Sa Di Luật Giải Trọn Bộ 2 Quyển

VIỆT DỊCH QUYỂN THUỤNG 411

2.- ”Hành". Hành tức "hành nghiệp". Bỏi thăn khẩu đời quá khứ, gây tạo những nghiệp thiện và bất thiện vậy. Hai cái này là nhẫn của đời quá khứ.

3,- "Thức". Thức tức "thức tâm". Bởi hoặc nghiệp đời quá khứ lỗi cuốn, làm cho cái "thức” này, gá vào thai me. Trong một sát na, nhiễm "Ái" làm hột giống, nhận "tưỏng” thành thai. Liên vin vào hai giọt"Tinh Huyết cha mẹ”, hiệp thành một giọt lớn như một đậu. Ở trong thai tạng cùng ”ba việc" hòa hợp : iễ "Mạng" 2. "Noãn” 3. ''Thức". Trong "ba việc" đây có "Báo Phong" (vọng thức) có y phong” là y báo ở trong thai bào gọi là "thọ mạng” .Tinh huyết không hôi không rửa gọi là "noãn” (hơi ấm) trong đó đủ cả tăm ý (tám thức) gọi là "Thức"ẵ Như vậy ba việc, thiếu một thì hư nát chẳng còn.

Đầy là vào trong thai mẹ cái vị bảy ngày đầu tiên, tên "Ca La Lạ" trạng như chất sữa đặc. Từ đây sắp đến cứ theo hơi thở bà mẹ xuông lên, bảy ngày một phen biến đổi.

Trong bộ CHI QUAN nói : "Khi người gá vào thai mẹ, thần thức mới củng tinh huyết hợp lại, vướng dính nơi rún.

Rún hay luôn giữ, đã gọi rún là ngừỗn của trường vị (Bao tử), khi ở trong thai, do rún mẹ thấm qua rún con. Cho nên mẹ ăn uống, từ rún mà vào để giúp đứa con, hơi thở cũng thế. Đứa con trước, ỏ trong thai, theo hơi thở bà mẹ; cho nên tục gọi đứa con là hơi thở của bà mẹ"ằ 4.- "Danh Sắc”. "Danh” tức là "Tâm". Bởi tầm là mốt cái chỉ có danh tự kêu gọi mà không có hình chất vậy. "Sắc" tức "Sắc chât”^ Bởi từ khi gá thai mẹ sắp sau đến bảy ngày thứ năm kêu là "Hình vị". Bởi các căn hình đêu sanh, tay chân có đủ nên gọi là "sắc". Lấy tinh huyết cha mẹ làm hột giống than căn 'ễ 'Thức tầm" ở trong đấy nên hợp cả tên gọi của, "Tàm” và hình chất của "thần căn" chung kêu là "Danh sắc".

5,- Lục Nhập”, Bởi từ khi vào thai mẹ sắp sau đến bảy ngày thứ sáu gọi là "Phát, Mao, Trảo, Xi vị" (vị này có đủ tóc, lông, móng, răng) đến bảy ngày thứ bảy tên "Cụ căn Uĩ"ễ Bởi "6 căn” mở bày, có vào cái dụng ”6 trần", nên gọi "Lục nhập”.

412 QUI SƠN CÀNH SÁCH HẢN DỊCH

Lục viết "Xúc". Xúc tức "Xúc đố/". Vị tùng xuất thai nải chí tam tứtuếthời, nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý chi "lục căn", tuy xúc "Sắc, Thanh, Huong, Vị, Xúc, Pháp chi "Lục Trần"; nhi vị năng liễu sanh khổ lạc chi tuởng, cố danh vi "Xúc".

Thất viết "Thọ”. Thọ túc "Lảnh nạp" c/Hể nghĩa Vệ ngũ lục tuế, chí thập nhị tam tuế thời, "lục căn" xúc đối "lục trần" tức năng nạp thọ tiền cảnh hảo ố đẳng SỊTế Tuy năng liễu biệt, nhiên vị khởi tham ải dâm nhiễm chi tàm dã, thử ngũ chi thị hiện tại quả.

Bát viết "Ái". Ái tức "tham ái". Vị tùng thập tứ ngũ tuế chí thập bát cũu tuế thời, tham chủng chủng thắng diệu tư cụ, cập dâm dục đẳng cảnh; nhiên du vị năng quảng biến truy cầu, cố danh vi "Ár.

CủV viết "Thủ”. Thủ túc "cầu thủ". Vị tùng nhị thập tuế hậu, tham ải chuyển thạnh, ưSắc Thanh, Hương, Vị, Xúc, ngũ trần chi cảnh; tứphuong trì cầu, co danh vỉ "Thủ”.

Thập viết "Hũu”. Hũu túc "hậu hũu". "Nhon quả" chi bất vong dã. Vị nhon cầu thủ chư ảnh, khởi thiện ác nghiệp, tích tập khiên dẫn, đuong sanh "Dục giới”,"Sắc giới", ''Vô sắc giới", tam hũu chi "quả" dã, (thửtam c/i/ế w»ế hiện tại nhơn).

Thập nhất viết "Sanh". Sanh túc "thọ sanh". Vị kim sanh sở tác thiện ác chi nghiệp, lai thế ưtam giói lục đạo trung thọ sanh dã.

Thập nhị viết "Lảo tử’. Lão túc Ẻ, ăn thụcàẩ. Tử túc "Căn /ioạ/"ẵ Vị lai thế thọ sanh dĩ, chí "ngũ ấm" thân thục danh "

Lão", thục dỉ hoại diệt danh "Tử1, (Thửnhị cft/ễ thị vị lai chi quả).

Tư thập nhị chi thị tam thế "Nhon quả" tuần hườn bất đoạn chi pháp. Dĩ do "quá khứ' thế vô minh hành vi nhơn, cảm tư hiện tại "Thúc", Danh sắc", "Lục nhập", "Xúc", "Thọ"

vi Quả; do tư quả cố khởi "Áí, Thủ, Hũu" vi hiện tại chi Nhơn. Do tư nhon cố, chiêu cảm vị lai thế "Sanh, Lão, Tửắ VIỆT DỊCH QUYỂN THUỌNG 413

6.- "Xúc”. Xúc tức "XÚC đối”. Bởi từ khi ra khỏi thai đến khi 3, 4 tuổi, "mắt, tai, mũi, lưỡi, thần và ý", "6 căn" tuy xúc đối với những món "Sắc, Thanh Hương, Vị, Xúc và Pháp” "6 trân"; mà chưa có thể rõ biết sanh những tưởng khổ và vui cho nên gọi là "Xúc”.

7.- "Thọ”. Thọ tức nghĩa "Lãnh Nạp". Bởi khi 5, 6 tuổi, đến 12, 13 tuôi "sáu căn" xúc đối với "sáu tràn" liên hay nạp thọ những tòt và xấu, những cảnh trước mặt. Tuy hay rõ biêt, song chưa khởi tầm tham ái đắm nhiễm, (năm món này là quả đời hiện tại).

8.- ”Ai". Ai tức "tham ái". Bỏi từ 14, 15 tuổi đến khi 18, 19 tuôi, tham đủ thứ đ'ô đạc tốt đẹp và những cảnh dâm dục ; song củng chưa hay rộng khắp tìm cầu, nên gọi là

"Ái".

9.- "Thủ”. Thủ tức "cầu thủ". Bởi từ 20 tuổi vê sau tham ái càng thạnh, đôi những nào Sắc, nào Thanh, Hương, Vị, Xúc, năm trần : bốn phương tỉm cầu cho nên gọi là "Thủ".

10.- "Hữu”. Hữu tức thân "hậu hữu”. Vì "nhấn quả" không mất vậy. Bởi nhân tìm lấy những cảnh rồi khỏi nghiệp thiện và ác chứa nhóm kéo lôi, nên đời sau phải sanh trong cõi "Dục Giới'' "Sắc Giới" và cõi "Vố Sắc Giới'', "quả" trong ba cõi vậy, (ba món này ỉà nhân hiện tại).

11.- ''Sanh''. Sanh tức "thọ sanh”. Bởi đời nay tạo những nghiệp thiện và ác, qua đời sau ở trong ba cõi, sáu đường đầu thai vậy.

12.- "Lão tử'. "Lão" tức các căn "chín mùi”. "Tử' tức là các ”căn hư hoại". Nghĩa là đời sau thọ thai sanh ra rồi, đến chừng thẫn Àrgũ ấm" chíti mùi gọi là "Lão", chín mùi đã hoại diệt gọi "Tử", (hai món này là quả vi lai).

Tóm lại mười hai món "nhơn duyên" đầy lò pháp "nhân quả" xoay van trong ba dời khổng dứt. Bởi do đời quá khứ "vô minh" duyên "hà»h" làm nhăn, cảm đến đời hiên tai.

"Thức" ”Danh săc", "Lục Nhập", "Xúc", "Thọ" đâỳ làm "Quả" nì do quở đây, khởi ra "Ái, Thủ, Hữu" làm cái "Nhàn”

đời hi-'n tại; Do vì nhân đây, nên chiêu cảm quả "Sanh Già 414 QUI SON CẢNH SÁCH HÁN DỊCH chi quả; quả phục tạo “Nhonlf "Nhon" phục cảm "Quả". Tam thế ỉuong tục, vô hũv gián đoạn, như xa luân chuyển, cố viếtễLuân Hồr.

Tuy nãi, "Tứ Đại" phò trì, thường tương vi bội.

Thượng cú, "giả hiệp", Hạ cú, "Quai thuận".

Phù : "Nhơn lãm ngoại "Địa, Thủy, Hỏa. Phong"

hiệp tập thành thân, cọng tương phò dực, chấp trì mạng căn trụ thọ nhâ't kỳ. Nhiên ư kỳ trung, thường tương quai thuận. Nhât "đại" bất đều, bá nhất bệnh sanh. Tứ đại bất điêu, tắc tứ bá tứ bệnh, đồng thời cu tác.

Sở ngôn "đại" giả ? Vị thử tứ pháp, vô xứ bất hứu, biến chư phương vức, cố xưng vi "Đại"ẳ Vạn sự vạn hình, giai "tứ đại" thành. Tại ngoại, tác vi "Thổ, Thủy, Sơn, Hà"ẻ Tại nội, tắc vi tứ chi bá hài, tụ nhi vi "Sanh". Tán nhi vi "Tử".

"Sanh" tắc vi nội "Tử" tắc vi ngoại. Nội ngoại tuy thù, nhi "Đại" bất dị. Kiên tánh thuộc "Địa", tức "Phát, Mao, Trảo, Xỉ, Bì, Nhục, cân cốt" đẳngề Thử nhược bất giả "Thủy" tắc bất hòa hỉệpệ Thấp tánh thuộc "Thủy", tức thế thóa tinh dịch đại tiểu tiện lợi đẳng. Thử nhược bất giả "Địa", tắc tiện lưu tán, Nhiệt tánh thuộc "Hỏa", tức thân trung noán khí.

Nhược bất giả "Phong", tắc bất tăng trưởng. Động tánh thuộc "Phong" tức xuất nhập tức, cập thốn chi VIỆT DỊCH QUYỂN THUỢNG 415

Chết" đời vị lai "Quả" lại tạo "Nhân”, "Nhân” lại cảm "Quả”. Ba đời nổi nhau, không có xen hở, như bánh xe quay tròn lên xuống, xuống lên, cho nên gọi "Luân Hôi".

Tuy là thân "Tứ Đại" giữ gìn, nó thường trái nghịch với nhau.

Câu trên "Bốn đại giả hiệp". Câu dưới "Bốn đại khi trái khi thuận"ễ Luận rằng : "Thân người ta ngoài nhờ Đất, Nưđc, Gió, Lửa" hiệp lại thành thân, cùng nhau giúp đđ giứ gìn thân mạng sô'ng trong một thời kỳ. Song ở trong đó thường trái và thuận vđi nhau. Như trong một "đại"

không hòa, thì một trăm môt bệnh sanh ra. Bô'n đại không hòa thời bốn trăm bổn bộnh đồng thời sanh raể Chứ "đại" là gì ? - Bởi bổn pháp đây, khắp cùng phương cõi không chỗ nào là không có, cho nên gọi là "Đại"Ệ Muôn sự muôn vật đêu nhờ "bốn đại" này mà thành lập. Bốn đại này ở ngoại cảnh, thời làm cảnh "Đất, Nước, Non, Sông". Ở trong nội thân, thời làm cảnh bốn chi trăm vóc, bốn đại khi nhóm hiệp thời thân này sống còn, gọi là "Sanh"ể Khi tan rã thân này hoại diệt gọi là "Tử".

"Sanh” thời làm trong thân. "Tử" thời làm cảnh ngoàiề Trong ngoài tuy khác, mà "bốn đại" vẫn một. Tánh cứng thuộc "Địa đại", tức như "Tóc, Lông, Móng, Răng, Da, Thịt, Gân, Xương" v.v..ề "Địa đại" đây nếu không nhờ "Thủy đại"

thời không hòa hiệp. Tánh ướt thuộc "Thủy đại" tức như nưđc mũi, nưđc miếng, tinh dịch, nưđc đại tiểu tiện v.vềẽ.

"Thủy đại" đây nếu không nhờ "Địa đại" đắp ngăn thời trôi chảy luông tuồng. Tánh nóng thuộc "Hỏa đại", tức như hơi ấm trong mình. "Hỏa đại" đây nếu không nhờ "Phong đại"

thời không thể tăng trưởng. Tánh động thuộc "Phong đại"

tức như hơi thd ra, hời thở vào và sự động chuyển của thân.

416 QUI SƠN CẢNH SÁCH HÁN DỊCH động chuyển. Nhược vô thử "Phong", tắc thân bất năng động chuyển thi vi. Nhiên thử "tứ đại", "tánh bổn" vô hoạnễ Dĩ chúng "Duyên" hiệp tập, tăng tổn tương khắc bệnh hoan do thị nhi sanh. Cố "Địa" tăng, tắc linh thân trầm trọng. "Thủy" tích, tắc thuế thóa quai thường. "Hỏa" thạnh, tắc dầu hung trán nhiệt. "Phong" động, tắc khí tức kích xung, tức "Trầm Trọng", "Đàm Ấm", "Huỳnh Nhiệt", "Khí Phát", chi bệnh dã.

Do thử tứ bệnh, tắc hữu tứ bá tứ bệnh sanh khỏi. “Phong” bệnh bá nhất, “Huỳnh” bệnh bá nhất, “Dàm Ấm” bệnh bá nhíít, “Tống Tập” bệnh bá nhât, Như thị chư hoạn, vô thời bất sanh, cô viết “Thường tương vi bội”.

Kỷ viết : ĐẠI LUẬN vân : “Tứ Đại” vi thân, thường tương xâm hại. Nhất nhất “Đại” trung, bả nhất bệnh khởi.

Lanh bệnh hữu nhị bá nhị, "Thủy" ễ‘ hong" khới cố. Nhiệt bệnh hữu nhị bá nhị, ‘ẳịa " “Hỏa khởi cố.

"Hỏa" nhiệt tướng, “Địa" kiên tuúng. Kiên tướng cố nan tiêu. Nan tiêu, cố năng khởi nhiệt ệnh. Huyết, Nhục Cần, Cốt, Mạch, Tủy đẳng, thị "Địa" phần. Trừ kỳ nghiệp báo giả nhất thiết pháp giai hòa hiệp nhơn duyên nhi sanh dã.

PHỤ HÀNH vân : "Tứ Đại" bất thuận giả, hành dịch vô thời, cuờng kiện đởm phụ, đuờng xúc hàng nhiệt. Ngoại nhiệt trợ "Hỏa", "Hỏa" cuùng phá “Thủy" thị tăng "Hỏa"

VIỆT DỊCH QUYỂNTHUỢNG 417

Nếu không có "Phong đại" đây thời thân ta không thể chuyển động làm lụng chi cả. Song "bốn đại" đây, "bản tánh" nó không bệnh.

Bởi do nhiều "duyên" hiệp lại có khi tăng khi giảm khắc nhau, nên bệnh hoạn do đây mà sanh ra. Bởi vậy một khi "Địa đại" tăng thêm, thời có ra nhứng chứng làm cho thân ta bắt nặng nề. "Thủy đại" tích tụ thời lam nhứng chứng sổ mũi, nưđc mũi, nước miếng tuôn chảy trái thường. "Hỏa đại" thạnh hành thời làm cho đầu ngực nóng nảy. "Phong đại" hoạt động thời làm nhứng chứng như ngộp hơi, ách ứ, tức như chứng bệnh “Trầm Trọng”

bệnh “Đàm Ấm”,bệnh “Huỳnh Nhiệt”,bệnh “Khí Phát”.

Do bôn bệnh đây mà lan đến bôn trăm bốn bệnh cũng sanh ra. Như bệnh “Phong đại” có 101 bệnh, bệnh “Huỳnh Nhiệt” có 101 bệnh, bệnh “Đàm Ấm” có 101 bệnh bệnh Tông Tập có 101 bệnh. Những bệnh đây không giò' phút nào không có, cho nên nói câu : “Thường tương vi bội”

(nó thường trái nghịch nhau).

Lời Ký nói :Trong ĐẠI LUẬN rằng : "Bốn Đại" hiệp lụi lữĩĩi than thường xăm hai với nhau. Trong mỗi ĩĩiôt "Đại" có 101 bệnh sanh ra. Bệnh lạnh có 202 bệnh là vì "Thủy đại”, "Phong đại"khỏi ra vậy. Bệnh nóng 202 bịnh là vỉ "Địa đại" với "Hỏa đại" khởi ra vậy.

Cái tướng của "Hỏa đại” thì nóng mà tướng của "Địa đại” thì cứng. Bởi tướng cứng cho nên khó tiêu. Khó tiêu cho nên thường sanh ra chứng bệnh nóng. Máu, Thịt, ữữĩi, Xương, Mạch, Tuy vân. vân... là về phần của, "Điữ đại". Trừ người mắc "nghiệp báo" ngoài ra tất cả pháp đêu nhờ "nhân duyên" hòa hiệp mà sanh ra vậy.

Bộ PHỤ HÀNH nói : "Bốn Đại" không thuận thì khi ra lữm việc không chừng, mạnh mẽ gánh vác xưông đung lạnh nóng. Ngoài nóng giúp thêm "Hỏa đại”, "Hỏa đại”

418 QUI SON CẢNH SÁCH HÁN DỊCH bệnh. Ngoại hàn trợ “Thủy”. “Thủy” tăng hại “Hỏa” thị vi. “Thủy” bệnh. Ngoại phong động khí, khí suy “Hỏa”. “Hỏa" động “Thủy”, thị vi “Phong ” bệnh. Hoặc “Tam Đại” tăng hại ư “Địa’’ danh “Đẳng Phẩn” bệnh. Hoặc thân phẩn tăng hại tam đại, diệc thị “Đẳng phẩn” bệnh, thuộc “Địa” bệnh.

Ẩm thực bất tiết, d/ệc năng tác bệnh, như cương, quế, tân vật, tăng “Hỏa"Ế G/ệá, mật, cam lảnh, tăng "Thủy". Lê tăng "Phong". Cao, nị tăng "Địa". Huỳnh qua, v/ẽ nhiệt bệnh, nhi tác nhon duyên, túc ff]ệ hám bất an chi thực nhi sanh bệnh àã. "Cố'1 vân : "Bệnh tùng khẩu nhập, họa tùng khẩu xuất", thử chi vị dư.

"Vô Thường Lão, ", bất dữ nhơn kỳ.

Thượng cú, minh tam tướngỂ Hạ cú, minh vô chủ. Tam tướng bổn không, nguyên vô hữu ngã, hà năng tác chủ, nhậm tình dữ chi kỳ khắc. "Trừ kỳ thức tâm đạt bổn giả", năng chi, mụi giả bất giác dã.

Vô thường giả' ?- Vị bổn vô kim hữu, tạm hứu hườn vô, nãi sát na bất trụ chi vị dá. - Tùng xuất thai lai chí "tráng", chí "láo", chí "bệnh", nãi chí "mạng tận". Ư kỳ trung gian niệm niệm thiên lưu bất trụ, cố viết "Vô thường", diệc tử chi dị danhễ Lão giả ? - Căn thục suy mạo, hình khô, sắc túy tinh thần hôn mụi, phát bạch diện trứu, tương tử VIỆT DỊCH QUYỂN THUỌNG 419

“Hỏa” mạnh phả “Thủy đại”. Ây là tăng thềm cái bệnh “Hỏa đại”. Ngoài lạnh giúp “Thủy đại”. “Thủy đại” tăng nhiều hại “Hỏa đại”, ấy là bệnh của “Thủy đại”. Gió ngoài thổi động hơi thở, hơi thở thổi “Hỏa đại”. “Hỏa đại” động “Thủy đại” ấy là bệnh của “Phong đại”. Hoặc ba đại kia tăng nhiều làm hại “Địa đại” gọi bệnh “Đẳng Phần” (Một “đại” bệnh, mấy “đại" cũng đồng bệnh. Dụ như : Đau một ngón tay cả mình đều đau hết nên gọi là bệnh “Đẳng Phần”). Hoặc thân phần Địa đại tăng thèm làm hại cho ba đại kia, củng có thể nói “Đẳng Phần” bệnh, thuộc ưề bệnh của “Địa đại”.

Ăn uống không chưng củng hay lâm bệnh như ăn gừng, ăn quế, những vật cay, tăng thêm cho bệnh “Hỏa đại”. Ăn mía, ăn mật, đồ ngọt lạnh, tăng thêm cho bệnh “Thủy đại”. Ăn trái Lê tăng thêm cho bệnh “Phong đại”. Ăn dầu mỡ tăng thèm cho bệnh “Địa đại”. Ăn trái bí rợ làm nhân duyên sanh ra bệnh nóng, tức là ăn những món ăn không tốt mà phải sanh bệnh vậy. “Cổ nhơn” nói : “Bệnh từ miệng vào, họa từ miệng ra” là nghĩa đây vậy.

"Vô thưởng, Già, Bệnh". Nó không hẹn vđi

ngườiế

Câu trên nói rõ ba tưđng (Vô Thường, Già, Bệnh).

Câu dưđi chỉ rành không chủ. Ba tưđng vốn không, nguyên không có ta, ai đâu làm chủ, mặc dầu cho nđ ky hẹn. "Trừ nhứng bực thức tâm đạt bổn mđi có thể biết rõ" còn những kẻ mê muội không biết vậy.

Vô thường là gì ? - Bởi trưđc không nay có, nhưng tạm có rồi lại không, chính nghĩa giây phút không dừng vậyễ Vì sao ? - Từ khi ở trong thai mẹ "sanh" ra đến lđn, đến "già" đến "bệnh”, cho đến "chết”, ơ trong khoảng giứa thời gian mỗi niệm mỗi niệm dời đổi không trụ, cho nên nói : "Vô Thường" "Vô Thường" cũng là cái tên chết mà nói bằng cách khác.

"Già" là gì ? - Bởi các căn mê mết kém suy, hình khô sắc héo, tinh thần lẫn lộn, tóc bạc mặt nhăn cái điềm sắp 420 QUI SON CẢNH SÁCH HẤN DỊCH bất cửu chi vị dã. 'Bệnh" giả ? - "Tứ đại” bất điêu, tứ bá từng sanh, thân lực bì bại, ẩm thực bất an, tinh thần giảm tổn, tọa khởi tu nhơn, cố danh vi bệnh. Nhược dĩ pháp thứ đệ tương nhơn, tắc "Tử" tại hậuỆ Kim dĩ "Vô thường" nhứt pháp, thể biến nhật thỉết, cai ư "Sanh, Lão,Bệnh, Tử" chư pháp cố dã.

Kỷ viết : Tân bất trụ, niệm niệm bất đình, vị chi "vô thường". Kinh vân : Vô Thường lực đại, tấn tốc quá ưson thủy. TRIẾT LUẬN vân : "Vô thường" hũu tam chuởng . Nhất niệm niệm hoại diệt Vô f/iaòng“ềNhị, hòa hiệp ly tán "vô thường''. Tam, tất cảnh nhưthị "Vô thuờng".

TAM : SANH DIỆT THỜI Tốc

Triêu tồn tịch vong, sát na dị thế.

Thượng cú, ngôn hiện sanh. Hạ cú ngôn hậu thế. Thử nhị cú, tịnh thích "Vô thường" nghĩaế Hạ cánh dĩ sương lộ đẳng, dụ minh.

Ngôn sát na giả ? - Thời chi cực tốc dã. Vị nhơn lâm chung xả tho, chi tai tối hậu nhiít sát na khoảnh. Tức chư căn hoại nhật thức thiên ly tế, xả thứ cố thàn, biệt thọ dư chất thời dá. Thức vị đệ bát thức. Khứ cư điến hậu, lai tiên phong. Nhât sát na gian, lãm phụ mẫu "tinh huyết", trụ thai tạng trung, vi sanh tử chi căn, khổ quả chi nguyên dá.

Ký viết . Thúc hũv bát chưởng . Nhất Nhãn thúc. . Nhị, Nhĩ thức. . Tam, Tỹ t/iúc. . Tứ, Thiệt thúc. . Ngũ, Thân thúc. . Lục, Ý t/iúcẳ. Thất, Mạt Na thúc. . Bát,A Lại

Da thúc Thí như : Xuân sương hiểu lộ thúc hốt tức vô.

VIỆT DỊCH QUYỂN THUỢNG 421 chết không bao lâu nứa vậy. Sao gọi là "Bệnh" ? - "Bốn đại" không hòa, thì bốn trăm thứ bệnh sanh ra, thân lực bại hoại, mệt mõi ăn uống không ngon, tinh thần giảm tổn, ngồi đứng phải nhờ người dìu đđ, cho nên gọi là bệnh. Nếu cứ lấy theo thứ lđp mà nhơn cho nhau, thời cái "Chết" ở sau hết. Song nay nói một pháp "vô thường", thể của nó cũng có thể trùm khắp tất cả "Sanh, Già, Bệnh, Chết" các pháp cđ vậy.

Lời Ký nói :"Mới mới không trụ, niệm niệm không dừng là cái nghĩa "Vó thường”. Kỉnh nói : "Vô Thường” sức mạnh, mau hơn nước dốc. Bộ TRIẾT LUẬN nói : "Vổ thường” có ba nghĩa : 1) Niệm, niệm hoại diệt "vô thường”

- 2) Hòa hiệp ly tán "vô thường” - 3) Rốt ráo dường ấy "vô thường”.

3) SANH DIỆT THỜI MAU Sớm còn tối mất, giây phứt qiia dời khác.

Câu trên là nói hiện đời. Câu dưđi là nói đời sau. Hai câu đây đều giải nghĩa "vô thường"ẾMấy câu sau đây lại lấy nhứng chuyện như mù sương meo móc vân vânễ.. để dụ cho rõ nghĩa "vô thường".

Giây phút là gì ? - Giờ phút rất mau vậy. Tại sao thế ? Bởi người lâm chung bỏ tuổi thọ chỉ ở trong một giây phút (hơi thở) rốt sau. Tức là cái ngày của các căn hoại diệt, lúc thần thức xa lìa, giờ phút bỏ thân cũ này, riêng chịu cái xác khác vậy. Chứ "Thức" là nói thức thứ tám. Khi người chết "thức" này đi sau hết. Lúc đầu thai

"thức" này đến trưđc nhất. Trong một giâv phút lộn trong "Tinh Huyết" cha mẹ ở trong thai tàng, làm gốc đường "sanh tử" nguồn quả khổ vậy.

Lời Ký nói : "Thức” có tám "Thức" : 1.. "Nhãn thức", 2ề- Nhĩ thức, 3.- Tỷ thức, 4ẽ- Thiệt thức, 5.- Thân thức, 6.- Y thức, 7.- Mạt Na thức, 8,- A Lại Da thức.

Ví như : Sương mùa Xuân, móc ban mai, phút chút liên không. 422 QUI SON CẢNH SÁCH HÁN DỊCH

Thượng cú, thiết thể. Hạ cú, thích tánhếDĩ sương lộ ngộ nhật tức tiêu. Thể ký bất kiên, tánh diệt phi thườngễ Thí như giả, thiết huống chỉ từ, Thúc hốt giả, tạm hữu nhỉ vô dã.

Ký viết : Bổn văn nhị cú, thị thích Triêu Tòn Tịch Vong nhị cú, tổng minh thời tốc dã "Thúc" giả tốc tật giả. TÔNG CẢNH vần : Tuy niên bá tuế, du nhược sát na. Như đông thệ chi trường ba. Tợ tây thùy chi tàn chiếu. Kích thạch chi tinh hỏa. Sậu khích chi tấn cuếPhong lý chi vỉ đăng. Thảo đấu chỉ triêu lộ. Lâm nhai chi hủ thọ. Thuức mục chi điển quang. Nhược bất ngộ ư "chánh pháp",tất vĩnh trụy ư "U đồ” hỉ.

Ngạn thọ tỉnh đằng, khởi năng trường cửuế Thượng cú, xuất thể. Hạ cú, thích nghĩa Lâm nhai chi thọ, phi trường. Nhị thử xâm hằng, khởi cửu.

ĐẠI TẬP kinh vân :"Tích hữu nhất nhơn, tị nhị túy tượng, duyên đằng nhập tỉnh, hạ hữu tam long thổ hỏa trương trảo. Bỉ tức huỳên dằng nhi trụ, thượng hứu hắc bạch nhị thử, nghiết dằng tương đoạn. Bàng hữu tứ xà dục thích. Kỳ nhơn ngưỡng vọng, nhị tượng dĩ lâm tỉnh thượng, ựu não vô thác.

Hốt hữu phong quá, di mật ngũ đích nhập khẩu, thị nhơn táp mật, toàn vong nguy cụ.

Kim dĩ nhị túy tượng, dụ "Sanh Tử". Đằng dụ "mạng căn". Nhập tỉnh, dụ "Vô thường". Nhị thử dụ "Nhật Nguyệt" Tứ xà dụ "Tứ Đại". Tam long dụ "Tam VIỆT DỊCH QUYỂN THUỢNG 423

Câu trên lập "thể". Câu dưđi giải "Tánh". Bởi cái thể của sươirg mđc không thường, hễ gặp mặt trời là phải tiêu. Cái "thể" đã không bền chắc thì "tánh" của nó cũng không sao thường được. Ví như là gì ? - Lập lời thí.dụ. "Phút chút" là chi ? Vừa có đó rồi lại không đó.

Lời Ký nói :Hai càu bổn văn nói trên, là giải hai câu : "Sớm còn tối mất, giây phút qua đời khác” đều nói rõ cái thời mau chóng vậy. Mau chóng Tàu gọi chữ "Thúc” Bộ TÔN KÍNH nói: Tuy tuổi thọ trăm năm dường như trong một giây phút. Khác nào như lượng sóng rút ve biển dông. Như tia sáng "Mặt Trời” lặn về phía Tây. Như nháng lửa đánh đá. Như ngựa càu chạy qua kẽ hở. Như ngọn đèn giữa gió. Như sương ban mai ở đầu ngọn cỏ. Như cây mục đứng bên bờ lở. Như điển chớp lòa mắt. Bằng nay chúng ta không gặp "Chánh pháp" của đức Như ai, thì sau này hằng sa chốn "U đô" biết kiếp nào ra khỏi.

Cây trên bờ, dây miệng giếng, đâu đặng lâu dài.

Câu trên chỉ ra cái "Thể" (Cây và Dây). Câu dưđi giải nghĩa của nó : Cây bên bờ chẳng phải lâu. Hai con chuột cắn dây gần đứt.

Kinh ĐẠI TẬP nói:Xưa có một người sợ hai con voi say, nắm dây chuýền xuống giếng, dưới có ba con rồng phun lửa dơ móng. Người kia liền đeo theo cái dây tòn ten ở giứa chừng, trên có hai con chuột đen, trắng cắn dây gần đứtẵBốn bên có bốn con rắn thò đầu le độc muôn mổ. Người kia ngó lên, thì hai con voi nó đã đứng chực trên miệng giếng. Người kia lo rầu về sự không khỏi chếtắBây giờ bỗng có bầy ong bay qua nhểu năm giọt mật vào miệng, tigười kia nút mật ấy, rồi quên cả sự sợ sệt, nguy hiểm.

Nay lấy mấy chuyện đây để làm thí dụ như : Hai con voi say là dụ đường "Sanh Tử". Sợi dây dụ "mạng cãn".Và,o dưới giếng là dụ “Vô Thường”. Hai con chuột là dụ 424 QUI SON CẢNH SÁCH HÁN DỊCH

Độc”ế Ngũ đích mật dụ “Ngũ Dục”. Tam độc nãi Tam ác đạo chỉ nhơn, cố đằng nhứt đoạn, tức hữu đọa lạc chỉ hoạn hĩ.

Ký viết: "Bổn văn nhị cú, thích bất dữ nhon kỳ nhút cú, tư mình niên ngoạt nhụt tốc dã. Thân tợ lâm nhai thọ, nghiệp phong nhút chí, phi /ục năng vãn. Mạng như tỉnh trung đằng, nhụt nguyệt thời nguy, sở nhơn bất giác. Ngạn thọ thị niên bất trường. Tỉnh đằng, thị Nhụt

Nguyệt chi tốc".

Ngôn tỉnh đằng giả ? ặ Thị tỉnh biên sở sanh chi đằng. Hoặc vân Ẻ thọ căn tình, vị khuu khư khô tỉnh dã.

"La Thập“ pháp sư viết . Tích hũu tội nhan, bố tội đào tẩu. Vuxmg linh túy tượng trục chí, kỳ nhơn bố cấp tự đầu khô tỉnh, vân vân...

Tam độc giả ? . Tham, Sân, Si dã. Tam ác đạo giả ?

Địa ngục, Ngạ quỉ, Súc sanh dãềNgũ dục giả ? sắc, Thinh, Hưong, Vị, Xúc cfáềHoặc dĩ Tài, sắc, Danh, Thục, Thùy vi Ngũ dục. Vị chủng sanh mê ưNgũ dục thiểu lạc, toàn vong sanh tử nguy hiểm chư khổ dã.

Niệm niệm tấn tốc.

Niệm, vị phàm phu sanh diệt tâm chỉ vọng nỉệmệ Tiền nỉệm vị diệt, hậu nỉệm tục sanh, niệm niệm sanh diệt, như đăng thiêu chú. Khởi diệt bất đình.

Như thị sanh diệt tấn tốc chỉ tướng. Phỉ cụ huệ nhãn gỉả mạc kiến.

Ký viết : Thử minh niệm tốc t'ẩ. Vọng niệm, cố sanh diệt bất đình , "Chon tâm", tắc thường trụ bất thiên.

VIỆT DỊCH QUYỂN THUỢNG 425

"Ngày tháng" thoi đưa.BỐn con rắn dụ "Bốn đại" của thân. Ba con rồng dụ "Ba độc". Năm giọt mật dụ năm món "Dục Lạc". Ba độc là dụ cái nhơn ba đường ác, cho nên nói sợi dây một phen đứt, thời cổ hại sa đọa vậy.

Lời Ký nói :"Hai cầu bổn văn giải một câu „ Chẳng hen cùng người, đây là nói rõ năm, tháng,ngày, giờ mau chóng vậy. Thăn không thưởng tùỗng như ày mục đứng gan bờ lở, một hen gió nghiệp thổi đến, sức nó không thể éo lại được. Mạng dụ như dây tòn ten giữa giếng, là nói ngày tháng hao mòn, khiến người không biết được. Cây bên bờ nói cái năm chăng hải ỉâu, dây trong giếng là nói ngày tháng rất mau”.

Song nói dây giếng là gì ? - Là dây mọc ở bên cái giếng vậy. Có người nói: cây mọc ở bên cái giếng,có lẽ giếng này là cái giêng khô ỏ trên gò nông cho nên cày mới mọc được.

Ngai La Thập' pháp sư ói: "Hoi trưâc có người mắc tội, sợ tội trốn chạy. Vua khiến còn voi say đuổi theo, người kia sợ quýnh, tự nhảy xuống dưới cái giếng khô vân vân...

Ba độc là gì ? - Tham, Sân, Si vậy. Ba đường ác là gì ?

Địa ngục, Ngạ quỉ và Súc sanh vậy. Năm món dục lạc là chi ? - Săc, Thanh Hương, Vị và Xúc vậy. Hoặc có chỗ lấy "Tài, Sắc, Danh, Thực và Thấy”, là năm món Dục Lạc. Bởi chúng sanh mê chút vui của năm món Dục Lạc, mà quên cả những sự khổ hiểm nguy của đường sanh tử vậy.

Mỗi niệm, mỗi niệm mau chóng.

"Niệm" là gì ? Nói vọng niệm sanh diệt của kẻ phàm phu. Sao gọi là "vọng niệm" ? Nghĩa là : Niệm trước chưa dứt niệm sau nối sanh, mỗi niệm mỗi niệm sanh diệt, sanh diệt như đèn cháy tim. Cháy tắt, cháy tắt không dừng. Như thế là cái tướng sanh diệt chóng mau. Nếu mà không phải những bực có "huệ nhãn", nào ai thấy được.

Ky noi :Bữi na,y nói rỗ "tẫĩĩi niêm." chóng ĨĨICUI vây Tại sao ? Bởi vọng niệm cho nên sanh diệt sanh diệt khong dưng, neu như được 'chăn tâm" thời thường trụ không bao giờ dời đổi . 426 om SON CẢNH SÁCH HÂN DỊCH

Nhất sát na gian, chuyển tức tức thị lai sanhỄ Phạm ngữ "sát na". Thử ngôn nhất niệm, nái thời chi cực tốc dã.

TĂNG KỲ vân : "Nhị thập niệm, vi nhất thuấn, nhi thâp thuấn danh nhât "Đờn chỉ", cu XA vân : Tráng sĩ nhất "đờn chỉ" khoảnh, hữu lục thập ngũ sát na. Nhiên niệm hữu đại tiểu. Đại niệm giả, nhât niệm trung hữu cửu thập sát na. Nhất sát na trung hữu cửu bá sanh diêt. Thử ngôn, nhât sát na giả, tiểu niệm dã. Tức, tức xuất nhập tức. Thử tức, danh viết "thọ mạng". Dĩ nhất kỳ vi thọ, liên trì viết "mạng"ẵ Nhất kỳ liên trì, tức phong bất đoạn, cố xuất nhập tức, danh vi "thọ mạng". Chuyển, tức xuất dĩ bất phục cánh nhập, danh viết "mạng chung". Thử chỉ tại nhất "sá na" gian, tức đê bát thức xả "tiên ấm" thọ "hậu ấm" thời. Kim bất ngôn "trung ấm" giả, dĩ cử "tiên" "hậu" nhi cai kỳ trung dã.

Hựu "trung ấm" trì tốc bất đỉnh. Trì tắc thất thất chi nhật. Tốc, tắt tật ư "tâm niệm" tiện xả trung nhi thọ hậu hĩề"Lai sanh" giả, tổng cai "lục đạo". Tùy thiện, ác nghiệp, nhi báo sanh kỳ xứ dã.

Ký viết Ẻ Bổn văn nhị cú, tức thích thượng sát na dị thế nhất cú. Thử minh "sát na" tốc dãỀThuọng thiện sanh "Thiên". Trung thiện sanh "N honHạ thiện sanh "A Tu La\ Thượng ác sanh "Địa Ngục”. Trung ác sanh 'Ngạ Quỉ\ Hạ ác sanh "Súc Sanh*. VIỆT DỊCH QUYỂN THUỌNG 427

Trong một sát na trở hơi thở tức là đời sau. Tiếng "Phạm" nói chứ "sát na". Tiếng "Tàu" nói chứ "nhất niệm" là nghĩa giờ phút rất mau vậy.

Bộ TĂNG KỲ nói :Hai mươi niệm, làm một cái nháy mắt, hai mươi lần nháy mắt gọi là một "Đờn chỉ". Bộ cu XÁ nói : "Kẻ tráng sĩ trong một cái "đờn chỉ" có 65 cái "sát na". Song "Tâm niệm" có lđn có nhỏ. Thế nào là niệm lớn ? Trong một niệm cổ 90 "sát na". Trong một sát na có 900 sanh diệt. Bài này nói một sát na là chỉ nói cái niệm nhỏ thôi. Chứ "Tức" là cái hơi thở ra, hơi thở vào. Lấy hơi thở nầy làm cái mạng sống cho nên kêu là "thọ mạng". Do cái mạng sống trong một thời kỳ, luôn giữ cũng gọi là "thọ mạng"ẾMột thời kỳ luôn giứ, hơi thở không dứt cho nên lấy hơi thở ra vào kêu là "thọ mạng". Chứ "chuyển"

tức là cái hơi thở ra, không thứ vô nứa-gọi là "mạng chung". Lúc này chỉ ở trong một "sát na" tức là cái lúc mà thức thứ tám nó sắp từ giá thân "tiền ấm" bắt lấy thân "hậu ấm" vậy. Song bài này không nổi thân "trung ấm" là do nói "tiền" nói "hậu" đã bao gồm "trung ấm" rồi vậy. Vả lại thân "trung ấm" có chậm có mau không nhất định.

Chậm thời trong 49 ngày. Mau thời mau hơn "tâm niệm", liền bỏ thân "trung ấm" mà thọ lấy thân "hậu ấm" vậy.

Nói chứ "Lai sanh" (đời sau) là chung gồm cả trong sáu đường. Chúng sinh trong sáu đường, tùy theo chỗ tạo "nghiệp lành" "nghiệp ác" mà thọ cái "quả báo" phải sanh đường nầy đường khác, chỗ nọ chỗ kia.

Lời Ký nói : "Hai câu trên bổn văn là giải nghĩa một câu : ”Trong sát na đã qua đời khác"; bài rìầy thời nói "sát na” mau chống uđyề Thế nào là sanh trong đường nay đường khác chỗ nọ chỗ kia ? Như người "Thượng thiện”

thời sanh lên cõi "Trời”.Người bực "Trung thiện” thời sanh lại cõi "Người". Đến như người bực "Hạ thiện" thời sanh qua cõi "A Tu LaTrái lại kẻ "Thượng ác" thời sanh xuống "Địa ngục", kẻ "Trung ác" thời dọa trong "Ngạ Quỉ” cho đến kẻ "Hạ ác" sanh vào loài "Súc sanh".

428 QUI SƠN CẢNH SÁCH HÁN DỊCH

Ngôn thuấn giả mục động giả. Ngôn "trung ấm" giả, Vị nhan "mạng chungM xuất nhập túc đoạn thời, đệ -bảt thức" xả ly "tiền ấmH thân túc hũv ”trung ấm” thân, tại ”hưkhông" trung minh vô sở đổ. Dĩ hưong viìhực, ưhữu duyên xứ, tức kiến phụ mẫu giao hội dục hỏa chi quang, tùy niệm tiện chí, dĩ điên đảo tưởng, nhật sát na khoảnh lảm xích bạch nhị điểm nhi thành "hậu ấm”. Kỳ "trung

ấm" tủc diệt /]/Ẽ

Nhược kỳ sanh phutmg vị định, hoặc phụ mẫu bất hội, thử "trung ấm" thân thất nhật, nhất tử, nã/ chí thất thất nhật tất định thác sanh, bất xuất tứ thập củv nhật.

Nhược bỉ nghiệp bảo dĩ định, hoặc sanh nhon Thiên, hoặc đọa "Quĩ' "Súc". Nhất sát na gian, xả "tiền ấm" thọ "trung ấm", xả "trung ấm" thọ "hậu ấm", tấn du điển quang. Phi phàm sở trắc, duy Phật năng tri.

Hà nãỉ, yến nhiên không quá

Hà nãỉ, du hà vỉ diễn phản cật chỉ từ, dỉệc thừa thượng chuyển hạ chi ngữ. Dĩ thượng thị tri sanh tử quá hoạn "vô thường" tấn tốc. Hướng hạ linh rigộ xả tục nhập Đạo, y pháp cân tu, kỳ xuất "Luân Hồi".

Yến nhiên giả ? An nhiên dã, tổng vị quang Ồm tấn tốc, nhơn mang vô thường. Hà vỉ bảo thực chung nhựt, vô sở dụng tâm, nhỉ yến nhiên hư dộ, bất mưu thượng tấn, dĩ thoát "sanh tử" giả hồ ?

TỨ : VI TỤC NHẬP ĐẠO Phụ mẫu bất cúng cam chỉ lục thân cô" dĩ khí ly. VIỆT DỊCH QUYỂN THUỢNG 429

Sao gọi ỉà "nháy mắt" ? Con mắt máy động vậy. Sao gọi là thân "trung ấm" ? Bởi người "mạng chung" mà cái hơi thở ra vào khi nó muốn dứt thì cái "thức thứ tám” bỏ lìa cái thân "tiền ấm"- ỏ giữa "hư không” mờ mờ không thấy rõ. Chỉ dùng những hơi hương làm món ăn, đợi chỗ nào có duyên, liền thấy tia sáng lửa dục trong khi cha mẹ dương giao hội, tùy niệm liền đến do cái tưởng điên đảo trong một "sát na" lộn trong hai điểm "tinh huyết” mà làm thăn "hậu ấm”. Thời thân "trung ấm" kia liền diệt vậy.

Song nếu thân "trung ấm" kia sanh phương nào chưa nhất định, hoặc cha mẹ không giao hội, thân "trung ấm” này bảy ngày một Vân chết, cho đến 49 ngày, quyết định phải đau thai chớ không ngoài 49 ngày. Nếu thân "trung ấm” kia là một cái thân "nghiệp báo" đã nhất định hoặc sanh cõi "Trời" cõi "Người”, hoặc đọa loài ”Quỉ" loài "Súc”.

Trong một "sát na”, bỏ thân "tiền ấm” thọ lấy thân "trung ấm" bỏ thân "trung ấm” thọ lấy thản "hậu ấm" mau hơn "điển," xẹt. Chẳng phải người phàm lường được, chỉ có bực Phật biết thôi.

Sau bèn lặng vậy luống qua.

Sao bèn cũng như nói vì sao, là cái lời hỏi gạn lại, cũng là cái lời nối văn trên, chuyền văn dưới vậy. Như văn trên dạy cho biết tội lỗi đường "sanh tử" và sự "vô thường" chóng mau. Đến văn dưới dạy cho biết tội lỗi thì nên bỏ tục vào "Đ;jo" để y theo pháp cần tu hầu mong ra khỏi nẻo "Luân Hoi".

Yên vậy là gì ? Là ngồi yên một chỗ, như nổi đêm ngày mau chóng mạng người không thường. Vì sao ăn no bụng ngày không hề để tâm, mà yên vậy luống qua, không lo tấn tới cho khỏi đường "sanh tử" ấy ư ?

4) TRÁI TỤC VÀO “DẠO"

Cha mẹ không cúng mùi ngon món ngọt, sáu nghĩa thân vốn đã bỏ lìa. 430 QUI SƠN CẢNH SÁCH HÁN DỊCH

Thượng cú, khuyết phản bộ. Hạ cú khuyết cảnh lục. Phụ mẫu giả, tử chi "Thiên Địa" dã. THI vân : "Ai ai phụ mẫu, sanh ngã cù lao, dục báo chi ân, híêu "Thiên" võng cực". Kinh vân : "Nhược hữu cúng dường phụ mẫu, đắc vô lượng phước". Phật ngôn : "Phụ mẫu ư tử, hữu đại tăng ích. Nhủ bộ trưởng dưỡng, tùy thời tương dục, "Tứ Đại" đắc thành. Nhược nhơn hữu kiên phụ phụ, tã kiên phụ mẫu, kỉnh lịch bá niên, tiện lợi bối thượng, vô hứu oán tâm; tứ sự cúng dường vô phạp, thử tử du bất túc báo phụ mẫu chi ân"ế Dục báo ân giả? Đương khuyến phụ mẫu ư "Phật, Pháp, Tăng", "nhơn quả" đẳng pháp. Vị tín giả tinh tín, dĩ tín giả linh tăng trưởng. Vô "tịnh giới" giả khuyến thọ trì giới. Hứu xan tham giả khuyến hành "Huệ Thí"ệ Vô Thắng Huệ giả khuyến tu "Thắng Huệ". Linh thiện an trụ, dĩ tự điều phục, nãi danh chơn thiệt báo phụ mẫu chi ân.

Lục thân giả ? Phụ, Mấu, Huynh, Đệ, Thê, Tử dã Hụu viết: Nhất Phụ nhị Tử, tam tùng phụ côn đệ, tứ tùng tổ côn đê, ngũ tằng tổ côn đệ, lục tộc côn đê.

Khí ly giả ? Kinh vân : "Bồ tát" xuất gia, xả ly lục thân, bất ký bất ức, cần tu "đạo hạnh", dĩ tốc thành "Bồ đề" cố.

Ký viết : Cam chỉ giả ? Mỹ thực dã. Du bất túc báo phụ mẫu ân giả ? Vị tuy sẩc dưỡng vô v/,nhi bất năng trí thân thần ư "Thượng giới". Dục lợi thân linh ư đa sanh giả, tất tu khuyến trì trai giới, quảng tu "Phước Huệ", VIỆT DỊCH QUYỂN THUỤNG 431

Câu trên thiếu sự nuôi dưỡng trả lại. Câu dưđi thiếu sự kỉnh thuận thâm ân. cha mẹ là gì ? Là "Trời Đất" của người con vậy. Kinh THI nói : "Thương, thương cha mẹ, sanh ta khó nhọc, muốn trả ân sâu như Trời cao không cùng". Kinh BÁO ÂN nổi :"Nếu cổ người con cúng dường cho cha mẹ thời đặng phước vô lượng". Phật dạy : "Cha mẹ đối với con có lợi ích lớn lắmểBú sú nuôi lớn, tùy thời lo nuôi Tứ Đại thành thân. Bằng có người con vai bên phải cõng cha, vai bên trái cõng mẹ, trải qua trăm năm, "Đại Tiểu" trên lưng, cũng không có cái "tâm" gì oán hận, bốn món cúng dường không thiếu, người con như thế cũng chưa đủ trả được ồn sâu cha mẹ".

Vậy muôn trả ơn sâu phải làm thế nào ? - Phải khuyên cha mẹ đối với "Phật Pháp Tăng" tin nhân quả các pháp. Cha mẹ chưa tin làm sao cho cha mẹ tin; Cha mẹ đã tin rồi, làm cho lòng tin thêm lđn lên. Cha mẹ không "tịnh giới" khuyên cho cha mẹ giứ gìn tịnh giới.

Cha mẹ có lòng xan tham, khuyên cha mẹ làm việc Bô' thí. Cha mẹ không trí huệ, khuyên cha mẹ gắng tu trí huệ. Khiến cha mẹ pháp trụ nơi an lành để tự điều phục thân tâm, chính thế mới thật là trả ơn sâu cha mẹ.

Thế nào là sáu nghĩa thân ? lằ- Cha, 2.- Mẹ, 3.- Anh, 4.- Em, 5ễ- Vợ, 6.- Con. Có chỗ nói : 1.- Cha, 2.- Con.

3.- Anh em theo phái cha, 4.- Anh em theo ông nội, 5.-

Anh em vđi ông cố, 6.- Là anh em họ.

Thế nào là bỏ lìa sáu nghĩa thân ? Trong kinh nói :

Ông "Bồ 'Íất" đi xuất gia, bỏ lìa sáu nghĩa thân không ghi không nhđ, cần tu "đạo hạnh" là để muốn mau thành quả "Bồ đề" vậy".

Lời Ký nói :"Đồ ngon ngọt là gỉ ?" Là món ăn ngon vậy. Còn không đủ trả ơn cha mẹ là sao ? - Nghĩa ỉà tuy nuối dưỡng xác thân không trái, nhưng mà không thể để linh hon cha mẹ trên cõi "Thượng Giới", Vậy muốn lợi ích 432 QUI SON CẢNH SÁCH HÁN DỊCH

Nhược xuất gia giả phụ mẫu bần phạp, bất năng tựhuọt, “Phật" thính giáo linh tín tâm, thọ bỉ HTam Qui" "Ngũ giới", nhiên hậu khất thục cúng chi. !'Nam Son" vân . Chơn xuất gia giả, bố "tứ oán" ch/ẻ đa khổ, yểm tam giói chi vô thường, từ lục thân chi chí ái, xả ngũ dục chi thâm trước. Năng như thị giả, danh chon xuất gia, tắc khả thiệu long "Tam Bủu", độ thoát "Tử sanh", lợi ích thậm thâm, công đức vô lượng hỉ.

Bất năng an quốc trị bang gia nghiệp đốn

quyên kế tự.

Thuựng cú, khuyết trí quân trạch dân. Hạ củ, khuyết thừa nghiệp kế tự. "Thích Tử' xuất gia, xả sanh ơục kế tự, thiệu long "Tam Bủu" chủng tộc, tuy tợ trung hiếu hũv khuyết, nhiên lập thân hành đạo, dĩ bảo thâm ân. Thuyết pháp khuyến thiện, dụng võ hoằng hóa, như tư bảo đức, thục năng gia diên.

Tích ■Tống Văn Đế" vị "Hà Thượng Chi" viết : Nhuxpc xuất thổ giai thuần Thích hóa, tắc "Trẫm" tọa trí thái bình /ir’Ể Thượng Chi đối viết ẵ "Phù bả gia chi hương, thập nhon trì "ngũ giới", tắc thập nhơn thuần cẩn, thiên thất chi ấp bá nhơn tu MmThập Thiện'ê, tắc bả nhơn hòa lục.

Nhon năng hành nhất thiện, tắc khử nhất ảc. Khử nhất ác, tắc túc nhất hình. Nhất hình, túc ưgia, vạn hình túc ư quốc. Thử minh chỉ, sở vị tọa trí "thải bình" giả dã.

VIỆT DỊCH QUYỂN THUỢNG 433 linh hồn cha mẹ cho được nhiêu đời, cần nhất phải khuyên cha mẹ gắng mà trì trai giữ giới, rộng làm "Phước Huệ". Nêu người xuất gia, cha mẹ nghèo ngặt khong thê tự sông, "Phật" bảo phải dạy cha mẹ chừng nào dược cái tâm chánh tín ròi, trao cho cha mẹ pháp "Tam Qui , ”Ngũ Giới”, bấy giờ đi khât thực vê nuôi củng được. Ngài "Nam Sơn” nói : Thật người xuất gia rất sợ các khổ "bốn oán"(1) nhàm vô thường trong ba cõi, từ chỗ chi ái của sáu thân; bỏ cái đắm sâu năm món dục lạc. Kẻ được như thế mới thật là người xuất gia. mới thật là người có thể nối thạnh "Tam Bảo”, độ thoát "Bốn loài", lợi ích rất nhiều, công đức không thể lường được.

Chẳng hay thờ Vua giúp nước, nghiệp nhà dứt bỏ nối thờ.

Câu trên thiêu sự thờ Vua giúp dân. Câu dưđi thiếu sự nối nghiệp phụng thờ Tổ Tiên. Song người xuất gia làm "Thích Tử" bỏ cái ân sanh dục nối thờ của thế gian mà nối thạnh dòng giống ngôi "Tam Bảo", tuy tuồng nhử có thiếu sự trung hiếu, song người xuất gia lập thân hành "đạo" là cốt yếu trả ơn sâu cha mẹ. Thuyết pháp khuyên dân chúng làm lành là mục đích giúp sự giáo hóa thế cho nhà vua; trả ơn như thế, trả đức như thế cổ chi hơn vậy.

Hồi xưa vua "Văn Đế" đời nhà "Tống” nói vđi ông "Hà Thượng Chi" rằng : "Nếu mà cõi nưđc của Trẫm đây toàn đem giáo lý của họ "Thích", giáo hóa dân gian, thời Trẫm đây ngồi mà hưởng cảnh thái bình vậy". Ông "Hà Thượng Chi" tâu rằng : Dạ phải. Vì sao ? Luận như cái làng trăm nhà, mười người giứ giới thời mười ngưòì được thuần cẩn cái ấp nghìn nhà, trăm người tu "Thập Thiện", thời trăm người được hòa thuận. Tại sao thế ? Bđi người hay làm một việc lành thời bỏ được một việc ác. Bỏ một việc ác thời dứt một hình tội dứt nơi một nhà, muôn hình tội dứt cả một nước. Rõ được "Tôn chỉ" đây mđi gọi ngồi, mà an hưởng cảnh "thái bình" vậy. 434 QUI SON CÀNH SÁCH HÁN DỊCH

Ký viết : Thuạmg văn, minh vi "Tục"ẳ Hạ văn, minh nhập "Đạo".

Miến ly hương đảng, thế phát bẩm Sư.

Thượng cú, ly "Tục"ệ Hạ cú, nhập "Đạo". Miến giả, viễn dãẾ Vị viễn ly hương tục, thú hương vô vi tức xả gian thú ư phi gia dã.

Thế phát bẩm Sư giả ? Khí tục dung nghi, hoại thế sức hảoề Phỏng đồng "Như Lai, cụ "Phật" dức tướng, bẩm mạng ư "Sư", tùng "Sư" thọ học. Nãi nhập Đạo" chi huỳên quy, xuất thế chi hồng phạm dã.

Kỷ viết : Thế dĩ tu phât, vi dung nghi sức hảo. “Tỳ Kheo" xuất gia, vi "Tục" mộ "Đạo", khí thế sở hảo, tuyệt diệt ái tình. Kim thời luu tu trường phát, hiệu viết ■Đầu Oà", danh ký bạn nhi hành phục quai hĩ.

Phạm ngữ "Đầu Đà”, thử vân "Đẩu Tẩu". Vị "Đẩu Tẩư1, tam giới "trần lao phiền não". Kỳ hạnh tắc hũv thập nhị pháp.

Kim di phi phát hiệu v/ể "Đầu Đà" giả, ngoa vọng chi thậm dã. Phật ngôn ; "Tu phát trảo trường, thị "Ác Tỳ Kheo'$ phá giới chi tuớng. Nhuọc A Lan Nhã độc trụ "Tỳ kheo", vô nhon thế giả, thính phát cực ỉrường nhất thốn, trảo trường như nhất mạch, bất đắc quà.

Xả gia thú phi gia giả. Khí "Thế Tục" chi gia, nhập "vô Ví" chi xá dã. "Văn Thù" Bò tát bạch Phật ngôn . Vân hà "Như Lai" thuyết phụ mẫu ân đại, bất khả bất báo. Hụu ngôn ề "Sư Tăng” chi ân, bất khả xung lượng, kỳ thì vị tối ? Phật ngôn :"Kỳ tại gia giả, hiếu sự phụ mẫu tại ưtất hạ, mạc dĩ bảo sanh trưởng chi ân, dĩ sanh dục âm thâm VIỆT DỊCH QUYỂN THUỢNG 435

Lời Ký nói : Bài văn trước nói "trái tục". Bài văn sau nói ”vào Đạo”.

Xa lìa làng xóm, cạo tóc vâng lời Thầy.

Câu trên nói xa lìa "Thế Tục". Câu dưđi nói vào "Chánh Đạo". Tiếng ta nói "xa" cũng như tiếng Hán nói chứ "Miến", nghĩa là xa lìa làng tục đi tđi chỗ "Vô Vi" tức bỏ nhà thế tục đi đến nhà chùa ở tu vậy.

Cạo tóc vâng lời Thầy là chi ? Cạo bỏ cái hình nghi của thế tục, phế dẹp sự trau tốt của người đời. Bắt chước đồng như hình thê’ đức "Như Lai", đủ đức tưđng của "Phật", vâng mệnh lịnh nơi Thầy, theo Thầy thọ học;

Chính là cái chưđc mầu vào "Đạo", phép lđn ra khỏi đời

vậy-

Lời Ký nói : "Trong đời người ta đê rẩu để tóc trau giòi cho tốt cái dung nghi. Còn Thầy "Tỳ kheo” đi xuất giữ trai "Thê Tục”, mến "Đạo Chánh” bỏ cái đẹp của đời va bặt dứt tình ái. Đời bầy giờ có những chàng để rău tóc cho dài, rồi gọi rằng tồi đây là tu "Đầu Đà”, danh đã không trúng, mà cái hành vi lại trái nữa vậy.

Tiếng Phạm ngữ gọi "Đều Đà” củng như tiếng Hán nói "Đẩu Tẩu" (cạo bỏ). Nghĩa là cạo bỏ "trần lao phiền não” trong ba cõi. Hạnh "Đầu Đà” thời có 12 hạnh Đời nay có những người để tóc cho dài tự gọi là "Đầu Đữ , đo, thật Sữi lâm lăm vậy. Phât nói . "Râu tóc và móng tay để dài ấy là cái tướng ông "Ác Tỳ kheo” phá giới. Băng ông "Tỳ kheo ỏ chỗ vắng vẻ một mình không có người cạo giùm, thời "Phật" cho tóc dài nhất, cỡ một tấc thôi, móng tay dài cỡ bằng hột lúa, không đặng quá Thế nào bỏ nhà thế tục đi tới nhà chùa - Bỏ nhà "Thế Tục” vào nhà ”Vô Vỉ" (Phật Pháp) vậy ? Đức "Văn Thù”

Bồ tát bạch Phật rằng ế "Thưa đức "Thế Tôn” ỉ Vĩ sao đức "Thế Tôn" nói ơn cha mẹ rất lớn, không thể không trả”.

R'ôi đức "Thế Tôn” lại nói : "ơn của "Sư Tăng” cung rất lớn không thể nghĩ lường, vậy thì cái ơn nào là ơn lớn 436 QUI SON CÀNH SÁCH HÁN DỊCH

CỐ ngôn đạì ơã. Nhược tùng "Su" học, khai phát "tri kiến", thứ ân đại dã.

Phù xuất gia giả xả, kỳ phụ mẫu sanh tử chi gia, nhập pháp môn trung, thọ vi diệu pháp, sư chi lục giả. Sanh truởng ■pháp thân",xuất công đúc tài, dưỡng ■Trí Huệ" mạng, công mạc đại diện. Truy kỳ sở sanh, nãi thứ chi nhĩ.

Huong đảng giả ? Hương, hướng dã. Vị chúng nhon chi sở huớng dã. "Đảng" bằng đảng dã. cổ dĩ ngũ bả gia vi đảng.

CHÂU LỄ vân : "Bá gia chi hội viết 'huong”. HỚN CHÍ dĩ ngũ gia vi "Lân\ Ngú lân vi ”Lý'm. Tứ lý vi "Tộc". Ngũ tộc vi "Đảng*. Ngũ đảng vi "Châu". Ngũ châu vi "Huong". Tư đắc dĩ vạn nhị thiên ngũ bá gia nhi vi "Hương" dã.

Bẩm giã, thọ mạng dã.

Nội cần khắc niệm chi công, ngoại hoằng bất tranh chi đứcề Thượng cú, minh "niệm huệ". Hạ cú, minh hòa kỉnh. Nội thiết "niệm huệ", ngoại xuyễn "lục hòa", nái nhập "Đạo" chi công huân, lập "tức chi" cơ bỗn dã.

Triệu Sư vân : "Phi chơn tâm vô dĩ cụ "lục pháp", phi "lục pháp" vô dĩ hòa quần chúng. Như chúng bất hòa, phỉ kỉnh thuận chỉ bổn dã.

Ký viết : "Nhất : Giới hòa đòng tu. Nhị : Kiến hòa đòng giải. Tam : Thân hòa đòng trụ. Tứ: Lợi hòa đòng quân. Nợũ ễ Khẩu hòa vô tránh. Lục : Ý hòa đồng duyệt Quýnh thoát trần thế, ký kỳ xuất ly.

VIỆT DỊCH QUYẾN THUỢNG 437 nhât ?”. Phật dạy : "Người tại gia, thảo thờ cha mẹ, hầu hạ dưới gối cũng không thể nào trả cái ơn sanh trưòng, bởi do cái ơn sâu sanh đẻ nuôi dưỡng cho nên gọi là cái ơn rất lớn. Còn người theo Thầv học đạo, nhờ Thầy khai phát chỗ ”tri kiến", ơn kể đầy củng lớn vậy.

Luận như người xuất gia bỏ cái nhà sanh tứ của cha mẹ, đi tới ở trong nhà chùa, thọ cái pháp nhiệm mầu của Phật, nhờ cái sức của "Thầy” dạy. ”Thầy” sanh trưởng ”Pháp thăn”, ra của công đức, nuôi mạng ”Tri huệ”, công chi lớn hơn vậy. Theo cái chỗ ơn sanh kia lẽ cố nhiên phải sau cái ơn này vậyế Làng xóm phe đảng là gì ?

"Làng” là nghĩa ”đên”. Là nói cái chỗ đông người đến đ, 'Tàu*gọi là chữ "Hương”. Bậu bạn phe bọn Tàu^gọi là chữ "Đảng”. Đời xưa lấy năm trăm nhà làm một "đảng" (bọn).

Sách CHAU LE nói : ”Trong năm trăm nhà gọi là "làng". Sách HÁN CHÍ "Dùng năm trăm nhà làm một "xóm". Năm xóm làm một ”ấp”. Bốn ấp làm một "Họ”.

Năm họ làm một ”Làng”. Nhưng theo văn này thời lấy một vạn hai nghìn năm trăm (12.500) nhà làm một

"Làng” vậy.

Chữ "Bẩm” là nghĩa vâng mạng lệnh của Thầy vậy.

Trong siêng công tưởng niệm, ngoài rộng đức chđ đua tranh.

Câu trên nổi "niệm huệ". Câu dưđi nói "kỉnh hòa"

Nghĩa là trong tâm chuyên "niệm huệ" ngoài rộng đức "kỉnh hòa", chính là công cả vào "đạo", nền gốc lập "Đức"

vậy- Ngài Triệu Pháp Sư nói : "Chẳng phải thật tâm không sao đủ đức "lục hòa", chẳng phải "lục hòa", không do đâu hòa Quần chúngỗ ĩíhư chung chẳng hoa thời chẳng phải cái gốc kỉnh thuận.

Lời Ký nói : 2ể- Giới hòa đồng tu ; 2.- Chỗ thấy hòa đong giai ; 3.- Thẫn hòa đồng ỏ ; 4.- Lợi hòa đồng chia 5.- Miệng hòa không cãi lẫy ; 6.- Ý hòa đồng vui.

Xa ỉánh đời trần, trông cầu ra khỏi.

438 QUI SON CẢNH SÁCH HÁN DỊCH

Thượng cú xuất "Thế Tục" gia. Hạ cú, xuất "Tam giới" gia. Dục thoát "Trần Tục", tu phát túc siêu phương, kỳ siêu "Tam giới", đương đoạn "phiền não"; thỉ phù xuất gia chỉ bổn thệ dã. Thử nhị cứ, tổng kiết thượng văn dĩ khởi hạ từệ Ký viết : ■Thượng cú, kiết phụ mẫu, lục thân, ban quốc, kế ự, huong đảng ngũ cú. Hạ cú, kiết thế hát nội cần, ngoại hoằng, tam củ. Quýnh giả liêu viễn dã. Ký giả, dục dã, vọng dã.

NGÚ : DANH LỢI THẤT ĐẠO

Hà nãi, tài đăng giới phẩm, tiện ngôn ngã thị Tỳ kheoẵ Thượng cú, minh "vô tác" thỉ triêm. Hạ cú, minh chỉ đức vị bị. Do "danh" "hạnh" vị đáng, phi xứng "Tỳ kheo" chi nghĩa. "Từ thân" "Nhập đạo", "Nội cần"

"Ngoại Hoằng", bổn vị kỳ xuất "sanh tử"Ề Hà dĩ tài nhâp Tăng số, tức tiện thao thiết danh lợi, phóng dật tứ tình, tạo Hữu lậu nhơn, kiết sanh tử quả, vi bội sơ tâm, thất xuất ly hạnh da?

Tài đăng giới phẩm phương bẩm "Cụ Túc", "Vô Tác" sơ thành dã. Giới phẩm hữu tứ : VỊ Ngũ giới, Thập giới, Cụ Túc giới, Bồ tát giới. Tiên, hậu, cu thông tại gia, xuất gia. Trung nhị, duy cuộc xuất gia.

Ngã thị "Tỳ Kheo" giả, "Cụ Túc" giới nhơn dã. Tỳ

Kheo thị Phạm ngữ dành hàm tam nghĩa : Nhất :

Phá ác. Nhị : Bố Ma. Tam : Khất sĩ. Hàm thử tam nghĩa bất năng phiên dịch cố tồn bổn âm.

VIỆT DỊCH QUYỂN THUỌNG 439

Câu trên ra khỏi nhà "Thế Tục". Câu dưđi ra khỏi nhà "Tam Giđi". Song muốn ra khỏi "Trần Tục", cần phải bước chân cho khỏi chốn trần, trông cầu khỏi "Tam Giới", thời phải đoạn trừ "phiền não", mđi hiệp bổn thệ người xuất gia vậy. Hai câu nầy tóm kết bài văn trên để khởi lời văn dưđi.

Lời Ký nói : Câu trên kết luôn năm câu : 1) Cha Mẹ ;

2) Sáu nghĩa thân ; 3) Thờ vua giúp nước ; 4) Nối thờ ; 5) Làng xóm. Cảu dưới tóm kết ba càu : 1) Cạo tóc ; 2) Trong siêng ; 3) Ngoài rộng. Chữ "Quýnh” là xa cách vậy. Chữ "Ký" là ham muốn và trông câu vậy.

5) VÌ DANH LỢI Lỗl OẠO

Sao bèn mới lên dàn thọ giới, liền nói rằng ta đây là Tỳ Kheo.

Câu trên nói rõ vừa thấm giới ' ô tác"ẽCâu dưđi nói rõ cái đức lành ngăn ác chưa đủ. Do "Danh" và "Hạnh"

chưa đáng, không xứng cái nghĩa "Tỳ Kheo"ể Nhứng câu như "Từ thân", "Nhập Đạo". "Nội cần"

"Ngoại hoằng" là vôn vì cầu ra khỏi đường "sanh tử". Cđ sao mới vào sô Chúng Tăng, liền bèn tham lam danh lợi buông lung tình tứ, tạo nhân "Hứu Lậu", kết quả "Sanh

Tử", trái hẳn sơ tâm, mất hạnh xuất ly ư ?!

Câu vừa thấm giới phẩm là gì ? Mới dưng thọ giới Cụ Túc , giđi "Vô Tác" bắt đầu thành vậy. Song giđi phẩm có bốn bực, thế nào là bốn ? : - 1) "Ngũ Giới"

2) "Thập Giới" 3) "Cụ Túc giới" 4) "Bồ tát giđj". Giới trưđc và giới sau đồng chung cho kẻ "tại gia" và kẻ "xuất gia".

Còn hai giđi giứa, chỉ thuộc về kẻ "xuất gia" mà thôi. Ta đây là bực "Tỳ Kheo" tức chỉ cho người thọ giđi "Cụ Túc"

vậy. "Tỳ Kheo" là tiếng Phạn ngứẽTên Tỳ kheo gồm cổ ba nghĩa : 1) "Phá ác" 2) "Bố Ma" 3) "Khất Sĩ". Vì gồm có ba nghĩa thế nên dịch ra không được. Vì không thể dịch ra được, nên chỉ còn để hai chư nguyên âm "Tỳ Kheo".

440 QUI SƠN CẢNH SÁCH HÁN DỊCH

Ký viết: “Vô Tác giả, diệc danh "Vô Do" hụv danh "Vô Biểu Sắc" nãi giới thổ ơã. Tùng tam Yết Ma nhi dắc. Đắc thử thế dĩ, nhậm vận chỉ ác, nhậm vận hành thiện, bất dụng tải tác, cố danh "Vó Tác".

Ngôn chì giả ? VỊ chỉ đoạn chư ác, linh bất cảnh khởi dã. Phá ác gii ? Như sơ đắc giới, dĩ tam Yết Ma phát "Thiện Luật Nghi", phả "Ác Luật Nghi" cố. Nhược thông tụu hành giải, năng phá kiến tư chi ác dáẽ Bố Ma giả ? . Ký năng phi ác, nhi "Ma Vuongmw niệm ngôn, thử nhơn phỉ đản xuất ngã giới vức, hoặc hũu truyền đăng hóa ngã quyến thuộc, không ngã cung điện, cố sanh kinh bố dẫ.

Khất Sĩ giả ? "Khất" thị Bkhất cầu" chi d a n h sr thị "thanh nhã” chi xung. VỊ nổi tu "thanh nhã" chi đức, ngoại ly "Tứ Tả" ch/ f/iụcế Tịnh mạng tự cứ, phuớc lọi chủng sanh, phá Kiêu mạn tâm, khiêm hạ tự ti, các cầu tư thân, đĩ thành thanh nhã chi đúc dã.

Kim nhon đa cầu đa súc, khởi xúng "thanh nhả" chi đức. Ký quai kỳ danh, thượng đắc vi "Tỳ kheo" giả hò ?

"Đàn việt sở tu, khiết dụng Thường Trụ".

Thượng cú, minh "Tín Thí". Hạ cú, minh "Tăng vật". Nhược vô giới đức, tắc thốn tư đích thủy nan tiêu. Huống Đàn Việt chi tứ cúng, Tăng kỳ chi thọ dụng hồ ?

Đàn Việt giả ? "Đàn", thị "Tây Âm", thử ngôn "Thí". "Việt", nãi thử phương chi ngữ, vị năng hành thí, tắc sanh sanh diệt độ bần cùng khổ hải dã.