Thành Phật Chi Đạo

Bảo vệ sự Sống Là Chính

戒 斷 於 損 他, Giới đoạn ư tổn tha, 普 施 無 所 畏. Phổ thí vô sở úy.

Giới cắt đứt tổn hại kẻ khác; Cùng bố thí Vô Sở Úy.

• Nói rõ nguyên do Bố Thí, tiếp theo Trì Giới

Kế đến nói giới Ba La Mật Đa.

o Bố Thí không Trì Giới thì mục đích Lợi Sanh không

thành tựu.

Nếu tu hạnh Bố Thí mà không thể uốn nắn thân tâm của mình hành động đúng như Pháp, mà luôn làm tổn hại, não loạn chúng sanh; như vậy, việc Từ Bi cứu giúp, lợi tha không thể thành tựu. Giống như đứa bé, một mặt, cho nó kẹo; một mặt đánh mắng; đứa trẻ ấy làm sao có thiện cảm với người cho được.

Thí o Phạm Giới, mất thân người cũng không thể tu hành Bố

Vả lại, nếu chính mình rơi vào hoàn cảnh khó khăn không chịu nổi, sự nghiệp, tài sản cũng đã mất hết; kiếp sau, mất luôn thân người. Với tình cảnh này, còn có thể Bố Thí lợi tha hay không? Cho nên, tu hạnh Bố Thí, tất yếu, còn phải tu trì

Tịnh Giới.

• Nguyên tắc trì giới là bảo vệ Sự Sống

Giới có giới thế gian, giới xuất thế gian, giới thượng thượng xuất thế gian nhưng, nguyên tắc chỉ có một: Bảo Vệ

Sự Sống.

o Ý nguyện chính của Giới là diệt trừ sự tổn hại người

khác.

Bảo Vệ Sự Sống là đồng tình với người khác, tôn trọng người khác, tôn trọng quyền lợi và tự do, thương yêu và giúp đỡ người khác. Đây chính là khiến cho thân tâm mình Giữ Giới Đúng Pháp, không làm Tổn Hại cho người khác mới được. Vì vậy, Giới lấy Tâm Nguyện đoạn trừ sự Tổn Hại Người Khác làm Gốc.

o Giới hạnh là sự biểu hiện không gây tổn hại người khác và cho họ sự Không Sợ Hãi

Từ ý nguyện không gây tổn hại người khác là Thân, Ngữ, Hành Vi biểu hiện đối với nhân loại, đối với chúng sanh. Đây là Giới Hạnh đúng pháp. Vì thế, đối với nhân loại, đối với chúng sanh, giới là bố thí sự không sợ hãi rộng khắp, tạo thành sự an vui và tự do giữa người với người không còn uy hiếp, không còn sợ hãi.

Nếu giữ giới Không Sát Hại, không những không giết ông này hay hại bà kia; hôm nay không giết, ngày mai không giết; mà là, từ nay về sau, đối với tất cả chúng sanh, xa lìa Tâm Sát Hại chúng sanh. Giữ giới Không Sát thì bất cứ khi nào, bất cứ là ai cũng không bị sát hại, không sợ uy hiếp.

• Từ Giới Luật Nghi sanh ra hai Giới còn lại

Đây là theo Giới Luật Nghi mà nói với ý nghĩa tích cực lợi sanh. Có được như thế, mới có thể nói trên đạt được Thiện Pháp Giới, Nhiêu ích chúng sanh Giới.

Công đức giữ giới, Sai lầm phạm giới

失 戒 眾 患 本, Thất giới chúng hoạn bổn,

惡 趣 亦 貧 困. Ác thú diệc bần khốn.

持 戒 三 善 本: Trì giới tam thiện bổn:

增 上 決 定 勝; Tăng thượng quyết định thắng; 為 他 淨 尸 羅, Vị tha, Tịnh Thi La, 則 入 於 大 乘. Tắc nhập ư Đại Thừa. Mất giới gốc tai nạn, Cõi Ác và nghèo khổ. Giữ giới gốc ba lành: Tăng thượng quyết định thắng; Vị tha tịnh Thi La, Và vào đạo Đại Thừa.

• Chướng ngại không thể giữ Giới thanh tịnh o Không biết Lợi, Hại của Trì, Phạm

Vì sao không thể giữ gìn Tịnh Giới? Bởi vì không biết lỗi lầm của con đường dẫn đến phạm giới và công đức của việc giữ giới.

o Nhận lãnh giới pháp thì không được phạm Trọng Giới mới giữ gìn được Tịnh Giới

Trọng Giới là Tánh Giới, không cần Có hay Không thọ giới, phạm phải đều là Tội Ác; cho nên, có người nghe đến lỗi lầm của phạm giới thì không dám thọ giới. Thật đáng nực cười!

Thật tế là ngoài nương tựa gia trì của Tam Bảo; trong phát nguyện thiết tha thọ giới thì mới mong tu tập đến thanh tịnh hoàn toàn, không phạm giới.

• Lợi, Hại của giữ Giới, phạm Giới o Từ lỗi lầm vi phạm mà nói, bị quả báo rơi vào cõi Ác và Nghèo Khổ

Từ vi phạm đưa đến lỗi lầm Mất Giới mà nói, đó là căn bổn của mọi hoạn nạn, là chủ yếu rơi xuống ba đường ác và chịu nghèo khổ. Đó là những quả báo phải trả.

• Theo Thí, Giới mà nói quả báo nghèo hèn và quả báo

rơi vào đường ác. • Theo ý nghĩa phân biệt mà nói: Keo kiệt thì bị quả báo nghèo hèn, phạm giới thì bị quả báo rơi xuống cõi Ác.

Thông thường nói: Bỏn sẻn, keo kiệt thì bị quả báo nghèo hèn, phạm giới thì bị quả báo rơi xuống đường ác. Đây là dựa vào ý nghĩa đặc thù mà nói.

• Theo ý nghĩa phức tạp mà nói: Quả báo của Thí, Giới không giống nhau.

Đọa lạc vào loài quỷ ma, súc sanh mà còn hưởng phước báo; sanh trong loài người mà có người nghèo khổ không chịu nổi. Đây là quả báo khác nhau giữa Thí và Giới.

• Theo Giới mà nói về nhân của nghèo túng và nhân

của phú quý, an vui.

Nếu phạm trọng giới, đọa xuống địa ngục thì chắc chắn nghèo đói, không có gì cả; nếu giữ tịnh giới bậc nhất ở thế gian, được sanh lên trời thì chắc chắn giàu có, an vui rất mực.

Có thể thấy nhân của nghèo túng là phạm giới, nhân của giàu có, an vui là giữ giới.

• Cần biết rằng chỉ biết đạo đức cá nhân mà là tốt đẹp cho riêng mình, (như không bố thí) chỉ mới được sanh làm người còn quả báo nghèo túng vẫn có. • Nếu giữ giới và Từ Tâm tương ứng, thêm phần ý nghĩa lợi tha tích cực thì sanh lên cõi trời, chắc chắn được giàu có, an lạc, tôn vinh.

o Theo công đức giữ giới mà nói thì đó là gốc rễ của ba

Thiện • Nội dung của ba Thiện.

• Lấy tăng thượng sanh Tâm mà giữ Giới thì được Tăng Thượng sanh, sanh lên cõi người, cõi trời có được quả báo phú quý, an lạc, tự tại.

• Lấy xuất ly Tâm giữ giới thì được Quả Quyết Định Thắng. Quyết định là chứng được quả Thánh pháp thắng.

Một khi đã chứng được quả này vĩnh viễn chắc chắn, không thoái lui trở lại, rơi xuống sanh tử.

• Nếu lấy Tâm Bồ Đề giữ giới, vì lợi lạc cho người khác mà giữ giới thanh tịnh, sẽ vào Đại Thừa, gọi là Giới Đại

Thừa, là nhân để thành Phật.

• Phê bình về tà thuyết đối với Luật Nghi biệt giải thoát

của Bồ Tát. Vì vậy, giới Ưu Bà Tắc, giới Sa Di, giới Tỳ Kheo đều tốt. Giới Biệt Giải Thoát của bảy chúng, xuất phát từ Tâm Bồ Đề mà thọ trì, chính là luật nghi Biệt Giải Thoát của Bồ Tát. • Có người cho rằng giới biệt giải thoát của bảy chúng là Tiểu Thừa. Ta là người học Đại Thừa, cho nên không cần thọ trì giới biệt giải thoát của Thanh Văn.

• Có người nghe đến Trì giới thì cho là Tiểu Thừa.

Đây là đại tà kiến, là nguyên nhân làm cho Phật Giáo suy yếu, lạc hậu, rối loạn.

Độ Giới Xuất Thế

受 持 淨 戒 者, Thọ trì tịnh giới giả, 如 護 於 浮 囊. Như hộ ư phù nang.

不 輕 於 毀 犯, Bất kinh ư hủy phạm, 持 犯 俱 不 著. Trì, phạm câu bất trước.

Người giữ giới thanh tịnh, Như giữ gìn phao nổi.

Không xem thường hủy phạm, Trì, phạm đều không chấp.

• Tịnh giới thì thân người không mất o Tịnh giới sức yếu là nguyên nhân của phạm giới

Thọ trì tịnh giới mà còn phạm phải, không phải sức mạnh của hoàn cảnh lớn, thì chính là động lực của phiền não lớn.

Nhưng quan trọng lại là sức trì giới tịnh giới của chính mình quá yếu. Nếu không, giống thành lũy vững chắc, dù có kẻ thù mạnh mẽ đến xâm phạm lén lút, cũng có thể chắc chắn, không sụp đổ được. Vì thế, giữ gìn tịnh giới thì giới lực lớn mạnh. Đây là điểm trọng yếu của việc tu tập.

o Xem thường lỗi nhỏ là cái nhân xa của phạm giới

Từ trước không phạm trọng giới, thường hay xem nhẹ những lỗi nhỏ, nhưng không biết đó là cái nhân xa đưa đến thất bại lớn. Giống như lỗ mọt mà không đắp lại thì con đê phải vỡ, không tránh khỏi. • Nêu ví dụ không ăn thịt.

Nếu ăn chay đã thành thói quen, trong lòng, đối với ăn thịt, cảm thấy mùi tanh, khó chịu nên không dễ phạm phải. Nếu vốn không quyết tâm bỏ ăn thịt hoặc nhớ đến ăn thịt thấy thích thú thì, tuy là ăn chay đã lâu nhưng giới lực yếu kém, không chịu nổi, sẽ dẫn đến phá giới rất dễ.

• Nêu lên cái phao làm ví dụ.

Nếu khi trì giới, có vi phạm lỗi nhỏ mà không biết cảnh giác, không biết sám hối để giới được thanh tịnh; lối nhỏ từ từ thành lớn, rồi đến lúc nguy hiểm thì đã phạm trọng giới;

cho nên trong giới kinh lấy cái phao làm ví dụ. Cái phao là chỗ nương tựa của người bơi lội cho khỏi chìm xuống nước, giống như phao cứu hộ ngày nay. Vì vậy, đặc biệt trân quý nó, giữ gìn nó; nếu có xì hơi chút ít mà không biết vá lại thì chắc chắn nước sẽ thấm vào và nguy cơ chết đuối không tránh khỏi.

o Bồ Tát giữ giới như giữ gìn cái phao rất cẩn trọng

Bồ Tát chưa được nhẫn lực trở về trước, ở trong biển lớn sanh tử, thường mong muốn sanh ở nhân gian, gặp Phật nghe pháp, lợi ích chúng sanh. Tịnh giới là điều kiện bảo đảm chắc chắn của cái phao nổi Thân Người này để không thất bại, đọa lạc. Cho nên, việc thọ trì tịnh giới của Bồ Tát, dù nặng hay nhẹ đều một mực giữ gìn; so với việc trì giới của Thanh Văn còn cẩn trọng, nghiêm khắc hơn nhiều.

• Tam Luân Thể Không là Giới Ba La Mật Đa o Tịnh giới của Bồ Tát không lìa ba Tâm, không xem nhẹ việc phạm giới Bồ Tát giữ tịnh giới, không lìa ba Tâm mà tu, cho nên, tuy chính mình nghiêm trì tịnh giới, nhưng nhất định không xem nhẹ việc chúng sanh phạm phải giới pháp.

• Tịnh giới và Tâm đại bi tương ứng.

Theo tâm đại bi mà nói đây là thương xót, chứ không phải xem thường.

Tuy nhiên, phạm giới không phải là không thể trở lại thanh tịnh, không thể là không thành Phật.

• Tịnh giới và Không huệ tương ứng.

Đã xem thường người người phạm giới, nhất định tự cho mình là người giữ giới, chính mình thanh tịnh như pháp mà, không biết rằng sớm rơi vào trong tâm phân biệt của ngã chấp, ngã mạn, không thành tựu được giới Ba La Mật Đa của

Bồ Tát.

Hơn nữa, nếu xem thường người hủy phạm, từ ý thức đối lập ấy, không dễ gì giáo hóa người kia, cũng sẽ làm mất đi phương tiện lợi tha của Bồ Tát. Trái lại, nếu không xem thường người phạm giới, thương xót, an ủi họ thì dễ dàng cảm hóa họ trở lại. Vì thế, việc tịnh giới của Bồ Tát là lấy Không Huệ Vô Sở Đắc làm phương tiện; đối với việc giữ giới, phạm giới đều không Kẹt vào tướng. Vì đạt được giữ giới, phạm giới "bất khả đắc" (không chấp chặt), đó chính là Tam Luân Thể Không của Tịnh Giới Ba La Mật Đa.

o Phần còn lại, như đã nói trong học Xứ Bồ Tát (Bồ Tát có bảy chỗ để học) c. Nhẫn Độ

Giúp chúng sanh an nhẫn

攝 護 於 眾 生, Nhiếp hộ ư chúng sanh, 菩 薩 修 忍 度. Bồ Tát tu Nhẫn Độ.

耐 怨 安 受 苦, Nại oán an thọ khổ, 及 諦 察 法 忍. Cập đế sát pháp nhẫn.

Đối chúng sanh giúp đỡ, Bồ Tát tu Nhẫn độ. Chịu đừng oán và khổ, Xem xét kỷ Pháp Nhẫn. • Sau Thí, Giới nói đến nguyên nhân Nhẫn Độ o Công đức Thí và Giới, nhờ nhẫn không bị phá hoại • Tu tập Thí, Giới mới có thể đem lại lợi ích cho chúng sanh để thành Phật.

Lại nói về Nhẫn Độ. Bồ Tát thật hành Lục Độ là để thành Phật. Thành Phật phải nhiếp phục, giáo hóa chúng sanh, hộ niệm chúng sanh; tu tập, thọ nhận sự bố thí của chúng sanh, hộ niệm (ngăn ác bên ngoài, phát huy thiện bên trong). Tịnh Giới của chúng sanh mới có thể làm lợi ích cho chúng sanh và sau đó, thành Phật.

• Thành Phật là việc lớn, nhờ tu Nhẫn mới thành tựu

được. Nhưng chúng sanh tối tăm, bố thí cho mà không biết cảm ơn; trái lại, còn trách móc, làm tổn hại; hộ niệm chúng sanh là giữ giới, nhưng chúng sanh lại cứ quấy phá, làm tổn thương. Nếu không thể kiên nhẫn thì công đức Thí và Giới, đều do đây bị phá hoại. Thế gian còn vì "Lợi ích quốc gia mà nhẫn nhịn nhau", "việc nhỏ không nhịn thì việc lớn không thành"; huống gì, đại sự Thành Phật mà độ chúng sanh ở trong sanh tử vô lượng, há lại không tu nhẫn mà thành tựu được hay sao! Cho nên, Bồ Tát không tu nhẫn độ thì không thể và Nhẫn là một trong những độ của Bồ Tát.

o Nội dung của Nhẫn và lỗi lầm của không Nhẫn

• Nhẫn nại và ý chí kiên định. • Nhẫn là nhịn, là chịu đựng hết mức, là một hạnh quan trọng nhất của pháp tu Nhẫn Độ.

• Nhẫn là ý chí kiên định, là chịu được sự đả kích, gian nan, bức bách; bất kể gian khổ gì đều giữ gìn được chính mình; không chịu ảnh hưởng từ bên ngoài mà đổi thay định hướng hoặc phát sanh tội lỗi.

• Như thầy Xá Lợi Phất vì không nhẫn được mà thoái

lui đại tâm. Từ trước, sáu mươi kiếp, thầy Xá Lợi Phất tu Bồ Tát hạnh, có người đến xin thầy con ngươi. Thầy Xá Lợi Phất trả lời người ấy: Đôi con ngươi này không dùng vào đâu được. Nhưng người ấy cứ xin cho bằng được. Đến khi thầy móc hai con ngươi ra cho, thì ông ta lại chê là tanh hôi, liền quăng xuống đất, rồi bất mãn bỏ đi. Thầy Xá Lợi Phất nhận ra chúng sanh khó độ; vì vậy, Tâm Bồ Tát thoái lui. Đây là ví dụ: Không thể nhẫn nên thất bại trên đường đạo.

• Các loại Nhẫn. Có ba loại Nhẫn:

o Chịu đựng sự trách móc, tổn thương (Nại oán di nhẫn)

Nếu có người oán thù đến làm tổn hại hoặc bằng dao, gậy làm tổn thương hoặc ôm hận, vu khống, hãm hại hoặc chửi rủa, gièm pha. Do đây danh dự bị tổn thương, lợi dưỡng bị nguy hại. Những điều này, người thường rất khó nhẫn nhịn; Bồ Tát nên tu an nhẫn thương xót đối phương, thông cảm kẻ ấy vì phiền não bức bách, vì ác nghiệp khuấy động; nhẫn cả những tổn hại do kẻ thù địch đem đến mà không sanh sân hận, phẫn nộ và báo thù.

o Chịu được khổ đau (an thọ khổ nhẫn)

Các hình thức của khổ. Có những vật vô tình ở ngoại giới, như cái khổ do gió, mưa, nóng, lạnh và những vật hữu tình ở ngoại giới, như cái khổ do rắn, rết, muỗi mồng…

Có những thống khổ do tự thân phát minh, đó là việc xuất gia, khất thực, du hóa, tu hành… Đây là những điều cần thiết để rèn luyện ý chí, tâm hồn, bình thản chịu đựng. Không nhẫn được thế nên phát sinh phiền não, tội ác làm chướng ngại việc tu hành của bản thân.

o Quan sát thật kỷ pháp nhẫn

• Pháp là pháp Phật, xem xét thật kỹ, quan sát chính xác để ngộ nhập pháp Phật.

• Nhẫn là Tâm an, thâm nhập chân lý Phật Đà.

Như bóng dáng mơ hồ chiếu qua ánh sáng, không thể vững tâm thâm nhập thì không thể có được ích lợi sâu rộng của pháp Phật.

Tu Nhẫn hết sân

瞋 他 有 何 益? 自 他 增 憂 苦. 瞋 火 燒 善 根, 忍 則 五 德 具. Sân người có ích gì? Lửa sân thiêu căn lành, Sân tha hữu hà ích? Tự, tha tăng ưu khổ.

Sân hỏa thiêu thiện căn, Nhẫn tắc ngũ đức cụ. Mình, người đều thêm khổ.

Nhẫn đủ năm công đức.

• Nói riêng Nại oán hại nhẫn

Chịu sự tổn hại về danh dự, tài sản, sự nghiệp, thân thể thì người bình thường rất khó nhẫn, cho nên, đặc biệt hướng dẫn một lần nữa.

o Lấy oán báo oán là tánh của phàm phu

Khi bị người làm tổn hại dẫn đến phản ứng nóng giận, phẫn uất, chống lại, xem như kẻ thù, và có hành động trả thù.

Đây, quả thực, là căn tánh phàm phu.

o Lấy nhẫn báo oán là đức tính tiến hóa.

Nhưng trong quá trình tiến triển đức tính của loài người thì càng thông đạt sâu sắc ý nghĩa của Phật pháp và pháp nhẫn được phát hiện nhiều lợi ích nên càng tôn trọng hơn. • Sân hận, oán thù đáp trả nhau thì ta, người đều vô ích. Nếu vì không nhẫn được mà nóng giận người kia rồi muốn báo thù; cuối cùng có được ích lợi gì? Đây, thật sự, là điều không nên, không cần thiết.

• Sự thất bại của chính mình là ở chỗ không kiện toàn bản thân. Phải biết thất bại của chính mình, nhất định, không phải chỉ do người khác phá hoại, làm tổn thương mà chính là không kiện toàn bản thân.

- Lo trọn đời để sợ hoạn nạn một ngày. Nói cách khác, chính mình mới có thể làm hại chính mình. Người xưa nói: "Quân tử có cái Lo trọn đời mà, một ngày không có hoạn nạn". Chịu tổn hại, oan uổng trước mắt, trong sự tiến tu đúng pháp của chính mình, không phải không có được sự trở lại hiểu biết thấu đáo, mà chỉ vì, chính mình không hướng thượng; cho đến chết, đạo nghiệp tu hành cũng không thành tựu mới là đáng lo âu.

- Lấy cái sanh tử không cùng để so cái oan ức một đời.

Dựa vào pháp Phật, đừng nói lo lắng một ngày chính là oan ức, áp bức, chịu nhục, hy sinh một đời; ở trong quá trình sanh không cùng. Việc này có đáng là bao? Chỉ vì không thể hướng về Phật Đạo thì vĩnh viễn hụp lặn trong biển sanh tử, mới là đáng buồn làm sao. Cho nên, không được báo thù bằng sân hận, phẫn uất mà nên an nhẫn.

• Báo oán kẻ khác chỉ tăng thêm lo sầu, thống khổ cho mình và người.

Hơn nữa, oán giận phục thù, hoàn toàn không thể khôi phục những gì mình đã mất. Không nhẫn mà tức giận phục thù chỉ khiến cho mình và người sầu đau, thống khổ tăng thêm lên thôi. Phục thù người khác, người ấy, đương nhiên, chịu đau khổ, buồn lo mà, tâm sân của mình càng phát tác; thân, tâm phiền loạn, không an.

Có khi bất chấp tất cả, tạo nên sự sai lầm quá lớn, dẫn đến sự tổn hại khó lường.

• Lấy nhẫn cắt đức oán thù là pháp của Như Lai.

Lấy oán báo oán. Cách này không thể giải quyết vấn đề.

Cho nên nói: 不 可 怨 以 怨, 終 已 得 休 息. Bất khả oán dĩ oán, Chung dĩ đắc hưu tức. 行 忍 得 息 怨, 此 名 如 來 法. Chớ lấy oán báo oán, Tu nhẫn dứt được oán, • Lợi, hại giữa nhẫn và sân

o Sân thì năm đức mất

Hành nhẫn đắc tức oán, Thử danh Như Lai pháp.

Cuối cùng phải ngưng thôi.

Đây gọi pháp Như Lai.

• Biết sai lầm của sân thì có thể dùng lý trí để chế phục. Tu tập Bố thí, Trì giới thật không dễ. Chỉ vì từ một niệm không nhẫn được, tâm sân hận phát lên thì toàn bộ quá trình tu tập đều bị phá hỏng. Như nói: 若 有 瞋 恚 諸 佛 子, 百 劫 所 修 施 戒 善, 一 剎 那 頃 能 頓 壞: Nhược hữu sân khuể chư Phật tử, bách kiếp sở tu Thí, Giới, Thiện; nhất sát na khoảnh năng đốn hoại:

Nếu các Phật tử còn hờn giận, trăm kiếp tu Bố Thí, Trì Giới, Thập Thiện; trong một sát na, bỗng chốc, tiêu tan liền. Vì vậy, hình dung Tâm Sân như ngọn lửa đốt cháy tất cả căn lành công đức, nếu không quyết tâm Tu Nhẫn thì không thể! Nếu biết được lỗi lầm của hờn giận; công đức của an nhẫn, bằng sự quan sát thấu đáo thì tự mình dùng lý trí để chế phục sân hận, phiền não được.

• Sân có năm lỗi. Thế thì, sân hận có lỗi lầm gì?

• Hoại sắc: Tâm sân khởi lên, máu nóng toàn thân sôi sục, sắc mặt liền biến thành xấu ác.

Các nhà nghiên cứu về Mỹ Dung Học nói: Nếu người nóng giận nhiều thì sắc mặt sẽ già đi rất nhanh.

• Bất thiện: Tâm sân khởi lên thì tình cảm áp đảo lý trí; đến ý nghĩa lời nói của đối phương cũng không thể hiểu rõ và chính lúc mình nói cũng sai trái, vì không còn làm chủ bản thân được nữa.

• Thiện sĩ viễn ly: Vì tánh tình nóng nảy là người thường nổi lên giận dữ nên bạn bè tốt đều lánh xa bởi những lý do nhỏ nhặt. • Hủy giới: Nóng giận bùng nổ thì chỉ còn toan tính mục đích báo thù, chẳng còn gì để quan tâm, cho dù là Sát, Đạo, Dâm, Vọng không gì là không làm.

• Đọa lạc: Cứ như thế, nghiệp sân tích lũy rồi một ngày già chết tới nơi, thiện báo lấy đâu mà có; chỉ còn con đường duy nhất là rơi xuống cõi ác thôi.

Một niệm không Nhẫn được, sản sanh quả Ác như thế; sau có thể không ra sức chế phục?

• Nhẫn thì đủ năm đức. Trái lại, nếu nhịn được giận hờn, thù hằn thì hình dung xinh đẹp, lý luận trôi chảy, bạn lành sum họp, không phạm giới cấm, sau khi chết sanh lên các cõi lành, hướng về Phật Đạo. Năm đức đều đầy đủ.

Ở trong pháp chung năm Thừa, tuy cũng có Nhẫn, nhưng đúng ra, 難 忍 能 忍: Nan nhẫn năng nhẫn: Cái Khó Nhẫn mà có thể Nhẫn được, thì chỉ có Bồ Tát thật hành nỗi thôi.

Nói chung ba Độ trước

施 戒 及 安 忍, Thí, giới cập an Nhẫn, 多 為 出 家 說. Đa vị xuất gia thuyết.

廣 聚 資 糧, Quảng tụ phước tư lương, 是 佛 色 身 因. Thị Phật sắc thân nhân.

Thí, Giới và An Nhẫn, Vì người Xuất gia nói.

Tập trung phước tư lương, Là nhân sắc thân Phật.

• Dựa ba Độ trước nói rõ Lục Độ là pháp môn phải tu để thành Phật

Trước đã nói ba Độ: Bố thí, Trì giới, An nhẫn; sau đây là nói tổng hợp, cũng sẽ nói rõ sáu Độ là pháp môn phải tu mới thành Phật được.

• Dựa ba phương diện để nói rõ đặc tính của ba Độ trước và ba Độ sau

Điều này có ba ý nghĩa:

o Đặc tính ba Độ trước.

• Ba Độ trước, phần nhiều, vì Phật tử tại gia mà nói. Trong tâm tu hành của người xuất gia là tu tập Thiền Huệ, cho nên, tuy ba Độ này người Xuất gia cũng tu tập, nhưng trong kinh, phần nhiều, Phật vì Phật tử tại gia mà nói. Nhất là Bố Thí tiền của là hạnh tu thiết yếu của Phật tử tại gia. Người Xuất gia chỉ bố thí theo phần hành của mình; nếu giống như người tại gia gom góp tiền của rồi đem bố thí cho thật nhiều thì quá sức sai lầm vì chẳng phải là điều Phật dạy và cho phép.

• Ba Độ trước là phước đức tư lương.

Phật là bậc đầy đủ Phước Đức và Trí Huệ nên gọi là Lưỡng Túc Tôn. Phật quả viên mãn Phước, Huệ, từ nhân hạnh tu tập Phước, Huệ mà có. Giống người đi xa, cần có đủ lương thực, lộ phí… mới có thể đến được mục đích.

Nhiều đời, Bồ Tát tu hành mới thành Phật; Phước, Huệ chính là tư lương để thành Phật. Ba Độ trước, trong 2 tư lương, thì tư lương gom góp phước đức thật nhiều là việc làm hơn hết, chuẩn bị thành Phật.

• Ba Độ trước là nhân của sắc thân Phật. Nói đến Phật, trong kinh chia ra bốn thân, ba thân, hai thân; tóm lại, có thể chia thành Pháp Thân và Sắc Thân. Chứng được pháp giới viên mãn của Đại Bồ Đề, đối với Chân Lý, sắc thể hiện Phật thân là Pháp Thân. Tướng tốt trang nghiêm của Phật là Sắc Thân.

Sắc thân trang nghiêm bằng vô biên phước đức, cho nên ba Độ trước là nhân duyên làm nên Sắc Thân của Phật.

o Đặc tính của ba Độ sau

Đã biết đặc tính của ba Độ trước như thế, ba Độ sau vì người xuất gia mà nói là Tư Lương Trí Huệ, là nhân duyên Pháp Thân của Phật cũng có thể biết được, không cần nói lại.

d. Tấn Độ

Hai loại tư lương Phước, Trí

佛 說 精 進 度, Phật thuyết tinh tấn độ, 福 智 之 資 糧. Phước, Trí chi tư lương.

無 厭 心 如 海, Vô yếm tâm như hải, 力 盡 而 不 止. Lực tận nhi bất chỉ. Phật nói Tinh Tấn Độ, Phước, Trí chi tư lương.

Tâm bao dung như biển, Hết sức vẫn không ngừng.

• Tinh Tấn Độ có chung hai tư lương Phước, Trí

Bây giờ cần nói đến Tinh Tấn Độ. Tinh Tấn là khả năng phổ biến, khuyến khích, phát triển tất cả Hạnh Lành và tương ứng với tất cả công đức; cho nên, ở trong hai tư lương Phước, Trí; tuy nói Tinh Tấn thuộc tư lương Trí nhưng, thật ra, Phật nói Tinh Tấn Độ là gồm cả hai tư lương Phước, Trí.

• Nói về Chánh Tinh Tấn và Tinh Tấn Độ

Trong Tam Thừa Cộng Pháp đã nói đến Chánh Tinh Tấn; Tinh Tấn của Đại Thừa có ý nghĩa còn sâu xa hơn.

o Từ đại hạnh của Bồ Tát nói rõ Tinh Tấn của Đại Thừa

Tu hạnh Bồ Tát là lấy Pháp Giới vô tận làm cảnh, gần gũi, cúng dường tất cả Phật; lắng nghe, tu tập tất cả Pháp; trang nghiêm tất cả cõi Phật; độ thoát tất cả chúng sanh; cắt đứt tất cả phiền não;…; viên mãn tất cả công đức. "Tận cùng hư không, khắp cả pháp giới", cái gì cũng đều là Tất Cả trong Tất Cả. Tâm lượng rộng lớn, đáng nói là: Rộng lớn tựa hư không, sâu thẳm tựa biển cả! Đại nguyện, đại hạnh, đại quả như vậy; nếu không có tinh tấn vô hạn thì không thể thành tựu. Vì vậy, Tinh Tấn Độ của Bồ Tát nên có tâm lượng không biết đủ. Mong cầu tất cả pháp Phật mà không thấy đủ; chứng được công đức vô cùng mà vẫn thấy ít; như biển chấp nhận hằng trăm con sông mọi hướng chảy vào. Chỉ có tâm không biết đủ như vậy mới có thể phát Tinh Tấn Độ của Đại Thừa. o Nêu hai ví dụ nói rõ khác nhau của Đại Thừa và Tiểu Thừa • Tinh tấn có hữu hạn và vô hạn.

Tinh Tấn Độ của Đại Thừa không phải là tinh tấn hữu hạn. Ví như nông phu làm ruộng.

• Ông Giáp tận lực thu hoa màu, có được chút ít, về nhà nghỉ ngơi, hưởng thụ.

• Ông Ất cũng ra sức thu hoạch hoa màu; thu hoạch hoàn tất vụ mùa.

Về phương diện nỗ lực công tác, ông Giáp cũng có vẻ gấp rút, nhưng cuối cùng lười biếng không làm; còn ông Ất mới là siêng năng đến cùng. Tương tự như thế, Thanh Văn mong muốn nhanh chóng chứng quả Giải Thoát cho riêng mình, giống như việc an táng cha, mẹ; ở trong pháp Đại Thừa, nỗ lực như vậy, không thể gọi Chân Tinh Tấn.

• Tinh Tấn là sự kiên trì liên tục so với vội vàng trong

thời gian ngắn rồi ngưng. Ví như hai người leo núi.

• Một người vội vàng leo lên, chưa đến nửa đường, lòng muốn leo nhanh mà, chân đã rã rời, chỉ mong dừng lại, đi xuống.

• Còn người kia vững bước tiến lên, không vội vàng, nhưng giữ gìn thể lực và không dừng lại; như vậy, thẳng lên núi cao. Tóm lại, khi làm lành không biết đủ, mới là Tinh Tấn của Đại Thừa.

• Tinh Tấn của Bồ Tát vĩnh viễn không dừng lại. o Ngoại lực có lúc hết, Tâm lực không hết.

Trong tiến trình tu học, có lúc sẽ gặp sơn cùng thủy tận, không còn cách nào tiến lên, có người giữa đường dừng lại hoặc thoái lui. Nhưng với tâm tinh tấn của Bồ Tát, tuy thể lực, trí lực, tài lực, năng lực; các Lực ấy hiện giờ có thể cạn mà, sức tinh tấn vô hạn của nội tâm thì vẫn không dừng lại. Người xưa nói: 哀 莫 大 於 心 死: Ai mạc đại ư Tâm tử: Không có gì buồn hơn, khi lòng đã nguội lạnh; thừa nhận thất bại, buông tay không cố gắng là thất bại thật rồi!

o Nêu ví dụ để minh chứng

Chuyện xưa kể rằng có một lữ khách đi vào rừng, bị quỷ núi chặn đường. Lữ khách đưa tay trái lên, đánh nó, nó bắt lại; lại đưa tay phải, chân trái, chân phải và cuối cùng dùng cả đầu để húc nó, đầu bị quỷ tóm lấy.

Quỷ núi nói: Lữ khách dũng cảm lắm, đến bây giờ, ông vẫn còn chịu đựng đến thế?

Lữ khách trả lời: Tâm tôi vĩnh viễn không chịu khuất phục mà luôn muốn tiến lên.

Quỷ núi bội phục lòng can đảm và nghị lực của ông ta, bèn nhường đường cho ông đi qua.

Trong quá trình tu hạnh Bồ Tát, khi năng lực, không đủ thì không có cách nào tiến lên được. Vì vậy, phải giữ vững quyết tâm tiến lên, không thoái lui trước mọi khó khăn.

d. Tinh Tấn Độ Đối trị gian nan, chướng ngại.

Tóm lại có 2 chướng

推 延 著 世 樂, Suy diên trước thế lạc, 自 輕 心 怯 弱. Tự khinh tâm khiếp nhược. Luyến tiếc cuộc đời vui, Tự ty tâm yếu hèn.

• Có hai chướng ngại không thể Tinh Tấn

Đối với Đại Thừa Phật pháp, không thể tinh tấn tu học, không ra ngoài hai thứ chướng ngại: Không muốn tiến tu;

Không dám tiến tu.

• Nguyên nhân hai bệnh này và cách đối trị o Không muốn tiến tu

Công đức của Phật Đạo như vậy, vì sao không muốn tiến tu? Không phải là dây dưa lười biếng thì cũng là luyến tiếc đắm đuối mật ngọt thế gian.

• Lười biếng thành Tánh.

• Có người lười biếng thành tánh, vì sao việc tốt mà không ra sức làm; rốt lại, dây dưa, hôm nay kéo dài ngày mai, năm nay đợi đến năm sau. Loại căn cơ này thì khó có được sức mạnh tiến tu. • Nếu thường nhớ đến: sinh mạng tùy thuộc trong hơi thở vô ra; sống chết đâu nệ vào tuổi tác; thân người tuy có đó nhưng luôn nhớ đến vô thường, mới mong tự nhắc nhở tu hành.

• Đắm đuối mật ngọt thế gian.

• Có một số người đắm đuối dục lạc thế gian; ngày qua ngày, chỉ chăm chú vào trong những tiếng hay, sắc đẹp, tiền tài, lợi lộc; vùi đời mình trong tất bật hơn thua. Những người này cũng không muốn tiến tu Phật Đạo.

• Nếu có thể tư duy, quan sát dục lạc thế gian ngắn tợ gang tay mà, hầu hết đều dẫn đến quả khổ ở đời sau; giống như chút mật ngọt dính lưỡi dao bén, trẻ khờ liếm vào, bị họa cắt lưỡi là cái chắc, giảm bớt tham đắm thế lạc, sẽ có pháp lợi do tiến tu.

o Không dám tiến tu

Vì sao không dám tiến tu?

Bởi vì chính mình khinh thường mình, biết được hiện tại là đời Mạt Pháp, cho mình căn cơ kém cỏi, tội chướng nặng nề mà Phật Đạo rộng sâu vô tận; thật tế, không có pháp nào tu tập đưa đến thành công. Với tâm lý yếu kém như thế, không dám gánh vác nhiệm vụ cho mình và mai sau; đương nhiên, không thể tinh tấn tu học được! Loại chúng sanh có tâm tánh yếu kém này dễ bị thoái lui và chọn pháp Tiểu Thừa nên bước đi trên con đường vòng ấy.

Ba loại Tâm sợ hãi

滿 果 亦 難 行, Mãn quả diệc nan hành, 久 處 於 生 死, Cửu xứ ư sanh tử, 資 糧 廣 無 邊, Tư lương quảng vô biên, 練 心 勿 退 屈. Luyện tâm vật thối khuất.

Khó thành quả viên mãn, Ở lâu trong sanh tử, Tư lương nhiều vô cùng, Luyện tâm chớ thoái chí.

• Người tâm tánh sợ hãi, yếu đuối có ba đặc trưng

Tâm tánh khiếp nhược, không dám tiến tu Đạo Phật Đại Thừa sâu rộng, viên mãn. Thường từ ba phương diện sau mà sợ hãi, yếu đuối, thoái lui.

o Sợ hãi về quả Phật viên mãn. Nghe nói đến quả Phật viên mãn là mọi lỗi lầm không còn, tất cả công đức viên mãn rồi, chính mình nhận thấy không thể thực hành nỗi; tôi làm sao có thể đạt đến quả Phật viên mãn này! Đây là sự thoái lui.

o Đối trị bằng chuyên niệm.

Nên nghĩ rằng: Bồ Tát vô lượng trong mười phương đều có thể tu hành viên mãn, thành Phật; còn ta, tại sao lại không thể! Cho nên nói: "Các vị đã là trượng phu, con cũng như thế; không nên tự ti mà thoái lui". Từ trước, từng đọa xuống bao nhiêu đường ác; hiện tại đã và đang thành Phật; hiện tại đang ở trong đường ác, tương lai cũng sẽ phải thành Phật. Chúng sanh trong đường ác đều sẽ thành Phật; chính mình, hiện giờ, đang sống ở cõi nhân gian là điều khó được mà còn biết được. Chánh Lý, làm được Việc Lành; tại sao lại sợ không thể thành Phật?

• Sợ hãi cái khó làm của Bồ Tát

o Nói về Sợ Nhân.

Nghe nói Bồ Tát phải tu nan hạnh, khổ hạnh, như Bố Thí cả chân, tay, đầu, mắt… biết được cực khó, chính mình làm không nỗi nên không dám tiến tu mà thoái lui. Điều này cũng không đúng.

o Luôn nhớ đến đối trị (phủ định, từ bỏ)

Từ vô lượng kiếp đến nay, mỗi lần rơi xuống đường ác, chịu khổ đau không sao nói hết; vì sao tu hành Phật Đạo mà lại, lo sợ khổ đau xảy đến. Giống như người mắc bệnh trầm kha, thống khổ vô cùng phải chịu một lần giải phẫu thì có thể chữa khỏi hoàn toàn. Khi giải phẫu chịu chút đau đớn, lẽ nào không chịu nổi hay sao? Vả lại, việc khó làm của Bồ Tát không giống việc khó làm của ngoại đạo. Bồ Tát tu hành có phương tiện thiện xảo, học tập theo thứ lớp. Thành tựu Nhẫn Lực, tâm từ tăng trưởng; khi có lợi ích mới có thể bố thí cả thân xác này; hoàn toàn không lấy việc chịu khổ đau làm phương pháp tu hành.

• Sợ hãi thời gian sanh tử dằng dặc và tư lương quá lớn o Nói về Sợ Nhân

Nghe nói Bồ Tát tu hành phải ở trong biển sanh tử lâu dài để độ chúng sanh; với thời gian lâu dài như thế nên cần cất chứa tư lương, càng nhiều càng tốt; mà nhận ra chính mình tu không đến nơi, không dám tiến tu. Đây là điều càng không nên.

o Luôn nhớ đến đối trị (phủ định, từ bỏ)

Bồ Tát đã thông đạt sanh tử như ảo, mới có thể ở lâu trong sanh tử để độ chúng sanh, chứ hoàn toàn không phải ở trong đó để chịu khổ. Hơn nữa, vô biên tư lương là vô biên công đức, lại còn nghi ngờ sao? Có ai nói: Tiền nhiều mà lo sợ tính toán không?

Đối với những người này,vì do tâm tánh yếu kém mà nảy ra tâm thoái lui nên mới lý lẽ như vậy. Huấn luyện tâm mình càng nhiều, khiến cho tâm vững chãi hơn, tinh tấn gánh vác Đạo Phật để không thoái lui mới phải.

• Người khác xem nhẹ Phật Đạo

Nhưng trong thế gian còn có người xem nhẹ Đạo Phật, chỉ tu tập chút đỉnh công đức cũng thành Phật được. Đây hoặc là người từ trong yếu kém, lười biếng mà ra; hoặc người không biết trời cao, đất dày mà ra; giống như "con nghé không sợ con cọp". Nếu tự cho mình là thế, đến khi hiểu được sự lý không phải như thế; hối hận đâu còn kịp nữa.

Hai loại hèn nhác

怯 弱 下 劣 者, Khiếp nhược hạ liệt giả, 希 求 易 行 道. Hy cầu dị hành đạo.

Kẻ khiếp nhược, hạ liệt, Chỉ mong hành đạo dễ.

• Phân biệt căn tánh phát tâm hướng Đạo

Tuy tất cả chúng sanh, cuối cùng, đều thành Phật, nhưng dựa vào tánh hiện thực của chúng sanh mà nói căn cơ không đồng nhất. Ở trong chúng sanh phát tâm hướng Đạo có:

o Chúng sanh thích nghi với hạnh Bồ Tát. o Chúng sanh không hợp với pháp Bồ Tát.

o Có chúng sanh muốn học pháp Bồ Tát mà không dám tu.

• Phân biệt pháp môn theo ba loại căn tánh

o Người có căn tánh Bồ Tát thì nói Đạo Vô Thượng. Căn tánh thích hợp với hạnh Bồ Tát, đương nhiên, Phật "Vì họ nói Đạo Vô Thượng".

o Người không thích hợp hạnh Bồ Tát thì Phật nói Pháp

Nhị Thừa.

Với Tâm, Hạnh Bồ Tát, có chúng sanh không thích hợp là căn tánh thấp hèn, yếu kém, như ví dụ Cùng Tử trong kinh Pháp Hoa: Cùng Tử trở về cố hương, từ xa nhìn thấy ông Trưởng Giả có tiền của, giàu sang vô hạn, kinh tâm bạt vía, hoảng loạn bỏ chạy. Với căn cơ này, không thể không nói pháp môn Phương Tiện là pháp Thanh Văn Thừa, pháp Duyên Giác Thừa để từ từ hướng dẫn, giáo hóa họ.

o Người muốn học, không dám tu sẽ mở ra Phương Tiện khác.

• Chúng sanh yếu kém thiếu tự tin.

Muốn tu hạnh Bồ Tát mà không dám tiến hành biết ngưỡng mộ quả Phật viên mãn cùng cực; nhưng đối với Tâm, Hạnh to lớn của Bồ Tát không dám đảm đương, tinh tấn tu hành. Đây cũng là chúng sanh khiếp nhược, thiếu sót tự tin, sanh tâm lo sợ rơi xuống hàng Tiểu Thừa hoặc trôi nổi trong biển khổ. Đối với loại chúng sanh này, Phương Tiện Nhị Thừa không dùng được nên, Phật chỉ dùng phương tiện đặc biệt để hướng dẫn, giáo hóa.

• Tâm khiếp nhược, mong cầu Đạo dễ thực hành. Loại căn tánh yếu hèn này muốn thành Phật mà không nguyện tu học hạnh lớn, khó làm của Bồ Tát. đây giống như trong Phẩm Dị Hành trong Luận Thập Trụ Tỳ Bà Sa, Bồ Tát Long Thọ nói:

"Hỏi: Là Bồ Tát chứng được A Duy Việt Trí (bất thối chuyển)… làm việc khó làm, lâu dần cũng được hoặc rơi xuống Thanh Văn, Bích Chi Phật, nếu như vậy là mối lo lớn!... Nếu chư Phật nói có Đạo dễ tu hành, mau đến Phương Tiện A Việt Trí, xin vì đó nói cho!

Long Thọ đáp: Nếu như những gì ông nói là yếu kém, hèn hạ; không có tâm lớn; không phải là lời nói của bậc trượng phu có ý chí gánh vác việc đó vậy! Vì lý do gì? Nếu là người phát nguyện mong muốn Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác (A nậu đa la tam miệu tam Bồ Đề) mà, chưa chứng được vị Bất Thối Chuyển; ở trong thời gian đó, nên không tiếc đến thân mạng, ngày đêm siêng năng, như cứu lửa cháy đầu".

佛 有 勝 方 便, Biểu hiện Đạo dễ tu hành

Giúp người Sơ Tâm

Phật hữu thắng phương tiện, 攝 護 於 初 心. Nhiếp hộ ư sơ tâm. Phật có phương tiện hay, Giúp đỡ người mới học.

• Giúp đỡ người mới học để tu tập Đạo o Pháp môn dễ tu để cho không mất Tín Tâm

Nhờ đạo phương tiện mong tu tập dễ và nhanh, tuy còn thiếu ý chí hành động của Đại Trượng Phu (Bồ Tát), nhưng Phật có nhiều phương pháp hay, riêng nói phương tiện vượt trội để giúp đỡ người học mới phát tâm yếu kém, khiến họ không thoái lui tín tâm, đi vào Đại Thừa. Đây là phương pháp hành Đạo dễ.

o Dễ hành Đạo lấy Tín, Nguyện là chính.

Trong luận Thập Trụ Tỳ Bà Sa, tuy Bồ Tát Long Thọ đã một lần gọi trách, nhưng vẫn giúp đỡ những người ấy nên nói: "Nếu ông muốn nghe phương tiện này, nay sẽ nói cho. Phật pháp có vô lượng pháp môn (lối vào); như đường đời có dễ, khó đi: Đi bộ thì khổ; đi thuyền thì vui. Con đường Bồ Tát đi cũng như thế: Có khi phải siêng năng tu hành, có khi phải dựa vào đức tin làm phương tiện để dễ di, mau đến Bất

Thối Chuyển (A Bệ Bạt Trí)".

Con đường dễ đi chính là lấy Tín, Nguyện mà bước vào dòng chảy của Phật pháp.

• Điều kiện và mục đích cho tu học là nhờ con đường dễ đi. Ý nghĩa chân chánh của con đường dễ đi là: o Con đường dễ đi lấy bảy Giác Chi, mười Đại Nguyện làm điều kiện chủ yếu để tu hành • Tâm nghĩ nhớ, Thân lễ bái, Miệng tán thán. • Con đường dễ đi không chỉ niệm một Phật, mà niệm mười phương Phật, Phật A Di Đà, chư đại Bồ Tát, nhất tâm niệm danh hiệu cũng được không thoái lui và suy sụp. • Con đường dễ đi ngoài xưng danh hiệu Phật, còn phải nghĩ nhớ, lễ bái, dùng kệ tụng tán thán.

• Sám hối, cung thỉnh, tùy hỷ, hồi hướng.

Con đường dễ đi không chỉ xưng danh, lễ bái mà thôi, như luận nói: "Người cần Bất Thối Chuyển, không chỉ nhớ nghĩ, xưng danh, kính lễ mà thôi mà còn đến chỗ Phật sám hối, khuyến thỉnh, tùy hỷ, hồi hướng". Cho nên, Con Đường Dễ Đi chính là tu bảy Giác Chi, mười đại nguyện của Bồ Tát Phổ

Hiền.

o Mục đích giả lập Dễ Làm

• Giúp đỡ Tín Tâm cho người mới học Phật.

Con đường dễ đi là vì người mới học có tâm tánh yếu kém mà nói, quan trọng ở chỗ giữ gìn, giúp đỡ tín tâm, trong luận của Long Thọ và Mã Minh đều nói: "Chúng sanh mới học pháp ấy, mong cầu Chánh Tín mà tâm yếu kém… nên biết Như Lai có phương tiện vượt trội, giúp đỡ, giữ gìn Tín Tâm". • Vì do dễ làm nên tu học theo thứ lớp.

• Lấy Tín, Nguyện vãng sanh Tịnh Độ nên tu học từ từ theo thứ lớp.

Giúp đỡ Tín Tâm cho người đi theo con đường dễ đi, hoặc là lấy Tín Nguyện, tu hạnh niệm Phật để được vãng sanh Tịnh Độ; khi đã đến Tịnh Độ, tu học từ từ theo thứ lớp thì chắc chắn không thối chuyển Vô Thượng Bồ Đề. Điều này giống như thường nói.

• Từ Tín Tâm vững vàng trên con đường dễ đi chuyển sang con đường khó đi.

Hoặc là nhờ con đường dễ đi làm phương tiện mà Tín Tâm được vững chắc chuyển vào con đường khó đi, như nói: "Vì Bồ Tát nhờ Sám hối, Khuyến thỉnh, Tùy hỷ, Hồi hướng nên phước lực tăng trưởng, tâm điều hòa, mềm mại. Đối với công đức vô lượng của chư Phật, phàm phu không tin nổi đã tin được rồi; và đối với đại hạnh thanh tịnh, ít có, khi làm của chư Bồ Tát cũng tin được rồi… Thương xót các chúng sanh, không có công đức này,… càng sanh tâm bi tha thiết… Vì nhớ tâm bi đáp ứng mong cầu, tùy ý, khiến chúng sanh được an lạc, nên gọi là Từ Tâm. Nếu Bồ Tát như thế thì Tâm Từ Bi càng sâu sắc, cắt đứt tham lam, tiếc nuối để tâm càng siêng năng bố thí".

Giới thiệu hai pháp môn:

DI ĐÀ TỊNH ĐỘ

於 中 殊 勝 者, Ư trung thù thắng giả, 往 生 極 樂 土, Vãng sanh Cực Lạc độ, 彌 陀 佛 力 持, Di Đà Phật lực trì, 不 退 於 菩 提. Bất thối ư Bồ Đề.

Đối với người thù thắng, Vãng sanh về Cực Lạc, Phật Di Đà bảo trì, Tâm Bồ Đề không lui. • Pháp môn cõi Cực Lạc ở phương tây của Phật A Di Đà.

Bằng Tín Nguyện mà đi vào Phật Đạo là pháp môn Tha Lực, Lạc Hạnh. Như kinh, luận Đại Thừa nói, cũng có rất nhiều pháp môn, nhưng trong những pháp môn thù thắng ấy, Phật giáo Trung Quốc đặc biệt chú ý, không thể không nói đến pháp môn xưng niệm Phật A Di Đà, vãng sanh Tịnh Độ

Cực Lạc.

o Hoàn cảnh Tịnh Độ của Di Đà.

Thế giới Cực Lạc, ngoài, hơn mười vạn ức cõi nước về hướng Tây; Phật A Di Đà hiện đang nói pháp, giáo hóa ở đó.

o Đặc sắc Tịnh Độ của Di Đà

• Dựa vào đại nguyện của Phật A Di Đà hiện ra thế giới

Cực Lạc.

Con đường Phật đi giống nhau, công đức, nguyện lực không thể nói hơn, kém được; vậy thì rốt cuộc đến được Tịnh Độ của Phật A Di Đà, có gì thù thắng? Ở trong một pháp giới bình đẳng, con đường Phật đi giống nhau; xác thật, không nghi ngờ, không sai biệt mà hiển lộ thù thắng đặc biệt của chư Phật. Ở trong kinh đại thừa, tuy nói rộng Tịnh Độ trong mười phương, khen ngợi vô số con đường dễ đi; nhưng thật ra, phần nhiều khen ngợi, biểu dương, Tịnh Độ của Phật A Di Đà. Đặc sắc mà Phật A Di Đà biểu hiện là trong Nhân lập ra hai mươi bốn đại nguyện hoặc là bố mươi tám nguyện với vô biên công đức Bi, Trí và hiện ra thế giới Cực Lạc. • Điều kiện vãng sanh về nước ấy.

Khẳng định nói rằng bất luận là ai, chỉ cần tin tưởng, nương tựa vào Nguyện Lực của Phật A Di Đà, nguyện sanh về thế giới Cực Lạc; Xưng; Niệm Phật A Di Đà; dù trong một ngày, hai ngày, cho đến, chỉ trong mười niệm chí thành, cung kính; nhất tâm bất loạn thì sẽ được Phật lực Di Đà gia trì, sau khi chết, vãng sanh về thế giới Cực Lạc.

• Trong nước ấy, không có các Khổ.

Ở trong thế giới Cực Lạc, vật dụng vô cùng phong phú, cho nên không có cái Khổ muốn mà không được. Ở một chỗ với các bậc Thượng Thiện Nhân, siêng năng tu tập, cho nên không có cái Khổ ghét nhau mà gặp nhau, cái khổ do yêu thương mà xa nhau.

Do hóa sanh từ hoa sen, ngay trong khi sanh, nhất định chứng ngộ pháp Vô Sanh Nhẫn (lý Thể lìa sanh diệt), cho nên không có cái Khổ sanh, bệnh, chết. • Được sanh về nước ấy, chắc chắn, không thối chuyển. Vãng sanh về nước Cực Lạc ở ngôi vị Thượng Phẩm Thượng Sanh, hoa nở liền thấy Phật, ngộ Vô Sanh Nhẫn (niết bàn của Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát).

Trong những căn cơ trung phẩm và hạ phẩm còn lại; tuy còn sanh tử, nhưng có thể nói sanh tử đã dừng rồi (còn sanh tử trên cõi Cực Lạc gọi là Biến dịch sanh tử). Đây là điều chắc chắn, không nghi ngờ; tuy chưa chứng được Bất thối chuyển, nhưng có thể nói đã chứng được Bất thối. Tóm lại, tu học ở cõi Cực Lạc; không kể thời gian dài, ngắn; nhất định, đã dứt hẳn sanh tử; đối với Bồ Đề Vô Thượng không thoái lui. Vì vậy, nếu biết được tâm tánh của chính mình khiếp nhược thì đại Bồ Tát khí làm, sợ rơi xuống Nhị Thừa; hoặc là theo Nghiệp Lực trôi nổi theo dòng tử sinh, không thể hướng đến Phật Đạo; thế thì xưng niệm Phật A Di Đà là thích hợp nhất, cũng chính là cách giúp đỡ cho chúng sanh sẽ sanh tâm tu tập tốt nhất, là phương tiện nhiệm mầu ngăn ngừa không để Tín Tâm thoái thất (thoái lui, mai một).

• Tu học theo pháp môn Tịnh Độ o Bảy cách tu theo Thập Trụ Luận

Xưng, Niệm Phật A Di Đà gồm có: Lễ bái, Tán thán, Sám hối, Khuyến thỉnh, Tùy thuận, Hồi hướng.

o Thứ tự năm cách tu theo Tịnh Độ Luận

Có năm cách tu thành tựu tuần tự theo Tịnh Độ Luận mà nói: Nên từ Lễ bái, Tán thán rồi đi vào Chỉ, Quán, Hồi hướng, cũng là cách thành tựu từ từ Trí huệ, Từ bi, Phương tiện. Đây là nguyên nhân chứng được Vô Thượng Bồ Đề không thoái chuyển; so với ý nghĩa trong luận của Bồ Tát Long Thọ như nhau: "Người cầu A duy Việt trí địa (đến mức Bất thoái chuyển), không chỉ Nhớ Nghĩ, Gọi Tên, Lễ Bái mà thôi". 不 捨 現 法 樂, 而 向 於 菩 提, 藥 師 大 悲 願, TỊNH ĐỘ DƯỢC SƯ Bất xả hiện pháp lạc, Nhi hướng ư Bồ Đề, Dược Sư đại bi nguyện, 東 方 現 淨 土. Không rời hiện pháp lạc, Dược Sư bi nguyện lớn, Đông phương hiện Tịnh Độ. Còn hướng về Bồ Đề, Hiện Tịnh Độ phương Đông.

• Tịnh Độ Dược Sư Lưu Ly ở phương Đông.

o Pháp môn Dược Sư là thích ứng riêng cho một căn tánh Ở trong Tịnh Độ là con đường dễ đi, về sau, Phật Thích Ca tuyên bố Tịnh Độ Cực Lạc của Phật Di Đà; còn nói Tịnh Độ Lưu Ly của Phật Dược Sư. Đây là thích ứng riêng cho một loại căn tánh.

o Khác nhau giữa Tịnh Độ Dược Sư và Tịnh Độ Di Đà • Chán ngán, vứt bỏ hiện thực thế gian, chuyên chú, sau khi chết, vãng sanh về Tịnh Độ của Phật A Di Đà.

Pháp môn Tịnh Độ của Phật Di Đà là chán ghét, buông bỏ hiện thực thế gian này. Phu nhân Vy Đề Hy cảm nhận sâu sắc khổ đau của thế sự, không muốn tái sanh thế giới này, vì vậy, Phật nói tịnh độ cực lạc. Hoằng dương pháp môn Tịnh Độ Di Đà cũng nói: 不 厭 娑 婆, 不 生 極 樂: Bất yếm Ta Bà, bất sanh Cực Lạc: Không chán cõi Ta Bà, không sanh về Cực Lạc. Do chán nhân gian này, cho nên chú trọng, sau khi chết, vãng sanh. • Không chán ngán hiện thực nhân gian, không buông bỏ an vui hiện có; đó là chủ trương của Tịnh Độ Dược Sư.

Nhưng có một số căn tánh thích hợp với con đường dễ đi, đối với hiện thật nhân gian, như thân thể khỏe mạnh, gia đình hòa thuận, xã hội phồn vinh, quốc gia giàu mạnh, thiên hạ bình đẳng, hoàn toàn không có cảm nhận chán ngán, ghét bỏ. Để giúp đỡ người sơ tâm tu học này không buông bỏ được hiện thực an lạc, khiến cho họ cũng hướng về Bồ Đề; vì thế, Phật Thích Ca lại khai thị Tịnh Độ Phật Dược Sư.

• Sự khác nhau của hai Tịnh Độ đã nói lên đầy đủ về An

vui Sau khi chết và An vui Hiện có.

Tịnh Độ Dược Sư ở phương Đông, tượng trưng sanh trưởng: Tịnh Độ Di Đà ở phương Tây, tượng trưng quy tàng (sau khi chết). Trong giới Phật giáo Việt Nam (kể cả Trung Quốc), để giúp vong linh người chết siêu thoát nên xưng niệm Phật A Di Đà; để tiêu trừ tai nạn, sống lâu nên xưng niệm Phật Dược Sư để nói rõ sự khác nhau giữa an lạc đời sau và an lạc hiện tại.

• Đặc sắc của Tịnh Độ Dược Sư.

o Phật Dược Sư bằng mười hai đại nguyện làm mục đích biểu hiện ra Tịnh Độ Lưu Ly Kinh nói: Phật Dược Sư Lưu Ly Quang Vương, ở trong nhân địa, phát mười hai đại nguyện với mục đích: Phát sanh Tri Thức; xúc tiến sự nghiệp; cứu chữa thân thể tàn phế; nghèo khổ, bệnh tật không nơi nương tựa; ai ai cũng có đầy đủ cơm ăn, áo mặc, thuốc thang, khỏe mạnh; không tin tà kiến, ngoại đạo; không vi phạm pháp luật tử hình; nam, nữ bình đẳng; tất cả chúng sanh đều thành Phật. Với hạnh nguyện như thế, ở thế giới phương Đông, hiện có thế giới Cực Lạc thanh tịnh là vậy. Tịnh Độ Lưu Ly, trang nghiêm là vậy. Bằng pháp môn Tịnh Độ này giúp đỡ Tín Tâm, khiến cho chúng sanh có được ích lợi hơn ở cõi người và trời, có được ích lợi để vãng sanh về Tịnh Độ; cuối cùng thành tựu

Vô Thượng Bồ Đề.

o Quốc sư Ngọc Lâm khen ngợi Tịnh Độ Dược Sư

Từ trước, quốc sư Ngọc Lâm gặp được kinh Dược Sư, khen ngợi là Phương Tiện cùng tột. Bởi vì người có tâm chán cõi Ta Bà quá ít, so với Tịnh Độ Di Đà không tương ứng. Còn có pháp môn Tịnh Độ Dược Sư, với số người không có tâm buông bỏ, chán ngán cái an vui hiện tại ở cõi Ta Bà cũng có thể vãng sanh Tịnh Độ và thành Phật. Nguyên nhân quốc sư Ngọc Lâm khen ngợi Tịnh Độ Dược Sư là vì: 人 間 亦 有 揚 州 鶴, 但 泛 如 來 功 德 船: Nhân gian diệc hữu Dương Chân Hạt, Đãn phiếm Như Lai công đức thuyền: Cõi người cũng có hạt Dương Châu, Chỉ thiếu thuyền công đức của Như Lai.

TU TẬP BỐN LỰC

勝 解 堅 固 力, Thắng giải, kiên cố lực, 歡 喜 休 息 力, Hoan hỷ, hưu tức lực, 能 修 於 四 力, Năng tu ư tứ lực.

精 進 不 為 難. Tinh tấn bất vi nan.

Lực thắng giải, kiên cố, Lực hoan hỷ, hưu tức, Cố tu bổn lực này, Siêng năng chẳng nại khó.

• Con đường dễ đi có bốn loại lực Phương Tiện tuyệt hay đặc biệt

Chúng sanh sợ hãi, yếu đuối, lười biếng, không dám siêng năng thẳng vào Đại Thừa, cho nên dùng con đường dễ đi làm phương tiện, dùng Tín, Nguyện làm phương tiện; hướng dẫn vào Đại Thừa, đi trên con đường tinh tấn. Thật ra, nếu có được phương tiện thiện xảo thì tinh tấn hoàn toàn không khó để thành tựu; nên tu tập bốn lực này để giúp sức cho tinh tấn thành công. • Nói về bốn lực phương tiện giúp sức cho tinh tấn thành công o Lực thắng giải (Tín, Hiểu)

Thắng giải là Tín giải (Tín và Hiểu) sâu sắc.

• Đạo lý nhân quả của Tín, Hiểu nghiệp báo Thiện, Ác và lỗi lầm của vi phạm cùng công đức của hạnh nguyện Bồ

Tát.

• Nếu có thể Tin, Hiểu sâu sắc thì sẽ khởi lên ham muốn an lạc, mong xa lìa tất cả ác, thành tựu tất cả công đức. • Từ ham muốn an vui, tin hiểu như vậy, sẽ dẫn đến tinh tấn và khiến họ tu hành.

Vì vậy nói: "Đức Tin là nơi nương tựa của mong muốn; mong muốn là nơi nương tựa của chăm chỉ". Càng Tin, Hiểu triệt để sâu sắc cũng chính là càng siêng năng tu hành.

o Lực kiên cố (Vững chắc)

Trong khi tiến tu phải có sức bền vững; ở đây có hai ý nghĩa: