Sa Di Luật Giải Trọn Bộ 2 Quyển

VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 53

Kinh "Chánh pháp niệm" nói : "Nhứng nước để cách đêm sợ có sanh vi trùng, nếu không coi kỹ. Bằng không lọc lược kỹ, chớ nên uống và dùng; thế mới gọi là giứ giới"Bất sát"rất chính.

Kinh "Nghi Tắc" cũng nói : Nhẫn đến trên cỏ cây, trong thứ phẩn trâu tô đàng (39) khi cần dùng đến, phải cứu hộ loài "hàm thức". Hoặc trong giường ngồi kia, hoặc trong phân đất vườn, ruộng, mỗi khi xem coi kỹ lưỡng thì mới xứng đáng hạnh xuất gia trì luật. Nếu ta ra tay, cầm đâ' đá cùng ngói gạch, đôi chọi các vật đánh quăng cầm thú cũng mắc tội phạm giới.

"Phú đăng" (che đèn) nghĩa là khi thắp đèn phải dùng nhứng thứ the, nhiễu, giấy, lụa che kín cái đèn, đừng để những trùng bướm ngã vào. Chữ "Súc" nghĩa nuôi, nuôi mèo, chồn là loài thú bắt chuột; đạo lớn lợi sanh của ông "Bồ tát" lấy đạo "từ bi" làm đâu. "Từ" là làm cho chúng sanh được vui, nên không để chúng nó đói rét v.v... - "Bi" là nghĩa cứu khổ chúng sanh, vì cứu khổ nên lọc nước, che đèn và không nuôi loài mèo chồn bắt chuột v.vễ.. - Câu nói "loài nhỏ còn thế" nghĩa là loài nhỏ, hỡi còn thương hộ như thê, huống chi loài lđn, như chim bay, thú ehạy, không giết hại, nên biết.

Hạnh làm lành như thế, thế mà người đời bây giờ không làm được, lai thêm giết hại sao nên ?

Tiếng nói "sao nên" là lởi gạn lại, như nổi làm hạnh lành "lược nước, che đèn đã làm không được, mà lại thêm giết hại mạng nó sao nên".

Kỉnh "Thập giới" có câu : "Thi ân tế phap sử kỳ đắc an" nghĩa là ra ơn giúp ngặt, khiến nó đặng yênế Bằng thấy kẻ khác giết hại, phải đem lòng lành thương.

Trong bộ "yếu lược" đây, phàm chỗ nào hai chứ "kinh vân", "luật vân" phần nhiều là rút trong bộ kinh "Sa di Thập giới" không phiền mỗi mỗi giải nhiều. Hoặc trong lời chú giải nổi hai chữ "Đại luật" tức chỉ Luật của "Tỳ kheo"

vậy. 54 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Nhât thiết, chứng sanh ư tài, pháp nhị chủng đa sở cẩn phạp, nhược kiến vô tài chúng sanh, khuyết ư y thực, đương tùy tự lực, dĩ y thực nhi lợi tế chi. Nhược vô pháp chúng sanh, khởi ư xan tham, phá giới, sân nhuế, giải đọa, tán loạn, ngu sỉ, vị thuyết, bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tỉnh tấn, thiền định, trí huệ, nhỉ tế độ chỉ, dĩ tài thí năng linh thân an, pháp thí năng linh tâm an. Cố vân :"Sử kỳ dắc an".

"Tạp Bữu Tạng" kinh vân : "Tích hữu nhứt "La Hán", súc nhứt Sa di, tri kỳ khước hậu thất nhựt, mạng tất đương chung, tức sử qui gia, lộ trung, kiến chúng nghị tử, tùy thủy phiêu lưu, mạng tương dục tuyệt. Sa di sanh "Từ bi" tâm, tức thoát y thịnh thổ yến thủy, nhi thủ nghị tử, trí cao táo xứ. Thất nhật hườn qui sư sở, sư thậm quái chi, tức nhập định, dĩ thiên nhãn quan, tri bỉ vô dư phước đắc hượt, dĩ cứu nghị tử nhơn duyên cố, thất nhật bất tử, đắc duyên thọ mạng.

Trương phu luân kệ vân : "Bi tâm thí nhât nhơn, công đức như đại địa, vị kỷ thí nhât thế, đắc báo như giải tử; cứu nhất ách nạn nhơn, thắng dư nhứt thế thí, chúng tinh tuy hữu quang, bất như nhứt nguyệt minh". Đương khởi từ tâm giả :vị "kiến tha nhơ sát sanh, ưng dĩ tài vật, cứu thục kỳ mạng"ề

Nhược tự vô tài, khả vị khất hóa, khất hóa diệc vô, khả vị sát giả, phương tiện thuyết pháp khuyến dụ, linh sanh hoan hỉ, nhi thích phóng chi. Nhược kỳ bất tín, đương sanh từ tâm, mẫn bỉ hành sát giả, tội đọa tam đồ, kỳ bị sát giả, khổ thống vô địa. Oán nghiệp ký kiết ư kim sanh, tắc thù báo thế thế bất dĩ. "Nguyên đắc B'ô cfê, đò lĩnh giải thoát"; Cố kỉnh vân ’ "Thệ ngô dắc đạo, quốc vô sát giả" !

VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU Lược 55

Nói tóm lại, nếu thấy tất cả chúng sanh, thiếu thốn tài lẫn pháp, hai món nên bố thí giúp đỡ; như thấy người đời, không tài (của) thiếu sự ăn mặc thì ta tùy sức cho cơm ăn áo mặc giúp đđỆNhư thấy người đời không pháp, mắc phải tâm tham lam, phá giới, buồn giận, biếng lười, lãng mạn, ngu si v.v... ta vì đó nói pháp bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí huệ, cứu chứa tâm bộnh cho họ. Tài thí, có thể làm no ấm cho thân; Pháp thí, có thể làm yên ổn cho tâm. Cho nên có câu : "Sử kỳ đắc an", trên chánh văn đã nói.

Kinh "Tạp Bửu Tạng" dạy :"Xưa có một vị La hẫn nuôi một thầy Sa di, biết Di 7 ngày nứa là mạng chung, cho Di về nhà, Di đi giữa đường thấy bầy kiến bị trôi theo dòng nước, mạng hầu muốn thác. Sa di sanh tâm "Từ bi" cổi áo đựng đất đắp nước, vớt kiến lên để chỗ cao ráo. Bảy ngày mãn, trở về Thầy, Thầy lấy làm lạ, liền nhập định, dùng pháp thiên nhãn xem, biết Di không phưđc chi được sống, chỉ nhờ nhơn duyên cứu bầy kiến kia thôi, bảy ngày đã không chết, mạng lại sống dai.

Lời kệ trong luận "Trượng Phu" hói : "Lòng "Bi" cứu một người, công đức lớn như cõi Đại địa, bằng ích kỷ dầu cứu tất cả, đặng phước báo như hột cải. Lại cứu một người ách nạn, hơn cứu tất cả người thường, như : các ngôi sao tuy có ánh sáng, song đâu cho bằng ánh sáng của một mặt trăng". Câu "Đương khởi từ tâm" (phải đem lòng lành thương) nghĩa ỉà :"Thấy người khác sát sanh, phải đem của cải mua chuộc mạng nó".

Bằng mình không tiền, phải vì giáo hóa xin lại, bằng giáo hóa xin lại cũng không được, phải vì người sát, tìm cách thuyết pháp khuyến dụ, khiến cho họ sanh tâm hoan hỉ, mà mở thả nó. Bằng thật người kia là người bất tín, thì mình phải sanh lòng "từ" thương người sát sanh, sau này đọa trong ba đườngjịc và thương con vật bị sát, nhức đau không chỗ nói. Oi ĨNghiệp báo oan gia, đã kết chặt đời nàv, sự báo thù trả vay, vãy trả biết đời nào cho hết !! Quán xet .như thế rồi ta phát nguyện rằng :"Nguyên ta tu hành đắc đạo Bồ đề, nguyện độ các loài, đều đặng giải thoát". Cho nên 56 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Như "Độ Cẩu" kinh vân : "Tích hữu Sa môn kiến nhất đồ nhi, bảo nhất cẩu tử, trì qui dục sátễ Sa môn ngữ viết, sát sanh chỉ tội, thậm vỉ bất thiện, nguyên trì ngã bát trung thực, mạo thử cầu tử, linh mạng đắc hượt, hoạch phước vô lượng".

Nãi chí ân cần hiểu dụ, đồ nhi bất khẳn tùy ngôn, Sa môn tức dĩ phạn tự cẩu tử, dĩ thủ ma loát chú nguyện, khấp nhi cáo viết :"Khanh hà tội sở trí, đắc thị cẩu thân, bất đắc tự tại, vị tha sát thực.

Nguyện nhử thế thế, tội diệt phước sanh, ly cẩu tử thân, đắc sanh vỉ nhơn, trị ngộ Tam bảo "Cẩu tử đắc thực, thiện tâm tức sanh, dủng dước hoan hỉ, tự tri qui y. Đồ nhi tương qui sát thực, cẩu tử mạng chung, sanh đại trưởng giả gia". Thời Sa môn khất thực, đáo trưởng giả môn; kỳ tử kiến chi, hoan hỉ lễ tức cúng dĩ bá vị, tức tùy xuất gia, thăm giải kỉnh nghĩa, tiện đắc "tam muội", trí bất thoái chuyển, khai hóa nhất thế, phát Bổ đề tâm. Súc sanh thượng nãi đắc đạo, huống nhơn ninh bất hoạch quả !"

Y khả bất giới dư !

"Y" thị khái thán chi thỉnh. Dư, thị ngữ mạt chi từ, diêc thi thán từ. Vi sát sanh chi tôi, khổ báo vô ' • « • • 7 lương, cùng kiếp tho ương, thành khả cảm thương, tắc bất khả vi thâm giới !

Như "Luân Chuyển Ngũ Đạo" kỉnh vân :Vĩ nhơn hí sát giả, hậu sanh tác thủy thượng phù du chỉ trùng, triêu sanh mộ tử". VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỢC 57 trong kinh có câu :"Thệ ngô đắc đạo, quốc vô sát giả". Nghĩa là "Ta thề đặng đạo trong nưđc ta không có người sát". Như kinh "Độ cẩu" nói : "Xưa có thầy "Sa môn" trì bình khất thực, thấy một gã đồ nhi ôm một con chó đem về muốn sát. "Sa môn" bảo : "Tội sát sanh rất là bất thiện, ta nguyện đưa cơm trong bát ta, đổi con chó này, cho mạng nó được sông, thì chú được phưđc vô lượng".

Như vậy vị Sa môn năn nỉ hoài, mà gã đồ nhi bất khứng lời nói của vị Sa môn. Túng thế, vị Sa môn trút hêt cơm trong bát ra, cho con chó ăn rồi lấy tay thoa rờ và chú nguyện rơi lụy mà bảo rằng : Đời trưđc ngươi tạo tội chi, mà nay mắc báo làm thân chó, vừa đói khát, lại còn bị người ta giết mà ăn, không được tự tại. Vậy ta chú nguyện cho ftgươi, đời đời tội diệt phước sanh, thoát kiếp cẩu thân, được sanh làm người và gặp ngôi Tam bảo. Con chó được ăn cơm của vị Sa môn, liền sanh tâm lành, vui mừng khấp khởi, biết mình đã quy y. "Nhắc lại kẻ đồ nhi đem chó về giết ăn, chó kia mạng thác, đầu thai sanh trong nhà ông Đại Trưởng giả, được làm thân trai. Bấy giờ vị Sa môn có dịp khất thực, đi ngang qua trưđc cửa Trưởng giả. Cậu con thấy Sa môn vui mừng lễ dưới chân và cúng dường đủ trăm món, rồi xin theo hầu vị Sa môn đê xuâ' gia lần lần tu tập thông, hiểu nghĩa kinh và chứng đặng Tam muội" đên bực bất thoái chuyển, rồi khai hóa cho tất cả người đời cũng được phát tâm Bồ đề tu hành theo đạo Phật như cậu. Ôi !Loài súc sanh còn được đăc đạo, huống loài người đâu chẳng chứng quả !"

Than ôi ! Khá chẳng răn ư ?!

Chứ "y" (ôi) là tiếng thương than. Chữ "dư" (ư) là lời cuối cùng, cũng là lời thán oán. Như nói : Ôi lịTềi sát sanh, khổ báo không lường, mà chịu tội khổ ấy biết kiếp nào cho hết ! Thật đáng thảm thương ! Như thế thi chẳng khá chẳng tởn chừa ư !

Kinh 'Luân Chuyển Ngũ Đạo" nói : "Làm người ưa sát sanh đời sau mắc quả báo làm con "phù du" chấp choán trên mặt nưđc, mai sanh chiều chết"ễ 58 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

"Đại Luận" vân : Phật ngôn : "Sát sanh hữu thập tội"

- Nhất tâm thường hoài độc, thế thế bất tuyệt. - Nhị chúng sanh tắng ố, nhãn bất hí kiến.

- Tam thường hoài ác niệm, tư duy ác sự.

- Tứ chúng sanh úy chi, như kiến xà hổ.

- Ngũ thùy thời tâm bố, ngộ diệc bất anệ - Lục thường hữu ác mộng.

- Thất mạng chung chi thời, cuồng bố ác tử, - Bát chưởng đoãn mạng nghiệp nhơn duyên.

- Cửu thân hoại mạng chung, đọa ư địa ngục.

- Thập nhược xuất vi nhơn, thường đương đoãn mạng, như kinh sở thuyết. Khả bất thâm giđi dư ỉ NHỊ VIẾT : "BAT ĐẠO" "Vật thuộc ư tha, tha sở thủ hộ, bất dứ nhi thủ, danh chi viết đạo".

Giải viết : Kim ngân trọng vật, dĩ chí nhất châm nhất thảo, bất đắc bất dữ nhi thủ.

Cử kim ngân, dĩ kim thất bửu; trọng vật, tức y thực khí cụ, đẳng quí giá chi vật : nhất châm nhất thảo, thị vật chi tối khinh tiểu giả; "dĩ chí" giả, thị cử tiên hậu chi trọng kinh, linh đạt kỳ trung dã.

Nhược "Thường trụ" vật.

Tức Thập phương Tăng vật, đản "Thiệm Bộ Châu" nội, sở hữu xuất gia, Phật đệ tử chúng giai tất hữu phầnẵ VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 59

Trong "Đại Luận" Phật nói :"Người sát sanh có 10 tội. 1.- Thường chứa độc trong tâm, đời đời không dứt. 2.- Người đời chán ghét, mắt chẳng muốn ngó.

3.- Tâm thường niệm ác và nghĩ nhứng việc ác.

4.- Người đời thây sợ như sợ rắn hổ (cọp).

5.- Khi ngủ giựt mình, lúc thức tâm cũng chẳng yênể 6.- Thường thấy chiêm bao dứ.

7.- Khi mạng chung chết một cách gớm ghê.

8.- Gây nghiệp nhơn chết yểu về đời sau.

9ề- Thân này hoại mạng chung đọa vào địa ngục.

10.- May hết tội trong địa ngục, được làm người, chi khỏi phải chịu nạn chết non, như trong kinh đã nói, há chẳng răn dè lắm ư !

ĐIỀU THỨ HAI : "KHÔNG ĐƯỢC TRỘM CAP"

Nghĩa là "vật thuộc của người, người ta gìn giứ không cho mà lấy, gọi là trộm cắp".

Giải rằng : Những vật quí trọng như là : vàng, bạc, cho đến vật nhỏ như cây kim, một ngọn co, người ta chẳng cho, mình chẳng phép lấy.

Nói vàng bạc đã gồm 7 món báu như : vàng, bạc, lưu ly, xà cừ, mã náo, san hô, hổ phách, trân châu; nói vật báu trọng tức là cơm ăn áo mặc, nhứng việc cần thiết quí giá v.v... và nhứng vật nhỏ như : một cây kim, một ngọn cỏ, không cho không nên trộm lấy. Chứ "dĩ chí" (nhẫn đến) là nói trưđc một vật quí trọng; sau nói vật hèn rất nhỏ, thì đủ biết rằng trong khoảng giứa đó có biết bao nhứng vật thường thường (không lớn không nhỏ).

Hoặc của "Thường trụ".

Của thường trụ là của chúng tăng trong 10 phương, ở trong cối "Nam Thiệm Bộ châu" của chúng ta ở đây nhứng người xuất gia làm đệ tử Phật; đều có một phần thọ dụng của này. 60 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Nhược "Tín Thí" vật.

Vị thí chủ trì vật chí tự bố thí, nhi vị phân dữ tăng giả thị.

Nhược "Chúng Tăng" vật.

Thị hiện tiên tăng vật "Phương Đẳng" kinh, "Hoa Tụ Bồ Tát" vân : "Ngủ nghịch tứ trọng, ngã diệc năng cứu, đạo tăng vật giả, ngã bất năng cứu".

"Tam Muội" kinh vân : "Đạo tăng man vật giả, quát sát bát vạn tứ thiên phụ mẫu dẳng tội".

"Đại Luật" vân :"Nhược đạo Phật, tháp vật, cập tự trung cúng cụ, tức phạm trọng tội; tnhược đạo tha kinh quyển, kế chỉ mặc trị phạm tội".

"Bửu Lương" kinh vân : "Ninh đạm thân nhục, chung bất dụng Tam Bửu vật". Đắc đại khổ báo, tội thọ nhất kiếp, nhược quá nhất kiếp, dĩ xâm tổn Tam Bửu vật cố Iỉựu, Phật, Pháp, Tăng vật, các hữu sở thuộc bất đắc hổ dụng. Dụng đắc kế trị thành tội, thường trụ tăng vật, diệc các hữu sở thuộc, bất đắc hổ dụng; như Đại Luật quảng minh, thử bất phiền lục.

"Đường "Phân Châu”, "Khải Phước" tự chủ, “Huệ Trừng", nhiễm hoạn tác ngưu hẩu nhi tử; tự tăng "Trường Ninh", dạ kiến Trừng lai, hình sắc tiêu tụy, viết : "Vị hổ dụng Tam Bửu vật, thọ khổ nan ngôn, chư tội cái khinh duy dụng thường trụ vật chí trong, nguyên tứ cứu tế. "Ninh" tức vị tụng kinh sám tội, ngoạt dư phục lai vân, thừa lợi ích, dĩ đắc tức khổ, biệt cư nhất xứ, đãn vị tri đắc thoát chi nhật”. VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 61

Hoặc của "Tín thí".

Nghĩa là người thí chủ đem của đến chùa bô" thí, mà chưa chia cho Chúng Tăng; thì của đó thuộc về của tín thí. Hoặc của "Chúng Tăng".

Đây là vật của Chúng Tăng hiện tiền. Trong kinh "Phương Đẳng" Ngài "Hoa Tụ Bồ tát" ndi : "Tội ngũ nghịch( 0) và tội tứ trọng (41) ta có thể cứu đặng; còn tội trộm lấy vật của Chúng Tăng, thì ta không thể cứu đặng". Kinh "Tam Muội" nói : "Tội người trộm lấy vật của Chúng Tăng, nặng hơn tội người giết tám vạn bốn ngàn cha mẹ".

Trong "Đại Luật" nói : "Bằng trộm nhứng vật trong tháp Phật và vật cúng trong chùa, đều mắc tội nặng, còn trộm quyển kinh người khác, tính giá tiền giấy mực mà phạm tội nặng và nhẹ như trong luật đã nói"

Kinh "Lương Hoàng" nói : "Thà ăn thịt mình, quyết không lạm dụng của Tam bảo. Chuốc lấy khổ báo to, chịu tội một đời hoặc nhiều đời, bởi mình lạm dụng của Tam bảo vậy. Lại nứa, của Phật, của Pháp và của Tăng, phần nào đều thuộc về phần ấy, không được lấy dùng lộn xộn. Nếu dùng sái phép, sẽ tính giá phạt tội, còn vật của Chúng Tăng hoặc Thường trụ cũng thế, cũng có phần sở thuộc, không phép dùng lộn xộn"; các điều như trên trong "Đại

Luật" có nói rõ, văn nhiều đây chẳng chép.

"Đời Đường, đất "Phân châu", ông chủ chùa "Khải Phưđc" tên "Huệ Trừng" nhiễm bệnh, cất tiếng như trâu rông mà chết, chôn cất xong, ông Tăng trong chùa đó là ngài "Trường Ninh", ban đêm thấy ông "Huệ Trừng" về hình sắc ốm gầy. Trừng nói :"Tôi vì lạm dụng của Tam bảo, chịu khổ khó nói, các tội còn nhẹ, duy có tội lạm dụng của Thường trụ Tam bảo rất nặng; xin Ngài làm ơn cứu giúp, Ngài "Trường Niríh" bây giờ vì ông "Huệ Trừng" tụng kinh sám tội, hơn tháng Trừng trở về nói :Nhờ lợi ích sám hối tụng kinh nay riêng ở một chỗ và đâ đặng bớt khổ; song chưa biết ngày nào mới hẳn là ngày hết tội".

62 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Nhược "Quan" vật, Tức cửu phẩm hoạn chức chi vật.

"Dân" vật.

Tức nông, thứ, công, thương, bá tánh chi vật.

Nhất thế vật.

Thuộc quỉ, thần, cầm, thú, đẳng vật.

Hoặc "Đoạt Thủ".

Đối diện bất dữ nhi thủ, danh vi cường đoạt, diệc danh vi kiếp.

"Nghi Tắc" kinh vân : "Nhược tự "Y" "Bát" đẳng, bị tặc sở kiếp đạo, vật đắ.c cường thủ chi; thuyết pháp phương tiện hóa, hoặc phục nhi hồi mãi, bất doản tùy tha ý".

Hoặc "Thiết Thủ".

Tư thủ viết thiết. .

Hoặc "Trá Thủ".

Quỉ quyệt viết trá thủ, diệc danh ngụy thủ.

Nãi chí thâu thuế mạo độ đẳng, giai vi thâu đạo.

"Nái chí" giả, thị cử tiên hậu, dĩ minh kỳ trung.

Sở vị khuê, cáp, thù, lượng, chủng chủng khi mạn, di tièu chiếm giới, tư nặc ký vật, quá phần thực dụng thường trụ đẳng.

Ngôn "Thâu thuế" giả, "vị hữu ưng thâu thuế vật, nhi bất thâu thuế; hoặc tàng nặc nhi quá, hoặc diệc đạo nhi khứ; diệc bất đắc vị tha tàng nặc thâu thuế vật. Nhược thị Tam Bảo phụ mẫu chi vật, ưng VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 63

Hoặc của "Quan".

Tức là của, của các quan trong chín bực.

Của "Dân".

Tức là của, của kẻ làm ruộng, người đi buôn, kẻ làm thợ, người dân lao động, trăm họ v.v.Ệẳ Của "tất cả".

Thuộc về của, của quỉ, thần, cầm, thú tất cả củaẵ Hoặc "Cướp ngang mà lấy".

Như trước mặt không cho mà lấy, kêu là giựt ngang, cũng kêu là ăn cướp.

Kinh NGHI TĂC nói :"Nếu các vật như "Y", "Bát" của mình bị kẻ giặc trộm cướp không nên giành lại, tìm cách thuyết pháp cho nghe rồi xin lại, hoặc đem tiền mua chuộc, không cho thì thôi, tùy ý nổi"ệ

Hoặc "Ăn cắp".

Lén lấy gọi là ăn cắp.

Hoặc "Dối gạt mà lấy".

Khuỷnh phờ gọi là gạt, cũng kêu là dối lấy.

Nhẫn đến trốn thuế dối đò vểv... đều là thái độ gian trộm.

Chứ "Nãi chí" (nhẫn đên) là kể câu chuyện cuÊÍi cùng, đôi vđi câu chuyện đầu tiên, để cho rõ những chuyện khoảng giứa. Như nòi : "Nhẫn đến nhứng việc rất ít chừng một khuê, một cáp, một thù, một lượng, gian dối đủ cách và như đất ruộng thì dời nọc lấn ranh, của người gởi thì lén lấy, của Thường trụ thì ăn xài quá phần v.v...

Nổi chứ "Thâu thuế" (trốn thuế) nghĩa là "những vật đáng đổng thuế, mà không đống thuế, hoặc giấu giếm bỏ qua, hoặc lánh đi đường khác, cũng không nên dổì thuế giùm cho người nào. Bằng như vật ấy là vật của Tam bảo 64 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH vị thuế quan, thuyết pháp, tán thán Tam Bảo công đức, phụ mẫu thâm ân, quan bất thủ thuế, vô phạm".

"Mao Độ" giả, giả xưng viết "mạo", vị mâu xưng tha danh, nhi độ tân tế giảẽ "Đẳng" giả, vị tận chi từ, sự ký phi nhất, ý hội khả tri. Như thtrợng "thường trụ" vật, nãi chí "mạo độ" đẳng, phàm hữu sở tư, tất danh thâu đạo, tội bất khả hốỉ : Cố kỉnh vân : "Hữu phạm tư giới, phi Sa di dã".

"Kinh tải nhất Sa di, dạo thường trụ quả thất mai nhát Sa di đạo chúng Tăng bỉnh sổ phiên, nhất .Sa di đạo chúng Tăng thạch mật thiểu phần, cu đọa địa ngục".

"Thạch mật" tức cam giá, đường kiên cương giả, thị dãề "A HÀM kinh" vân : Thời "Mục Liên Tôn Giả", cáo "Lặc Xoa Na"ệ Tỳ kheo ngôn : "Ngã lộ trung, kiến nhất đại thân chúng sanh, hữu nhiệt thiết hoàn, tùng thân thượng xuất nhập, thừa hư nhi hành, khổ thống thiết bách, đề khóc hĩêu hô, thọ như thị khổ, nhất hà thống tai ỈVPhục kiến nhất chúng sanh, kỳ thật trường quảng, hữu xí nhiên lợi phủ, dĩ chước kỳ thật, thừa không nhi hành, đề khóc híêu hô như tiên". "Phục kiến nhất chúng sanh, hữu song thiết ỉuân, tại lưỡng hiếp, thiêu nhiên triên chuyển, hườn thiêu kỳ thân, như tiên hĩêu hô nhi hành". Tỳ kheo văn dĩ bạch Phật.

Phât cáo chư Tỳ kheo : "Ngã diệc kiến như thị chúng sanh, nhi bất thuyết giả, khủng ngu si nhơn bất tín Như Lai sở thuyết, trường dạ thọ khổ. Bỉ nhiệt thiết hoàn, tùng thân thượng xuất nhập giả.

VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỢC 65 cùng cha mẹ mình, thì mình hãy vì ông quan thâu thuế thuyết pháp khuyến thiện, hoặc ngợi khen công đức ngôi Tam bảo và thâm ân cha mẹ, quan kia nghe được không lấy thuế, không phạm".

"Mạo độ" (Dối đò), dối xưng gọi là chứ "Mạo", cũng như mạo danh người có thế lực để qua chuyến đò khỏi trả tiền. Chữ "Đẳng", cũng như chứ "vân vân" là "lời nói" chưa hết, câu chuyện còn dài ngụ ý thì hiểu". Nói tóm lại, từ trước lấy của "thường trụ" cho đến đây nói "trốn thuế" "dối đò" v.v... phàm có lén lấy, đều liệt vào một tội nặng của sự gian dổi. Ăn trộm không cho sám hổì. Cho nên trong kinh "Thập giới" nổi rằng : "Có phạm giđi đây, chẳng phải thầy Sa di vậy".

"Kinh chép một thầy Sa di trộm của Thường trụ 7 trái cây, một thầy Sa di thứ hai trôm chúng Tăng vài cái bánh, thầy Sa di thứ ba trộm chút dường phèn chúng Tăng, cả ba chết rồi ifêu đọa

Địa ngục".

Thạch mật (đường phèn), là thứ nước mía ngọt, nấu keo thành đường, cứng chắc gọi là đường phèn.

Kinh A HAM nói : Bấy giờ Tôn giả Mục Liên đem ba câu chuyện thuật lại cho Ngài Tỳ kheo Lặc Xoa Na nghe như vầy :

1.- "Tôi đi giứa đường thấy một chúng sanh thân lđn có hoàn sắt nóng từ trên thân lúc dan lúc nhập ở giứa thanh không, vừa đi vừa khóc, kể lể kêu rên, nhức đau khó chịu, mắc khổ như thế kể sao cho xiết ?"

2.- "Lại thấy một chúng sanh thứ hai, lưđi le thật dài, trên lưỡi có con dao bén cháy đỏ, chặt đứt' cuống lưđi kia, ở giứa hư không vừa đi vừa khóc kể lể như trên ?"

3.- "Lại thấy một chúng sanh thứ ba, có hai bánh xe băng săt, kẹp hai bên hông, đôt cháy giáp vòng rồi đô"t nơi thân rồi cũng vừa đi vừa khóc, như hai chúng sanh trước" Ngài Tỳ kheo Lặc Xoa Na nghe thuật câu chuyện, lấy làm quái lạ, liền đến bạch Phật.

66 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Quá khứ, thế thời, tằng ư "Ca Diếp" Phật sở, xuất gia tác Sa di thứ thủ chúng tăng quả viên, đạo thủ thất mai, trì phụng kỳ sư, duyên tư tội cố, dĩ đọa "địa ngục" trung, thọ vô lượng khổ. "Địa ngục" dư tội, kim đắc thử thân tục thọ tư khổ”. "Bỉ xí nhiên lợi phủ chưdc thiệt giả, diệc ư quá khứ thế thời, "Ca Diếp" Phật pháp trung, xuất gia tác Sa di, dĩ phủ chước thạch mật cúng tăng, trước phủ nhẫn mật, đạo thủ thực chi duyên tư tội cố, nhập "Địa Ngục" trung, tho vô lương khô, dư tôi, tục thọ tư kho . Bi song thiết luân, tại hiếp hạ giả, diệc tùng Ca Diếp Phật pháp trung, xuất gia tác Sa di, khiển trì mật bỉnh cúng tăng, đạo thủ nhị bỉnh, trước ư hiếp hạ, duyên tư tội cố đọa Địa Ngục trung, thọ vô lượng khổ, dư tội, tục thọ tư khổ". Kỳ dư Tỳ kheo đẳng tội báo thử bất phiên lục.

"Tùy Văn Đế" thập lục niên, "Tê Châu","Linh Nham" tự, Thích Đạo Tướng, bạo vong, chí "Minh Phủ" kiến Thế Chí Bồ tát, dẫn quán "Địa Ngục". Hữu bảng vân : Sa di Đạo Hoằng, vị chúng tăng tác hổn độn, tiên đạo thực nhất bát, đương đọa thiết hoàn Địa Ngục. Nhiên "Hoằng" sổ niên khẩu sang, văn "Tướng" thuyết, nãi vị chúng thiết cúng, như bỉ sở kiến. Hữu tam thập dư nhơn tội báo; "Đạo Tướng"

thất nhật nôi, thập tam độ tử, kiến Bồ tát chỉ thị tội báo. Tưứng dĩ ngữ chư nhơn, tức các bồi thường, ngục bảng tùy diêtế Xuất "Tăng cảnh lục .

VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 67

Phật nói cùng các Tỳ kheo rằng :"Ta cũng thấy chúng sanh như thế, nhưng không dám nói, vì sợ đứa ngu si bất tín lời Như Lai mà phải chịu khổ nhiều đời. Này các Tỳ kheo :"Chúng sanh bị hoàn sát nóng kia, từ trên thân lúc dan lúc nhập đó, là thuở đời quá khứ ở chỗ đức Phật "Ca Diếp", xuất gia làm Sa di, thay phiên giứ vườn trái chúng Tăng, hái trộm bảy trái cây đem dâng cho Thầy, vì tội duyên ấy, đọa trong "Địa ngục" chịu biết bao nỗi khổ. Vì tội "Địa ngục" hãy còn, nay đặng thân này tiếp tục chịu cái khổ ấy". - "Chúng sanh bị con dao nóng đỏ chặt cuống lưỡi, cũng hồi thời kỳ quá khứ, trong pháp Phật Ca Diếp, xuất gia làm Sa di, lấy dao chặt đường phèn cúng cho chúng Tăng, đường dính trong lưỡi dao, trộm lấy ăn, vì duyên tội ấy, vào trong "Địa ngục" chịu biết bao nỗi khổ, tội ấy vẫn còn, nên nay tiếp tục chịu cái khổ như vậy". - "Chúng sanh có hai bánh xe bằng sắt kẹp hai bên nách đó, cũng là thời kỳ Phật Ca Diếp, ờ trong đổ xuất gia làm Sa di, sai đem bánh ngọt cúng dường chúng Tăng, trộm lấy hai cái kẹp 2 bên nách; vì duyên tội ấy, đọa trong Địa ngục, chịu biết bao nỗi khổ như vậy; tội Địa ngục hãy còn, nên nay tiếp tục chịu cái khổ như vậy". Chẳng nhứng thế thôi, còn biết bao tội báo của các hàng Tỳ kheo, như trong ĐẠI LUẬT đã nói rõ; văn đây chẳng chép nhiều.

"Đời nhà Tùy, vua Văn Đế năm thứ 16, đất "Tề châu", chùa "Linh Nham", ông Thích "Đạo Tướng" chết giấc, dưđi Minh phủ thấy Ngài Thế Chí Bồ tát, dẫn đi coi Địa ngục thấy có bảng dề rằng :"Ông Sa di tên Đạo Hoằng nấu banh xôi nưđc đãi chúng Tăng, trước trộm ăn một bát, sẽ đọa trong Địa ngục "Thiết Hoan". Song "Đạo Hoằng" đã lđ miệng mấy năm, vừa nghe "Đạo Tướng" thuật chuyện "Hoằng" mđi mua sắm đồ cúng dường chúng Tăng, để sám hối tội, như ông "Đạo Tướng" đđ thấy : Bảng đề nhứng kẻ mắc tội báo hơn 30 người, ông "Đạo Tướng" trong 7 ngày chết tới 13 lần, thấy Ngài Thế Chí Bồ tát, chỉ cho biết các tội báo. Lúc "Đạo Tướng" thức dậy, bảo‘cho các người có tên nơi bảng được biết. Bấy giờ ai cũng lo bồi thường, tự nhiên bảng ngục liên mất. Sự tích này rút trong Bộ "Tăng cảnh lục"

68 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Cô' kinh vân : "Ninh tựu đoạn thủ, bất thủ phi tài".

Bất nghĩa chi vật, danh viết "phi tài". Hộ giới bất thủ "phi tài"Ề Túng linh đoạn thủ, chỉ thị nhứt sanh, nhược thủ phi tài phá giới, tức đọa tam đồ, thế thế đắc vô thủ báo.

Cổ vân : "Nhơn phi thiện bất giao, vật phi nghĩa bất thủ", "Phi tài hại kỷ, ác ngữ thương nhơn", thế nho thượng nhiên, húống thích tử thị kim ngọc, như ngỏ lịch giả hồ !

LỤC ĐỘ TẬP kinh vân : "Phật túc sanh, tác bần nhơn thời, viết :"Ngô ninh thủ đạo bần tiện nhi tử, bất vi vô đạp phú quới nhi sanh dã".

Y, khả bất giới dư ?!

TĂNG NHẤT A HÀM kinh vân : "Phật cáo Tỳ kheo :"Nhược nhơn thâu đạo tha vật, vi chủ sở chấp tống quan trị tội, bế trước lao ngục, hoặc tiệt thủ túc nhĩ tỹ, nãi chí trảm thủ tiển xạ, chủng chủng khổ thiết sát chi, mạng chung sanh "Địa Ngục", trung mảnh hỏa thiêu thân, dương đồng quán khẩu, hoạch than lư thán, đao sơn kiếm thọ, đường hỏa phẩn niệu, ma ma đối thung, thọ chủng chủng toan sở khổ thống, bất khả xưng kế, bá thiên vạn tuế, thoát xuất vô kỳ.

"Địa Ngục" tội tất, sanh "Súc Sanh" trung, tượng, mã, ngưu, dương, đà, lư, khuyển đẳng, kinh bá niên tuế, dĩ thường tha lực. "Súc Sanh" tội tất, sanh "Ngạ Quỉ" trung, cơ khát, khổ não, bất khả cụ ngôn, kinh bá thiên tuế, thọ như thị khổ. Tội tất vi nhơn, đắc nhị chưởng báo :Nhất giả "bần cùng, y bất cái hình, VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 69

Cho nên trong kỉnh nói : "Thà chịu chặt tay, chá lấy của phi tài".

Nhứng vật không phải nghĩa, gọi là "phi tài". Người giứ giới, không nên lấy của "phi tài". Dầu cho chặt tay, thì các sự khổ chỉ trong một đời, bằng lấy của phi tài, phá giới, tức đọa trong ba đường, đời đời mắc báo không tay.

Người xưa có câu : "Nhơn phi thiện bất giao, vật phi nghĩa bất thủ", nghĩa là "Người không tốt không làm bạn, của phi nghĩa không lấy". Lại có câu : "Phi tài hại kỷ, ác ngứ thương nhơn", nghĩa là : "Cụạ phi tài hại mình, lời nói ác hại người". Ôi ! Kẻ thế Nho còn vậy, huống trang Thích tử..., coi vàng ngọc như sành sỏi, mà chẳng bằng hay sao ?!

Kinh LỰC ĐỘ TẬP nói :Hồi đời trước đức Phật còn làm người nghèo, Ngài nói rằng : "Ta thà giữ đạo nghèo hèn mà chết, chđ chẳng làm người vô đạo, giàu sang mà sống".

Ôi !Khá chẳng răn chừa ư ?!

Kinh TĂNG NHẤT A HÀM nối : Phật dạy các Tỳ kheo : "Nếu ai trộm cắp vật của người ta, bị người Chủ bắt được, giao cho Quan trị tội, câm giam trong lao ngục, hoặc chặt tay, chan, lắt tai, mũi, nhẫn đến chặt đầu, tên bắn, đủ cách hành hạ, rồi chết, sau khi mạng chung, sanh trong "Địa ngục" lửa dứ thiêu thân, nước đồng sôi rót vào miệng, hoặc trụng chảo dầu, quăng lò lửa, gươm dao đâm lụi, hấp nóng, bỏ chỗ dơ côi xay nghiền nát, cối giã đâm nhừ, chua chát nhức đau đủ cách, nào hay kể xiết, cả trăm nghìn năm, không ngày ra khỏi.

Tội "Địa ngục" vừa mãn, kế sanh trong loại "Súc sanh" làm voi, ngựa, trâu, dê, lạc đà, lừa và chó v.v..ể,trải trăm nghìn năm, ra sức đền bù nợ người, tội "Súc sanh"

vừa mãn, lại trong loài "Ngạ quỉ" đói khát, khổ ngặt không thể nói đủ, trải trăm nghìn năm chịu khổ như thế.

Hết đời "Ngạ quỉ" mới được làm người, lại mắc hai món quả báo : 70 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH thực, bất sung khẩu". Nhị giả "Thường vi thủy, hỏa, vương, thần ác tặc, chi sở kiếp đoạt".

TAM VIẾT : 'BAT DÂM" Nhị thân giao hội, viết "dâm".

Giải viết : "Tại gia ngũ giới, duy chế tà dâm, xuất gia thập giới, toàn đoạn dâm dục". Trừ tự thê thiếp, xâm phạm ngoại sắc, danh viết tà dâm. Tại gia ngủ giới, nãi "nhơn","thiên" chi cảnh lộ, cố Phật duy chế, phi lễ tà dâm. Xuất gia thập giới, thị thú Niết bàn chi cảnh lộ, độ khổ hải chi phù nang, phù nang nhất hủy, trầm nịch khổ tân.

Cố NIẾT BÀN kinh vân : "Như nhất La sát, tùy độ hải giả, tổng khất phù nang. Độ giả đáp ngôn :

"Ninh xả thân, mạng, nang bất khả đắc" La sát phục ngôn :"Bất khẳn toàn th í,kiến huệ kỳ bán. Bỉ nhơn diệc bất khẳn giữ. Như thị triển chuyển, nãi chí khất vi trần hử, bỉ nhơn diệc bất khẳn dữ, "Bồ Tát"

trì giới diệc phục như thịẵ Phiền náo phá giới "La sát", khuyến hóa "Bồ tát"

linh phạm trọng giới, bộ dư khinh giả "Bồ tát" bất tùy, nãi chí khuyến phạm khỉnh giới. "Bồ tát" diệc bất tùy. Hà dĩ cố ? "Bồ tát" trì trọng giới, cập khinh giới, kỉnh trọng kiên cố, đẳng vô sai biêt, hà huống

"Thinh Văn", cấp cầu độ thoát sanh tử, nhi khả khỉnh hủy giả da !".

Đãn can phạm thế gian, nhất thế nam nứ, tất danh phá giới.

"Can" giả tức "phạm" dã, diệc tương xâm dã thị dâm dục chi biệt xưng dã. VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 71

1.- Nghèo cùng, áo chẳng kín thân, cơm không no miệng.

2.- Thường bị nưđc trôi, lửa cháy, hoặc bị vua bắt quan đòi, giặc dứ cướp đoạt v.v...

ĐIỀU THỨ BA : "KHÔNG ĐƯỢC DÂM DỤC"

Hai thân giao hội gọi rằng : "dâm".

Lời giải rằng : "Kẻ tại gia giữ năm giới, chỉ cấm việc tà dâm, người xuất gia, thọ mười giới, dứt hẳn đường dâm dục".

Trừ vỢ hầu mình, xâm phạm sắc ngoài, thì gọi là tà dâm. Kẻ tại gia giứ năm giđi, là con đường tắt làm "người", làm "trời", nên Phật chỉ cấm việc tà dâm phi lễ.

Người xuất gia thọ mười giới, là con đường tát đến cõi "Niết bàn", phao nổi qua biển khổ; phao nổi một phen hư lủng, thì chi khỏi cái hại chìm đắm trong biển khổ.

Kinh NIẾT BÀN chép : "Ví như cổ một con quỉ La Sát theo người qua biển, quyết xin cho được trái nổi.

Người qua biển đáp : "Thà cho thân mạng, chớ trái nổi chẳng cho". La Sát lại nói : "Không chịu cho hết xin cho phân nửa". Người kia cũng không chịu. Như vậy lần lựa xin mãi chừng mảy bụi; thế mà người kia cũng chẳng cho. Ông Bồ tát giứ giđi cũng lại như vậy.

Tâm phiền não là con Quỉ La sát phá giới. "Quỉ" này, khuyên lơn vị "Bồ tát" phạm giđi "Trọng" giứ các giđi "Khinh", Bồ tát chẳng nghe, nhẫn đến khuyên phạm các giới khinh. Nhưng Bồ tát cũng chẳng nghe. Vì sao ? Bởi Bồ tát giứ giới "Trọng" cũng như giới "Khinh" luôn luôn kiên cố và kỉnh trọng. Bồ tát còn như thế, huống chi bực

Thanh văn mong thoát khỏi sanh tử, việc cần kíp lẽ nào khinh hủy sao đặng" !?

Hễ can phạm tất cả kẻ nam, người nữ trong thế gian, đều là phá giới.

Chứ "Can" cũng như chứ "phạm" là nghĩa : (xâm phạm) cũng việc dâm dục mà nói bằng cách khác.

72 SA DI LUẬT GIÃI HẤN DỊCH

"Thế gian", vị chúng sanh thế gỉanỀ"Nam nữ" vị tứ tánh chỉ nam nứ, nãỉ chí quỉ thần súc sanh nam nữ, ư bỉ đại, tiểu tiện đạo, cập khẩu, tam xứ tác bất tịnh hạnh, giai đắc bất khả hối tội. cố viết : "Tất danh phá giới".

Nhược Sa di, bị tha cường phạm, tự tâm thọ lạc, tức phạm bất khả hối tội. Tâm bất thọ lạc, tội du khả hối. Vân hà thọ lạc ? Như cơ đắc thực như khát đắc ẩm. Vân hà bất thọ lạc ? Như nhiệt thiết nhập, thân, như đao thích thểễKỉnh vân : "Hữu phạm tư giới, phi Sa di dã".

LĂNG NGHIÊM kinh tải "Bửu Liên Hương Tỳ kheo ni", tư hành dâm dục, tự ngôn : "Dâm dục, phi sát phi thâu, vô hứu tội báo, toại cảm thân xuất mãnh hỏa, sanh hảm Địã Ng\ic"ề "Sanh hảm" vị bất dải thân tử, hồn đọa kỳ trung, tức thử sanh thân, đia liêt hảm nhập "A Tỳ".

Thử tỳ kheo ni, tác thị ngôn dĩ, tiên ư nứ căn, sanh đạị mãnh hỏa, hậu ư thân chỉ tiết tiết, mãnh hỏa thiêu nhiên, đọa "Vô gián" ngục.

"Vô gián" (TỨC "A TỲ") vị : "Tội nhơn đọa thử ngục trung, thọ thiêu chữ khổ, vô hứu gián khích lac thời", nhiên Địa Ngục tuy đa, tổng vi tam nhiếp :

Nhâ giả, nhiệt ngục, hữu bát, tại thử "Thiệm bộ châu" hạ, "vô gián" tối tại kỳ để, bất ngục, các hữu thập lục tiểu ngục vi nhiểu.

Nhị giả, hàn ngục, diệc hữu bát, tại Thiết di sơn để, tội nhơn ư trung, thọ hàn đống khổ.

Tam giả, "biên ngục" lược hữu tam chưởng :

Nhất tại sơn gian, nhị tại thủy gian; tam tại khoán dã, thử ưng hàn nhiệt tạp thọ; như "Thái sơn", "Phủ VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 73

Hai chữ "Thế gian", là nổi người trong Thế gian. Hai chứ "Nam Nữ" là kẻ nam người nứ trong bốn họ; nhẫn đến nam nứ trong loài quỉ thần, loài súc sanh, mà làm hạnh bất tịnh nơi ba chỗ là :Đại tiện, tiểu tiện và miệng đều mắc tội sám hô' không đặng. Cho nên nói câu : "Tat danh phá giới" (đều gọi phá giới).

Hoặc thầy Sa di bị gái ép phạm, tâm Di ưa thích, thì phạm tội, sám hôi không đặng. Tâm không ưa thích, tội còn sám hối đặng. Thế nào là ưa thích ? Như đổi đặng ăn, như khát đặng uống; thế nào không ưa thích ? Như sắt nóng háp thân; như dao đâm vào mình. Kinh nói :"Có phạm giới đây, chẳng phổi thầy Sa di vậy".

Trong kinh LĂNG NGHIÊM chép sự tích bà vãi Ty kheo tên Bưu Liên Hương" riêng làm viêc dâm dục, tự nói rằng : "Dâm dục không phải như sát sanh, như ăn trộm không có tội báo, bèn cảm trong thân lửa dục tuôn ra dứ tợn, thân còn sống, đá sa vào Địa ngục"ẻ Chứ "sanh hảm" (sống sa) nghĩa là chẳng đợi thân chêt mà phần hồn đã sa vào trong đó; tức như thân sống đất nẻ sa vào ngục "A Tỳ". Bà vãi Tỳ kheo ấy, nói như vậy rôi, trước cảm từ trong nứ căn rồi dần dần đốt cả than thể sa vào trong ngục "Vô gián".

Hai chứ Vô gián (tức lạ ngục A tỳ) nghĩa là "Người tội đọa trong ngục này, chịu cái khổ nấu đốt, không có thi giơ nao hơ dứt . Cho nên gọi là "Vô gián ngục" Song ngục tuy nhiều, nhưng tóm lại chỉ có ba :

1.- Tám ngục nổng, ở dưđi "Châu Thiệm Bộ" này nhưng ngục Vô Gián" thì ở dưới hết, tạm ngục nóng mỗi ngục co 16 ngục nhỏ bao bọc chung quanh 2.- Là ngục lạnh cũng có 8, ngục lạnh này ở dưới đáy núi Thiết Di người tội ở trong, đó, chịu cái khổ lạnh rét 3.- "Biên ngục” biên ngục tóm có ba thứ : a) Nguc trong núi, b) Ngục dướ: nưđc, c) Ngục ngoài đồng trông.

Ba ngục này chịu đủ cả lạnh và nóng, như ông Thái sơn 74 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Quân" cập "Tăng Hộ", "ức Nhỉ", sở kiến giả. Thị thử chư địa ngục danh tự tướng trạng, cập thọ báo sai biệt đẳng sự. Quảng như kinh, luận, sở minh. "Thế nhơn nhơn dục, sát thân vong gia, xuất tục vi tăng, khởi khả cánh phạm".

Vương, thần, sĩ, thứ, giai viết thế nhơn Châu u táng quốc, "Tấn Hiến" vong gia, dâm nữ ky cảnh, Thiên miếu phàn thân, giai do dâm dục sở trí. Tự cổ chí kim, thọ hoặc giả phi nhất, bị hại giả nan ngôn. Như BÁT SƯ kinh vân : "Phật cáo "Phạm Chí"

viết : dâm nhơn phụ nữ, hoặc vi phu chủ biên nhơn sở tri lâm thời đắc ương, đao trượng gia hình, thủ túc phân ly, họa cập môn tộc, hoặc vi vương pháp, thâu bộ trước ngục, khốc độc lược trị, thân tự đương tội, tử nhập "Địa ngục", ngọa ư thiết sàng, hoặc bảo đồng trụ, ngục tốt nhiên hỏa, dĩ thiêu kỳ thân. "Địa Ngục" tội tất, dương thọ "Súc sanh", nhược hậu vi nhơn, khuê môn dâm loạn, viễn Phật vi pháp, bất thân Thánh Hiên, thường hoài khủng bố, đa nguy thiểu an".

Phật thuyết kệ ngôn ẽ Dâm vi bất tịnh hạnh, Hình tiêu hồn phách kinh, Thọ tội ngoang si hoang, Ngô dụng úy thị cố, Mê hoặc thất chánh đạo! Thương mạng nhỉ tảo yểu;

Tử phục đọa ác đạo;

Khí gia nhạo sơn tẩu.

"Xuất tục vi tăng khởi khả cánh phạm" giả, vị :

"Tri ngũ dục quá hoạn, cố xả chi xuất gia, VƯU khí di thóa, khởi phục cánh thực" ? VIỆT DỊCH THIỀN SA DI YẾU LUỢC 75

Ông Phủ - Quân ông Tăng Hộ và ông ức Nhỉ đã thấy các ngục phải vậy. Song các ngục đây danh hiệu hình trạng cùng người chịu khổ báo sai khác. Các việc thế nào, như trong Kinh Luật có nói rõ.

"Người nhơn tâm dục, chết mình, mất tan cửa nhà kẻ xuất gia làm ông Thầy đâu khá lại phạm". Vua, quan, kẻ sĩ, thứ dân, đều gọi là người đời Nhà Châu vua "U Vương" mâ't nưđc ! Nhà Tấn vua "Hiến Công" mất nhà. Tiên nhơn bị "gái dâm" cđi cổ (42). Anh "Trần Tử" bị lửa dục đốt mình nơi "Thiên miếu" (43). Cáir hại trên đây, đều do một việc "dâm dục" mà ra cả. Từ xưa~ đến nay nhứng người lầm lạc chẳng phải một và người bị hại khó nói...

Như kinh BAT SƯ nói rằng : Phật dạy ông "Phạm Chí" mình dâm đàn bà con gái người, hoặc bị người chồng cùng người ở gần hay được, bây giờ mắc hại : dao gậy gia hình, tay chan đứt gãy, họa lây đến dòng họ, hoặc bị pháp vua bắt giam trong ngục, đánh khảo ghê gđm, thân mình chịu tội, chết vào Địa ngục, nằm trên giường sắt, hoặc ôm cột đồng, quỉ ngục tốt nổi lửa đốt cháy cả thân.

Tội "Địa ngục" hết, phải chịu làm thân "súc sanh", hoặc sau được làm người, trong khuê môn dâm loạn, xa Phật trái pháp, chẳng gần Thánh Hiền, tâm thường lo sợ, nhiều ngặt ít an" !

Phật lại nói bài kệ rằng :

Dăm là hạnh bất tịnh, Mê lầm mất đạo chánh;

Hình gay hon phách sợ, Giảm thọ uà chết non.

Mác tội ngu, dại, ngóc. Chết đọa trong đường ác;

Ta vì sợ quá sợ, Bỏ nhà thích núi non.

Câu : "Xuất tục vi Tăng, khởi khả cánh phạm" kẻ xuất tục làm ông Thầy, đâu khá lại phạm, nghĩa là : "Biết ngũ dục hại lắm, nên bỏ đời đi tu, cũng như bỏ đàm mũi, lẽ nào ăn lại" ?! 76 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

CỐ ĐẠI LUẬT vân : "Nhập đạo tàm quý nhơn trì bát nhiếp chúng sanh, vân hà túng dục trần, trầm một ư ngũ tình, dĩ xả ngũ dục lạc, khí chi nhi bất cố, như hà huờn dục đắc, như ngu tự thực thóa"

"Sanh tử căn bổn, dục vi đệ nhất"ề Nhất thế chúng sanh, sở dĩ hữu thân giả, giai do sơ niệm điên đảo, kiến tha gỉao hôi, tự dĩ dâm tâm, đầu thác mẫu thai, nhỉ thành thân căn, cố danh viết "sanh". Sở vị : "Nhất thế chúng sanh, giai dĩ dâm dục, nhi chứng tánh mạng, thị dã". Hữu sanh tất diệt, cố danh viết "tử"; thị tri sanh tử căn nguyên, giai dĩ dâm dục vi thủ, cố vân "đệ nhât”. Dục trừ sanh tử, tu đoạn dâm tâm.

Cô" Kinh vân : "Nhược chư thế giới, lục đạo chúng sanh, kỳ tâm bất dâm, tắc bất tùy kỳ sanL tử tương tục, dâm tâm bất trừ, trần bất khả xuất. Tất sử dâm cơ, thân tâm cu đoạn, đoạn tánh diệc vô, ư

Phật Bồ đề, tư khả hi kýẽ Cô" Kỉnh vân :"Tuy dâm dật nhi sanh, bất như trinh khiết nhi tử".

Dật âm "Dật" dâm phóng dã. "Dâm dật tuy sanh, nhi giới thân huệ mạng dĩ táng, do thử đọa lạc tam đồ, bất phục nhơn thân hĩ, trinh khiết tuy tử, nhi giới thân huệ mạng thường tồn, sanh sanh vãng lai nhơn thiên, tu chứng Bồ Đ' ".

Cố ĐẠI LUẬT vân :"Ninh trước độc xà khẩu trung • • • nhi tử, bất trước nữ căn trung nhi sanh, thị dã".

Tích An Đà quốc, hữu nhất Thiểu Dục Tỳ kheo, sử Sa di, váng nhất tịnh tín gia nghinh thực. Thời bỉ tịnh tín, hiệp gia phó hội, duy lưu nhất nữ, niên thỉ VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 77

Cho nên trorlg ĐẠI LUẬT nói :"Luận người vào đạo là người biết xấu hổ, bưng bình bát đi khất thực hóa độ chúng sanh, thế mà buông lung trần dục, chìm đắm trong năm tình, đã bỏ vui ngũ dục, bỏ đó không đoái hoài, làm sao lại muốn nứa, như đứa ngu tự ăn đờm mũi".

"Cội gốc đường sanh tử, dâm dục là thứ nhất".

Tất cả người đời, sở dĩ có thân này, là đều do niệm đầu điên đảo, thấy nam nứ giao hội, tâm đâm tự móng, chun vào thai mẹ, mđi có thân này, cho nên gọi là "Sanh". Sở dĩ có câu : ‘Nhát thế chúng sanh giai dĩ dâm dục, nhi chứng tánh mạng thị dã", nghĩa là : "Tất cả chúng sanh, đều vì tâm dâm dục, mà cổ sanh thân mạng này, phải vậy". Đã có sanh tất phải có diệt, cho nên gọi là "tử"; vậy thì đủ biết rằng cội gốc đường sanh tử, đều vì tâm dâm dục làm đầu, cho nên gọi là "đệ nhất”.Muốn hết đường sanh tử phải đoạn tâm dâm.

Cho nên trong kinh LĂNG NGHIÊM nổi : "Bằng các thế giới, chủng sanh trong sáu đường, tâm không dâm thì không đính líu theo dòng sanh tử, tâm dâm chẳng trừ, thì trần lao không thể nào ra khỏi. Cho nên phải đoạn trừ máy dâm, thân và tâm đều đoạn, tánh đoạn cũng không, thì qua

Phật Bồ Đề mđi khá mong cầu".

Kỉnh THẬP GIỚI nói : "Tuy dâm lung mà sống, song chẳng bằng trong sạch mà chết".

Hai chứ dâm dật cũng đồng một nghĩa "dâm lung"

nghĩa là "Dâm lung tuy sống, mà giới thân huệ mạng đã mất, do đây phải đọa lạc trong ba đường, chẳng con làm thân người nứa, còn trong sạch dù chết, nhưng giới thân huệ mạng vẫn còn, đừi đời qua lại chốn nhơn thiên, tu hành chứng quả Bồ đề đức Phật".

Cho nên trong ĐẠI LUẬT nói :"Thà để trong miệng rắn độc mà chết chẳng thèm để trong nứ căn mà sống, phải vậy".

Xưa nưđc An Đà, có một ông Thiếu Dục Tỳ kheo, sai Thầy Sa di tuổi trẻ đến nhà tịnh tín lãnh dồ ăn. Bấy giờ tịnh tín kia cả nhà đi phó hội, chỉ đê một cô gái tuổi vừa mười 78 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH thập lục, dung mạo đoan chánh, nhỉ vi dâm dục hỏa thiêu ngũ thể đầu địa, bạch Sa di ngôn : "Ngã xá trân bảo vô lượng, nhử khả khuất ý, vi thử xá chủ, ngã đương cung cấp sử linh". Sa di tâm niệm : "Ngã ninh xả mạng, bất hủy cấm giứi". Tức nhập phòng bế hộ, hồ quì hiệp chưởng phát nguyện : "Bất xả "Tam Bảo" chánh giới, nguyện sanh tịch tịnh gia, tận lậu thành đạo", tức vẫn cảnh nhi tử ! Quốc vương văn tri, thán vị tằng hữu tức cung vãng tác lễ, dĩ thi thừa ư bửu xa, chủng chủng cúng dường, tích chúng hương mộc nhi trà tỳ chi.

Cố THẬP GIỚI kỉnh vân : "Tuy dâm dật nhi sanh, bất như trinh khiết nhi tử", thử chi vị dã.

Tường như HÈÈN NGU kỉnhẾ Y, khả bất giới dư !

CHÁNH PHÁP NIỆM kinh vân : "Ninh thực độc xà trùng, cập dĩ dương đồng đẳng, chung bất phá cấm giới, nhi thực tăng ẩm thực".

TRÍ ĐỘ luận vân : "Phá giđi chi nhơn, nhược trưđc pháp phục, tắc thị nhiệt đồng thiết diệp, dĩ tríên kỳ thân. Nhược trì bát vu tắc thị thừa dương đồng khí. Nhược sở đạm thực, tắc thị thôn nhiệt thiết hoàn, ẩm nhiệt dương dồng. Nhược thọ nhơn cúng dường cung cấp, tức thị địa ngục ngưu đầu ngục tốt.

Nhược nhập tinh xá, tắc thị nhập đại địa ngục. Nhược tọa tăng sàng, thị vi tọa nhiệt thiết sàng thượng. Như kỉnh luận thuyết "khả bất cụ tai ?!"

TỨ VIẾT : "BẤT VỌNG NGỮ' Tâm khẩu tương vi, cố viết "vọng ngữ".

Giải viết : Vọng ngữ hữu tứ : Nhât giả "vọng ngôn", vị : "Dĩ thị vi phi, dĩ phi vi thị, kiến ngôn bất kiến, bất kiến ngôn kiến, hư vọng bất thật đang". VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỤC 79 sáu, dung mạo đoan chính; nhưng bi lửa dâm nung đốt, năm vóc,(44) mọp sát đất, quì bạch thầy Sa di rằng :"Nhà em châu báu vô lượng, được huynh bằng lòng, làm chủ nhà này, em sẽ cung cấp và hầu hạ". Thầy Sa di tâm nghĩ : "Ta thà bỏ mạng, chớ chẳng phá giới cấm". Liền vào trong phòng, đóng cửa, quì gối, chắp tay phát nguyện và cắn ngón tay dùng máu viết trên vách bài kệ như vầy :"Đệ tử không bỏ chánh giới Tam bảo, nguyện sanh về nơi nhà vắng lặng, hết nghiệp mê lầm thành đạo quả", nguyện rồi thắt cổ mà chết. Vị vua trong nước hay đặng, khen chưa từng có, liền ngự đến làm lễ, đem thây thầy Sa di, để lên xe báu, vua dùng đủ món cúng dường, rồi chất những củi thơm, mà phần thiêu long trọng.

Cho nên trong kinh THẬP GIỚI nói : "Tuy dâm lung mà sống, chẳng bằng trong sạch mà chết" là nghĩa đây vậy, sự tích này trong kinh HIEN NGU có nói rõ.

Than ôi !Khá chẳng răn chừa ư ?!

Kinh CHÁNH PHÁP NIỆM nói : "Thà ăn trùng rắn độc và uống nước đồng sôi chớ không phá giới cấm mà ăn đồ ăn của chúng Tăng".

Luận TRÍ ĐỘ nói : "Nhứng người phá giới, bằng mặc đồ pháp phục tức là tấm sắt đồng nóng buộc vấn nơi thân.

Bằng bưng bình bát tức là bưng chén nước đồng sôi. Bằng cổ uống ăn tức là nuốt hoàn sắt nóng, uống nưđc đồng sôi.

Bằng thọ dụng người ta cúng dường tức là quỉ ngục tốt, quỉ ngưu đầu trong địa ngục. Bằng vào nhà tinh xá, tức là vào trong địa ngục lđn.':Bằng ngồi giường chúng Tăng tức là ngồi trên giường sắt nóng. Như trong các Kinh, Luạn, Phật đã nói :"Khá chẳng răn sợ sao" ?!

ĐIỂU THỨ TƯ : “KHÔNG ĐƯỢC VỌNG NGỮ”

Tâm nghĩ một nơi, miệng nói một ngã, trái nhau thì gọi là "vọng ngứ" (lời nói vọng).

Giải rằng :Nói vọng có 4 món :1.- Lời nói vọng nghĩa là "Lấy phải làm quấy, lấy quấy làm phải, thấy nói chẳng thấy; chẳng thấy nói thấy, luống dối chẳng thật vếv.ệ." 80 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Dĩ thị vi phi, cố kiến ngôn bất kiến, dĩ phi vi thị, cố bất kiến ngôn kiến, do hư vọng cố, thị dĩ bất thật. Nhiên kiến thuộc "Nhãn thức". "Đẳng" giả, vị văn, xúc, tri, dã. Văn thuộc nhĩ thức, xúc thị tỹ, thiệt, thân tam thức, tri thuộc ý thức. Sở dĩ vọng ngữ tổng hứu bát chưởng :

VỊ bất kiến ngôn kiến, Bất xúc ngôn xúc. Kiến ngôn bất kiến, Xúc ngôn bất xúc, Bất văn ngôn văn.

Bất tri ngôn tri.

Văn ngôn bất văn,

Tri ngôn bất tri.

Nhược dục hoặc bỉ, tùy bác kỳ nhất, tức danh "Vọng ngữ". Nhược kiến, văn, xúc, tri, tắc ngôn kiến văn, xúc, tri. Nhược bất kiến văn, xúc, tri, tắc ngôn bất kiến, văn, xúc, tri; thị danh tứ thánh ngôn.

Ngôn hạnh tuy thiện, nhi vô thật tâm chung phi

"thánh nhơn" chi đồ dã.

Nhị giả "ỷ ngữ", vị "Trang sức phù ngôn mị ngữ, diệm khúc tình từ, dạo dục tăng bi, đảng nhơn tâm chí đẳng".

Ỷ", "Cẩm v" dãể"MỊ" "mỹ lệ" dã, vị : "Kỳ trang sức hư phù, bất thật ngôn ngữ, như chức cẩm ỷ, dĩ huyền nhơn tâm mục dã". "Diệm khúc tình từ", giai năng dẫn đạo nhơn chi ái dục, tăng trưởng nhơn chi bi ai. "Diệm khúc", thị hoặc nhơn tâm, thính chi ca khúc, sở vị mị mị "Dương A" chi khúc, thị dã :"Tình từ" thị dụ nhơn tình dục chi văn ngôn. "Đẳng" giả, nãi chí hỉ, nộ, ai, lạc, cảm, khái chi ngữ, giai năng cải nhơn thường tánh. Tán nhơn chánh niệm cố viết, "Đảng nhơn tâm chí".

Tích Pháp vân Tú thiên sư, vị "Lổ Trực" viết :

"Công tác diệm ca, đảng nhơn dâm tâm, sử du lễ việt VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỢC 81

Bởi lấy phải làm quấy, cho nên thấy, nói chẳng thấy. Lấy quấy làm phải cho nên chẳng thấy noi thấy, do vì noi dối, cho nên không thật. Song cái thấy là thuộc nhãn thức thấy; chứ "Đẳng" (vân vân...) là còn nói thêm, như nghe, chạm, biết, vậy. Nghe thuộc Nhĩ thức, đụng chạm thuộc Ty thức, thật thức và thân thức cả ba thức; biết thuộc cái biêt của ý thức. Sở dĩ nói vọng gồm có 8 chuyện :

Không thấy nói thấy, Không nghe nói nghe, Không đụng chạm,nói đụng chạm, Không biết nói biết, Thấy nói không thấy, Nghe nói không nghe, Đụng chạm, nói không đụng chạm, Biết nói không biết.

Trong tám chuyện bằng muốn lấy một chuyện nào, để dốì gạt người ta, đêu liệt vào trong tội "Vọng ngữ" cả. Bằng mình thấy, nghe, đụng chạm, hieu biết;'thỉ mình nói, tôỉ thây, tôi nghe, tôi đụng chạm, tôi hiểu biết. Bằng mình không thấy, nghe, đụng chạm, hiểu biết; thì nói mình không thấy, không nghe, không đụng chạm, không hiểu biết; mới gọi là bốn lời thánh, (bốn lời thật). Lời nói, hạnh làm, tuy lành; nhưng không có tâm thật, cũng chẳng phải môn đồ "Thánh nhơn" vậy.

2 - ỹ ngứ (lời nói trau chuốt), nghĩa là "Lời đàn, tiếng điếm, bài ca lời tình, xúi giục thêm thương, xiêu lòng dạ người V.V.." Chứ "ỹ" là nghĩa "thêu dệt" vậy. Chứ "Mị", là "tốt đẹp"

vậy. Nghĩa là "trau giồi chuốt ngót lời nói khong thật, như gấm thêu hoa, chóa lòa tâm mắt người ta vậy". Câu : Diêm khuc tình từ (bài ca lời tỉnh) đều là thứ khêu gợi, lòng' ái dục và thêm lớn sự buồn rầu cho người ta. Chứ "Diệm khuc"

la (bài ca), nghe bài ca hay xiêu cảm lòng người, chỗ gọi rằng : "Lồng lộng bài ca của ngươi "Dương Ẵ" phải vậy .

"Tình từ" (lời tỉnh) là lời hay rù quến tình dục cho người.

Chữ "Đẳng" (v.v...) là những lời mừng, giận, buồn, vui, thương, nhđ, đêu hay đổi tánh thường người, mất niệm chánh của ngưởi. Cho nên cổ câu :"Đản nhơn tâm chí" (xiêu lòng dạ người).

A Xưa Ngài Pháp vân Tú Thiền sư quở ông Lỗ Trực rằng :

"Ong làm bài ca hay, xúi tâm dâm người, khiến người bo le , 82 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Cấm, kỳ tội phi chỉ đọa ác đạo nhi dĩ". "Lổ Trực" tự thử bất phục tác hĩ.

Tam giả "ác khẩu" vị "thô ác mạ ly nhơn đẳng".

Chánh xích viết "mạ", bàn cập viết "ly". Vị "khẩu xuất thô ác bất thiện t hi ngôn, mạ nhục hủy báng ư tha". Sở dĩ : "Sân hỏa nhất khởi, xung khẩu thiêu tâm", thương hại tiên nhơn, thống du đao cát, thật quai Bồ tát chi từ niệm, hữu vi xuất gia chi thiện tâm, thân tử hồn thệ, trụy đọa tam đồ; như kinh sở thuyết. Nhược đọa "Địa Ngục", cát thật linh tự dạm thực. Nhược đọa "Nga quỉ", khẩu trung thơ nung lưu xuất. Nhươc sanh "ơâm thú", thực đạm phấn uế, nhơn quái kỳ thinh. Tội tất vi xihơn, diện mạo xú lậu, khẩu xú, thần xỉ giai khuyết. Phật ngôn : "Ninh dĩ lợi đao cát kỳ thật, tích kiếp thọ khổ, bất khả dĩ nhất ngôn, mạ báng trì giới Tỳ kheo, ác báo nan tận".

Hữu nhị chưởng nhơn : Nhất hướng nhập Địa Ngục : "Nhược phi phạm hạnh, tự xưng phạm hạnh".

"Nhược chơn phạm hạnh, nhi dĩ phi phạm hạnh báng chi".

Tứ giả "lưỡng thật”, vị : "hướng thử thuyết bỉ, hướng bỉ thuyết thử, ly gián ân nghĩã, khiêu than đấu tranh đẳng"ế "Ly", "biệt" dã. "Gián", "cách" dãể Quân, phụ huệ trạch viết "Ân". Huynh đệ bằng hứu, thiện ích viết "nghĩa". "Hướng thử thuyết bỉ" giả, vị "truỳên bỉ nhơn chi ngôn, hướng thử nhơn thuyết"ẵ "Hướng bỉ thuyết thử giả, vị truyen thử nhơn chi ngôn, hướng bỉ nhơn thuyết, linh sanh dấu loạn, trí sử quân thần, phụ tử, huynh đê, bằng hữu, chi ân nghĩa ly gián, VIỆT DỊCH THIÊN SA DI VẾU LUỌC 83 nghĩa bỏ phép cấm, tội ấy chẳng nhứng đọa trong ba đường ác mà thôi"ềÔng Lỗ Trực từ đây, không dám làm nứa vậy.

3.- Ac khẩu (ì>>ỉệng dữ), nghĩa là "Hổn ẩu mắng nhiếc người v.v..."

Xỉ nhục ngay trưđc mặt người, gọi là "mắng", nói cạnh nói khóe gụi rằng "nhiếc". Nghĩa là : "Miệng thốt nhứng lời thô ác bất thiận, mạ nhục hủy báng người ta". Nên có câu : "Sân hỏa nhâ' khởi, xung khẩu thiêu tâm" nghĩa là "Lửa sân một phen nổi lên, phừng miệng, đô' lòng" hại người trước mặt đau hơn dao cắt, thật trái niệm từ của ông Bồ tát, cũng sái tâm lành kẻ xuất gia, chết rồi hồn đi, đọa trong ba đường, như Kinh đã nổi.

Bằng đọa trong Dịa ngục cắt lưởi cho mình ăn. Bằng đọa loài ngạ quỉ, trong miệng giòi tứa (mủ) chảy ra. Bằng sanh trong loài cầm thú, ăn dồ nhơ nhơp, và tiếng kêu ai cũng ghét. Tội hết mới đặng làm người, diện mạo xấu xa, miệng thúi, môi răng đều sứt mẻ. Phật nói : "Thà lấy dao bén cắt lưỡi, chịu khổ nhiều kiếp, chđ không nên dùng một lời nói dứ mắng nhiếc thầy Tỳ kheo trì giới ác báo khó hết".

Có hai hạng người nhát định vào địa ngục : 1.- Như không phải hạnh tốt, tự xưng hạnh tốt. 2.- Bằng người ta thật hạnh tốt, mà mình cho không phải hạnh tô*t, chê đố.

4.- Lưỡng thật (hai lưỡi) nghĩa là : "Tới đây nói người kia, tới người kia nói người đây xa lìa ân nghĩa, xúi giục gây kình vếvẵề."

Chứ "ly" cũng như chữ "biệt" và chứ "gián" cũng như chứ "cách". Vua ch^ ơn nhuần gọi rằng "ơn". Anh em bậu bạn giúp nhau gọi rằng "nghĩa". Câu : "Hướng thử thuyet bi ’(tới dây nói kia ấyiị nghĩa là "đem lời nói người kia tới nói với người đây". Câu "Hưứng bỉ thuyết thử" (tới kia noi đây ây), nghĩa là "đem lời nói người đây tđi nói với người kia, khiến sanh đánh lộn, đến nỗi ơn nghĩa vua tôi 84 SA DI UUẬT GIẢI HÁN DỊCH

Nhược bất truyền bi thử chi ngôn, đãn ư nhị biên thuyết, linh ly tán giả, diệc thị lưỡng thật”. "Quản Tử" vân : "Tích giao ly thân, vị chi "tặc", thị dã. "Khiêu than" giả, vị :"Khiêu phát than khởi, bỉ thử chi ngôn, linh sanh đấu tránh dã".

THÀNH THẬT luận vân : "Thiện tâm giáo hóa tuy vi biêt ly, diêc bất đắc tôi. Nhươc dĩ ác tâm, ỉỉnh tha đấu loạn, tức thị lưỡng thật, đắc tội tối thâm, đọa tam ác đạo trung, thế thế đắc tệ ác phá hoại quyến thuộc, dĩ kim ly gián phá hoại tha, cố dã".

"Nãi chí tiền dự hậu húy, diện thị bôi phi".

Vị : "Tại bỉ tiên, tắc xưng dự kỳ đức, tại hậu tắc báng hủy kỳ quá", đương bỉ nhơn diện, tắc ngôn kỳ sở thuyết thị, bối hậu, tắc ngôn kỳ sở vi phi.

BÁO ÂN kinh vân :"Phật cáo A Nan ! Nhơn sanh thế gian, họa tùng khẩu xuất, dương hộ ư khẩu, thậm ư mãnh hỏa, mãnh hỏa xí nhiên, thiêu thế gian tài, ác khẩu xí nhiên, thiêu thất thánh tài"ể

"Chứng nhập nhơn tội, phát tuyên nhơn đoản".

Vô vấn tiền nhơn, hữu tội vò tội, đãn dỉ ác tâm chứng chi, ngôn hữu, tức tự đắc tội hĩ. Phát tuyên nhơn đoản giả, yểm nhơn chi thiện, dương bỉ chi quá.

"Khổng Tử" viết : "Nặc nhơn chi thiện, sở vị tế hiên, dương nhơn chi ác tư vi tiểu nhơn”.

VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỤC 85 cha, con, anh em, bậu bạn xa lìa. Bằng không đem lời nói kia đây, chỉ nói làm sao cho hai bên tan rã ấy cũng là lời nói hai lưđi".

Ông Quản Tử nói : "Nhứng người chia lìa bà con người ta, gọi là "thằng giặc" phải vậy". Chứ :"Khiêu than" (xúi giục) nghĩa là "khiêu khích xúi giục, lời kia dây, khiến hai người sanh tâm gây đánh".

Trong luận THÀNH THẬT nổi : "Lòng lành dạy bảo, tuy họ biệt ly, nhưng mình không mắc tội. Bằng đem lòng ác, xúi người đánh lộn, tức là hai lưđi, mắc tội rất nặng đọa trong ba đường ác, đời đời mắc quả bà con hung dứ và phá hoại gia đình; là vì đời nay ta phá hoại gia đình bà con người mắc phải biệt ly".

"Nhẫn đến trước khen sau chê, trước mặt phải, sau lưng quấy".

Nghĩa là : "Ở trước mặt người thì khen ngợi đức người, sau lưng người, thì chê cái quấy người", chính như trưđc mặt ngườrkia thì nói người kia là phải; sau lưng thì nói người kia là quấy.

Kinh BÁO ÂN Phật kêu ông "A Nan" nói : 'Người sanh trong đời, họa từ miệng mà ra, phải gìn nơi miệng lắm hơn lửa dứ, vì lửa dứ bừng cháy đốt của thế gian miệng dứ bừng cháy đốt của thất thánh" (45).

"Nhận quyết tội người và vạch bày cái xấu người".

Không luận người kia có tội cùng không tội, cứ đem tâm ác chứng cho rằng có, thời mình mắc tộiểCâu :"Phát tuyên nhơn đoản" (vạch bày xấu người) Nghĩa là : "Che cái tô't của người, bày cái xấu của người vậy".

Đức Khổng Tử nói : "Nặc nhơn chi thiện, sở vị tế Hiền, dương nhơn chi ác tư vi tiểu nhơn", nghĩa là : "Dấu sự tốt người, gọi rằng che người Hiền, bày cái xấu của ngưừi, ấy là đứa tiểu nhơn". 86 SA DI LUẬT GIẢI HÁN DỊCH

"Thái công" viết : "Duc lượng tha nhơn, tiên tu tự ỉượng, thượng nhơn chi ngữ, hườn thị tự thương, hàm huyết phún nhơn, tiên ô tư khẩu".

Hán Tân Tức Hầu Mã Viện, dĩ thơ giới kỳ huynh tử viết : "Ngô dục nhử tào, văn nhơn chi quá thất, như văn phụ mẫu chi danh, nhỉ khả đắc văn, khẩu bất khả đắc ngôn dã. Háo nghị nhơn trường đoản, vọng thị phi chánh pháp thử ngô sở đai ố dã, ninh tử, bất nguyện văn tử tôn hữu thử hạnh dã".

LUÂN CHUYỂN NGŨ ĐẠO kinh, Phật ngôn : "Vi nhơn hí truyền nhơn ác, tử nhập Địa ngục dương đồng quán khẩu, bạt xuất kỳ thật, dĩ ngưu lé chi, hậu đọa "ác điểu", nhơn văn kỳ thinh, mạc bất kỉnh bố, chú linh kỳ tử".

"Giai vọng ngữ chi loại dã"ẳ VỊ : "Tiên dự hậu hủy, nái chí phát tuyên nhơn đoản, giai thị vọng ngữ chi thuộc dã".

Nhược phàm phu tự ngôn : "Chứng thánh, như ngôn dĩ đắc "Tu dà hoàn" quả, "Tư dà hàm"

quả, đẳng danh đại vọng ngứ, kỳ tội cực trọng".

"Phàm phu" giả, thị vị nhập "Ilíên Thánh" vị nhơn. "Tự ngôn chứng Thánh" giả, vị tự tri thật vô sở ngộ, nhi cố vọng ngôn, vị: "Ngã dĩ chứng đắc thánh nhơn chi pháp; "Tu đà hoàn", thử vân "Nhập lưu", vị dĩ đoạn tam giới "kiến hoặc" tận, tức dự nhập thánh đạo pháp lưu. Thử thị "tiểu thừa", sơ quả thánh nhơn dã. "Tư đà hàm", thử vân "Nhất lai" vị : "Dục giới", "cửu phẩm" tư hoặc, dĩ đoạn tiên lục phẩm tận, hậu tam phẩm thượng tại, du tu cánh lai. Dục giới, nhất thọ sanh, thử nhị quả "Thánh nhơn" dầế VIỆT DỊCH THIÊN SA DI YẾU LUỌC 87

Ông Thái Công nói : "Muốn so lường người ta, trước phải so mình, lời nói hại người, trở lại hại mình, ngậm máu phun người, miệng mình dơ trước".

Đời nhà Hán, huyện Tân Tức, tước hầu là ông Má Viện, gởi thơ dạy "con của người anh rằng : "Ta muốn chúng bây, nghe tội lỗi người, như nghe tên cha mẹ, song tai nghe thì nghe được, nhưng miệng không được nói. Nhứng kẻ ưa luận việc tốt xấu người, quấy nói khen chê việc chánh pháp, ta đây ghét lắm, thà chết chớ không muốn nghe con cháu có hạnh như thế".

Kinh LUÂN CHUYÊN ngứ đạo Phật nổi : "Làm người hay truỳên xấu của người, chết vào Địa ngục, nước đồng sôi rót vào miệng, kéo cuống lưỡi ra mắc trâu cày đó, sau đọa làm loài chim ác điểu, người nghe tiếng kêu, không ai là không ghê sợ, trù rủa cho chết”.

"Như trên, đều là một thứ nói vọng cả".

Từ câu : "Trước mặt khen, sau lưng chê", cho đến câu : "vạch bày xấu người" đêu là một thứ vọng ngứ vậy".

Bằng kẻ phàm phu nói mình chứng đặng quả thánh, như nói : "Mình đặng quả Tu đà hoàn, quả Tư đà hám v.v..." gọi là vọng ngữ lớn, tội kia rất nặng".

"Phàm Phu" là người chưa vào vị "Thánh Hiền". Câu "Tự ngiôn chứng thánh" nói mình là chứng thánh nghĩa là : Biết mình thật chưa tỏ ngộ, mà cố ý nói vọng rằng :

"Ta đã chứng đặng pháp thánh". Quả Tu đà hoàn; Tàu gọi quả "Nhập lưu"; nghia là :,"Đã dứt hết kiến hoặc trong ba cối liền dự vào ehi phái của đức Phật. Nhưng đây là vị Thánh nhơn quả ban đầu phái Tiểu thừa vậy". Quả Tư đà hàm; Tàu gọi quả "Nhất lai", nghĩa là :chín món tư hoặc cõi Dục giới đã dứt hết sáu món trước, chỉ còn ba món sau, nên phải trở lại cõi Dục giđi này, đầu thai môt lần nứa, đây là vf Thánh nhơn quả thứ hai".