Sa Di Luật Giải Trọn Bộ 2 Quyển

SA Di LUẬT GỈÁÌ

QUYỂN THƯỢNG

(THIÊN SA DI YẾU LƯỢC)

SA DI LUẬT NGHI

YẾU LƯỢC, TĂNG CHÚ

QUYẾN THƯỢNG

BỒ tát giới đệ tử, Vân Thê tự, Sa môn Châu Hoằng, Tập Bồ đề tâm, Tỳ kheo Đảnh Hò San, Sa môn Hoằng Tán chú.

ĨHIM THỬ "yếu lược" nhất thơ, nãi Vân Thê Đại sư, ư "Sa di thập giới" kinh đẳng, tập xuất, kỳ nghĩa thiết yếu nhi văn giản lược, dĩ tiện sơ cơ Sa di tập học, du quan chưởng quả.

Án Sa di hữu tam phẩm :

Nhât-tùng thất tuế, chí thập tam tuế, danh "khu ô Sa di", vị kỳ niên ấu vị khâm biệt vụ, duy linh vị tằng thủ hộ cốc mạch, cặp ư thực trù, tọa thiền đẳng xứ, khu khiển ô điểu, dĩ đại phiến lao, kiêm sanh phước thiện, vô trí tọa tiêu tín thí, hu' độ quang âm dã, Nhị-tùng thập tứ tuế, chí thập cửu tuế, danh "ứng pháp Sa di", vị kỳ niên chánh giữ nhị pháp tương ưng : Nhất năng sự sư, chấp lao phục dịch. Nhị năng tập học thiền tụng, cố dã.

BỘ SA DI LUẬT NGHI

YẾU LƯỢC, TĂNG CHÚ

QUYÉN THƯỢNG

Đệ tử (1) thọ giới (2) Bo tát (3) chùa (4) Vân Thê (5) Sa môn : tên Châu Hoằng (6) biên chánh văn. Thầy Tỳ kheo (7) phát tâm Bồ đề (8) ở non Đảnh Ho, Sa môn : tên Hoầng Tán (9) chú giải.

một bộ "yếu lược" đây, chính Ngài "Vân Thê" đại sư, rát ra trong kỉnh "Sa di thập giới" và các kỉnh khác, nghĩa rất thiết yếu và văn dón gọn, vừa dễ, kẻ sơ cơ "Sa di" học tập, rõ ràng như xem trái để trong bàn tay.

Xét "Sa di" có 3 bực :

1.- Từ 7 tuổi đến 13 tuổi, gọi là "Sa di đuổi quạ". Nghĩa là : Tuổi còn nhỏ chưa biết làm việc chi khác, chỉ khiến vì chúng tăng gìn giứ lúa bắp và làm việc nơi nhà nấu ăn, dọn dẹp chỗ ngồi thiên v.v... và đuổi chim quạ để thế chút nhọc (cho quý thầy trên), thêm sanh phước ỉành, chđ để ngồi không hao của tín thí, luống qua ngày đêm vậyẵ 2.- Từ 14 tuổi đến 19 tuổi gọi là "Sa di ứng pháp". Nghĩa là : Tuổi cỡ này hai pháp làm đặng :

I.- Có thể thờ Thầy làm được việc khó nhọc.

II.- Là hay tu -iâp thiên tụng cớ vậy.

20 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Tam-tùng nhị thập tuế; chí thất thập tuế, danh "Danh tự Sa di", vị kỳ niên mãn nhị thập, ưng thọ "cụ giới", hoặc căn tánh ám độn, hoặc xuất gia niên vãn, bất năng đốn trì chư giới, tuy niên đăng Tỳ kheo, vị thị Sa di, cố danh "Danh tự Sa di".

Phẩm sô' tuy tam, nhi cu bẩm thập giới, tổng danh vi "nhất pháp đồng Sa di". Nhược thế tu phát, bâ^t thọ thập giới, danh "Hình đồng Sa di". Kỳ hình tướng tuy đồng, do vô giới nhiếp, phi ngũ chúng 80', kim dán hình đồng, nhi thủ pháp đồng dã.

Phạm ngữ "Sa di", thử vân "Tức từ", vị tức ác, hành từ, tức thế nhiễm, nhi từ tế chúng sanh dã. Diệc vân "cần sách", diệc vân "cầu tịch".

"Phạm ngữ" giả, Vị "Thiên Trúc" nhơn âm, dữ "Phạm thiên" ngữ vô dị, cố danh "Phạm ngứ"ế Lương do thế giới sơ thành, vị hữu nhơn cư địa quang thượng triệt, "Sắc giới Phạm thiên" chi chúng, tầm quang há quán tân địa, thực kỳ địa vị, thất "thiên quang minh thần túc" bất năng thướng thăngẾToại vi nhơn tổ, thế cư "Thiên trúc". Tự hậu nhơn tùy địa chuyển âm các thành dị, duy Thiên trúc tồn yên; cố kỳ ngữ thị Phạm ngữ, thơ thị Phạm thơ, biệt quôc sở vô dã.

VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỤC 21

3.- Từ 20 tuổi đến 70 tuổi gọi là "Sa di danh tự". Nghĩa là : Tuổi đủ 20, đáng lẽ thọ giới "cụ túc" nhưng vì căn tánh ám độn, hoặc lớn tuổi mới xuất gia, không thể giữ nổi các giới, tuy tuổi đáng bực Tỳ kheo, nhưng địa vị chỉ Sa di thôi, cho nên gọi là "Sa di danh tự".

Phẩm số của Sa di tuy ba bực : Nhưng bực nào cúng vưng chịu 10 giới, cho nên chung gọi là : "đông một pháp Sa di". Bằng cạo râu tóc, mà không thọ 10 giới, thì gọi là "hình đồng Sa di". Nghĩa là : Hình tưứng tuy đồng nhưng không giữ giới, cho nèn không được liệt vào trong số năm chúng xuất gia Nay lựa bỏ ông Sa di Hình đồng, mà chỉ nói ông Pháp dông thôi, (đủ Thập sư làm pháp Yết ma truyền giới).

Tiếng Phạm gọi rằng "Sa di". Hán dịch "Tức từ".

Nghĩa là dứt ác làm lành, dứt nhiễm của đời mà lòng lành giúp chúng sanh vây. Cũng có nghĩa "Can sách" (siêng năng), củng như nghĩa "Câu tịch"

(dứt hết phiên não).

“Phạm ngữ” là tiếng nói của người “Thiên Trúc” cũng như tiếng nói của Trời "Phạm thiên" không khác, cho nên gọi là tiếng "Phạm ngứ".

Bởi do thế giới lúc mới thành, chứa có người ở, tia sáng của đâ' chiêu lên, rồi nhứng chúng sanh "Phạm thiên", vê cõi Trời "Sắc giới" theo tia sáng xuống xem đất mđi, nếm thử vị đất, đắm ưa, liền mất thần túc "Thiên quang njinh", không bay lên được, bèn ở lại làm nòi giống của loài người, ơ đời làm Tổ nưđc Thiên Trúc. Từ đó về sau, người theo trái đất xoay chuyển nên tiếng nổi mỗi xứ khác nhau, duy có nưđc "Thiên Trúc", còn giứ nguyên tiếng "Phạm thiên", cho nên tiếng nổi nưđc kia, còn gọi là tiếng Phạm, chứ kia gọi là chứ Phạm, các nưđc khác không có vậy. 22 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Thử vân giả, vị dĩ thử phương Đông Huê "Tức từ", chi ngôn, phiên bỉ Thiên trúc "Sa di" chi hiệu : Nghĩa xuất "Gia xá truyện". Ngôn tức ác hành từ gỉả, thị thích minh tức từ nhị tự, du khủng sơ học vị tri tức hà ác, hành hà từ; cố phục dĩ tức thế nhiễm, nhi từ tế chúng sanh, tường chi.

Cái do phàm phu, tùng vô thỉ ỉaỉ, vi vô minh sở phú chơn tánh, khởi chư vọng tưởng, phàn duyên trần cảnh, tình nhiễm thế gian ngũ dục, dĩ thân, khẩu, ý, tạo chư quá thất, đọa ỉạc tam đồ, luân hồi lục thú vô hữu xuất kỳ.

Như Lai mẫn thử, chế dĩ thập giói, linh chỉ tức thân, khẩu, ý chi quá ác, nhi chứng tịch diệt Niết bàn chi thánh đạo. Nhiên ác tuy chỉ tứCj nhi vô từ mẫn chỉ tâm, bất năng tu hành lục độ, châu tế tứ sanh, toại đọa thiên tiểu, vị đắc xưng thiện, huống năng thành đẳng chánh giác, ngộ đại Bồ đềế Thị cố sử hành từ tế, dĩ viên vạn hạnh, trực thú bửu sở, bất trê Hóa thành.

Cố Chỉ Quán vân : Đương tri "sanh tử Niết bán", cu phục thị ác, lục độ Bồ tát, từ bi kiêm tế thử nãi xưng thiện, tức từ chi nghĩa, tư chi vị dư. Diệc vân cần sách diệc vân cầu tịch giả. Phạm ngữ "Niết bàn", thử vân "viên tịch", dĩ trí đức cu bị danh "viên", hoặc tập chưởng tận danh "tịch". Vị Sa di thỉ tâm xuất gia, bẩm thọ thập giới, cần tu sách lệ, vị đoạn trừ phiền nâo hoặc tập, nhi cầu chứng Niết bàn chỉ diệu quả, cố dãễ Lụât nghi giả ? Thập giới luật chư oai nghi dã ? VIỆT DỊCK THIÊN SA DI YẾU LUỢC 23

Chứ "Thử vân” ấy, nghĩa là : lời nói "Tức từ' của phương "Đông Hoa" đây, dịch cái hiệu "Sa di" nước "Thiên trúc" kia. Nghĩa này rút trong bộ "Truyện Gia xá". Câu : "ngôn tức ác hành từ" ấy; là giải rõ hai chứ "Tức từ'. Thế mà sợ kẻ sơ cơ, chưa biết dứt cái ác chi, làm cái lành gì; cho nên lại giải rõ rằng :"dứt cái nhiễm của đời, mà làm hạnh lành giúp ích chúng sanh vậy"ề Luận rằng : "Bởi chúng phàm phu, từ vô thỉ đến nay, bị màn vô minh che chơn tánh nên khởi các vọng tưởng duyên theo cảnh lục trần, tình nhiễm vui ngũ dục thế gian, do thân, khẩu, ý, tạo nhiều tôi lỗi, đoa lac nơi ba đường (12), luân hồi trong sáu thú (13),không có thời kỳ ra khỏi.

Thế nên đức Như Lai thương xót, lập 10 điều giđi luật, khiến cho chúng sanh, dứt các tội ác của thân, khẩu, ý; mà chứng đặng đạo quả "Niết bàn tịch tịnh”. Song ác tuy dứt hết nhưng không tâm từ mẫu và không thể thực hành pháp lục độ ,khắp giúp bốn loài bèn đọa vào chấp không của Tiểu thừa ^ chưa đặng gọi là "thiện", huổng đặng thành ngôi chánh đẳng chánh giác, chứng quả Đai Bồ đề^17) ư ? Thế nên Phật dạy : "Tuy dứt hết các ác, nhưng phải làm các việc từ thiện, để giúp ích chúng sanh, thì mới tròn đủ muôn hạnh, và mới mau về chốn Bửu sở (18) chẳng sa mắc nơi Hóa thành" (19).

Cho nên trong bộ "Chỉ quán" nói : Phải biết, lánh đường sanh tử, đến cõi "Niết bàn của Tiểu thừa" đều là "ác"

(tự lợi). Bực Đại thừa Bô tát tu "lục độ" lòng từ bi giúp mình và giúp cả chúng sanh, thế mới xưng là "thiện" (lợi tha). Hai chứ "Tức từ' là nghĩa như thế. Câu "Diệc vân cần sách, diệc vân cầu tịch" ấy, tiếng Phạm kêu là Niết Bàn.

Tàu gọi là "viên tịch" .Vì gồm đủ cả trí và đức gọi là "viên”, hết cái chướng quen lầm gọi là "tịch". Bởi thầy Sa di, bắt đầu phát tâm xuất gia, vưng chịu 10 giđi, cố gắng tu dứt trừ tâm phiền não, chướng quen lầm, mà cầu chứng quả mầu Niết ^ồ-n, cđ vậyẵ Luật nghỉ là gì ? Là IX) điêu giới ỉuật và các oai nghỉ vậy. 24 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Thỉ tùng bất sát, chí đệ thập bất tróc kim ngân bửu vật, danh vỉ "thâp giới luật", hậu liệt nhị thập tứ sự danh chư "oai nghi".

THUỢNG THIÊN GIỚI LUẬT MÔN Nguyên tập thử "Yếu lược" văn phân thượng hạ lưỡng thiên. Kim sơ thích thượng thiên giới luật môn.

"Thiên" tức "đản thiên", hựu thỉên biến dã, vị hiển lý phô sự, minh nhi biến chi dã.

"Giới" thị "cấm giới", luật tức pháp luật, giới luật danh đồng, nghĩa hứu thiểu biệt. Phòng phi chỉ ác, viết "giới" xữ, đoán khinh, trọng, khai, giá, trì, phạm, viết "luật". "Môn" dĩ năng thông vi nghĩa, vị bất sát đẳng thập pháp, đồng xuất nhứt giới ỉuật môn, thị tam thừa Thánh chúng sở lý, như thông chí Niết bàn chi thành, cố tri thử thập giới, thiệt, vi xuất thế chi giai thê, Niết bàn chi do hộ dã.

Phật chế xuất gia giả, ngũ hạ dĩ tiền chuyên tinh giới luật, ngũ hạ dĩ hậu, phương nái thính giáo tham thiền.

Thử minh Giới, Định, Huệ, tam vô lậu học, chi thứ đệ, Cẩu việt kỳ thứ, tắc định, huệ vô sở tùng sanh hỉ.

"Phật" giả, thị "Thích Ca Như Lai", đại giác chi xưng dă : Như Lai giáng đản "Trung thiên", Ca tỳ la vệ quốc, "Tịnh Phạn" vương gia : đương thử "Châu".

Chiêu vương, nhị thập tứ niên, giáp đân chi tuế, tứ ngoạt bát nhật, bình đán thời sanh. Chí niên thập cửu, việt thành xuất gia, tam thập thành đạo. Diệt độ đương thử "Châu" Mục vương, ngũ thập tam niên nhâm thân chi tuế, ư kỳ trung gian, thuyết pháp tứ thập cửu niên, giáo hóa tam thừa thánh chúng chế VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 25

Trưđc từ giđi bất sát đến giđi thứ 10 là chẳng cầm những món vàng, bạc, ngọc, báu v.v... gọi là 10 điều giới luật, sau kể 24 việc gọi là các "oai nghi".

THIẾN TRUỨC NÓI VỀ CỬA "GIỚI LUẬT".

Nguyên Ngài Vân Thê biên tập bộ "Yếu lược" này, bổn văn phân trước sau hai thiên. Nay đầu giải thiên trưđc v' cửa "Giơi luật".

Chđ "Thiên" tức là "Dãn thiên" lại chữ Thiên là biến khắp vậy. Nghĩa là : bày sự rõ lý, rành rẽ khắp đủ vậy. Chứ "Giới" là "Giới cẵm". Chử "luật" tức "pháp luật".

Cái tên chứ giới và luật tuy đồng, nhưng nghĩa có khác một chút. Như phòng lỗi ngàn ác gọi "Giđi" xử đoán tội nhẹ, tội nặng, phép khai, phép ngăn, phép trì và phép phạm gọi rằng "luật". Chữ "Môn" là cửa thông thương, nghĩa là từ pháp bất sát sanh cả 10 pháp đồng ra một cửa "giới luật"ểGiới luật là bực tam thừa (2è< ỉì các Thánh đồng noi mà thẳng đến thành Niết bàn vậy. Cho nên biết rằng 10 giới luật đây thật là thềm thang khỏi đời, ngõ đến cõi

Niết bàn vậy.

Phật dạy người xuất gia, năm hạ về trưức ròng chuyên giới luật, năm hạ về sau, mới cho nghe kinh giáo và học phép tham thiền.

Bài này giải rõ Giđi, Định, Huệ, 3 món học, không sai thứ lớp vậy. Nếu bỏ thứ lớp của sự học Giới, thì Định,

Huệ không từ đâu sanh ra đặng.

Chứ "Phật" chính là Phật Thích Ca Như Lai, gọi là bực "Đại giác"ỆĐức Phật Như Lai giáng sanh cõi "T ng thiên", nơi nước Ca Tỳ La Vệ, nhà vua "Tịnh Phạn'.Lúc đó, nhằm đời nhà Châu, vua Chiêu Vương, năm thứ 24, là năm Giáp dần, ngày mùng 8, tháng tư, khi sanh Ngài rồi, thì trời vừa sáng; đến 19 tuổi, vượt thành xuất gia, 30 tuổi thành đạo. Khi diệt độ lúc đó cũng nhà "Châu"

nhưng vua Mục Vương tức vị năm 53, nhằm năm Nhâm thân, nơi chốn "Ta la song thọ". Nhắc lại Ngài thuyết 25 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH chư giới luật, linh chư Tỳ kheo ngũ hạ y sư học luật, nái chí nhất dạ bất đắc ly sư nhi trụ. Ký kỳ luật tạng thông dĩ, phương tập thiên tụng, nhược thị Sa di, tắc chung thân y chỉ, phi luận hạ số, tường như "đại luật"ẳ Tuy vân : Tỳ kheo chi sự, nhi Sa di bất khả bất tri.

Ngôn "chế" giả, vị Như Lai Pháp vương, ư pháp tự tại, cùng tận chúng sanh nghiệp tánh, cố chế chư giới luật, linh chúng đệ tử, y chỉ phụng hành, tắc sanh tử giải thoát, phi dư thánh sở kham. Như thế lễ nhạc, phi "thiên tử" bất chế, xuất thế hồng qui, phi "Phật" mạc lập. Thị tri luật, nãi Như Lai thân chế, tự dư Thanh văn, Bồ tát đản thuật nhi bất tácề Cố Văn Thù dĩ hàng, bấ.t hứa thố nhât từ, Ba ly kiết tập bất cảm diễn nhứt tự, nhơn gian, thiên thượng vô biên thánh chúng, duy đồng nhât luật hàm cọng tuân trì, thị cố đặc nghi tôn trọng.

Ngôn xuất gia giả, hữu nhị chủng :Nhất từ thân cắt ái, khí tục nhập đạo, thế phát nhiễm y, danh xuất thế tục giaếNhị đoạn trừ vọng hoặc, chứng vô sanh quả, danh xuất tam giới gia, thị vi chơn xuất gia. Cố Tịnh Danh vân : "Phù xuất gia giả, vị vô vi pháp thị dã".

Ngôn "hạ" giả, vị xuất gia việt tục, bất dĩ thế tuế vi niên, cố ư hạ tam ngoạt sách lệ, gia công miễn tấn, hoặc giai thánh quả, hoặc tăng "tam học", dĩ công thưởng đức, cố thọ hạ danh, tức dĩ thất ngoạt thập ngũ nhật, vi lạp trừ dã.

Ngôn "chuyên tinh" giả. "Chuyên", vị thuần nhất, bất tạp dư học. "Tinh", vị chúc văn liễu nghĩa, xuyễn tận u vi, cố linh u ngũ hạ trung, nghiên cứu VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 27 pháp trong khoảng thời gian 49 năm ; nào giáo hóa các Thánh bậc tam thừa, nào là lập các giới, luật, dạy các thầy Tỳ kheo, năm hạ theo Thầy học luật, nhẫn đến một đêm không đặng lìa Thầy ở riêng. Chừng nào tạng Luật đã thông rồi, mới dạy pháp tham thiền và học Kinh, Luận. Đó là Tỳ kheo còn thế, bằng Sa di trọn đời nương ở với Thầy, không luận là mấy hạ, rỗ như trong "Đại luật". Tuy rằng :công việc của thầy Tỳ kheo, nhưng Sa di chẳng khá chẳng biết.

Nói chứ "chế luật" ấy, nghĩa là đức Như Lai, làm vị Pháp vương đối với các pháp được tự tại, biết hết nghiệp tánh chúng sanh, nên chế ra các giới luật, dạy các đệ tử Ngài, theo đó vâng làm, thời thoát khỏi đường sanh tử, không phải các Thánh chế đặng. Như việc lễ nhạc trong đời, chẳng phải vị "Thiên tử" thời chẳng chế, phép lđn xuất thê chẳng phải "Phật", thì chẳng ai lập. Thế nên biết rằng :

"Luật" chính đức Như Lai Ngài chế ra còn bao nhiêu như :

hàng Thanh văn, Bồ tát, chỉ thuật mà không dám làm.

Cho nên từ đức Văn Thù sắp xuống, chẳng cho để một lời, Ngài Ba Ly kiết tập, chẳng dám sai một chứ, chốn nhơn gian cõi Thiên thượng, các Thánh không ngằn, chỉ đồng một luật đêu chung vưng giứ, thế nên rất phải kính trọng.

Nói "Xuất gia" có 2 nghĩa : 1.- Từ nghĩa song thân, dứt tình ân ái, bỏ tục vào đạo, cạo tóc nhuộm áo, kêu là ra nhà thế tục. 2ẵ- Dứt trừ tâm vọng hoặc, chứng quả vô sanh, gọi là ra khỏi nhà tam giới(21) ấy mđi thật là xuất gia. Cho nên kinh Tịnh Danh nổi :"Luận người xuất gia, vì hoc pháp vô vi (22) phải vậy".

Nói chứ "Hạ" ấy, nghĩa là kẻ xuất gia bỏ tục, không lấy năm đời làm tuổi, chỉ ở trong ba tháng hạ siêng năng gia công, tu hành thắng tấn, được lên quả Thánh, hoặc thêm pháp "tam học", lấy công trọng đức, nên chịu cái tên "hạ lạp", tức lấy ngày rằm tháng 7, là cái ngày mãn năm của các Thầy Tỳ kheo vậy (cũng gọi ngày tết).

Nói chứ "chuyên tinh" ấy. Chứ "chuyên" nghĩa là chuyên nhất, không xen việc học khác. Chứ "tinh" nghĩa là thấy chữ biết nghĩa, tỏ thấu lý nhiệm mầu. Cho nên Phật 28 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

"tỳ ni" thiện nhàn khai, giá, trì, pham, danh, chủng, tánh, tướng.

Đại Luât vân :Túng đắc tam minh, luc thông, ngũ hạ vị mãn, du tu, y chỉ sư trụ, ngũ hạ tuy mãn, bất tri khai, giá, tánh, chế, chi cấm, huờn tu tận thọ y tha. Thị dĩ Tuyên luật sư, thập tịch tựu thính tỳ ni. Huệ Hưu pháp sư, chung thân văn luật, ngã bối hà nhơn triếp nghĩ hưu học ly sư, ký cùng luật tạng, ngũ hụ phục châu, phương hứa "thính giáo tâp thiên".

"Thính" vị tùng tha thọ nghiệp. "Giáo" vị "Như Lai" nhất đợi sở thuyết chi pháp, phân vi thập nhị bộ kinh. Cái do chúng sanh, bệnh ký bất nhât. nhi pháp dược thí hữu đa phương. Cố giáo bộ loại, khai vi thập nhị phần :

- Nhất "Khế kinh" : Tức chư kinh trung, trường hàng trực thuyết giả, thị dã.

- Nhị "Trùng tụng" :Phàm chư kỉnh, trùng tuyên trường hàng trung nghĩa, thị dá.

- Tam "Thọ ký" : Vị Như Lai vị chư đệ tử đẳng thọ tác Phật ký, thị dã.

- Tứ "Già đà" : Tức chư kỉnh trung kệ tụng, thị dã.

- Ngũ "Tư thuyết" : Vi vô nhơn vấn Phât, Như Lai quán chúng sanh cơ, nhi tự tuyên thuyết, thị dã.

- Lục "Nhơn duyên" : Tức chư kỉnh luật trung nhơn nhơn duyên khởi sự, Phật vị thuyết pháp, thị dã.

- Thất "Bổn sanh" : Vị Phật thuyết chư Bồ tát, bổn sở tu hành, tằng vi chi sự, thị dã.

VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỢC 29 dạy ở trong năm hạ nghiên cứu "tạng luật tv ni" thông thạo pháp khai, pháp giá, pháp trì, pháp phạm \ danh, chủng, tánh và tướng ẵ Trong "Đại luật" nói : Dù tu chứng bực tam minh (25) lục thông (26) nhưng năm hạ chưa đủ, cũng phải nương ở với Thầy mà học luật, hay là năm hạ tuy đủ, song chưa biết phép cấm của giđi khai, giới giá, tánh và tướng (chế), cũng phải trọn đời ở với Thầy. Thế nên Ngài Tuyên luật sư đến nghe tạng luật tỳ ni tđi mười hội. Ngài Huệ Hưu pháp sư, nghe luật trọn đời, chúng ta là người bực nào, liền toan thôi học lìa Thầy, chừng nào tạng luật đã thông, năm hạ trọn đủ, mđi cho nghe "kinh giáo" và học phép "tham thiền".

Chứ "Thính" nghĩa là theo Thầy học đạo. Chứ "Giáo"

nghĩa là giáo pháp của đức "Như Lai" Ngài nói trong một đời, phân làm 12 bộ kinh. Bởi vì chúng sanh tâm bịnh, đã chẳng phải một, nên phép thuốc của Phật ra cố nhiềụ phươngểThế nên, trong kinh giáo phân ra từng bộ, từng loại, làm 12 phần, để đôi trị nghiệp tánh của chúng sanh :

lẵ- Phần "Khế kinh" : Tức nói ngay nhứng văn trường hàng, trong các kinh ấy, phải vậy.

2.- Phần "Trùng tụng" : Tức là phần trùng tuyên những nghĩa trong văn trường hàng các kinh, phải vậy.

3ắ- Phần "Thọ ký" : Nghĩa là đức Như Lai vì các hàng đệ tử v.vắể.thọ ký làm Phật, phải vậy.

4.- Phần "Già đà" :Tức là lời kệ lời tụng, trong các kinh, phải vậy.

5ể- Phần "Tự thuyêt" : Nghĩa là không ai dám hỏi Phật, nhưng đức Như Lai xem cơ người đời mà tỏ nói, phải vậy- 6.- Phần "Nhơn duyên :Tức là trong các kinh luật, vì duyên người thưa hỏi, Phật vì đó thuyết pháp cho nghe, phải vậy.

7.- Phần "Bổn sanh" :Nghĩa là đức Phật nói cội gốc tu hành của các Bồ tát, những cái việc từng làm như thế nào, mđi phải phận sự của các ông Bồ tát, phải vậy.

30 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH

- Bát "Bổn sự" : Vị Phật thuyết chư Thanh ăn đệ tử, tiên thế đẳng sự, thị dã.

- Cửu "Phương đẳng" : Diệc danh Phương Quảng, vị chư Đại thừa kỉnh điển kỳ nghĩa quảng đại lượng đẳng hư không, thị dãỆ - Thập "Hi hữu" : Vị chư kỉnh trung, Phật thuyết thậm hỉ hứu công đức chỉ pháp, thị dã.

- Thập nhất "Thí dụ" : Phật vị độn căn chúng sanh thuyết pháp, giả thí dụ ngôn từ, nhỉ hiểu thỉ chỉ, thỉ dã. • * • - Thập nhị "Luận nghĩa" : Vị đáp chư vấn giả quảng giải kỳ nghĩa, thị dãế Ngôn "Thiên" giả, môn hữu vô lượng, yếu nhi ngôn chi, duy nhị : Nhất "Tu quán". Nhị "Trực chỉ".

Kim ngôn "tham" giả, thị "Trực chỉ" thiên, tức trực chỉ nhơn tâm kiến tánh thành Phật dãệ Tư Trì vân : Thập tụng luật, chế Tỳ kheo, ngũ hạ dĩ tiên chuyên tinh "luât bộ", nhươc đạt trì, pham, biện Tỳ kheo sự, nhiên hậu, nãi học tập kỉnh luận. Kim việt thứ nhi học, hành ký thất tự, nhập đạo vô do ? Đại Thánh ha trách, chung phỉ đồ nhĩ.

Kim thời tài triêm giới phẩm, tiện nãi thính giáo tham thiền, vi tăng hạnh nghỉ, nhật vô sở hiểu, huống phục khinh lăng giới kiểm, hủy tử tỳ ni, biếm học luật vi Tiểu thừa, hốt trì giới vi chấp tướng, vị cùng thánh chỉ thố giải chơn thừa. Thả giới tất khả khinh, nhữ hà đăng đàn nhi thọ ? Luật tất khả hủy, nhữ hà tước phát nhiễm y ? Thị tắc khỉnh giới, toàn thị tự khỉnh, hủy ỉuật, hườn thành tự hủy, vọng tình dị tập, chí đạo nan văn, bạt tục siêu quần, vạn trung vô nhất, thỉnh tường thánh huấn, năng vô tùng hồ !

VIỆT DỊCH THIÊN SA DI VẾU LUỌC 31

8.- Phần "Bổn sự" :Nghĩa là đức Phật nói các đệ tử về Thanh văn, thuật nhứng việc đời trước cho nghe, phải vậy- 9.- Phần "Phương đẳng" :Cũng gọi là phần "Phương Quảng", nghĩa là các kinh điển đại thừa nghĩa nó rộng lđn lượng như hư không, phải vậy.

10.- Phần "Hi hữu" :Nghĩa là trong các kinh, Phật dạy :các việc công đức rất ít có, phải vậy.

11.- Phần "Thí dụ" : Nghĩa là đức Phật vì nhứng người tốì dốt mà thuyết pháp, mượn lời nói thí dụ, để tỏ bày chơn lý, phải vậy.

12.- Phần "Luận nghĩa" : Nghĩa là đức Phật trả lời nhứng câu người hỏi, rộng giải các nghĩa, phải vậyế Nói chữ "Thiền" ấy, pháp môn tu thiền có vô lượng, nói tóm lại chỉ có hai : 1.- Thiền "Tu Quán". 2.- Thiền "Trực Chỉ". Nay nói chứ "tham" ấy, là pháp thiền trực chỉ, là chỉ ngay tâm người thấy tánh thành Phật vậy.

Bộ "Tư Trì" nói :Trong Thập Tụng luật Phật dạy thầy Tỳ kheo năm hạ về trước ròng chuyên bộ luật, nếu thông phép trì và phạm, biết đủ việc Tỳ kheo rồi vậy sau mới học tập kinh luậnẳNay học vượt bực, chỗ làm đã lỗi thứ lđp, không do đâu vào đạo ? Đức Thế Tôn quở trách, trọn không phải học trò của Ngài.

Thế mà đời bây giờ, nhứng người mới thọ giới lại cho nghe kinh và học phép tham thiền, không đoái hoài đến "bộ luật" hạnh nghi làm ống Thầy, hoàn toàn không hiểu, huống lại còn khinh dễ giđi pháp, chê bai tạng tỳ ni, biếm người học luật cho là tiểu thừa, khinh bậc trì giới là chấp tướng, chưa thông ý chỉ Phật, quấy luận lý chơn thừa.

Thử hỏi giới ắt khá khinh, người sao tđi giới đàn mà thọ ? Luật ắt khá hủy, vì sao người cạo tóc nhuộm áo ? Như vậy thì té ra khinh giới, toàn là khinh mình, hủy luật trở thành hủy mình. Ôi !Tình vọng dễ quen, chỗ chí đạo khó nghe, những bậc tột chứng siêu quần, trong muôn người không có một, xin rõ lời Phật dạy, dám chẳng theo ư !

32 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Thị cô' Sa di thế ỉạc, tiên thọ thập giới, thứ tắc đăng đàn thọ "cụ". Kim danh vi Sa di, nhi bổn sở thọ giới, ngu giả mang hồ bất tri, cuồng giả hốt nhỉ bất học, tiện nghĩ lạp đẳng, vống ý cao viễn, dỉệc khả khái hỉ!

"Thị cố" giả, thừa thượng khởi hạ chi từ, vị tam vô lậu học, dĩ luật nghỉ vỉ thủ, xuất gỉa ngũ chúng, thậr) giới vi tiên, cố kỳ thỉ lạc tu phát, tức linh bẩm thọ, do phạm hạnh vô khuy, thứ nãi phương hứa đăng đàn thọ "cụ".

"Đàn" tức "giới tràng", thử tràng tăng cọng bỉnh pháp "Yết má" nhi thành, nhược phi thử tràng, giới vô do đắc ?

"Cụ" thị "cụ túc", vị thọ "Tỳ kheo", nhị bá ngũ thâp đại giới, tức tiện "Cụ túc Niết bàn" diệu nhơn;

diệc danh "cận viên". "Viên" : tức "viên tịch" vị thử đại gỉớỉ, dữ Niết bàn, tương khử bất viễn hĩ.

"Kim danh vi Sa di, nhi bổn sở thọ giới giả", thử vị trương bổn đắc danh, do bổn thọ thập giói kim đắcnSa di" danh. Danh ký do bổn cố đương tập học cẩn trì, nhi bất học bất trì, do nhị chủng nhơn :

nhất ngu, nhị cùôngề Ngu vô huệ mục, bất giám thị phi; cố ư chư giới tướng, mang hồ bất tri. Cuồng vọng tà kiến, bất tuân vị thứ, cố ư Như Lai thánh chế, hốt nhi bất học.

"Tiện nghi lap đẳng" giả. "Lạp", thốa việt dã.

"Đẳng", cấp dã. Học ký vân : "Ấu giả thính nhi phất vấn, học bất lạp đẳng dã; nhược bất tuân vị thứ, tiện dục khóa việt nhi tấn, chánh sở vị, "triêu đắc viên lư, mộ lạp đại tăng chi thượng" thị dã.

VIỆT DỊCH THIỀN SA DI YẾU LUỤC 33

Thế cho hên Phật dạy thầy Sa di, cạo tóc, trưđc chịu mười giới,sau mới đến giới đàn thọ giđi "cụ túc". Nay được tên là Sa di, chính do gốc thọ giới, thế mà kẻ ngu mờ vậy không biết, người dại khinh ma cliăng học, bèn toan viíơt bu*c, ý muốn cao xa, cũng đáng thương xót !

Chứ "Thị cố" ấy, là lời nương văn trước khởi văn sau, nghĩa là ba pháp học không sai, lấy luật nghi làm đầu, kẻ xuất gia vào trong số năm chúng, lấy mười điều giới làm trưđc cho nên thầy Sa di trước cạo râu tóc, liền cho vưng thọ mười giới, do phạm hạnh không thiếu, nên sau mới được tới giđi đàn thọ giới cụ túc.

"Đàn" tức là "trường thọ giđi", trường này do chúng tăng chung làm phép "Yết ma" mà thành, nếu không đến trường này, không làm sao thọ giđi đặng.

"Cụ" là giđi "Cụ túc", nghĩa là thọ giới "Tỳ kheo" có đủ 250 đại giới, thì mđi kham đủ cái nhơn mầu đạo Niết bàn, cũng kêu là chứ "Cận viên". Chứ "viên" tức là "viên tị h , nghĩa là giứ 250 đại giới đây tu hành, cùng đạo

Niêt bàn cách nhau chẳng bao xa vậy.

Câu "Kim danh vi Sa di, nhi bổn sở thọ giới ấy" đây gọi rằng :Nêu gốc đặng tên, nghĩa là : do gốc thọ 10 giới, nay đặng tên thầy Sa di. Tên đã do gốc, nên chi phải tập học và giứ gìn; nhưng không học, không gìn giứ, do có hai hạng người : 1,- Người ngu. 2.- Người cuồng. Người ngu không mắt huệ, không biết phải và quấy, nên đốì các giới tướng, mù mờ không biết. Người cuồng quấy lòng tà chấp, không theo thứ lớp mà học, nên đôi vđi lời dạy của đức Phật Như Lai, khinh dễ chẳng học.

Câu "Tiệ,n nghĩ lạp đẳng" ấy. Chứ "Lạp" là nhảy vượt.

Chứ Đăng" là thềm cấpệSách Học Ký nổi : "Ngưởi nhỏ nghe thi hiêu, không cần hỏi, là vì học không vượt bực vậy"ệNếu không theo thứ lớp bèn muốn nhảy vượt ma len, chinh gọi là : "Mai được đầu tròn, chiều nhảy vượt lên bậc đại tăng" đổ vậy. 34 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Tư do cuồng kiến, bất thức "pháp tướng giới phẩm" chi thứ tự, cố kỳ vọng nghĩ khóa việt, dục te Tiên triết".

Như Bách Dụ kinh vân : "Tích hữu ngu nhơn, kiến tha phú gia, tam trùng lầu các, cao quảng nghiêm lệ, tức hoán mộc tượng, linh tạo tối thượng, đệ tam tằng ốc. Tượng ngôn : "Hà hứu bất tác tối hạ, năng tạo đệ nhị, bất tạo đệ nhị, năng tạo đệ tam". Ngu nhơn cố ngôn :"Ngã bất dụng hạ nhị, tất vị ngã tác thượng ốc". Thời nhơn văn tri, tiện sanh quái tiếu.

Thị như tứ bối đệ tử, bất cẩn tu kỉnh Tam Tôn, lại đọa giải đãi, dục cầu đạo quả, bất dục hạ tam quả, duy dục đắc đệ tứ "vô sanh" quả, diệc vi thời nhơn chi sở xuy tiếu, như bỉ ngu nhơn, đẳng vô hữu dị. Nhược bất y tam thừa thứ đệ, tiên học dại thừa, diệỏ phục như thị.

Phật Tạng kinh vân : "Bất tiên học tiểu thừa, hậu học đại thừa giả, khi Phật đệ tử "'Kim bất học "Sa di" dục đắc "cụ giới", bất trì tịnh giới, dục dắc đốn ngộ, như bỉ ngu nhơn hà hữu dị tai !

"Võng ý cao viễn, diệc khả khái" giả; "võng ý", thị vô tri mạo, vị hôn mụi vô tri, viết "võng ý". Vọng tề "Tiên triết" viết "cao viễn". Nguyên "cao", thị chỉ Tỳ kheo, "viễn" tức chỉ Bồ tát : "khái" thị thương thán chi từ. Hựu cao, viễn, diệc Phật tổ sở chứng chi địa. Do cuồng hốt học, cố thất huệ minh, do thất huê minh, cố vô sở tri; do vô sở tri, cố bât thức :

giáo, hạnh, lý, quả, tam học chi thứ đệ. Vọng khóa cao viễn, nhi đẳng Phât tổ, thành khả cảm thương.

Cố vân : "Diệc khả khái hỉ !" VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỢC 35

Đây là do người dại dột tà kiến, chẳng biết thứ lđp "pháp tướng, giđi phẩm" cho nên quấy toan nhảy vượt, muốn bằng bực "Tiên triết".

Như trong Bách Dụ kinh nói : "Xưa có người ngu thấy người nhà giàu, cất nhà lầu ba từng cao rộng nghiêm tốt, liền kêu thợ mộc, mướn làm từng nhà thứ ba cao vót. Người thợ nói : "Vì sao không làm từng dưới thấp mà làm từng thứ hai, không làm từng thứ hai, lẽ nào lại làm từng thứ ba cho đặng". Thế mà người ngu cứ nói : "Ta chẳng dùng hai từng dưới, chú cứ vì tôi làm từng trên hết". Lúc đó có người nghe biết, liền sanh chê cười Ví như trong bốn chúng đệ tử Phật (27), không chịu siêng tu kính Tam bảo (28), biếng lười giải đãi, mà muốn mong cho được đạo quả, không muôn ba quả sau, chỉ muốn cho được quả "vô sanh" thứ tư (29) mà thôi, cúng bị người ta chê cười, khác nào như người ngu nói trên.

Người học Phật cũng thế, nếu không y thứ lđp ba bực mà học, lầm học bực đại thừa trưđc, cũng lại như vậy.

Trong kinh Tạng Phật nổi : "Trước không học tiểu thừa, sau học đại thừa, tức không phải đệ tử của Ta". Nay người xuất gia, không học luật "Sa di", mà muốn thọ giđi "cụ túc", không chịu giứ tịnh giới, mà muốn cho được mau tỏ ngộ, như người ngu nói trên nào có khác ư !

Câu : "Võng ý cao viễn, diệc khả khái" ấy. Chứ "võng ý" là bộ dạng không biết, nghĩa là tối tăm không hiểu biết, gọi là : "võng ý". Quấy muốn bằng vực "Tiên triết"

gọi rằng "cao viễn". Nguyên chứ "cao" là chỉ cho thầy Tỳ kheo, chữ "viễn" tức là chỉ bực Bọ tát; chứ "khái" là : lời thương than. Lại chữ cao và viễn cũng là chỗ chứng của Phật Tổ. Bởi kẻ cuồng dại khinh dễ sự học giđi cho nên mất huệ sáng, vì mất huệ sáng, cho nên không biết chi;

vì không biêt chi, cho nên không biết kinh giáo, thực hành, hiểu lý, chứng quả, và thứ lớp ba việc học là :

"Giới, Định, Huệ". Quấy đem tâm muốn nhảy vượt cho cao xa mà sánh đồng với bực Phật, bực Tổ, thạt đáng thương xót, cho nên nói câu : "Diệc khả khái hĩ ì"

36 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Nhơn thủ "thập giới" lược giải sổ ngữ.

Lược nhi phi quảng, cố viết sổ ngữ, Sử mông học, tri sở"hướng phương!*,, Sơ nhập đạo giả; cố viết "mông học, do khái cuồng ngu, võng am giới pháp, cố ư"Sa di luật nghi" kinh trung, lục thủ thập giới, lược vi giải thích, hối bỉ vị văn, ly vò tri khổ, tỉ sơ nhập đạo giả, hữu sở thố tâm, cố viết "hướng phương". Luận vân : "Tam ác thiêu nhiên, đà lư trọng sở, ngạ quỷ cơ khát, bất danh vi khổ, si ám vô căn, bất thức phương hướng, nãi danh vi khổ", thị dã.

Hảo tâm xuâ't gia giả; thiết ý tuân hành thận vật vi phạm.

Bất vị vương lực sở bức, bất vị tà cầu hượt mạng, bất vị tị nạn, bất vị phụ trái, bổn vị hy cầu chánh pháp dĩ tín cố, nhi nhập pháp môn, thị viết, hảo tâm xuất gia. Nhược vị thoát ly sanh tử, thọ trì cấm giới, cố năng thiết ý, tuân thủ phụng hành.

"Giới," thị việt khổ hãi chi phù nang, trang nghiêm pháp thân chi anh lạc, cố tu cẩn thận, vật sử hào ly, hữu sở khuy phạm dá.

Nhiên hậu, cận vi Tỳ kheo giới chi giai thê, viễn vi Bồ tát giới chi căn bổnẵ "Nhiên hậu" do thượng chi hạ dã, vị "thập giới"

vi "Tỳ kheo" giai thê, "Bồ tát căn bổn.

Du tam cấp trùng Tâu, cố viết giai thê như Đa la thọ đầu, cố viết "căn bổn", Sa di lân thứ Tỳ kheo danh chi viết "cận", thượng cách cụ túc, danh chi viết "viễn", sơ giai nhược hủy, thứ bộ nan đăng, căn VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU Lược 37

Nhơn đây Ngài "Vân Thê", rút trong kinh "Sa di thập giới", lược giải vài lời.

Hẹp mà không phải rộng, gọi là "sổ ngứ", (vài lời)

Dạy kẻ mới học, biết phương đi tới, gọi là "phương hướng".

Người mđi học đạo, nên gọi là "mông học", bởi thương kẻ cuồng ngu, không hiểu giới pháp, nên ở trong kinh "Sa di luật nghi", Ngài Vân Thê chép ra 10 giới, giải thích rất gọn, để dạy người chưa nghe, hết khổ vô tri và khiến người mới vào đạo, có chỗ để lòng, ấy gọi rằng phương hướng. Trong Luận nói : "ba đường ác thiêu đốt; con Lạc đà, con Lừa, chịu khổ chuyên chở nặng nề; loài Ngạ quỉ chịu khổ đói khát, thế mà Phật nói chưa lấy gì khổ, duy có người ngu si, không nghe pháp Phật, không, biết phương hướng, rọới gọi là khổ phải vậy.

Người hảo tâm xuất gia, dốc chí vưng làm, dè chớ trái phạm.

Người xuất gia, chẳng bị thế lực nhà vua ép bức, chẳng vì tham cầu mạng sô' g, chẳng vì lánh nạn, chẳng vì thiếu nợ, vốn vì mong cầu chánh pháp, vì lòng chánh tín mà vào trong cửa Phật pháp, nên gọi hảo tâm xuất giã. Hoặc vì thoát khỏi đường sanh tử, gìn ' iữ giới cấm, nên mới dốc ý, tuân giứ vưng làm. ''Giới", là phao nổi qua biển khổ, chuỗi ngọc trang nghiêm pháp thân, nên phải cẩn thận, đừng để hào, ly có chỗ sái phạm vậy.

Vậy sau, gần, thì làm thềm thang giđi "Tỳ kheo"; xa thì làm cội gốc cho giới "Bồ tát".

Chứ : "Nhiên hậu" (vậy sau), do văn trên mới có văn dưới, nghĩa là : do 10 giới "Sa di" là thềm thang giới "Tỳ kheo", cội gốc giới "B' tát".

Như lầu cao ba từng nên gọi "thềm thang, (thềm là :

bực; thang là :nấc thang. Nghĩa là cứ từng bực từng nấc, dần dần bưđc lên). Như gcíc cây Ta la thọ, nên gọi "cội gốc", Sa di gần bực Tỳ kheo nên gọi là ''cận", còn cách 38 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH bổn nhât khuy, chi diệp hoa quả, tất giai đọa lạc. Cố kinh vân : "Nhược phá ngũ giới trung trọng giới, hườn thọ ngũ giớỉ, nãi chí Bồ tát giới, vô hữu thị xứ, nhược phá thập giới trung trọng giới, hườn thọ thập giới, Tỳ kheo giới, Bồ tát giới, diệc vô hữu thị xứ".

Nhơn giới sanh định nhơn, định phát huệ, thứ cơ thành tựu Thánh đạo, bất phụ xuất gia chỉ chí hĩ.

"Thứ cơ" thị "cận khả" chi từ, do giới tịnh cố, định tánh hiện tiên, tắc hữu vô lậu huệ phát, dĩ huệ suy cầu, đoạn chư hoặc chướng, phục bổn tịnh minh, cố viết "thành tựu Thánh đạo"; tư nái tam học tương tư, như đảnh tam túc, cố năng thành tựu Thánh đạo, Thánh đạo giả. Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát, tam thừa chi Thánh quả, xuất gia bổn kỳ Thánh quả, nhi tam học tăng thượng, tắc khử đạo bất viễn, cố xuất gia chi chí bất phụ hĩ !

Đàm Nhứt Luật sư vân : "Tam thế Phật pháp, giới vi căn bổn”,bổn chi bất tu, đạo viễn hồ tai !

Nhược nhạo quảng lám, tự đương duyệt luật tạng toàn thơ.

"Nhạo", dục dã ;"lãm", khán dá; "duyệt", thị kiểm duyệt; biến quan dã.

"Luật tạng toàn thơ" tức "Sa di thập giới phấp, tỉnh oai nghi, đẳng". Kim thử "yếu lược", vị tiện sơ tấn, thứ tri "trì phạm", thô tướng, dục tất vi tế hành trì, tự đương quảng duyệt toàn thơ.

VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỢC 39 giới "Cụ túc" nên gọi là "viễn", song bước đầu nếu hư, bước sau khó lên, cội gốc một phen mục, nhánh, lá,hoa, trái chi khỏi héo rụng. Nên trong "Thập giới" kinh nói : "Nếu phá một giới trọng, trong 5 giới, lại thọ 5 giới; nhẫn, đến giới "BỒ tát", không lý nào thọ đặng. Hoặc phá một trọng giới trong 10 giới rồi thọ 10 giới lại, cho đến giới "Tỳ kheo", và giới "Bồ tát", cũng không lý nào thọ đặng". Bởi giữ giói mới sanh định, nhơn định mới phát huệ, ngỏ hâu trọn nên quả Thánh, chẳng uổng chí người xuất gia vậy.

Chứ : "Thứ cơ", (ngõ hau), là ý nói "gần đặng" vì do giứ giới trong sạch, nên lộ bày tánh định, định tánh được hiện bày, thì có huệ vô lậu (trong sạch) phát ra, rồi lấy trí huệ sáng suốt tìm xét, đoạn được các chướng mê lầm, trở về bản tánh (trong suốt) cho nên nói : "trọn nên quả Thánh". Ba phép học : Giđi, định, huệ đây giúp nhau, như đảnh có ba chan; cho nên nói : "thành tựu quả Thánh" - Quả Thánh là gì ? - Thánh "Thanh văn", Thánh "Duyên giác" và "Bồ tát", quả Thánh trong 3 thừa. Người xuất gia vô' cầu quả Thánh, mà 3 phép học được tăng lên, thì cách đạo "Niết bàn" chẳng xa, cho nên nói "chí người xuất gia chẳng uổng vậy".

Ngài Đàm Nhứt Luật sư nói : "Ba đời Phật nói pháp, Phật nào cũng nói giới luật là cội gốc" thế mà không tu cội gốc, thì cách đạo xa lắm !

Nếu muốn xem rộng, tự phải xem toàn bô luât tạng.

Chứ "Nhạo" là muốn; "lãm" là xem; "duyệt" là kiểm duyệt, là xem đủ.

Câu : "Luật tạng toàn thơ" tức kinh "Sa di thập giới, cùng Bộ oai nghi và các bộ". Nay bộ "yếu lược" này, là vì cho dễ kẻ mới học, được biết sơ qua giới tướng "Trì" và "Phạm". Bằng muốn giữ làm, cho đủ những giới vi tế, thì phải rộng xem trọn bộ. 40 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Hậu thập giới, xuất "Sa di thập giới" kinh Phật sắc Xá Lợi Phất, vị La Hầu La thuyết. Hậu thập giới giả : Thỉ tùng "bất sát sanh", chí thập "bất tróc trì sanh tượng", thị dã. Xuất Sa di thập giới kỉnh giả : Hiển phi ức thuyết, cập xuất dư kỉnh dã. "Phật" tức "Thích Ca Như Lai"ề "Sắc", du "Thiên tử" chế thơ mạng lịnh, "Phật vi Pháp vương", cố chế giới luật, mạng Xá Lợi Phất, vị La Hầu La thuyết.

Phạm ngữ "Xá Lợi", thử vân "Thân", diệc vân "thu". "Phất" giả, "tử" giả, phụ thị Thiên trúc, Bà la môn, "Đề Xá" luận sư, Mau danh “Xá Lợi”, nhi hảo hình thân, nhãn minh như "thu điểu" chi m\ic, tùng mẫu thọ xưng, cố danh "Xá Lợi Tử", đầu Phật xuất gia chứng Vô sanh quả, trí huệ đệ nhất dã.

La Hầu La, thử vân : "Phú chướng", diệc vân "Chấp nhật", thị Phật chi tử.vSanh thời, trị ngộ A tu la, dĩ thủ chướng nhật, nhơn chi vi danh. Tích Phật vi Thái tử thời, khải phụ xuất gia. Phụ viết : "Vô tuyệt ngô quốc tự, nhữ nhược hữu tử, thính nhữ xuất gia". Thái tử tức dĩ thủ chỉ Da Du Đà La phu nhơn phúc, tiện giác hữu nhâm.

Tại thai lục niên thỉ sanh, nhơn thử diệc danh

Phú Chướng. Niên ký trưởng đại Phật tức độ linh xuất gia, sắc Xá Lợi Phất, vị thuyết thâp giới, nhi

Phật bất vị tác hòa thượng; Xà lê, do Tam bữu vị biệt cố, vị Như Lai thị "Phật bửu". Cố bất dữ nhơn, tác Hòa thượng. Hòa thượng thị “Tăng ửu”jỊthập giới thị "Pháp bửu". Cố sắc Xá Lợi Phất, vị tắc Hòa VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỤC 41

Mười giứi sau đây, rút trong kỉnh "Sa di Thập giới". Phật dạy ông Xá Lợi Phất, vì ông La Hầu La mà nóỉ.

Mười giới sau là : Đầu từ giới "bất sát sanh" đến giđi thứ 10 là "bất tróc trì sanh tượng" phải vậy. Câu : "Nói rút trong kinh Sa di Thập giới và các kinh" là chứng rõ không phải lời bịa đặt mờ hồ. Phật, tức là "Đức Thích Ca Như Lai". Chứ "sắc", nghĩa "dạy", cũng như vị “Thiên tử’ trọn quyền chế thơ mạng lịnh, tức nay "Phật làm vị Phap Vương" đô' các pháp tự tại cho nên chế ra giới luật, dạy ông Xá Lợi Phất, vì ông La Hầu La mà nổi.

Tiếng Phạn nói: “Xá Lợi”, tiếng Hán gọi là “Thân”, cũng gọi là "Thu", chứ "Phất" cũng như chứ "Tử", nghĩa là :

"Ong Xá Lợi Phất" là con của "Bà Thu Tử", cha ông Xá Lợi Phâ't, tên "Đề Xá", làm chức luận sư, sanh trưởng ở xứ Thiên Trúc, nòi giống "Bà la mòn". Mẹ tên "Xá Lợi", thân hình tốt đẹp, mắt sáng như mắt "Chim Thu", ông "Xá Lợi Phất" vì theo đức mẹ, nên đật tên là "Xá Lợi Tử", tức là con bà "Xá Lợi" vậy. Ong theo Phật xuât gia, chứng đặng quả "Vô sanh", trí huệ bực nhât.

“La Hầu La”, tiếng Hán dịch “Phú Chướng”, cũng dịch “Chấp Nhật”, là con của Phật. Lúc sanh ông, đương khi “thần A tu la”, lấy tay che mặt trời, nhơn đó đặt tên là “Chấp Nhật”, Nhắc lại trước khi Phật làm vị Thái Tử thưa đức Phụ Vương đi xuất giaệPhụ Vương nổi : "Chđ tuyệt giòng nước ta, bằng Thái Tử cổ con, Trẫm sẽ cho xuất gia". Thái Tử liền đưa tay chỉ bụng bà "Da Du Đà La phu nhơn", được biết có nghén.

La Hầu La bị báo chướng ngăn che, ở trong thai sáu năm mđi sanh, nhơn đây nên đặt tên,là "Phú Chướng". La Hầu La tuổi đã lớn khôn, Phật độ xuất gia. Ngài dạy ông Xá Lợi Phất, vì truyền 10 giới cho, nhưng Phật không làm vị Hòa thượng, Xà lê truyền giới là vì muổn ngôi Tam Bảo được phân biệt vậy. Như đức Phật Như Lai làm ngôi Phật Bảo". Nên không làm Hòa thượng truyền giđi cho 42 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH thượng sử Tam Bảo vô tương lạm dã. Chư Sa di trung xuất gia, La Hầu La tối vi kỳ thủ.

Vị Tằng Hữu kinh vân :"La Hầu La niên chí cửu tuế, xuất gia vi Sa di, Xá Lợi Phất vi Hòa thượng, Đại Mục Kiền Liên tác A Xà Lê, dữ thọ thập giới”. "Da Du Đà La”, ị mãn tam niên diệt xả tục xuất gia.

NHẤT VIẾT :"BẤT sát SANH"

Đoạn mạng viết "sát". Hữu tình viết "sanh"Ế GIẢI VIẾT : "Án văn thích nghĩa danh giải".

Phát ngữ tuyên từ danh "viết".

Thượng chí chư Phật, Thánh nhơn, sư, tảng, phụ, mẫu.

Chư Phật giả, thị hiện tại thập phương, nhất thiết Như Lai; nhiên Như Lai hạnh mãn quả viên.

Túc chướng cửu tịch, phi nhơn, thiên, ma vương, chi sở năng hại.

Kim ngôn sát giả : Như Đ' Bà Đạt Đa, thôi thạch yểm Phật, thương Phật túc chỉ, tức danh vi sát.

"Thánh Nhơn" giả : Dĩ nhơn đắc thánh pháp, cố vị chi "Thánh nhơn".

Thánh nhơn hữu nhị : nhất "Thế gian Thánh nhơn", Nhị "Xuất thế gian Thánh nhơn". Nhược y tự huấn, tùng nhĩ, trình, thỉnh, vị kỳ tâm thông. Thiên địa, tình sướng vạn vật, du nhĩ chi thông thinh. Cố

Diệc vân : Thánh nhơn giả; dữ Thiên địa hiệp kỳ đức, dữ nhật nguyệt hiệp kỳ minh, dữ tứ thời |hiệp kỳ tự, dữ quỉ thần hiệp kỳ kiết hung, thử thị Thế gian Thánh nhơn, do kỳ kiến triền lục hiệp, tánh VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 43 người, vì Hòa thượng là ngôi "Tăng bảo" còn 10 giđi là ngôi "Pháp bảo". Cho nên Phật dạy ông Xá Lợi Phất, làm vị Hòa thượng, truyền cho ông La Hầu La, hầu mong ngôi Tam bảo, khỏi lộn xộn vậyỂTrong các ông Sa di đi xuất gia, chỉ có ông La Hầu La là trước nhất.

Kinh Vị Tằng Hữu nổi : "La Hầu La năm lên 9 tuổi đi xuất gia làm Sa di, ông Xá Lợi Phất làm vị Hòa thượng, ông Mục Kiền Liên làm A xà lê truýền 10 giđi cho La Hầu La". Nhắc đến bà "Da Du Đà La", chưa đầy ba năm, cũng bỏ tục xuất gia.

ĐIỀU THỨ NHẤT : "KHÔNG SÁT SANH"

gọi rằiig :"sanh".

lời nói gọi chứ "viết".

Giết chết sanh mạng, gọi rằng "sát". Loại có tình thức,

LỜI GIẢI :Xét văn thích nghĩa, gọi chứ "giải", phát ra

Trên đến các đức Phật, Thánh nhơn, sư, tăng, cha mẹ.

Các đức Phật, là tất cả các đức Như Lai hiện ở trong 10 phương, song đức Như Lai hạnh đủ quả tròn, không còn nghiệp chướng. Nhưng chướng nghiệp đã dứt lâu, lẽ cố nhiên người, trời, ma vương, làm gì hại được.

Song nay nói sát hại Phật, kìa như ông Đề Bà Đạt Đa, xô đá đè Phật, chỉ trầy ngón chân Phật cho nên gọi là giết (sát) "Thánh nhơn" do người tu chứng đặng phép Thánh nên gọi là vị "Thánh nhơn".

Thánh nhơn có hai bực : 1) "Thánh nhơn Thế gian".

2) "Thánh nhơn Xuất thế gian" nếu y theo chứ mà chiết tự, theo tiếng chứ "Nhĩ" chứ "Trình" nhập lại thành chứ "Thánh". Là ý nói tâm của "Thánh Nhơn", thông suốt trời, đất, rõ tình muôn vật, cũng như lỗ tai thông tiếngắCho nên kinh "Dịch" nói :Đức của Thánh nhơn sánh bằng Trời, Đất, sáng bằng Nhạt, Nguyệt, biết thời tiết bốn mùa, cùng Quỉ thần biết sự kiết hung, tuy Thánh nhơn Thế gian thông giỏi như thế, nhưng eòn bị ràng buộc trong sáu 44 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH tánh sất nhất sanh, cố bất năng hàm thổ thập hư, diệu cùng tam tế.

Xuất thế gian Thánh nhơn tắc bất văn kỳ thanh, tri cửu giới tình, thông đế lý, sướng chúng cơ, dữ pháp giới hiệp kỳ đức, dữ nhị trí hiệp kỳ minh, dữ tứ cơ hiệp kỳ tiết, dữ chúng Thánh hiệp kỳ minh hiển. Tư nãi Phật đại Thánh nhơn; trí châu pháp giới, cùng lý tận tánh chi tuyệt lượng, thượng phi Thanh văn, Duyên giác cảnh giứi, huống kỳ tha thánh hồ.

Kim ngôn "Thánh nhơn", dản phi thế thánh, nãi xuất thế tam thừa Thánh nhơn, dĩ thế thánh vô quả vị, cố dã.

"Sư" giả :nhơn chi mô phạm tức Hòa thượng, A xà lê dãề "Tăng" giả : thị thọ cụ túc giới nhơn, Phụ mẫu :

thỉ thỉ sanh tự thân, giả dã.

"Luật" vân : "Đương niệm sở sanh, cập sư hữu ân, tinh tấn hành đạo, dục độ phụ mẫu". Ký vân niệm ân, khởi đương sát hại : Như thượng sở sát, tức phạm nghịch tội, bất khả hối, đọa "A tỳ" đại địa ngục, thọ thịêu chữ khổ, cùng kiếp mac tận.

Hạ chí quyên phi xuẩn động, vi tế côn trùng.

“Quyên”, âm “uyên” thị phi hành chi trùng.

"Xuẩn", âm "Thuần", thị tiểu trùng, hữu thức tánh năng động, chi giã. "Côn" đồng côn, Thị trùng chỉ tổng danh, nãỉ chí nhẫn khả kiến giả, danh viết vi tế. Trùng loại tuy đa, thử tam thâu tận, nhiên kỳ cu bẩm sắc tâm, đồng nhất giác nguyên sở dĩ hân sanh bố tử, thống dưỡng khổ lạc, dữ nhơn vô dị. Ký VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 45 phương (30) tánh ngăn một đời, không thể thông hiểu mười phương (31) mầu tột ba đời (32),như đức Thánh nhơn Xuất thế gian vậy.

Đức Thánh nhơn Xuất thế gian, tuy không nghe tiếng nói, nhưng hiểu biết tâm niêm chúng hứu tình trong chín cõi ^33) thấu lý chơn đế rõ các cơ đức sánh bằng pháp giới-cùng hai trí ^ * sáng hiệp nhau, cùng thời tiết bốn cơ ( hiệp nhau, tối sáng cùng các Thánh hiệp nhau. Đây là chỉ đức Phật là vị Đại Thánh nhơn trí khắp trong pháp giới, cùng lý tột tánh tuyệt vời, cảnh giới của hàng Thanh văn, Duyên giác còn không sánh bằng, huống các Thánh nhơn

Thế gian lẽ nào bì kịp.

Ông Thái}h nhơn nói đây là lựa không phải ông Thánh nhơn Thế gian, chính là ông Thánh nhơn bực Tam thừa, ngoài thế gian vậy. Bởi ông Thánh nhơn trong thế gian, vì không phải người tu chứng quả, ra khỏi thế gian như Phật, cớ vậy.

Chứ "Sư" là người có mô phạm, tức là vị Hòa thượng và vị A xà lê.

Chứ "Tăng" là người thọ giới "cụ túc", cha mẹ là người sanh mình đầu tiên.

Trong "Luật" nói : "Phải nghĩ ơn cha mẹ sanh và ơn thầy bạn, tinh tấn học hành mới hầu mong cứu độ cha mẹ"ễ Đã nói rằng nhớ ơn, thì nở nào ra tay sát hại. Nếu sát hại như trên, thời phạm tội ngỗ nghịch, sám hối không đặng, tội ấy phải đọa vào trong địa ngục "A tỳ" lớn, chịu cái khổ nấu, thiêu; biết kiếp nào cho mãn.

Dưới đến loài bò, bay, máy cựa loài côn trùng nhỏ nhít.

Chứ "Quyên" âm "Uyên" là loài trùng biết b&y,biết điệ Chứ "Xuẩn" âm "Thuẩn" là loài trùng rất nhỏ, có thức tánh biết máy động. Chứ "Côn" là tên chung của loại trùng.

Loài trùng tuy nhỏ nhưng con mắt người ta thấy được thì gọi là vi tế. Loại trùng vẫn nhiều, nhưng đây nói có ba loài đều gồm hết, song loài nào cúng đều đủ cả thân và tâm, đồng một tánh giác nguyên và ham sống sợ chết, đau ngứa, khổ vui, như người không khác. Song đã đồng một tánh 46' SA DI LUẬT GIẢI HẤN D|CH đồng giác nguyên, tức thị vị lai chư Phật, cu bẩm sắc tâm, bỉ ngã vô biệt, hại bỉ hườn thành tự hai. Thử trung bất ngôn, nhơn súc giả, dĩ cử kỳ thượng hạ, nhỉ bao quát kỳ trung hĩ, sát nhơn phạm bất khả hối tội, súc sanh tuy vân khả hối, nhỉ thường mạng chỉ khỉèn, du tồn. Ngôn khả hối giả, vỉ đối nhị sư, hoặc hữu đức nhơn, phát lộ sám hối, đoạn tương tục tâm, hậu bất cánh tác nhược phú tàng bất phát lô, tôi cấu nhựt dạ tăng, hậu đoạn tam ác đạo trung. Ngôn bất khả hối giả :tội bất khả trừ, diệt tẩn xuất chúng, vĩnh bất đắc xuất gia thọ giớiẵ Hạ tam giứi, chuẩn thử ưng tri.

Đãn hữu mạng giả, bất đắc cô' sát.

"Đán" giả, "phàm" dãể"Mạng" vị lục căn lục thức, tương tục nhi sanh, danh chi viết "mạng", thử tương tuc đoan, danh chi viết "Tử".

"Cố" vị cố tâm sát hại, hiển phi ngộ thương đẳng dã.

Hoặc tự sát Thử tùng thân nghiệp sanh tội, vị tự thân thân hành sát hại, hoặc thủ túc đao trượng, ngỏa thạch đẳng, đả linh tử, hoặc diêu trịch linh tử, hoặc dữ độc dược hoặc thôi đọa khanh tỉnh thủy hỏa trung;

tất danh thân nghiệp tội.

Hoặc giáo tha sát.

Thử tùng khẩu nghiệp sanh tội, vị giáo tha nhơn, linh đoat bỉ mạng, hoặc ha mạ, hoặc khuyến dự, linh bỉ tự tử, hoặc chú trớ linh tử; tất danh khẩu nghiệp tội.

Hoặc kiến sát tùy hỉ. VIỆT DỊCH THIẾN SA DI YẾU LUỌC 47 giác nguyên, thì các loài ấy có thể nói là các đức Phật đời vị lai, bởi nó với chúng ta không khác vì đồng đủ cả thân và tâm, thì giết hại chúng nó lại thành hại chúng taế Trong văn' đây không nói loài người, loài súc, là vì nói trên dưới đã bao trùm khoảng giứa rồi, giết loài người mắc tội không sám hối đặng, còn loài súc tuy sám đặng song hãy còn tội thường mạng. Nói sám hối đặng, thì phải làm phép sám hối như thế này, cầu hai Thầy : 1) Là vị Hòa thượng, 2) Là vị A xà lê hoặc người có đức, tỏ bày sám hốì, quyết lòng ăn năn, sau chẳng dám làm nứa, nếu che giấu không tỏ bày tội càng ngày càng thêm, sau đọa trong ba đường ác là :Địa ngục, Ngạ quỉ và Súc sanh. Nói tội không sám hối đặng là tội quá nặng, đuổi ra khỏi chúng, quyết không được xuất gia thọ giới nứa. Ba giới sau, sánh theo giđi này, nên biết.

Phàm loài có tánh mạng không nên cố giết.

Chữ "Đãn", cũng như chứ "phàm". Chữ "mạng" là loài có đủ sáu căn (37) sáu thức (38) nối nhau mà sống, gọi là chứ "mạng" căn và thức nối nhau khi chia lìa, gọi là chứ

"Tử".

Chứ "Cô' là nghĩa quyết lòng giết hại, rõ không phải nhứng việc hại lầmệ Hoặc mình giết.

Đây là từ thân nghiệp gây tội, nghĩa là mình thân hành làm việc sát hại, hoặc lấy tay, cha 11, đao, gậy, ngói, đá vắv..ềđánh cho nó chết, hoặc đứng xa quăng liệng nổ chết, hoặc cho nó uống thuốc độc hoặc xô rớt trong hầm giếng nước lửa; tội này đều thuộc về thân nghiệp.

- Hoặc xúi người giết.

Xúi người đây là từ khẩu nghiệp mà gây ra tội, nghĩa là xúi người khác bắt oan mạng nổ, hoặc mắng nhiếc, hoặc khuyên khen, khiến cho nó tự tử, hoặc trù rủa cho nó chết; tội đây đều thuộc về khẩu nghiệp.

Hoặc thấy người khác giết tùy hỉ. 48 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Thử tùng ý nghỉệp sanh tội, vị kiến tha nhơn hành sát, tự tâm tùy chỉ, nhỉ sanh hoan hỉ, tuy phỉ thân khẩu thân tác. Nhiên tam nghiệp chi trung, tâm vỉ chủ tể, cố đắc tộỉ đồng tiền, vô hữu khỉnh trọng?

Kinh vân : "Hữu phạm tư giới, phỉ Sa di dã".

Quảng như ỉuật trung, văn phiền bất lục.

Luật, vị Sa dỉ thập giới kỉnh, tinh đại luật đẳng.

Bị tái chủng chủng sát pháp, kiết tội khỉnh trọng, tâm cảnh bất dồng. Văn đa, cố bất năng cu lục, thượng thuật luật văn cảnh, ha dẫn kỉnh ý ?

Kỉnh tải đông ngoạt sanh sắc, thủ phóng trước đồng trung, noãn dĩ miên nhự, dưỡng dĩ nị vật, khủng kỳ cơ đông nhi tử dã ?

Đông ngoạt trùng y ôn phục, cố hí sanh cơ sắc dã. "Nị vật", thị thân trung cấu nị, khủng sắt cơ đống nhi tử, cố cơ dĩ nị vật dưỡng chi, đống dĩ miên nhự noãn chi; thử văn, tuy xuất chư kỉnh, nhiên đại luật tường bị.

Phật vị lão bệnh Tỳ kheo nhi thuyết. Thời hữu lão bệnh Tỳ kheo, sác sác khởi, khí sắc bì cực, Phật thính thập trước miên bạch trung, nhược sắc tẩu xuất, ưng tác đồng thành, dĩ cái tắc khẩu, hệ sàng khước lý, nhược hiểu nhược mộ, tu trì xuất ngoại, từ an mộc khổng, hoặc tường khích trung, nhậm kỳ tự hượt, bất đắc tùy xứ.

Khí trịch “Bích sắc”, đương an thanh thảo thượng, hoặc lương lảnh xứ, dư sắc khả ưu tùy nghỉ xứ sở, nhi an trí chiế Kim thời, đa hữu bất giải giáo VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 49

Tùy hỉ đây, là từ ý nghiệp sanh ra tội, nghĩa là thấy người khác làm việc sát hại, tâm mình tùy thuận mà sanh hoan hỉ, tuy rằng không phải thân, miệng mình làm. Song trong ba nghiệp :Thân, khẩu, ý ;ý nghiệp làm chủ tể, nên mắc tội cũng như thân, khẩu trước, nào có nặng nhẹ ư ? ! Kinh "Thập giới" nói :"Có phạm giới đây, chẳng phải thầy Sa di vậy".

Rộng như trong luật vì văn nhiều, đây không chép.

Luật là gì ? Tức là bộ Sa di thập giới và các bộ Đại luật.

Trong Đại luật cổ chép đủ những nghiệp tội sát sanh, và kêt tội sát sanh có nhẹ có nặng, vì do tâm và cảnh chẳng đồng (tâm không cô sát là cảnh tội nhẹ, tâm cố tội nặng).

Đoạn văn này rất nhiều cho nên chép không thể hết, từ trưđc đến đây, thuật văn luật rồi; từ đây sắp sau chỉ dẫn ý kinh...

Trong kinh biên tháng mùa Đông, ưa sanh thứ rận, nếu áo có rận, lấy ống bắt bỏ vào, lấy bông gòn để nó ấm, cạo mồ hôi bỏ vô cho nó ăn, còn sợ đói lạnh mà chết, huống chi là giết !

Bởi mùa Đông trời lạnh, mặc nhiều áo cho ấm, nên hay sanh rận mén. Chữ "Nị Vật" là mồ hôi nhơ trong mình. Bởi sợ loài rận đói mà chết, nên lấy mồ hôi trong mình cho nó ăn; còn lạnh thì lấy bông để cho nó ấm. Đoạn văn này, tuy rút trong các kinh; song trong đại luật rõ đủ. Phật vì ông

Tỳ kheo già bệnh, mà bày câu chuyện bắt rận đây :

Hồi Phật còn lại thế, có ông Tỳ kheo già bệnh, mà rận nhiều, thường thường ngồi dậy bắt bỏ mệt nhọc, ĩỉẽn Phật bảo lấy bông và vải, bắt để trong đó, nó có bò ra phải làm ông đựng và làm cái nắp đậy miệng ống, buộc dưới chân giường, hoặc mai hoặc chiêu, phải đem ra ngoài nhẹ trút trong bọng cây, hoặc trong tường hở để cho nổ tự sông, chớ đừng đụng đâu quăng bỏ đố.

Còn loại "Bích sắc", phải để trên chòm cỏ xanh, hoặc chỗ mát mẻ; các loài khác cũng phải nghiệm coi, nó thích hợp nơi nào, mà an để cho nổ được sống. Đời bây giờ, có nhiều 50 SA DI LUẬT GIẢI HẤN DỊCH pháp, cửu trứ đồng nội khổn tử, tuy vân y giáo, nhi thù vô hộ mạng chỉ tâm, hựu hà dị sát sanh giả tai ! Nãỉ chí lự thủy phú đảng, bất súc miêu ỉy đẳng, giai từ bi chỉ đạo dã, vi loại thượng nhiên, đại giả khả tri hĩ.

"Năi chí" giả; thị cử tiên hậu, dĩ quát kỳ trung dã, tiên minh sát hại thô tướng, hậu minh hộ sanh tế hạnh, kỳ trung thô tế phi nhứt, khả dĩ ý hội, nan dĩ mai cử; cố viết : "Đại khả tri hĩ".

Như Kỉnh vân : Vô đắc phần thiêu sơn lâm, thương hại chúng sanh, tựu quyết hồ trì, yển tắc phái độc tàn hại "thủy tánh", thị dã.

"Lự Thủy" giả : Thị chư Hiên Thánh, hộ sanh hành từ chi yếu vụ. Cố dư "luật" vân : "Nhược hành ngũ lý, vô nang bất khứ, nhược tri tự bất "lự thủy", bất hiệp ẩm dụng, ninh tự khát tử trường đồ, túc vi qui cảnh.

"Tích hữu nhị Tỳ kheo vãng cẩn Thế Tôn, trung đồ, khát phạp, kiến trì trùng thủy. Đại giả, hộ giới bất ẩm nhi tử. Tiểu giả, ẩm dĩ vãng kiến Thế Tôn.

Phật tức ha vân : Nhữ ngu si nhơn, bỉ dĩ hộ giới cố, đắc sanh thiện thú, dĩ tiên kiến ngã. Nhữ tuy cận ngô, khử ngô thiên lý".

Phàm dục ẩm dụng, tu tiên quan sát, vô trùng khương dụng, hữu, tức mật Ịiuyến lự chi, nang trung chi trùng, từ khuynh tịnh khí, trì hườn thủ thủy bổn xứ, nhi khinh phóng chi, bất khả huyên khí, linh trùng muộn tửễ VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỢC 51 người không biết luật dạy, để mãi trong ống chết khô, tuy nói rằng y luật, mà không hết lòng hộ mạng nó, đối với kẻ sát sanh nào có khác ư ? !

Nhẫn đến những việc như lược nước che đèn, và không nuôi loài mèo chồn V.V.. đều là đạo từ bi của dức Phật, loài nhỏ còn không nuôi, ioài lđn khá bỉết.

"Nái chí" (Nhẫn đên) là nhơn có văn trước mới nói văn sau, nói trước nói sau, đã gồm khoảng giứa rồi. Như văn trước nói : Thô tưđng sát sanh ; văn sau nói phải tế hạnh hộ sanh, thì đủ hiểu khoảng giứa nào thô (loài lớn), nào tế (loài nhỏ), chẳng phải một loài, lấy ý hiểu ngầm lời nói không hết được, cho nên chánh văn nói : "Loài lđn còn không giết, loài nhỏ khá biết vậy".

Kinh "Thập giới" nói :Không nên đô' núi nđ nào giết chúng sanh, moi móc hồ ao ngăn ngòi lấp rạch, đều la tư cách hại loài "thủy tánh" (thủy tánh là loài ỏ dưới nước).

Chữ "Lự thủy" (lược nước), "lược nước" là việc cần yếu bực "Hiền Thánh" làm lành hộ sanh. Cho nên trong các "luật" nổi : "Bằng đi con đường năm dặm, không co bàn lược nước, thì không đi và biết chùa nào không "lược nưđc", chẳng nên uống, dùng, thà chết khát giứa đường, đủ làm gương mẫu cho kẻ sau.

"Nhắc lại thời kỳ Phật còn tại thế, có hai vị Tỳ kheo đồng đến ra mắt đức Thế Tôn, giứa đường khát ngặt’ thấy ao nưđc có trùng. Ông Iđn giứ giới khong uống ma chết. Ông nhỏ uống no rồi đến ra mắt đức Thế TônểNgài quở rằng : Ngươi là người ngu si, ông kia, vì có tâm giứ giới, được sanh lên cõi lành trước thấy ta rồiỂCòn ngươi tuy đứng gần ta, nhưng cách ta ngàn dặm".

Xem đây nên biết, phàm muổn uổng và dùng nưđc trưđc phải coi kỹ, không trùng mđi dùng; bằng có liền lấy lụa dày lọc lượt, trùng trong bàn lượt, sẽ để trong đồ sạch rồi đem nhẹ thả trong chỗ múc nước trước kia, đừng treo bỏ nó phải chết khô. 52 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH

"Chánh pháp niệm" kinh vân :Kinh túc chi thủy, nhược bất tế ouan, khủng sanh tế trùng, nhược bất lộc lự, bất ẩm bất dụng, thị danh tế trì "bất sát" gióiề Hựu "Nghi Tắc" ỉ:inh vân : Nãi chí thảo mộc thượng đồ đàng ngưu phẩn trung, như thị thọ dụng thời cứu hộ ư "hàm thức". Hoặc bỉ sàng tòa nội, điền địa phấn thổ trung, nhất nhất tử tế quan, thị danh xuất gia hạnh. Nhược nhơn dĩ quyền bổng thổ thạch, cập chuyên ngỏa đã trịch cầm thú, đẳng, diệc đắc phạm giới tội.

"Phú đăng" giả : Vị dụng sa la quyến chỉ đẳng, phú cái, dĩ hộ chư trùng nga dã. "Súc" vị súc dưỡng miêu dử ly, giai thi bô thử chiỵthú, từ bi chi đạo thị Bồ tát lợi sanh chi đại đạoệDĩ "từ" nang dữ lạc, cố bất linh cơ đống đẳngế "Bi" năng bạt khổ, cố lự thủy phú đăng, bất súc miêu, ly, đẳng. "Vi loại thượng nhiên" giả, vị sắc, trùng nga đẳng, du thượng ái hộ như thị, tắc kỳ phi cầm tẩu thú đại giả, bất sát khả tri hĩ.

Kim nhơn bất năng như thị hành từ; phục gia thương hại khả hồ ? !

Vị ký bất năng hành lự thủy phú đăng chi từ hạnh, nhi cánh gia thương hại bỉ mạng khả hồ; "khả hồ" :thị phản trưng chi từ.

Cố Kinh vân : "Thi ân tế phạp, sử kỳ đắc an". Nhược kiến sát giả, đương khởi từ tâm.

Thử "yếu lược" trung, phàm ngôn "kinh vân", "luật vân", đa xuất "Sa di Thập giới" pháp, bất phục nhứt nhứt phiên thích. Nhược chú trung, vân "Đại luật" giả : tức "Tỳ kheo" luật dã.