gia chỉ cho vọng tâm mê chấp của chúng sinh là nơi trú ngụ, nhà ở cho mọi thân tâm của ngã chấp trong muôn đời, thân tâm thay đổi hình tướng theo các mối duyên nghiệp nhân quả song đều không ra khỏi căn nhà vọng tâm, thế nên thoát khỏi vọng tâm gọi là xuất vọng tâm gia về lại với cố hương là chân tâm. Chân tâm là gia của chính báo Phật và y báo niết bàn, tuy nhiên gia này vô trụ biến khắp thời không nên gia đó chính là vô gia tức vô trụ xứ, không có chỗ nhập hay xuất nữa, và đó là nhị báo giải thoát biến nhất thiết xứ hay vô trụ xứ, do đó ở chốn vô trụ không còn có gia nào hiện hữu nữa. Xuất gia chính là lìa bỏ căn nhà vọng tâm để đến chỗ vô gia của chân tâm, nếu không lìa bỏ vọng tâm tất sống mãi trong u mê luân hồi sinh tử. Vọng tâm tạo tác vô số vọng nghiệp, mỗi nghiệp sản sinh ra mỗi nhị báo khác biệt của chúng sinh, nghiệp là dây trói hữu tình của vọng tâm khiến không chúng sinh nào thoát ra khỏi được nên đạo Phật gọi vọng tâm là gia (nhà). Do vậy muốn ra khỏi nhà vọng tâm, không thể không phát tâm thoát ly, tâm đó gọi là tâm bồ đề, chính là chỗ đến của người xuất gia, vì lẽ này mà chư Phật thọ ký cho bất kỳ ai phát bồ đề tâm đều sẽ thành tựu sự nghiệp xuất gia tức thành Phật trong tương lai. Cần lưu ý ngay đến bậc Thánh như A la hán cũng chỉ được thọ ký khi các vị này phát tâm bồ đề.

Xuất gia hàm ý lìa bỏ hay thay đổi từ nơi này sang nơi khác, phàm phu ngây ngô ngỡ rằng bỏ nhà vào chùa, thay y đổi áo là xuất gia, họ ngây thơ không hiểu lìa bỏ là bỏ vọng tâm và thế gian, thay đổi là chuyển vọng tâm thành chân tâm, chuyển thế gian thành xuất thế gian, lìa bỏ và thay đổi như thế mới là xuất gia, nào phải chỉ là bỏ nhà vào chùa, bỏ áo mặc y là thành tựu xuất gia như phàm phu vẫn ngỡ. Vọng tâm là nhà của mọi chúng sinh cùng thế gian, xả bỏ vọng tâm, phát chân tâm tức bồ đề tâm, chúng sinh sẽ thành Phật, thế gian thành niết bàn, đó là nghĩa chân thật của xuất gia.

Vì vậy xuất gia có nghĩa ba la mật đa qua bờ kia, lại có nghĩa xuất thế gian và nghĩa chính yếu nhất là xả vọng tâm phát chân tâm thành tựu giải thoát rốt ráo.

Xuất gia gieo duyên.

Hầu hết Phật giáo đồ gắn chặt xuất gia với hình thức cạo tóc khoác cà sa, mà quên hẳn ý nghĩa chân thật của xuất gia, họ vi phạm vào điều "y cú bất y nghĩa" do họ "y thức bất y trí", nên coi trọng chiếc áo tu sĩ hơn sự phát tâm của tu sĩ, hàng mặc áo xuất gia mà không phát tâm xuất gia bị coi là cư sĩ trọc, đức Phật nói trong kinh Pháp Cú "Ai mặc áo cà sa, tâm chưa rời uế trược, chưa tự chế chưa chân, không xứng mặc cà sa".

Hàng cư sĩ do gia duyên bận buộc hoặc không đủ đức tin để trường kỳ liên tục tu tập giải thoát, nên phải dùng pháp phương tiện gọi là xuất gia gieo duyên, xuống tóc thọ mười giới vào chùa công quả một thời gian ngắn, đây là theo các chùa đại thừa. Đa phần đồ chúng cho đây là sự gieo duyên xuất gia, song trên bản chất đó chỉ là gieo duyên với hình tướng xuất gia và tâm vẫn vô duyên không dính dáng gì đến xuất gia do không được nhắc nhở hay chỉ dạy phát tâm, nên chung quy chỉ là lối gieo duyên thành cư sĩ trọc trong tương lai mà thôi.

Như đức Phật dạy trong kinh Hoa Thủ "này A Dật Đa nếu thấy có phát tâm thì biết có thành Phật, nếu thấy không phát tâm thì biết không có thành Phật", như vậy phát tâm không chỉ là gieo duyên mà còn là nhân thành Phật quả. Đức Phật chưa từng nói hễ thấy cạo tóc đắp y là biết có thành Phật, bởi lẽ lục quần tỳ kheo cũng cạo tóc đắp y, thậm chí tài tử và phàm phu nào cũng làm được. Hình tướng không làm nên một tu sĩ nói gì đến Thánh nhân, chỉ có tâm cao thượng mới làm nên bậc Thánh một vị Thánh chân thật không cần đến bất kỳ thứ ngoại hình hay y phục nào. Do vậy phát tâm, hành Bồ tát đạo mới thực sự là gieo duyên nhẫn đến thành tựu sự nghiệp xuất gia. Đáng tiếc phát tâm nằm ngoài sự lý gieo duyên xuất gia của phàm phu, do vì cư sĩ trọc không biết phát tâm bồ đề.

Phàm nhân si mê cho chân thật là đùa bỡn, lấy giỡn chơi làm chân thật. Có người đến chùa hỏi ngày tốt để dọn nhà, tôi đáp "ngày nào chị rảnh là ngày tốt để dọn nhà" họ không vui "con hỏi thật mà", "tôi cũng nói thật đấy". Lại có người sau khi theo tôi phóng sinh tế bần vài chuyến, xin tôi làm lễ xuất gia gieo duyên, tôi bảo "con đang gieo duyên xuất gia, cần gì phải làm lễ nữa", họ thất vọng do không hiểu, tôi phải giải thích "khi con phát tâm cứu khổ nạn cho chúng sinh là con đã âm thầm phát khởi tâm bồ đề, và chỉ có tâm này mới ra khỏi nhà vọng tâm và thế gian, ai phát khởi tâm này đều được chư Phật thọ ký, nếu hiểu thực nghĩa của xuất gia là giải thoát thì việc được thọ kí đồng nghĩa với đã xuất gia". Những sự thật này gây thất vọng cho người vô trí vì họ cho là không thật, còn như những sự xuất gia gieo duyên kiểu giỡn chơi nói trên hay ngày tốt xấu bịa kia thì kẻ vô trí lại cho là thật. Họ mê muội không hiểu rằng tâm thanh tịnh mà không phải chiếc áo cà sa mới giúp họ giải thoát, song biết bao kẻ thích áo hơn thích tâm, trọng áo hơn trọng tâm, thế mới biết đa phần chúng sinh điên đảo khó độ.

Phát bồ đề tâm là gieo duyên xuất gia không cần đến hình tướng, xuất gia theo hình tướng thì vác thân ra khỏi nhà, nhưng để ra khỏi thế gian gia thì không vác thân đi được mà chỉ tâm mới thực hiện chuyến đi ấy được, tuy nhiên chẳng phải tâm nào cũng đi khỏi thế gian nổi, vọng tâm nhận thế gian gồm tam giới là nhà, nên luôn ẩn náu cố thủ trong tam giới gia, tuyệt đối không chịu lìa nhà, đi tới đi lui cũng vẫn luẩn quẩn trong nhà tam giới, chỉ có bồ đề tâm mới xuất nhập tự tại, tùy ý ra vào nhà tam giới vô ngại bằng đủ mọi thân trong 33 ứng tùy hình lợi lạc chúng sinh, nay muốn gieo duyên xuất gia để xuất thế gian mà không kết duyên với bồ đề tâm thì lấy gì để ra khỏi thế gian đây?.

Gieo duyên xuất gia bằng hình tướng mà không phát tâm bồ đề là gieo duyên làm cư sĩ trọc, và cư sĩ trọc không thể xuất tam giới gia được, nên sự gieo duyên này không thành tựu quả xuất gia trong tương lai. Nếu gieo duyên xuất gia bằng phát tâm bồ đề, hành nhiêu ích hữu tình thì dù là tu sĩ hay cư sĩ cũng đều là bậc đại sĩ, đã là bậc đại sĩ thì tu sĩ hay cư sĩ gì đi nữa cũng chỉ là ứng thân độ sinh của đại sĩ, gieo duyên theo lối này khẳng định sẽ thành tựu quả xuất gia trong tương lai nên phát tâm là chân chính gieo duyên xuất gia, chả vì thế mà khi tác bạch xin xuất gia ai ai cũng đều thưa "đệ tử hôm nay phát tâm xuất gia" mà không hề nói "phát thân xuất gia", song le đa phần phát tâm xuất gia chỉ là trên môi mép, còn tâm vẫn muôn thuở tại gia.

Vì sao phát tâm bồ đề mới là chân thật xuất gia?

Vọng tâm sinh ngã chấp và ngã chấp sinh vọng tâm, hai thứ này tuy hai mà một, trừ được ngã chấp thì mất vọng tâm, diệt được vọng tâm ắt không còn ngã chấp. Không ai có thể tự diệt mình, kể cả kẻ tự sát, kẻ tự sát cũng do ngã chấp mà tự sát, nếu không ngã thì cớ gì lại tự sát, những kẻ này chỉ sát được sắc thân của mình mà không thể gây chút tổn thương nào cho tâm chấp ngã gọi là vọng tâm, vọng tâm vẫn y si thì thân tâm của ngã chấp vẫn có nhà ở để tiếp tục hiện hữu sinh hoạt với mối nhân quả mới.

Ngã là đầu dây mối nhợ của mọi nghiệp hữu lậu, tạo nên luân hồi sinh tử, là nơi ẩn náu của tham sân si, nguồn gốc của mọi pháp hữu vi. Lão tử tự than "tôi sở dĩ có mọi họa hoạn là do tôi có thân, nếu không thân thì họa bám vào đâu đây". Do ngã mà tạo tác mọi thứ thiện ác vì lợi kỷ, và ngã phải thọ nhận mọi quả báo từ các nghiệp tạo tác ấy, nếu không ngã tất không tạo tác các pháp hữu vi và không lãnh thọ các quả báo hữu lậu.

Vọng tâm chấp ngã đích thực là gốc của tập đế đưa đến khổ đế, diệt khổ tất phải diệt tận gốc đó là diệt vọng tâm chấp ngã. Song le tâm chúng sinh vốn vọng nên làm thế nào vọng tâm kia lại đủ chân thật và sáng suốt để tự kết liễu mình, vì thế phải phát tâm chân thật của vọng tâm là bồ đề tâm. Bồ đề tâm là tâm đương nguyện chúng sinh, có nghĩa lấy sự lợi lạc chúng sinh làm lợi ích của mình, lấy niềm an vui của muôn loài làm niềm vui của mình, phụng sự chúng sinh là phụng sự cho chính mình, do vậy tâm bồ đề vô ngã, vô ngã nên vô tham sân si, vô tham si nên không hành hữu vi pháp, không tạo tác nghiệp hữu lậu và không chịu quả báo hữu lậu, do đó thanh tịnh bất động, nhờ vậy thoát ly khỏi vọng tâm ngã chấp, không còn thân tâm hữu lậu và thế giới hữu lậu, đây là nghĩa xuất gia cứu cánh chân chính. Ngoài tâm bồ đề không có cách nào thực sự có thể xuất gia đúng nghĩa được.

Kết luận.

Đến bao giờ tín chúng mới nhận biết thật nghĩa của xuất gia để dẹp bỏ thành kiến áo là tu sĩ và hễ là tu sĩ đều tự động được giải thoát. Thậm chí nhiều tu sĩ tin rằng hàng xuất gia như ta đây đều là mạng mạch của Phật pháp, mạng mạch hay sư tử trùng còn tùy vào vọng tâm hay bồ đề tâm, đức Phật không cần hình thức nên ca ngợi hàng tại gia biết phát tâm và gọi hàng xuất gia không phát tâm là cư sĩ trọc, trong kinh Pháp Cú đức Phật nói kệ "Không tự chế nói láo, dầu cạo tóc trọc đầu, hễ còn đầy dục ái, sao được gọi sa môn.".

Bỏ cú nhập nghĩa, thì lìa thức nhập trí tất nhận ra xuất gia chân thật nghĩa. Nếu chưa hiểu nghĩa xuất gia thì phải học cho hiểu chân nghĩa này, nếu đã hiểu thì tiếp tục tinh tiến phát tâm và dạy người phát tâm, nếu trót hiểu sai thì thay đổi tư duy, xóa sổ thứ tà trí đó đi và dạy người khác cùng phát tâm để được xuất gia chân chính. Đừng cho đây là chuyện nhỏ mà không tư duy triệt để, nếu đã không hiểu xuất gia là gì thì làm thế nào xuất gia đúng nghĩa được, có tu học pháp nào đi nữa thì vẫn chỉ là vọng pháp của vọng tâm, cứ xem như bao học giả pháp sư thuyết giảng tính không bát nhã mà vẫn không xuất thế gian nổi kìa, chỉ có Bồ tát phát tâm mới trọn thành sự xuất gia đạt đến cảnh giới niết bàn vô gia, vậy mới biết tính không bát nhã đều bị vọng tâm vọng hóa, chỉ có tâm bồ đề không những không nhiễm vọng mà lại thanh tịnh và chân thật hóa vọng tâm, thế mới hay bát nhã và tính không có sẵn trong tâm bồ đề mới đúng thật là bát nhã và tính không, đó là lý do vì sao người không phát tâm có giảng nói hay học đến mấy đi nữa vẫn không thực biết bát nhã và tính không, nếu biết đúng thực tâm họ đã chuyển từ bến vọng sang bờ chân tức bồ đề, và đó mới đích thật là bát nhã ba la mật đa. Những người chân thật phát tâm bồ đề, tất bát nhã và tính không tự hiển bày mà không cần học nên gọi tâm này là vô sư trí.

Thế nhân ngộ nhận đạo là hình tướng cạo tóc đắp y, đạo không phải là y phục hay râu tóc, vì những thứ đó thật sự không tác động gì đến giải thoát, các thứ đó làm thay đổi hình tướng phàm phu nhưng không tác động gì đến tâm tính. Đạo là tâm thanh tịnh trí huệ, tâm không có hình tướng, nên bất kỳ hình tướng nào thể hiện sự thanh tịnh trí huệ đều là đạo và ngược lại đó là đời, đời và đạo khác nhau nơi tâm mà không phải qua hình tướng, do mê muội phàm nhân mộ tướng hơn mộ tâm nên cầu đạo bằng cách cầu được tướng xuất gia mà không hề biết cầu tâm xuất gia, kẻ cầu đạo đã mê muội cầu đời thay vì cầu đạo, tín đồ cũng si mê chỉ trọng tướng xuất gia mà chẳng quan tâm đến tâm xuất gia nên thường cúng dường mà không đạt được công đức. Tín chúng cần khắc ghi lời dạy của đại sư Tỉnh Am "phát tâm là cửa chính yếu để vào đạo".

VTA 20.10.2022

Cửa Chính Yếu

Cửa là tên gọi của chỗ bước vào một cảnh giới, bất luận đó là cảnh giới vật chất hay tinh thần. Nhà thì có cửa và cổng, cổng vào sân, cửa hậu vào bếp, cửa chính vào nhà. Quốc gia thì có các cửa khẩu vào biên giới hoặc cửa khẩu chính vào thẳng thủ đô, riêng về đạo Phật cũng có nhiều cửa và cổng để vào, cổng vào sân là các thiện pháp phúc báo thế gian, cửa hậu là các pháp xuất thế phương tiện tức tam thừa pháp, cổng chính vào thẳng bảo điện diện kiến chư Phật, cánh cửa này là thật pháp xuất thế còn gọi là nhất thừa pháp.

Các cửa nẻo để vào đạo Phật.

Đạo Phật coi giải thoát là mục đích chính yếu, và để giải thoát cần phải giác ngộ, thế nên người giải thoát phải là bậc giác ngộ, nói khác hơn bậc giác ngộ chính là người giải thoát và đức Phật là bậc giác ngộ. Do cầu giải thoát mới cần đến giác ngộ, giải thoát với giác ngộ chỉ là một, giác ngộ là chỉ cho chính báo và giải thoát chỉ cho y báo, cũng có nghĩa giác ngộ là Phật và giải thoát là niết bàn. Chính báo và y báo là một, niết bàn và Phật không hai, đều là một tâm thanh tịnh gọi là Vô thượng tâm, Đại đạo tâm hay Bồ đề tâm, tâm này là tâm chân thật của mọi hữu tình mang tính vô thượng thanh tịnh, đại đạo bồ đề còn gọi là bản tâm, chân tâm hay Phật tâm. Đức Phật giác ngộ là do nhận ra tâm này đã chân thật lại vô hạn nhiếp hết muôn loài, hết thảy hữu tình đều đồng có tâm này, sở dĩ mỗi chúng sinh mang một tâm khác nhau là do vọng thức ngã chấp mà thành có tâm sai khác nhau, như vô số làn sóng khác biệt chập chùng nhưng nước vẫn chỉ là một, sóng sinh nước chẳng tăng, sóng diệt nước không giảm, nước nhiếp mọi cơn sóng như chân tâm nhiếp mọi hữu tình, trong sóng đều có nước như trong hữu tình đều có chân tâm. Sóng do duyên khởi nên không thật và chịu sinh diệt, nước không chịu sự chi phối của duyên nên bất động vô sinh vô diệt. Sóng do duyên sinh không thật nhưng trong sóng có thứ thật là nước, như trong chúng sinh huyễn hóa có thứ chân thật là chân tâm.

Giác ngộ được lẽ này rõ biết vọng tâm như sóng, chân tâm như nước, vọng tâm là chúng sinh, chân tâm là Phật, muốn được giải thoát tất phải xả bỏ vọng tâm chấp ngã tự tư tự lợi, phát chân tâm vô ngã lợi lạc hữu tình. Phàm phu ôm tâm vọng chấp ngã, nên phát sinh tham dục tự lợi, bác bỏ hành tịnh pháp nhiêu ích hữu tình, vì cho việc độ sinh không những khó làm mà còn không thể, đương nhiên là vậy, thế mới cần phải phát tâm vô thượng để loại bỏ cái ngã sợ sệt và biếng nhác hành thiện, thay vào đó là tâm thanh tịnh vô ngã hoan hỷ tinh cần phụng sự chúng sinh theo tinh thần "thống lý đại chúng, nhất thiết vô ngại".

Phàm phu mê muội quên mất bản tâm đánh mất giác ngộ nên khuyên bảo nhau độ nhất thiết chúng sinh là việc bất khả thi, hơn nữa còn đe mọi người phát tâm mà làm không được sẽ bị đọa, vì vậy chớ nên phát tâm vô thượng độ tận chúng sinh. Ôi! Phát tâm làm không xong còn đọa lạc hà huống không phát tâm và chẳng làm gì cả lại không bị đọa sao, quả là miệng lưỡi của chúng ma, song những kẻ trong tâm có ma thường tin nhận lời dạy của ma.

Vì vậy điều tiên quyết cũng là cửa chính yếu của việc cầu giác ngộ giải thoát chính là phát tâm vô thượng. Dựa vào tâm này phát khởi trí huệ giác ngộ vô ngã, trí huệ này là thật pháp biến khắp không gian, không phân biệt ta và người nên giác ngộ nhất thiết chúng sinh đưa hết mọi hữu tình đến bờ giải thoát, đây là pháp giác ngộ chân chính khiến ta và chúng sinh đều được giải thoát, như lời hồi hướng "ngã đẳng dữ chúng sinh giai cộng thành Phật đạo".

Thế gian Phật pháp.

Hầu hết Phật giáo đồ đều coi đức Phật như một vị thần bảo hộ đa năng có thể ban bố mọi thứ tiền tài, danh vọng, quyền hành, giúp họ có đời sống như ý dục. Do cái gọi là tâm tôi vốn mê muội đã chi phối hướng dẫn mọi tư duy và hành động đều cho tôi, nên tôi chỉ bận tâm đến mọi ý dục của tôi, hễ được như ý thì đó là niềm hạnh phúc, bằng ngược lại thì đó là nỗi khổ đau, cái tôi nào cũng đều tập trung mọi suy tính và thực hiện sao cho tôi được như ý, đến độ lợi dụng luôn cả niềm tin của tôn giáo vào việc cầu xin từ thần đến Phật. Thượng đế và Phật được thờ phụng với tư cách như một vị bảo hộ cho tín đồ, họ tìm đến chùa chiền cầu xin tư lợi và chẳng mấy ai cầu giải thoát, có lẽ nhờ vậy mà tôn giáo được phát triển và trường thọ.

Mặc dù đức Phật khẳng định mục đích ngài hiện diện ở đời không phải để bảo hộ cho loài người được sống như ý trong cõi này, mà là để giải thoát khỏi thế gian luôn bị thiêu đốt bởi lửa vô thường và khói độc phiền não, thế nhưng đa số đồ chúng vẫn cưỡng ép ngài làm thần bảo hộ theo đầu óc u mê tưởng tượng của họ, cứ vậy mà ngày qua ngày quỳ trước tôn tượng lâm râm khấn vái dâng lên một danh sách cầu được như ý, bất chấp những lời giáo pháp chỉ dạy cách giác ngộ giải thoát, họ coi tiền tài, danh vọng, tình yêu, bảo hơn là tam bảo, cũng do họ không cầu thành Phật nên cần gì phải học pháp hay độ sinh, những sinh hoạt thế tục mê muội này của thất chúng được phát triển từ hình thức đến nội dung, lưu truyền qua bao đời và nghiễm nhiên trở thành diện mạo của đạo Phật, một thứ đạo Phật bị thế tục hóa, không có chút giác ngộ giải thoát gì trong ấy, thứ đạo Phật thuần đời ấy gọi là thế gian Phật pháp chỉ có cổng vào sân, mà không có cửa để vào bảo điện cảnh giới giải thoát của đạo Phật, tuy nhiên những người mở cổng vào sân đó vẫn ngỡ rằng đang ở trong bảo điện, rồi có kẻ lại cho rằng cổng là phương tiện để chúng sinh vào đạo. Than ôi! Đến ngay như kẻ mở những cánh cổng gọi là phương tiện ấy cũng mãi chôn chân bên ngoài cửa bảo điện hà huống những kẻ theo sau.

Có người bảo rằng nếu chùa chiền chỉ dạy pháp tu giải thoát thì e rằng chùa nào cũng thành chùa bà Đanh, bởi hầu hết tín đồ cần phúc hơn cần giải thoát, do họ không hiểu rằng giải thoát là phúc tối thắng bất diệt, quả đúng như vậy, tuy nhiên suy cho cùng thì chùa chiền thật sự cần Phật để giác ngộ hơn cần tín đồ để được sống đời vô thường, nhìn xem chỉ mới có một vị giác ngộ mà nuôi dưỡng và xây dựng biết bao tự miếu qua bao đời, huống là nếu mỗi đời đều có một bậc thành tựu giác ngộ, giá như mỗi ngôi tự viện là một cánh cửa chính yếu nhập đạo thì mỗi đời dù không thể sản sinh ra một vị Pháp vương thì chí ít cũng có một Pháp vương tử ra đời. Vô số tín đồ không đủ xoa dịu một nỗi khổ của thế gian, nếu không nói là còn làm tăng thêm khổ cần cầu cứu giúp, nhưng chỉ cần một vị Bồ tát phát đại bi tâm cũng đủ cứu khổ cứu nạn thế gian. Với tâm đại nguyện độ sinh cả cõi địa ngục khổ đau vô gián được Bồ tát gánh vác trên vai cho đến khi địa ngục không còn bóng một chúng sinh, đó là hình ảnh biểu trưng cho tinh thần "thống lý đại chúng, nhất thiết vô ngại". Giá như chùa nào cũng là cửa chính vào đạo thanh tịnh thì các vị tăng ni đều là Pháp vương tử. Nếu vì sợ hãi không có tín đồ nuôi dưỡng bản thân và ngôi chùa mà phải xoay lưng lại với Phật và giáo pháp của ngài để chạy theo thị hiếu tà giáo của đồ chúng thì đó là hàng xuất gia phá đạo, bậc Pháp vương tử không lìa chư Phật và chính pháp nên thà mất mọi lợi dưỡng tà mạng nhưng không bỏ mất chính pháp, đức Bổn sư trong quá khứ khi tu Bồ tát đạo đã hiến thân mạng cho quỷ đói để đổi lấy hai câu kệ, trong một kiếp khác lại khoét thân đổ dầu đốt đèn cũng chỉ đổi vỏn vẹn hai câu kệ, ngài vì pháp không tiếc thân mạng mới thành đạo, ngày nay đệ tử Phật không cần phải hy sinh một cọng tóc, ngồi nhận cúng dường mà được nghe biết bao pháp bảo và kệ mà đức Phật đã có được bằng máu thịt của ngài trong bao kiếp, vậy mà không biết trân trọng giữ gìn, lại đem đổi lấy cơm áo, những kẻ này hành động như gã ngu lấy gấm bọc áo rách trong Chuyện ngu, thực là đau xót. Tăng ni và chùa chiền sống bằng chính pháp để dẫn dắt đồ chúng đến với thanh tịnh đạo, nên không có lý do gì lại bao che cho tà pháp để được đám đồ chúng tà tín nuôi dưỡng. Nho gia Tăng tử gọi Thánh nhân là bậc nhiệm trọng có nghĩa gánh nặng, ông cho rằng thuận với thế tục thì ngược với đạo, thuận với đạo thì trái ý tục nhân, phàm phu vì lợi dưỡng nên thà mất đạo chứ không để mất đám đông, chỉ có Thánh nhân hiểu đạo mới thà nghịch ý đám đông còn hơn mất đạo, và đây là gánh nặng nhất mà chẳng kẻ phàm nhân nào dám gánh, chỉ có Thánh nhân mới hiên ngang gánh vác nên gọi là bậc nhiệm trọng".

Đồ chúng không nên luống qua một kiếp người khi chỉ sống trong nhọc nhằn âu lo, rồi chết trong sợ hãi tiếc nuối, và nếu cầu giải thoát thì đừng bỏ lỡ đại nhân duyên với sự khai mở Phật tri kiến của đức Phật, nhờ Phật tri kiến mà nhận ra tính giác ngộ vốn là bản tâm, nhận ra bản tâm thì giác ngộ, Thiền tông gọi là kiến tính thành Phật. Vô minh gây đại họa lớn nhất cho chúng sinh là không nhận ra tính giác nơi mình, thế nên muôn đời làm kẻ mê chỉ dựa vào tính giác của bậc giác ngộ để cầu xin, nhưng dù tận tụy thờ phụng cầu nguyện đến tận vị lai đi nữa cũng vẫn không sao giác ngộ, chỉ đến bao giờ họ giác ngộ được tự tính bản tâm của họ vốn sẵn giác, và nếu không phát tâm thì không sao giác ngộ được điều này. Vậy mới hay cái ngu nhất trong mọi thứ ngu là không nghe theo sự chỉ dạy của bậc thầy trí huệ bên mình.

Xuất thế gian Phật pháp.

Đức Phật tuyên thuyết "như nước trong biển cả chỉ duy có vị mặn, đạo ta cũng vậy, chỉ duy có vị giải thoát". Như vậy hễ thiếu vắng hương vị giải thoát tất không phải đạo Phật, lại nữa trong các kinh điển của tiểu thừa đức Phật thường để lại ba dấu ấn gồm vô thường, vô ngã và niết bàn, nếu pháp nào không có một trong ba dấu ấn này thì không phải là Phật nói, mà là ma nói. Nếu mọi thứ đã là vô thường tất không cần đoái hoài, mà chỉ cầu giải thoát khỏi vô thường để đạt được thường trụ tức niết bàn. Nếu đã vô ngã không thật tất chỉ cầu giải thoát ra khỏi thứ vô ngã để được ngã tức niết bàn. Song le muốn giải thoát trước hết phải giác ngộ ba pháp ấn vô thường, vô ngã và niết bàn. Lại nữa thường là cảnh giới niết bàn tức y báo, ngã là pháp thân tức chính báo, y chính không hai, pháp thân với niết bàn cũng chỉ là một.

Nói giải thoát có nghĩa thoát ra khỏi ba cõi bất ổn như nhà lửa tức xuất thế gian, điều này minh chứng đức Phật muốn đem chúng sinh ra khỏi thế gian hơn là bảo hộ cho chúng được như ý trong căn nhà lửa. Thế gian là cõi mộng vì vậy giải thoát xuất thế gian đơn giản là tỉnh mộng, và giác ngộ là tỉnh mộng, như vậy giác ngộ và giải thoát bất nhất nhi bất dị (không phải là một nhưng không hề sai khác). Tựu chung nếu không giác ngộ chính pháp bao quát ba pháp ấn, bốn diệu pháp, mười hai nhân duyên và sáu ba la mật đa tất không thể giải thoát. Chính pháp là các pháp dẫn đến giác ngộ giải thoát, nếu chẳng thế thì không được gọi là chính pháp. Tín chúng quen coi các thiện pháp tụng kinh ăn chay, cầu nguyện đều là chính pháp, các pháp đó chỉ là thiện pháp sinh thiên hưởng phúc như mọi giáo pháp của các tôn giáo, mà không đưa đến giác ngộ giải thoát nên không thật sự là chính pháp. Thậm chí dù tu học các pháp được gọi là chính pháp nhưng bằng vọng tâm chỉ cầu kiến thức không cầu giải thoát như học vị tiến sĩ của các học giả giảng sư thì các pháp ấy cũng mất tính chính pháp, vì vậy chẳng có tiến sĩ, giảng sư không phát tâm cầu giải thoát nào giác ngộ cả, thế nên phát tâm cầu giải thoát tức phát tâm vô thượng mới lãnh hội và thâm nhập được chính pháp để thành tựu trí huệ như biển rộng trời cao. Do đó phát tâm đích thực là cửa chính yếu để thâm nhập chính đạo, nhập được chính đạo thì giác ngộ giải thoát là việc tất nhiên.

Lại nữa hiểu biết cao thấp là do tâm cao thấp, nay muốn có sự hiểu biết vô thượng gọi là giác ngộ mà không phát tâm vô thượng thì khác nào kẻ ôm tâm biếng nhác mà muốn có kiến thức quảng bác.

Chính pháp và phát tâm.

Người học Phật đều biết rằng phát tâm tiểu thì được quả vị La hán, tâm trung thì được quả Duyên giác, tâm đại được quả Bồ tát, vậy tất nhiên tâm vô thượng ắt được quả Vô thượng bồ đề. Tựu chung các quả vị tam thừa đều thuộc xuất thế gian tức xuất thế Phật pháp, và đây là ý chỉ chân thật của đạo Phật, các pháp xuất thế này sẽ vô công dụng đối với người không phát tâm xuất thế, cho dù đó là giảng sư hay tiến sĩ, và sẽ là pháp xuất thế gian chân thật khi đi cùng sự phát tâm, bất kể người phát tâm là tăng hay tục, trí hay ngu. Vì vậy chính pháp hay xuất thế pháp không thể dùng chữ nghĩa, kiến thức để phân định, mà phải dùng trí tuệ giác ngộ giải thoát mới nhận được, chính vì lẽ này mới biết phát tâm là cửa chính yếu để nhập đạo tức thâm nhập chính pháp. Trong kinh Pháp hoa đức Phật đã nói rõ mục đích thị hiện nơi đời là để chỉ bày trí giác giúp chúng sinh được giác ngộ và trí giác mà kinh gọi là Phật tri kiến đó chính là vô thượng chính pháp.

Do giải thoát có nhiều từng bực tùy theo sự giác ngộ tức sự nhận biết về xuất thế pháp, trong kinh Pháp Hoa dụ chính pháp như cơn mưa rơi xuống khu rừng, tùy theo loại cây hấp thụ nước nhiều ít dù mưa rơi bình đẳng, cũng vậy đức Phật rải cơn mưa chính pháp bình đẳng, tùy theo tâm đại tiểu mà giác ngộ chứng quả Bồ tát hay Thanh văn, nếu là tâm vô thượng thì quả chứng là Phật vị, và đó là vô thượng chính pháp như thế muốn thành Phật quả cần chứng chính pháp vô thượng, muốn ngộ nhập chính pháp vô thượng cần phải phát tâm vô thượng. Chính pháp phân thành ba thừa được gọi là quyền thừa chính pháp hay phương tiện chính pháp, chỉ có chính pháp thành Phật thông triệt từ thế gian chúng sinh đến xuất thế thánh nhân, không đâu không là Phật quả, biến khắp mười phương ba đời mới là thật chính pháp, cũng là cứu cánh chính pháp hay vô thượng chính pháp.

Cần hiểu rõ Phật có nghĩa là thật pháp, là cứu cánh, là vô thượng hơn là thói quen nghĩ Phật là một người có quyền năng hơn mọi người, vì lẽ này đức Phật dạy "bất dĩ sắc kiến ngã" đừng nhận Phật qua hình tướng, vì vậy "y pháp bất y nhân", y vào pháp đừng y vào tướng và đồng thời ngài nhấn mạnh "Phật vô tứ tướng" tức không có ngã tướng, nhân tướng, chúng sinh tướng và thọ giả tướng. Do vậy nơi chúng sinh huyễn hóa có một thứ thật duy nhất đó là Phật, như trong sóng tụ tan hư huyễn có một thật duy nhất là nước. Phật thật sự không phải là một ngã, một chúng sinh hay một tha nhân đối lập với chúng sinh mà Phật chính là gốc chân thật gọi là bản tâm của mọi chúng sinh huyễn hóa, nhờ yếu tố này mà hết thảy chúng sinh đều có thể thành, vì vốn là Phật. Kinh Hoa Nghiêm nói nếu không rõ điều này tức không hiểu chân tính là Phật thì không thể thấy được Phật, "bất liễu bỉ chân tính thị nhân bất kiến Phật", cũng vậy vô thượng chính pháp chính là thật pháp của mọi pháp bao quát từ thế gian pháp đến các pháp xuất thế phương tiện, mà không hề là pháp độc lập với mọi pháp nọ. Do vậy Kinh Tứ Thập Nhị chương xưng đức Phật là vô vị chân nhân, và như thế vô thượng chính pháp cũng có thể được coi là vô vị chính pháp, vô vị có nghĩa không có vị trí vì nó xuyên suốt hiện diện trong mọi vị trí, cũng có nghĩa là vô trụ.

Phật đã là bản tâm, như vậy bản tâm vốn giác, muốn giác ngộ tất chỉ cần nhận ra bản tâm, và dĩ nhiên phải phát khởi tâm này ra bởi đó là cửa chính yếu để vào đạo giác ngộ, nhận ra bản tâm là nhận được thật Phật, Phật ấy không chỉ riêng là Phật của bản thân mà cũng là "bản Phật" hiện hữu khắp mọi nơi, biến nhất thiết xứ, còn gọi là Pháp thân Phật, vì vậy nếu không phát tâm biết dựa vào đâu để nhận biết bản Phật, do đó đức Phật nói trong kinh Hoa Thủ "A Dật Đa thành Phật vốn không khó, nhưng khó do vì rất khó phát tâm". Điều ngu ngốc nhất của một người tu học Phật pháp là không tuân lời Phật dạy.

Tâm hay khẩu.

Hàng tu học thế gian Phật pháp, đôi khi hè nhau làm lễ phát bồ đề tâm long trọng trước tôn tượng, và cho đó là phát tâm rồi, thực là ngu ngơ, bởi nếu thật phát tâm thì tác dụng của tâm sẽ phát sinh lập tức, tác dụng đầu tiên vì muốn thượng cầu nên thực hành hạ hóa chúng sinh, nhờ vậy phát sinh công đức thông hiểu pháp độ sinh thay vì trước đó chỉ tu học và thông các pháp tự lợi. Có thông hiểu pháp độ sinh, trừ bỏ pháp tự lợi mới thâm nhập kinh tạng nơi bảo tạng dung chứa mọi trí huệ độ sinh bao la như biển cả, tín chúng cần hiểu trí huệ thanh tịnh của chư Phật đều là trí huệ vô ngã độ sinh, khác với trí huệ thế gian bất tịnh chỉ mưu lợi cho bản thân. Nhưng xem ra những người từ khẩu phát tâm bồ đề đều không được như vậy, nên rõ ràng họ chỉ phát khẩu bồ đề còn tâm vẫn dẫy đầy gai góc tham sân, trước và sau khi phát tâm, tâm họ vẫn vô động chuyển. Trí huệ của Phật pháp gắn kết với từ bi nên luôn đem lại công đức, còn thế trí luôn kèm theo vụ lợi cá nhân nên thường gây biết bao tai họa, đó là sự khác biệt giữa trí huệ nói tắt là trí với kiến thức thuộc thức của thế trí.

Cửa chính yếu vào thật đạo giải thoát.

Người chân chính quy y Phật đương nhiên phải phát tâm vô thượng, nương vào tâm vô thượng để học và tu vô thượng pháp, học vô thượng pháp hầu thành tựu trí huệ thanh tịnh quán sát căn tính chúng sinh, tu vô thượng pháp hầu phát triển từ bi tùy căn tính hữu tình mà hiện thân cứu độ. Sự tu học vô thượng này là chân thật đạo, đúng với bản hoài của chư Phật thị hiện nơi đời. Phát tâm là cửa chính yếu để vào cung trạch của Như Lai, cũng chính là bước vào thật đạo của chư Phật, người vào cung trạch sẽ lãnh hội như thật đạo, lên ngôi Pháp vương, trí huệ như biển, độ nhất thiết chúng sinh. Vì đại sự nhân duyên này Như lai mới xuất hiện nơi đời.

Phật giáo đồ đừng bỏ lỡ đại nhân duyên với đức Phật và chính pháp mà bỏ qua sự phát tâm mở cánh cửa chính vào thẳng bảo điện tiếp thọ chính pháp, làm Pháp vương tử, mà để cho tâm si mê hướng dẫn mở cánh cổng vào sân hay đi cửa hậu vào cung trạch chỉ để làm công quả cho Pháp vương. Phát tâm vô thượng bồ đề mới thật sự là tu học chân thật.

Tâm là cửa vào mọi cảnh giới, tùy theo cánh cửa tâm của bản thân mà chúng sinh bước vào một trong mười cõi. Tâm bồ đề hay vô thượng là đại môn, cửa lớn thông hết mười cõi, tự tại vào ra, Bồ tát dùng tâm này thị hiện biến khắp các cõi độ sinh vô ngại, Tỉnh Am đại sư nói "trước là phát tâm vô thượng bồ đề, sau là tu tập độ sinh, thì Phật sẽ thành, chúng sinh sẽ độ được". Hãy phát tâm làm cây đại thọ hấp thu vô thượng chính pháp, che mát muôn loài thay vì phát tâm tự lợi làm loài cỏ dại, chỉ hấp thu được ít ỏi thiện pháp không đủ để tự che mát nói gì đến cho tha nhân. Người có đại nhân duyên với chư Phật tất giác ngộ được cửa chính yếu để vào đạo, nhất là những ai xuất gia cầu giải thoát không thể không phát tâm vô thượng giác ngộ này. Tránh né hay từ chối phát tâm là chối bỏ giải thoát, một hiểu biết u mê chôn vùi giác ngộ đến tận vị lai.

Cổng cầu nguyện.

Cầu nguyện là một nhu cầu thiết yếu của nhân loại, bất kể chủng tộc, văn hóa, truyền thống hay tôn giáo nào đi nữa cũng có chung một tập quán cầu nguyện, và vì thế cầu nguyện là sinh hoạt chủ yếu cho các tín đồ tôn giáo, nó là cửa chính yếu của chùa chiền, thánh đường, đạo quán… tuy nhiên cổng này phân làm đôi ngả, một tiêu cực và một tích cực, nhưng đối với thật đạo của Phật giáo thì cầu nguyện chỉ là cổng vào sân mà thôi.

Khi mong mỏi điều gì được như ý thế nhân thường cầu sự trợ giúp của các bậc họ cho là linh thiêng như trời Phật thánh thần, thực tế thì trong vô vàn lời cầu xin của cá nhân hay tập thể họa hoằn lắm có được vài thành tựu, phải chăng các vị ấy không linh?. Có những lý do để không linh, như lời cầu xin chỉ có lợi cho bản thân mà gây tai họa cho người, hay như những sự xin xỏ cho tội ác được thành tựu hoặc chúng không bị phát giác, nhưng quan trọng hơn cả là người cầu xin không đủ phúc duyên để được như ý.

Người chăm tu phúc huệ thường cầu mong việc lợi ích chúng sinh, nên gặt hái được nhiều công đức, nhờ vào công đức này đủ để thành toàn mọi ước nguyện lợi sinh. Người cầu nguyện cần dựa vào công đức hay phúc duyên của bản thân nhiều hơn là nhờ vào lực của Thánh thần, dụ như nếu họ đủ công đức để được như ý, thì khi họ cầu cho người thân đang bị nạn vì điều đó có thể khiến họ buồn khổ, người thân có thể thoát khổ nạn nhờ vào phúc luôn được như ý của họ. Vì vậy việc cầu nguyện có thành tựu hay không tùy thuộc vào phúc đức của người cầu cũng như kẻ được cầu, nếu người cầu có nghiệp khổ sâu nặng thì mọi sự cầu nguyện thoát khổ của họ vô phương thành tựu, có vậy họ mới là kẻ vô phúc, bởi nếu thành tựu hóa ra họ là người có phúc ư? và nếu phúc của người cầu kém hơn nghiệp khổ của kẻ được cầu thì cũng không thể linh ứng, nếu người cầu phúc lớn hơn kẻ được cầu thì có khả năng linh ứng. Do đó muốn cầu nguyện được thành tựu cần phải có đủ phúc báo, vì lẽ này đức Phật dạy ngài Mục Liên phải thỉnh các vị tăng thanh tịnh có công đức cầu nguyện mới cứu được tội khổ sâu nặng của địa ngục. Ngay người tại gia cũng tin tưởng vào sự cầu nguyện của tăng ni vì cho rằng người xuất gia có công đức, nên hễ có việc cần cầu là phó thác hết cho chùa, như thế lẽ ra thay vì chăm cầu nguyện, đồ chúng phải chăm hành thiện tu phúc, bởi nếu không đủ phúc duyên hay vô phúc thì họ có tự cầu hay thỉnh bậc cao tăng cầu dùm cũng vô tác dụng, cứ xem ngày rằm mỗi năm đồ chúng đều cầu an hết chùa này đến chùa nọ mà quanh năm vẫn ăn chung ngủ cùng với âu lo bất ổn, không chỉ một đời mà tiếp nối đến tận vị lai, chung quy chỉ vì cầu xin mỗi ngày, mà tu phúc thì vài năm một lần, xin thừa phúc thiếu nên chẳng nhận được gì ngoài cuộc sống lao đao vất vả, song vẫn chưa chịu tỏ ngộ, cứ càng khốn khó càng hăng say cầu cúng xin xỏ. Người có phúc chỉ chăm hành thiện ít cầu nguyện, trái lại kẻ bạc phúc lười hành thiện, chăm cầu xin, những điều họ cầu đều không ngoài mong mỏi được phúc như ý, nhưng phúc chỉ là quả tất nhiên của nhân hành thiện, chẳng liên quan gì đến cầu cúng, ai dựa vào cầu cúng để được phúc chỉ là kẻ nằm chờ sung rụng, ôm cây đợi thỏ. Bồ tát thường hằng độ sinh, chưa từng cầu nguyện, phàm phu cầu xin muôn triệu kiếp, chưa hề lợi sinh.

Bồ tát tuy thệ độ nhất thiết chúng sinh nhưng cần phải hữu duyên mới độ được, vì vậy đồ chúng muốn được cứu cần phải kết duyên lành với ngài qua việc y giáo phụng hành, cứu độ sinh linh, như bệnh nhân muốn khỏi bệnh phải tuân thủ trị pháp của lương y. Đạo Phật coi độ sinh là công đức tối thượng, vì chỉ công đức đó mới đưa đến Phật quả, người thiếu nhân duyên với công đức này sẽ không tiếp nhận được sự cứu độ của Bồ tát, bởi được cứu là phúc phần và những kẻ ác nghiệp sâu dày làm thế nào lại nhận được phúc phần này. Vì vậy phúc đức là điều kiện ắt có và đủ để giúp cầu nguyện được linh ứng. Người cầu kẻ nhận đều cần có phúc báo, nếu phúc mỏng nghiệp dày thì cầu nguyện cũng như không mà thôi.

Phật giáo đồ ngày nay đa số lấy việc thờ phụng cầu nguyện làm sinh hoạt chính yếu nên phải hiểu rõ mọi vấn đề liên quan đến cầu nguyện mà không được mê tín nghe theo tà thuyết thiết lễ cúng tế cầu xin bất kể thứ gì với chỉ một điều kiện duy nhất là chi tiền cúng lễ, cầu nhỏ chi nhỏ, cầu lớn chi lớn, chả thế mà dân gian có thành ngữ "có tiền mua tiên cũng được", chỉ có điều không biết các bậc Thánh thần có nơi tiêu tiền hay cần mua sắm thứ gì không?, và họ có dùng đến những thứ lễ vật mà kẻ dung tục cho là trân quý dâng cúng, hay nó chỉ là rơm rác đối với các bậc phúc cao đức trọng có thần thông ban phước diệt họa kia, như vậy tiền và lễ vật hẳn không mua được tiên, bởi tục nhân dùng tiền nuôi thân, còn Thánh nhân dùng đức nuôi thân, do vậy Phật Thần không nhận hối lộ, chỉ nhận tấm lòng thành trong sạch cầu thỉnh việc nhiêu ích hữu tình.

Đồ chúng khi cầu nguyện phải thành tâm tự cầu hay tham gia cầu nguyện cùng chư tăng mà không được chi tiền giao cho chùa bao trọn gói một cách vừa lười vừa không thành tâm, lễ vật là hành thiện cứu giúp muôn loài như phóng sinh, bố thí, cầu nguyện thành tâm và thanh tịnh như vậy mới cảm ứng được Phật thần, tránh nghe theo thầy cúng bói toán lừa phỉnh mà dâng lễ cúng tiền để được linh ứng, nhưng rồi tiền mất tật mang, thầy cúng cũng nghèo kiết xác sống nhờ vào sự mê tín, nếu họ cầu cúng linh nghiệm ắt đã cúng cho bản thân được cao sang quyền quý, có đâu cúng bữa nào ăn bữa nấy, không cúng đến cháo cũng không có mà húp. Người xuất gia phải chỉ dạy đồ chúng cầu nguyện đúng pháp, không được mở cổng cúng bái mê tín này cho ma vào, bởi chúng sẽ dẫn theo vô số đồ chúng của đức Phật vào cổng này để ma hóa họ và biến đạo tràng giác ngộ thành hang ổ của ma.

Riêng về vấn đề cầu siêu chư tăng ni cần phải chỉ dạy đồ chúng am hiểu đúng chính pháp về việc cầu siêu. Ý nghĩa của cầu siêu là gì? Siêu chẳng qua là siêu thoát khỏi các cõi khổ, sinh về cõi an lành, cầu siêu không có nghĩa cúng cơm cho vong ăn, vong không cần ăn bằng cần được sinh về chốn bình yên, và khi thác sinh rồi thì không còn về ăn cơm cúng hay nghe kinh cầu. Chỉ những vong nhân nào trong 49 ngày chưa thể thác sinh thì cần phải cầu siêu bằng cách tạo các thiện pháp hồi hướng công đức, cũng như thiết lễ trai tăng, thỉnh pháp, dùng tài thí và pháp thí hồi hướng cho vong nhân siêu thoát sinh về chốn an lạc, quá 49 ngày vong sẽ thác sinh và khi ấy cầu siêu không còn giá trị, bởi vong nhân không thể vất vưởng vì không thuộc về cõi nào, nếu đã không thuộc về cõi nào, vong sẽ không lai vãng đến được bất kì cõi nào vong không thuộc về, như thế vong không đến được cõi người nơi phúc cao hơn cõi vong để thọ nhận cơm cúng. Nếu mỗi năm mỗi cầu thì sự cầu đi cầu lại này không có hiệu quả và đã vô hiệu thì chẳng cần cầu, còn như có hiệu nghiệm thì sau khi cầu vong đã đi thác sinh rồi, nên hà tất phải cầu cúng hàng năm.

Các cổng giúp Ma thâm nhập bảo điện.

Thiên ma Ba Tuần nói với đức Phật "hiện tôi không làm gì được ngài, nhưng sau khi ngài nhập diệt tôi sẽ cho thuộc hạ trà trộn vào cung trạch của ngài để nhiễu loạn đồ chúng của ngài", và Ma vương đã không dọa suông, càng lúc trong bảo điện của Như Lai xuất hiện càng nhiều tay chân và ma pháp phá hoại chính pháp. Ma thâm nhập vào cung trạch Như Lai nhờ nội gián mở cổng cho chúng thâm nhập bảo điện.

Cổng bói toán mê tín.

Do không phát tâm, không cầu giác ngộ, chỉ mong cầu dục lạc, xây chùa tạo tượng thờ Phật như vị thần bảo hộ, những người này coi ngôi chùa đó và sự tôn thờ đức một vị Phật bảo hộ dục lạc thế gian là chính nghĩa, thay vì tu tập giác ngộ và dùng chùa làm nơi dẫn dắt đồ chúng đồng tu giải thoát, họ biến chùa thành nơi cúng tế, dâng lễ, bói toán, cầu xin tài lộc theo tín ngưỡng dân gian bỏ Phật ngồi chơ vơ giữa đám người vào ra cầu được dục lạc, ngày qua ngày xem ma dân thao túng bảo điện, gieo quẻ xin xăm "Phật bà", coi ngày tốt xấu làm ăn cưới hỏi, thậm chí thờ Phật an vị cũng phải xem ngày coi hướng, thử hỏi chư Phật Bồ tát có dựa vào ngày hay hướng tốt để cứu khổ cứu nạn không? Quý ngài có úy kỵ ngày và hướng xấu nào không?, Phật giáo đồ cần chư Phật hay cần ngày tốt?, ngày tốt bảo hộ mình hay Phật bảo hộ?, đồ chúng thờ phượng ngài vì tin rằng ngài sẽ bảo hộ mình bất cứ lúc nào nơi đâu mình gặp chuyện xấu, nhờ vào công đức hủy diệt mọi nỗi khổ ở thế gian, ngài biểu hiện cho điều an lạc tốt đẹp nhất, vì vậy phàm bất cứ khi nào ở đâu có Bồ tát đều là ngày tốt nơi tốt, nếu chỉ tin vào ngày tốt để làm ác thì nó sẽ là thảm họa, nhưng nếu có Phật trong tâm thì mọi nhân ác đều bị diệt từ trong trứng nước nên luôn an lành, mà chẳng có ngày giờ tốt nào có được, nếu hiểu Phật là ngày giờ và phương hướng tốt linh động biến khắp ngày giờ phương hướng không cố định như những ngày tháng trong lịch, thế thì sao thờ Phật lại phải xem ngày?, nếu thờ Phật phải xem ngày thì tụng kinh cũng phải xem ngày ư, và rồi khi gặp nạn muốn niệm Bồ tát cầu cứu cũng phải xem ngày tốt mới dám mời ngài đến cứu mình sao?. Ngẫm xem vào giờ khắc đen tối nhất hay ở bất cứ phương hướng nào bi thảm tột cùng mà có Bồ tát xuất hiện thì giờ khắc hắc ám kia và phương hướng khổ đau nọ đều sẽ trở thành hạnh phúc và an lạc, như thế Bồ tát mới thật sự là ngày giờ và phương hướng tốt, và dĩ nhiên thờ phượng ngài không cần đến ngày giờ hay phương hướng tốt xấu. Muốn được mọi sự an lành mê nhân chọn ngày giờ và phương hướng, trí giả xem quả chọn nhân. Liễu tri nhân quả là trí huệ của chư Phật, mê muội nhân quả là vô minh của nhất thiết chúng sinh.

Ôi! chẳng thấy thiện nam tín nữ đi chùa lễ Phật nào đếm xỉa đến giải thoát, chỉ chìa tay xem số đoán quẻ, xin ngày cúng lễ, thế nhưng phàm tăng lại cho đây là phương tiện để thiên hạ đến chùa, nhưng sự thật đó chỉ là cổng phương tiện mở ra cho ma hiên ngang vào bảo điện với tư cách là người tài trợ cho nguồn tài chính thu nhập chính yếu và phong phú nhất của chùa, người đi chùa vì tà pháp mà không vì chính pháp giải thoát, thì chùa chẳng qua chỉ là đạo tràng của ma, núp bóng già lam, tội phá đạo phá chùa này những kẻ mở cổng hẳn phải chịu trách nhiệm.

Cổng đốt vàng mã.

Một số tự miếu còn đồng lõa với tệ nạn đốt giấy vàng giả gửi lậu xuống cõi dưới, dối gạt từ cõi dương đến cõi âm, dân gian bị bịp ngỡ là ông bà mình định cư vĩnh viễn ở âm ty, và mấy thứ đồ giả bằng giấy đó là tài sản được dùng hợp pháp ở cõi âm, họ lại qua mặt Diêm chúa tự in tiền cho những kẻ bị giam cầm và quỷ sứ thuộc hạ của Diêm vương tiêu dùng mà không xin phép ngài, quả là sự xúc phạm khó tha thứ, lại có nhiều gã dở hơi còn kể mộng thấy bố về khóc mếu máo bảo con gửi những thứ kê khai sau để bố hối lộ cho quỷ Ngưu bàng chiên bớt lửa lại, cưa nhẹ tay hơn, không rõ Diêm vương có biết việc này không? Hẳn với thần thông của bậc cai trị bọn ngu ác chắc chắn ngài biết rõ gốc gác của những kẻ chuyên làm đồ giả, lừa lọc tha nhân, dối gạt quỷ thần và kẻ tuồn đồ lậu xuống âm ty thông qua chùa miếu, chờ tới khi mạng chung mấy kẻ đó sẽ phải trả lời tội in tiền giả, làm hàng giả, nhập lậu không giấy phép trước vành móng ngựa của địa ngục, nghe đâu trong kinh nói dưới đó không có án tử hình vì dưới đó chỉ có kẻ mãn hạn địa ngục mới may mắn được chết để đầu thai cõi khác, song chớ vội mừng, dưới ấy thường xem xét tùy theo tội nặng nhẹ mà tuyên án hình phạt bao nhiêu lần chết đi sống lại đồng nghĩa với chiên cưa cắt chặt bao nhiêu lần, đại để như cho vào chảo chiên tới chết, vớt ra sống lại, đưa lên thớt cưa làm nhiều khúc đến chết, lại đem qua thứ hình cụ khác thì sống lại, cứ thế chết đi sống lại đến khi nào đủ số án phạt mới ngừng, hóa ra án phạt tưởng nhẹ ở đây cũng bằng án tử hình nhiều kiếp trên dương thế, thực hãi hùng, quả là địa ngục danh bất hư truyền. Có điều vì sao người gửi tiền giả và đồ mã không nghĩ dưới địa ngục ngoài nhà lao, gông cùm trói buộc, chảo dầu cột đồng, bàn cưa ra làm gì có siêu thị, nhà hàng, karaoke đâu mà tiêu tiền, lại ai cũng bị nhốt chung thân đâu có rảnh mà đi lang thang giải trí, ở đó quanh năm chỉ có hai mùa là mùa chiên rán và mùa cưa cắt, thực bi đát.

Những thứ tà vạy mê tín này phải bị chùa chiền cấm cửa, tăng ni không thể mở cổng cho những thứ này du nhập vào chốn già lam làm hoen ố chùa chiền, khiến tín đồ ngộ nhận sự mê tín này là của Phật giáo, hiện giờ đã có vô số đồ chúng đốt vàng giả cho ông bà, đám này trù ẻo ông bà ở địa ngục vĩnh cửu, mặt khác thì dâng sớ cầu siêu dịp Vu lan, nếu dâng sớ linh ứng cha mẹ ông bà đều đã siêu sinh, thì còn đâu để cúng giỗ đốt vàng mã, nếu tiếp tục cúng và đốt có nghĩa tin dâng sớ cầu siêu chẳng có chút hiệu nghiệm, vậy thì đừng nên tiếp tục dâng sớ nữa.

Lại có nhiều chùa còn bán hậu cho đồ chúng, ai mua hậu cho người mất thì đến ngày giỗ chùa sẽ tự động cầu siêu dùm cho họ, chả hiểu cầu siêu thế nào mà vong không siêu nên năm nào cũng đến hẹn lại lên, mỗi năm mỗi cầu, nếu bảo đảm cầu là siêu thì chỉ cầu một lần là xong, cần gì phải mua hậu để được cúng mỗi năm, thế nhưng hàng đồ chúng vừa vô trí vừa lười nên bán cái chuyện cầu cúng cho chùa bằng cách mua hậu.

Cổng sao hạn.

Nhiều chùa mở cổng "cúng sao giải hạn" cho tà pháp xâm nhập già lam. Thay vì dạy đồ chúng coi trọng nhân quả, tránh dữ làm lành, để khỏi đọa lạc, thì vẽ chuyện bịa ra cúng sao giải hạn, để lách luật nhân quả, đút lót sao hạn thông qua môi giới chùa chiền, né tránh quả báo, từ kẻ tin đến người bày đều bị ma ám sai sử phá hoại già lam. Từ kẻ cúng đến người cầu đều u mê chả biết sao hạn là giống gì, ở đâu ra và bất kể đạo Phật không thừa nhận mấy thứ tà tín đó, kẻ chủ lễ vẫn dùng nghi thức Phật giáo vào việc cúng sao giải hạn thứ bị coi là mê tín để thu tiền, thực mỉa mai không biết tàm quý, tai họa nhất là khiến đám ngu nhân mê muội tin theo đám đông và chùa, nên dâng sớ cúng tiền cho sao để giải hạn xấu, ấy vậy mà trong năm vẫn đón hết hạn này đến hạn kia, đời sống vẫn rã rời ê chề, chẳng biết đến thuở nào sao hạn mới chấm dứt làm tiền.

Cổng oan gia trái chủ, và duyên âm.

Có chùa lại bày vẽ chuyện hồn ma theo đòi nợ gọi là oan gia trái chủ, muốn giải trừ phải trả số tiền mà người môi giới của vong linh thường là trụ trì hoặc đệ tử thân tín bịa ra. Nho gia nói "nhất ẩm nhất trác giai do tiền định" có nghĩa ngay một miếng ăn một miếng uống cũng đều là tiền định, tức số mạng đã định trước. Đạo Phật cho tiền định ấy là nhân quả, mọi sự đều vận hành theo quỹ đạo của nhân quả, không một điều gì nằm ngoài được nhân quả, như vậy nhân quả đã định sẵn, chạy trời không khỏi nhân quả, Phật pháp gọi là quả báo, ác giả ác báo, thiện giả thiện báo, đời nay giết người, đời sau bị người giết, giết đi giết lại không ngừng, cho đến khi một người vứt bỏ dao giết xuống, nhất định không giết, khi đó nghiệp sát giữa hai người mới ngưng, đời này ăn cá, đời sau bị ăn lại, ăn qua ăn lại cho đến khi một người nhất định không ăn mà còn thả mới chấm dứt được nghiệp nợ này, sự giết qua giết lại, ăn qua ăn lại chẳng qua là món nợ lẫn nhau gọi là oan gia trái chủ được nghiệp báo xử lý công minh theo nhân quả, mà không có hồn ma của người hay cá nào tự đi đòi nợ. Trải qua luân hồi chúng sinh không nhớ nghiệp cũ nhưng nhân quả vẫn cho ra quả tốt hay xấu theo nhân đời trước, chẳng ai nhớ ai để đòi nợ hay trả ân, nhân quả gánh vác và giải quyết công bằng hết mọi món nợ ân oán, bởi vậy trong cuộc sống có nhiều điều ngoài dự liệu như bỗng dưng có kẻ ghét chỉ muốn ta khổ, lại có người thương sẵn lòng giúp đỡ, đây chẳng qua là quả của oan gia trái chủ, hơn nữa ai cũng vừa là chủ nợ vừa là con nợ, không một ai trong cõi đời này không hề nợ cũng như không có người nợ, được cứu giúp là mang nợ, bị tổn hại là chủ nợ, càng được giúp càng nợ nhiều, càng bị hại càng có nhiều món nợ để đòi, xét cho cùng thì ai cũng nợ ngập đầu và có món nợ đòi mãi không hết, nếu vong hồn nào cũng tự đi đòi nợ và trả nợ thì sáu cõi đại loạn, âm dương hỗn độn bất phân, thử nghĩ xem trái chủ A đòi nợ B, trái chủ C đòi nợ A, rồi có thể trái chủ B đòi nợ C, trong trường hợp này chẳng hiểu có cấn nợ được không, nhưng may nhờ nhân quả chí công vô tư giải quyết công bằng êm thắm, mọi món nợ sẽ được trả trong tương lai bất luận nợ tốt hay xấu, nợ tốt thì tự dưng được con nợ tận tình giúp đỡ, nợ xấu thì bị con nợ đày đọa hành hạ cho đến khi hết nợ, thậm chí là sát hại vô cớ như những vụ án mạng xảy ra mọi nơi, chỉ mới giáp mặt đã lấy mạng nhau, nếu đã có máu sát nhân sao không giết những người hắn đã từng gặp mà nhè ngay người mới thấy là ra tay, nếu đó không phải là oan gia trái chủ thì chả có nhà tâm lý nào giải thích được, đến ngay chính hung thủ cũng không biết rõ vì sao, chỉ có nhân quả thấu tỏ nguồn cơn. Oan gia trái chủ là thế mà không nhảm như những gì xảy ra ở đền chùa. Tuy nhiên không bao giờ nợ cạn kiệt trong vòng quay vay trả trả vay, nếu nợ tốt tức phúc báo hẳn không vấn đề, nợ xấu tức nghiệp khổ thì chỉ bao giờ trái chủ chịu xóa nợ, như không làm các việc giết hại chúng sinh, bấy giờ nợ xấu mới kết thúc được, thế nên làm gì có việc oan hồn có khả năng tự tại theo đòi nợ, thực nhảm nhí, oan hồn nào cũng vất vưởng vừa không đủ phúc thác sinh, vừa không đủ trí để tìm cách thác sinh, lại còn gánh nhiều món nợ trên thân, thì làm gì có trí huệ nhận biết con nợ giờ là ai và ở đâu, để tự tại tìm đến, đơn phương đòi nợ mà không cần nhờ đến nhân quả. nếu vong hồn biết được và còn tung tăng theo gót con nợ, thì còn gì là hồn ma nữa mà là bậc thần thông tự tại đó đây thấy biết quá khứ và tương lai của tha nhân, đã vậy tất phải nhận ra mọi thứ đều chỉ là nhân quả của kiếp vô minh huyễn hóa, có gì thật để đòi?, Ôi! chẳng qua ngày xưa có gã bị tâm thần bất ổn, mất ngủ thức khuya bịa chuyện dọa trẻ con và đám dở hơi vô não, gã nào ngờ chuyện bịa trong đêm tưởng chừng giải trí cho vui dè đâu lại được một số tăng ni học hỏi lãnh thọ và mở cổng cung nghinh pháp bịa đó vào chùa, quý vị này diễn giải pháp oan gia ấy rất thông thái làm đồ chúng tin phục sợ hãi và sẵn sàng cúng lễ đóng tiền trả nợ oan gia theo thầy môi giới đề ra, vong hồn oan gia nọ lãnh tiền và phẩm vật rồi mang đi về đâu tiêu chẳng ai hay ngoại trừ kẻ môi giới.

Thầy bói, thầy pháp đồng bóng cũng bịa chuyện duyên âm để làm tiền và lợi dụng thân xác đám ngu nhân mê tín. Những thầy mo cũng như bà đồng bà bóng bói toán, xem tướng bịa chuyện khách bói bị người âm thầm yêu trộm nhớ đeo theo khiến bị bệnh âm và làm ăn khó khăn, cần phải dâng lễ cúng kiếng để cắt duyên không cho người âm theo nữa. Tùy theo thầy dạy mà cắt duyên có nhiều cách thức như đến chùa thỉnh tăng cầu Phật giải trừ, hoặc dâng lễ nhờ thầy pháp gọi hồn giải duyên, hoặc dùng phong thủy hay bùa ngải yểm…

Đạo Phật đã không chấp nhận các thứ mê tín như cúng sao giải hạn, oan gia trái chủ thì dĩ nhiên duyên âm cũng không ngoại lệ. Đã không có vong nhân nào vất vưởng chẳng thuộc cõi nào đi đòi nợ hẳn nhiên cũng không có kẻ âm nào đi đòi yêu người dương được, cả sáu cõi luân hồi do nghiệp nhân quả sai khác nên từ mọi sinh hoạt cảm thọ đến tư duy đều riêng biệt và không cảm nhận được cảnh giới của nhau, nên âm dương đôi ngả không thể tương tác với nhau, do vậy mà thầy bùa, thầy pháp, cô đồng bóng mới tha hồ bịa chuyện mê tín. Tình ái là một thứ khí giới lợi hại nhất của Ma vương, đã được sử dụng trong cuộc chiến với đức Phật dưới cội cây bồ đề, không ai vượt qua cửa ái nổi ngoài bậc giác ngộ, tục nhân khổ vì ái, ác vì ái, liều chết vì ái, bỏ đạo theo ái, thậm chí ái bất thành thì giết người hoặc tự giết mình hay cùng giết nhau. Kẻ âm nọ đã biết yêu và theo người dương tất có thần thông tương tác với cõi khác, liệu các thầy mo sống nhờ mê tín hèn kém kia có đủ phúc lực ngăn cản được không, hay sẽ bị người âm vặn cổ vì dám phá đám cuộc tình âm dương, thực tế thì vấn đề của người âm là lo đi thác sinh giải thoát khỏi cõi không có gì ngoài u ám lạnh lẽo, còn lòng dạ nào lo yêu với đương lại còn yêu kẻ cõi khác thực khôi hài, chỉ có kẻ nghiện hài mới tin chuyện ma tếu này. Phật giáo đồ bất luận xuất gia hay tại gia cũng không được phép mở cổng "cắt duyên âm" vác tà pháp vào chùa cầu cúng, đệ tử Phật cần phải có trí huệ nhận chân được chính với tà để đóng lại mọi cánh cổng được Ma dùng làm chỗ xâm nhập vào cung trạch của Như Lai, hòng nhiễu loạn chính pháp.

Kết luận

Những ai đi chùa để thọ bát, huân tu, học hỏi giáo lý, nghe pháp và đọc tụng kinh điển đều là những người vào cửa chính của chùa xứng đáng là hàng cận sự của Tam bảo. Những ai đến chùa cầu giải thoát bằng phát tâm bồ đề tu tập trí huệ và từ bi độ sinh đều đã vào cung trạch của Như lai qua cửa chính yếu, đó là đệ tử thanh tịnh và là quyến thuộc của ba đời chư Phật. Còn những kẻ đến chùa để xem ngày giờ phương hướng, xin xăm bói quẻ, cầu cúng đồng bóng, giải trừ oan gia trái chủ, dâng sao giải hạn đều là những nạn nhân của tà sư, tà giáo được dẫn vào chùa bằng các cánh cổng của ma.

Nói chung những cánh cổng đó được hàng tăng ni thiếu tu vô huệ, danh văn lợi dưỡng mở cổng cho tà ma, vô minh, dị đoan ào vào gây ô nhiễm làm hỗn loạn chốn thanh tịnh địa, phá hoại chính pháp để trục lợi, đó quả là hành vi của đám sư tử trùng.

Trên con đường tu tập giải thoát khó khăn cam go nhất là phát tâm vô thượng và gìn giữ tâm này, rất nhiều người xuất gia ban sơ tỏ ra dõng mãnh phát tâm nỗ lực mở cửa giải thoát, nhưng sau một thời gian bị ma cám dỗ cảm thấy phát tâm vừa mệt mỏi vừa bị đa số đồ chúng bỏ rơi, nên thối tâm quay sang thương thảo chia chác lợi lộc với ma, trở thành kẻ nội gián mở các cánh cổng phương tiện cho ma, từ người cầu giải thoát trở thành tay mắt của ma để được hưởng thụ lợi dưỡng. Thực đáng tiếc vô cùng, những kẻ này chọn lợi dưỡng mà bỏ chân lý, khác nào kẻ ngu đốt trầm làm than, song họ vẫn đinh ninh đó là cách duy trì ngôi chùa. Ôi! Họ chỉ biết giữ chùa mà không biết giữ đạo, trọng chùa hơn chân lý, khác nào gã ngốc "giữ gìn cửa nẻo" trong kinh Bách Dụ, chạnh nhớ trước kia một thầy bắt lỗi tôi "thầy thuyết pháp có đôi khi gây hại cho chùa", tôi đáp "nếu tôi nói sai chính pháp làm tổn hại chùa, tôi sẽ sám hối trước chùa, còn như tôi nói không sai chính pháp mà chùa bị tổn hại, chùa có chấp nhận sám hối và sửa đổi không?", thầy ấy im lặng. Ôi! Chùa chỉ là công cụ của tăng, nếu gặp bậc cao tăng chùa là cửa nhập đạo giải thoát cho chúng sinh, nếu chẳng may gặp phàm tăng lợi dưỡng, chùa chỉ là cổng vào hang ổ của Ma. Ma vương có năng lực ma hóa mọi sự, nên văn hào Shakespeare mới nói "Lucifer sẵn sàng sử dụng Thánh kinh khi có lợi cho hắn".

Khi được hỏi về hiện tượng xin xăm bói toán trong nhiều chùa, Ấn Thuận đại sư đáp "Đức Phật cấm triệt để những thứ này, nhưng tùy chùa tự ý cho phép, tuy nhiên người xuất gia cần hiểu bất cứ lợi dưỡng nào cũng không hơn được lời dạy của đức Phật". Những kẻ lợi dưỡng ấy sợ giữ chân lý sẽ chịu cô độc và bần hàn, những tâm lý yếu hèn này cần hiểu rằng chân lý không bao giờ đưa đến quả chết đói hay khổ, ngẫm xem đức Phật một mình tìm kiếm chân lý và sau đó chân lý này đã xây dựng cùng nuôi dưỡng biết bao chùa chiền và tu sĩ ròng rã suốt 27 thế kỷ và còn tiếp nối nếu đệ tử Phật biết uống nước nhớ nguồn, quyết báo đền hồng ân chư Phật, phát tâm lập nguyện độ nhất thiết chúng sinh. Nếu như cảm thấy sự đáp đền ân Phật là nan hành không thực hiện nổi thì ít nhất cũng đừng đem chân lý đổi lấy cơm ăn áo mặc.