Thành Phật Chi Đạo

• Từ lửa của củi tiếp nối sẽ rõ được mối quan hệ giữa

đời này, đời sau không phải một, không phải khác.

Nhưng từ chết đến sống, đều có khoảng cách của không gian và thời gian, vì vậy, việc tái sanh sau khi chết được tiếp nối như thế nào là điều cần, phải giải thích cho rõ.

• Phật nói: Công năng ở đời quá khứ khi Nghiệp Diệt không mất. Dựa vào nghĩa sâu xa của pháp Phật mà nói: Sự hoạt động của Thân, Tâm là sự biểu hiện hình thái của sanh mạng. Khi chết thì, từng sát na, thân, tâm mất đi. Sự biểu hiện rõ nhất của Thân, Tâm, lúc ấy, bỗng nhiên dừng lại; nhưng hoạt động của Thân, Tâm ở quá khứ thì không mất. Đây chính là “ 業 滅 過 去，功 能 不 失”: Nghiệp diệt quá khứ, Công Năng bất thất” Đây có thể nói: Sanh mạng tiềm tại.

Chờ đến khi Nhân Duyên chín muồi thì Nghiệp Lực quá khứ sẽ dẫn đến hoạt động của một Thân, Tâm mới và bắt đầu một sanh mạng mới.

• Dụ hợp: Nghiệp lực không mất như tro tàn lại cháy.

Bây giờ dùng lại ví dụ: Củi, Lửa tương truyền. Khi lửa đốt vật, ánh sáng phát ra mạnh mẽ, giống như biểu hiện sự hoạt động của sanh mạng. Chờ đến lửa cháy hết hoàn toàn thì ánh sáng của lửa phát ra cũng hết. Giống như kết quả của một mạng sống: Chết rồi Lửa đã tắt, tro nóng dường như cũng lạnh dần, nhưng tro nóng gặp được vật dễ cháy, còn thêm ngọn gió thổi vào, giống như tro tàn lại phát cháy, giống như ánh sáng mới phát ra hừng hực.

Chờ đến khi nhân duyên hoà hợp thì Nghiệp Lực ở quá khứ sẽ phát sanh ra một mạng sống mới.

o Tóm lại, sanh tử nối tiếp nhau không thường, không đoạn; không một, không khác.

• Theo ví dụ mà nói: Thời gian, không gian của đời trước, đời sau đều không làm trở ngại khoảng cách. Ánh sáng từ tro tàn mà cháy lại không phải là lửa đời trước, nhưng mối quan hệ với lửa đời trước thì rõ ràng không thể phân ly. Đây giống như đời sau không phải đời trước, nhưng nghiệp lực đời trước và đời sau có quan hệ.

Từ lửa trước đến lửa sau, về thời gian, có thể có gián cách. Đây giống như khoảng cách thời gian và không gian giữa đời trước và đời sau, về cự ly, không có trở ngại. Đây chỉ là ví dụ thôi.

• Dựa vào pháp Phật mà nói: Trong Pháp Tánh Không, giống như ảo hoá, không thể có gián cách của thời gian, không gian.

Nếu dựa vào Phật pháp mà nói: Nghiệp Lực của quá khứ, ở trong pháp Tánh không như ảo hoá, vốn không thể nói có sự gián cách của thời gian, không gian, chỉ cần sự hoà hợp của Nhân Duyên (như con người sanh ra cần có sự hoà hợp tinh cha, huyết mẹ…) trong khoảng thời gian, không gian nào đó để dẫn đến một sanh mạng mới được sanh ra và hoạt động của Thân, Tâm mới bắt đầu.

d. Có cảnh thánh, cảnh phàm.

生 死 常 相 續, Sanh tử thường tương tục, 聖 者 得 解 脫, Thánh giả đắc giải thoát, 凡 聖 縛 脫 異, Phàm thánh phược thoát dị, 深 信 勿 疑 惑. Thâm tín vật nghi hoặc. Sống chết luôn tiếp nối, Bậc Thánh thì giải thoát, Phàm phu bị trói buộc, Tin sâu chớ nghi ngờ. • Chánh kiến có phàm phu và Thánh nhân.

o Có người tin ba chánh kiến ở trước, nhưng không tin bậc thánh, con người thì không hy vọng gì. Chánh kiến có chánh kiến thiện ác, nghiệp báo, đời trước đời sau. Tuy nhiên, rất khó có được chánh kiến. Ví như không tin cảnh giới tự tại, giải thoát của bậc thánh; chúng sanh thật là khổ! Trôi lăn trong năm đường; sống chết liên tục; lên xuống không ngừng. Đây là màn bi kịch của con người diễn hoài không dứt. Làm thế nào đây!

o Tin tưởng vào bậc Thánh thì con người mới phá tan

được u minh, hướng về ánh sáng. Con người quyết không tuyệt vọng, như thế mà, tin chắc vào sự tự tại, giải thoát của bậc thánh mới có thể tiến bước, vươn xa; phá tan hắc ám, khai thác ánh sáng vô biên. Vì vậy, cần thiết phải có Chánh Kiến về phàm phu, về thánh nhân.

• Sự khác nhau giữa phàm, thánh. o Đối diện với sống, chết thì mới hiểu rõ phàm,thánh. • Phàm phu sanh, tử nối tiếp không dừng.

Từ vô thỉ đến nay, chúng sanh ở trong năm đường, sống chết, chết sống, lưu chuyển tương tục; nói chung, đây là hạng phàm phu.

• Bậc Thánh thì từ sanh, tử mà được giải thoát.

• Bậc Thánh trải qua tu hành mà chứng được và ra khỏi sanh tử.

Thánh nhân là dùng trí thanh tịnh, vô lậu, thể chứng pháp

Tánh.

Như thế nào mới gọi là bậc Thánh?

Một khi thể hiện được Trí Vô Lậu, thanh tịnh, thể chứng được Pháp Tánh (Chân Như của tất cả Pháp); đó chính là Thánh Nhân. Chớ lẫn lộn với thần thánh giả danh của thế gian. Thánh nhân cũng có nhiều cấp bậc; nhưng so với phàm phu, căn bổn không giống nhau. Đó chính là ở chỗ, một bên, chứng được Trí thanh tịnh và thể nhập chân lý; một bên thì chưa.

• Giải thoát là bằng Trí Thanh Tịnh cắt đứt căn bổn phiền não, sanh tử. Thế nào gọi là Giải Thoát? Giải là mở ra; Thoát là ra khỏi. Ở trong sanh tử, chúng sanh không được tự tại, giống như bị trói buộc ở trong lưới.

Bậc Thánh đã chứng được Trí Thanh Tịnh thì cắt đứt phiền não căn bổn sanh tử. Đây là từ sanh tử mới được giải thoát, mới được tự tại, mới được an lạc chân thật.

• Dựa vào ngu si và trí huệ hiểu rõ Phàm, Thánh.

• Tất cả phàm phu, thánh nhân đều có Thân Thức. Phàm phu, Thánh nhân từ xưa đến nay đều giống nhau là có thân thức, hay có báo thân là Thân Thức (有 識 之 身

Hữu thức chi thân).

• Vì vô minh và trí huệ nên có sự khác nhau giữa phàm, thánh.

Bởi vì phàm phu ngu si lấy Vô Minh làm chủ nên mới bị trói buộc trong sanh tử, không được tự tại. Bậc thánh nhờ tu tập vững chãi nên mới được Trí thanh tịnh, lấy Bát Nhã làm chủ nên mới thoát khỏi sự trói buộc của sanh tử.

• Phàm, Thánh khác nhau ở chỗ trói buộc và giải thoát;

nên tin sâu, chớ nghi ngờ, dù tí xíu.

Đây là sự khác nhau giữa phàm thì trói buộc còn thánh thì giải thoát, phải có long tin sâu sắc, chớ nghi ngờ dù tí xíu.

• Tin có bậc Thánh là có giải thoát, có sự tu dưỡng thì dần dần trở thành hạt giống của pháp xuất thế.

Vì có lòng tin thì biết có bậc Thánh, có giải thoát, có trí huệ chân chánh, có năng lực lớn; đối với công đức của bậc Thánh như: Tam Minh (thiên nhãn, túc mạng, lậu tận), lục thông (thần cảnh, thiên nhãn, thiên nhĩ, tha tâm, túc mạng, lậu tận), thập lực (Xứ phi xứ trí, nghiệp dị thục trí, tịnh lự giải thoát đẳng trì đẳng chí trí, căn thắng liệt trí, chủng chủng thắng giải trí, chủng chủng giới trí, biến thú hành trí, túc trụ tuỳ niệm trí, tử sanh trí, lậu tận trí), Tứ vô sở uý (thuyết nhất thiết trí, thuyết lậu tận, thuyết tận khổ đạo, thuyết chướng đạo), Thập bát bất cộng pháp (thân vô thất, ngữ vô thất, niệm vô thất, vô dị tưởng, vô bất định tâm, vô bất tri dĩ xã, dục vô giảm, tinh tấn vô giảm, niệm vô giảm, huệ vô giảm, giải thoát vô giảm, giải thoát tri kiến vô giảm, trí tri quá khứ vô trước vô ngại, trí tri vi lại vô trước vô ngại, trí tri hiện tại vô trước vô ngại, thân nghiệp tuỳ trí huệ hành, ngữ nghiệp tuỳ trí huệ hành, ý nghiệp tuỳ trí huệ hành), đều tin nhận hoàn toàn. Khả năng này chính là phương cách phụng hành Nhân Thừa, Thiên Thừa; hiện giờ chưa thể cầu mong tiến bước trên đường xuất thế, giải thoát theo pháp Phật mà chỉ có thể nuôi dưỡng từ từ hạt giống pháp xuất thế.

• Không tin có bậc thánh thì trăm điều hại, không một điều lợi. Nếu không như thế thì tất cả công đức của bao nhiêu bậc Thánh đều không thể tin được. Đây không những là chê bai sự thật mà còn huân tập thành chủng tử của tà pháp và nó làm chướng ngại cho sự tiến tu của chính mình.

- Cách suy nghĩ của người ngu.

Có một ít người tự cho mình thông minh, lấy cái hiểu biết của phàm phu đem so sánh tất cả với những kiến thức khác, biết rằng mình không phải là Thánh, không có trí thanh tịnh, không có thần thông. Con người đều là như thế, làm gì có thánh nhân trong đó? Đây là sự ngu si của loại người này.

Thật đáng thương sao.

- Nêu lên những việc thô thiển của thế gian để làm rõ tình huống ấy.

Giống như dùng đất sét để làm cái bình mà chưa qua lửa nung luyện nên gặp nước thì tan rã; gặp nắng nóng gió thổi bể hư, hao mòn. Còn nếu đã qua lửa nung luyện thì sẽ thành cái bình sứ, lúc ấy, gặp nước sẽ không tan, gặp gió thổi, gặp nắng soi sẽ không hao mòn, tan vỡ.

Những việc tầm thường, thô thiển của thế gian đã trải qua tu luyện vẫn còn vô số bất đồng, huống chi tự xưng: “Con người là linh thiêng nhất trong vạn vật” sao?. • Tin và hiểu thật sâu sắc sự tồn tại của phàm, Thánh để đưa đến Chánh kiến vững chắc. Sự tồn tại của phàm phu và Thánh nhân, từ trong niềm tin và hiểu biết thật sâu sắc, vững chãi thì mới phát khởi Chánh

Kiến kiên định.

Trên đã nói rõ nội dung chủ yếu của Chánh Kiến thế gian. Đó là kiến thức không thể thiếu của người tu, học pháp Phật.

3.2.2. Năm hướng của thế gian

3.2.2.1. Năm đường trong thế gian có nhiều bức bách và khổ 流 轉 五 趣 中, Lưu chuyển ngũ thú trung, 身 心 多 苦 迫. Thân tâm đa khổ bách.

Trôi nổi trong năm đường, Thân tâm nhiều đau thương.

• Tóm lại, năm đường nhiều đau khổ, bức bách.

Chúng sanh trôi nổi trong năm đường, thật sự không dễ chịu chút nào. Về thân tâm luôn luôn chịu biết bao khổ sở.

• Riêng nói khổ sở nhiều ít của năm đường.

đau. Chẳng qua từ khổ nhiều đến khổ ít nên cũng cảm thấy nhẹ nhàng đôi chút.

Ba đường ác khổ nhiều, không cần nói nhiều.

Người đời cũng thế “Trong mười chuyện thì chín chuyện không như ý”. Chư thiên hưởng phước cũng trở lại buồn khổ. Đặc biệt là lúc sắp chết, tự biết mình sẽ bị đoạ lạc, buồn khổ vô cùng không thể nói lên lời!

3.2.2.2.Khổ và Vui khác nhau.

a. Đường ác.

Phân biệt các đường ác

Địa ngục. 大 地 獄 極 熱, Địa ngục cực nhiệt, 近 邊 遍 遊 歷, Cận biên biến du lịch, 八 寒 及 孤 獨, Bát Hàn cập Cô Độc, 是 諸 苦 中 極. Thị chư khổ trung cực.

Đại địa ngục nóng lắm, Từ gần cho đến xa, Bát Hàn và Cô Độc, Nhưng nơi khổ rất mực..

• Ý nghĩa của địa ngục.

Trước nói sự khổ đau của địa ngục. Địa ngục tiếng Phạn gọi là Nại Lạc Ca, có nghĩa là chỗ khổ. • Hợp bốn loại địa ngục thành mười tám loại địa ngục. Địa ngục chia ra bốn loại, tổng cộng mười tám địa ngục. o Loại thứ nhất là tám địa ngục nóng, là địa ngục lớn rất nóng.

• Chịu khổ sở nóng bức vô cùng do lửa dữ thiêu đốt, nên gọi là tám địa ngục nóng. Chủ yếu là tám địa ngục nóng. Chủ yếu là tám địa ngục căn bản.

Do lửa dữ thiêu đốt, chịu khổ đau bức bách, nên gọi là tám địa ngục nóng.

Thiết lập tám địa ngục nóng ở trung tâm địa cầu.

• Căn cứ kinh luận nói rằng tám địa ngục nóng ở trung

tâm địa cầu. • Kinh luận nói: Tám địa ngục lớn ở tầng cuối của trái đất này.

Trung tâm địa cầu là nơi lửa thiêu đốt dữ dội; giống như núi lửa bùng phát, phun trào lửa nóng ra ngoài.

Kinh Phật và Cựu Ước Cơ Đốc Giáo đều có nói đến quả đất nứt toát ra, chôn sống thân người xuống địa ngục.

Vì vậy bát nhiệt địa ngục, chắc chắn dưới đất là trung tâm địa cầu, không nghi ngờ gì nữa.

• Bác bỏ sự nghi ngờ của người khác. Có người hoài nghi: Lửa nóng như thế, mạng sống làm sao tồn tại? Đó là không biết nghiệp lực của chúng sanh không thể nghĩ bàn!

Có loài vào nước thì chết, có loài vào trong nước mới sống được. Có loài chôn xuống đất thì chết, có người sanh trưởng dưới đất. Chúng sanh không thể nghĩ bàn, chớ có chỉ dựa vào tình trạng sinh lý của chính mình mà suy tưởng rằng tất cả cũng như thế.

• Tên gọi và đặc điểm của tám địa ngục lớn.

- Tám địa ngục lớn là: Đẳng hoạt, hắc thằng, chúng hợp, hào khiếu, đại hào khiếu, viêm nhiệt, cực nhiệt, vô gián.

- Đặc điểm: Những địa ngục này có hai đặc điểm:

+ Chịu bức hại của lửa thiêu đốt nóng như nước đồng sôi. Hết thảy đều bị lửa thiêu đốt dữ dội, tương tự nước đồng sắt nấu chảy (gần giống như nham thạch của núi lửa). Đất sắt, nhà sắt, chảo sắt, rào sắt, núi sắt, dây sắt, dao sắt, vòng sát, chày sắt, chuỗi sắt, than sắt, đinh sắt, kiềm sắt, viên sắt;

những đồng sắt đốt cháy này với vô vàn cách bức bách tội nhân. + Thân to sống lâu, cùng cực khổ đau không ngừng mà muốn chết không thể.

Thân thể càng lớn, tuổi thọ càng dài (địa ngục vô gián sống lâu một trung kiếp = 335.960.000 năm). Nguyên nhân có những đau khổ vô cùng trong địa ngục, không phải muốn chết mà được, muốn sống cũng không xong, vì đời trước nghiệp lực chưa hết nên đâu có cách nào, chết cho được; đốt cháy thành tro mà còn phải sống lại. Địa ngục vô gián sâu tận trong lòng đất (tiếng Phạn là A Tỳ) lửa cháy dữ dội, thân thể cực kỳ thống khổ, không gián đoạn tý nào. Đây là chỗ chịu quả báo cho chúng sanh tạo tội cực ác.

o Địa ngục cận biên.

• Sự quan hệ giữa địa ngục cận biên và bát nhiệt địa ngục.

Địa ngục Cận Biên còn gọi là Du Tăng địa ngục. Nơi đây gần với tám địa ngục lớn, nhiệt độ của những địa ngục này tương đương với nhau.

• Từ tám địa ngục nhiệt hợp với bốn cửa thành 128 địa ngục.

Mỗi địa ngục lớn đều có bốn cửa. Từ mỗi cửa đi ra có bốn loại địa ngục giống nhau. Như thế, mỗi địa ngục có bốn cửa và mỗi cửa có bốn địa ngục, tổng cộng có mười sáu địa ngục. Tám địa ngục đều như thế nên tất cả có 128 địa ngục. • Giải thích danh từ Du Tăng (遊 增).

Chúng sanh trong tám địa ngục lớn, khi chịu khổ đau xong thì từ mỗi cửa đi ra, lại lần lượt phải đi khắp bốn cửa địa ngục này. Mỗi nơi đi đến chịu khổ đau càng tăng lên, cho nên gọi là Du Tăng.

• Tên gọi và nội dung của bốn địa ngục.

Bốn địa ngục là:

Đường Ôi: Hầm tro nóng bức.

Thỉ Phẩn: Hố chứa phân bùn và rất nhiều ruồi nhặng đục khoét.

Phong nhận có ba nơi: Đường lưỡi dao; Rừng lá như cây kiếm; trong rừng còn có chó dữ; Rừng Thích Thiết, trong rừng còn có chim lớn mỏ bằng sắt. Ba chỗ này đều bị dao, tên đâm chém, khổ đau.

Vô Cực Hà: Nơi nước tro sôi nóng, rơi vào trong đó giống như đậu rang trong chảo dầu sôi. o Bát hàn địa ngục.

• Vị trí địa lý của Bát hàn địa ngục là Nam Cực và Bắc Cực. Bát hàn địa ngục hoặc nói từ Bát đại địa ngục, từ chiều ngang trung tâm địa cầu đến ngoài biên; hoặc là ở bên kia núi Thiết Vi. Núi Thiết Vi là một phần của thế giới này, nó nằm ven địa cầu. Truyền thuyết mặt trời, mặt trăng khó chiếu đến, rất lạnh, cho nên, suy ra Hàn địa ngục ở Nam, Bắc cực, có thể không sai.

• Giải thích tên gọi, ý nghĩa của Bát hàn địa ngục.

Bát hàn địa ngục là:

Bao hay Bao Liệt là mụn, nhọt vỡ ra.

Hát triết tra, Hách hách phàm, Hổ hổ phàm(đây là ba nơi, dựa vào sự lạnh buốt mà gọi tên)

Thanh liên, Hồng liên, Đại hồng liên(đây là ba nơi, dựa vào màu da và sự nứt nẻ của da mà gọi tên) Sống rất dài nên thống khổ không chịu thấu.

Vì vậy nói rằng:

Lạnh buốt xương thịt, không gì sánh nỗi,

Khắp thân run rẫy và co quắp, Hằng trăm mụn nhọt sanh trùng nhặn,

Bắt nhai máu tuỷ chảy đầy miệng, Răng lạnh thấu xương, lông dựng ngược, Mắt, tai, cổ họng băng đóng kín, Thân, tâm u tối vô cùng tận.

Trong Hàn địa ngục khổ dường nào!

o Cô độc địa ngục.

• Chỗ của Cô độc địa ngục là Nhân gian.

Địa ngục cô độc có thể nói là Địa Ngục ở Nhân Gian, hoặc ở trong núi sâu, hoặc ở nơi hải đảo, hoặc ở nơi đồng trống, hoặc ở chốn rừng thẳm. Những nơi ấy đều có loại địa ngục này.

• Ý nghĩa của Cô Độc địa ngục. Đây không phải là nhiều người tập trung một chỗ mà là ít người, hoặc chỉ một hai người. Do nghiệp lực khác nhau mà chiêu cảm đi đến địa ngục này. Một loại quả báo nên gọi là

Cô Độc.

• Xin nêu ví dụ để thuyết minh.

Gần đây báo có đăng tin: Nơi nào đó ở Đài Loan, có người cha ngược đãi con gái ruột, nhốt con trong căn phòng tối tăm, không ánh sáng, không thoáng khí, ăn không no, mặc không ấm suốt mười lăm năm, đứa trẻ phát triển rất xấu về hình thể:

Nào mặt xanh mét, da phù thủng, không còn giống con người nữa. Đây là nghiệp lực của chúng sanh không thể nghĩ bàn.

Dưới bóng mặt trời này, nơi phồn hoa đô hội, lại có người dở sống dở chết! Tình cảnh của đứa bé này tương tự địa ngục cô độc.

• Cái khổ cùng cực trong bốn loại mười tám địa ngục. Bốn loại mười tám địa ngục này là nơi tất cả chúng sanh chịu khổ sở cùng cực. Trước việc không có cách nào giải thoát sanh tử. Mọi người đều nhận thấy cái khả năng đoạ lạc, khổ đau này nên sanh tâm cực kỳ sợ hãi. Tốt nhất là chớ làm ác.

Bàng sanh.

旁 生 種 種 異, Bàng sanh chủng chủng dị, 吞 噉 驅 使 苦. Thôn đạm khu sử khổ.

Bàng sanh bao nhiêu loại, Cắn xé ăn lẫn nhau.

• Nói sơ qua về nhiều loại bàng sanh khác nhau.

Lại nói về khổ đau bức bách của loài bàng sanh. Bàng sanh hoặc gọi là súc sanh là bao quát tất cả những loài ngoài loài người. Người cận đại gọi đó là động vật. Hình thái, nhan sắc, chỗ ở, sinh hoạt, tuổi thọ của chúng ta hoàn toàn khác hẳn với những loài ấy.

o Hình thái từ không chân đến nhiều chân.

Loài không chân: con giun đất. Loài hai chân: loài chim. Loài bốn chân: loài thú. Loài nhiều chân: từ sáu, tám đến nhiều chân là loài trùng.

o Chỗ ở: gồm lưỡng thê và ba thê. Nói về chỗ ở, vốn trước kia ở trong biển lớn, sau mới chia ra mỗi loài một nơi. Do vậy mới có loài ở trong nước, loài ở đất liền, loài ở không gian khác nhau. Trong ấy, có loài lưỡng thê, có loài bay trong không gian, có loài đi trên đất, có loài lặn xuống nước.

o Sinh hoạt và tuổi thọ khác nhau rất lớn.

Trí lực của chúng ta có cao thấp, thọ mạng của chúng ta có dài ngắn, hưởng thọ của chúng ta có khổ vui đều có sự khác nhau rất xa. Như rồng và chim kim Xí, có loài còn hưởng thụ hơn hẳn loài người! Nhưng thông thường mà nói những loài ác thú này vô cùng thống khổ.

o Thân sắc và hình thái đều do tâm lý ảnh hưởng đến

sinh lý mà thành.

Kinh nói “鳥 等 心 種 種 故 色 種 種”: Điểu đẳng Tâm chủng cố, sắc chủng chủng: Các loài như chim vân vân, vì có tâm niệm phức tạp, nên màu sắc sặc sỡ. Dựa vào những nghiên cứu gần đây đã chứng minh vấn đề này. Mắt của chim và thú (phát sinh nhãn thức) có khả năng phân biệt màu sắc: Xanh, hồng, tím và lông mao lông vũ trên thân của loài này với màu sắc rất đẹp; nếu những loài ấy không biết màu hồng vân vân là vì lông của chúng có màu tro, màu nâu.

Côn trùng dùng màu sắc để bảo hộ nên có hình dáng giống như cành cây, lá khô.

Điều ấy, chẳng qua là nhờ ở lâu trong một hoàn cảnh nên luôn luôn nhận thức như thế, huân tập vào nội tâm; do tổ chức của tâm lý ảnh hưởng sinh lý, cho đến ảnh hưởng đến màu sắc biểu hiện ra ngoài.

• Kế đến nói rõ khổ sở bức bách của loài bàng sanh.

o Giết hại và ăn nuốt lẫn nhau. • Loài bàng sanh ăn nuốt lẫn nhau. Cái khổ đau của loài bàng sanh chính là tàn sát, ăn nuốt lẫn nhau, cá lớn đớp cá bé, con lớn ăn con nhỏ. Cảnh này ở đâu cũng có. Con nhện giăng tơ ở góc nhà là để bắt những con trùng bay qua; con ếch, chim chóc ăn côn trùng, với một số lượng đáng sợ; những con trùng nhỏ trốn trong bộng cây, cũng có loài chim gõ kiến đến ăn chúng. Thông thường kiến càng là thức ăn ngon của loài chim xuyên sơn giáp. Long vương còn bị Kim xí điểu ăn nuốt.

• Thói quen ác độc của loài người là giết hại, ăn nuốt

loài bàng sanh. Loài người đối với bàng sanh cũng có thói quen tàn sát, thôn tính. Có người bắt giết với số lượng lớn để lấy da, lông, răng, sừng của chúng để sản xuất thời trang. Thế giới bàng sanh, hiện giờ, là một lò sát sanh không phút giây nào ngừng nghỉ.

o Cái khổ bị trói buột, sai sử, nô dịch.

Còn có những loại như trâu, ngựa vân vân bị con người trói buộc, đánh đập, sai khiến nô dịch, không một chút tự do. Cái đau khổ bức bách của loài bàng sanh gần giống như địa ngục.

o Hành vi tàn sát, ăn nuốt giống như bàng sanh.

Trước kia, khi Phật Thích Ca còn là thái tử, một ngày nọ, ra đồng xem nông dân cày ruộng, thấy nông phu cơ cực khổ quá chừng. Nông phu thúc giục con trâu cày ruộng bằng những lằn roi đánh đập, trên thân rướm máu đến lả tả xuống mặt đất và những côn trùng từ dưới đất bị hất tung lên, phơi mình trên nắng gắt. Những con chim trên trời, lao mình xuống, mổ lấy, nuốt chửng những con vật bé nhỏ kia. Thái tử thấy loài bàng sanh tàn sát, ăn nuốt lẫn nhau, lòng vô cùng thương xót nên phát nguyện xuất gia, tu hành. Mọi người không chỉ không hốt hoảng mà còn không cảm động, ngược lại, còn ăn nuốt chúng nó, so với loài bàng sanh, có gì khác đâu?!

Ngạ quỷ.

餓 鬼 常 饑 渴, Ngạ quỷ thường cơ khát, 不 淨 以 為 食. Bất tịnh dĩ vi thực.

Ngạ quỷ thường đói khát, Lấy vật bất tịnh làm thức ăn. • Ngạ, quỷ không phải người chết làm quỷ.

Ngạ quỷ là một loại chúng sanh trong ba đường ác. Dựa vào mặt chữ mà nói loại này thường chịu đói khát. Ngạ quỷ là một loại trong năm đường, so với hiểu biết phổ thông là người chết làm quỷ không giống nhau.

• Ngạ quỷ có ba loại lớn

Trong pháp Phật nói: Ngạ quỷ có ba loại: không tiền của, ít tiền của, nhiều tiền của. o Ba loại quỷ không có tiền của: Không có gì ăn, uống.

Quỷ không tiền cũng có hai loại:

Cự khẩu: (Chính là Diệm Khẩu), khi ăn uống miệng hóa ra lửa dữ.

Châm khấu: cuống họng nhỏ xíu như cây kim, khi ăn uống không nuốt xuống được.

Xú khẩu: Miệng hôi thúi, không thể ăn uống. o Ba loại quỷ thiếu tiền của: Quỷ ăn đồ bất tịnh. Quỷ thiếu tiền của ba loại ít, nhiều có thể ăn, uống được, cũng ba loại: Châm mao, xú mao, bướu cổ là do đặc trưng của thân thể mà có tên gọi như vậy.

Có loại khi gặp thức ăn, thức uống liền hóa thành máu mủ dơ bẩn, hoặc chỉ ăn đàm dãi, nước tiểu, phân… những thứ bẩn thiểu.

Dựa vào loài quỷ này mà nói, vì ăn uống thức ăn dơ dáy nên nói như vậy.

o Ba loại quỷ nhiều tiền của, hưởng thọ phong phú thức

ăn, thức uống.

Quỷ nhiều tiền và hưởng thọ khá phong phú, cũng có ba loại: Khí giả là loài quỷ sống nhờ vật thực cúng giỗ của loài người. Loài người này gần giống với Thần Đạo. Thất giả là loài quỷ sống nhờ vật phẩm vứt bỏ của nhân gian. Loại này hay gặp đói khát khổ sở.

Đại thể: đây là Dạ Xoa, La Sát là Đại Lực quỷ vương, phước hưởng thọ gần giống trời.

o Giải thích danh từ Ngạ Quỷ.

Tuy có nhiều loại, nhưng phần nhiều là quỷ Vô Tài, Thiểu tài là quỷ chịu đói khát vô cùng. Do đó gọi chung là Ngạ

Quỷ.

Nguyên nhân sanh vào sáu đường.

悉 由 三 不 善，Tất do tam bất thiện, 惡 行 之 所 感。Ác hành chi sở cảm.

Ắt do ba Bất Thiện, Cảm thọ bởi làm ác.

• Căn nguyên của quả báo khổ đau trong đường ác là ba

Bất Thiện Căn. Trên đã nói ba đường ác chính là do Ba Bất Thiện căn của phiền não, cảm nhận ác hành trọng đại: sát sanh, trộm cướp, tà dâm chính mình tạo ra. Cõi Dục có ba căn nguyên Bất Thiện Pháp là Tham Dục, Sân Hận, Tà Kiến (Si). Do sự phát động của phiền não này sẽ dần đến bao nhiêu hành vi Tà Ác. Từ Ác Hành đến Ác Nghiệp. Từ đây dẫn đến cảm nhận quả báo khổ đau trong đường ác.

Nếu tạo nghiệp sát sanh thì do tham dục phát sanh, dẫn dắt, nếu mưu kế cướp tiền của người thì mất thân hại mạng.

Có người do sân hận dẫn dắt rồi đưa đến báo oán, phục thù; hay có người vì cơn nóng giận bộc phát nhất thời rồi đưa đến giết hại mạng sống.

Cũng có người từ tà kiến dẫn dắt, như ngoại đạo giết hại bò, dê để cúng tế thần linh. Sát sanh như thế, trộm cướp, tà dâm cũng như thế. • Tùy theo ba cấp bậc nặng hay nhẹ mà dẫn đến ác báo. Với ba Bất Thiện Căn này dẫn vào Ác Nghiệp: o Thượng phẩm cực ác cảm thọ quả báo địa ngục.

o Trung phẩm cảm thọ quả báo bàng sanh.

o Hạ phẩm đọa vào ngạ quỷ. Tóm lại, tâm không khởi lên phiền não sâu nặng thì không làm trọng tội đại ác; như thế sẽ không rơi vào ba đường ác.

b. Đường thiện

Loài người:

人 中 苦 樂 雜, Nhân trung khổ lạc tạp, 升 沈 之 樞 紐, Thăng trầm chi xu nữu;

人 本 誤 鬼 本, Nhân bổn ngộ quỷ bổn, 習 俗 謬 相 沿. Tập tục mậu tương duyên.

Loài người có cả khổ và vui Đầu mối thăng, trầm ở tại đây; Gốc người ngờ vực là gốc quỷ, Tiếp nối sai lầm những thói quen.

• Ở thế gian phải có đạo tràng tốt mới có học Phật pháp

để Trí huệ tăng trưởng. Bây giờ cần nói đến thân người ở trong Đường Lành. Đây là điều thiết yếu mà chúng ta phải hiểu.

Thọ báo ở trong loài người không giống như khổ đau, khó chịu trong ba Đường Ác, cũng không giống như phước lạc đời sống trên mấy tầng trời mà, thân người có cả khổ lẫn vui, khổ đó rồi vui đó. Đối với việc học Pháp Phật, không còn hoàn cảnh nào tốt hơn. Vì khổ đau quá nhiều trong đường ác, đâu còn gì rảnh rang để tu học.

Và sự an vui thái quá trên các cõi trời, chỉ biết hưởng thụ nên Trí huệ sẽ tiêu hao dần. Như thế cũng chẳng thích hợp với Phật pháp.

Ở cõi Người, giống như mài dao trên đá, càng mài càng bén; sống trên cõi Trời giống như mài dao xuống đất, càng mài sẽ càng lụt. • Người là đầu mối thăng, trầm của Năm Đường. Ở trong năm đường, loài người là đầu mối của thăng trầm.

o Sanh trên cõi Trời, rơi xuống đường Ác đều do thân

người tạo Nghiệp quyết định.

Nếu sanh lên các cõi Trời là từ sự tích tập Nghiệp Lành, tu tập Thiền Định.

Nếu từ Trời rồi lên cao hơn nữa hay từ đường Ác rồi sanh lên trời. Đây là nghiệp lành mà con người đã làm trong đời quá khứ.

Chúng sanh rơi xuống Đường Ác, hơn nữa, cũng từ Ác Nghiệp của thân người mà ra.

• Từ trời rơi xuống Đường Ác.

Nếu từ Trời rơi xuống Đường Ác, đây không phải là do khi làm trời tạo ra điều Ác, vì chư thiên không làm nghiệp nghiêm trọng (các trời từ Cõi Sắc lên chỉ có Phiền Não Hữu Phú Vô Ký. Phiền não rất vi tế và không phải thiện không phải ác; cuối cùng loại phiền não này có tính không thanh tịnh. Yêu Tự Ngã là Bản Năng cũng thuộc loại này, đưa đến dâm dục của Dục Ái, đưa đến Sân, Si… không giống nhau. Con người và hầu hết loài súc sanh thì Dâm Dục là Bản Năng; đến một thời kỳ nhất định, sinh lý thay đổi thì Bản Năng ấy phát hiện. Đã thuộc Bản Năng không thể nói là Thiện là Ác. Như trâu, dê ăn cỏ không thể nói là chúng có đức tốt không sát sanh; con nhện giăng lưới bắt côn trùng để ăn, cũng không thể nói là tạo Ác Nghiệp Sát Sanh. Nếu phiền não dựa Bản Năng phát khởi lên và hành động dựa vào tính tự nhiên thì cũng thuộc Vô Ký). Đây là hưởng hết phước báo ở cõi Trời, thụ nhận quả báo đã chín mùi của Ác Nghiệp ở quá khứ chưa hết hẳn.

• Từ địa ngục sanh vào Đường Ác.

Nếu từ Địa Ngục sanh vào Bàng Sanh hoặc ngạ Quỷ, chắc chắn không phải chúng sanh ở địa ngục đã tạo ra Ác Nghiệp. Chúng sanh ở Địa Ngục chịu khổ vô cùng không sao kể xiết, còn thì giờ đâu để làm ác nữa? Tất cả ác nghiệp này đều do con người đã tạo ra trong quá khứ.

• Từ Quỷ và Bàng sanh sanh vào đường ác. • Quỷ và Bàng sanh trừ bậc cao cấp, còn lại đều không tạo ra Dẫn Nghiệp.

Quỷ và Bàng sanh trừ số ít cao cấp, đa số còn lại không tạo ra Ác Nghiệp.

• Quỷ và Bàng sanh tuy không thanh tịnh và chỉ có nghiệp nhẹ, báo nhẹ. Hiểu biết của người đời nông cạn, cuồng điên đưa đến lầm lạc, giết người còn phủ nhận trọng tội; huống chi hầu hết bàng sanh lại càng không biết gì, chỉ dựa vào bản năng sanh tồn mà hành động. Cá lớn nuốt cá bé, thú lớn đớp thú nhỏ.

Đó là hiện tượng đáng thương của chúng sanh, không thanh tịnh, có thể có nghiệp nhẹ, quả báo nhẹ; nhưng chắc chắn sẽ không do đây mà hình thành Dẫn Nghiệp, khiến cho chúng sanh đọa lạc vào ba đường ác. Vì vậy, do nghiệp Lực mà thăng, trầm (trừ số ít ngạ quỷ, súc sanh); Chủ yếu là sự chiêu cảm từ Nghiệp Lực Thiện, Ác của con người.

o Chỉ có con người mới có thể tạo ra Cực Ác hay Cực

Thiện cho đến thành Phật.

Đọa địa ngục, đó là Ác Nghiệp của con người. Cắt đứt Căn Lành, đó là hành động cực ác, đến nỗi, cũng không còn trong nhất thời. Việc này chỉ con người mới có khả năng. Ngược lại, tu thiền định sanh lên trời là nghiệp lành của con người. Được xuất gia, giữ giới, tu hành, vượt qua sanh tử, thành Phật, cũng chỉ có con người mới có khả năng.

Vì vậy, con người làm ác, có thể đến cực ác; làm lành cũng có thể đến cực thiện.

Dựa vào Năm Nẻo thăng, trầm mà nói: Việc làm Thiện, làm Ác của con người là đầu mối then chốt của tất cả đều xuất phát từ đây mà lên hay xuống.

Con người là như thế, phải rất cảnh giác, chớ để mất người thân, rơi xuống đường ác.

Và cũng nên vui mừng, nhờ thân này cắt dứt sanh tử và là cơ hội đạt đến quả Phật.

• Gốc người ngờ vực là gốc quỷ, thói quen sai lầm tiếp nối nhau.

o Nói chung, hầu hết con người đều hiểu sai đối với Sanh tử, Luân hồi. Liên quan với Sanh tử Luân hồi, hầu hết con người đều hiểu sai rất nhiều.

o Xin nêu lên giáo pháp của vài Tôn giáo về vấn đề này.

• Quan điểm luân hồi của Ấn Độ giáo là:

Con người chết rồi, không kể thánh nhân, phàm nhân, thiện nhân, ác nhân; tất cả đều đi vào đô thành của Diệm Ma Vương. Những kẻ ác phải đi qua sự phán xét của vua Diêm Ma, rồi bị đưa vào các loại địa ngục để chịu hình phạt.

• Quan điểm Luân hồi trong Phật giáo Trung Quốc.

Từ lâu, Trung Quốc cho rằng con người chết thành quỷ.

“Quỷ là trở về vậy”.

Quan điểm Luân hồi của Phật giáo, theo quan niệm cũ của người Trung Quốc, đại khái là tất cả người chết đều trở thành quỷ.

Người có công đức thì trở thành thần; người có tội phải trải qua sự báo ứng không giống nhau, ở trong địa ngục, chịu sự trừng phạt trong mười điện của vua Diêm La. Chờ đến khi chịu tội xong, mới dựa theo hành nghiệp đời trước đi đến thọ sanh các nơi như loài người hay súc sanh.

• Nói riêng về quan niệm sai lầm luân hồi trong Phật

giáo Trung Quốc. • Phật nói: Sanh Tử Luân Hồi là điều cơ bản của con người.

Hầu hết Phật tử Trung Quốc không rõ về lưu chuyển sanh tử của Phật giáo. Đó là lý thuyết Nhân Bản, đó là do con người tạo ra Nghiệp Thiện, Nghiệp Ác. Con người chết rồi sẽ dựa vào nghiệp Lực thọ sanh quả báo loài Trời, loài người, ngạ quỷ, súc sanh, bàng sanh, địa ngục.

• Phật giáo Trung Quốc vì lấy Quỷ Bản của Trung Quốc làm mẫu mực.

Hầu hết hiểu nhầm là vì lấy Quỷ Bản của Trung Quốc làm mẫu mực; cho rằng sau khi con người chết, tất cả đều làm Quỷ. Đồng thời, bất phân giữa quỷ và địa ngục, cho nên, chấp nhận quỷ chịu khổ ở địa ngục; chịu tội xong, trở lại nhân gian hoặc thọ thai bàng sanh. Đây là một sai lầm quá mức! • Sai lầm về Quỷ Bản Luận, lâu dần thành tập tục.

- Mặc dù, muốn sanh về cõi trời, về tịnh độ nhưng lại chuẩn bị làm quỷ. Vậy mà, thuyết sai lầm về tập tục này truyền bá lâu dần thành phong tục. Có một số người học Phật, biết được cần phải sanh lên trời, về Tịnh Độ, nhưng đồng thời chưa quên được thói cũ “Người chết thành quỷ”. Vì thế, miệng luôn nói phải sanh lên trời, sanh về tịnh độ, tuy vậy, cùng lúc lại toan tính trở thành Quỷ với tiền âm phủ, nhà giấy, vàng mã… và còn chuẩn bị kỹ lưỡng. - Không biết rằng người chết sẽ lưu chuyển theo Nghiệp, không chắc chắn đọa vào loài quỷ.

Không biết người chết rồi, lưu chuyển theo Nghiệp Lực, sanh làm người, làm trời cũng không phải ít, niệm Phật cũng có người vãng sanh Tây Phương. Làm sao có thể nói chắc chắn rằng cha, mẹ của mình, chết rồi đọa xuống quỷ đạo trong đường ác! Có thể nào sỉ nhục, bất hiếu với cha, mẹ đến thế! Trung Quốc, hầu hết theo Quỷ Bản Luận, sai lầm nối tiếp sai lầm đến nay, đã quá lâu. Nếu không từ căn bản để chỉnh đốn những sai lầm ấy thì không thể nào.

Cõi trời

天 趣 初 欲 界, Thiên thú sơ Dục Giới, 色 及 無 色 界, Sắc cập Vô Sắc Giới, 身 勝 壽 亦 勝, Thân thắng thọ diệc thắng, 樂 勝 定 亦 勝. Lạc thắng định diệc thắng. Cõi trời, trước Dục giới, Sắc và Vô Sắc giới. Thân đẹp, sống thật lâu, Vui nhiều, Định cũng vững. • Loài trời có ba cõi. Trong sanh tử lưu chuyển, loài trời là Đường Lành, so với cõi người thì tốt đẹp rất nhiều.

o Cõi Dục

• Tính chất chúng sanh cõi Dục và phiền não ràng buột. Trước hết là trời Dục giới, không chỉ có Tâm có Sắc mà còn có cảnh Năm Dục và nam nữ Dục. Phiền não của chúng sanh trói buộc ở cảnh giới này không thể thoát ly được. Đó là cõi Dục.

• Chủng loại của chúng sanh ở cõi Dục.

• Đó là địa ngục, Bàng sanh, Ngạ quỷ, Người, A tu la.

Đại địa của cõi Dục có: Mặt đất, Dưới đất, Trong nước, Trong hư không. Còn có các loài thuộc cõi Dục như Địa ngục, Bàng sanh, Ngạ quỷ, Người, A tu la.

• Cõi Dục có sáu tầng trời có thể chia thành Địa cư và không cư.

Ngoài những loài này ra, còn có Trời thuộc cõi Dục.

Dựa vào vị trí núi Tu Di ở trung tâm quả đất, có cõi trời Tứ Đại Vương Chúng, cõi Trời Đao Lợi. Hai trời này là địa Cư Thiên.

Từ đây trở lên có Trời Dạ Ma, Trời Đâu Suất, Trời Hỏa Lạc, Trời Tha Hóa Tự Tại. Bốn trời là không cư thiên. Cộng lại có sáu Trời.

• Sáu Trời cõi Dục có hình dáng tương tự con người

nhưng phước đức, an vui vượt trội hơn nhiều.

Sáu trời cõi Dục đều có hình dạng quốc gia với vua tôi, nam nữ, so với nhân gian không khác nhau nhiều, chỉ có phước đức, an vui vượt bậc thế thôi.

o Cõi Sắc.

• Tính chất chúng sanh ở cõi Sắc và phiền não ràng buộc.

Cõi Dục trở lên là cõi Sắc, đây là cõi có Tâm thức, có thân thể không có Dục Lạc. Phiền não chúng sanh bị ràng buộc ở đây (sắc) không thể thoát ly, cho nên gọi là Cõi Sắc.

• Cõi Sắc chia ra Bốn Thiền, mười tám Trời.

Trời cõi Sắc, chia sơ lược là Bốn Thiền, chia chi tiết là mười tám trời. Sơ thiền có ba Trời: Phạm chúng, Phạm phụ, Đại phạm. Ở đây không phân biệt nam, nữ, nhưng vẫn còn hình thức quốc gia, vua tôi, nhân dân.

Nhị Thiền có ba Trời: Thiểu Quang, Vô Lượng Quang,

Quang Âm. Tam thiền có ba Trời: Thiển tịnh, Vô lượng tịnh, Biến tịnh. Tứ thiền có chín Trời: Vô Vân, Phước Sanh, Quảng Quả, Vô Tưởng, Vô Phiền, Vô Nhiệt, Thiện Hiện, Thiện Kiến, Sắc

Cứu Cánh.

• Hình thức thế giới của Nhị thiền trở lên đều thuộc của

chính mình.

Nhị thiền trở lên đều ở riêng một mình, không ở chung nhiều người. Thế giới chính là cung điện của riêng mình, không giống như khí thế giới cộng đồng ở nhân gian.

o Cõi Vô Sắc.

• Tính chất phiền não trói buộc của chúng sanh ở cõi Vô Sắc. Từ đây trở lên là cõi Vô Sắc. Ở đây thân thể và chỗ ở đều không phải vật chất (sắc) mà chỉ có Tâm thức. Chúng sanh bị trói buộc bởi Tâm, Tâm pháp này.

• Hình thức thế giới không có không gian, không có xứ

sở. Vì không có vật chất nên không gian chiếm hữu, cho nên không thể nói ở đâu. Chúng sanh ở đây chỉ dựa vào Thiền Định (nghiệp nhân sanh vào cõi trời này) mà nói thì cõi này cao hơn Tứ Thiền Cõi Sắc nhiều lắm.

• Cõi Vô Sắc có bốn Trời. Cõi Vô Sắc cũng có bốn Trời: không Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ, Vô Sở Hữu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ

Thiên. Ba cõi có tổng cộng hai mươi tám trời. o Các trời trong cõi có tổng cộng hai mươi tám.

• Tán Địa.

Dục giới: Ngũ thú tạp cư địa.

1. Địa ngục, 2. Súc sanh, 3. Ngạ quỷ, 4. A Tu La, 5. Cõi người có bốn châu, 6. Địa cư thiên (trời ở trên đất) có 2 trời:

a. Bốn Đại Vương Chúng Thiên, b. Đao Lợi Thiên không cư thiên có bốn trời (trời ở trên không), c. Dạ Ma Thiên, d.

Đâu Suất Thiên, e. Lạc Biến Hóa Thiên, f. Tha Hóa Tự Tại

Thiên. • Định địa.

• Sắc giới có mười tám trời:

- Ly sanh hỷ lạc địa. Sơ thiền: Phạm Chúng Thiên, Phạm Phụ Thiên, Đại Phạm Thiên Nhị thiền: Định Sanh Hỷ Lạc Địa, Thiểu Quang Thiên, Vô Lượng Quang Thiên, Quang Âm Thiên.

- Ly hỷ diệu lạc địa.

Tam thiền: Thiểu Tịnh Thiên, Vô Lượng Tịnh Thiên, Biến Tịnh Thiên.

- Xả Niệm Thanh Tịnh Địa.

Tứ Thiền: Vô Vân Thiên, Phước Sanh Thiên, Quảng Quả Thiên, Vô Tưởng Thiên, Vô Phiền Thiên, Vô Nhiệt Thiên, Thiện Hiện Thiên, Thiện Kiến Thiên, Sắc Cứu Cánh Thiên. • Vô Sắc giới có bốn trời:

Không Vô Biên Xứ Thiên Không Vô Biên Xứ Địa Thức Vô Biên Xứ Thiên Thức Vô Biên Xứ Địa Vô Sở Hữu Xứ Thiên Vô Sở Hữu Xứ Địa Phi tưởng Phi phi tưởng Xứ Thiên Phi tưởng Phi phi tưởng Xứ Địa • Phước lạc của Cõi Trời có bốn việc:

o Cõi Trời là cõi phước lạc nhất trong năm cõi

• Thân thể trang nghiêm.

Thân thể cao lớn Thấp nhất là Trời Tứ Vương, thân cao ¼ câu lô xá bằng 90 trượng. (1 trượng = 10 thước Trung Quốc)

8 câu lô xà bằng 1 du thiện na. Theo kinh Phật nói: 1 du thiện na = 16 dặm của Trung Quốc.

Trời sắc cứu cánh, thân cao 16.000 du thiện na =256.000

dặm.

• Đoan nghiêm vượt trội hơn người đời.

Chẳng những thân cao lớn mà còn trang nghiêm nữa, người đời không thể bì kịp. Ngày xưa, em của Phật là Nan Đà có vợ tên là Tôn Đà Lợi người đẹp duy nhất lúc ấy. Khi Nan Đà đã xuất gia mà vẫn luôn nhớ đến nàng. Như Lai đem Nan Đà lên trời Đao Lợi thấy thiên nữ, Nan Đà hiểu ra rằng Tôn Đà Lợi chẳng khác mấy so với con khỉ chột mắt nên không còn nhớ đến nàng nữa từ đó. o Thọ mạng thù thắng.

• Cõi trời sống rất lâu.

Thấp nhất là trời Tứ Đại Vương chúng cũng sống lâu đến 500 tuổi, tương đương nhân gian là 900.000 tuổi.

Cao nhất là trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng, sống lâu đến 8.000 đại kiếp. Trong một đời sống ở trời ấy, so với thế giới này của chúng ta trải qua thời kỳ hoại rồi thành, thành rồi hoại. Cứ như thế 80.000 lần. Sống lâu như vậy, quả thật, mong trường sanh hay sống mãi, không phải là điều viễn tưởng.

• An vui cùng cực.

Trời Cõi Dục có vô số dục lạc.

Cõi Sắc, từ Sơ Thiền đến Tam Thiền không còn ưu sầu khổ não mà chỉ có niềm vui Thiền Định vi diệu.

Tứ Thiền trở lên thì Tâm, Cảnh hòa hợp, yên lặng an trú trong Định, so với Cõi Dục thì còn phiền não, loạn động; từ Sơ Thiền đến Tam Thiền thì còn hỷ, lạc xung động, đúng là hạnh phúc tột độ.

• Thiền định hơn hết.

Trời cõi Dục ở Không Cư cũng có một ít định lực. Sơ Thiền trở lên chính là quả báo của tu tập Tứ Thiền và

Tứ Vô Sắc Định.

Một đời sanh lên trời sẽ có quả báo ở trong Định lâu dài; từ khi định lực hết thì thọ mạng của họ cũng hết. Từ việc thọ mạng lâu dài ấy có thể biết quả báo thiền định của Trời Sắc, Vô Sắc thù thắng như thế nào. Tóm lại, sanh tử trong ba cõi thì cõi Trời có phước, lạc hơn hết.

3.2.2.3. Khổ, vui đều do Nghiệp.

諸 苦 由 惡 業, Chư khổ do ác nghiệp, 樂 由 善 業 集. Lạc do thiện nghiệp tập. 苦 樂 隨 業 盡, Khổ, Lạc tùy nghiệp tận, 修 善 宜 積 極. Tu thiện nghi tích cực. Các khổ do nghiệp ác, An vui từ nghiệp lành.

Tùy nghiệp hết khổ, vui, Nên tích cực tu thiện.

• Khổ, Vui trong năm đường đều do Nghiệp mà có. Con người, ai ai cũng chán khổ, tìm vui. Hết thảy đều không muốn rơi vào đường ác mà, muốn sanh lên cõi người, cõi trời, nhưng đâu phải cứ mong muốn là thành công mà, cần thiết, trong Hành Nghiệp, phải đừng làm điều ác, siêng năng làm điều lành mới có được.

Như cái khổ trong ba đường gồm có: Cái khổ nhân gian, buồn khổ của trời Dục Giới. Tất cả khổ này đều do Ác

Nghiệp đời trước mà có.

Phước Đức, An vui ở cõi trời gồm có: Cái vui của nhân gian; cái vui của Bàng Sanh, Ngạ quỷ thậm chí trong Địa Ngục (trừ địa ngục Vô Gián) cũng có tý xíu cảm giác an vui. Vô số quả báo an vui đều do Thiện Nghiệp tích tập mà có. Quả báo Vui và Khổ, chắc chắn, dựa vào Hành Nghiệp Thiện, Ác đem lại. Cho nên, chỉ ngừng làm Ác, phát huy Thiện mới có thể lìa Khổ, được vui. • Khổ, Vui theo Nghiệp mà hết; phải tích cực tu tập điều Lành.

o Quả báo khổ, vui theo Nghiệp lực mà kết thúc.

Dựa vào nghiệp thiện, ác chiêu cảm quả báo Khổ, Đau; không phải vĩnh viễn mà, tùy vào hạn lượng của Nghiệp Lực kết thúc hay chưa. Đây là nhận thức cực kỳ quan trọng cho người tu Phật.

o Nêu lên cảnh thuận, nghịch.

• Gặp phải nghịch cảnh không nên bi quan, mà phải nổ lực tu tập Nghiệp Lành để cầu phước đức, an lạc về sau. Nếu bản thân thiệt thực tin và hiểu đúng ý nghĩa lời Phật dạy thì dù cho gặp cảnh thống khổ sẽ không thất vọng, bi quan mà phải hiểu đây là do hữu hạn Ác Nghiệp chiêu cảm nên cuối cùng quả khổ cũng phải đi qua (ngay cả khi rơi vào địa ngục cũng sẽ được giải thoát); vì sao chỉ vì thống khổ mà tự làm rối loạn chính mình; phải nổ lực tu tập Thiện Nghiệp mới mong được phước, lạc mai sau.

• Gặp được thuận duyên, không nên đắc ý buông lung. Phải biết phước, lạc cũng sẽ qua đi. Nếu gặp được thuần an vui cũng không được đắc thắng buông lung mà, phải biết đây là quả báo của Thiện Nghiệp. Nghiệp lực thiện cũng có hạn lượng; phước đức; an vui chẳng được bao lâu, rồi cũng đi qua (dù có sanh lên trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng cũng không tránh khỏi đọa lạc); vì sao có thể vì chút an vui mà buông lung tu tập thiện nghiệp. • Nêu ví dụ làm rõ vấn đề. Ví dụ: Nếu năm mất mùa. Sinh hoạt khó khăn thì chỉ còn cách ra sức cày bừa, gieo trồng, phân bón, dẫn nước vào ruộng, trừ sâu phá hại nông sản. Như thế mới mong thoát khỏi đói khổ và thu hoạch sản lượng dồi dào, có được an vui, hạnh phúc.

Nếu gặp năm được mùa thì kho lẫm chứa đầy ngũ cốc, lại càng ra sức cày bừa, gieo giống, bón phân, dẫn nước, khử trùng. Nếu không như vậy, mà ngồi ăn núi lở; chờ đến khi không còn gì để ăn. Thế là khổ nữa.

o Không quan trọng tình huống hiện tại mà chỉ xác lập

Chánh Kiến: Ra sức thực hành điều thiện.

Nguyên nhân dựa vào Chánh Kiến tin sâu, hiểu rõ nghiệp quả, chán khổ tìm vui; đây không phải là đặt nặng tình hình hiện tại như thế nào mà chỉ biết xác lập là: “Phải tích cực tu thiện”. Quan niệm đời người chỉ cần biết ra sức thực hành điều Thiện mới có được Chánh Kiến về Phật Pháp mà thôi.

3.2.3. Nhắc nhở Tu Thiện.

若 時 能 行 善, Nhược thời năng hành thiện, 而 未 作 善 業, Nhi vị tác Thiện Nghiệp, 一 旦 苦 果 臨, Nhất đán khổ quả lâm, 爾 時 復 何 為? Nhĩ thời phục hà vi?

Đã đến lúc làm lành, Mà không chịu làm lành, Ngày kia khổ đau đến, Lúc ấy làm gì đây?

• Phải nắm lấy cơ hội làm lành để tự tạo nên nghiệp lành.

Đây là bài kệ nhắc nhở phải làm lành tức thì. Nếu hiện giờ chưa rơi vào tám nạn; chưa là trẻ nít, già nua; chưa tàn phế, điên cuồng; mà lại còn có tri thức; còn có năng lực; còn có tiền của; còn có địa vị; còn có danh vọng; quả thật có thể tu tập Thiện Nghiệp; đây là cơ hội rất khó có được! Nếu không biết thương mình, bỏ phế thời gian mà chưa chịu ra sức tu tập Nghiệp Lành; há có đáng tiếc không!

• Thân người vô thường, sớm tu tập Nghiệp Lành chớ có

chần chừ. Được làm người hiện tại, đó là quả an vui, là chiêu cảm của Nghiệp Lành ở quá khứ. Nghiệp Lực có hạn lượng, không thể duy trì lâu dài. Khi tu tập Nghiệp Lành đã không còn, vậy thì một ngày kia, già chết ập đến; đương nhiên ác nghiệp chín muồi; khổ quả đến nơi. Thử hỏi: Đến lúc này còn tu tập Nghiệp Lành kịp nữa không!

Vì vậy, con người nên sớm thực hành điều thiện, không thể chờ đợi, không thể nhởn nhơ qua ngày.

3.3. Việc làm chân chánh của Người và Trời.

3.3.1. Xác lập hạnh nguyện.

求 人 而 得 人, Cầu nhân nhi đắc nhân, 修 天 不 生 天, Tu thiên bất sanh thiên, 勤 修 三 福 行, Cần tu tam phúc hạnh, 願 生 佛 陀 前. Nguyện sanh Phật Đà tiền.

Cầu người thì được người, Tu thiên chẳng sanh thiên, Siêng tu ba phước hạnh, Nguyện sanh Phật hiện tiền.

• Có ba vấn đề tu học thừa Trời, Người. Dựa vào ý tưởng ở trên mà nói: Nên biết ra sức làm lành, cần được quả an lạc của Trời, Người.

Nhưng ở trong Thừa Người, Trời, tu học thừa nào là tốt nhất?

Cái gì mới là quả báo Thiện Nghiệp sanh làm Trời, Người? Làm thế nào mới không thể bị trói buột vào phước báo của Trời, Người hoặc không đọa lạc do Ác Nghiệp đã tạo? Trong bài kệ này sẽ giải đáp ba vấn đề đó.

• Nhân thừa so với Thiên Thừa thì thắng hơn.

Thừa người, thừa trời đều là quả lành.

o Tu học Nhân Thừa của pháp Phật hơn Thiên Thừa.

Dựa vào phước báo mà nói: Phước báo của Thiên thừa so với Nhân thừa hơn rất nhiều. Cho nên cần tu pháp nhân thừa thì, tốt nhất, nên tu pháp Thiên thừa. Tuy nhiên, như trên đã nói: Người có ba việc, so sánh còn hơn cả Trời. Phật ra đời ở thế gian; chư Thiên mạng chung cũng lấy thế gian làm Lạc Độ; ở đây thích hợp cho việc tu tập Phật Pháp, nhân gian so với trên Trời tốt hơn, pháp Nhân Thừa so với pháp Thiên

Thừa cũng đáng quý hơn!

o Đừng mong phước lạc cõi Trời mà không tu Định thâm

hậu thì khó tránh khỏi chướng ngại.

Chúng ta nhờ có thân người để học Phật. Rất không nên ham muốn phúc lạc ở cõi Trời. Vì thế phải tu pháp Nhân Thừa. Là vì cầu có được thân người mà tu tập chánh pháp Nhân Thừa; đương nhiên, dựa vào nghiệp thọ quả báo là có được thân người cao quý.

Cho đến pháp Thiên Thừa, không phải hoàn toàn không thể tu; nhưng quan trọng không phải vì sanh lên Trời, đồng thời không mong muốn sanh lên cõi Trời. Pháp tu hành Thiên Thừa như thế là do Từ Nguyện Lực không vượt qua Nghiệp Lực để có quả báo sanh lên Trời. Nguyện Lực thì không thể nghĩ bàn! Tuy nhiên, pháp sâu xa của Thiên Thừa là Thiền Định lại là không phải là pháp vi đệu. E rằng Nguyện Lực không địch nỗi Nghiệp Lực; bị Nghiệp Lực dẫn đến cõi Trời.

Ở đây sẽ rơi vào tám nạn và trở thành chướng ngại lớn cho việc học Phật.

• Ba phúc hạnh là quả báo của Chánh Nghiệp được sanh

Nhân, Thiên Thừa.

Cần tu tập Thiện Nghiệp của Nhân, Thiên thừa mới có được quả an lạc để sanh làm người, làm trời. Chánh Nghiệp sanh làm người, làm trời, Phật nói đó là ba phúc nghiệp của Bố Thí, Trì giới, Tu định. Cho nên chỉ cần siêng tu ba Hạnh Phúc Nghiệp mới có thể có được quả báo phúc lạc của trời, người.

Có một số người không hiểu rõ Nhân Quả, không tu Chánh Nghiệp mà muốn sanh làm Trời, Người là điều sai lầm. Như cầu khẩn Thượng Đế, mong mỏi Thượng Đế cứu độ cho và đạt được mục đích sanh lên Trời. Phật từng quở trách những người ấy: Không tu Nghiệp Lành mà cầu khẩn được sanh làm Trời; giống như ném tảng đá lớn vào trong ao rồi ngồi trên bờ cầu khẩn, mong sao tảng đá nổi lên mặt nước trở lại. Cổ đức từng nói: 生 天 自 有 生 天 業，未 必 求 仙 便 生 仙: Sanh thiên tự hữu sanh thiên nghiệp, vị tất cầu tiên tiện sanh tiên: Làm trời do Nghiệp tạo làm Trời, chưa chắc cầu làm tiên liền được làm tiên. Nhưng thế gian không biết đúng đắn Nhân Quả, không biết con đường đúng đắn để tu hành; lại mong muốn sai lầm cầu làm người, làm trời như vậy, không phải là ít. Thật đáng thương sao! • Phát nguyện gặp Phật, nghe Pháp, tu hành mới không chịu sự trói buộc quả báo của Trời, Người, cũng không đọa lạc vào chốn khổ đau. Tu tập pháp lành Trời, Người làm sao không bị trói buộc quả báo của Trời, Người hoặc là do làm ác mà bị đọa lạc? Điều này chỉ còn cách phát nguyện sanh ra đời gặp Phật xuất thế, được gần gũi Phật, nghe pháp, tu hành mới có kết quả.

Nếu sanh gặp Phật ra đời, thấy Phật, nghe Pháp và có duyên với Phật, cùng có duyên với vô số thầy hiền, bạn tốt học Phật pháp, chẳng những huân tập căn lành Phật pháp mà còn kết duyên lành rộng rãi với Chánh pháp. Như vậy, kiếp sau sanh ở nhân gian sẽ gặp thầy, bạn dẫn dắt, phát nguyện trở về với Tam Bảo, gặp Phật, nghe Pháp, tu hành cùng vô số bạn đạo có duyên học Phật.

Tăng trưởng dần lên như thế, kể cả công đức sẽ không còn làm ác, đánh mất thân người; mà thiện căn còn tăng trưởng, hạt giống Phật càng được thành thục. Do đây đi vào pháp đại thừa xuất thế, lấy Phật đạo làm giai cấp tiến lên.