Thành Phật Chi Đạo

THÀNH PHẬT CHI ĐẠO

Trước tác: Pháp Sư ẤN THUẬN Hiệu đính Bản Việt: Tỳ Kheo Thích Đồng Tịnh

CON ĐƯỜNG dẫn đến THÀNH PHẬT

Việt dịch : Cư sĩ Lê Hồng Sơn Quyển 1

CON ĐƯỜNG dẫn đến THÀNH PHẬT

Kính dâng Giác linh nhị vị Hòa Thượng:

Giám Đốc: Thích Thiện Hòa Phó Giám Đốc: Thích Thiện Hoa Phật Học Đường Nam Việt, Chùa Ấn Quang, 243 đường Sư Vạn Hạnh Quận 10, Tp. Sài Gòn (Nay Quận 5, Tp Hồ Chí Minh)

LỜI TỰA

Hiện nay đạo Phật ngày càng được chú ý trên khắp thế giới. Nhiều hội Phật học và nhóm học Phật đã ra đời và ngày càng có nhiều sách viết về phương pháp tu học đã được giới thiệu. Đạo Phật là đạo của Trí Tuệ, không phải chỉ của đức tin. Cho nên, sự giác ngộ chân chánh hay giáo huấn tu tập đều thông qua Trí Tuệ. Do sự thích nghi ngẫu nhiên hợp lý và tự do lựa chọn, Phật pháp trong quá trình truyền bá có thể nói là nội dung vô cùng phong phú và muôn màu muôn vẻ. Tuy nhiên, một điều đáng tiếc là hầu hết các nội dung được trình bày vẫn chưa rõ ràng, súc tích và có hướng đi cụ thể.

Trong bộ sách này, Đại sư Ấn Thuận đã bàn đến hầu hết những giáo lí căn bản của đạo Phật. Chủ đạo là nói về Ngũ Thừa Phật Giáo: Nhân Thừa, Thiên Thừa, Thanh Văn và Duyên Giác Thừa, Bồ Tát Thừa, Phật Thừa.

Kế tiếp đó, Ngài giới thiệu và giảng giải những phương pháp thực hành rõ ràng, về ngôi vị chứng đắc cụ thể và sự tương quan giữa Phật giáo và nhân gian.

Đây có thể nói là một cẩm nang xuất sắc về các giai đoạn học Phật trong Phật giáo Trung Quốc và Việt Nam. Tác phẩm có cấu trúc chặt chẽ, từng giai đoạn rõ ràng, phạm vi tuy rộng nhưng cô đọng, có khả năng diễn đạt ý cốt lõi của mỗi phương pháp tu học. Mặc dù con Người, Trời, và Nhị Thừa, Bồ Tát Thừa có những khía cạnh khác nhau, nhưng với tính chất tương tức, dung thông, các cảnh giới có thể kết nối với nhau từ thế giới này sang thế giới khác, và thậm chí đến sự viên mãn tối thượng của Phật quả.

Với bản dịch này, chúng tôi đã cố gắng hết mức theo sát nguyên văn và làm cho lời dịch dễ hiểu. Nhưng có một giới hạn cho sự giản dị hóa mà nếu vượt qua chúng ta sẽ dễ đánh mất ý nghĩa đặc biệt mà ngài Ấn Thuận Đại sư muốn truyền dạy. Chúng tôi đã cẩn thận ghi lại những lời lẽ chính đáng của tác giả thay vì một lối dịch thoát ý có thể dễ hiểu hơn nhưng lại dễ rơi vào lỗi uốn cong ý nghĩa. Chúng tôi hi vọng bộ sách này, nếu phù hợp với căn cơ trình độ của mỗi người mà thấy được phần nào lợi ích từ bộ sách để có thể vận dụng được vào sự tu tập, có nhiều kết quả tốt, rồi chia sẻ lại cho nhiều người cùng thực hành, tu tập và cảm nhận được sự an lạc nhằm tạo ra nguồn phước báu to lớn cho tự thân thì đó là sự thành công của bộ sách. Công đức còn lại, xin hồi hướng cho Pháp giới chúng sanh, để nhân ra khắp nơi cùng cộng hưởng.

Chúng tôi rất mong được sự góp ý chân thành của các bậc cao minh và các vị học Phật, để mọi điều tốt được nhân lên, mọi điều chưa tốt được khắc phục hầu cho lợi lạc tất cả chúng sanh.

Đà Nẵng, 10-2 (Nhuận)- Quý Mão Phật Lịch 2567.

Tỳ Kheo Thích Đồng Tịnh Kính đề.

CHƯƠNG 1: QUY Y TAM BẢO

• Tất cả pháp môn đều là con đường đi đến thành Phật. • Học Phật là để thành Phật.

Học Phật là học tập theo Phật. Chúng ta lấy Phật làm lý tưởng, lấy Phật làm gương mẫu, luôn luôn học tập theo Phật. Nếu đi đến bình đẳng như Phật, đó chính là thành Phật.

• Tu học để thành Phật phải có phương pháp hướng dẫn

đúng đắn.

Phật là vị thánh tột bậc đại giác, đại bi, công đức tròn đầy. Kẻ phàm phu vô trí bạc phước muốn theo tu tập để đến được quả Phật tột bậc như thế rất khó khăn, nên việc tu học này cần có phương pháp và tuân thủ đúng đắn chánh đạo mới có thể từ từ đi đến Phật quả được. Vì vậy, phát tâm học Phật phải đúng pháp môn, đúng chánh đạo. Pháp môn, chánh đạo tu tập để thành Phật ấy chính là Con Đường Đi Đến Thành

Phật.

• Tất cả con đường, đều là pháp môn tu tập dẫn đến

Thành Phật.

Phật pháp thích ứng với những căn tính khác nhau, cho nên có rất nhiều con Đường, nào: Phước đức, Trí Tuệ, Khó đi, Dễ đi, Thế gian, Xuất thế gian, Thanh Văn, Bồ Tát…

Nhưng rốt cuộc đều không có hai mà tất cả đều là Phương Pháp Thành Phật; đều là “Khiến cho chúng sanh Khai, Thị, Ngộ, Nhập Tri Kiến của Phật”; cho nên nói: Chỉ có một con đường thanh tịnh, chỉ có một vị giải thoát; “Phương tiện thì nhiều phương pháp tu tập, trở về không có hai đường. Giống như muôn sông ngàn suối đều xuất phát từ lòng đất và điều đổ ra biển cả” .

• Dẫn kinh để chứng minh.

Tất cả phương pháp đều là con đường dẫn đến thành Phật, cho nên trong kinh A Hàm, kinh Pháp Hoa gọi Pháp của Phật là Con Đường dẫn đến Nhất Thừa hay Phật thừa. • Quy y Tam Bảo mới vào được cửa Phật.

Tam Bảo là cương yếu của Phật pháp. Quy y Tam Bảo là cơ sở ban đầu đi vào cửa Phật. Công đức của Tam Bảo thật là vô lượng, vô biên, không thể nghĩ bàn. Vì vậy, phát tâm học Phật, trước hết phải Quy Y Tam Bảo: Trở Về Nương Tựa

Ba Ngôi Báu.

1.1. Tâm trạng khi quy y.

有 海 無 边 际, 世 间 多 懮 苦, Hữu hải vô biên tế, Thế gian đa ưu khổ, 流 转 起 还 沒, Lưu chuyển khởi hoàn một, 何 处 是 依 怙. Hà xứ thị y hỗ.

Biến lớn không bờ bến, Thế gian nhiều khổ đau, Trôi nỗi hụp lặn hoài, Biết nương tựa nơi đâu.

• Với tâm khẩn thiết cầu cứu mới có được công đức quy

y trọn vẹn. Quy Y phải có thành tâm hướng về, nương tựa. Như người rơi vào biển cả, theo sóng bềnh bồng, bốn phía mịt mờ. Trong cảnh mấp mé sống chết, thấy được bó cỏ chập chờn trên mặt nước, dường như bàn tay đưa ra cứu vớt, nghe được tiếng chim kêu gió thổi, dường như tiếng kêu cứu ầm vang, tâm trạng mong muốn cứu giúp còn tha thiết hơn vạn phần. Có thể nói, lúc ấy, chỉ còn biết van xin được cứu sống. Giá mà có chiếc thuyền đi qua, quăng cho sợi dây hay phao cứu sinh thì tay liền nắm lấy, có cố sức leo lên thuyền không?

Thành khẩn mong muốn Quy Y cũng giống như người rơi xuống biển cả, muốn được cứu sống vậy. Như thế, công đức mầu nhiệm của sự Quy Y mới thành tựu hoàn toàn.

• Trôi nổi trong biển khổ ví như cái khổ của sống chết

trong sáu nẻo luân hồi.

Đời sống hiện tại ví như biển khổ nhấp nhô sóng dữ.

o Sinh mạng loài hữu tình trôi nổi trong biển cả mênh

mông.

Thế gian lấy chúng sanh làm gốc, là loài có tình thức, có sinh mạng; là nơi tồn tại thật sự, cho nên kinh Phật gọi chúng sanh là Hữu (Bhava)

Mỗi chúng sanh, trong quá khứ, đã sanh đi sanh lại nhiều lần.

Kiếp trước đã không ra khỏi sanh tử; kiếp sau lại sanh tiếp theo, vô cùng.

Sinh mạng trôi nổi của chúng sanh (Hữu) tiếp nối không dừng như biển cả mịt mờ, không bờ bến.

Đời sống hiện tại này chẳng hơn gì một con sóng bập bềnh trong biển cả.

o Chúng sanh trôi nổi, hụp lặn, đau khổ ở thế gian.

Từ quá khứ đến hiện tại, khổ nhiều, vui ít; vui hết, khổ đến; đúng là khổ đau thật nhiều. Cho nên, Phật nói là “Ưu, bi, não khổ thuần đại khổ tụ”: Cuộc đời tập trung toàn là lo âu, buồn, đau, khổ não.

Chúng sanh ở thế gian lo âu, đau khổ vô cùng, tợ dòng nước xoáy tròn trong biển cả. Rồi chợt sanh làm trời, làm người; chợt đoạ địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ. Lên xuống chìm nổi, xoay vần không ngừng. Đây là sự trôi lăn trong biển khổ của chúng sanh mà không có bi ai, đau đớn nào so sánh cho bằng.

• Kêu cứu khẩn thiết, tìm cầu sự nương tựa.

Nhân loại dường như rơi vào trong biển lớn, theo sóng bập bềnh, bốn phía mờ mịt, nhưng đâu còn biết kêu cứu sự giúp đỡ nào đây.

Chúng sanh hụp lặn trong biển sanh tử, sao không cầu cứu sự giúp đỡ; tìm tòi sự tự tại, giải thoát; đến bờ bên kia vậy! Muốn đến được nơi ấy, phải thành tâm mong cầu Quy Y, cứu giúp, khẩn thiết thì tự nhiên phát sanh.

Nhưng mà, chỗ nào là nơi Quy Y đúng nhất; chỗ nào là nơi

Nương Tựa đúng nhất đây?

Tóm lại, không thể nắm bừa một bó cỏ bập bềnh trên mặt nước làm phao cứu sinh.

1.2. Đối Tượng Quy Y.

1.2.1. Chẳng phải là nơi Quy Y.

1.2.1.1. Vui thú ở thế gian. 積 聚 皆 銷 散, 崇 高 必 墮 落, Tích tụ giai tiêu tán, Sùng cao tất đoạ lạc, 合 會 要 當 離, 有 生 無 不 死, 國 家 治 還 亂, Hợp hội yếu đương ly, Hữu sanh vô bất tử, Quốc gia trị hoàn loạn, 器 界 成 復 毀, Khí giới thành phục huỷ, 世 間 諸 可 樂, Thế gian chư khả lạc, 無 事 可 依 怙. Vô sự khả y hỗ.

Giàu sang rồi tiêu tan, Danh vọng sẽ luỵ tàn, Sum vầy ắt chia xa, Có sống sao không chết. Thanh bình đến loạn lạc, Vũ trụ thành lại huỷ. Thế gian có gì vui, Không đâu nương tựa cả. • Say mê cuộc đời không cần Quy Y.

Có người không biết mong cầu Quy Y. Có người mong cầu Quy Y lại lầm lạc tà sư, ngoại đạo. Vì sao không mong cầu Quy Y? Tâm trạng mê đắm trần thế không còn biết gì và cho là có ý nghĩa nhất. Đợi đến khi biến cố tới chân mới tỉnh lại thì đau buồn thất vọng ập đến, cứu vãn đâu còn kịp nữa!

• Xin nêu ra sáu thứ say mê hiện có:

o Tài sản tom góp rồi tiêu tan • Lấy tài sản làm chỗ dựa.

Có nhiều người lấy kinh tế làm số một, có tiền là có tất cả; thậm chí nói: “Có tiền mua tiên cũng được”.

• Phân tích: Tài sản không phải là chỗ đáng nương tựa. • Tài sản là của chung năm nhà.

Tài sản là của chung của năm nhà, không thể một mình làm chủ được. Không cần nói giàu có đến mức nào, nhưng tài sản cuối cùng phải tiêu tan. Không cần đề cập đến những người không biết kinh doanh thì tiền của đã lãng phí hơn phân nửa. Tiền của của một người còn không thể làm chủ được; cho nên Phật nói:“Của chung năm nhà”: Thuỷ tai, hoả hoạn, đạo tặc, vua ác, con oan nghiệt. Tài sản, chớp mắt, hoá thành không.

• Tài sản có bản chất khổ đau và khó giữ được.

Gom góp tài sản không những không thể kinh doanh và bảo tồn mà còn đẫn đến vô vàn lo âu và đau khổ. Có khi nó là nguyên nhân trực tiếp gây ra tại nạn, khổ đau; cho nên Đức Phật đã nói đạo tặc, ác vương là có thật. Tài sản vốn đem lại nhiều lo âu, đau khổ và không có cách nào giữ gìn. Sao lại có thể nói: có tiền là có tất cả ư? o Danh lợi ngút trời rồi tủi nhục. • Nương tựa vào danh lợi và quyền thế.

Tôn sùng danh lợi và quyền thế. Tham đắm lợi quyền. Khi còn tại vị quát mây hét gió, thoả lòng vừa ý; hầu như tất cả đều do khí khái của ta đây. • Phân tích thì quyền và lợi không thể dựa vào.

Tuy nhiên, cuộc đời thì phải có lúc thịnh, lúc suy.

• Căn cứ lịch sử, chứng minh rõ ràng điều này là hiển nhiên.

Ví dụ như Hitler hay Stalin, họ đều vô cùng thịnh trị trong thời đại của mình, nhưng kết cục cuối cùng cũng không thoát khỏi sự suy vong.

• Dựa vào truyền thuyết Phật giáo:

Sau khi chết, hơi ấm còn ở đỉnh đầu thì thần thức người chết sanh lên làm trời Đế Thích. Trong truyện ký Phật Giáo nói: Người chết rồi, ở đỉnh đầu còn nóng thì thần thức sanh lên cõi trời Đao Lợi. Khi phước đức không còn thì đoạ xuống nhân gian, không tránh khỏi ưu khổ và chết. Ở địa vị này là chủ tể của trời đất, là cha của nhân loại, gọi là Đế Thích. Cuối cùng hết phước, cũng không tránh khỏi đầu thai vào bụng lừa, bụng ngựa. Danh tiếng ngất trời, địa vị cao sang, thật tế, cũng không đủ để nương tựa.

o Bà con, bạn hữu rồi cũng chia ly.

• Nương tựa vào người thân, bạn lành

Hoặc là cha mẹ, con cái, vợ chồng làm nên gia đình dư giả, ấm no. Hoặc trong trường học thầy trò, bạn học, đồng nghiệp tánh nết hợp nhau giúp đỡ lẫn nhau làm nên bạn hữu thâm tình. Con người là loài động vật có tính xã hội cao, có thể kết thân, bạn hiền, cùng chung hợp tác. Đó là một việc làm cực kỳ lý tưởng và an toàn nữa.

• Thân thuộc cũng không thể nương tựa.

Nhưng mà, từ thân yêu biến thành oan gia. Điều này tạm thời không nói đến. Cho dù, thân yêu, gần gũi đến đâu rồi cũng phải chia ly. Một ngày nào đó, sanh ly tử biệt cũng đến, lìa xa cha mẹ, xa cách vợ con; cô đơn thê thảm trên hình thành chiếc bóng; ai đoái hoài ai đây!

o Sanh tồn: có sanh phải có chết.

• Nương tựa vào sanh mạng của chính mình.

Kinh nghiệm cho chúng ta biết: Đã có sống thì phải có chết Chết là một sự thật, bất cứ nơi đâu vẫn là như thế; cơ thể con người đối với chính mình, hầu hết, dường như không hiểu hết về cái chết.

Sự sanh tồn có ý nghĩa nằm gọn trong vì danh vì lợi, tom góp, tranh giành tất cả về cho mình.

人 生 不 滿 百，常 有 千 歲 忧 • Nêu lên tính điên đảo về sự không biết chết. Miệng luôn nói đến chết, nhưng đối với việc làm, đối với con người, lại không hiểu biết tí xíu nào về cái chết.

Nhân sanh bất mãn bách, thường hữu thiên tuế ưu:

Đời người không tròn 100 năm, mà luôn lo sao sống được đến 1000 tuổi. Đây là tính điên đảo: suy tư về cái không

Chết. 不 死 之 覺 = 不 死 之 念 Bất tử chi giác = bất tử chi niệm: Không biết về cái chết, không nhớ về cái chết.

Tà kiến có: Sống mãi mãi và sống rất lâu đều do cái Bất Tử Kiến này mà ra. Nhưng anh(chị) có nghe nói, đúng là có

Cái Bất Tử không?

Bốn câu đầu trong bài kệ sau còn gọi là Tứ Phi Thường Kệ của Pháp Cú Thí Dụ:

常 者 皆 盡, Thường giả giai tận, 高 者 亦 墮, Cao giả diệc đọa, 合 會 有 離, Hợp giả hữu ly, 生 者 有 死. Sanh giả hữu tử.

Còn thì phải Hết, Cao ắt phải Rơi, Hợp thì có Tan, Sống thì có Chết.

o Quốc gia thanh bình rồi trở lại loạn lạc

• Nương tựa vào sự cường thịnh của quốc gia.

Quốc gia đối với chúng ta, có thể nói là người bảo hộ, an toàn. Sự cường thịnh, phồn vinh của quốc gia là sự an lạc và tự do của dân chúng có quan hệ rất mật thiết. Do đây có người cho rằng: Chỉ cần quốc gia giàu mạnh thì chúng ta liền có chỗ nương tựa an ổn.

• Phân tích quốc gia cũng chẳng phải là nơi nương cậy. Sự giàu mạnh của quốc gia, chưa chắc là nơi an vui của chính mình.

Không chỉ sự thành bại của phe đảng chính trị không hoàn toàn phản ánh trung thực mục tiêu của quốc gia hay sao? Mà quốc gia trực tiếp vào dòng lịch sử lúc trị, lúc loạn. Bình an, thạnh trị đó, rối loạn sau đó. Lịch sử trong nước và quốc tế đã chứng minh sự thật này, không còn nghi ngờ gì nữa. Cho nên, lấy quốc gia làm chỗ dựa nương là không đúng, không an toàn.

o Xã hội, thế giới thành tựu rồi hoại diệt

• Lấy xã hội văn minh làm ý nghĩa của đời người. Có người cho rằng: Con người là động vật văn minh có tính xã hội và liên quan trực tiếp của sự tiến bộ ấy. Đây chính là ý nghĩa chân chánh của loài người. Như thế mình còn ham muốn gì nữa, tìm tòi chỗ nương tựa, trở về phù phiếm nào nữa? Đây là cái thấy của đa số, chứ không phải cái thấy riêng lẻ của một người!

• Phân tích lấy xã hội làm ý nghĩa của đời người là ảo

tưởng. Sự tiến bộ của xã hội văn hoá, tạm thời, xem là ý nghĩa chân chánh của con người. Nhưng hoạt động của xã hội loài người còn dựa vào thế giới của nó cư trú (thế giới của chúng ta là quả địa cầu này) thì không thể lìa bỏ được. Mà địa cầu này đang ngưng tụ hình thành, rồi cũng sẽ huỷ diệt tiêu tan. Thành, hoại như vậy là một quá trình xoay vòng bất tận.

Xin thử ví dụ: Quả đất, một ngày nào đó, hoại diệt, lúc ấy, sự sống của nhân loại văn minh còn có ý nghĩa chân thật gì?

Lấy xã hội tiến bộ làm chuẩn mực cho ý nghĩa chính của đời người; đó mới là người ảo tưởng thật sự.

o Tóm lại, những cái vui của thế gian, không cái gì đáng

để nương cậy. Hầu hết, con người không thể hướng dẫn, tìm tòi, nhiệt tâm cho việc quy y của mình, đó là do lầm lẫn ý nghĩa trước mắt tầm thường. Vì hầu hết những người thế gian thường mê đắm những sự việc khoái lạc ở trên, nên sanh ra nhận thức sai lầm. Quả những việc ấy đã chứng minh: Không có một việc nào đáng để nương cậy. Hết thảy đều vô thường, không có gì an vui, sao lại có thể là chỗ nương cậy được? 1.2.1.2. Ngoại đạo. 鬼 神 好 凶 殺, Quỷ thần hảo hung sát, 欲 天 耽 諸 欲, Dục thiên đam chư dục, 獨 梵 依 慢 住, Độc Phạm y mạng trụ, 亦 非 歸 依 處. Diệc phi quy y xứ.

Quỷ thần hay giết người. Cõi Dục nhiều ham muốn, Đại Phạm tạm nương tựa Chẳng phải nơi Quy Y.

• Có người mong cầu quy y lại tin nhầm vào đối tượng

Quy Y.

Biết mong cầu quy y, nhưng lại bị lầm lạc bởi ngoại đạo, tà phái. Đối tượng của quy y không chỉ ỷ lại người khác thì cũng lấy người khác làm điển hình để bắt chước theo. Đó chính là loại tâm lý không tự giác, cũng là loại tâm lý bị huân tập. Vì vậy thật cẩn thận.

• Tóm tắt khuyết điểm do tin tưởng sai lầm về đối tượng quy y.

o Quỷ thần • Quỷ thần trong tôn giáo.

• Quan điểm quỷ thần của Trung Quốc:

Người chết thành quỷ, thần. Thần trời; thần đất; người chết thành quỷ, người chết có công đức thành thần.

Mỗi hiện tượng có thần khác nhau: thần mưa; thần gió; thần thổ địa; thần ngũ cốc…

Kinh Dịch nói: Sơn tinh, mộc quái. Tức là chỉ cho tinh khí của núi rừng, cây cối gọi là Ly My, Vọng Lượng; cô hồn là người chết không có ai cúng giỗ.

• Quỷ thần theo kinh Phật:

Quỷ là ngạ quỷ (quỷ đói). Thần là nói chung các trời do Bốn Đại Vương cai quản. Chủ yếu là Dạ Xoa, La Sát, Na Dà (rồng), Ma Hầu La Dà (thần rắn), Ca Lâu La (Kim Xí Điểu)…hoặc là Đại Lực Thần

Vương, hoặc là súc sinh cao đẳng. • Quỷ thần theo Thiên Chúa Giáo:

Ma quỷ theo Thiên Chúa Giáo là rồng lớn, rắn, linh hồn, thiên sứ có cánh giống người.

• Ưu, khuyết điểm của quỷ thần:

• Ưu điểm: Thỉnh thoảng giúp đỡ người. Những quỷ thần này có ít nhiều công đức, có chút ít thần lực, cũng có hướng thiện, bậc cao là phục dịch cho các trời. Một vài loài thấp hơn có thể giúp sức cho con người; cho nên được người sùng bái, khẩn cầu ban phước, diệt sạch tà ác; hoặc xin đừng làm hại. • Khuyết điểm: đạo đức không đủ, tánh nóng nảy, thích giết người.

Quỷ thần đều còn phiền não. Đó là tánh của chúng, có khi còn hơn cả con người; đặc biệt tánh sân hận và thích giết, làm tổn thương con người.

• Tai hoạ của việc sùng bái quỷ thần.

Chúng yêu cầu con người cung cấp, hy sinh máu, thịt, cho đến đòi hỏi hy sinh cả con người. Nếu con người không cung kính cúng dường hay mạo phạm chúng thì sẽ báo thù một cách tàn khốc, như cuồng phong, lụt lội; mưa tuyết, ôn dịch…

Nêu lên một vài bằng chứng.

Bọn xã hội đen, thế lực ác trong cuộc sống cũng tương tự như thế. Gặp khi bất hạnh, chúng cũng vung dao cứu giúp, bênh vực cho chúng ta. Nhưng tốt hơn hết nên xa lánh chúng, vì tánh khí của chúng bất thường, không lường trước được.

• Nên làm theo lời dạy của Đức Khổng Tử: Kính nhi

viễn chi.

Đức khổng tử là bậc vĩ nhân đã dạy: Quỷ thần kính mà nên xa. Đây là cách thông minh nhất để không rước hoạ vào thân.

o Đại thần: Trời cõi Dục

• Ý nghĩa của “Dục”.

Dục là năm dục vật chất: Sắc, Thinh, Hương, Vị, Xúc vi diệu và dục tánh nam, nữ.

Thiên (trời) có ý nghĩa là ánh sáng, nói chung về Thiên

Đế.

• Các chủng trời cõi Dục. Chủng loại trời cõi Dục: có sáu trời cõi Dục.

Thấp nhất là thiên chúng của Tứ Thiên Vương có tám bộ quỷ thần: Dạ Xoa, La Sát, Càn Thát Bà, Khẩn Na La, Cưu Bàn Đà, Tỳ Xá Thứ, Phú Đơn Na, Ca Sất Phú Đơn Na.

Tiếp đến là trời Đao Lợi (trời ba mươi ba), Dạ Ma, Đâu

Suất, Hoá Lạc, Tha Hoá Tự Tại.

Sáu trời này đều ham muốn vật chất, dâm dục nam nữ, cho nên gọi là Dục Thiên.

• Ưu, khuyết điểm của trời cõi Dục:

• Ưu điểm: Tôn trọng hoà bình, ham thích đạo đức.

Trời cõi dục và nhân loại có quan hệ mật thiết, phải kể đến là Thích Đế là Thích Đề Hoàn Nhân vua của trời Đạo Lợi. Tôn trọng hoà bình, ham thích đạo đức, mong muốn nhân loại tiến bộ. Mặc dù cai trị cõi trời này, nhưng thỉnh thoảng cũng phát động chiến tranh; tha thứ kẻ địch, không chủ trương giết hại. Đế Thích trở thành Đại Đế vương quốc có nhiều thần, thông qua quỷ thần thống trị nhân gian. Thiên nữ vây quanh; so với truyền thuyết của Trung Quốc về Ngọc Hoàng,

Thượng Đế rất gần.

• Khuyết điểm: đời sống xa hoa, phóng túng, mục nát.

So với các quỷ thần thì quỷ thần ở Dục thiên cao hơn nhiều; những khuyết điểm xuất phát từ đam mê các dục kể trên; ở trong sự hưởng thụ vật dục và dục tánh, không tránh khỏi xa hoa, phóng túng nên đời sống trở nên đắm say, mục nát. Do đó, đời sống trí huệ, đạo đức bị thoái hoá dần.

Từ trước đã nói: Đế Thích từng thỉnh Phật nói Pháp, cách đây chưa lâu, những gì có liên hệ với Phật nói, về sau, cũng quên luôn.

Các trời hưởng thụ vật dục dễ đoạ lạc.

“Dục là gốc của khổ”, kinh Tạp A Hàm nói: Dục năng sanh bách khổ; dục thị chúng khổ bổn.

Các trời hưởng thụ những vật dục như thế thì dễ đoạ lạc là chắc rồi. Chính mình còn không giữ được thì cần thiết gì đến quy y!

o Thần sáng tạo.

• Ý nghĩa:

• Phân loại Phạm:

Đó là Phạm Thiên trên cõi Dục và cõi Sắc.

Sắc giới chia ra bốn Thiền: Sơ thiền lại chia ba trời: Phạm Chúng, Phạm Phụ, Đại Phạm. • Ý nghĩa của Phạm: Thanh tịnh hết mực, gần với nghĩa sự trong sạch của bậc thánh. Trời Phạm Chúng: Nhân dân; trời Phạm Phụ: quan lại; trời Đại Phạm (có một không hai): Đế Vương, cho nên gọi là Độc

Phạm.

• Ưu, khuyết điểm của Phạm Thiên:

• Ưu điểm: Thanh tịnh, từ bi, bác ái.

Phạm Thiên rất thanh tịnh, không dâm dục, cũng không tham lam vật dục của thế tục. Về tinh thần: Đức hạnh, từ bi, bác ái và rất cao thượng. Ở trong tôn giáo, nói chung, có thể nói là người nổi bậc.

• Khuyết điểm: tà thuyết ngông cuồng, ngạo mạn. - Truyền thuyết về trời Đại Phạm.

Dựa vào kinh Phật: Trời Đại Phạm xuất hiện thì quần thần, nhân dân chưa có, cõi Dục cũng chưa có, đến địa cầu và các nơi ở khác cũng chưa có.

Trời Đại Phạm muốn có trời, đất, cõi dục cũng dần dần ngưng tụ và hoàn thành. Muốn có con người, con người liền sanh ra. Vì tâm trời Đại Phạm dựa vào kiêu mạn (tâm ngạo mạn); cho nên sanh ra hiểu biết sai lầm, điên cuồng và cho rằng Trời, Đất do ta sáng tạo, nhân loại do ta sanh ra, thời gian sinh tồn khá dài, rồi bảo với thần dân rằng chính ta là bậc thường trụ, bất biến, vô thỉ vô chung đây. - Trời Đại Phạm giống như Thượng Đế. Trời đại phạm của Ấn Độ tương tự Thượng Đế của Cơ Đốc

Giáo.

- Sự hiểu biết sai lầm của nhất thần giáo là căn nguyên của tội ác.

Tịnh hạnh của Phạm Vương khắc chế tình dục của thế tục và tinh thần từ ái thật đáng khen ngợi.

Đáng tiếc, tà thuyết ngạo mạn điên cuồng, xem tất cả là tôi tớ; tin ta thì sống, không tin ta thì chết đã biến ông ta thành kẻ đại độc tài. Sự tà độc của Nhất Thần giáo đã tràn lan khắp thế giới và đã trở thành một nguyên nhân lớn của tội ác. Thử nghĩ: Nếu không khoe khoan điên cuồng, kiêu ngạo thái quá, thì vị này là vua trời Đại Phạm, hay Thượng Đế cũng lưu chuyển trong biển khổ đau, sống chết mà thôi. • Tóm lại, những tôn giáo không phải là nơi Quy Y.

Trời cõi Vô Sắc vì không có mối liên hệ với Cõi Dục nên không nói ở đây.

Từ Phạm Thiên trở lên còn có trời Nhị, Tam, Tứ Thiên.

Trở lên nữa có trời ở cõi Vô Sắc. Nhưng không có tiếp xúc gì với con người; chỉ một số người rất ít có khả năng tín thọ, phụng hành nên không thể thành xã hội và tín ngưỡng tôn giáo. Đây là lý do không đề cập đến. Hầu hết tôn giáo đều không thể xa lìa phiền não, ra ngoài sanh tử. Hầu hết tôn giáo không ngoài Nhất Thần Giáo, Đa Thần Giáo. Như trên đã nói, những tôn giáo ấy đều không xa lìa phiền não được, tự cứu còn không được, rảnh đâu cứu vớt khổ đau, phiền não của chúng sanh.

1.2.2. Đúng là nơi quy y.

1.2.2.1. Tam Bảo.

歸 依 處 處 求, Quy y xứ xứ cầu, 求 之 遍 十 方, Cầu chi biển thập phương, 究 竟 歸 依 處, Cứu cánh quy y xứ, 三 寶 最 吉 祥 . Tam bảo tối kiết tường.

Quy y tìm khắp nơi, Chỗ quy y cuối cùng, Tìm hết cả mười phương, An lành nhất Tam Bảo.

• Nói rõ nơi quy y cuối cùng.

o Quỷ thần khắp mười phương đều không phải là chỗ quy y.

Con người chúng ta cảm nhận được khổ đau, bức bách của sanh tử nên tìm tòi chỗ quy y ở khắp nơi, nhưng đều không phải là chỗ đúng nhất để Quy Y.

o Chỗ đúng nhất để quy y là Tam Bảo: Phật, Pháp, Tăng

Đây mới là chỗ quy y đúng và cuối cùng nhất. Đó là Tam

Bảo, chỉ có trong Phật Giáo. Phật, Pháp, Tăng rất khó gặp được, không gì sánh bằng, công dụng rất mực, cho nên, gọi là Quý Báu (Bảo). Quy y Tam Bảo làm cho chúng ta từ hung dữ biến thành hiền lành, từ tai nạn trở thành tốt đẹp; bỏ ác về với hiền lành; từ đen tối chuyển thành ánh sáng; xa lìa thống khổ có được an lạc. Tất cả những việc tốt lành này, hết thảy đều thành tựu, cho nên, nói là tốt lành nhất.

• Bằng chứng cứ thật sự hướng về Tam Bảo là nơi nương

tựa cuối cùng.

Tất cả đều không đáng để quy y, chỉ có Tam Bảo mới đúng là nơi đáng quy y. Đây không phải là khen mình chê người mà là một kết luận có lý do và bằng chứng.

o Thông thường nêu lên Phạm Thiên và Đế Thích làm chứng cứ. • Phạm Thiên thỉnh Phật chuyển pháp luân.

Sau khi Phật Thích Ca thành Phật không lâu, Phạm Thiên Vương là vị thần sáng tạo, từ trên trời xuống cõi Ta Bà, khẩn cầu Như Lai nói pháp. Phật Thích Ca chấp thuận mới chuyển pháp luân để cứu độ loài người. Phạm Thiên Vương, nhân đây, cũng thành đệ tử của Phật và đã chứng được thánh quả ly dục.

• Đế Thích gặp Phật nghe pháp tránh đầu thai vào bụng

heo.

Trong đời quá khứ, trời Đế Thích là vị thần đặc biệt gần gũi với Ngọc Hoàng Đại Đế, biết mình sắp chết. Bất hạnh làm sao, sau khi chết phải đoạ vào trong bào thai heo. Ông rất buồn khổ, đi nhờ Đại Phạm Thiên Vương, Đại Tự Tại Thiên cứu giúp, cho đến, tất cả thần, tiên mà, kết quả không có ai cứu được. Cuối cùng, ông gặp được Đức Phật, nghe Phật nói Pháp mới cứu được tai ách đầu thai làm heo và sanh trở lại cõi trời.

• Thiên thần và thần sáng tạo đều quy y Phật.

Đại thần của Đa Thần giáo và sáng tạo thần của Nhất Thần giáo đều quy y Phật. o Lý do: Là vì Tam Bảo có đầy đủ công đức nên là chỗ quy y của tất cả chúng sanh.

1.2.2.2. Ý nghĩa Tam Bảo.

a. Ca ngợi công đức Tam Bảo.

Ca ngợi công đức Phật.

Trí- Chứng- Pháp thân.

正 法 以 為 身, Chánh Pháp dĩ vi thân, 淨 慧 以 為 命, Tịnh huệ dĩ vi mạng, 智 月 朗 秋 空, Trí nguyệt lãng thu không,

禮 佛 兩 足 尊. Lễ Phật lưỡng túc tôn. Lấy Chánh Pháp làm thân, Lấy Tịnh Huệ làm mạng, Trí là trăng thu sáng láng, Lễ Phật Lưỡng Túc Tôn.

• Phật là bậc trí huệ triệt chứng chánh pháp. o Phật là bậc giác ngộ tràn đầy. • Phật là tiếng Phạn có nghĩa là người Giác Ngộ. Giác Ngộ, chứng được chánh pháp một cách viên mãn nên thấu đạt Pháp Thân. Cái mà Phật giác ngộ, chứng được là Chánh Pháp. Chánh pháp cũng được dịch là Diệu Pháp.

Pháp là quy tắc, không biến mất, cho nên Chánh Pháp là Trung Chánh, không thiên, không lệch, là Chân Lý vi diệu. Đây là Chân Lý Vĩnh Cửu, phổ biến, tuyệt đối.

Giác ngộ, chứng được viên mãn Chánh Pháp mới gọi là Phật. Cho nên, Phật lấy Chánh Pháp làm Thân và gọi là Pháp Thân, cũng chính là cái hiển hiện cụ thể của chân lý tuyệt đối.

• Phật lấy Trí Huệ Vô Lậu làm sinh mạng và chứng

được Pháp Thân.

Phật là gì mà giác ngộ, chứng được viên mãn vậy?

Vì Phật có trí huệ vô lậu, thanh tịnh (Trí huệ thanh tịnh, lìa tất cả phiền não, tạp nhiễm). Trí huệ thanh tịnh nhất, cái mà Phật giác ngộ, chứng được cũng chính là Thanh Tịnh Tối Thượng; cho nên gọi là Pháp Giới Tột Cùng Thanh Tịnh (Pháp Giới là Pháp Thân). Chánh pháp thì không ở đâu nhưng đâu đâu cũng có; khi mê hoàn toàn không giảm mất chút nào; khi giác ngộ cũng không tăng thêm tý nào. Ai có Trí Huệ Thanh Tịnh mới chứng được Chánh Pháp Thanh Tịnh; cho nên, Phật lấy Trí Huệ Thanh Tịnh làm sinh mạng, gọi là Huệ Mạng.

Tóm lại, thống nhất Pháp Thân và Huệ Mạng chính là

Phật.

o Lấy mặt trăng sáng giữa khung trời mùa thu để ví dụ cho Phật Trí và Pháp Thân.

• Trí huệ của Phật giống như vầng trăng sáng.

Thể chứng Chánh Pháp chính là Thanh Tịnh, Trí Huệ như ánh sáng mặt trăng mùa thu chiếu soi, khung trời trong vắt. Không có một chút mây đen, ánh trăng trong trẻo, khung trời màu xanh biếc cũng trong veo trong ánh sáng của trăng thu.

• Đây gọi là Phật trí giác ngộ chiếu soi thanh tịnh, Chánh Pháp đã chứng được triệt để. Chánh Pháp cũng ở trong Tịnh Huệ mà hiển hiện ra một cách trong veo tuyệt vời.

• Lấy Bồ tát so sánh với Phật.

Kinh nói:

“Bồ tát như vầng trăng trong mát, ngao du khoảng không vô tận”. Bồ tát còn như thế, huống nữa là

Phật!

• Phật là bậc đáng cung kính, trở về nương tựa hoàn

toàn.

o Bằng ba nghiệp trở về, lễ bái cung kính, tin tưởng nơi

Phật.

Pháp thân và Huệ mạng đã đạt đến viên mãn hoàn toàn. Đó là giá trị có được của chúng sinh quy y kính Phật. Lễ là tôn kính. Như lễ bái, thăm hỏi là thân lễ Khen ngợi công đức là ngữ lễ Trọn lòng tin tưởng, cung kính là ý lễ Ba nghiệp lễ kính này là biểu thị sự quy y và tin tưởng của chúng ta đối với Phật.

o Trong loài người, Phật là người có đủ Phước Và Huệ

nên còn gọi là bậc Lưỡng Túc Tôn cao quý hơn cả.

Lưỡng túc tôn là lời tán thán Phật. Có hai cách giải thích: • Bậc tôn quý nhất trong loài người.

Lưỡng túc (hai chân) là chỉ loài người. Phật là người tôn quý nhất trong loài người, cho nên, gọi là Lưỡng Túc Tôn.

Như kinh nói: 正 覺 兩 足 尊；生 為 四 足 勝:Loài có hai chân, bậc Chánh Giác là tôn quý nhất; trong chúng sanh, loài có bốn chân, ngựa là vượt trội nhất.

• Có đủ cả Phước, Huệ tôn quý nhất.

Lưỡng túc là đầy đủ Phước Đức và Trí Huệ. Có phước đức lớn, trí huệ lớn, không chỉ là Phật mà, Bồ Tát cũng như thế.

Nhưng trong hàng thánh hiền có đủ phước đức và trí huệ, thì Phật là tôn quý và vượt trội hơn hết, cho nên gọi là Lưỡng Túc Tôn. Lễ kính bổn sư.

三 世 佛 無 量, Tam thế Phật vô lượng, 十 方 佛 亦 爾, Thập phương Phật diệc nhĩ, 悲 願 來 濁 世, Bi nguyện lai trọc thế, 禮 佛 釋 迦 文. Lễ Phật Thích Ca Văn.

Phật ba đời vô lượng, Phật mười phương cũng thế, Bi nguyện đến cõi trần, Kính lễ Phật Thích Ca.

• Theo thời gian và không gian mà nói thì có vô lượng

Phật. Phật là tên gọi của bậc Thánh Đại Giác. Ai giác ngộ, chứng được viên mãn Chánh Pháp, thì người ấy là Phật; cho nên, nhiều người phát tâm học Phật thì nhiều người thành

Phật.

o Theo thời gian mà nói có ba đời vô lượng Phật

Ba đời là quá khứ, hiện tại, vị lai có Phật xuất hiện vô lượng.

• Xin nêu tên ba đời chư Phật:

Hiện tại là Phật Thích Ca Mâu Ni Quá khứ là Phật Ca Diếp, Phật Câu Na Hàm Mâu Ni, Phật Thi Khí, Phật Tỳ Bà Thi…

Vị lai có Phật Di Lặc, Phật Lâu Chí.

• Lấy quá khứ so sánh với vị lai.

Phật quá khứ vô lượng, vô số; Phật vị lai cũng như thế. Kiếp Trang Nghiêm ở quá khứ: bắt đầu Phật Hoa Quang, cuối cùng Phật Tỳ Xá Phù. Tất cả một nghìn Phật.

Kiếp Hiền ở hiện tại: bắt đầu Phật Câu Lưu Tôn, cuối cùng Phật Lâu Chí. Tất cả một nghìn Phật.

Kiếp Tinh Tú ở vị lai: bắt đầu Phật Nhật Quang; cuối cùng Phật Di Lặc. Tất cả một nghìn Phật.

o Theo không gian mà nói có vô lượng Phật trong mười phương. Như hiện tại: Đông Phương có Phật Bất Động, Phật Dược Sư… Tây phương hiện có Phật A Di Đà…

o Người học Phật nên quy y, tôn kính Phật trong ba đời, mười phương.

Người học Phật quy y Tam Bảo nên quy kính tất cả Phật trong ba đời, mười phương.

• Không bỏ chúng sanh ở cõi đời ô trược là Phật Bổn Sư

Thích Ca Mâu Ni. Nhưng, nếu chúng ta từ thế giới này mà nói thì có một vị đặc biệt nên quy kính, đó chính là Bổn Sư Phật Thích Ca Mâu Ni

o Bi nguyện của Bổn Sư

Đức Phật Thích Ca, khi còn ở trong nhân vị Bồ Tát, đã phát tâm đại bi cứu khổ cứu nạn, đã phát đại nguyện lực nhận chịu khổ nạn, không vãng sanh về Tịnh Độ mà phát nguyện tu hành đến khi thành Phật tại cõi nhơ uế này; vì chúng sanh cõi này chịu nhiều khổ đau nên việc cứu giúp là rất bức bách!

我 不 入 地 獄，誰 入 地 獄 Ngã bất nhập địa ngục, thùy nhập địa ngục.

Ta không vào địa ngục, ai vào địa ngục đây. Tinh thần vĩ đại ấy là một sự thật mà Phật Thích Ca Mâu Ni thật tế đã hoàn thành được.

o Ân đức của Bổn Sư.

Ngài đã đến cuộc đời ngũ trược và ác này tu hành, và thành Phật để cứu giúp chúng ta mà không bỏ sót một chúng sanh khổ não nào. Về quá khứ gần hai nghìn năm trăm năm, Phật Thích Ca đã sanh ở Ấn Độ: rồi xuất gia, tu hành, thành Phật. Nhưng về sau, chúng ta đã biến thành một thế giới hắc ám, đầy tội ác; may ra còn có ánh sáng Phật pháp. Thế giới Phật pháp này là do Phật Thích Ca Mâu Ni đến và vì chúng ta mà nói pháp. Thật đó là một ân đức vô cùng!

o Mười phương Phật đều khen ngợi

Sự vĩ đại của Phật Thích Ca, không chỉ chúng ta tôn kính, khen ngợi mà mười phương chư Phật cũng đồng thanh khen ngợi! Như kinh đã nói: “Các vị Phật khác cũng khen ngợi ta (Thích Ca Mâu Ni)”.

o Đặc biệt kính lễ Phật Thích Ca.

Lý do, sau khi chúng ta quy kính Phật trong mười phương ba đời, phải đặc biệt kính lễ Phật Bổn Sư: Thích Ca Văn (là tên khác của Phật Thích Ca Mâu Ni) là vì những điều đã nói trên.

Cũng thế, quy y Tăng là quy y tất cả Tăng; dĩ nhiên ta phải chọn vị có đạo đức và trí huệ.

智 圓 悲 無 極, 斷 障 無 餘 習, 三 德 等 究 竟, Ba đức đầy đủ Trí viên bi vô cực, Đoạn chướng vô dư tập, Tam đức đẳng cứu cánh, Phương tiện thị sai biệt. Hoàn toàn hết tập khí, Phương tiện thì khác nhau.

方 便 示 差 別. Trí, Bi viên mãn nhất, Ba đức đều rốt ráo, • Dựa vào cổ đức nêu ba đức khen ngợi Phật. Dựa vào các bậc thánh nhân cổ đại mà khen ngợi Phật pháp, lấy ba đức (trí, đoạn, ân) để khen ngợi Phật. o Viên mãn Trí Đức.

• Trí Huệ của Phật viên mãn, đầy đủ Nhất Thiết Trí, Nhất Thiết Chủng Trí.

Trí huệ của Phật rốt ráo viên mãn. Nhất Thiết Trí là giác ngộ hoàn toàn bản tính của tất cả pháp. Nhất thiết chủng trí là giác ngộ hoàn toàn vô số tướng của tất cả pháp.

Không chỉ giác ngộ bản tính của tất cả pháp mà còn, giác ngộ bản tính, hình thái, tác dụng, mối quan hệ… của tất cả pháp và giác ngộ cả hiện tại, quá khứ, vị lai. Giác ngộ vô số tướng của tất cả pháp từ nhiều phương diện; cho nên, Phật gọi là Nhất thiết Chủng Trí.

• Tự mình giải thoát còn giải thoát cho người khác.

Chúng sanh thống khổ mà không thể giải quyết được; chỉ vì ngu muội mà làm việc sai lầm. Với trí huệ viên mãn của Phật, cho nên, không chỉ tự mình giải thoát mà còn, có khả năng bằng vô lượng phương tiện thiện xảo (Diệu dụng của Trí Huệ) để giải thoát cho chúng sanh. Đây là ca tụng Trí Huệ Viên mãn của Phật.

o Viên mãn Ân Đức.

• Tâm đại bi bao trùm tất cả. Đức Phật cứu khổ bằng tâm đại bi không có giới hạn mà bao trùm cả thế giới, cả chúng sanh và tất cả khổ nạn. Tâm bi thiết tha vô cùng hạn lượng.

• Lấy Bồ Tát so sánh với Phật. Ở nhân vị Bồ Tát như Quan Âm, Địa Tạng còn không thể đến được đại bi, đại nguyện, huống nữa là Phật quả! Đây là ân đức viên mãn của Phật.

o Viên mãn đoạn đức.

• Tuy Bi, Trí đều quan trọng nhưng Đoạn đức không triệt để thì không gọi là rốt ráo.

Có người trí huệ cao nhưng bi tâm mỏng, có người từ bi, yêu thương nặng mà trí huệ lại bình thường.

Có người bi, trí đều nặng nhưng phiền não tạp nhiễm ở nội tâm chưa hoàn toàn thanh tịnh, vì vậy không được rốt ráo. • Chỉ có Phật dứt trừ phiền não, không còn Tập Khí.

Chỉ có Như Lai dứt trừ tất cả phiền não về Lý Chướng, Sự Chướng cho đến Tập Khí không còn sót mảy may. Đây là ca tụng đoạn đức viên mãn của Phật. • Nói riêng về Tập Khí. o Từ vô thỉ tập tánh phiền não đã có rất lâu.

Vì sao gọi là Tập Khí hay Dư tập? Chính là từ xưa đến giờ, tập tánh phiền não đã ăn sâu quá lâu.

o So sánh sự dứt trừ Tập Khí của các bậc thánh.

• Nhị thừa có thể dứt trừ phiền não mà không thể dứt trừ Tập Khí. Các A la Hán đệ tử của Phật đã dứt trừ hết phiền não, nhưng Tập Khí vẫn còn sót lại. Vì vậy, mới có vị mắng chửi người, có vị vung tay múa chân (khi gặp sự cố vui quá hay giận quá), có vị khăn khăn kiến thức của mình.

• Chỉ có Phật mới dứt hết tập khí phiền não một cách

hoàn toàn. Chỉ có Phật mới dứt hết hoàn toàn phiền não, Tập Khí.

Đây là bậc thánh thanh tịnh nhất, trong sạch nhất.

o Luận về Thượng Đế không phải là bậc thánh trong

sạch.

Tín đồ Cơ Đốc Giáo, khi nói đến Thượng Đế đều cho là bậc thánh thanh khiết. Kỳ thật, Ngài hành động hay im lặng đều nổi giận, giết người đến trăm ngàn vạn, cho đến dùng nước lũ (hồng thuỷ) nhận chìm trái đất, biết bao nhiêu con người, động vật đều vùi thây dưới dòng nước lạnh; ngạo mạng, ngông cuồng, hiếu sát vô cùng mà lại nói là bậc thanh khiết sao?

• Chỉ có Phật đầy đủ ba Đức.

Chúng ta tin tưởng, quy y Phật không phải là mê tín cũng không phải là cùng dòng họ với Phật. Tín đồ Phật Giáo là ai viên mãn tất cả công đức thì chúng ta mới quy kính người ấy.

Thật sự viên mãn được tất cả công đức chỉ có Phật thôi, cho nên, chúng ta phải quy y Ngài, không quy y thiên thần của ngoại đạo.

• Chư phật đều bình đẳng, không khác nhau, vì chúng sanh mà thị hiện có khác nhau.

o Ba đức của chư Phật đều bình đẳng, rốt ráo.

Ba đức là Trí Đức, Ân Đức, Đoạn Đức mà, tất cả Phật đều bình đẳng, đều rốt ráo, đều viên mãn, không có chút khác nhau.

o Chỉ vì ứng hiện cho chúng sanh mà, có biểu thị muôn

vàn khác nhau.

Đối chiếu từ kinh điển:

Sắc thân của Phật có lớn nhỏ. Thọ mạng của Phật có dài ngắn.

Quốc độ của Phật có tịnh uế.

Đệ tử của Phật có nhiều ít.

Chánh pháp trụ thế không giống nhau.

Nên biết rằng đây là phương tiện thị hiện của Phật nhằm thích ứng căn tánh của chúng sanh, mới có sự khác nhau như thế, chứ hoàn toàn công đức thật sự của Phật không hề khác nhau, chớ có mê lầm mà sanh tâm phân biệt! Hãy ca tụng công đức quý báu của Phật.

Ca tụng công đức của Pháp.

Ba ví dụ về Pháp Ân

丘 井 空 聚 落, Khâu tỉnh không tụ lạc, 朽 故 寂 無 人, Hủ cố tịch vô nhân, 彼 岸 林 泉 樂, Bỉ ngạn lâm tuyền lạc, 禮 法 離 欲 尊. Lễ pháp ly dục tôn. Giếng hoang làng xóm vắng, Vô thường không bóng người Bờ kia suối rừng vui, Lễ pháp Bậc Ly Dục.

• Tuần tự lấy ba Pháp Ấn để nói công đức của Pháp Bảo. Đây là tán thán công đức của Pháp Bảo. Hai câu trên có hai thí dụ; cần giảng giải rõ như sau:

o Chư hành vô thường:

• Giếng hoang (khâu tỉnh) là thí dụ.

Có người rảo bước trên cánh đồng hoang, không chú ý, rớt xuống giếng hoang.

May mà, một tay nắm được cái dây khô mọc ven thành giếng nên chưa rơi xuống đáy.

Dưới đáy giếng có bốn con rắn độc, há miệng, lưỡi thò, chờ sẵn anh ta.

Một con chuột đang cắn sợi dây khô, không biết chừng nào đứt.

Ở trong tình cảnh nguy cấp này, người ấy ngước lên nhìn sợi dây thấy có mật ong đang nhỏ xuống. Anh ta lè lưỡi liếm lấy, bèn quên hết cảnh nguy hiểm này!

Thậm chí, bầy ong bay quanh đốt anh ta; anh ta đang hưởng thụ mật ngọt, bỗng quên hết.

• Giảng rõ thí dụ. • Nói về khổ sở bức bách, mỏng manh của vô thường. Đây là nói: chúng sanh ở trong cánh đồng hoang sanh tử đều do Nghiệp Lực Chiêu Cảm Của Thân Năm Uẩn này.

Sợi dây khô chỉ cho mạng căn.

Con chuột đang gặm nhắm sợi dây khô, giống như sự bức bách của vô thường. Một hơi thở, một hơi thở tiếp nối đi qua là trở thành quá khứ và mạng căn sẽ giảm dần, ngắn dần.

Bất luận là giếng hoang, dây khô, chuột gặm đều là thí dụ về cái khổ bức bách của vô thường, cho nên nói là hủ cố (nguyên nhân, lý do dẫn đến mục rỗng).

Bốn con rắn là thí dụ bốn đại: Bốn đại không điều hoà sẽ đưa đến bệnh hoạn cho đến chết như vết thương do rắn độc cắn.

• Vì dục lạc mà thờ ơ với cái khổ to lớn về sanh tử.

Mật ong ví như năm dục khoái lạc. Con người ở trong khổ bức bách của sống chết vô thường, hưởng thụ được chút ít Dục Lạc, liền quên bẵng; không còn quan tâm đến bầy ong đến đốt, cũng như không quan tâm đến cái Quả Khổ của năm dục đem đến. Cái khổ lớn nhất là sống, chết, thế mà, chưa đủ làm cho chúng sanh cảnh giác, thì quả thật cực ngu!

o Các pháp không có ngã

• Thí dụ thôn xóm vắng hoe

Thôn xóm vắng hoe là thôn xóm không có người ở, cho nên nói là tịch vô nhân.

Có người muốn trốn chạy hình phạt của quốc vương, trên đường đi, đến một thôn xóm không có người ở. Anh ta muốn ở đó một đêm, rồi sẽ đi tiếp. Bỗng nghe tiếng người nói: Đi đi! Đó là tiếng kẻ ăn trộm đến ở vùng này. Nếu gặp phải kẻ trộm, e rằng sẽ tán thân mất mạng chăng!

• Giảng rõ thí dụ. • Từ cửa sáu căn không có ngã (thật) khởi lên thức Hữu Lậu rồi đoạ lạc. Điều này nói rằng có người muốn thoát ly sự khống chế của ma vương, tu học Phật Pháp; có người thất bại ngay ở cửa của sáu căn.

Thôn xóm vắng tênh giống như sáu căn. Sáu căn: Kiến, Văn, Giác, Tri (Cái mà nhãn thức chứng thực là Kiến; cái mà nhĩ thức chứng thực là Văn; cái mà Tỷ, Thiệt, Thân chứng được là Giác; cái mà ý thức chứng thực là Tri). Thông thường cho đó là có cái tự ngã ở trong nhưng thật ra không có tự ngã (không có cái gọi là người) có thể được. Đây là sáu căn không có ngã. Xúc đối với cảnh giới sáu trần phát khởi sẵn thức hữu lậu giống như đạo tặc.

Sáu thức chu du sáu căn không nên khởi lên tham lam, sân hận, vô vàn phiền não cướp mất công đức, pháp tài. Vì lý do này mà chúng sanh rơi xuống đường ác. • Tóm lại, nguyên nhân muốn ra khỏi ba cõi do ma vương thống trị, người tu học Phật pháp, cốt là không nên để cho sáu căn lừa gạt mà nên hướng thẳng về phía trước để đến được cảnh giới an toàn. • Niết bàn vắng lặng. • Thí dụ: suối rừng ở bờ bên kia.

Trên đã nói đến cuộc chạy trốn một cách khó khăn, lìa bỏ xóm làng vắng tênh mà đạo tặc lại tới; để đi thẳng đến biên thuỳ của một quốc gia, lại bị một con sông lớn chặn bước chân; nhưng bị người rượt theo bắt lại. Khi sắp sửa đuổi kịp, lúc ấy ông ta thấy từ xa bờ của con sông lớn mà không thuộc lãnh thổ của quốc vương mà lại có rừng xanh, suối chảy bao quanh nên càng an toàn, khoái lạc. Ông ta không để ý gì nữa, bèn bơi qua sông lớn. Đây mới là cuộc thoát ly sự lo sợ của tử thần, mới thật là nghỉ ngơi khả dĩ.

• Niết bàn Bờ Bên Kia mới thật là sự an vui, vắng lặng chân chánh.

Thí dụ này nói rằng người học Phật chớ để sai lầm của sáu căn lừa gạt mà phải vượt qua con sông lớn sống chết. Đây mới là ra khỏi cảnh giới của ma vương, đến bờ bên kia là Niết Bàn, mới có thể hưởng thụ được niềm vui vắng lặng của bất sanh bất diệt, mới đến được cảnh giới an nhàn hoàn toàn.

• Giảng rõ về Niết Bàn.

o Niết Bàn cảnh giới rốt ráo của tất cả các bậc thánh. Từ “Chư hành vô thường, chư pháp vô ngã”, cho đến “Niết Bàn tịch tịnh”. Đây là Tam Pháp Ấn là ba chân lý chủ yếu của Phật pháp. Nhưng Niết Bàn lại thông qua Vô Thường, Vô Ngã mà thật hiện, là chỗ trở về rốt ráo của tất cả bậc thánh. Đây chính là Pháp Bảo mà chúng ta cần quy y kính lễ.

o Niết Bàn được kính trọng hơn hết trong tất cả pháp ly

Dục.

Nếu thế tục tu tập thiền định cũng có thể ra khỏi phiền não một phần nào đó. Thì đó là Dục. Nhưng bậc Tam Thừa, do Trí Huệ chứng được Niết Bàn mới là xa lìa Dục một cách rốt ráo. Ở trong tất cả pháp, xa lìa Dục thì Niết Bàn là vô cùng tôn kính và hơn hết, cho nên gọi là Ly Dục Tôn. Nương đạo đi vào Niết Bàn. 正 法 妙 難 思, Chánh pháp diệu nan tư, 善 淨 常 安 樂, Thiện, Tịnh thường an lạc, 依 古 仙 人 道, Y cổ tiên nhân đạo, 能 入 於 涅 槃. Năng nhập ư Niết Bàn.

Chánh pháp vi diệu khó nghĩ suy, Thiện, Tịnh luôn luôn được an lạc, Dựa vào đạo của các bậc Tiên Nhân xưa,

Có thể tu chứng vào Niết Bàn.

• Tóm tắt thắng đức Niết Bàn.

o Niết bàn là nơi trở về, là cảnh giới Tự chứng. Niết Bàn là nơi quy y của tất cả các bậc Thánh, của tất cả người học Phật. Vì trình độ chứng ngộ, thể nhập Niết Bàn không giống nhau nên có Hữu Dư Niết Bàn, Vô Dư Niết Bàn, Đại Bát Niết Bàn… khác nhau. Thật ra, Niết Bàn chính là Chánh Pháp. Chánh Pháp là cảnh giới tự chứng vi diệu, khó nghĩ bàn, cho nên nói: 如 人 飲 水，冷 暖 自 知 Như người uống nước; nóng, lạnh tự biết.

o Nói rõ bốn đức của Chánh Pháp: Thiện, Tịnh, Thường, Lạc.

Chánh Pháp là Thiện, đây là tuyệt đối hoàn thiện với ý nghĩa vượt trội.

Tịnh: vì Chánh Pháp không bị ô uế bởi tạp nhiễm của phiền não, cũng không bị duyên khởi bởi phiền não tạp nhiễm, cho nên gọi là Thanh Tịnh (trong veo).

Thường: Chánh pháp siêu việt tánh chất của thời gian, bất sanh bất diệt, xưa nay như thế.

An lạc: Đó là không còn sanh, lão, bệnh, tử, ưu, bi, khổ não; đó là trạng thái an lạc tuyệt đối, lìa xa mọi ràng buộc.

Tóm lại, chánh pháp không thể nghĩ bàn, công đức cũng bất khả tư nghì.

• Nương con đường xưa đi vào Niết Bàn o Chánh pháp chính là Niết Bàn

Dựa vào cảnh giới trí huệ mà gọi là Chánh Pháp.

Như nói từ trí huệ mà chứng nhập Chánh Pháp, ấy là được tự do chân chánh nên gọi là Niết Bàn, vì vậy, Chánh Pháp chính là Niết Bàn.

o Theo đường cổ tiên nhân thì có thể vào Niết Bàn

Chỉ cần đi theo con đường chân chánh của chư Phật, đại tiên nhân thời quá khứ thì có thể chứng nhập vào Niết Bàn giải thoát. Nói con đường cổ tiên nhân đi, kinh A Hàm và kinh Lăng Già…đều có đề cập đến.

Bởi vì Chánh pháp, từ xưa đến nay, là như thế, là con đường chân chánh tu hành có thể vào Niết Bàn, cũng là xưa nay như thế.

Tất cả chư Phật ở quá khứ, không có vị nào không đi qua con đường chân chánh này mà vào được Niết Bàn. Đây không phải là con đườngdo Phật Thích Ca tạo ra, mà là con đường đã có sẵn của chư vị cổ Phật, cho nên gọi là Cổ đạo (con đường đã có lâu rồi). Trên là ca tụng công đức của Pháp

Bảo.

Ca tụng công đức Tăng Già.

Bản chất Tăng Già

依 法 以 攝 僧, Y Pháp dĩ nhiếp Tăng, 和 樂 淨 為 本, Hoà, Lạc, Tịnh vi bổn, 事 和 或 理 和, Sự hoà hoặc Lý hoà, 禮 僧 眾 中 尊. Lễ Tăng chúng Trung Tôn. Dựa vào pháp nhiếp trì Tăng, Lấy Hoà, Lạc, Tịnh làm gốc, Thấy rõ Sự và Lý, Kính lễ Tăng chúng là Trung Tôn. • Nguyên tắc nhiếp trì Tăng.

o Ý nghĩa Tăng Già.

Phật Thích Ca thành Phật, thuyết pháp, có nhiều đệ tử xuất gia. Vì vậy, Phật tổ chức Tăng Già hay gọi tắt là Tăng. Tăng là một nhóm người, là một đoàn thể có tổ chức, có kỷ luật, cho nên dịch là Hoà Hợp Tăng. o Dựa pháp nhiếp trì Tăng.

Phật dựa vào cái gì để tập hợp tăng chúng? Không phải là dựa vào tài năng của mình, cho nên, Phật nói “Ta không nhiếp thọ chúng”.

Phật dựa vào Pháp nhiếp trì người khác, khiến họ thành

Tăng Già.

• Pháp là con đường chân chánh của đời người, là Niết

Bàn cứu cánh. Phật dùng Pháp này chiêu cảm mọi người, để mọi người vì đại sự nhân sanh mà tập hợp lại để nương tựa vào nhau. • Pháp là chế độ có luật pháp, quy chế của chánh đạo, thích hợp với đời sống của con người, có quy tắc của chánh đạo. Phật dựa vào pháp tắt hoàn toàn đúng đắn, tốt đẹp của nơi chốn trụ xứ giữa cá nhân và tha nhân, thiết chế quy luật, tổ chức cho mọi người.