Thành Phật Chi Đạo

Nhập thai luận:

Thức (nhập thai Thức)↔ Danh (Nương vào nhau tồn tại) Sắc →Lục Nhập→Xúc →Thọ→Ái (Tâm bị ràng buộc thì tiếp xúc Cảnh) Thức (tiền Lục Thức Danh Sắc (Cảnh khách quan)

Xúc Thọ Ái Lục nhập (căn)

o Nói rõ quá trình trôi nổi vì đuổi theo Vật: Thủ, Hữu, Sanh, Lão Tử.

Nhận thức Luận • Ái, Tăng thì gọi là Thủ.

Trong tâm đã có Ái nhiễm, Tâm Ái lớn mạnh, phát triển thì gọi là Thủ.

• Thủ có bốn loại:

Chấp thủ chính mình gọi là Ngã Ngữ Thủ. Hầu hết tìm tòi năm Dục gọi là Dục Thủ.

Các nhà Tôn giáo và Triết học không những ôm chặc Kiến Giải với vô số sai lầm, gọi là Kiến Thủ, mà còn ôm chặc Giới

Điều, Khổ Hạnh vô nghĩa, gọi là Giới Cấm Thủ.

• Từ yêu thương (ái nhiễm) đến bị buộc chặc tạo thành kết cục khổ nạn. Đây là từ ái nhiễm sanh mạng và trần đời, đi đến ôm chặc tư tưởng hoặc Hành Vi, tạo thành kết cục tất cả Khổ Nạn ở thế gian. • Do đó làm nhân cho Hậu Hữu. • Do Hoặc mà có Nghiệp chủng Hữu, là Chi Hữu Ái và Thủ, đúng là tất cả hoạt động của Hữu đều dựa vào phiền não. Nhờ hoạt động của phiền não này mà khởi lên, tập thành nghiệp chủng của Hậu Hữu; trong mười hai Nhân Duyên gọi là chi Hữu. • Định nghĩa chi Hữu.

- Hữu là tự thể sanh mạng trong ba cõi. Hữu có ba: Dục Hữu, Sắc Hữu, Vô Sắc Hữu; chính là mạng sống cả mỗi chúng sanh ở trong ba cõi.

- Chi Hữu là Nghiệp Lực, là sanh mạng tiềm tại ở đời sau.

Những gì đã nói đây không những là hiện thực sinh mạng tồn tại (Hữu), mà còn là Nghiệp Lực phát sinh sinh mạng đời sau, cũng có thể nói là sinh mạng tiềm tại ở vị lai.

• Sự tùy thuộc lẫn nhau giữa Sanh và Lão Tử.

• Chi Sanh. Hữu đã ở đây, thế thì sau Sanh Tử hiện tại, thức vị lai lại sẽ kết hợp thành Sinh. • Chi Lão Tử. Đã sanh rồi thì không thể không Già, không Chết. Sanh, Lão, Tử cứ tiếp nối như vậy; nói đơn giản là Sanh, Tử mãi mãi tiếp nối về sau.

• Mười hai Duyên Khởi là toàn thể lịch trình của Sanh, Tử liên tục trong ba đời.

o Mười hai chi có thể chia hai lớp Nhân Quả trong ba đời. Nhân quá khứ: Vô Minh, Hành sanh ra.

Quả hiện tại: Thức, Danh Sắc, Lục Nhập, Xúc, Thọ.

Nhân hiện tại: Ái, Thủ, Hữu sanh ra.

Quả vị lai: Sanh, Lão Tử o Tóm lại. Hơn nữa, trở về trước có đời trước nữa, trở về đời sau có đời sau nữa (nếu không thoát khỏi Sanh Tử). Nói rõ Nhân Quả tiếp nối ba đời, chính là toàn thể lịch trình tiếp nối vô hạn của Sanh Tử. Nội dung các chi của mười hai Duyên Khởi. 1. Vô Minh: Cái biết sai lầm, thác loạn; cho đó là Ngã, Ngã Sở kiến và là tên chung của phiền não.

2. Hành: Hành vi phát động tương ứng với Ái với Tư Tâm Sở. Là Hành Nghiệp.

3. Thức: Nhập Thai Thức hay Kết Sanh Thức bắt đầu đời sống hiện tại. Là hữu Thủ Thức.

4. Danh Sắc: Sau khi Tinh cha Trứng của mẹ hòa hợp, còn là hình thù viên thịt. Giai đoạn này đã có Thân, Ý.

5. Lục Nhập (xứ): Thêm vào Thân Ý, trong thai mẹ, đã phát sanh: Mắt, Tai, Mũi, Lưỡi. Là giai đoạn hình thành thân thể bề ngoài của con người.

6. Xúc: Sau khi ra khỏi thai mẹ, lúc Căn, Cảnh gặp nhau thì khởi lên Nhận Thức. Vô Minh tướng Xúc; Minh cũng tương ứng Xúc.

7. Thọ: Xúc vừa ý khởi lên Thọ Thiện, Thọ Lạc. Xúc không vừa ý khởi lên Thọ Khổ, Thọ Ưu. Xúc chẳng phải cả hai khởi lên Xã Thọ.

8. Ái: Yêu chính mình, Yêu cảnh giới.

9. Thủ: Ngã ngữ thủ (chấp chặt chính mình); Dục thủ (tìm tòi năm dục); Kiến thủ (ôm chặt kiến giải); Giới cấm thủ (ôm chặc giới điều vô lý).

10. Hữu: Nghiệp lực có khả năng khởi lên Thân Sau (hậu hữu) và tiềm tại Sanh Mạng Vị Lai.

11. Sanh 12. Lão Tử b. Nhân quả Xuất Thế: Nói tắc về Sanh, Tử tương tục ở vị lai.

滅 應 滅 於 惑, 惑 滅 則 苦 滅, 解 脫 於 癡 愛, 現 證 寂 滅 樂. Diệt Đế Diệt ưng diệt ư Hoặc, Hoặc diệt tắc Khổ diệt, Giải thoát ư Si Ái, Hiện chứng Tịch Diệt Lạc.

Diệt phải diệt từ Hoặc, Giải Thoát khỏi Si Ái, • Diệt đế

Giờ nói về Diệt Đế Hoặc diệt tức Khổ diệt, Chứng ngay Niết Bàn vui.

• Diệt có Diệt Trừ và Tịch Diệt.

Diệt trừ nguồn gốc của thống khổ, mới có thể giải thoát khổ Sanh, Tử, thực hiện Niết Bàn vắng lặng.

o Diệt trừ phiền não.

Từ diệt trừ mà nói: Chúng sanh ở trong sanh tử luân hồi. Từ khổ sanh ra khổ, khổ ấy không dừng. Đó chính là đối tượng phải diệt trừ.

• Phật pháp không từ ngoại giới và sắc thân mà diệt trừ

khổ đau sanh, tử. Như thế mới giải trừ được khổ đau sanh tử của chúng sanh; Phật pháp càng không xem nặng cải thiện ngoại giới.

Bởi vì cải thiện ngoại vật thì không giải quyết triệt để vấn đề; cũng không từ nỗ lực của sắc thân này, như điều tinh luyện khí của ngoại đạo để mong cầu trường sinh bất tử.

Bởi vì có sanh ắt có diệt, còn trường sanh, bất tử, chẳng qua là, điên đảo mộng tưởng của chúng sanh mà thôi.

• Phật pháp từ diệt trừ phiền não đi đến giải trừ khổ đau

sanh tử.

Tuy khổ báo là do chiêu cảm của Nghiệp Lực, nhưng vấn đề lại nằm ở Phiền não.

Đã có phiền não sẽ có phát sanh Nghiệp, Tái sanh. Nếu dứt hết phiền não thì bao nhiêu hạt giống Nghiệp sẽ khô cằn, không nẩy mầm được nữa. Vì vậy, Phật khẳng định: Muốn diệt trừ cái khổ lớn Sanh Tử, cần phải diệt trừ Hoặc hay

Phiền Não.

Nếu diệt hết Hoặc thì không tạo Nghiệp nữa; Nghiệp quá khứ cũng khô cằn, vô dụng, không thể nẩy mầm. Như vậy, quả khổ Sanh Tử sẽ diệt trừ triệt để. o Chứng Niết Bàn ngay bây giờ.

• Căn bản của diệt trừ phiền não ví như chặt cây.

Nói đến diệt trừ phiền não, đương nhiên cũng phải bắt đầu từ gốc rễ của phiền não, giống như chặt cây to. Nếu chỉ phạt cành, ngắt lá thì không thể đi đến mục đích. Nếu chặt đứt rễ cây thì liền ngăn cây ra lá rồi cuối cũng sẽ chết thôi. • Kế tiếp diệt trừ phiền não Si Ái.

• Vô Minh và Ái làm trở ngại Trí huệ, Thật hành.

Nói đến căn bản phiền não, chính là Ngu si, Vô Minh. Chủ yếu của Vô minh là Mê Lầm đối với Vô ngã và còn đắm nhiễm, Tham Ái đối với Cảnh Giới. Một là trở ngại Trí Huệ, một làm trở ngại Thật hành. • Trước đạo đến Vô Ngã, sau diệt trừ Ái Nhiễm.

Theo tu học Phật pháp mà nói: Trước phải thông đạt Vô Ngã, chứng đến Chân Trí Vô Ngã. Sau đó, trong thật hành mỗi ngày, không ngừng tiêu trừ Ái Nhiễm cho đến khi viên mãn. Tất cả những thứ này đều phải giải trừ hết.

Trong kinh hay nói: “Ly tham dục giả, Tâm giải thoát. Ly vô minh giả, Huệ giải thoát”: Lìa tham dục thì Tâm được giải thoát. Lìa Vô minh thì Huệ được giải thoát. Cho nên hiện giờ nói: 解 脫 於 痴 愛: Giải thoát ư Si, Ái: Giải thoát khổ đau bắt đầu từ Si, Ái.

• Si, Ái dứt hết thì chứng ngay Niết Bàn Vắng Lặng An

Vui.

• Nói chung. Không kể Tri Kiến, không kể Hành Vi đều không bị ràng buộc bởi phiền não, mà còn trừ khử hết phiền não. Như thế mới không thể chứng ngay được an vui vắng lặng của Niết Bàn. • Giải thích riêng. Hiện chứng là thể nghiệm trực quan vô lậu, là chính mình lãnh hội được ngay bây giờ và tại đây, cũng là sự thân thiết. Niết Bàn vắng lặng là sự thể nghiệm hiện thực, hoàn toàn không phải chờ đến sau khi chết mới thể nghiệm được. Đây là đặc sắc của Phật pháp. Phiền não ở trong Tâm diệt sạch, trực giác đến Thánh Cảnh tự tại, bình đẳng, bất động, không còn một chút chướng ngại; cho nên gọi là Vắng Lặng. Giống như từ trong nhà lửa, chạy thoát ra ngoài, cảm nhận được sự an toàn, mát mẻ vậy; cũng giống như từ trong trận đấu tranh náo loạn với phiền não vừa thoát ra và được hưởng cảnh thanh bình, thoải mái. Trong kinh, luận thường lấy các Tịch, Tĩnh, Diệu, Ly để hình dung về Niết Bàn Tịch Diệt.

Các Vui xa lìa sự trói buộc. Cái gọi là Vui (lạc) không phải cái cảm giác Vui có tính xung động mà là cái cảm giác Tự Tại có được, khi buông bỏ gánh nặng phiền não xuống. Ấy là cái vui xa lìa sự trói buộc.

Đạo Đế.

能 滅 苦 集 者, Năng diệt Khổ Tập giả, 唯 有 一 乘 道, Duy hữu Nhất Thừa Đạo, 三 學 八 正 道, Tam học Bát Chánh Đạo, 能 入 於 涅 槃. Năng nhập ư Niết Bàn. Tiêu diệt được Khổ Tập, Chỉ có Đạo Nhất Thừa. Ba Học, Đường Tám Nhánh, Mới vào được Niết Bàn. • Đạo đế.

Tiêu trừ hết Nguyên Nhân của Đau Khổ (Tập), cái khổ của Sanh Tử cũng từ đây mà kết thúc và đến được Giải Thoát lớn Niết Bàn. Nhưng từ vô thỉ đến nay, Khổ và Tập liên tiếp không ngừng; nếu không tu tập theo con đường (Đạo) đối trị thì sẽ không tự động kết thúc được.

Vì vậy, cần phải nói Đạo Đế. Đây là con đường thiết yếu cho đệ tử Phật tu học, giống như có bệnh thì phải mời thầy thuốc đến bốc thuốc, trị bệnh.

• Con đường diệt khổ là Con Đường Nhất Thừa Ba Học, Tám Nhánh.

o Đạo Nhất Thừa là phương pháp duy nhất để ra khỏi sanh tử. Đạo diệt được Khổ Tập (nguyên nhân khổ) là cái gì? Tuy căn tánh của chúng sanh không giống nhau: có thông minh, có ngu dốt; có Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát; Phật cũng tùy theo căn cơ mà nói những pháp môn không giống nhau. Nhưng chỉ có một pháp môn chân chánh nhất ra khỏi được sanh, tử; đó là Đạo Nhất Thừa, cũng gọi là Nhất Thừa, Nhất Đạo.

kia.

• Từ Thừa và Đạo này đến Pháp Môn và Phương Pháp

Thừa là đi xe, có thể chở người, vật đi từ chỗ này đến chỗ kia.

Pháp môn Phật dạy, có thể khiến cho chúng sanh từ trong Sanh Tử đi đến Cảnh giới Giải Thoát; cho nên gọi Pháp Môn là Thừa (đi xe, chở bằng xe). Giống như vậy, Đạo là Đường Đi; từ chỗ này đến chỗ kia, bắt buộc phải đi qua con đường này; vì vậy, phương pháp Tu Tập cũng gọi là Đạo.

• Pháp Nhất Thừa tức là pháp đồng nhất Giải Thoát

Sanh, Tử.

Chúng ta biết rằng việc sống, chết của chúng sanh đồng dạng; căn nguyên của sống, chết thì đồng dạng với mê chấp.

Thể tánh của Khổ và Tập (nguyên nhân của khổ) thì như nhau. Thế thì pháp môn xa lìa cái Khổ Sanh Tử này, bất đồng ở chỗ nào? Vì vậy trong kinh A Hàm, Phật từng xác định rõ ràng Pháp Nhất Thừa, cũng chính là “Con đường Duy Nhất Ra Khỏi Sanh Tử, cùng lên bờ Giải Thoát”.

o Ba Học là con đường ra khỏi Sanh Tử. Pháp Nhất Thừa ra khỏi Sanh Tử là Pháp Bất Nhị, theo sự chứng ngộ chân lý mà nói thì Không Hai Không Khác: “Cùng đi vào một Pháp Tánh”; theo pháp môn tu hành mà nói thì Đồng Dạng. Thích ứng với Căn Tánh bất đồng của chúng sanh nên Phật nói rất nhiều phương pháp khác nhau. Nhưng ngoại trừ phương tiện dẫn đạo, luận bàn thể tánh ra khỏi Sanh Tử của Đạo, thì hoàn toàn không khác nhau. Nói chung, không ra ngoài Ba Học. Học đây là Học Tập, không phải Học Vấn.

Ba Học nên gọi là Ba Tăng Thượng Học, chính là Tăng Thêm Giới Học, Tăng Thêm Tâm (Định) Học, Tăng Thêm

Huệ Học. Tăng Thượng (tăng thêm) là có Sức, với ý nghĩa làm chỗ dựa cho cái Nhân của Ba Học. Nhân là Ba Học có mối tương quan nương tựa lẫn nhau, là quá trình học tập, không thể thiếu sót, đối với người cầu Giải Thoát. Chắc chắn không có lý nào không Tu Giới mà có thể thành tựu Định, không Tu Định mà có thể thành tựu Huệ, không tu Huệ mà có thể được

Giải Thoát.

o Bát Chánh Đạo là con đường ra khỏi Sanh Tử.

Khi Phật nói rõ Đạo Đế, phân loại nội dung theo cách thông thường nhất; đó là Bát Chánh Đạo. Bát Chánh Đạo nên gọi là Bát Thánh Đạo Phần hay Bát Thánh Đạo Chi. Đây là con đường chân chánh để thành Thánh, có tám thành phần không thể thiếu. Đó là: Chánh Kiến, Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

• Ba việc đều là con đường dẫn đến Niết Bàn, Giải Thoát. o Bát Chánh Đạo chính là Tam Học.

Chánh Tri Kiến, Chánh Tư Duy là Huệ Học.

Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng là Giới Học. Chánh Niệm, Chánh Định là Định Học.

Còn Chánh Tinh Tấn thì có mặt khắp trong ba học ấy.

o Bát Chánh Đạo là Tam Học cũng là Nhất Thừa Đạo.

Bát Chánh Đạo là Tam Học cũng là Nhất Thừa.

Phật, vì ông Tu Bạt Đà La, nói: Ngoại đạo không có Bát Chánh Đạo, cho nên, không có Thánh Quả, không có Giải Thoát. Trong pháp của Ta có Bát Chánh Đạo, cho nên, có Thánh Quả, có Giải Thoát. Như vậy, có thể thấy Bát Chánh Đạo là Pháp Môn Duy Nhất dẫn đến Niết Bàn. Trong kinh Lăng Già của Đại Thừa, cũng nói như thế: 唯 有 一 大 乘, 清 涼 八 正 道: Duy hữu nhất Đại Thừa, Thanh Lương Bát Chánh Đạo: Chỉ có một cổ xe lớn là Tám Chánh Đạo Thanh Lương (Thanh Lương là Tam Muội cắt đứt mọi yêu, ghét).

Giới Học Nhất Thừa→ Định Học Huệ Học Chánh Kiến Chánh Tư Duy Chánh Ngữ Chánh Nghiệp Chánh Mạng Chánh Tinh Tấn

Chánh Niệm Chánh Định 4.2.2. Phương pháp thực hành.

4.2.2.1 Phẩm cảnh.

a. Ba Tăng Thượng Học Giới tăng thượng học.

Nội hàm của thi la (giới).

初 增 上 尸 羅, Sơ tăng thượng Thi La, 心 地 淨 增 上, Tâm địa tịnh tăng thượng, 護 心 令 不 犯, Hộ tâm linh bất phạm, 別 別 得 解 脫. Biệt biệt đắc giải thoát.

Ban đầu tăng thương Giới, Đến Tâm tăng thượng trong veo, Giúp Tâm dừng vi phạm, Được Giải Thoát từng phần. • Trước nói Tam Học, trình bày lại Bát Chánh Đạo. Nói rõ ở trong Đạo Đế, sự liên hệ của Bát Chánh Đạo cực kỳ hoàn chỉnh. Song, bây giờ dựa vào Tam Học mà nói, khi nói đến Huệ Học là nói lại Bát Chánh Đạo để làm sáng tỏ tính nhất quán của đạo phẩm mà Phật đã nói.

• Nói chung về Tăng Thượng Giới Học.

o Thi La:

• Thi La có nghĩa là yên ổn, mát mẻ.

Trước nói về Tăng Thượng Thi La; Thi La là tiếng Phạn, dịch ý là Giới, có nghĩa là yên ổn, mát mẻ. Thông thường nghe nói đến Giới thì nghĩ đến Giới Điều, thực ra, đây là quy chế thành văn mà vì thời gian, hoàn cảnh, căn cơ đưa đến bất đồng; cốt yếu là Thật Chất của Giới. Tác dụng của Giới là Chỉ Ác, Hành Thiện: Ngừa Ác, Làm Lành. Dựa vào bổn ý của Phật: Quyết không chuyển đổi từ quy định của pháp chế thành điều lệ trói buộc mà, cốt yếu là đến từ sự thanh lọc của nội tâm. • Nghĩa mát mẻ.

Khi nội tâm phiền não, loạn động, nếu không làm ác, thì đây chính là lúc nóng nảy, bực tức, ưu sầu, hối hận.

Nếu tâm giữ Giới thanh tịnh thì sẽ không hối hận; không hối hận thì sẽ được an lạc, cho nên, Giới có nghĩa là mát mẻ. • Nghĩa thanh lọc.

Phiền não còn giống như mặt đất mọc đầy gai gốc, chắc chắn ngũ cốc không sống được.

Giới làm cho tâm địa sạch trơn phiền não, giống như mặt đất nhổ bỏ cỏ dại; đây là cơ hội cho lúc công đức sinh sôi, phát triển.

• Do thâm nhẫn, lạc dục nên phát sanh tác dụng của

Giới.

• Từ thâm nhẫn, lục dục mà có được tâm địa thanh tịnh.

Nhưng tâm địa làm thế nào mới được thanh tịnh? Đây chính là đức tin, là tâm Quy y Tam Bảo.

Từ trong thâm nhẫn (sự lãnh hội sâu sắc), lạc dục (lời thệ nguyện khẩn thiết) mà phát sinh đức tin Tam Bảo, đức tin Tứ Đế. Hiện tiền có tín tâm chân thật thì có được tâm địa thanh tịnh. Vì vậy nói Tín là “Tánh của Tâm là trong veo,… giống hạt châu làm trong nước, có thể biến nước đục thành nước trong”.

• Từ tâm trong veo phát sinh công năng giúp đỡ tâm không phạm giới. Từ trong đức thanh tịnh này phát sinh lực lượng chỉ Ác, hành Thiện. Đây chính là Giới Thể mà thông thường hay nói đến; cho nên nói đến Đắc Giới, bất luận là giới của Phật Tử nam, Phật tử nữ tại gia (thọ tám giới là Phật tử tại gia muốn thọ một phần giới của Phật tử xuất gia để tập tu); Sa di, Sa di ni, Thức xoa ma na giới (Sa di ni thọ một phần giới của Tỳ kheo ni để tập tu); giới Tỳ kheo, Tỳ kheo ni; muốn Đắc Giới, tất cả những vị này, bắt đầu đều phải quy y Tam Bảo. Tự nguyện quy y, tự xưng tôi là Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di, Sa Di… thì mới gọi là Đắc Giới.

Về sau, việc thọ giới Tỳ kheo, Tỳ kheo ni càng trịnh trọng hơn là phải bạch Tứ Yết Ma mới được Đắc Giới. Nhưng nếu không có tâm tịnh Tín, không bạch Tứ Yết Ma thì không Đắc được Giới.

Vì vậy, giới phải xuất phát từ tâm thanh tịnh với đức tin tha thiết, thệ nguyện cũng phải từ tâm thanh tịnh mới phát sanh được Lực Tăng Thượng và Công Năng bảo hộ, giữ gìn tâm mình, khiến cho không phạm, không sai sót giới đã thọ nhận.

o Luật nghi.

• Luật nghi là để ngừa Ác là chính.

Giới cũng gọi là Luật Nghi Tiếng Phạn là Tam Bạt La, nếu dịch thẳng là Đăng Hộ, dịch nghĩa là Luật Nghi; có tên gọi như thế là do công năng phòng hộ điều Ác, lỗi lầm.

• Ba loại Luật nghi (Vô biểu sắc). • Giải thích tên gọi.

Luật nghi có 3 loại:

- Nếu bằng Chân Trí hiện tiền, dùng Huệ mà xa lìa phiền não thì được Đạo Cộng Luật Nghi.

- Nếu bằng Định Tâm hiện tiền, dùng Định mà xa lìa phiền não thì được Định Cộng Luật Nghi.

- Nếu bằng Tịnh Tín Tam Bảo, Tứ Đế hiện tiền, nguyện tu học ở trong pháp Phật, làm đệ tử tại gia hay đệ tử xuất gia thì được Biệt Giải Thoát Luật Nghi. • Chỗ giống, khác trong ba loại Luật Nghi.

- Từ sự thanh lọc, mát mẻ mà nói, pháp này đều là Giới.

Trước hết, đối với giới điều, đây là bản chất của quy luật chế định.

- Biệt Giải Thoát Luật Nghi chỉ dành cho loài người.

Từ quy y, tịnh tín Tam Bảo, Tứ Đế mà có được Biệt Giải Thoát Luật Nghi thuộc về loài người hoặc là nam hoặc là nữ hoặc tại gia hoặc xuất gia hoặc thanh niên hoặc thiếu niên.

Do mối quan hệ xã hội, phương thức sinh hoạt, thể lực mạnh yếu không giống nhau, Đức Phật chế định giới đều cũng không giống nhau; như năm giới, tám giới, mười giới…để cho người học ngừa Ác, làm Lành đối với hành vi Thân, Miệng có chỗ để nương theo. Vì vậy mà gọi là Ba La Đề Mộc Xoa với nghĩa Biệt Giải Thoát Giới. Đây chính là giữ được giới nào thì giải thoát lỗi lầm tương ứng thuộc phần ấy.

o Đối với việc học giới thiền và Luật, mỗi bên sở đắc một

khía cạnh.

Thông thường trọng Giới Luật, nói chung là coi trọng quy chế; Phật nói sơ lược về Bản Chất của Giới là khả năng thanh tịnh của nội tâm.

Các bậc Thiền Sư xưa, nói Giới Tánh là xem nặng Thanh Tịnh của nội Tâm, đức Tánh nội hàm trong ấy; nhưng lại nặng về Thanh Tịnh Chứng Ngộ mà người bình thường không thể đạt được.

Thật ra, Phật pháp là:

信 爲 能 入 Tín vi năng nhập, 智 爲 能 度. Trí vi năng độ.

Tin tưởng thì đi vào Đạo được, Trí Huệ thì vượt qua sanh tử được. Tịnh tín thiết tha, thệ nguyện tu học là căn bổn của

Giới Học.

Hai chúng khác nhau.

Giới tại gia

Tại gia ngũ bát giới, Như tiền chi sở thuyết. Như trước đã nói rồi.

在 家 五 八 戒, 如 前 之 所 說. Tại gia có năm,tám giới, • Giới tại gia.

o Năm giới và tám giới.

Trong giới luật thọ trì, đệ tử Tại Gia có Cận Sự Luật Nghi, đó là năm giới Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di. Còn có Cận Trụ Luật Nghi, đó là tám giới tại gia muốn tu hạnh Xuất Gia trong một ngày đêm hay trong một thời gian ngắn.

o Như trước đã nói. Đây là Ngũ Thừa Cộng Pháp đã nói ở trên.

• Phân biệt Giới Thế, Xuất Thế.

Năm giới và Tám Giới vốn là giới của đệ tử Tại Gia Thanh

Văn.

Bằng tâm xuất ly để tu học pháp Phật; vì giải thoát sanh tử để thọ trì giới luật; đó là Giới Pháp xuất thế.

Nhưng nếu sanh tâm tăng thượng để mong được an lạc đời này và đời sau mà thọ trì giới luật thì sẽ thành pháp Nhân,

Thiên Thừa.

Nếu cho rằng năm Giới chỉ là Pháp Nhân, Thiên Thừa thì không đúng. Giới xuất gia.

Các loại giới xuất gia.

Nói chung về năm loại giới. 出 家 戒 類 五: Xuất gia giới loại ngũ: 沙 彌 沙 彌 尼, Sa di, Sa Di Ni, 比 丘 比 丘 尼, Tỳ kheo, Tỳ Kheo Ni, 及 式 叉 摩 那. Cập Thức Xoa Ma Na. Giới Xuất Gia có năm: Sa Di, Sa Di Ni, Tỳ kheo, Tỳ Kheo Ni, Và Thức Xoa Ma Na. • Các loại giới Xuất Gia. Ở trong đệ tử Thanh Văn, giới xuất gia chia ra năm loại:

o Giới Sa Di, Sa Di Ni.

Đây là những người xuất gia, nhưng về tư cách chưa đầy đủ nên, có thể nói là những người dự bị Xuất Gia.

• Ngữ Nghĩa.

Sa Di dịch nghĩa là Cần Sách: Siêng năng và cố gắng mong cầu giải thoát sanh, tử.

Nam thì gọi là Sa Di, Nữ là Sa Di Ni, ý nghĩa hoàn toàn giống nhau.

• Giới pháp:

• Cùng thọ mười giới, chín giới trước và giới Cận Trụ giống nhau.

Nói về giới pháp thì Sa Di và Sa Di Ni giống nhau, đều thọ mười giới: 1. Không Sát Sanh, 2. Không Trộm Cắp, 3. Không Dâm Dục, 4. Không Nói Dối, 5. Không Uống Rượu, 6. Không Trang Sức Nước Hoa, Kem Phấn, 7. Không Ca Múa và Cố Ý Xem, 8. Không Nằm Ngồi Giường Cao Rộng Lớn, 9. Không Phi Thời, 10. Không Nắm Giữ Vàng Bạc Của Báu. • Sáu giới giữa tại gia và xuất gia không giống nhau - Giới thứ 3: Không dâm dục là cấm đoán Dâm dục hoàn toàn.

Sau khi xuất gia, đã thọ mười giới này mới xem là Sa Di hoặc Sa Di Ni. Đây là giới của người xuất gia nên cấm đoán dâm dục hoàn toàn.

- Ba giới thứ 6,7,8 là sống đời đạm bạc: Ít muốn, biết đủ.

Phật dạy: Đời sống người xuất gia theo nguyên tắc: Ít muốn, biết đủ.

- Giới thứ mười: không cất giữ vàng bạc.

Bốn nhu cầu thiết yếu cho đời sống là y phục, thực phẩm, chỗ ở, thuốc thang đều do khất thực, hóa duyên mà có.

Y phục và thức ăn không được cất giữ nhiều để tránh lòng tham dục khởi lên, huống gì giữ gìn vàng bạc, của quý.

- Giới thứ 9: Không ăn phi thời.

Thường thực hành pháp xin ăn, cho nên tuân thủ giới Không Ăn Quá Giờ Ngọ (từ 12 giờ đến 1 giờ trưa). • Dựa vào ba giới nói về đặc tính của người xuất gia. Hai giới sau, tuy chỉ liên quan đến ẩm thực và tài sản, nhưng ở trong quy chế nhà Phật, đối với Giới Không Dâm Dục là biểu trưng đặc tính của người Xuất Gia, lìa bỏ quan hệ vợ chồng cũng lìa bỏ tài sản tư hữu.

• Cuộc sống Tăng Chúng Việt Nam có thay đổi.

Ở nước ta, tuy nói Tăng Chúng đi hóa duyên để sống nhưng thực ra chọn cách thức tự túc tự cấp về kinh tế. Như ăn uống tự mình nấu, thế nên khó giữ giới: Phi thời thực; tài sản thì tự quản lý; phòng ốc cũng tự sửa chữa.

Ngay cả ruộng đất cũng phải tự thuê, mướn, lo toan… Như vậy, càng ngày càng xa với ý nghĩa ban đầu về đời sống của người xuất gia.

Vì vậy, Tăng chúng có đạo hạnh ở nước ta cũng chỉ nghiêm trì giới luật căn bản mà thôi.

Nói một cách nghiêm khắc, Tỳ Kheo Tăng của nước ta, có khi chưa bằng Sa Di đâu! o Giới Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni.

Thứ ba: Giới Tỳ Kheo; Thứ tư: Giới Tỳ Kheo Ni. Đây là đời sống hoàn toàn xa lìa hành động ác độc và dâm dục, đầy đủ tư cách của người Xuất gia, là chủ thể của Tăng Đoàn.

• Ngữ nghĩa.

Tỳ Kheo dịch nghĩa là Khất Sĩ, là người tu tập sinh sống bằng xin ăn và hóa duyên; nữ thì gọi là Tỳ Kheo Ni

• Giới pháp.

Theo giới pháp mà nói: Giới Tỳ Kheo và Tỳ Kheo Ni hoàn toàn giống nhau. Do quan hệ về mặt xã hội, về tâm lý mạnh yếu khác nhau nên, Phật chế giới Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni không giống nhau. Thông thường nói: Tỳ Kheo có 250 giới, Tỳ Kheo Ni có 500 giới. Đây là nói đại khái, hàm ý giới Tỳ Kheo Ni nghiêm khắc hơn. Thực tế, giới Tỳ Kheo vào khoảng 250 giới, giới Tỳ Kheo Ni vào khoảng 340 giới.

• Phát triển chế độ của Tăng Già.

• Phát triển hoàn thành chế độ Tăng Già.

Sau khi xuất gia, trước thọ giới Sa Di và Sa Di Ni; rồi mới được thọ giới Tỳ Kheo và Tỳ Kheo Ni.

• Quá trình phát triển chế độ Tăng Già.

- Ban đầu, Đức Thế Tôn chỉ nói với đệ tử mới xuất gia:

“Thiện lai, Tam Quy” (3 lần), thì đắc giới Cụ Túc ngay;

không có chế độ Sa Di. Nghiên cứu, tìm hiểu quy chế ban đầu tu học theo Phật giáo trước hết là Tâm hướng về Tam Bảo, rồi tự động phát tâm xuất gia (nếu trưởng thành thì ý muốn của chính mình). Vì vậy, lúc phát tâm xuất gia, Đức Phật nói: 善 來 比 丘， 於 我 法 中 怏 修 梵 行 Thiện lai Tỳ Kheo! Ư ngã pháp trung khoái tu Phạm Hạnh: Lành thay các Tỳ Kheo! Ở trong giáo pháp của Ta, quý thầy thích Tu Phạm Hạnh (hạnh lìa xa sắc dục) thì liền nhận được giới Tỳ Kheo và trở thành Tỳ Kheo. Hoặc có lúc Phật nói: 歸 命 三 寶 已，我 佛 隨 出 家，即 得 具 足 戒: Quy mạng Tam Bảo dĩ, Ngã tùy Phật xuất gia, tức đắc cụ túc giới: Đem cả sinh mạng về nương tựa Tam Bảo rồi, con xuất gia theo Phật, liền được giới cụ túc (Thập Tụng Luật), gọi là Tỳ Kheo. Đây là trường hợp không cần thông qua cấp bậc Sa Di, đương nhiên, cũng không cầu thị giới Sa Di trước.

- Nguyên nhân chế định Sa Di.

Về sau, con trai con gái của tín đồ cha, mẹ chết hết, cô độc không nơi nương tựa, Phật từ bi thu nhận những người này, từ bảy tuổi đến mười tuổi mới cho xuất gia, làm Sa Di, Sa Di Ni, thọ giới Sa Di, tu học một phần giáo pháp của người xuất gia; chờ đến khi đủ hai mươi tuổi mới cho thọ giới Tỳ Kheo.

Từ đây, Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni trong hàng dự tu cao hơn một bậc so với trước. Thậm chí người xuất gia mà tuổi lớn hơn hai mươi hoặc một lý do nào đó làm cho không đầy đủ quy định cũng không được thọ giới Tỳ Kheo và chỉ gọi là

Lão Sa Di.

Nhưng trong quy chế Tăng Đoàn, nếu có người đủ hai mươi tuổi xuất gia, tuy chưa thọ giới Sa Di thì cũng có thể trực tiếp thọ giới Tỳ Kheo và cũng được Giới Thể. Điều này phù hợp với bản ý của Phật; song, nhìn từ phát triển quy chế Tăng đoàn mà nói dường như không được lý tưởng lắm.

o Giới thức Xoa Ma Na. Thứ 5 là giới Thức xoa Ma Na: Đây là chúng nữ, trên Sa Di một bậc, dưới Tỳ Kheo Ni một bậc.

• Ngữ nghĩa và giới pháp. Thức Xoa Ma Na dịch nghĩa là Học Pháp Nữ, trong vòng hai năm, thọ giới giữ sáu pháp giới. Thực ra, đây là Sa Di Ni (thành phần dự tu thuộc nữ chúng), nhưng lại muốn tu tập một phần giới Tỳ Kheo Ni.

• Ni chúng là sự phát triển quy chế của Tăng.

• Từ Tỳ Kheo Ni Tăng thêm thức Xoa Ma Na. Quy chế của Phật đối với người nữ xuất gia, ban đầu cũng chỉ có Tỳ Kheo Ni; về sau tăng thêm Sa Di Ni; sau nữa tăng thêm Thức Xoa Ma Na, thành ba cấp bậc của chúng xuất gia nữ.

• Nói về duyên cớ và chế độ của Thức Xoa Ma Na.

- Duyên cớ: Ban đầu là nhằm xét xem có thai hay không mới quyết định. Nguyên nhân là: Đã từng phụ nữ đã kết hôn, rồi xin xuất gia mà, đã sớm có thai. Sau khi thọ giới Tỳ Kheo Ni, thai càng ngày càng lớn và đã sanh con. Do vậy bị người thế tục hiểu lầm, phỉ báng Tăng đoàn đến mất danh dự. Từ đó, Phật chế định Thức Xoa Ma Na.

Người nữ nào đã từng kết hôn, từ mười tuổi trở lên, vì Ấn Độ có tục tảo hôn; hoặc người nữ chưa kết hôn, tuổi từ mười tám trở lên, sau khi thọ giới Sa Di Ni, tiếp theo thọ sáu giới pháp trong hai năm. Về sau trở thành đây là thời gian bắt buộc. Ban đầu, chỉ là thí nghiệm việc có thai hay không; nhưng về sau, trở thành giai đoạn bắt buộc cho Sa Di Ni trước khi thọ Tỳ Kheo Ni.

Nếu trong tuổi hai mươi mà phạm sáu pháp thì không được thọ giới Tỳ Kheo Ni mà phải thọ lại sáu pháp trong hai năm nữa. Trong hai năm nghiệm trì sáu pháp không phạm thì mới thọ được giới Tỳ Kheo Ni. Giới này so với giới Sa Di Ni thì nghiêm khắc hơn nhiều.

Tâm tánh của nữ chúng không vững chãi, dễ thoái lui; cho nên, trước hết phải hoàn thành tư cách của Tỳ Kheo Ni, cần thiết có sự kiểm tra nghiêm khắc này. Trong Thiên Chúa giáo khi người nữ đi tu cũng có ba lần phỏng vấn và kiểm tra, so với nam chúng có nhiều nghiêm khắc hơn.

- Chế độ.

+ Pháp tắc này, các bộ luật nói không nhất quán.

Song pháp tắc (hay quy chế) này, Phật giáo trong nước ta thực hành cũng không nhất quán, ở Ấn Độ cũng không mấy coi trọng. Bởi vì, giới Sa Di và giới Sa Di Ni; giới Tỳ Kheo Ni, tuy các bộ có khác nhau ít nhiều nhưng đại khái đều nhất trí. Chỉ có sáu giới pháp thọ trì trong hai năm là các bộ nói không giống nhau.

Có thập tụng Luật của Cựu Hữu Bộ, có Tứ Phần Luật Pháp Tạng Bộ đều nói về sáu pháp nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Có Bí Sô Tỳ Nại Da của Tân Hữu Bộ chủ trương hai năm học sáu pháp, sáu tùy hạnh. Đây là hai loại sáu pháp.

Tăng Kỳ Luật của Đại Chúng Bộ chủ trương: mười hai tuổi thực hành theo mười tám việc. Đây là ba loại, mỗi loại sáu pháp. + Vì không thực hành nghiêm túc, mới có truyền thuyết không rõ ràng. Thuyết xưa hai năm sáu pháp đã đi đến nhất trí nhưng nội dung sáu pháp không giống nhau. Điều này cho thấy rằng chế độ xưa về Học Pháp Nữ đã không tuân hành nghiêm khắc từ sớm nên mới có truyền thuyết không rõ ràng.

• Giới loại tuy bất đồng nhưng Nhân Giới sanh Định, Nhân Định phát Huệ thì giống nhau.

Đệ tử Phật, tại gia có hai chúng, xuất gia có năm chúng.

Luận về giới pháp, tuy có tám loại (thêm giới Cận Trụ nữa); nhưng thanh tịnh Giới Thể có công năng ngăn ngừa sai lầm, gian ác; có công đức sanh trưởng Định, Huệ thì giống hoàn toàn. Vì vậy, đệ tử tại gia cũng tốt, đệ tử xuất gia cũng tốt; chỉ cần tin tưởng khẩn thiết vào Tam Bảo, phát khởi Tịnh Giới thì đều Giải Thoát được Sanh Tử.

Nói riêng về giới Cụ Túc.

於 中 具 足 戒, Ư trung Cụ Túc giới, 戒 法 之 最 勝, Giới pháp chi tối thắng, 殷 重 所 受 得, Ân trọng sở thọ đắc, 護 持 莫 失 壞. Hộ trì mạc thất hoại.

Ở trong giới Cụ Túc, Giới pháp là hơn hết, Trân trọng được thọ trì, Giữ gìn chớ sai sót. • Tăng bảo là ngôi vị Cụ Túc, là chủ thể của Tăng Đoàn. o Ý nghĩa Cụ Túc.

Ở trong tám loại giới này, giới mà Tỳ kheo và Tỳ Kheo Ni Thọ, gọi là Giới Cụ Túc. Cụ Túc là cựu dịch, tân dịch là Cận Viên (Viên = Cụ Túc = Đầy Đủ), Cận là Gần Gũi, Viên là Hoàn Toàn Vắng Lặng, là Niết Bàn.

o So Sánh giới pháp khác thì giới pháp này cực kỳ thù

thắng.

Tuy mỗi giới pháp Đức Phật chế ra, nếu thọ trì thanh tịnh, đều có thể sanh Trưởng Định, Huệ; giải thoát sanh tử. Song so sánh với giới Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, thì vượt qua đắm nhiễm, xa lìa năm dục và dâm dục bằng đời sống xuất tục. Trong cuộc đời vật dục cuồng bạo này, so sánh với giới pháp thì nghiêm túc rất mực, thanh tịnh cùng cực, có khả năng to lớn vượt qua tình dục. Vì thế, ở trong giới pháp mà Phật chế ra đây rất là thù thắng. Thọ giới Cụ Túc thì ở ngôi vị Tăng Bảo; là chủ thể của Tăng đoàn; được trời, người cúng dường.

• Nghi thức thọ giới Cụ Túc hoàn toàn không dễ.

Trong giới pháp thì giới Cụ Túc là hơn hết, cho nên, thọ giới Cụ Túc cũng không dễ dàng.

o Luận về tư cách, điều kiện hơn hẳn các giới khác. Về tuổi tác phải đủ hai mươi tuổi.

Ngoài sư trưởng cho thọ giới phải có ba thầy: Hòa Thượng, Yết Ma A Xà Lê, Giáo Thọ A Xà Lê; còn phải có bảy thầy chứng minh. Ngay cả nơi biên địa Phật pháp không hưng thịnh, cũng không thể thiếu ba thầy Hòa Thượng, hai

Tôn Chứng.

So sánh với ban đầu: Thọ giới tại gia chỉ cần một thầy truyền giới; Thọ giới Sa Di và Sa Di Ni chỉ cần hai thầy truyền giới. Như vậy đã là khó lắm rồi. Nếu thọ giới Tỳ Kheo Ni, phải thọ sáu pháp trước hai năm, lại còn phải thọ giới từ hai bộ Tăng, Ni. Đây, thực sự, trịnh trọng làm sao!

o Trì giới như giữ lấy phao cứu sinh, như bảo hộ con

người của mắt mình.

Lý do phát tâm thọ giới Cụ Túc, phải có ba y, phải có Bổn Sư, phải có Tăng Đoàn cho phép. Đây chính là tâm tình khẩn thiết, trịnh trọng của giới tử; phải có đủ nhân duyên hòa hợp, mới có thể thọ giới Cụ Túc. Được như vậy, không dễ, nên đặc biệt trân quý điều này, giữ gìn thật cẩn trọng; như vượt qua biển cả phải chăm chút kỹ lưỡng phao cứu sinh; như người bảo hộ con ngươi của mắt mình. Chớ có buông lung cẩu thả, bởi hoàn cảnh quyến rũ, bởi xung động của phiền não; làm hư hao, mất mất giới pháp châu báu vô giá! Nếu không nương tựa được vào giới pháp thù thắng này, để được sanh làm người, trời hay ra khỏi sanh tử mà, ngược lại, còn mất thân người trong chiếc áo cà sa, thật là việc đáng tan lòng xiết bao!

Giới Pháp.

Phạm 4 trọng tội, mất giới thể.

極 重 戒 有 四: Cực trọng giới hữu tứ:

淫 行 不 與 取, Dâm hành bất dữ thủ, 殺 人 大 妄 語, Sát nhân, Đại Vọng Ngữ, 破 失 沙 門 性. Phá Thất Sa Môn Tánh.

Có bốn giới Cực Trọng: Dâm dục cùng Trộm Cướp, Giết Người, Đại Vọng Ngữ, Phá mất Tánh Sa Môn.

• Bốn Giới Trọng trong Giới Cụ Túc.

Ở trong Giới Cụ Túc, giới Tỳ Kheo có khoảng 250 giới.

o Phạm bốn giới trọng như mạng sống bị cắt đứt.

Ở trong giới cực trọng này có bốn (trong giới Tỳ Kheo Ni có tám cực trọng). Với giới cực trọng, tuyệt đối không được phạm; đã phạm rồi giống như cây cối bị cắt đứt rễ, như người bị cắt đứt đầu, cũng tương tự như đánh giặc mà thất bại, đầu hàng, bị đối phương cướp hết tất cả thắng lợi. Người đã phạm trong giới, dù đang ở trong Tăng đoàn, có thể nói, như đã chết rồi.

o Lược nói về bốn giới Trọng.

• Hành Dâm.

• Đủ Duyên mới thành Trọng. Đây là giới tuyệt đối nghiêm cấm, không kể quá khứ đã từng quan hệ vợ chồng hoặc giữa người với súc sanh. Khi đã phát sanh tánh hành dâm, cho dù trong thời gian rất ngắn, cũng là phạm trọng giới.

• Thiếu Duyên không phạm.

Nhưng Phật pháp không coi trinh tiết xác thịt là quan trọng mà chủ yếu là tâm ham muốn, tâm sanh khoái cảm. Cho nên, gặp cảnh bị cưỡng bức hành dâm mà tâm không hề nghĩ đến dục lạc thì vẫn không phạm.

• Không cho mà lấy. • Đủ duyên mới phạm. Không cho mà lấy chính là trộm cướp tiền của, vật chất. Chưa được chủ đồng ý mà có tâm trộm cướp muốn lấy, dù bằng thủ đoạn gì cũng đều vi phạm.

• Điều kiện để phạm trọng giới.

Dù là giới cực trọng cũng phải có điều kiện. Dựa vào chế độ do Phật quy định: Hễ đã có trộm lấy từ năm tiền trở lên là phạm trọng tội.

Năm tiền này là tiền như thế nào? Về tiền tệ, xưa nay không giống nhau. Tại sao Phật chế giới như vậy?

Vì lúc ấy theo pháp luật của nước Ma Kiệt Đà, hễ ai trộm năm tiền trở lên đều bị xử tử hình. Vì vậy, Phật dựa vào đó, chế ra quy định trên. Như thế, nếu ai phạm giới trộm cướp thì dựa vào luật pháp đương thời của quốc gia, kết án tử hình gọi là phạm trọng giới, cũng hợp với ý của Phật.

• Sát sanh. Giới nặng nhất là Giới Giết Người, bao gồm tự tay giết, hoặc bảo người khác giết, cho đến việc phá bỏ thai nhi… Ở trong năm giới, mười giới cũng đều cấm chỉ.

• Đại vọng ngữ.

Trong giới Cấm Vọng Ngữ thì Đại vọng ngữ là nghiêm trọng nhất. Nếu không chứng ngộ mà tự xưng là chứng ngộ, không có thần thông mà tự xưng là có thần thông hay là nói thấy Thần, thấy Quỷ để dụ dỗ, lừa dối mọi người. Hoặc là khoe khoang với nhau là Hiền là Thánh; hoặc cố ý biểu hiện thần bí khiến người khác lầm tưởng là thần thánh. Tất cả việc này đều là phá hoại Chánh pháp của Phật, không có chút chân thành tu học, là Ác Hành cực kỳ nghiêm trọng.

o Phạm bốn trọng giới làm mất Thể Tánh Sa Môn.

Đã phạm bốn trọng giới này là phá hoại, làm mất đi Thể Tánh của Sa Môn, cũng đã làm mất đi tư cách Xuất Gia của bậc Sa Môn.

Sa Môn là tiếng Phạm dịch nghĩa là Cần Tức; Cần là siêng năng tu tập theo đạo pháp; Tức bài trừ bỏ những hành động

Ác.

Nếu đã phạm bốn giới trọng, tuy là xuất gia mà, hoàn toàn mất hết tư cách của người xuất gia.

• Trong bốn giới trọng chỉ giới Dâm đã phạm mà quyết

ăn năn thì cho phép làm Sa Di.

Trong Tăng đoàn, Phật quy định, nếu có người phạm trọng giới, liền trục xuất khỏi tăng Đoàn, cởi bỏ tư cách Xuất Gia của người ấy. Không những không còn là Tỳ Kheo mà cả Sa Di cũng thế. Đã phạm trọng giới tức là đọa lạc. Nhưng nếu phạm giới Dâm mà phát giác ngay với Tâm sanh vô cùng xấu hổ với mình với người, tha thiết không rời khỏi Tăng đoàn thì được phép làm Sa Di mà vẫn thọ trì giới Tỳ Kheo. Song bất luận thế nào, đời này cũng không thể đắc Đạo, chứng Thánh quả được.

Giới còn lại, nếu phạm phải thông qua Sám Hối.

餘 戒 輕 或 重, Dư giới khinh hoặc trọng, 犯 者 勿 覆 藏, Phạm giả vật phú tàng, 出 罪 還 清 淨, Xuất tội hoàn thanh tịnh, 不 悔 得 安 樂. Bất hối đắc an lạc.

Các giới Nặng, Nhẹ khác, Người phạm chớ che giấu, Sám hối được thanh tịnh, Sửa tội được an lạc.

• Phạm các giới Nặng, nhẹ khác phải sám hối như pháp quy định.

o Phạm các giới khác phải sám hối đúng pháp.

Ngoại trừ bốn giới cực trọng thì không cho phép sám hối (không chấp nhận ở lại trong Tăng đoàn dù có sám hối); phạm những giới còn lại hoặc nặng hoặc nhẹ đều phải sám hối đúng pháp. Nặng và Nhẹ cũng có nhiều loại.

• Nhẹ nhất thì chỉ cần chính mình sanh tâm tàm quý chính mình tự trách những sai phạm ấy, là được.

• Có giới khi vi phạm phải đối diện với một vị Tỳ Kheo nói rõ những lỗi lầm mới được thanh tịnh.

• Phạm giới nghiêm trọng thì cần ở trước hai mươi vị Tỳ Kheo thanh tịnh để sám hối, mới được giải tội. Tóm lại, những giới, nếu vi phạm, có thể sám hối thì phải sám hối.

o Phạm giới không được che giấu, không được trốn

tránh. Có một điểm yếu với người phạm giới là không được che giấu tội lỗi của chính mình.

• Sám hối là trình bày những lỗi lầm.

Sám hối là cầu xin sự tha thứ và chấp nhận, đem lỗi lầm chính mình phạm phải trình bày ra hết.

• Che giấu lỗi lầm tăng thêm sai trái. Nếu phạm giới mà còn sợ người biết, trong tâm cố ý che giấu; như thế thì không còn có cách nào để thanh tịnh.

Dựa vào pháp Phật mà nói: Ai không mắc lỗi lầm? Hoặc nặng hoặc nhẹ; mọi người đều không tránh khỏi sai lầm. Cốt yếu là có sanh tâm hỗ thẹn hay không, quyết sám hối là tốt rồi. Đây chính là ý mà nhà Nho nói: 過 則 勿 憚 改: Quá tắc vật đạn cải: Phạm lỗi lầm chớ có sợ sửa sai. Đã phạm giới mà còn che giấu thì lỗi lầm càng ngày càng nặng. Hầu hết mọi người, ban đầu phạm tội nhỏ mà không sám hối, tiếp tục vi phạm thêm lên; lâu dần không còn biết hỗ thẹn, dẫn đến phạm giới cực trọng.

Xin nêu ví dụ: Nếu giấu vật dơ bẩn, độc hại trong cái vò, rồi đem cái vò ấy đổ hết ra và phơi dưới ánh nắng mặt trời; cái vò sẽ sạch sẽ hoàn toàn. Ngược lại, nếu đậy nắp kín lại, sợ khí độc, dơ bẩn bay ra ngoài. Như thế vò không thể sạch được mà còn, mỗi ngày mỗi hôi thối thêm.

Nguyên nhân Phật chế ra giới luật, đối với việc phạm trọng giới mà còn che giấu thì tội người ấy càng nặng hơn.

• Nêu tội thích đáng để bảo trì sự thanh tịnh của Tăng

Đoàn.

Đồng thời, hễ có Tỳ Kheo có tâm hỗ thẹn, có tâm từ bi thấy được bạn đồng học, sư trưởng, đệ tử phạm tội nên khuyên nhủ họ sám hối. Nếu không nghe theo thì hãy công khai tội lỗi của họ ra trước đại chúng (nhưng cũng cần phải có thời gian thích hợp). Được vậy mới giúp người ấy hướng thiện, mới giữ được sự thanh tịnh của Tăng đoàn. Ở trong Tăng đoàn, không được che giấu tội lỗi cho nhau, rồi lầm tưởng đó là sự đoàn kết đáng trân trọng.

• Sám hối được thanh tịnh, sửa tội được an lạc. o Sám hối được thanh tịnh.

Phật chế sám hối là phương pháp duy nhất. Nếu dựa vào pháp mà sám hối thì gọi là Xuất Tội, giống như đã mãn tội hình vậy. Đã ra khỏi tội thì giới thể trở lại thanh tịnh, phục hồi Tăng cách thanh tịnh. Một khi sám hối tội lỗi đã được thanh tịnh rồi, huynh đệ cùng tu không được nhắc lại những sai phạm cũ của người đó để châm chọc, đã kích. Nếu điều ấy xảy ra thì đã phạm giới luật.

o Bàn về ý nghĩa Sám hối được thanh tịnh. Liên quan đến Sám hối được thanh tịnh, có hai ý nghĩa.

• Quy chế của Tăng đoàn nói Sám là Tịnh.

Hễ vi phạm quy chế của Tăng đoàn, nói chung là giới nhẹ, chỉ cần thẳng thắng bộc bạch, thừa nhận lỗi lầm thì coi như không có việc gì xảy ra.

• Bốn giới trọng đã nêu, tuy sám hối trở lại thanh tịnh

nhưng tội nghiệp vẫn còn.

Nếu vi phạm bốn trọng giới: Sát, Đạo, Dâm, Vọng không được nói sám hối xong không còn tội nghiệp.

• Phạm giới trọng thành tội, làm chướng ngại phát sanh điều thiện.

Phải biết rằng hành vi phạm trọng giới là rất nặng, không những ảnh hưởng đến đời sau từ hậu quả chiêu cảm mà, ở đời này, cũng chịu sức ảnh hưởng đó, làm cho sức mạnh của tâm thiện bị chướng ngại. Giống như người rơi vào xã hội đen thì phải chịu khống chế những luật lệ do nó đặt ra, không dễ thoát ra được.

• Sử dụng sức sám hối.

- Sám hối chân thành từ tâm thì không chướng ngại cho việc làm lành ở đời này mà còn huân tu được Định, Huệ.

Chân thành sám hối, tiêu trừ được tội nghiệp, có ảnh hưởng trong đời này, dường như hôm qua chết, hôm nay sống lại. Từ đây, tội ác quá khứ không trở lại làm trở ngại việc làm lành, không trở ngại cho việc huân tu Định, Huệ và có thể chứng ngộ, giải thoát; giống như mới sanh ra, cho nên gọi là thanh tịnh (trong veo: không còn tí vẩn đục), trở lại tư cách thanh tịnh của Tăng Sĩ. - Không biết sám hối, ác nghiệp làm chướng ngại cho việc

Tu tập và Làm Lành.

Nếu không biết sám hối, sự ảnh hưởng ác nghiệp ấy như vết thương rỉ máu trong lòng. Đêm khuya tự suy tư, khi lương tâm thức giấc, làm sao tránh khỏi sự cắn rứt ở trong lòng với vô cùng hối hận và nỗi thống khổ càng tăng thêm. Tất cả tâm trạng ấy trở thành chướng ngại trên bước đường tu tập và làm lành.

- Một khi đã sám hối rồi thì mới có sức mạnh và dũng cảm làm việc lành.

Vì vậy một khi đã sám hối thì có thể nói hết tâm tư của mình với mọi người, đương nhiên, tâm này sẽ thanh thản, không còn bị tội ác làm cho buồn lo, hối hận và tự nhiên, tâm cũng được an vui.

Nhà Nho nói: 君 子 有 過，則 人 皆 見 之: Quân tử hữu quá, tắc nhân giai kiến chi: Người quân tử có lỗi lầm thì ai ai cũng đều thấy. Còn nói: 君 子 坦 蕩 蕩: Quân tử thản đãng đãng: Tâm người quân tử yên bình rộng rãi. Đây là tâm không chứa tội, biểu hiện tâm thái an vui, sức mạnh, dũng cảm thực hành việc thiện lương.

o Giới của người xuất gia rất vi tế, người học phải nghiên

cứu, tìm tòi rộng rãi về Luật, mới thấu rõ pháp môn:

Khai, Giá, Trì, Phạm, Hoàn Xuất, Hoàn Tịnh.

Nương theo Giới, Hướng đến Định.

An trụ trong Tịnh Giới.

能 持 於 淨 戒, Năng trì ư tịnh giới, 三 業 咸 清 淨. Tam nghiệp hàm thanh tịnh. Giữ gìn giới trong sạch, Ba nghiệp đều thanh tịnh. • Hành trì giới Luật là phương tiện trước khi tu Định. Hai câu kệ tụng trên, bàn về ý nghĩa cũng là điều mà Phật tử tại gia nên học tập; nhưng theo sự tướng mà nói thì đặc biệt, Phật nói vì đệ tử xuất gia. Đây là tư lương cần thiết cho con đường xuất thế; ly dục (Tư: giúp đỡ. Lương là lương thực. Thức ăn phước trí giúp đỡ người tu hành trên đường đạo). Chú trọng ở Giới Hạnh làm phương tiện để tu Thiền

Định. • Giữ giới khiến cho ba nghiệp thanh tịnh để phát sanh các pháp lành.

o Giữ giới thanh tịnh là gốc của các công đức Lành.

Có bảy chúng đệ tử Tại gia và Xuất gia tu học ở trong đạo Xuất thế. Trước hết, phải an trú trong Tịnh Giới, lấy Tịnh Giới làm căn bổn. Đối với Giới đã giữ được thanh tịnh thì ba nghiệp Thân, Khẩu, Ý đều được thanh tịnh. Nhờ vậy mới có thể phát sanh chứng được tất cả công đức Thế và Xuất thế gian.

Như kinh Di Giáo nói:

若 能 人 持 淨 戒，是 則 能 有 善 法；若 無 淨 戒，諸 善 功 德 皆 不 得 生: Nhược nhân năng trì tịnh giới, thị tắc năng hữu thiện pháp: Nhược vô Tịnh giới, chư thiện công đức giai bất đắc sanh: Nếu ai giữ giới thanh tịnh thì người ấy có được pháp lành; Nếu không giữ giới thanh tịnh thì các công đức lành không thể sanh được.

o Sinh hoạt hàng ngày, dù giới khinh hay trọng đều phải

gìn giữ nghiêm ngặt.

Nếu theo giới Cụ Túc Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni mà nói thì cần phải:

• Giới biệt giải thoạt đã thọ phải giữ gìn kỹ lưỡng; nếu đã phạm, không được che giấu, phải sanh tâm hỗ thẹn, sám hối đúng như pháp.

• Đối với những quy tắc Phật chế định thì Đi, Đứng, Nằm, Ngồi phải đúng Oai Nghi; ăn; mặc phải giữ đúng quy định; tôn trọng sư Trưởng; giúp đỡ người bệnh; nghe pháp; tu Thiền Định; tất cả hạnh lành. Những quy chế này đều phải học tập đúng pháp, làm đúng theo những quy định của Giới Luật; còn phải phù hợp với thế gian thì mới tránh khỏi những bậc chánh nhân, quân tử trong xã hội hay những bậc cao Tăng, đại đức trong Tăng đoàn quở trách. • Không nên đến những nơi ca múa, hát xướng, mại dâm, ăn nhậu, cơ quan chính trị; vì những nơi này dễ sanh Tâm Hành bất tịnh. • Đây là những tội nhỏ cũng không nên xem thường mà phải gìn giữ cẩn trọng.

Giữ gìn, học tập được như vậy thì an trú được ở trong Tịnh Giới, phát sanh tất cả công đức Lành.

Pháp tu có bốn điều.

密 護 於 根 門, Mật hộ ư căn môn, 飲 食 知 節 量, Ẩm thực tri tiết lượng, 勤 修 寤 瑜 伽, Cần tu ngụ Du Già, 依 正 知 而 住. Y chánh tri nhi trụ, Giữ chặt các căn môn, Ăn, uống biết điều độ, Siêng tu tỉnh Du Già, Nương chánh tri mà trụ.

• Bốn điều pháp tu trong sanh hoạt hàng ngày. Ở đây tổng họp có bốn điều pháp tu.

• Nêu lên bốn điều.

o Giữ gìn kỹ các căn.

Giữ chặt các căn môn chính là Chế phục Tâm và năm căn ở trong Kinh Di Giáo. • Ý nghĩa căn môn. Sáu căn: Mắt, Tai, Mũi, Lưỡi, Thân, Ý. Đó là cửa ngõ nhận thức, cũng là sáu thức, nơi giặc đi vào cướp mất công đức, cho nên gọi là Căn Môn. Năm Căn thì Thấy Sắc, Nghe Tiếng, Ngữi Mùi, Xúc Giác. Ý căn thì biết tất cả Pháp, trong sáu căn, nó là chủ yếu.

• Phương pháp giữ gìn các căn.

• Giữ chặt các căn như người giữ cửa.

Trong sanh hoạt hàng ngày của chúng ta, không ngoài việc thấy Sắc, nghe Tiếng… biết Pháp từ các căn. Nhưng căn này cần phải giữ gìn nghiêm ngặt, giống như người giữ cửa. Khi thấy gà, chó xông vào, kẻ trộm lẻn vô, lập tức ngăn chặn lại hoặc đuổi ra ngay. • Thủ tướng (mắc vào Tướng) liền chạy theo phiền não.

Hầu hết mọi người, khi thấy Sắc, Nghe Tiếng… đều mắc vào Tướng. Nếu vừa ý thì sẽ mắc vào Tướng, phát sanh Tham Dục…; không vừa ý thì cũng mắc vào tướng, phát sanh Sân Hận… thì không thể khống chế Tự Tâm, rồi trôi lăn theo Phiền Não, rồi tạo nghiệp, rồi đọa lạc; giống như trâu hoang giẫm đạp, phá nát lúa mạ còn non.

• Với Chánh Tri, Chánh Niệm thì không bị phiền não xoay chuyển. Nguyên nhân hiện giờ thấy Sắc, nghe Tiếng, cốt là giữ chặt các căn. Đây hoàn toàn không phải là không thấy Sắc, không nghe tiếng; nhưng mà, ngay khi Thấy, Nghe sắc tiếng ấy phải giữ được Tâm không chạy theo sự xoay chuyển của Phiền Não; như thấy sắc đẹp mà không khởi lên ý dục vọng; như thấy tiền của mà không sanh tâm muốn chiếm đoạt. Đây chính là nhờ có Chánh Tri, Chánh Niệm mới được.

- Ý nghĩa Chánh Tri, Chánh Niệm.

Đối với cảnh giới ngoại tại hoặc cảnh giới nội tâm, phải nhận thức chính xác tánh nguy hiểm của nó là tốt, là xấu thì gọi là Chánh Tri.

Đối với Chánh Tri luôn luôn cảnh giác, luôn luôn lưu ý thì gọi là Chánh Niệm.

- Sai trái là do không có Chánh Tri, Chánh Niệm.

Nếu không có Chánh Tri, đối với ngoại cảnh trước mắt, Tâm xoay chuyển theo phiền não, nhận giặc làm cha, niềm nở đón tiếp thì làm sao chế phục được giặc cướp mất công đức đây?

Nếu không có Chánh Niệm thì luôn luôn thiếu sót, lỗi lầm, giống như kẻ trộm vào nhà, khiên đi tủ lớn, tủ nhỏ; còn mình vẫn ngủ say, không biết gì. Thế thì làm sao chế phục được Phiền Não?

Phải cẩn thận, giữ chặt các căn thì mới ngăn chặn được Ác, chế phục được Ác dần dần; và Công Đức tăng trưởng từng ngày.

Nói về tu hành, mọi việc trong ngày, phải nổ lực hết sức từ chỗ này, ở đây.

o Ăn, Uống biết điều độ.

• Tánh quan trọng của việc Ăn, Uống.

Đối với chúng xuất gia, dựa vào thí chủ, dựa vào khất thực để sinh hoạt. Đây là điều đặc biệt quan trọng. Sống ở đời bị giới hạn bởi sinh lý nên ăn, uống là điều tất yếu, không còn cách nào khác. Vì vậy trong kinh Phật có nói: 一 切 眾 生 皆 依 食 住: Nhất thiết chúng sanh giai y thực trụ: Tất cả chúng sanh nhờ ăn mà sống còn.

• Đối với Ăn, Uống cần có suy nghĩ.

Nhưng nhờ vào thí chủ mà sống còn nên khi ăn uống nên suy nghĩ thấu đáo.

Ăn, uống là để duy trì sự sống, đó là điều cần thiết không thể vì ngon miệng mà đắm đuối. Khi thức ăn rơi xuống khỏi yết hầu, thì còn gì là ngon?

Người tu tại gia, vì tìm tòi, thủ đắc, bảo tồn vật chất nên phát sanh vô vàn khổ nạn (nguyên nhân chiến tranh, hơn nữa, từ đây mà ra). Hiện tại, thí chủ vì phước đức mà bố thí, Tăng sĩ lại không cố gắng tu hành cho hoàn hảo để báo đền ân đức cho thí chủ sao?

• Mục đích của ăn uống.

Vì vậy, ăn, uống không phải vì tham đắm, cũng không phải vì béo tốt, tráng kiện, mà chính là nhu yếu duy trì dinh dưỡng; không để cho đói khát, khổ sở vì bệnh tật. Thân, Tâm có sức khỏe, mới tu hành được, hầu ra khỏi sanh, tử.

• Sai lầm là ăn, uống không biết độ lượng.

Nếu ăn, uống không biết độ lượng, tham cầu không chán; không những chỉ muốn quần áo đẹp đẽ, muốn thức ăn ngon lành; đối với thí chủ làm cho họ sanh tâm điên đảo, tâm ganh ghét, bực tức và phần nhiều sanh phiền não, sanh nghiệp ác.

Người tại gia, đối với sinh hoạt kinh tế còn phải biết tiết kiệm; hà huống đời sống của người xuất gia hoàn toàn dựa vào thí chủ o Siêng năng tỉnh Tu Du Già.

• Phương pháp tu có liên quan đến ngủ nghỉ.

• Ngủ nghỉ có tính tất yếu.

Vì sức khỏe nên thân tâm nghỉ ngơi, bổ dưỡng; nên phải bảo trì thân tâm; và nghỉ ngơi (ngủ nghỉ) là tất yếu. • Chia thời gian trong đêm để nghỉ ngơi:

- Đầu đêm, sau đêm thì kinh hành và tĩnh tọa.

Dựa vào quy chế của Phật.

Đầu đêm (lấy 6 thời trong một ngày đêm. Chia đêm ra 12 giờ; Đầu Đêm từ 6 giờ chiều đến 10 giờ).

Cuối đêm (từ 2 giờ Đêm đến 6 giờ), đệ tử Xuất gia đều thực tập Kinh Hành và Tĩnh Tọa.

- Giữa đêm siêng năng tu tĩnh giác Du Già. Giữa đêm từ (từ 10 giờ đêm đến 2 giờ sáng) lúc nên ngủ nghỉ nhưng siêng năng tu tỉnh giác Du Già.

Nói cách khác, ngay trong lúc ngủ nghỉ cũng tu tập pháp lành. + Ban đầu thân nằm nghiêng bên tay phải.

Đến giờ ngủ, trước rửa chân, sau nằm đúng pháp. Thân nằm nghiêng bên phải, chân trái đặt trên chân phải. Đây gọi nằm như sư tử, rất có lợi cho thân, tâm.

+ Kế tiếp nên để tư tưởng sáng suốt. Khi ngủ nghỉ nên để tư tưởng sáng suốt; tu tập thuần thục;

ngay cả trong giấc mơ cũng vậy, tợ như một vầng trăng vằng vặc. Như thế, trong giấc ngủ mới tránh khỏi hôn trầm; không những tĩnh giác dễ dàng, mà còn không mộng mị; dù có mộng cũng không phát sanh phiền não mà vẫn nhớ niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.

+ Có ngủ lâu thì cũng tiến tu Thiện Pháp. Trong khi chờ giấc ngủ đến cũng cần giữ gìn tỉnh giác, ngay cả trong giấc ngủ mơ vẫn cố gắng tiến tu pháp lành. Thói quen ngủ nghỉ như thế thì bồi bổ, thư giản cho thân, tâm rất hữu hiện. Chẳng những không gặp phải loạn động, mộng ảo, điên đảo; mà còn không lười biếng, đắm say trong ngủ nghỉ. • Nghỉ ngơi lúc nửa đêm. • Nêu lên lý thuyết khác nhau nửa đêm: Ngủ nghỉ và Tụng kinh.

- Phật dạy nửa đêm nên ngủ nghỉ, tu hạnh Đầu Đà cũng không ngoại lệ.

Phật dạy: Nửa đêm nên ngủ nghỉ để thân, tâm được nghỉ ngơi. Người tu hạnh Đầu Đà thường ngồi, không nằm mà thông thường nói là: 不 倒 單: Bất đảo đơn: Không ngã lưng xuống giường. Thật ra là không Nằm, chứ không phải là không Ngủ, mà chỉ là, cố gắng gìn giữ sự Tĩnh Giác thôi.

- Trong kinh Di Giáo nói: Nửa đêm tụng kinh:

夜 誦 經 以自 消 息，無 以 睡 眠 因 緣，令 一 生 空 過: Trung dạ tụng kinh dĩ tự tiêu tức, vô dĩ thùy miên nhân duyên, linh nhất sanh không quá: Nữa đêm tụng kinh chính là nghỉ ngơi, chớ có ngủ nghỉ, để cho một đời vô ích luống công.

• Dựa vào kinh luận: Nữa đêm ngủ nghỉ để thư giản.

Dựa vào sự hướng dẫn của tất cả kinh luận thì nửa đêm nên ngủ nghỉ để thư giản.

Lúc nửa đêm, Tịnh Tọa, nếu có hiện tượng hôn trầm (buồn ngủ), thì nên đứng lên, đi kinh hành. Nếu còn buồn ngủ thì phải dùng nước lạnh rửa mặt cho tỉnh táo; rồi tụng kinh hay đọc sách. Vì vậy, chớ hiểu lầm rằng: Nửa đêm đều phải tụng kinh, suốt đêm không cần ngủ nghỉ.

• Chọn lựa ý nghĩa trong kinh văn.

Đây cũng có thể là văn dịch quá vắn tắt là cho câu văn tối nghĩa; đưa việc tụng kinh ở đầu đêm (hay cuối đêm), thành dịch kinh ở nửa đêm.

Hoặc là tụng kinh để được nghỉ ngơi, chính là lúc ngủ mà Văn, Tư, Tu thuần thục lo Chánh Niệm không quên ý nghĩa của ba pháp này.

o Dựa vào Chánh Tri để an trụ.

Thường thì trong đời sống của người xuất gia, không kể là đi hay đến; vô ý nhìn thấy hay cố ý ngước xem; cho đến chi tiết co tay hay duỗi tay; đối với việc thọ trì, giữ gìn y bát; ăn uống, đi đứng, nằm ngồi, ngủ thức, nói năng, im lặng, giải lao, ngủ nghỉ… đều phải giữ gìn Chánh Tri.

Trong từng sanh hoạt, động tác, nên biết mình đang làm gì, đáng làm hay không, lúc nào đáng làm, lúc nào không, làm có tốt hay không. Nói chung, trong từng tình huống đều phải biết rõ thì sẽ không bị rơi vào sai lầm đáng tiếc.

Cốt yếu của việc Tu Học.

知 足 心 遠 離 Tri túc tâm viễn ly, 順 於 解 脫 乘 Thuận ư giải thoát thừa.

Tâm biết đủ, xa lìa, Thuận theo thừa Giải thoát.

• Đối với vật dục nên Biết đủ.

Tu học Đạo Xuất Thế, nên có sức Tùy hoàn cảnh để an ổn. Không nên mong nhiều, muốn nhiều, tục ngữ cũng nói: 人 到 無 求 品 自 高: Nhân đáo vô cầu phẩm tự cao: Người đạt đến Vô Cầu, phẩm hạnh tự cao.

Đối với y phục, ăn uống, thuốc men, vật dụng hàng ngày, có hay không tùy duyên. Đó là Biết Đủ.

Không những có nhiều, tâm ý mới thỏa mãn mà có ít hoặc là có những thứ không vừa ý cũng nên Biết Đủ. Đây là cách tu hành làm cho phiền não giảm thiểu dần, tâm cũng dần an lạc. • Đối với nhân sự nên xa lánh. o Không thể xa lánh thì tăng thêm Ái Nhiễm.

Con người không thể tách rời cộng đồng, có cộng đồng mới có sự liên quan với con người (nhân sự). Nếu vui vẻ chuyện trò, ưa thích làm việc, và giao tiếp với nhiều người thì sẽ khó khăn cho việc xa lánh.

Có người suốt ngày chỉ biết quay cuồng với công việc. Có người tụ họp nói chuyện tán gẩu với người khác, “Nói chuyện vô bổ”, suốt ngày nói những việc như: vua chúa, trộm cướp, ăn uống, quần là áo lượt, gái làng chơi, các quốc gia, người nổi tiếng, chuyện thế gian, chuyện nhiều như sóng biển.

Tóm lại, những việc này đều làm cho tăng thêm ái nhiễm, chẳng thể xa lìa phiền tạp, hướng ngoại để ở yên một chỗ tu hành.

o Không chỉ Thân xa lánh, cần phải Tâm xa lánh.

Vì vậy cần có Tâm xa lánh, không ưa thích bàn luận việc đời, sự nghiệp thế gian, mới chuyên Tâm vào Phật pháp được.

Nói đến Viễn Ly (Xa Lánh) thông thường cho là xa lánh quần chúng, ở nơi vắng vẻ; hoặc là ở một mình (Độc Trú), giống như cách sống bế quan, không tiếp xúc với bất cứ ai. Nhưng quan trọng là ở Tâm Xa Lánh; tâm không xa lánh được, dù có ở lều tranh, cửa đóng then cài cũng đều vô ích. Ngày xưa ở Trung Quốc cũng như Việt Nam ta thấy có cách tu bế quan, ở một mình; có chút ít tinh thần khác lạ; có người mượn cớ vì bệnh duyên, nữa đường dang dở. Những người này đều do Tâm không viễn ly, nên không đủ sức vượt qua được đời sống tu hành vắng vẻ. Như thế thì làm sao giải thoát sanh tử đây?

• Biết đủ, xa lánh năm dục để hướng đến Giải Thoát.

Nguyên nhân, đối với vật dục, cần Biết Đủ, đối với việc đời nên Tâm xa lánh. Được như vậy mới mong thuận theo pháp môn Tam Thừa Giải Thoát, hướng về Đạo quả Xuất thế

Giải thoát. Kết luận phần trước, mở ý phần sau. 此 能 淨尸 羅 Thử năng tịnh Thi La 亦 是 定 方 便 Diệc thị Định phương tiện. Thanh tịnh Thi La này, Là phương tiện để Định. • Nương Giới sanh Định.

Đây là kết luận phần trước, mở ý phần sau; hiện tại phải nương vào Giới tăng trưởng học. Tăng trưởng học chính là Định Học tăng trưởng.

o Sáu loại pháp Tu làm cho Giới Học thanh tịnh.

Trên đã nói: Giữ kỷ các Căn, Ăn uống điều độ, Ngủ thức theo Du Già, Chánh Tri để an trụ, tri túc, viễn ly đều có thể làm cho Thi La thanh tịnh. Hành trì được như vậy thì Giới Học thanh tịnh đúng như pháp.

o Chớ xem thường quy tắc sinh hoạt hàng ngày.

Tuy Giới lấy Sát, Đạo, Dâm, Vọng làm gốc; nhưng trong sanh hoạt hàng ngày nếu mà tham cầu Ăn uống, đắm say trong Ngủ nghỉ, không thể giữ gìn các Căn, không biết mình đã làm gì; đối với Vật Dục chưa bao giờ biết đủ; đối với Nhân Sự chẳng có ý Xa Lánh. Như thế; chắc chắn Phiền Não sẽ nhiều thêm, dẫn đến phạm Giới, làm Ác. Cho nên Phật chế Giới Luật, không những nghiêm trì Giới Tánh, mà còn, ứng dụng vào sanh hoạt hàng ngày, vào quy tắc của đoàn thể, vào oai nghi trong từng cử chỉ. Tất cả sinh hoạt đều áp dụng quy tắc đúng như Pháp mà Phật đã định. Như vậy, nguyên nhân phạm giới sẽ giảm thiểu hay tức thì cảnh giác, phòng hộ nếu xảy ra ở hiện tại. Được thế, tự nhiên có thể đạt đến thanh tịnh về Giới pháp. Vì vậy, nói đến Giới học, chớ có xem thường sanh hoạt hàng ngày như ăn, uống…, đừng cho rằng không có quan hệ gì!

• Giới thanh tịnh thì có khả năng tu Định. o Giới học thanh tịnh là phương tiện của Định học.

Với giới học thanh tịnh này cũng là phương tiện của Định học.

Đây là cơ sở đầy đủ cho việc tu Định, cũng có thể nói đây là công tác chuẩn bị cho việc tu Định.

• Dẫn kinh chứng minh.

Kinh có nói: 戒 淨 便 得 無（熱 惱 追）悔；無 悔 故 歡；歡 故 生 喜；由 心 喜 故，身 得 輕 安；身 輕 安 故，便 受 勝 樂；樂 故 心 定. Giới tịnh tiện đắc vô (nhiệt não truy) hối; Vô hối cố hoan; Hoan cố sanh hỷ; Do tâm hỷ cố; Thân đắc khinh an; Thân khinh an cố; Tiện thọ thắng lạc; Lạc cố tâm định: Giữ Giới thanh tịnh thì được không Hối Hận (sự truy đuổi của nóng nảy, não phiền);

Không hối hận nên Mừng (Hoan); Mừng nên sanh Vui (Hỷ);

Do Tâm vui nên Thân được Nhẹ nhàng, An Ổn (Khinh An)

thân khinh an nên liền được Niềm Vui vượt trội (Thắng Lạc); Có niềm Vui Thù Thắng vì Tâm Định. Đây chính là Trì Giới Thanh Tịnh thì, chắc chắn, Tâm An, Thấu Lý; tự nhiên tùy thuận được với mọi hoàn cảnh và hướng về Định Học. • Giải nghĩa. Nếu theo sinh hoạt hàng ngày đúng như pháp thì nói rằng không nên mong muốn cao lương, mỹ vị; ăn uống quá độ; không nên đắm say ngủ nghỉ; mơ màng suốt ngày; lúc nào cũng giữ gìn các Căn; hiểu đúng hành động. Đây là cách trừ khử những chướng ngại cho việc Tu Định.

Cho nên khi Giới Thanh Tịnh thì: “Ngủ an lạc, Thức an lạc, lìa xa tất cả não nhiệt trong Tâm”; “Không còn sợ hãi, Tâm lìa hoảng hốt”. Thân, Tâm hoàn toàn ở trong an lạc, vắng lặng, càng giúp thêm cho việc Tu Định Học, tự nhiên hợp với Lý Tánh rõ ràng nên dễ Tu dễ Chứng.