Thành Phật Chi Đạo

• Đặc sắc quy chế giới luật của Tăng đoàn

Dựa vào Pháp mà tổ chức Tăng chúng, dùng ba đặc sắc: Hoà, Lạc, Tịnh làm căn bổn

o Hoà hợp:

Hoà hợp có hai: Sự hoà và Lý hoà.

Sự hoà có sáu gọi là Lục Hoà.

Thực chất của Tăng Đoàn có ba hoà: Kiến, Giới, Lợi.

Kiến Hoà Đồng Giải: Về Kiến Giải, đại chúng đi đến nhất trí với nhau. Đây là Tư Tưởng thống nhất. Giới Hoà Đồng Tôn: Về Giới Luật, đại chúng phụng hành như nhau. Đây là quy chế chung.

Lợi Hoà Đồng Quân: Về mọi thọ dụng cho đời sống của đại chúng đều giống nhau. Đây là sự công bằng về kinh tế.

Sự hoà đồng về Tư Tưởng, Quy Chế, Kinh Tế là thực chất của Tăng Đoàn Phật Giáo.

Ba biểu hiện của Thân, Tâm: Thân, Ngữ, Ý hoà hợp. Đời sống biểu hiện của Thân, Tâm dưới một hình thức nhất định. Đó là Thân hoà cộng trụ; Ngữ hoà vô tránh; Ý hoà đồng duyệt.

Lục hoà này, Tăng chúng xuất gia phải nhất trí phụng hành.

Lý hoà là cùng chứng Niết Bàn. Nếu chỉ có sự hoà là Phàm Tăng; Lý Hoà nữa mới là

Thắng Nghĩa Tăng. Chỉ vì, Phật Thích Ca ở đời ác năm trược này mới dựa vào Pháp thu phục Tăng để trở thành lực lượng trung tâm của Phật giáo trụ trì, vì vậy sự hoà được đề cao.

An Lạc.

Trong đoàn thể Tăng chúng cốt ở tại Sự Hoà hay Lý Hoà thì thân tâm của chúng mới an lạc, mới siêng năng tu hành.

Thanh tịnh. Ở trong Tăng đoàn hoà đồng, vui vẻ, giúp nhau cố gắng, nhắc nhở; nếu có phạm giới cũng mau chóng sám hối cho trong sạch; Tăng đoàn, nhờ vậy, giữ được vững chắc hoàn toàn. Phật dạy chư Tăng luôn nhớ gìn giữ Tăng Đoàn hoàn hảo.

o Tăng đoàn Phật Giáo là đáng tôn trọng nhất.

• Tăng sỹ là bậc trong thì tu tập theo lời Phật dạy, ngoài thì hoằng dương Phật pháp.

Dựa vào tự tu đạt được thân, tâm thanh tịnh mà nói thì Tăng Đoàn khiến cho chúng ta có được nhân duyên thù thắng để được an lạc và thanh tịnh. Đây là cái lò lớn hun đúc nên bậc Hiền, Thánh. Dựa vào lợi tha bằng cách hoằng dương pháp Phật mà nói, thì Tăng Đoàn là lực lượng tập thể để giữ vững và thúc đẩy

Phật Pháp tiến lên.

• Tăng đoàn Phật Giáo là đoàn thể rất đáng tôn kính.

Tăng già là một trong ba ngôi báu. Đệ tử của Phật nên nương tựa, tôn kính, lễ bái Tăng Già.

Đoàn Thể tôn giáo, không riêng Phật Giáo, như ở Ấn Độ có đoàn thể Sa Môn Lục Sư đều có tăng chúng, nhưng trong chúng tăng của mỗi tôn giáo, thì Tăng Già phụng hành Phật Pháp là đáng tôn kính nhất, cho nên, gọi là Chúng Trung Tôn.

o Sáu lý do Phật chế giới luật làm pháp tắc để nhiếp phục Tăng Già: • Động cơ. 1. Hoà hợp: thu phục, nuôi dưỡng Tăng.

2. An lạc: khiến cho Tăng an lạc. 3. Thanh tịnh: Làm người không biết xấu hổ, cảm phục; người có tàm quý được an ổn, vững vàng.

• Mục đích:

4. Ngoại hoá: Người không tin Tam Bảo, phát tâm tin; người có chánh tin lợi ích được tăng trưởng.

5. Nội chứng: Ở trong pháp hiện tại mà chứng được Trí Lậu Tận; chưa sanh phiền não, làm cho không sanh (vô sanh Trí: Trí làm cho phiền não không sanh).

• Mục đích cuối cùng.

6. Lý tưởng cứu cánh: Chánh pháp trụ thế lâu dài

Công năng của Tăng già:

敬 僧 莫 呵 僧, Kính Tăng mạc ha Tăng, 亦 莫 衡 量 僧, Diệc mạc hoành lượng Tăng, 隨 佛 修 行 者, Tùng Phật tu hành giả,

住 持 正 法 城. Kính Tăng chớ mắng Tăng, Bậc theo Phật tu hành, Trụ trì Chánh Pháp thành. Cũng chớ so sánh Tăng, Là thành bảo hộ chánh pháp.

• Đặc biệt, thái độ Phật tử tại gia khi nói chuyện với chư

Tăng. Tăng bảo là đối tượng quy y của Phật tử tại gia, vì vậy, nói bài tụng này dành riêng cho tín đồ tại gia.

o Cung kính chư Tăng, chớ có nặng lời.

• Cung kính chư Tăng.

• Nên bằng tam nghiệp kính lễ, tứ sự cúng dường Chư

Tăng.

Tín đồ tại gia phải tôn kính Chư Tăng bằng tâm thành, bằng ngôn ngữ lễ phép, bằng thân lễ bái.

Vâng lệnh theo ý tứ của Chư Tăng, phục vụ cho các vị Tỳ Kheo, tuỳ theo nhu yếu của chư Tăng như: y phục, ẩm thực, thuốc men, giường chiếu, các loại cúng dường cần thiết từng ngày.

• Cung kính với chư Tăng, công đức khó có được.

Đối với chư Tăng, quan trọng nhất là không sanh tâm khinh mạn. Phật tử hiện đại, tâm tin kính Phật, Pháp vẫn còn, nhưng tin kính chư Tăng thì giảm nhiều. Hoặc là chỉ tin kinh thầy mình quy y hay kính một vài vị mà thôi. Như thế là quy kính Tam Bảo không đầy đủ, khó lắm, công đức đối với Phật, Pháp ít có; không dễ sanh trưởng được.

• Chớ nặng lời với chư Tăng.

• Việc của Tăng do Tăng giải quyết.

Tăng chúng nhiều như thế, đương nhiên, có thánh Tăng, có phàm Tăng có giữ giới trong sạch, có phạm giới bất tịnh. Đệ tử tại gia chúng ta, nếu thấy có vị không thanh tịnh, không đúng pháp, cũng nên chấp nhận; đây là công việc của người xuất gia để cho Tăng Đoàn căn cứ vào giới luật xử lý, chớ có tuỳ tiện huỷ báng toàn thể Tăng Đoàn, hay một, vài vị. Tín đồ phải thật lòng hộ pháp, có thể đề xuất ý kiến lên tăng đoàn để xử lý.

• Theo lời Phật dạy, chớ gây tội ác.

Dựa vào lời Phật dạy thì không xảy ra những việc đã nói, đưa đến phạm tội. Quốc pháp cũng không thể tuỳ tiện xử phạt.

o Chớ so sánh, chi ly với Chư Tăng.

• Đối với Chư Tăng không nên phân biệt mà tất cả đều bao dung.

Đã là một vị xuất gia thì trở thành một thành viên của Tăng Đoàn, chớ có phân biệt nhiều về: Tuổi tác; nam nữ; trình độ học vấn; siêng năng hay lười biếng; giữ giới hay phạm giới;

cùng quê hay khác quê.

Đã là thành viên của Tăng Đoàn đều phải tôn trọng, cung kính và bố thí. Vì Tăng Đoàn giống như biển cả dung chứa tất cả, từ thấp nhất đến cao nhất.

• Chớ lấy điều mình không thích mà hoạch hoẹ Tăng

Đoàn.

Nhưng trong đời có nhiều hạng người hoặc trọng trì giới hoặc trọng thiền định hoặc trọng tụng niệm hoặc trọng oai nghi hoặc trọng học hỏi nghĩa lý. Do đây, nảy sanh phân biệt, sai lầm, rồi nói tốt, nói xấu; người này hơn, người kia kém; ủng hộ người này, phản đối người kia. Tín đồ chúng ta chớ có bằng tâm bất bình đẳng mà hoạch hoẹ Tăng Đoàn.

o Công đức của Tăng chúng không thể lấy già, trẻ làm

chuẩn mực để so sánh.

Công đức của Tăng chúng không thể có nhận thức như nhau. Đa số coi trọng tuổi cao, xem thường tuổi trẻ. Đâu biết rằng “Tuổi trẻ tài cao”. Ngược lại, có vị lụm khụm, da nhăn tóc bạc; sáu căn quờ quạng; ham muốn thọ dụng nhiều mà khả năng hoằng dương chánh pháp chẳng bao nhiêu thì, đâu có gì hệ trọng đối với công đức của Phật Pháp.

• Sứ mệnh của Tăng Đoàn o Từ trước đến giờ, tiếp nối giữ gìn Phật Pháp là Tăng

Đoàn.

• Tuy có khác nhau nhưng điều là những người theo Phật tu hành. Tín đồ đối với chư Tăng nên tôn trọng, tin tưởng. Đã là xuất gia thì thuộc về Tăng Đoàn, tuy trình độ rất khác nhau nhưng đều là người theo Phật tu hành.

• Nhân duyên của chúng xuất gia để giữ gìn Ba Ngôi

Báu.

Chỉ vì có chúng xuất gia mới có tự, viện; mới có tượng Phật, mới có kinh sách; mới có ba ngôi báu đáng tôn kính. Từ trước đến giờ, Phật, Pháp đều do Tăng Đoàn tiếp nối.

• Tăng chúng tuy có khác nhau, nhưng đều là nhân tố

giữ gìn Chánh Pháp.

Nguyên nhân đưa đến phân biệt là vì sự khác nhau, không sao tránh khỏi, là trong hàng Tăng chúng có cao, thấp; hơn, kém; phàm thánh nhưng nói chung, tất cả sức mạnh của Tăng Đoàn đều giữ gìn Chánh pháp của Như Lai, kiên cố như thành đồng vách sắt, ngăn chặn thiên ma, ngoại đạo phá hoại.

o Chư Tăng là phước điền của trời, người nên kính mến

và cùng nhau hợp lực giúp đỡ.

Nhiều người hiểu ra rằng chính mình có lòng tin tưởng đầu tiên đối với Phật Pháp hay có sự hứng thú đầu tiên, không nhất định đều là bậc hiền, thánh đâu! Lý do nói rằng Tỳ Khưu phá giới mà vẫn mặc áo cà sa, vẫn là ruộng phước của trời người. Lòng chân thành của tín đồ tại gia là phải tôn kính đặc biệt Tăng Đoàn; phải ái mộ, giúp đỡ Tăng Đoàn; phải yểm trợ sự hoà hợp, an lạc; thanh tịnh cho Tăng Đoàn: nhất thiết không được nói xấu, trách móc hay dùng quyền lực tạo nên tranh chấp trong Tăng Đoàn.

o Thái độ của Phật đối với Chúng Tăng có thể làm lời

răn dạy cho chúng tại gia.

Khi Phật còn tại thế, Tăng già đã phát sanh tranh chấp, Phật luôn luôn không chấp nhận: chia Tăng đoàn hai bộ (Thượng Toạ độ, Đại Chúng bộ). Đối với tín đồ, Phật nói: Đây đều là Tăng thì đều nên cúng dường. Bởi vì: 如 破 金 杖 為 二 分，二 俱 是 金: Nếu bẻ cây trượng bằng vàng thành hai phần, thì hai phần ấy đều là vàng (Tứ Phần Luật, quyển 43). Đây là lời dạy của Phật cho Phật tử tại gia luôn luôn canh cánh bên mình: luôn nhớ ca tụng công đức

Tăng Bảo b. Phân chia Tam Bảo. 三 寶 真 實 德, 無 漏 性 清 淨, 化 世 真 亦 俗, Tam Bảo chân thật đức, Vô lậu tánh thanh tịnh, Hoá thế chân diệc tục, Phật pháp đắc trường tồn. Đức chân thật của Tam Bảo, Tánh vô lậu trong veo, 佛 法 得 長 存. Dạy đời cả Chân và Tục, Phật pháp được dài lâu. • Tam Bảo thế tục.

o Trụ trì Tam Bảo.

Tam Bảo là đối tượng chúng ta quy y. Trong tất cả tôn giáo đều có giáo chủ, giáo lý, tín đồ. Tam bảo thì vô cùng viên mãn thanh tịnh. Nhưng tượng Phật và Tăng chúng thì không phù hợp với ý nghĩa như thế đâu! Đây là điều nên biết: Như Phật giáo hiện tại.

• Nội dung của Trụ Trì Tam Bảo.

Tượng Phật hoặc bằng ngọc, vàng, đá, đồng, gỗ, giấy; Pháp là tam tạng kinh điển hoặc ý nghĩa được giảng giải của các bậc cổ đức xưa nay; Tăng là chúng xuất gia.

• Dựa vào trụ trì Tam Bảo để hướng về chân thật Tam

Bảo. Khi gọi là trụ trì Tam Bảo, sau khi Phật diệt độ, Tam Bảo là Phật giáo lưu truyền ở thế gian. Dựa vào đây mà quy hướng đến Tam Bảo chân thật. o Hoá tướng Tam Bảo.

• Nội dung hoá tướng Tam Bảo.

Giống như Phật Thích Ca ra đời, Phật Thích Ca là Phật Bảo. Phật khai thị giáo thuyết: Tứ Đế, Duyên Khởi, Niết Bàn... là Pháp Bảo. Phàm chúng, Thánh chúng theo Phật xuất gia là Tăng Bảo.

• Dựa vào hoá tướng Tam Bảo để hướng về tất cả Tam

Bảo ở mười phương. Hoá tướng Tam Bảo này là khi Phật xuất hiện giáo hoá thế gian, dùng ba tướng này làm Tam Bảo. Dựa vào đây mà quy hướng tất cả Phật, Chánh pháp, tất cả hiền thánh Tăng trong mười phương mà cung kính, cúng dường.

o Tóm lại, Tam Bảo hoá tướng và Tam Bảo trụ trì là hình tướng cụ thể Phật Giáo ở thế gian. Lấy đây làm đối tượng quy y, theo đó, càng đi vào sâu hơn trên đường tu tập để đến Chân Thật Tam Bảo. • Tam Bảo chân thật o Tam Bảo chân thật, có hai:

• Tam Bảo vô lậu:

• Phật Bảo vô lậu: Phật trí là công đức vô lậu của Phật.

Dựa vào Thanh Văn Thừa mà nói thì Phật có năm phần

pháp thân: Giới, Định, Huệ, Giải Thoát, Giải Thoát

Tri Kiến. Dựa vào Đại Thừa mà nói thì Phật đủ bốn trí vô lượng, tất cả công đức vô lậu được thu nhiếp vào Bồ Đề.

• Pháp Bảo Niết Bàn: Chánh Pháp hoặc Niết Bàn là Pháp

Bảo.

• Tăng Bảo Vô Lậu: Tăng Bảo là công đức vô lậu của bậc hữu học, vô học. Dựa vào Thanh Văn Thừa mà nói thì công đức vô lậu của bậc Tứ Song, Bát Bối. Dựa vào Đại Thừa nói thì công đức vô lậu của Bồ Tát gồm cả Thanh Văn, Bích Chi Phật. • Tam Bảo Thanh Tịnh. Theo giáo lý Đại Thừa mà nói:

• Phật Bảo là Viên Mãn Thanh Tịnh Pháp Giới; là hiển lộ Pháp Giới Thanh Tịnh viên mãn tột cùng (bao gồm Cả Thể, Tướng, Nghiệp dụng).

• Tăng Bảo là phần nhỏ của pháp giới thanh tịnh; là pháp giới thanh tịnh hiển lộ được phần nhỏ. • Pháp Bảo là pháp giới không tăng, giảm, không phân biệt làm hai, là pháp giới khắp mười phương mà không tăng, không giảm; không hai không khác (còn gọi là Chân Như, Thật Tướng…).

Thường gọi là Nhất Thể Tam Bảo, Lý Thể Tam Bảo, Thường Trụ Tam Bảo; ý nghĩa như nhau, tên gọi khác thôi.

o Tam Bảo chân thật thì Tánh Tịnh, vô lậu:

• Ý nghĩa vô tận: Để gọi là công đức chân thật Tam Bảo thì phải vô lậu; thì phải không cùng tương ứng với phiền não, tạp nhiễm; cũng không duyên khởi bởi phiền não, tạp nhiễm.

• Ý nghĩa tánh tịnh: Tánh thanh tịnh.

Công đức hữu vi của vô lậu gọi là Thanh Tịnh.

Công đức vô vi, không những thanh tịnh lìa xa cấu nhiễm mà, ở trong tạp nhiễm, cũng vẫn có Bổn Tánh Thanh Tịnh. • Nơi chân thật quy y là Vô Lậu Tánh Tịnh. Tam bảo vô lậu tánh tịnh mới là nơi chân chánh quy y.

• Nương tựa hướng về chân.

o Phương pháp học tập là nương Trụ Trì Tam Bảo hướng về Chân Thật Tam Bảo.

Chỉ vì, theo Phật pháp dạy bảo, hướng dẫn thế gian, đem lại lợi ích cho chúng sanh mà nói không chỉ nên quy y công đức chân thật Tam Bảo mà cũng nên quy kính sự tướng trụ trì Tam Bảo của thế tục (Phật xuất hiện ở đời là Tam Bảo hiện tướng giáo hoá chúng sanh).

Bởi vì, chỉ quy y thế tục Tam Bảo thì không sao tránh khỏi hình thức sùng bái. Nhưng chỉ tôn trọng Tam Bảo thắng nghĩa, chân thật thì cũng không thể tránh khỏi ý nghĩa cao sâu mà, phần đông khó thấu hiểu được.

Sở dĩ phải quy y hiện thật Tam Bảo trụ trì là vì, nhờ đây mà, hướng thẳng đến Tam Bảo chân thật. Phật giáo trọng thị Tượng Giáo (giáo lý được biểu thị qua hình tượng cụ thể). Lý do của nó là ở đây.

o Sự, Lý vô ngại thì Phật pháp mới trường tồn.

Trụ trì Tam Bảo là biểu tượng, nhờ đây, mà công đức chân thật Tam Bảo mới hiển lộ. Từ đây mới có thể thâm nhập từ cạn vào sâu giáo pháp của Phật Đà: Sự, Lý vô ngại Pháp Phật mới lâu dài, mới là nơi cứu khổ, gia hộ, là nơi làm thành ruộng phước cho tất cả chúng sanh.

1.3. Nghi thức quy y

1.3.1. Nghi thức

自 誓 盡 形 壽, Tự thệ tận hình thọ, 歸 依 佛 法 僧, Quy y Phật Pháp Tăng, 至 心 修 供 養, Chí Tâm tu cúng dường, 時 念 諸 勝 利. Thời niệm chư thắng lợi.

Tự thề hết đời này, Chí tâm tu, cúng dường, Quy y Phật, Pháp, Tăng, Luôn nhớ tám công đức.

• Quá trình nghi thức thọ Tam Quy. o Tịnh tâm sám hối.

Tam bảo Phật, Pháp, Tăng hoàn toàn thanh tịnh, đầy đủ công đức, cho nên, là nơi chân chánh quy y. Thọ quy y, trước hết, cần cầu sám hối, sanh tâm cung kính, thanh tịnh.

o Tự nói lời thề nguyện.

Quỳ trước mặt Bổn Sư, theo lời thầy dạy, tự mình phát lời thệ nguyện rằng:

Con là đệ tử (tên họ) suốt đời xin quy y Phật, bậc Lưỡng

Túc Tôn.

Trọn đời quy y Pháp, bậc Ly Dục Tôn. Trọn đời quy y Tăng, Bậc Chúng Trung Tôn (3lần)

Xin đại đức ghi nhớ cho, từ bi hộ niệm, con là ưu bà tắc (ô ba sách ca) họ tên, suốt đời hộ trì Tam Bảo và xin được gia hộ.

Con đã quy y Phật rồi, quy y Pháp rồi; quy y Tăng rồi (3lần) (dựa kinh Đại Danh và Luật thuyết).

o Trọn cả một đời.

Đã phát nguyện thọ trì Tam Bảo, đâu còn e ngại hai đầu sanh, tử, cũng không thể nào giữa đường hối tiếc. Đó là nói vậy thôi, cũng không thể nói: Tôi không tin Tam Bảo hay nói tôi không phải là đệ tử của Tam Bảo. Nếu quy y rồi lại buông bỏ thì, đời đời kiếp kiếp, chịu khổ vô cùng. Vì vậy phải nhớ kỷ Thệ nguyện: “quy y Tam Bảo suốt đời”

• Phương thức cúng dường Tam Bảo.

o Cúng dường bằng tâm thái: Chí thành, tôn kính.

Đã quy y Tam Bảo, tu tập và cúng dường phải bằng tâm chí thành. Khi đối trước tượng Phật (tháp Phật), kinh điển, Tăng chúng phải cực kỳ trang nghiêm, thanh tịnh, không được xem thường mà phải sanh tâm tôn kính.

o Nội dung Cúng Dường:

Cúng dường Phật như lễ bái, ca tụng, đi nhiễu; hương, hoa, âm nhạc, đèn, cờ, phướn, bảo cái… tất cả đều thật trang nghiêm.

Cúng dường Pháp như viết kinh, in kinh, sửa sang kinh điển hư cũ; lấy hương, hoa cúng dường. Cúng dường Tăng như y phục, ẩm thực, toạ cụ, thuốc thang, vật dụng hằng ngày, chớ cúng dường vật phẩm không đúng quy định trong giới luật của Phật chế.

o Cúng dường cao nhất là làm đúng lời Phật dạy.

Cúng dường cao nhất, không phải là rập khuôn theo giáo pháp của Như Lai mà phải theo lời chỉ đạo của chúng tăng để phụng hành thiết thật nhất.

• Tu tập để thành tựu tín tâm. o Tu hành sáu thời mỗi ngày đêm.

Phật giáo đồ ở nước ta đều tu theo hai thời khoá tụng sáng, chiều, thời gian khá dài. Tín đồ tại gia bận nhiều việc, có ít nhiều không thích hợp. Tốt nhất, theo cách của Ấn Độ tu hành sáu thời: Ngày ba, đêm ba.

o Luôn nhớ công đức của Tam Bảo.

Khi đã quy y Tam Bảo, cần phải luôn luôn nhớ đến công đức vượt trội của Tam Bảo, như: Thành đệ tử của Phật; Giới luật đã thọ; Nghiệp chướng giảm nhẹ; phước đức có được thêm nhiều; không đi theo đường ác; Người và phi nhân đều không thể quấy phá; Tất cả việc tốt đều thành công; Thành được Phật đạo.

Nếu luôn luôn nhớ đến vô số công đức Tam Bảo mà tu tập thì, đối với việc tu học Phật đạo, tín tâm thành tựu, mà còn có được công đức hy hữu. Đó không phải là việc dễ gì có được.

1.3.2. Công đức:

此 歸 依 最 尊, Thử quy y tối tôn, 此 歸 依 最 勝, Thử quy y tối thắng.

不 由 餘 歸 依, Bất do dư quy y, 得 樂 得 安 隱. Đắc lạc đắc an ổn.

Quy y này tôn kính nhất, Không còn quy y nào khác, Quy y này vượt trội nhất. Được vui và an ổn.

• Ca tụng Tam Bảo.

Như trên đã nói: Trong tất cả quy y, thì quy y Tam Bảo là tối tôn, tối thắng. Nếu chân thành cầu quy y, đương nhiên, phi quy y Tam Bảo Phật giáo, là không thể.

• Biện biệt quy y.

o Tôn giáo khác không cứu cánh, không phải là chỗ để quy y.

Không cần phân biệt tà, chánh; có phải là quy y bất cứ tôn giáo nào cũng như nhau! Giáo chủ, Giáo pháp, Giáo đồ của những tôn giáo khác, xa lìa ô nhiễm không rốt ráo, công đức không đầy đủ; tự cứu còn không được thì làm sao có thể là chỗ để người khác trở về nương tựa (quy y).

o Quy y tôn giáo khác không thể có được an vui vĩnh

viễn. Vì thế, nếu quy y ngoại đạo, chắc chắn cũng không vì lý do nào khác để quy y mà có thể có được công đức an lạc hữu vi, có được an ổn vô vi.

An ổn là chỉ Niết Bàn thường lạc rốt ráo.

1.4. Thể tánh của Quy y.

所 說 歸 依 者, Sở thuyết quy y giả, 信 願 以 為 體, Tín nguyện dĩ vi thể, 歸 彼 及 向 彼, Quy bỉ cập hướng bỉ, 依 彼 得 救 濟. Y bỉ đắc cứu tế. Ý nghĩa của quy y, Lấy Tín, Nguyện làm thể.

Trở về, hướng theo đó, Nương đó được cứu tế.

• Quy y lấy Tín, Nguyện làm Thể.

Yêu cầu, đối tượng, nghi thức của quy y đều đã nói qua. Nhưng ý nghĩa (sở thuyết) của quy y, rốt cuộc là gì?

o Tin sâu công đức của Tam Bảo:

Khẩn cầu Tam Bảo gia trì.

Tha thiết tín thuận. Tin rằng đã có được chỗ quy y chân xác. Đúng là nhân này sẽ sanh ra vô vàn công đức. Biết rằng công đức của Tam Bảo như thế mới lập nguyện trở thành đệ tử của Phật rồi tín thọ phụng hành; khẩn cầu oai đức Tam Bảo gia trì, nhiếp thọ. Quy y chính là lấy tâm tín nguyện này làm thể tánh.

o Đem cả thân, tâm này thuộc về Tam Bảo; chứ không phải thiên ma, ngoại đạo.

Lý do khi đã quy y rồi thì đem cả chính tâm, thân mình thuộc về Tam Bảo mà không thuộc về thiên ma, ngoại đạo nữa. Lúc nào, ở đâu cũng đều hướng về Tam Bảo, tâm không bao giờ xao lãng.

o Tâm trạng quy y khẩn thiết như đứa bé lạc đường tìm

được mẹ.

Ví dụ như đứa bé lạc đường bơ vơ đứng ở ngã tư đường, xe cộ dập dìu, mỗi lúc càng lo sợ vì nguy hiểm khó lường. Ngay lúc ấy, bỗng gặp được mẹ ngay trước mặt; được mẹ che chở; bình an và ôm vào lòng thương yêu. Tâm trạng quy y Tam Bảo cũng như thế.

• Chân thành, thiết tha, tín thuận thì được Tam Bảo cứu

giúp.

Nếu được như thế, nương tựa vào oai đức Tam Bảo thì có được sự cứu giúp. Trong tiếng Phạn, từ quy y có nghĩa là cứu giúp. Vì vậy công đức, oai lực của Tam Bảo có khả năng gia trì, nhiếp thọ, hướng dẫn người quy y; khiến cho đạt được cảnh dứt khổ, thường vui.

• Từ sự tín thuận, khẩn cầu của chính mình mà có được

sự gia trì, hướng dẫn của Tam Bảo.

Tóm lại, từ người quy y mà nói: Quy y là lập Tín, Nguyện, Khẩn cầu sự nhiếp thọ, cứu giúp của Tam Bảo.

Từ Tam Bảo là nơi quy y mà nói: công đức, oai lực của Tam Bảo không thể nghĩ bàn, gia hộ, hướng dẫn cho chúng sanh hướng đến cảnh giới chí thiện.

1.5. Chân nghĩa của quy y.

若人自歸命, Nhược nhân tự quy mạng, 自力自依止, Tự lực tự y chỉ, 是人則能契, Thị nhân tắc năng khế, 歸依真實義. Quy y chân thật nghĩa.

Nếu người tự quy mạng, Người ấy đã phù hợp, Tự lực tự y chỉ, Nghĩa chân thật quy y.

• Ý nghĩa tổng quát.

o Các tôn giáo đều trọng sự cứu giúp của tha lực. Nói chung quy y là tín ngưỡng, cầu mong trợ lực từ bên ngoài, nhờ tha lực mà được cứu giúp. Tôn giáo nương tựa tha lực đều như thế.

o Phật pháp lại trọng việc tự lực tu tập:

Nhưng Phật pháp không chỉ như thế, không giống như ngoại đạo ở một số điểm. • Giáo giới tối hậu của Phật là Niết Bàn.

Trên hội Niết Bàn, lời dạy cuối cùng của Phật cho đệ tử

rằng “Nương tựa vào chính mình, nương tựa vào giáo

pháp, không nương tựa bất cứ nơi nào”.

Đây chính là nói: Đệ tử chúng ta nương tựa vào tự lực, cần phải nương tựa vào chánh pháp để tu tập và không ỷ lại vào bất kỳ sức mạnh nào khác. • Sự tỉnh ngộ của thầy A Nan trong Kinh Lăng Nghiêm. Trong kinh Lăng Nghiêm, thầy A Nan nói: “Chính con, từ khi phát tâm xuất gia, theo Phật, vì ỷ vào oai thần của Phật nên thường tự suy nghĩ: Ta không lo gì tu tập vì nghĩ rằng có Như Lai thương sẽ có Tam Muội, đâu biết thân, tâm không thay thế nhau được” Tất cả phải dựa vào sự tu tập của chính mình.

• Ý nghĩa chân thật của Quy Y.

o Trở về chính mình, làm cho Tam Bảo hiện rõ trong thân, tâm.

Ý nghĩa sâu xa của Quy Y là trở về chính Tâm, Tánh của mình:

Bàn;

một thể.

Chính ta có Tánh Phật, chính ta có khả năng thành Phật;

Đương thể của chính thân, tâm chính là Chánh Pháp, Niết

Chính ta nương vào Pháp tu hành, tự thân và Tăng già là

Tam Bảo: Phật, Pháp, Tăng đều không lìa tự thân, đều do thân, tâm của chính mình mà được thành tựu viên mãn.

o Do nhiếp thọ, gia trì nên tự tâm phát khởi thực hiện. Nhìn từ bề ngoài, Quy Y là tin vào, dựa vào, sự gia trì, nhiếp thọ của tha lực.

Nhìn vào sâu sắc hơn, Quy Y chỉ là tăng thượng duyên mà, thật ra, là chính thân, tâm của mình phát khởi và thực hiện cho được sự mong muốn của chính mình.

o Đem thân mạng phụng hiến cho Tam Bảo, tự lực

nương tựa đúng với ý nghĩa chân thật.

Lý do nói rằng “Nếu một người nào mà chính mình quy mạng (Mạng là hoà hợp thân và tâm). Quy mạng là đem cả thân, tâm phụng hiến cho Tam Bảo. Nương tựa vào Tự Lực, nương tựa vào chính mình, vào Chánh Pháp mà tu tập và không giống như A Nan là “Ỷ vào oai thần của Phật mà chính mình không chịu khó tu tập”. Người như thế mới phù hợp với ý nghĩa chân thật của Quy Y.

CHƯƠNG 2: NGHE PHÁP THÂM NHẬP

• Nghe pháp mới thâm nhập Phật Đạo.

Trên nói về Quy Y Tam Bảo. Sau khi quy y nên nghe nhiều Chánh Pháp thì mới có thể thâm nhập Phật Đạo. • Liên quan giữa tu hành và nghe Pháp.

• Có người cho rằng Phật Pháp cốt ở tu hành, nghe Pháp có ích gì?

Há không thấy trên hội Lăng Nghiêm, tôn giả A Nan “Chỉ ham học nhiều nên đạo lực chưa được chu toàn”. Vì vậy không tránh khỏi nạn ma Đăng Dà sao?

Không biết rằng tôn giả A Nan “Chỉ ham học nhiều” nhưng đồng thời không phải là học (nghe).

• Chủ ý nghe (học) Pháp là để tu học Pháp Phật.

Tất cả Thánh điển đều nói về tu học Phật Pháp. Không nghe pháp thì không thể tu.

Nếu không học (nghe) thì làm sao hiểu được Liễu Sanh

Thoát Tử là gì?

Làm sao hiểu được thế giới Cực Lạc, Phật A Di Đà?

Làm sao biết được sự hướng thượng rõ ràng?

Làm sao biết được Chánh Pháp của Phật dạy?

Nếu tất cả đều không nghe không học thì cũng không thể hiểu được Quy Y Tam Bảo là gì?

由 聞 得 涅 槃. Do văn đắc Niết Bàn.

2.1.Nghe Pháp.

2.1.1. Bốn loại công đức.

由 聞 知 諸 法, Do văn tri chư Pháp, 由 聞 遮 眾 惡, Do văn giá chúng ác, 由 聞 斷 無 義, Do văn đoạn vô nghĩa,

Do nghe, biết các Pháp. Do nghe, ngăn được ác. Do nghe, dứt tà pháp. Do nghe, chứng Niết Bàn.

• Tất cả công đức trong Phật pháp đều do nghe Pháp mà

có.

Trong thánh điển này có bài tụng khen ngợi công đức nghe Pháp. Có thể nói tất cả công đức trong Phật Pháp đều do nghe

Pháp mà có.

o Từ ba chỗ mà nghe Pháp

Nói đến “nghe Pháp”, Bồ Tát Long Thọ nói: Có ba chỗ nghe: Nghe Pháp từ Phật; Nghe Pháp từ đệ tử của Phật; Nghe

Pháp từ kinh điển.

o Nghe bằng tai hay đọc kinh sách đều là xuất phát điểm tu học Phật Pháp.

• Từ Phật và đệ tử là tai nghe ngôn giáo.

Nghe Pháp từ Phật và đệ tử là ngôn ngữ khai thị chính mình được nghe, cho nên kinh nói:“Đây là cách biểu hiện giáo thể chân thật, âm thanh nghe được thanh tịnh tuyệt vời”. Chỉ vì sau khi Thích Ca Như Lai vào Niết Bàn thì chúng ta chỉ nghe được Pháp từ đệ tử của Phật.

Tuy nhiên, mười phương chư Phật, như Đông phương có Phật Dược Sư, Tây phương có Phật A Di Đà, hiện giờ, vẫn đang thuyết pháp; nhưng vì đối với chúng ta lúc này ở đây, trừ phi đã đọc kinh, nghe pháp, tu hành và có trình độ tương đương thì mới có thể nghe được, còn không, thì không thể thấy và nghe được các đức Phật ấy đang nói Pháp.

• Đọc kinh luận từ Tam Tạng.

Tử kinh luận mà hiểu được Pháp, chính là “Tự mình lấy điển chương của người xưa làm thầy”. Từ đọc trong kinh luận mà hiểu được Phật Pháp; cho nên, từ nghe được Pháp của đệ tử Phật hay đọc kinh giáo đều gọi là nghe Pháp, học

Pháp rồi bắt đầu tu tập.

• Tóm tắt bốn loại công đức khi nghe Pháp:

o Nhờ nghe, biết được các Pháp.

Từ nghe Chánh Pháp mới biết được các Pháp.

Các Pháp là gì? Đó là Pháp lành, Pháp ác, Pháp hữu lậu, Pháp vô lậu… Nghe rồi mới biết được tất cả pháp này; biết rồi thì nên tu tập hay lìa bỏ.

Lại nữa, Pháp có nghĩa là hợp pháp. Nghe Phật pháp rồi thì biết có vô vàn Pháp lành nên nương theo đó tu học. o Nhờ nghe trừ bỏ tà pháp. Nhờ nghe Chánh Pháp nên có thể ngăn ngừa nhiều tội ác; hay là niệm ác trong tâm, hay thấy hành động ác của thân và miệng. Nếu nghe được Chánh Pháp thì biết được cái gì là ác, quả báo ác là gì, rồi đưa đến dứt trừ tâm ác, ngăn ngừa tâm ác khởi lên. o Nhờ nghe Pháp, đoạn trừ tà pháp.

Do nghe Chánh Pháp mới có thể ngăn chận, trừ bỏ những cách tu tập vô nghĩa của tà pháp.

• Ngoại đạo tự tu khổ hạnh và dạy người tu khổ hạnh. Có một số ngoại đạo, tuy có tâm cầu giải thoát, nhưng lại lầm đường lạc lối, tu khổ hạnh: không ăn, không nằm, loã hình…; Cho là tu những khổ hạnh này có thể đắc đạo. Những người chính mình tu khổ hạnh, lại còn chỉ dạy cho người khác tu theo. • Nghe pháp tránh xa khổ hạnh vô ích. Những khổ hạnh này, Phật gọi là làm việc vô nghĩa, không có chút ý nghĩa gì mà, tự làm việc ngu si chuốc lấy cái khổ. Đã nghe được Chánh Pháp của Phật, tự nhiên lìa xa những khổ hạnh ấy, tu hành theo Chánh Đạo; không rơi vào sào huyệt của ngoại đạo.

o Do nghe được Chánh Pháp mà chứng được Niết Bàn

Nhờ nghe được Chánh Pháp, như Pháp tu hành. Chứng được Niết Bàn, giải thoát.

Đây chính là tất cả công đức của Phật Pháp. Đó không phải là nhờ nghe theo Chánh pháp mà có được hay sao?

2.1.2. Lìa xa hai ví dụ, ba sai lầm

如 器 受 於 水, Như khí thọ ư thuỷ, 如 地 植 於 種, Như địa thực ư chủng, 應 離 三 種 失, Ưng ly tam chủng thất, 諦 聽 善 思 念. Đế thính thiện tư niệm. Như vật dùng đựng nước, Như mặt đất trồng cây.

Nên lìa ba sai lầm, Nghe rõ, suy nghĩ kỹ.

• Nghe pháp nên nghe rõ, tư duy, ghi nhớ mới có được lợi

ích.

Khi Phật còn ở đời, chỉ bày Chánh Pháp thường chỉ dạy thính chúng rằng “Nghe rõ, nghe rõ, suy nghĩ thật kỹ”!

Bởi vì, nếu nghe pháp mà không thể làm như Pháp. Như thế, chẳng có được công đức gì của việc nghe Pháp.

• Nêu hai ví dụ để làm rõ khi nghe Pháp nên lìa bỏ ba thứ

sai lầm.

Bây giờ nêu lên hai ví dụ, rồi sẽ nói rõ khi nghe pháp nên lìa bỏ ba thứ sai lầm.

o Ví dụ vật dụng để đựng như cái lu đựng nước, không

được có ba khuyết điểm này.

Ví dụ 1: khi trời mưa, dùng lu đựng nước. Nếu dùng lu chứa nước ấy thì nên tránh ba thứ sai lầm là: Vật đựng lật úp, dơ uế, rò rỉ. Đó là ba sai lầm khi dùng vật dụng đựng nước.

• Nếu cái lu úp miệng xuống đất thì nước mưa không

rơi vào được.

Nếu trong lu có chất bẩn, chất độc mà dùng để đựng nước, không những không dùng được mà còn hại đến người.

Nên cái lu nứt, bễ, nước từ từ rò rỉ ra ngoài hết, còn đâu mà xử dụng.

• Nghe Pháp nên lìa bỏ ba sai lầm, mà nghe rõ, suy nghĩ

kỹ thì mới lãnh thọ được Pháp.

Ví dụ người nghe Pháp thế này:

Không chú tâm (như cái lu úp xuống đất). Nghe như vậy như không nghe.

Tuy có chú tâm nghe mà tâm đã có sẵn thành kiến: hoài nghi, tà chấp (như trong cái lu có chất bẩn, chất độc) thì cho dù có nghe được Chánh pháp cũng không thể sanh công đức được; ngược lại còn sanh ra tội ác do tà kiến, huỷ báng Chánh pháp.

Trong tâm, tuy không có thành kiến, nghi ngờ mà lại tán loạn, công việc bộn bề, lúc quên lúc nhớ. Nghe Pháp như thế, cho dù không có ba sai lầm thì chẳng có công đức gì khi nghe Pháp. Cho nên mới nói: Nên nghe rõ, nên suy nghĩ kỹ, nên ghi nhớ rõ ràng. o Ví dụ: trồng cây, giống như đất trồng đối với hạt mầm. Ví dụ 2: Trồng hạt lúa, đậu trên đất cũng có ba sự sai lầm:

• Ẩn ý.

Gieo trên cát, đá thì không thể mọc mầm.

Trồng buộc dây gai xuống đất mà muốn nó mọc mầm, cũng sống không lâu và sẽ héo khô nhanh chóng.

Gieo hạt trên đất tốt và cỏ dại cản trở, cũng không đâm rễ sâu xuống đất, lại bị chim chóc cắn đọt. Nếu gieo hạt như thế thì thu hoạch được gì?

• Tổng hợp pháp.

Nghe Phật Pháp cũng như thế: nghe Pháp là nghe huân tập, chính là hạt giống tâm pháp xuất thế.

Nhưng nếu không chú ý lãnh thọ; hoặc lãnh thọ mà tâm tạp nhiễm; hoặc tâm, tuy thanh tịnh, nhưng không được bao lâu rồi quên mất. Nghe pháp như thế thì không có kết quả gì.

Cho nên nghe Pháp mong có lợi ích phải lìa bỏ ba loại sai lầm đó để nghe cho thật rõ, suy nghĩ cho thật kỹ, ghi nhớ cho sâu sắc thì mới có ích lợi.

2.1.3. Thái độ nghe Pháp.

病 想 醫 藥 想, Bệnh tưởng y dược tưởng, 殷 重 療 治 想, Ân trọng liệu trị tưởng, 隨 聞 如 說 行, Tùng văn như thuyết hành, 佛 說 法 如 鏡. Phật thuyết pháp như cảnh.

Biết bệnh biết thuốc chữa, Biết cách chữa trị đúng, Nghe Pháp, làm chuẩn xác, Phật nói Pháp chân thật.

• Nghe Pháp nên biết bốn loại:

Khi nghe pháp nên biết bốn loại: Bệnh tưởng, Ý tưởng, Dược tưởng và Ân trọng điều trị tương ứng. Biết bệnh, biết cách chữa bệnh, biết thuốc và biết sự quan trọng của trị liệu. Khi nghe Pháp, cần phải có thái độ tiếp thu Pháp như thế nào? Phật Thích Ca nói: Thân chúng sanh có ba bệnh: Lão,

Bệnh, Tử.

Tâm có ba bệnh: Tham, sân, si. Đức Như Lai vì thế ra đời.

Nói cách khác Phật là bậc Đại Y Vương; Pháp là thuốc hay; Tăng như người giúp đỡ bệnh nhân. Tam Bảo xuất hiện ở thế gian chính là cứu giúp những trọng bệnh ấy cho chúng sanh. Cho nên nghe pháp Phật phải có quan niệm như thế. o Biết bệnh là biết trọng bệnh của Thân, Tâm.

Biết bệnh: Chính mình từ vô thuỷ đến nay, chỉ vì cái bệnh của Thân, Tâm ràng buộc; làm cho muốn sống không được, muốn chết cũng không. Sống, chết mãi mãi, đau khổ vô cùng. Chính mình có bệnh nặng cho nên, khổ sầu; vì vậy phải nhận thức một cách chính xác. Nếu không biết chính mình có bệnh hay là biết có bệnh mà quyết không tìm thuốc trị bệnh; ấy gọi là Vô Duyên với Pháp Phật.

o Biết cách chữa bệnh: Đệ tử của Phật là thầy thuốc giỏi.

Biết cách chữa bệnh là biết thân mình có bệnh nặng, không có một người nào khác (ngoại đạo) chữa khỏi mà, chỉ có đệ tử của Phật, thầy nói Pháp là lương y chữa trị khỏi bệnh nặng này. Vì vậy phải gần gũi bậc thiện tri thức, cung kính cúng dường giống như người bệnh tin tưởng hoàn toàn thầy thuốc và có tặng phẩm trang trọng cho thầy.

o Biết đúng thuốc: pháp của Phật là thuốc hay.

Biết đúng thuốc để trị bệnh, chứ không phải đọc toa thuốc mà có hiệu nghiệm; cốt là sử dụng thuốc để trị hết bệnh. Pháp sư nói cũng như thế: Chỉ bày phương pháp tu hành, cần dựa vào Pháp Dược mà thực dụng, mới có thể trị hết bệnh nặng từ thân và tâm. Nếu không, giống như đọc toa thuốc mà không thực dụng thì chẳng có ích lợi gì! Kinh nói: 我雖宣說極善法, Ngã tuy tuyên thuyết cực thiện pháp, 汝若聞已不實行, Nhữ nhược văn dĩ bất thực hành, 如諸病者負藥囊, Như chư bệnh giả phụ dược nang, 終不能療自體病. Chung bất năng liệu tự thể bệnh. Tuy ta nói pháp rất lành.

Nếu ngươi đã nghe mà không tu.

Như người bệnh không uống thuốc, Tự thể Bệnh, cuối cùng, sao chữa hết.

o Biết chú trọng đến việc trị bệnh, uống thuốc lâu mới

hết bệnh.

Biết chú trọng đến việc trị bệnh: Đó là trọng bệnh sanh tử.

Bệnh này thật sự đã vào đến chỗ hiểm yếu. May mắn gặp được thầy giỏi, thuốc hay, có uống lâu Pháp dược này thì hiệu quả thấy rõ ràng. Có thể có một vài người học Phật mong muốn có hiệu quả tức thì nhưng tu tập lại kém cỏi nên trọng bệnh sanh tử, không thể giải thoát được; đưa đến thất vọng rồi lười biếng. Đây là hạng người không thể cố gắng, tiến thủ, thì còn hy vọng gì nữa!

• Nghe Pháp nên phản tỉnh tự thân, giống như soi gương. Phật pháp không phải là sự truyền bá tri thức, càng không phải là sản phẩm để giải trí.

o Căn cứ vào thực hành; Nói và Làm đi đôi

Phật pháp là nhận thức rõ bản thân ta có trọng bệnh nên phải tìm thầy giỏi, thuốc hay. Vì vậy nói rằng tuỳ theo chỗ nghe được về Chánh Pháp phải hạ quyết tâm; cố gắng tu hành giống như những gì đã nói.

o Mẫu mực tu hành. Phật nói Pháp như tấm gương soi.

Phật đã từng nói: Ta nói Pháp giống như tấm gương soi, chính các ông phải soi vào đó. Những gì Phật nói: chính là phải quan sát chính mình để tránh khỏi những sai lầm và được nhiều công đức. Nếu có sai lầm thì nên hổ thẹn, sám hối để xa lìa lầm lỗi. Nếu không có lầm lỗi nên sanh tâm vui mừng. Nếu quán sát thấy chính mình có công đức nên sanh tâm vui mừng; nếu không có công đức nên cố gắng tu tập.

Tóm lại, nghe Phật Pháp là chính mình phải tu hành mẫu mực; nghe Pháp rồi phải biểu hiện qua thực hành. Đây là điều cực kỳ quan trọng.

2.2. Thâm nhập vào Phật Pháp.

2.2.1. Điều quan trọng trước nhất để thâm nhập vào Phật

Pháp

2.2.1.1. Gần gũi bạn lành.

趣 入 正 法 者, Thú nhập Chánh Pháp giả, 應 親 近 善 士, Ưng thân cận Thiện Sỹ, 證 教 達 實 性, Chứng giáo đạt thật tánh, 悲 愍 巧 為 說. Bi mẫn xảo vi thuyết.

Người thâm nhập Chánh Pháp, Gần gũi Thiện Trí Thức, Chứng ngộ được Thật Tánh, Thuyết Pháp vì bi mẫn.

• Để nhanh chóng đi sâu vào Chánh Pháp nên gần gũi

bậc Thiện Trí Thức.

Chánh Pháp, tuy có thể từ kinh điển hiểu được, nhưng chủ yếu là nghe được Pháp Sư giảng giải. Pháp Sư là người hướng dẫn, kế đến đọc kinh sách, cuối cùng nhanh chóng lãnh hội dễ dàng. Cho nên, điều quan trọng để đi sâu vào Phật Pháp, tiến bộ trên đường đạo là “Nên gần gũi bậc Thiện Tri

Thức”.

Thiện Tri Thức, nhất là bậc Thiện Tri Thức về Đại Thừa.

Đức Phật từng nhờ “Sự gần gũi bậc Thiện Tri Thức, lắng nghe Chánh Pháp, suy tư đúng sự thật, theo Chánh Pháp mà tu hành”. Muốn vào dòng Thánh phải đủ bốn điều kiện thì mới có thể gần gũi được bậc Thiện Tri Thức.

• Tóm tắt công đức của Bậc Thiện Tri Thức.

Như thế nào mới là Thiện Tri Thức?

Bậc Thiện Tri Thức không phải có nhiều đệ tử, có chùa to, tướng mạo đẹp hay học rộng hiểu nhiều thế gian pháp.

o Những đức tánh của bậc Thiện Tri Thức:

• Chứng đức là chỉ ba Vô Lậu Học: Giới thanh tịnh, Định thành tựu, Huệ thành tựu.

• Giáo đức: là thâm nhập kinh tạng, thành tựu đa văn, có khả năng hướng dẫn, chỉ bày cho người học, tu tập chánh đạo Đại Thừa.

• Chứng được Thật Tánh: Thật Tánh là tên khác của Chánh Pháp, đây là sự thông đạt do chứng được Trí Huệ hoặc là sự thông đạt do nghe, suy nghĩ giáo lý mà được.

• Bi mẫn: có tâm Từ Bi; không phải là vì danh văn, lợi dưỡng, nhưng mà vì lợi ích cho chúng sanh nên nói

Pháp.

• Khéo léo nói Pháp: Tài giỏi biện luận nên có được thành công, bằng phương tiện khéo léo nói Pháp cho chúng sanh, vì thế, người nghe dễ hiểu, dễ có lợi ích;

nếu thành tựu những công đức này thì không thể không có bậc Thiện Tri Thức lớn.

o Thiện Tri Thức thành tựu phần nhỏ.

Có thể vào thời mạt Pháp, bậc Thiện Tri Thức hoàn hảo khó gặp được, nhưng người tu học Phật Pháp không thể không có thầy, bạn, cho nên, không thể không tìm bậc Thiện Tri Thức thấp hơn.

Kinh có nói: Nếu có được một trong tám phần công đức cũng có thể gần gũi được bậc ấy.

Kinh Niết Bàn nói: “Bốn chỗ nương tựa”: Bốn hạng người có thể chọn làm sư trưởng: Trước dựa vào người, tuy chưa dứt hết Phiền Não, chứng được Thật Tánh nhưng đã thông đạt được một phần mười sáu ý nghĩa Phật Tánh.

Tóm lại: thời mạt thế, khó gặp Thiện Tri Thức. Nếu trong việc tu tập và thấu hiểu Chánh Pháp, mà có được một phần vượt qua chính mình thì không gì bằng là gần gũi Thiện Tri

Thức.

2.2.1.2. Gần gũi đúng như Pháp.

觀 德 莫 觀 失, Quán đức mạc quán thất, 隨 順 莫 違 逆, Tuỳ thuận mạc vi nghịch, 佛 說 滿 梵 行, Phật thuyết mãn Phạm Hạnh,

學 者 應 尊 敬. Học giả ưng tôn kính.

Thấy đức chớ thấy lỗi, Tuỳ theo chớ trái ngược, Phật nói toàn Phạm Hạnh, Người học nên tôn kính.

• Thái độ gần gũi Thiện Sĩ đúng như Pháp. o Thấy đức chớ thấy lỗi.

Không những Thiện Tri Thức hoàn hảo đức độ mà ngay cả Thiện Tri Thức chỉ có phần nhỏ đức độ, như Pháp, không thể gần gũi cũng không thể lấy đó để căn cứ. Bởi vì, đối với Thiện Tri Thức chỉ thấy đức, chứ không được thấy lỗi.

• Chỉ chú ý sở trường của Thiện sĩ mà học Pháp thì mới

có được lợi ích.

Ví dụ, khi gặp bậc thiện sỹ có cách cư sử, đối nhân đúng đắn,... Chúng ta chỉ cần chú ý đến những ưu điểm này và theo gương đó thực hành theo để đạt được những ưu điểm này và không nên nhìn vào những lỗi lầm khác. Làm được điều này thì mới có được lợi ích.

Ngược lại, nếu không thấy công đức mà chỉ chấp vào phần khuyết điểm của bậc Thiện Tri Thức; như thế chẳng những không đúng, mà cũng không nên, vì không được chút lợi ích gì. Cho dù là bậc Thiện Tri Thức hoàn hảo cũng không thể hoàn toàn viên mãn mà, không có một khuyết điểm gì. • Trong lòng luôn luôn tự giác gần gũi với Thiện sĩ.

Nguyên nhân gần gũi Thiện Tri Thức là tùy lúc mình nên tỉnh thức, biết làm gì? Chớ có tìm tòi lỗi lầm của Thiện Tri Thức mà là vì muốn học tập chỗ sở trường của sư trưởng. Có được như thế thì đến chỗ sư trưởng để được gần gũi và như thế mới có lợi ích. Đức Khổng Tử nói: “Ba người cùng đi, ắt có người là thầy ta vậy” Thật là câu nói có ý nghĩa.

o Thuận long chớ có ngược lại • Nên tôn sư, trọng đạo để sư trưởng vui vẻ. Làm sao để sư trưởng vui vẻ? Đó là:

Tuỳ sức cúng dường tài vật. Phục vụ sư trưởng hết lòng.

Tu hành theo chỉ dạy của sư trưởng.

Việc cung kính, gần gũi bậc Thiện Tri Thức trong Phật Pháp hoàn toàn là biểu hiện tinh thần: “Tôn sư trọng đạo”.

Giả sử sư trưởng yêu cầu làm việc phi pháp, thì sao? Nếu thế thì không tùy thuận mà, một cách uyển chuyển nói rõ ý tứ của mình.

o Không có tâm cung kính đối với Phật pháp thì không thể có công đức từ Phật pháp

Tu học theo Pháp Phật, nếu không tôn kính sư trưởng đúng pháp mà, muốn có công đức từ Phật pháp thì hoàn toàn không thể; như kinh nói: “Nếu người ấy đối với thầy mà còn giữ tâm hờn trách hoặc tâm ghét bỏ hoặc tâm buồn bực; thế nhưng muốn có công đức thì không thể có được”

• Phật khen công đức của Thiện Sĩ.

Phật nói hoàn toàn Phạm Hạnh, người học nên tôn kính. Kể đến Như Lai khen ngợi công đức của bậc Thiện Tri

Thức.

Thầy A Nan nói: “Người Phạm Hạnh không hoàn toàn, gọi là Thiện Tri Thức”.

Phật nói: “Chớ nói thế. Phạm Hạnh thanh tịnh hoàn toàn mới gọi là Thiện Tri Thức?”. Ý của thầy A Nan: Gần gũi bậc Thiện Tri Thức, phạm hạnh vị ấy thanh tịnh thì được gọi là đã hoàn thành được một nữa. Có thể đó là ý của Phật. Gần gũi bậc Thiện Tri Thức có thể nói phạm hạnh đã thanh tịnh hoàn toàn. Chứng tỏ Phật trọng thị Thiện Tri Thức như thế nào! Sở dĩ, người học phải tôn kính, cúng dường Thiện Tri Thức là vì công đức gần gũi Thiện Tri Thức, như kinh Hoa Nghiêm và nhiều kinh khác nói: Không thể nào nói hết được.

2.2.2. Trước tiên quyết giữ lấy điều đặc biệt hơn hết.

2.2.2.1. Lìa xa tám nạn.

離 彼 三 途 苦, Ly bỉ tam đồ khổ, 不 生 長 壽 天, Bất sanh Trường Thọ thiên, 佛 世 生 中 國, Phật thế sanh Trung quốc, 根 具 離 邪 見. Căn cụ ly tà kiến. Lìa ba đường khổ ấy; Không sanh trời Trường Thọ; Phật xuất thế kinh đô, Còn mình nơi biên địa; Sáu căn không đầy đủ; Chưa xa lìa tà kiến.

• Nghe pháp Phật cốt lìa tám nạn.

Người xưa nói: “Khó gặp bậc Thiện Tri Thức ”; khó nghe được pháp Phật. Duyên lành gặp được còn khó đến thế, xin chớ cho là dễ có duyên lành. Cốt yếu để nghe được pháp Phật là lìa xa tám nạn.

• Nội dung tám nạn.

o Bốn nạn đầu là không được làm người. Lìa xa ba đường khổ. Không sanh lên trời Trường Thọ.

• Đoạ vào ba đường dữ, không có duyên nghe được pháp Phật cũng không thể xuất gia, thọ giới, tu hành.

Cần phải thoát khỏi: Địa ngục, Bàng sanh, Ngạ quỷ. Đó là quả báo khổ đau của tam đồ. Nếu sanh trong ba đường ác này thì không có duyên lành nghe pháp Phật. Tuy nhiên, Đại Lực Quỷ Vương, Long Vương… cũng có thể đến nghe pháp Phật được, tuỳ theo duyên lành ít hay nhiều. Nhưng vẫn không thể xuất gia, thọ giới, tu hành.

• Sanh làm trời, khó nghe được pháp, tu hành.

Chỉ cần không sanh vào cõi trời Trường Thọ. Cõi Vô Sắc có bốn trời: Không Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ, Vô Sở Hữu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ; Cõi Sắc có trời Vô Tưởng, những vị ở trời này, thọ mạng rất dài, bằng thọ mạng tám vạn đại kiếp ở trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng. Đây là những cõi không có duyên lành nghe pháp Phật.

Căn cứ Tăng Nhất A Hàm, phẩm Bát Nạn nói: Đã sanh lên cõi trời đều gọi là Trời Trường Thọ, đều không thể nghe Pháp Phật, tu hành. Vì vậy, trên không sanh lên các cõi trời, dưới không đoạ vào ba đường ác; chỉ có làm thân người mới có thể gặp được Phật Pháp.

o Tuy được làm thân người cũng phải lìa xa bốn nạn sau:

• Phật xuất thế ở kinh đô.

Sanh gặp lúc Phật xuất thế. Phật xuất thế tức là thời đại có Pháp Phật. Nhưng nếu sanh trước Phật xuất thế hay sau khi Phật pháp diệt vong. Những người này cũng không có duyên lành nghe được pháp Phật.

• Giáng Sanh ở biên địa. Cho dù sanh ở kinh đô là nơi có Phật và Tăng chúng hoằng dương chánh pháp. Ngược lại là vùng thôn quê hẻo lánh. Cho nên, dù có cùng thời với Phật, những người ấy ở những nơi như vậy, cũng không nghe được pháp Phật, tu hành. • Sáu căn đầy đủ.

Còn phải có sáu căn đầy đủ. Nếu không thì không thể nói, tâm trí cuồng loạn thì không thể hiểu nghĩa lý. Như thế, dù có sanh ra ở kinh đô, gặp Phật cũng bằng không.

Nếu không có đủ sáu căn thì dù có sanh cùng thời với Phật và gặp được Phật cũng không học tập hay tu hành theo giáo pháp của Phật được. Kiếp này coi như uổng phí mà thôi!

• Rời xa nhà Tà kiến.

Tuy không có những chướng ngại ở trên mà lại sanh trưởng vào trong nhà Tà kiến hay trong vùng ngoại đạo và tập tánh sai lầm chồng chất. Đó cũng là vô duyên với Phật pháp, cho nên gọi là lìa xa Tà kiến.

• Lìa xa ngữ nghĩa.

Tám việc ấy thường gọi là Tám Nạn vì nó làm chướng ngại cho người học Phật. Với Tám Nạn này làm mất thời cơ cho người tu học Phật pháp. Chúng ta không rơi vào trong

Tám nạn này. Thật may mắn làm sao!

2.2.2.2. Có được thân người.

a. Thân người đầy đủ hơn hết.

生 死 流 轉 中, Sanh tử lưu chuyển trung, 人 身 最 難 得. Nhân thân tối nan đắc. 憶 梵 行 勤 勇, Ức phạm hạnh cần dũng. 三 事 勝 諸 天. Tam sự thắng chư thiên. Lưu chuyển trong sanh tử, Làm người là khó được, Nhớ phạm hạnh dũng tiến, Ba việc hơn hẳn Trời. • Từ hai phương diện, nói rõ làm người khó.

Có người cho rằng đời người chẳng có ý nghĩa gì, nào là hiểu biết thấp kém, nào là hoàn cảnh xấu ác. Do đó, tự trách móc mình, tự hờn giận mình, tự ngược đãi mình; không thể phát tâm tu học theo Phật pháp. Không biết ở trong năm đường “sanh tử lưu chuyển ấy”, được làm người là khó nhất. Đây là cơ hội khó gặp; nếu tự xem thường mình rồi sống lêu lỏng thì thật là, không biết giá trị đích thực của mình. Tuy được làm người, có thể nói qua hai phương diện:

o Được làm người khó như con rùa mù ở dưới biển lâu năm, trồi lên mặt nước mà gặp được cái lỗ của cây gỗ đang bồng bềnh.

Ở trong sanh tử lưu chuyển, phần nhiều, sanh vào đường dữ, phần ít, sanh vào đường lành.

o Người có ba việc: Nhớ nghĩ; Siêng, dũng mãnh;Phạm

hạnh vượt hơn các trời.

Làm người, tuy có vô vàn thống khổ, không vừa ý; nhưng rất khó được. Kinh nói: Ba việc của con người: Siêng, dũng mãnh; nhớ nghĩ; Phạm hạnh, chúng sanh trong ba đường ác không bì đã đành mà đến các trời cũng hơn rất nhiều. • Hơn về nhớ nghĩ. Con người có thể nhớ nghĩ quá khứ, giữ gìn kinh nghiệm của quá khứ. Nhờ vậy, con người bằng sức suy tư, suy luận đặc biệt này phát triển nên gọi là hơn về nhớ nghĩ. • Hơn về Phạm hạnh.

Có người không tính đến vụ lợi mà chỉ lo chế phục chính mình để tu tập phạm hạnh hay hạnh thanh tịnh, làm sao chính mình thân tâm hợp lý và mọi người cũng có lợi ích. Đó là chí nguyện hy sinh chính mình, là tinh thần đạo đức của loài người. Thật là một việc phi thường nên gọi là Phạm Hạnh. • Hơn về siêng năng và dũng mãnh.

Con người muốn thành công một mục đích nào đó, phải có năng lực chịu đựng khổ sở, gian nan và tinh cần, dũng mãnh mới làm được; nếu không hoàn thành mục đích, quyết không ngừng. Đây gọi là hơn về siêng năng, dũng mãnh.

• Nói riêng ba đức và tính trọng yếu của thân người.

o Ba đức là nguyên nhân quan trọng để thành Phật, làm Tổ. Nho giáo nói: Trí, Nhân, Dũng là ba đức mà con người phải có, so với đại thể lời Phật nói giống nhau. Cho nên, trong chúng sanh, con người là quý báu nhất; thành hiền, thành thánh, thành Phật, thành Tổ đều tôn trọng sự vĩ đại của loài người này và những thành công có được là nỗ lực vương lên.

o Thân người là cõi an vui mà các trời ngưỡng vọng.

Kinh nói: Nếu các trời mạng chung, các trời ấy sẽ nói: “Nguyện được sanh vào trong cõi an lạc”. Cõi an lạc là điều ước muốn của những người khác, đó chính là Cõi Người. Thân người còn là cõi an vui mà các trời ngưỡng vọng. Sống như thế nào để là Người ? Đó là trái lại: Tự oán trách, tự xem thường mình; rồi để đời long bong, lêu lỏng.

b. Cố gắng siêng học.

難 得 今 已 得, Nan đắc kim dĩ đắc, 精 勤 修 法 行, Tinh cần tu pháp hành, 莫 使 入 寶 山, Mạc sử nhập bảo sơn, 垂 手 歎 空 歸. Thuỳ thủ thán không quy.

Khó được, giờ đã được, Chăm chỉ theo lời Phật.

Chớ như người vào núi báu, Trở về bàn tay không.

• Siêng năng có được ích lợi từ Phật pháp.

Thân người khó được nay đã được. Ấy là điều đáng mừng, giữ lấy thời cơ khó được này mà siêng năng tu tập theo Pháp Phật. Mạng sống vô thường, kinh nói: “Mạng người ở trong hơi thở”, Xin chớ đợi ngày mai, năm sau hay là tương lai. Nhân dịp thuận lợi này, ở trong ngôi nhà Phật pháp, dũng mãnh tiến bước đi trên con đường Chánh Pháp, mới mong có được ích lợi trong việc tu học giáo lý Phật đà.

• Lêu lỏng một đời, tay không thương cảm.

Chớ để một đời lông bông, vô ích và chờ hơi thở ra không hít vào được nữa; đối với Phật pháp không có được chút gì, vẫn là đôi bàn tay trắng, mặc dù bao năm đã sống trong thiền môn, với tứ sự cúng dường của đàn na tín thí. Chẳng khác gì người vào núi châu báu, thấy biết bao ngọc ngà trân quý mà chẳng chọn được cho mình một món để sử dụng. Đến lúc rời khỏi núi báu thì hai tay trắng buông xuôi, rồi hối tiếc vô cùng, đôi chân lững thững bước về; không có được một cái gì. Khi sống không cố gắng, lúc chết chỉ là thương đau. Nào có ích lợi gì đâu?