Sa Di Luật Giải Trọn Bộ 2 Quyển

294 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Kỉnh vân : Tảo địa đương linh tịnh, bất đắc hữu tích, hữu tức thời tảo khước.

BÁ DUYÊN kỉnh vân : Tảo địa đắc ngú công đức : Nhất tự trừ tâm cấu, nhị trừ tha cấu, tam khử kiêu mạn, tứ điêu phục tâm, ngũ tăng trưởng công đức, đắc sanh thiện xứ.

Tẩy nội y, tu thập khử cơ sắt phương tẩy, Tiểu giả danh "cơ", đại giả danh "sắt", thập tịnh nhỉ tẩy phương vô thương sanh chỉ quá.

Hạ ngoạt dụng thủy, bồn liểu tu phúc, nhược ngưỡng tức trùng sanh.

Hạ ngoạt trùng sanh vô thời, ngưỡng tắc hữu dư thủy, cố trùng sanh. Phàm tẩy "tịnh y", bồn, bất đắc dụng tẩy túc, cập tẩy hạ y miệt đẳng. Sái thời can thượng, diệc bất đắc tương xúc bất đắc hàm thủy tốn "pháp ỳ".

Bất đắc nhiệt thang, bát địa thượng.

Thương sanh cố dã, diệc bất đắc dĩ nhiệt thang, nghiêu hỏa diệt.

Nhất thiết mễ miến sơ quả đẳng, bất đắc khinh khí lang tạ, tu gia ái tích.

Kim sanh bất tích vật, lai thế vô thọ dụng.

Huống "thường trụ", "chúng tăng" chi vật, nhi bất thâm gia hộ tích khả hồ ?

"NHẬP DỤC" ĐỆ THẬP NHỊ.

Tiên dĩ thang tẩy diện, tùng thượng chí hạ, từ từ tẩy chi.

Nhược biệt hữu tịnh thủy, tắc bất nghi dĩ dục thang tẩy diện. Dục tất xuất ngoại, đương dụng tháo đậu, hoặc khôi thổ, tái tam tịnh tẩy lưỡng thủ, nhiên hậu tẩy diện. VIỆT DỊCH THIẾN OAI NGHI TĂNG CHÚ 295

Kinh THẬP GIỚI nổi : Quét đất phải cho sạch đừng cho có dấu, nếu có liền phải quét lại.

Kinh BÁ DUYÊN nói " Quét đất thì được năm món công đức : 1.- Trừ tâm nhơ mình. 2.- Trừ nhơ cho người. 3.- Bỏ tánh kiêu mạn. 4.- Trừ dẹp vọng tâm. 5.- Lớn thêm công đức, đặng sanh cõi lành.

Giặt áo trong, phải lượm bỏ rệp rận mái giặt.

Thứ nhỏ gọi là : chứ "Cơ". Thứ lớn gọi là : chứ "Sắc".

Lượm hết rận rệp rồi giặt, mới khỏi cái tội sát sanh.

Tháng mùa Hạ, dùng nước, dùng rồỉ phải úp chậu xuống, nếu để ngửa ắt sanh trùng.

Bởi tháng mùa Hạ, trùng sanh không chừng. Bằng để ngửa, thời còn nước dư trong chậu, nên trùng sanh.

Phàm để chậu giặt "Tịnh y", chẳng nên lấy rửa chân và giặt quần, vớ, các vật. Lúc phơi trên sào, cũng đừng cho đụng nhau, và đừng ngậm nước phun pháp y.

Chẳng đặng nước nóng đổ trên đất.

Vì chết trùng vậy, cũng chẳng đặng lây nưđc nóng tưới cho lửa tắt.

Tất cả gạo, bột, rau, trái v.vẻỉ. chẳng đặng khỉnh bỏ bậy bạ, phải sanh lòng yêu tiếc.

Đời nay không tiếc của, đời sau không có mà dùng, việc đời còn vậy. Huống chi của "thường trụ", "Chúng Tăng" mà hòng không râ't thêm lòng thương tiếc hay sao ?

BÀI THỨ 12 : "VÀO NHÀ TAM"

Trước lấy nưác nóng rửa mặt, từ trên đến dưới từ từ rửa đó.

Bằng riêng có nước sạch, thời không nên lấy nước tắm rửa mặt. Tắm rồi ra ngoài, phải dùng nước tháo đậu (xà bông) hoặc đất rửa hai tay đôi ba lần cho sạch, vậy 296 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

ÔN THẤT Kỉnh : Tẩy dục năng trừ thất bịnh Nhất tứ đại khỉnh an, nhị trừ phong khí, tam trừ tê thấp, tứ trừ hàn lảnh, ngũ trừ nhiệt khí, lục trừ cấu uế, thất thân thanh mục minh. Nhiên diệc bất đắc sổ tẩy, trừ thời nhơn duyên.

Bất đắc thô tháo, dĩ thang thủy tiện lân.

nhơn, bất đắc dục đường tiểu di.

Tiểu di, hoặc vân : "Tiểu hành", hoặc vân : "tiểu giải", hoặc vân : "tiểu tịnh", hoặc vân : "tiểu tiện", tịnh địa thượng bất khả di, huống dục đường trung. TĂNG HỒ Kỉnh vân : "Tỳ kheo" tai tỉnh địa, đai tiểu tiện lợi, bất trạch xứ sở. Dĩ thị nhơn duyên, nhập "Địa ngục" trung tánh tác nhục xí tỉnh; hỏa thiêu thọ khổ bất tức.

TRANG NGHIÊM BỬU VƯƠNG Kinh vân :

"Nhược ư thường trụ địa di thóa giả, thị nhơn sanh ư "Ta La Thọ" trung vi châm khẩu trùng, kỉnh thập nhị niên. Nhược ư thường trụ địa, đại tiểu tiện, lợi giả, thị nhơn ư "Ba La Nại" đại thành đại tiểu tiện lợi lơi trung sanh vi uế ô trùng".

ƯU BÁT KỲ VƯƠNG Kinh vân : "Già lam" pháp giới nội địa, man ỉoan đai tiểu tiện, ngũ bá sanh, đoa "Bạc Ba" Địa ngục, hậu nhị thập kiếp, thường khiển trửu thủ, bảo thử uế địa, nãi chí huỳnh tuyên.

Bất đắc cọng nhơn ngữ tiếu. NHƠN THIÊN BỬU GIÁM vân : Nhất "Sa di" nhập dục hí tiếu, toại cảm" Phất thang địa ngục" chi báo.

Hí tiếu cảm báo thượng nhĩ, kỳ dư tắc khả tri hĩ.

Bất đắc tẩy tịch xứ.

Đạỉ tiểu tiện xứ dãễ Phàm hữu sang tiển, nghỉ tại hậu dục. Hoặc hữu khả úy sang vưu nghỉ hồi tỵ, mỉển thích nhơn nhán. VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 297

Kinh ÔN THÂT nói : Tắrii rửa trừ đặng 7 thư bệnh : 1.- Thân thứ đại nhẹ nhàng. 2.- Trừ chứng phong khí. 3.- Trừ chứng tê thấpỀ4.- Trừ bệnh lạnh rét. 5.- Trừ bệnh nhiệt khí. 6.- Trừ nhơ nhớp. 7.- Thân được sạch, mắt được tỏ. Song cũng chẳng nên tắm thường, trừ khi có nhơn duyên như làm việc bụi đất v.v...

Chăng đặng lật đật, khiến nước nóng văng nhằm người gần. Chẳng đặng tiểu di trong nhà tắm.

"Tiểu di" hoặc có chỗ nói "tiểu hành", hoặc nói "tiểu giải", hoặc nói "tiểu tịnh", hoặc nói "tiểu tiện". Song đất sạch còn không nên tiểu, huống chi trong nhà tắm.

Kinh TANG HỌ nói :Thầy "Tỳ kheo" ở chỗ sạch (trong đất Già Lam) đại tiểu tiện lợi, không lựa chỗ nơi. Do nhơn duyên ấy, vào trong "Địa ngục" làm con trùng ở trong hầm xí, chịu khổ lửa đô' không dứt.

Kinh TRANG NGHIÊM BẢO VƯƠNG nói :Bằng ở chỗ đât thường trụ, hỉ mũi khạc nhổ, người đó sanh trong cây "Ta la" làm con trùng mỏ như cây kim, trải qua 12 năm.

Bằng ở chỗ đất thường trụ, đại tiểu tiện ấy, người đó sanh trong chỗ "đại tiểu tiện" nơi thành lớn "Ba La Nại", làm con trùng ở chỗ nhơ nhớp cầu xí.

Kinh ƯU BAT KY VƯƠNG nói :Đất trong cảnh "Già lam", đại tiêu tiện bậy bạ, năm trăm đời, đọa trong Địa ngục "Bạt Ba", sau hai mươi kiếp, thường làm con "bù hung" hai cánh tay ôm chỗ nhơ ấy, cho đến trọn đời.

Chẳng đặng cùng người nói cười :NHƠN THIÊN BƯU GIAM nói : "Một ông Sa di vào nhà tắm, giỡn cười, liền mắc báo "Địa ngục" nước sôi".

Giỡn cười còn mắc báo như thế. Còn các chuyện khác thời khá biết vậy.

Chẳng nên tắm chỗ khuất.

Chô khuât đó là chô cầu tiêu và cầu tiểu vậy Phàm có ghẻ lác, phải tắm ở sau. Hoặc có ghẻ đáng sợ, rất phải quanh lánh, khỏi gay mắt người.

298 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Khả úy sang ? Tức "ung thư" đẳng ác sang. Tự tu hồi ty, thủ thủy kiệt dục, vật linh nhơn kiến. Hoặc nhơn dục ngật, tối hậu phương dục. Bất nhiên, tắc tổn phước chiêu tội.

Bất dắc tứ ý cửu tẩy, phương ngại hậu nhơn.

Tứ ý vị tứ tình túng ýẵ Kinh vân : Bất đắc tại trung cán y.

PHỤ Thoát y trước y, an tường tự tại.

Vị bất đắc khinh táo sảng sốt.

Dục tiền tiên tẩy tịnh tu tế hạnh, bất đắc dĩ tẩy tịnh thủy, nhập dục phủ.

Đương vị nhập dục chi tiên, tiên như pháp tẩy tịnh, tẩy thủ tịnh, nhiên hậu nhập dục. Kim thời hữu dĩ thiểu thủy, tại dục đường bièn, tẩy tịnh. Phục bất dĩ khôi thổ tẩy thủ, tức nhập tẩy dục, dữ bất tẩy vô biệt. Thậm vi uế ô, tự ô ô tha, cảm báo bất khỉnh. • • 7 • Thang lảnh nhiệt, y lệ khích bang, bất đắc đại ơán.

Y lệ, vị y thường qui dã, kỳ trung dục cụ, bồn khí, tháo dậu đẳng, đương an trí như pháp. Dụng giả, diệc tu như pháp, miễn chiêu hậu vương. Như

"Tăng Hộ" sở kiến giả, thị dã.

"NHẬP XÍ' ĐỆ THẬP TAM Dục đại tiểu tiện tức đương hành, mạc đãi nội bức sảng sốt.

thời đương hành.Sảng sốt tức hữu thất nghi chi quá, cố tu cập VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 299

Ghẻ đáng sợ là gì ? - Tức ghẻ "ung thư" các thứ ghẻ dứ. Mình phải quanh lánh, múc nưđc tắm riêng. Chớ cho người thấy. Hoặc người tắm rồi, rốt sau mới tắm. Chẳng thế thời tổn phước, mắc tội.

Chẳng đặng lung ý tắm lâu, mích lòng người sau. Lung ý là gì ? - Là nghĩa lung tình buông ý.

Kinh THẬP GIỚI nói : Chẳng đặng giặt áo ở trong nhà tắm.

LỜI PHỤ Cởi áo, mặc áo thong thả bình tĩnh.

Là nghĩa không đặng vội vàng hấp tấp.

Khỉ sắp tắm, trưức phải tẩy tịnh cho kỹ lưỡng. Chẳng đặng lấy nưởc tẩy tịnh, đổ vào trong vò tắm.

Trước khi sắp vào nhà tắm, phải y như pháp tẩy tịnh và rửa tay cho sạch, rồi sau mđi vào nhà tắm. Thế mà đời bây giờ, có người dùng chút nước để bên nhà tắm, mà tẩy tịnh. Lại không dùng tro đất rửa tay, liền vào tắm rửa, cùng người chưa rửa không khác. Rất là nhơ bẩn, nhơ mình và nhơ người, mắc báo chẳng phải nhẹ.

Nước lạnh, nước nóng, theo lệ đánh mõ, chẳng đăng kêu to.

Y lệ là gì ? Là y theo phép thường vậy, ở trong nhà tắm, sắm đủ, nào bồn, nào chậu, nào nước tháo đậu v.v...

phải sắp đặt đúng phép. Dùng đó cũng phải đúng phép, mới khỏi tội về sau. Nhứng tội lỗi của người tắm không đúng phép, như ông "Tăng Hộ" đã thấy phải vậyệ

BÀI THỨ 13 : "VÀO NHÀ xí"

Vừa muốn Đại tiểu tiện, phải đi liên đừng để trong thúc lật đật.

thời phải đi liền.Lật đật thời cổ cái lỗi sái phép, cho nên háy vừa mắc 300 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH ư trước can thượng, quái "trực chuyết" tập linh tề chỉnh, dĩ thủ cân, hoặc yêu thaoể Hệ chi, nhát tác ký nhận, nhị khủng đọa địa. "Trực chuyết", tương truyen "tiền bối" kiến tăng hữu "Thiên sam", nhi vô quần, hữu quần, nhi vô "Thiên sam", toại hiệp nhị y, vi "trực chuyết"ềĐương tập điệp quái trước can thượng, trước nội y nhậpệ ĐẠI LUẬT linh trước "phú kiên" y nhập xí.

Tu thoát hoán hài ỉý, bất khả tịnh hài nhập xí.

Tu thoát hài hoán kịch, nhược hài tằng kỉnh nhập xí. Tiển "tăng" tịnh địa, cập nhập đường "điện", hoạch báo phi khinh tội nmi kinh tnuyết.

"Cổ" vân : xoa đoản đăng hỗn, thảo lý du sơn, mac tiển "pháp đường", hồi hộ "kỳ cựu".

Chí đương tâm đờn chỉ, sử nội nhơn trì, bất đắc bách xúc nội nhơn xử xuâ't.

Tam đờn chỉ, nội nhơn bất xuất, tư đương đãi chi hoăc quá dư xí.

Dĩ thượng, phục đương tam đờn chỉ, mặc niệm vân : "Đại tiểu tiện thời, đương nguyện chúng sanh, khí tham sân sỉ, quyên trừ tội pháp".

Dĩ thướng đăng thướng xí dã. Kim thử tam đờn chỉ, thị cảnh giác xí trung, đạm bất tịnh quỉ đẳng, vô trí xúc ngổ bỉ thử lưỡng tổn.

THÍ DỤ kinh vân : Hữu nhất "Sa môn", bất đờn chỉ tiểu tiện tế trúng xí trung quỉ diện, quỉ đại sân VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 301

Ớ trên sào tre giắt áo "trực chuyết", xếp cho bằng thẳng, lấy khăn tay, hoặc dây lưng buộc nó. Là nghĩa chi vậy ? 1.- Làm cho nhớ lấy. 2.- Sợ rớt xuống đất.

Áo trực chuyết là gì ? Tức là "áo lỡ" vậy. Lời truyền nhau nóiẻCác vị "Tiền Bối" thấy nhà Sư, hoặc có ông thì có áo "Thiên Sam", mà không "Quần", hoặc ông có "Quần" mà không "Thiên Sam", mới hiệp hai áo đó, làm một áo, gọi là "Trực chuyết". Phải xếp áo "Trực chuyết" lại, giắt lên sào tre, mặc áo trong đi vào.

Trong ĐẠI LUẬT dạy " Mặc áo "Phú kiên" (trùm vai)

vào nhà xí.

Phải thay đổi giày dép, chẳng nên giày sạch, mang vào nhà xí.

Phải thay đổi guốc, nếu giày thường mang đi vào nhà xí mà dậm chỗ đất sạch của "Chúng Tăng" và vào "Giảng đường", cùng chánh điện, thời mắc báo chẳng phải nhẹ.

Tội như trong kinh đã nói. Kẻ "Cổ nhơn" nói :Áo vắn đi tiêu, dép cỏ dạo núi chđ-đi vào chốn "Pháp đường", và chung quanh chỗ các vị "Kỳ Túc"ằ Khi đến nhà "xí", phải đờn chỉ ba tiếng cho người trong biết, chớ nên hối thúc người trong ra cho mauế Đờn chỉ ba tiếng, người trong không ra, mình phải đợi đó, hoặc qua nhà xí khác.

Lúc lên ngồi trên nhà "xí" rồi, lại phải đờn chỉ ba tiếng, thầm tướng kệ rằng : 'Khi đại tiểu tiện, nguyên cho chúng sanh bỏ tham sân si, sạch hết các

4 A Ỉ M XOI ♦ "Đá lên". Tức là lên ngồi trên cầu "xí" rồi vậy. Bấy giờ đờn chỉ ba tiếng, là đánh thức con Quỉ ăn đồ bất tịnh trong nhà "xí" biêt, đặng tránh, đừng để xuông đụng, kia đây đều tổn.

Kinh THI DỤ nói : Có một thầy "sa môn" tiểu tiện không đờn chỉ, xối nhằm trên mặt con Quỉ trong nhà xi 302 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH dục sát "Sa môn", "Sa môn", trì giới, quỉ bất năng đắc tiện.

Bất đắc đê đầu thị hạ.

Thị hạ, hoặc linh bất tịnh tâm sanh dã. Nhược nhơn hậu chí, tu đờn chỉ linh giác.

Bất đắc trì thảo họa địaễ Bất nhiếp chánh niệm, cố họa địa họa bíchề Bất đắc nổ khí tác thỉnh.

Nhất tự thất nghi. Nhị dộng tha niệm.

Bất đắc cách bích, cọng nhơn thuyết thoại.

VĂN THÙ kinh vân : Đại tiểu tiện thời, thân khẩu như mộc thạch, bất đắc tác thinh.

Bất đắc thóa bích.

Nhất khủng ngộ xúc phi nhơn, nhị linh nhơn tâm sanh yểm ố, diệc bất đắc ô xí lưỡng duyên.

Phùng nhơn bất đắc tác lễ, nghi trắc thân tị chi.

Nhất, thân nghi bất cung; nhị, xứ phi lễ sở.

Bất đắc duyên lộ hành, hệ y đới.

Dư thời thoát y hệ đới, diệc bất đắc duyên lộ.

Tiện tất, đương tịnh tháo thủ. Vị tháo bất dắc trì vật.

Kim ngôn tháo thủ, bất ngôn tẩy tịnh giả, lược dã, Tiên tu thủ bình thiêm thủy linh mãn, an tẩy tịnh xứ.

Như vô lánh tẩy tịnh xứ, khả trì nhập xí. Tiện ngật, tiên dĩ vật thức, hâu dụng thủy tẩy, dĩ tả thủ vô danh chỉ, tiểu chỉ, giai tẩy linh tịnh, quỳên kỳ tả thủ, hữu VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 303 quỉ cả giận, rnuô' giết "Sa môn". Nhưng "Sa môn" kia nhờ giứ giới, nên quỉ nọ không thể hại được.

Chẳng đặng cúi đầu ngó xuốngề Ngó xuống, hoặc khiến sanh tâm bất tịnh vậy. Như người đến sau, phải đờn chỉ cho người trong biết.

Chẳng đặng cầm cỏ vẽ đất.

Vì chẳng giứ chánh niệm, cho nên vẽ dưới đất và vẽ trong vách.

Chẳng đăng rán hơi ra tiếng :

1.- Là mình mất oai nghi. 2.- Động niệm người bên kiaề Chẳng đặng cách vách cùng người nói chuyện.

Kinh VĂN THỪ nói : Khi đại tiểu tiện, thân, khẩu, yên lặng như cây như đá, chđ nên ra'tiếng.

Chẳng đặng nhổ phun trong vách.

Có hai lỗi : 1.- "Sợ đụng nhằm kẻ Phi Nhơn".

2.- "Khiến người vô sau thấy, sanh tâm nhờm gớm". Cũng đừng làm nhơ hai bên nhà "xí".

Gặp người không nên làm lễ, phải nghiêng mình lánh đi.

Có hai lỗi : 1,- Mình thiếu phép cung kính. 2.- Không nhằm chỗ làm lễ.

Chẳng đăng đi doc đường buôc vải áo.

Khi khác, cối áo hoặc buộc vải, cũng chẳng đặng đi dọc đường buộc và cởi (khi khác, khống phải khi đi nhà "xí"),

Đại tiện rồi, phảỉ rửa tay cho sạch. Như chưa sạch, chẳng đặng cầm vật chi.

Nay nói rửa tay mà không nói tẩy tịnh, đó là nói nhón vậy. Trước phải múc nước đổ thêm trong bình cho đầy, để chỗ tẩy tịnh. Như không có chỗ tẩy tịnh riêng, thời phải xách bình vào "nhà xí". Đại tiện xong, trước lấy giấy chùi sau dùng nước rửa. Dùng tay bên trái lấy ngón vô danh và 304 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH thủ trừu y, khai hộ đề bình nhi xuất. Chí tẩy thủ xứ, dụng khôi, hoặc thổ, tiên tẩy tả thủ thất độ, thứ ỉưỡng thủ cu tẩy, thất độ. Lưu thiểu thủy tẩy bình nội ngoại, hườn trí bổn xứ. Qui phòng dĩ tịnh thủy, tái tam thấu khẩu, tiện sự nãi tất. Tường tải ĐẠI LUẬT. Phàm vi sư giả, đương như pháp giáo thọ. Phật ngôn :"Như thị tẩy tịnh, hữu đại lợi ích, phàm vỉ xuất ,gia, quỉ y ư ngã, dĩ ngã vi sư giả, hàm ưng tẩy tịnh. Nhược bất như pháp tẩy tịnh giả, bất ưng nhỉểu tháp hành đạo, bất hiệp lễ Phật tụng kỉnh.

Tự bất lễ tha, dỉệc bất thọ, tha lễ, bất ưng đạm thực, bất tọa tăng sàng, bất đắc nhâp chúng; sở trì chú pháp, giai vô hiệu nghiệm. Nhược tác trai cứng thơ kỉnh tạo tượng, đắc phước quả bạc. Nhử đẳng giai đương y ngã ngôn giáo, vô đắc tự khỉ, tác bất tịnh pháp, giải đãi phóng dât, vi ha phẩm hanh, đương đọa ác đạo v.v..."

Kim thời túng hữu tẩy giả. Toàn bất y pháp, phản thành uế ô, vi sư bất giáo đệ tử, lưỡng giai chiêu tội, cu đọa "tam đồ". Như Phật sở thuyết, khả bất thận tai ! ?

Tẩy thủ mặc niệm vân : dĩ thủy quán chưởng, đương nguyên chúng sanh, dắc thanh tịnh thủ, thọ trì Phật Pháp. Án chủ ca ra dã tá ha.

Thượng kệ niệm nhất biến, hạ chú đương niệm thất biến. Kỳ nhập xí, tẩy tịnh, khử uế, các các hữu chú, tường như dư xứ.

THANH QUI vân : Án ĐẠI TẠNG ANH LẠC kinh vân : Phù đăng hỗn giã, bất niệm thử chú, giả sử thập "Hằng Hà" thủy, tẩy chí "Kim Cang Tế" diệc bất năng tịnh. "Luật" trung tiểu di, diệc tẩy chiẳ VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 305 ngổn áp út, chà rửa cho sạch. Nắm tay bên tả lại, còn tay bên hứu vén áo mở cửa xách bình, đem ra. Đến chỗ rửa tay, dùng nước tro hoặc đất, trước rửa tay bên trái bảy lần, sau hiệp hai tay đều rửa bảy lần. Để chút nưđc rửa trong ngoài cái bình đem để chỗ cũ. Về liêu lấy nước trong súc miệng đôi^ ba lần. Bấy giờ việc đại tiện mđi xong. Trong ĐẠI LUẬT đã biên đủ. Phàm aì lẩ người làm Thầy, phải y theo phép đây dạy bảo đệ tử.

Phật nói : "Tẩy tịnh như vậy cố lợi ích lđn. Phàm là người xuất gia qui y vđi ta, kỉnh ta làm Thầy đó, đều phai tẩy tịnhẽBằng chẳng y theo phép tẩy tịnh này chẳng cho nhiêu Tháp, đi kinh hành. Chẳng nên lễ Phật tụng kinh.

Mình chẳng nên lạy người. Cũng chẳng đặng chịu người lạy. Chẳng nên ăn uống của "Thường trụ", chẳng ngồi giường chúng tăng. Chẳng đặng vào trong chúng Dâu có trì chú tụng kinh cũng không hiệu nghiệm. Dẫu trai tăng cúng dường, tả kinh, tạo tượng, đặng phưđc chẳng bạo nhiêu. Các ông đều phải y lời Ta dạy, chớ nên khinh dê, lam việc bất tịnh, biêng nhác, buông lung, làm hạnh thấp hèn, phải đọa trong ba đường ác".

Đời bây giờ, dẫu cổ người tẩy tịnh, toàn không y pháp trở thành nhơ nhớp, làm Thầy không dạy đệ tử cả hai đều mắc tội đọa trong "ba đường". Như Phật đã dạy khá chẳng thận trọng lắm ư ? !

Rửa tay thầm tưởng kệ rằng : Dùng nước rửa tay cầu nguyện cho chúng sanh đặng tay trong sạch, vưng giữ pháp Phật. Án chủ ca ra da tá ha (1 lần).

Kệ trên niệm một biến, chú dưới niệm bảy biến. Khi vao nha xí, khi tây tịnh, khi khử uê, mỗi việc đêu có chú kệ. Rõ như chỗ khác nói.

Bộ THANH QUI nói : Xét trong kinh ĐẠI TẠNG ANH LẠC. Luận người đi tiêu không tưởng chú này dẫu cho nước mười "Sông Hằng" rửa đến chỗ "Kim Cang Tế"

cũng không thể sạch đặng. 306 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

PHỤ Nhược tiểu giải, diệc yếu thâu khởi y tụ, hựu bất khả trước "thiên sam" tiểu giải.

Bất tịnh, ô thân ô y, thọ lễ lễ tha, giai đắc tộiệ Tiểu giải thời, tu tại công biên, bất đắc hướng công trung, giải tác thỉnh, cập xú khí huân nhơn. "Thiên sam", thị thẩn pháp y, lễ kỉnh chi phục, cố bất nghi trước tiểu tiện dã. "Thiên sam" nguyên phi Phật chế nãi thử phương sở tạo.

Tích "Ngụy Đế" thỉnh tăng nhập nội cúng dường, cung nhơn kiến Tăng thiên đản hữu kiên, bất dĩ vi thiện, toại tác "Thiên sam", thí thuyết ư tả biên, "phú kiên" y thượng, nhi phú hữu kiên, nhơn danh vi "Thiên sam". Kiêm ẩn phú kiên, y danh, thông hiệu lưỡng tụ giả, viết "Thiên sam". Như dục tác giả, tu khai hậu phùng, tiệt lãnh phương hiệp nguyên thức.

"THÙY NGỌA" ĐỆ THẬP TỨ Ngọa tu hữu hiếp, danh "Kiết tường" thùy.

Bất đắc ngưỡng phúc ngọa, cập tả hiếp ngọa.

Phàm ngọa tu an chẩm, hoặc khúc quăng nhi chẩm, bất đắc dầu trước tịch, ngưỡng thị "tu la"

ngọa, phúc thị "ngạ quỉ" "ngọa tả" hiếp, thị tham dục. Nhơn ngọa, Sa Môn ưng như "sư tử vương", thuận thân hữu hiếp trước tịch, lụy túc hiệp khẩu, đầu chẩm hứu thủ, thơ tả thủ thuận thân thượng, bất xả niệm huệ, tư duy khởi tưởng. Chí hậu dạ, tức khởi chánh tọa, tư duy kỷ nghiệp, diệc bất đắc hẩu thinh ngọa. VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 307

Trong ĐẠI LUẬT nói :Đi "tiểu di" cũng phải rửa đó.

LỜI PHỤ

Bằng tiểu giải củng phải xăn tay áo lên, và chẳng nên mặc áo "Thiên Sam" (áo tràng) đi tiểu giải. Đồ bất tịnh nhơ mình, nhơ y, chịu người lạy, hoặc mình lạy người đều mắc tội. Khi tiểu giải, phải kề bên bìa cái "Lu" (cái Bô). Chẳng đặng nhè ngay chính giữa mà tiểu, nổi tiêng xổn xổn. Hơi thúi bổc lên, chun mũi người. Áo "Thiên Sam" là gì ? Là áo của người thí chủ cúng, mặc trong khi kỉnh lễ. Cho nên chẳng đặng mặc đi tiểu tiện vậy. Song áo "Thiên Sam" đây, vốn không phải đức Phật chế, chính phương này (Tàu) bày sắm. Xưa nước Ngụy vua "Văn Đế" thỉnh chúng Tăng vào trong cung cúng dường. Kẻ cung nhơn thấy chúng Tăng mặc áo bày vai bên phải, chẳng lấy làm tốt, bèn chế kiểu áo gọi là áo "Thiên Sam", nối luôn qua vai bên trái, trùm lên áo "phú kiên", mà tủ vai bên phải, nhơn đây kêu là áo "Thiên Sam". Nay ẩn cái tên áo "Phú kiên", chung kêu áo hai tey rộng gọi là áo "Thiên Sam" (áo tràng hay áo thông y). Khi muô'n may nó phải tháo đường may sau, khoét tràng vuông mới nhằm thức xưa.

BÀI THỨ 14 : "PHÉP NAM ngủ" Nằm phải nằm nghiêng hông bên phải gọi là ngủ "Kiết tường" (đĩêm tốt). Chẳnp đăng nằm sắp, cùng nằm bên hông trái.

Phàm nằm phải gối, hoặc co cánh tay mà gổì, chớ nên để đầu dưới chiếu. Nằm ngửa là cách nằm của loại "Tu la".

Nằm sắp là lối nằm theo điệu "Ngạ Quỉ". Nằm hông bên trái là lối nằm theo nhứng người "tham dục". Thầy Sa Môn phải nằm như "Sư tử Vương" xuôi thân nghiêng bên phải sát chiêu chồng hai chân, ngậm miệng tay bên phải gối đầu, duôi tay bên trái để xuôi trên mình, tâm tưởng nghĩ nhđ, chớ quên niệm huệ. Đến cuối đêm, liên dậy ngồi ngay, lo nghĩ chánh nghiệp của mình. Cũng chẳng nên nằm ngủ ngáy pho pho. 308 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Vân hà như "sư tử vương" ngọa ? Vị nhất thiết thú trung, dõng hãn kiên mãnh, sư tử tối vi đệ nhất Xuất gia nhơn, diệc dĩ phát cân tinh tấn, dõng hãn kiên mãnh, tối đệ nhâ t .Do thị nhơn duyên, dữ "sư tử vương" ngọa pháp, tương tợ* Như thị ngọa thời, thân vô trạo ỉoạn, niệm vô vong thất thùy bất cực trong, bất kiến ác mộng, cố danh "kiết tường" dã. Bất dắc dữ sư đồng thất, đồng sáp, hoặc đắc đồng thất, bất đắc đồng sáp.

VỊ phỏng ác nhơn, khủng hữu phạm hạnh nạn, cố thính 'lồng thất dã.

Diệc bất dắc dữ đông sự "Sa di" cọng sáp.

Đồng sự, vị đồng "Sa di" sở thi hằnh sự, hoặc

"đồng sư" học giả.

Như "Tăng IIỘ Tỳ kheo", kiến "Địa ngục" nhị "Sa di", manh ngọa tương bảo, mãnh hỏa thiêu thân, khổ bất hưu tức. Phật ngôn : "Ca Diếp" Phật thời, thi nhi "Sa di", cọng nhất bị nhục trung, tương bảo manh ngọa, dĩ thị nhơn duyên, nhập địa ngục trung, hỏa thiêu bị nhục trung, tương bảo thọ khổ, chí kim bất tức.

nhơn dâu diện.

Phàm quái hài lý tiểu y đẳng, bất đắc quá

Phàm thị hạ thân y vât, bất đắc cao quái.

PHỤ Bất đắc thoát lý y ngoạn.

Lý y, thị cận thân trước giả, nhược thượng, nhươc ha, giai danh lý y dã.

Bất đắc thùy thượng sàng, tiếu ngữ cao thinh.

VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TẦNG CHÚ 309

Vì sao nằm như con "Sư Tử Vương" ? - Nghĩa là trong tất cả loài thú, chăm hẳm mạnh mẽ, sư tử là thứ nhất Người xuất gia cũng phải siêng năng tinh tấn, mạnh mẽ chẳm hẳm bực nhứt. Do nhơn duyên như vậy, cho nên phép nằm cũng như "Sư Tử Vương" không khác. Khi nằm như vậy, thân không day trở, niệm không quên mất, ngủ chẳng ngủ nhiều, thời chẳng thấy chiêm bao dứ, cho nên kêu là ngủ "Kiết Tường" vậy.

Chớ nên cùng Thầy đồng nhà, đồng giường, hoặc đặng đồng nhà, chẳng đặng đồng giường.

Vì sao cho đồng nhà ? Vì phòng người ác, sợ có nạn phạm hạnh, nên cho đồng nhà vậy.

Cúng chớ nên cùng "Sa di" đồng sự chung một giường.

Đồng sự là gì ? - Nghĩa là đông với ông "sa di" kia ra làm các việc vậy. Hoặc là đồng học một Thầy nên gọi là

"đồng sư".

Như ông "Tăng Hộ Tỳ Kheo", thấy trong "địa ngục" có hai ông "Sa di” ôm nhau nằm ngủ, lửa dứ đô' thân, chịu khổ không dứt. Phật nói :Thời kỳ đức Phật "Ca Diếp", hai ông Sa di đó, chung một mền nệm, ôm nhau nằm ngủ. Do nhơn duyên như vậy vào trong địa ngục, lửa đốt mền nệm. Trong đó ôm nhau chịu khổ, đến nay chưa dứt.

Phai máng giày dép cùng áo nhỏ v.v... chớ nên khỏi đầu mặt người.

Phàm là y vật, mặc dưới thân, chớ nên giẩt cao.

LỜI PHỤ Chẳng đặng cởi áo trong mà nằm.

Áo trong là gì ? Tức !à áo mặc sát trong mình, hoặc áo lổt, hoặc quần đùi, đều gọi là áo trong vậy.

Chẳng đặng ngủ trên giường, cười nói lđn tiếng. 310 SA DI LUẬT giải HÁN DỊCH

Tiền giới thiền đường trung, ngọa ngữ thoại. Thử giái phòng trung, thùy ngữ thinh.

Bâ't đắc "thánh tượng", cập "pháp dường" tiền, huề nịch khí quá.

"Thánh tượng", thị "Phật" "Bồ Tát" tượng hoặc "La Hán", "Tổ sư" tượng. Nịch, đồng niệu "tiểu tiện" dã.

“VI LƯ' ĐỆ THẬP NGŨ

Bất đắc giao dầu tiếp nhĩ thuyết thoại. Bất đắc đờn cấu nị hỏa trung.

Giao đầu, thị tạp thoại chi đoan, đờn cấu, thị xú khí huân nhơnế ĐẠI LUẬT vân : Nhược mao phát trảo giáp, di thóa bì huyết, bĩnh quả độc dược, trước hỏa trung, giai đắc tội.

THANH QUI vân : Bất đắc bát hỏa phi khôỉẾ Bất đắc hồng bồi hài miệt, bất đắc hướng hỏã tháẳ cửu, khủng phương hậu nhơn, sảo noãn tiện nghỉ qui vịề Hồng bồi, dữ thái cửu, giai phương ngại tha nhơn, CHÂM QUI vân : Tịnh phát, vi lư, lễ nghỉ khiêm nhượng. Phật ngôn :"Hướng hỏa hữu ngũ quá thất".

Nhất linh nhơn vô nhan sắc, nhị linh nhơn vô lực, tam linh nhơn nhãn ám, tứ linh đa nhơn náo tập, ngũ đa thuyết tục sự.

"TẠI PHÒNG TRUNG TRỤ" OẸ THẬP LỤC

Cánh tương vấn tấn, tru tri đại tiểu.

Vấn tấn vi phát ngôn tấn vấn, sanh niện, giới lạp cập hưng cư an lợi phủ ? Học nghiệp nhât tấn phủ ?

Nhược hữu đắc thất ngôn ngữ, tức khất hoan hỉ, bất VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 311

Bài trước dạy ở trong nhà thiền, nằm chẳng đặng nổi bậy. Bài này dạy ồ liêu phòng ngủ chẳng đặng nói ra tiếng.

Chẳng đặng trước "thánh tượng" và chốn "Pháp Đường" xách đồ nhơ đi qua.

"Thánh Tượng" là gì ? Là tượng "Phật", tượng "Bồ Tát", tượng "La Hán" và tượng "Tổ Sư", Đồ nhơ là gì ? Tức đồ "đại tiện", tiểu tiện" vậy.

BÀI THỨ 15 : “PHÉP QUANH LÒ Hơ LỬA"

Chẳng đặng giao đầu kề tai nói bậy. Chẳng đặng khảy mồ hôi nhơ trong lửa.

Giao đầu là cái môi nói bậy. Khảy mồ hôi nhơ, là hơi hôi bay đến ngườiểTrong ĐẠI LUẬT dạy : Hoặc lông tóc, móng tay, mũi, đàm, da, huyết, bánh trái, thuốc độc bỏ trong lửa đêu mắc tội.

Bộ THANH QUI nói :Chđ nên bươi lửa bay tro, (phải bươi nhẹ nhẹ).

Chẳng đặng hong phơi giày, vđ ;chẳng đặng hơ lửa lâu lắm, sợ mích ỉòng người sau, nên vừa ấm liên phải về chỗ.

Hơ hong lâu lắm, đều sợ mích lòng người khácề Bộ CHÂM QUI nói : Khi cạo tóc khi hơ lửa, phép phải kỉnh nhường. Phật dạy : "Hơ lửa có năm việc hại" :

1.- Khiến người khô nhan sắc. 2.- Khiến người mất sứcế 3.- Khiến người lờ con mắt. 4.- Xúm đông rầy rạc. 5.- Hay luận việc đờiắ

BÀI THỨ 16 : "PHÉP Ở CHUNG TRONG LIẾU PHÒNG"

Hỏi thăm với nhau, phải biết kẻ lớn người nhỏ.

Hỏi thăm là gì ? - Nghĩạ là phát lời thưa hỏi như :Tuổi đời cùng giới lạp, và việc ăn ở an lợi thế nào, sự tu học mỗi ngày có tấn ích không ? Bằng có sớ lỡ lời nói liền xin hoan 312 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH đắc kỉnh túc hộ tương tán mỹ, bất đắc bối tương hủy thuyết.

Dục trì đăng hỏa nhập, dự cáo phòng nội tri, vân hỏa nhậ£, dục diệt đăng hỏã, dự vấn đồng phòng nhơn, cánh dụng đăng phủ ?

Nhập thời dự cáo, miễn bỉ sảng sốt, diệt thời dự vấn ỉự tha tu dụng, diệc bất đắc đính phá tường bích, quái đăng huỳên vật. Quả báo như "Tăng Hộ" kỉnh thuyết, thời thời tu kiểm điểm hỏa chúc, vật linh thất ngộ.

Diệc đăng hỏa, bất đắc khẩu xuy, niệm tụng bất đắc cao thinh.

Khẩu xuy, tức thất "nghi", phục linh xú yên huân nhơn, cập thương thực hỏa chi trùngỀDiệc bất đắc dĩ thủ phong phiến diệt, đương dụng vật chiếc khử tàn chú, từ ẩn du trung, cao thinh tắc động tha tâm niệm cố đã.

Nhược hữu bệnh nhơn, đương từ tâm thỉ chung khán chỉ.

Kỉnh vân : Bát phước đĩên trung (16),khánbệnh, vi đệ nhất. "Thiện sanh" kỉnh Phật thuyết kệ ngôn :

Nhơn đương chiêm tâtbệnh, vấn tấn chư nguy ách, thiện ác hữu báo ứng, như chủng quả hoạch thiệt.

"Thế Tôn" tắc vi phụ, "Kinh Pháp" dĩ vi mẫu, đồng học giả huynh đệ, nhơn thị nhi đắc độ.

ĐAI LUÂT vân : Khán ệnh hữu ngũ công đức.

Nbát tri khả thực, bất khả thực, nhị bất ố tiểu tiện lợi thóa thổ, tam hữu từ mẫn tâm, bất vị danh lợi, tứ năng kỉnh dinh thang dược, chí ta, hoặc chung, ngũ năng vịbệnh nhơn thuyết pháp, linh sanh hoan hỉề VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 313 hỉ, đừng để cách đêm và lúc nào cũng khen ngợi lẫn nhau. Chớ nên sau lưng, chê nói vđi nhau.

Muốn bưng đèn lửa vào, trước thưa người trong liêu biết, nói đèn vào. Khi muốn tắt đèn, trước cũng hỏi người đồng liêu, còn dùng đèn nữa không ? Khi nào thưa trước người khỏi lật đật. Lúc tắt hỏi trước là lo người còn dùng. Cũng chẳng nên đổng đinh lở vách, treo đèn máng đồ, quả báo như trong kinh "TĂNG HỘ" nói : "Thường thường phải xem xét đèn lửa, chớ để rủi ro.

Tắt đèn, đừng lấy miệng thổi, niệm tụng chớ nên lớn tiếng.

Miệng thổi tức lỗi "oai nghi", lại khiến hơi hôi bay qua người, và hại loại trùng ăn lửa. Cũng chẳng đặng lây tay quạt gió để tắt đèn. Nên lấy cập cây bẻ bỏ tim tàn, nhúng trụng trong nước cho tắt, niệm tụng lớn tiếng, thời động niệm người đồng liêu, cớ vậy.

Bằng có người bệnh, phải sanh lòng thương, trước sau thăm viếng.

Kinh nổi : Trong "Tám món ruộng phước (16), nuôi bệnh là ruộng phước thứ nhất. Kinh THIỆN SANH Phật nói bài kệ rằng : Người nên nuôi tật' bệnh, hỏi thăm nhứng tai nàn. "Thiện ác" cd báo ứng, như trông trái đặng trái.

Đức "Thế Tôn" thời là cha. Kinh Pháp thật là mẹ.

Bạn đồng học cũng như anh em. Nhờ đấy mà đắc đạo.

Trong ĐẠI LUẠT nói : Nuôi bệnh có năm món -ncr đức, nhưng cần phải hết lòng mới được. Thế nào là nãm món công đức. 1) Phải biết món đáng ăn và món không đáng ăn. 2). Chẳng nhờm gớm đồ đại tiện tiểu tiện và đàm dãi. 3) Có lòng lành thương, chẳng vì danh lợi 4) Hay lo liệu thuốc thang cho đến ngày lành mạnh hoặc giơ phút lâm chung. 5) Hay vì người bệnh mà thuyết pháp khiến người sanh tâm hoan hỉ. 314 SA DI UUẬT GIÃI HÁN DỊCH

Hữu nhơn thùy, bất đắc dả vật tác hướng cập cao thinh ngữ tiếu.

Hướng, đồng hướng, vật ứng thinh dã.

Bất đắc vô côVnhập tha phòng viện.

Vị vô sự cố, bất đắc khỉnh nhập tha phòng viện trung.

"ĐÁO NI Tự' ĐỆ THẬP THẤT Hữu dị tòa phương tọa; vô dị tòa bất đắc tọa.

"Dị tòa", vị phi "ni" thường sở toa giả, dĩ "nam nữ" hữu biệt, tòa tất tu phần, cố dãi Bất đắc vị phi thời chi thuyết.

Vị phi nghi thuyết pháp chi thời, tắc bất ưng vị thuyết.

Nhược hườn bất dắc thuyết kỳ hảo xú.

Vị :bất đắc luân thuyết, kỳ thị phi hảo ố, "ni" bỉ hình mạo dã.

Bất dắc "thơ sớ" váng lai, cập dã tá tài cát tẩy cán đẳng.

"Thơ", dĩ đạt ý, "sớ"; dĩ trần sự; dả, tức thị tá; tài cát, thị phùng bổ; tẩy cán, tức tương tẩy y phục đẳng. Tư giai khủng sanh tiệm nhiễm, cập chiêu cơ bán, cố bất thính dă.

Bất đắc thủ vị tịnh phátế Vị bất đắc thân chủ, vị kỳ thế phát.

THÀNH PHẠM vân : "Diệc bất đắc bả thủ giáo thế thức". Bất đắc nhập trù, giáo tác mỹ thực. Phi sư sai sử, túng quá ni tư môn, bất đắc thiện nhậpễ Bất đắc bình xứ cùng tọa. VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 315

CÓ người ngủ chớ nên khua vật vang động, và lớn tiếng nói cười.

Vang động là nhứng vật có tiếng như đồng, thiếc.v.v... Chẳng đặng không cớ, xông vào am phòng người khác.

Nghĩa là không việc gì, thì không được phép lướt vào trong am phòng người khác.

BÀI THỨ 17 : "ĐEN CHÙA cô NI"

Có chỗ ngồi riêng mới ngồi; không chỗ ngồi riêng không nên ngồi.

"Chỗ riêng", là nghĩa không phải chỗ của "cô ni" ngồi thường. Vì sao ? Bởi "nam nứ" có thứ tự, nên chỗ ngồi phải phân chia.

Chẳng đặng vì thuyết pháp phi thời.

Nghĩa là : Không nhằm thời thuyết pháp, thì không nên vì thuyết.

Hoặc lúc ve chùa, chẳng đặng nói hình sắc "cô ni" đẹp xấu, Nghĩa là :Không đặng luận nói những việc phải quấy, tốt xấu, và hình mạo cô kia vậy.

Chẳng đặng "thơ từ" qua lại, và cây mươn cắt may, cùng giặt nhuộm .v.v...

"Thư" : Do tỏ ý. "Từ" :Do bày câu chuyện. "Cậy" : tức là cậy mượn. "Cắt may" :tức là chằm vá. "Giặt Nhuộm" :là giặt nhuộm y phục, vân vânễ...

Các việc đây đều sợ sanh tâm tiệm nhiễm, và mắc phải người chê bai, cho nên Luật cấm không cho vậy.

Chẳng đặng tay vì cạo tóc.

Nghĩa là :Không đặng tay mình, vì "cô ni" cạo tóc.

THIÊN THÀNH PHẠM nói "Cũng chẳng đặng cầm đồ dạy thức cạo". Chẳng đặng xuống nhà bếp, dạy cách làm đồ ăn ngonỂBằng không phải Thầy sai, dù đi ngang qua trưđc cửa chùa cô ni, cũng chớ nên ghé.

Chẳng đặng chỗ khuất ngồi chung nói chuyện.

316 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Nhứt sanh tiêm nhiễm; nhị linh tha nghỉ bàng.

PHỤ Vô nhị nhơn, bất đắc đơn tấn; bất dắc bỉ thử tống lễ.

Đơn tấn, tắc linh tha cơ nghị; tống lễ, tức phi "Thích Tử" sở nghi.

Bất đắc chúc thác "ni tăng", nhập hào quới gia hóa duyên; cập cầu niệm kinh sám đẳng.

ơâu niệm kỉnh sám, tự thất thanh cao; thác hóa duyên, chiêu tha cơ hiềm.

Bâ't đắc dữ "ni tăng", kiết bái phụ mẫu, tỷ muội, đạo hứu.

Nhứt vị thế tục híêm nghi.

Nhi trùng kiết sanh tử chi lụy; đại phi "Thích Tử", xuất thế nhơn chi sở vi dã.

"CHÍ NHƠN GIA" ĐỆ THẬP BÁT.

Hứu dị tòa đương tọa, bất nghỉ tạp tọa.

VỊ bất đắc dứ tục, cọng tương tạp tọa, đương tự biệt tòa nhi tọa; diệc bất đắc tôn toa, cơ tọa, giao kỉnh toa, diêu thân toa diêu túc toa, sổ khởi sổ toa đẳng.

Nhơn vấn kinh đương tri thời, thận vật vị phi thời chi thuyết.

Nhưực hí vấn, nhược nạn vấn đẳng, giai bất ưng thuyết.

Đương quan tiền nhơn căn khí, nghi văn hà pháp, ưng thuyết, đa thiểu, bất đắc quá thuyết.

VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 317

1. - Sợ sanh tâm tiệm nhiễm.

2. - Khiến người ngờ vực và ngạo báng.

LỜI PHỤ Không hai người, một mình không nên tới; và cúng đừng kia đây sắm lễ đưa qua lại.

Một mình tđi, thời bị kẻ khác dư luận.

Lễ đưa, tức chẳng phải kẻ "Thích Tử" nên làm.

Chẳng đặng cậy mượn mấy "cô" đi tới nhà giàu tởi xin và thỉnh tụng kinh bái sám, v.v...

Cầu mây "cô" tụng kinh bái sám, mình mất hạnh thanh cao, cậy đi xin tởi bị thế tục chê hiềm.

Chẳng đặng cùng mấy "cô" kết nguỳên làm cha mẹ, chị em, đạo bạn.

lệ- Bị người đời biếm nhẻ.

2. - Kết thêm khổ đường sanh tử, thật trái hành vi của trang "Thích tử" ra khỏi đời vậy.

BÀI THỨ 18 : "PHÉP ĐẾN NHÀ NGUỪr Có chỗ riêng mới ngồi, đừng có ngồi bậy.

Nghĩa là : Không đặng cùng người thế tục, ngồi chung lang chạ. Mình phải riêng chỗ mà ngồi; và đừng ngồi chồm hổm, ngồi chàng hảng, ngồi tréo giò, lắc mình rung chan, đứng dậy, ngồi xuống, ngồi xuô'ng, đứng dậy liền liền.

Người hỏi kinh phải biết thời. Dè chớ vì nói phi thờiệ Hoặc có người hỏi chơi, hoặc vấn nạn, v.v... Đều chẳng nên nói.

Phải coi căn khí người đố, đáng nghe pháp bực nào, và đáng nổi nhiều hoặc ít, chớ nên nổi quá.

318 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

NGHI TẮC Kinh vân : Thuyết pháp bất đương cơ, tha văn tâm bất hỉ, mạng chung thọ đại khổ. ĐẠI KINH vân :Nhược hữu thọ trì đọc tụng, thơ tả tuyên thuyết, phi thời phi quốc, bất thỉnh nhi thuyết khỉnh tâm khinh tha, tự thán, tùy xứ nhi thuyết, phản diệt "Phật Pháp". Nãi chí lỉnh vô lượng nhơn, tử đọa "Địa Ngục", tắc thị chúng sanh "ác tri thức" dã.

ĐẠI LUẬT vân :Hữu ngũ chưởng nhơn vấn pháp giai bất ưng vị thuyết:Nhất thí vấn; nhị vô nghi vấn; tam bất vị hối sở phạm, cố vấn; tứ bất thọ ngữ , cố vấn; ngũ cật nạn cố vấn, tịnh bất đắc đáp. Nhược tiên nhơn, thiệt hữu hảo tâm, bất cụ tiền ngũ ý, vị dục sanh thiện diệt ác giả, nãi tùy cơ phương tiện, hảo tâm vị thuyết. Nhược tự giải vị minh, nhược ư pháp hữu nghi giả, tắc bất đắc vị thuyết, khủng linh nhơn hữu thố truỳên chi thất, bỉ thử đắc tội.

Bất đắc đa tiếu.

Diệc bất đắc si tiếu, cuồng tiếu, vô duyên tiếu, giai do tán tâm cố, thất tự trân trọng, linh tha nơ híêm dã.

Chủ nhơn thiết thực, tuy phi pháp hội, diệc vật thâ't nghi quỷ.

Phàm vị thọ thực, tu cụ "oai nghi quỷ tắc", như đồng chúng thực, pháp hội vô biệt.

Cố HÀNH HỘ vân :Nhập tục gia tọa khởi, tu cụ "oai nghi", phát ngôn "từ thiện", bất đắc thô khoán, vật thuyết thế gian sựẽĐương thuyết pháp ngữ, tăng kỳ "thiện tâm", thường nhiếp "lục căn", bất đắc phóng dật, Vô phạm dạ hành.

Dạ tắc vật khứ, tảo tu qui tự. VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TẦNG CHÚ 319

Kinh NGHI TĂC dạy : Thuyết pháp không nhằm cơ, người nghe không tâm hoan hỉ, khi chết chịu khổ to. ĐẠI THỬA kinh nói : Hoặc có người thọ trì, đọc tụng, biên tả, diễn nói, chẳng phải thời, chẳng phải chỗ, không ai thỉnh mà nói, tức khinh tâm, khinh người, khen mình, và đụng đâu nói đó, có hại cho "Phật pháp".

Nhẫn đến khiến đa số người chết, đọa "Địa Ngục".

Như thế là ông "ác tri thức" của chúng sanh vậy.

Trong ĐẠI LUẬT nói : Có năm hạng người hỏi pháp đều chđ nên vì nói : 1. - Hỏi thử; 2. - Không nghi mà hỏi; 3. - Không vì mình dạy bảo chỗ phạm, cố hỏi; 4. - Không phục lời nói của mình cố hỏi; 5. - Cật nạn cố hỏi, đều chẳng nên đáp. Bằng người đó thật tình hảo tâm, hỏi cho' biêt để làm lành, lánh dứ, không có năm ý như trên. Ta sẽ tùy cơ phương tiện sẵn lòng nói cho nghe. Bằng mình chưa hiểu, hay đối vđi pháp có chỗ nghi, thì đừng nói, vì sợ cho người có cái hại lầm truyền, cả hai đều mắc tội.

Chẳng đặng cười nhiêu.

Cũng chđ nên cười si, cười cỏn, cười vô duyên, làm cho tán loạn tâm thần mất chỗ trân trọng nơi mình, lại bị người khác chê bai.

Chủ nhơn đãi bứa, tuy không phải nơi pháp hội nhưng đừng sái phép tắc.

Phàm khi thọ thực, phải đủ "phép tắc", "oai nghi", như đồng chúng ăn trong pháp hội không khác.

Bộ HÀNH HỘ nổi : Vào nhà thế tục, khi đứng, khi ngồi phải đủ oai nghi, nói lời từ thiện, đừng có thô kịch, và đừng nói chuyện thế gian. Phải nói lời "đạo đức" thêm lớn thiện tâm cho người, thường nhiếp "sáu căn" chớ nên phóng túng.

Không phép đi đêm.

Đêm thời đừng đi, sớm phải về chùa.

320 SA DI UUẬT GIẢI HẢN DỊCH

Bất đắc không thất nội, hoặc bình xứ, dữ "nữ nhơn", cọng tọa cọng ngữ.

Nhât khủng tiệm nhiễm tỉnh sanh; nhị linh tha nhơ cơ nghỉ.

Bất đẵc "thơ sớ" vãng lai đẳng đồng tiền.

Đồng tiên, vị bất đắc dữ nỉ, dã tá, tài cát, tẩy cán đẳng.

Nhược tục nghệ tỉnh thản, đương tiên nhập "trung dường" lễ Phật, hoặc gia đường "Thánh Tượng", đoan trang vấn tấn, thứ phụ mẫu quyến thuộc đẳng, nhất nhất vấn tấn.

Thử ngôn vấn tấn, vị hiệp chưởng đê đầu trường ấp, diệc; đắc nhược gia hữu "Phật tượng", "Quan Âm", "Bồ Tát" tượng ưng lễ; nhược "hương hỏa Thần tượng", chỉ nghi hiệp chưởng đê đầu, phụ mẫu đẳng, đương tấn vấn hưng cư.

Bất đắc hướng phụ mẫu, thuyết sư pháp nghiêm, xuất giã nan, tịch liêu đạm bạc, gian tân khổ huật, đẳng sự. Nghi vị thuyết "Phật

Pháp", linh sanh tín tăng phước.

Thuyết sư pháp nghiêm, khổ huật đẳng sự, tức linh phụ mẫu ư "Tam Bảo" sở, bất sanh kỉnh ngưỡng chi tâm, toại trường luân khổ hải. Nhược vị thuyết "Phật Pháp", tắc bỉ tín trọng tâm sanh, phước huệ tăng trưởng, siêu việt "luân hồi", thị tắc độ phụ mẫu, xuất ư sanh tử khổ hãi hĩ.

Bất đắc dữ thân tục tiểu nhi đẳng, cửu tọa, cửu lập, tạp thoại hí tiếu; diệc bất đắc vấn tộc trung, thị phi hảo ố.

Dữ tiểu nhi tọa lập tạp tiếu, phi xuất gia nghi;

vấn tục thi phi hảo ố, ô tự tâm địa.

VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 321

Chẳng đăng trong nhà vắng, hoặc chỗ khuất cùng "nữ nhơn" chung ngôi trò chuyên.

- Sợ tiệm nhiễm tình sanh. 2. - Khiến người khác 1. chê cười.

Chăng đăng thơ từ qua lại, các việc như bài trước.

Bài trưđc nổi : chẳng đặng cùng "ni cô", cậy mượn cắt may, và giặt nhuộm, v.v...

Bang vê tục thảm cha me, trước phải vào trong nhà lê Phật. Hoặc tượng Thánh trong nhà vững vàng bái xá. Kế chào cha mẹ bà con, v.v..ếmỗi mỗi hỏi thăm.

Thăm hỏi đây là nghĩa chắp tay cúi đầu xá sâu cũng đặng; hoặc nhà có thờ "tượng Phật", tượng "Quan Âm Bồ Tát"

nên lạy, bằng "tượng hương hỏa Thần"’chỉ phải chap tay cui đầu xa, cha Ĩii6ễv.v..., phai thăm hỏi viêc ăn làm, yên ồ Chẳng đặng về nhà cha mẹ nổi phép Thầy nghiêm khăc", xuât gia khó khăn, dam bac, quanh hiu, nghèo ngặt khổ cực các việc. Phải vì cha mẹ nói việc "Phật pháp" cho cha mẹ sanh lòng tin, thêm phước.

Nói phép Thầy nghiêm khắc, khổ cực, các việc, tức xú cha mẹ đối ngôi "Tam Bảo" không sanh tâm kính mến nên nhiều kiếp chìm đắm trong bien khổ (ấy là con bất hiếu). Bằng vì nói "Phật pháp", thời song thân sanh tâm tín trọng, phước huệ tăng thêm, thoát khỏi "luân hồi".

Thế mđi gọi là người con biết độ cha mẹ ra khỏi biển khổ sanh tử vậy.

Chẳng đặng cùng bà con, trẻ em.v.v... đứng lâu ngồi lâu nói bậy cười xòa và không đặng hỏi trong họ ai phai ai quấy, ai tốt và ai xấu...

Cùng trẻ em đứng ngồi cười nói bậy bạ, chẳng phải oai nghi người xuất giaẻHỏi thăm trong họ phải quây tốt xấu, nhơ tâm dạ mình. 322 SA DI LDẬT GIẢI HÁN DỊCH

Nhược thiên vản tác túc, đương độc xử nhất sáp; đa đọa thiểu ngọa, nhất tâm niệm Phật, sự ngật tức hườn, bất đắc lưu liên.

Bất đắc dữ tiểu nhi bộc tì, đồng sàng bị tịch, cố độc xử nhất sáp. Dĩ phòng phạm hạnh nạn, phục linh bị tín kỉnh tâm sanh, cố đa tọa thiểu ngọa, ly vọng tưởng cảnh, cố nhâ't tâm niệm Phật. Thường ức sư hối như tử niệm mẫu, cố bất lưu liên.

PHỤ Bất đắc tả hữu tà thị, bất đắc tạp ngữ.

Nhược dữ "nữ nhơn" ngữ, bất đắc đê thính mật ngữ, bất dắc đa ngữ.

Ngôn vô hữu tư, cố bất đê thính mật ngữ, phát ngôn hiệp tắc, cố bất tạp ngữ đa ngữ.

Bất đắc trá hiện "oai nghi" giả trang thiền tướng, cầu bỉ cung kỉnh.

"Sa Môn" tuy cụ "oai nghi", nhi bất trá hiện cầu cung. Tuy cụ "thiền mặc", nhi bất giả trang yêu danh.

Bất đắc vọng thuyết 'Phật Pháp", loạn dáp tha vấn, tự mại đa văn, cầu bỉ cung kỉnh.

Vọng thuyết "Phật Pháp", ngôn vò tông tự, cố thất chỉ loạn đáp, dục cầu cung kỉnh, loạn đáp thất chỉ, nhi phản chiêu tha khỉnh mạn.

Bất đắc tông hạp lễ, hiệu "bạch y". vảng hườn.

Tống vảng thù 'hườn, nải "tục gia" sở tác, giao kiết thế tình, phi "Thích Tử" sở ưng.

ĐẠI TẬP kinh, Phật ngôn : Nhược hữu tứ phương "thường trụ" tăng vật, hoặc hiện tiên Tăng vật. Đốc VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 323

Bằng trời tối, ngủ lại, phải ở riêng một chõng, ngồi nhiêu, nằm ít, một lòng niệm Phật, việc rồi liền ve, chẳng đặng ở lâu.

Chẳng đặng cùng trẻ em và tôi tớ đồng giường, mền chiếu, nên phải riêng ở một chõng. Do phòng nạn phạm hạnh và làm cho người kia sanh tâm tín kỉnh, nên phải ngồi nhiều nằm ít, vì lìa cảnh vọng tưởng, nên một lòng niệm Phật. Vì thường nhớ lời Thầy dạy, như con nhđ bà từ mẫu, nên chẳng đặng ở lâu.

LỜI PHỤ Chẳng đặng liếc ngó hai bên. Chẳng đặng nói bậy. Bằng nói chuyên "người nữ" chẳng đặng nói thì nói thầm và nói nhiều.

Vì nói không có nối riêng, nên không nói thì nói thầm vì buông lời nói đúng pháp, nên không nói nhiều và bậy.

Chẳng đặng dối hiện "oai nghi", giả mạo tướng thiền cầu người cung kínhề "Sa Môn" tuy đủ "oai nghi", mà không dô' hiện cầu người cung kính. Tuy đủ tướng "thiền định", mà không giả mạo để mua danh.

Chẳng đặng quấy nói "Phật pháp", người hỏi đáp bậy, khoe mình đa văn, cầu người cung kỉnh.

Quấy nổi "Phật pháp". Nghĩa là : Nói không nhằm, nên sái tôn chỉ, đáp bậy muôn cầu người cung kính, nên đáp bậy sai tôn chỉ, mà lại còn bị người khinh dễ nữa.

Chẳng đặng đưa hộp lễ qua lại bắt chước người "thế tục".

Đưa qua đáp lại, là việc làm của người "thế tục", giao kết tình đời, chẳng phải "Thích tử" nên làm.

ĐẠI TẠP kinh; Phật dạy : Bằng có vật tứ phương "thường trụ Tăng, hoặc vật của hiện tiền Tăng". Người 324 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH tín "đàn việt", trọng tâm thí vật, hoặc hoa quả, thọ viên, ẩm thực tư sanh, sàng nhục, ngọa cụ, thang dược, nhất thiết sở tu, tư tự phí dụng, hoặc trì dữ "tri thức", thân lý "bạch y"; thử tội trọng ư "A Tỳ Địa Ngục", sở thọ quả báoẽPhục thuyết kệ ngôn : "Nịnh dĩ lợi đao tự cát thân, chi tiết thân phận cơ phu nhục, sở hữu tín tâm xả thí vât, "tục nhơn” thực giả thiệt vị nanễNinh thôn đại xích nhiệt thiết hoàn, nhi sử khẩu trung quang diêm xuất, sở hữu "chúng tăng" ẩm thực cụ, bất ưng dữ "tục" cập tư dụng, vân vân... diệc bất đắc dĩ "tăng vật", trứ tích phản mại, xuất quí thâu tiện, dữ thế tranh lợi, việc bất đắc vân :thử thị ngã vật, biệt chúng nhi thực".

Như tích "Mục Liên", hùê "Phước Tăng Tỳ kheo"

nhập hải, hành thứ kiến nhất đại "nhục thọ" đa trùng vi tráp kỳ thân, nãi chí chi diệp, vô hữu không xứ, đại kiến chấn động, như "Địa Ngục"

thỉnh; "Phưác Tăng" vấn "Mục Liên".

"Mục Liên" đáp viết : Thử thọ, thị tích dinh sự "Tỳ kheo" dụng "thường trụ" vật, hoa quả ẩm thực, tống dữ "bạch y". Kiêm thọ thử hoa báo, hậu đọa "Địa Ngục", tráp thọ chư trùng, tức thị đắc vật chi nhơn.

Hựu "Đường", "Tây Kinh", "Thắng Quang" tự Sa Môn "Hiếu Chí", thân nhơn vãng lai, sát dĩ tự quả đạm chi, vị kỷ đắc ẩu huyết chi tật, tự vân :Mỗi dục tật tác, kiến xích y "sứ giả", tương vãng "hắc lâm"

VIỆT DỊCH THIÊN OAI NGHI TĂNG CHÚ 325

"đàn việt" tín tâm, dốc lòng đem vật thí, hoặc hoa, trái vườn cây, đồ ẩm thực nuôi sông, giường, nệm, tọa cụ thuốc thang, hết thảy vật dụng, mình riêng tiêu xài, hoặc lấy cho người quen biết, bà con thế gian, chịu quả báo tội đây nặng hơn tội "Địa ngục A Tỳ". Phật lại nói bài kệ : "Thà lấy dao bén cắt thân mình, lóng đốt thân phận da chứa thịt, chỗ có tín tâm đem vật cúng, lấy cho người tục (ăn) thật rất khó. Thà nuốt viên lđn, hoàn sắt nóng, mà khiến trong miệng lửa cháy ra, chỗ có đồ ẩm thực của chúng Tăng không nên cho "tục" với riêng dùng.v.v... Và đừng lấy "vật chúng Tăng" đê dành buôn bán, mua rẻ, bán mắc tranh lợi với người đời và cũng đừng nói rằng :Vật này là vật của ta, tự do ăn riêng chúng”.

Thuở xưa đức "Mục Kiền Liên", dắt ông đệ tử là :ông "Phước Tăng Tỳ kheo” vào biển, trong lúc đi đường thấy một cây thịt to, bao nhiêu trùng bu lại rút "cây thịt" ấy, nhân đên cành lá, đâu đâu cũng đầy vi trùng đeo cắn cả, cây thịt kêu rền rỉ, như tiếng trong "Địa Ngục", "Phước

Tăng" hỏi đức "Mục Liên"...

"Mục Liên" đáp :Chính cây này là ông "Tỳ kheo", ngày trước làm "Trụ trì" trong chùa, ỷ quyền coi sóc của thường trụ, rồi lén lấy vậ1 thường trụ, hoa, trái, đồ ẩm thực, đem cho người "thế gian”.Nay mắc quả báo làm cây thịt đây và sau này sẽ đọa trong địa ngục nứa, còn bao nhiêu loài trùng bu lại cắn rúc cây kia, chính nhứng người thế gian tới chùa lánh của, của ông cho.

(Dịch giả thêm rằng :

"Ông cho làm cây "Trùng cắn rúc cầy "Trùng kia là người "Cây nọ là ông Người lãnh làm trùng Cây la vang động An lấy của chùa Chủ chùa lấy của."Thường trụ cho").

Lại đời "Đường" đất "Tây Kinh", chùa "Thắng Quang", "Sa Môn" tên "Hiếu Chí", bà con lui tđi,“Chí” thường lấy trai cây của chùa cho ăn, chưa bao lâu mẵc chứng bệnh thổ huyết, "Chí" nói :Mỗi một khi tôi phát bênh, thấy 326 SA DI LUẬT GIÃI HÁN DỊCH trung, đại phong suy tán chỉ tiết, khoảnh chỉ, hựu dẫn hướng đài, quan thượng nhất nhơn, nghỉ dung khả úy, lệ thinh trách "Chi" viết :"Hà đắc dĩ tự gia, quả tự thân nhơn". Ngôn dĩ nhi thất.

"Chí" cụ, tức kế trị thường "Chúng tăng", ngoạt dư nãi miễn; như thử nhơn quả, lịch nhiên, văn giả, khả bất cụ tai !

Bất đắc quản nhơn gia vụ.

Thử hữu tam quá : Nhất tự sanh cẩu tâm, Nhị gia nhơn tắng híêm. Tam ngoại nhơn cơ báng.

Bất dắc tạp tọa tửu tịch.

Đại phi "xuất gia" sở vi, chư quá do thử nhi sanh.

Bất đắc kiết bái "bạch y" nhơn, tác phụ mẫu tỉ muội.

Kim thời thử loại, phả diệc đa hĩ; giai do "xuất gia", sơ niệm bất chánh, thị trí điên đảo, nhi bất tự tri.

Cố PHỤ HÀNH vân : "Xả sở thân, khí ân ái, cư "Lan Nhả", tu "tam muội", cánh kiết dị tánh, vi huynh đệ, phụ mẫu, đảo chi thậm dã".

Bất đắc thuyết tăng trung quá thất.

Nhơn phi Thánh Triết, thục năng vô quá. "Ca Diếp" khởi võ "Nghiêu", "Thuấn” bệnh chự.

Tự vô "huệ mục", khởi sát tha phi, "tăng" đức như hải, Phật du thân tán, nhược sanh phỉ thuyết, tự chiêu khổ báo.

"KHẤT THỰC" ĐỆ THẬP cửu Đương dữ "lão thành" nhơn cu. Nhược vô nhơn cu, đương tri sở khả hành xứ.