Thành Phật Chi Đạo

• Đúng cơ nói pháp, pháp không có Hiển, Mật, vì hợp

căn cơ mới có khác nhau.

• Kinh Giải Thâm Mật cũng là ứng cơ nói pháp.

Dựa vào tự thuật của kinh văn đã hiểu:

- Do năm việc đầy đủ, đối với tất cả pháp Vô Tự Tánh Không, có thể thành lập tất cả pháp; theo căn cơ mà nói có thể Tu, có thể Chứng; đây còn không phải là giáo lý Liễu

Nghĩa sao? - Nếu căn cơ không đủ, năm việc không đầy đủ, đối với tất cả pháp Vô Tánh Không, không thể thành lập tốt cả pháp hay là phá hoại tất cả pháp; đây mới là điều khó hiểu vô cùng, nên cần phải có sự giải thích rõ ràng của Đức Phật theo căn cơ nông cạn của chúng sanh. • Nêu ý của thầy Long Thọ trong luận để chứng minh. Ý của thầy Long Thọ cũng giống như vậy: - Như biển lớn, người cho là quá sâu, nhưng vua La Hầu La A Tu La đứng trong biển lớn, nước không tới rốn; biển ấy đâu có gì là sâu!

- Giống như người sống trên núi; nghe nói muối có vị ngon, bèn hốt một nắm muối ăn; kết quả là muối quá mặn, chịu không nổi. Muối có vị ngon đối với người thường, vốn đã hiểu rõ; nhưng trong tâm của người sống trên núi, không biết gì hết nên trở thành bí mật, khó hiểu.

Vì thế, sâu hay không sâu; bí mật hay không bí mật; không ở bản thân của pháp mà ở căn cơ của người nghe.

• Dựa vào căn tánh mà thuyết Liễu Nghĩa có sự bất đồng.

- Như vậy, kinh Bát Nhã nói: Tất cả pháp Vô Tánh Không, tất cả chỉ là Tên Gọi, chỉ là Giả Dối, đối với căn tánh trong pháp hội Bát Nhã mà nói là giáo lý Liễu Nghĩa, rốt ráo.

- Tuy thế, nhìn từ căn tánh về năm việc không đầy đủ thì sâu thẳm mà còn bí mật; cho nên, cần phải một phen giải thích rõ ràng mới có thể Tin, mới có thể hiểu, mới có thể cảm nhận được đây là Pháp Môn Liễu Nghĩa.

Hai loại Giả, Thật

Hoặc thị Vô Tự Tánh, Hoặc thị Tự Tướng Hữu.

Hoặc là Có Tự Tướng. 或 是 無 自 性, 或 是 自 相有。 Hoặc là Không Tự Tánh, • Nương Thật lập Giả để thành lập tất cả pháp. Pháp môn Du Già được thầy Vô Trước truyền lại, dựa vào kinh Giải Thâm Mật đã được nói rõ về căn tánh của người không đầy đủ năm việc.

o Nói chung hai loại: Vô Tự Tánh của Giả Hữu, Tự

Tánh của Thật Hữu.

Cho rằng: Tất cả Vô Tự Tánh, tất cả Giả Hữu; thế thì giống như nói cái gì cũng đều không có, thì không thể thành lập tất cả pháp; vì vậy, phải có hai loại Giả Hữu Vô Tự Tánh, Thật Hữu Tự Tánh; dựa vào Thật lập Giả mới đúng.

Như nói: “Ví như cần có các Uẩn: Sắc, Thọ …. thì mới Giả Lập Bồ Đặc Già La, chẳng phải là thật Sự không có mà có

Giả Lập Bổ Đặc Già La.

Như thế, vì Sự mà phải có các pháp Thật Hữu, Sắc, Thọ… mới có thể có giả thuyết của các pháp Sắc, Thọ… biểu hiện.

Không phải không vì Sự mà có giả thuyết Sắc, Thọ… biểu hiện.

Nếu chỉ có Giả mà sự thật không Có; vì đã không có chỗ y cứ, thì Giả cũng không Có. Đó gọi là phá hoại pháp. (Du Già

Sư Địa luận, q.36)”.

o Nói riêng hai loại Giả, Thật của Tục Đế.

• Chấp không có Tự Tánh, dựa vào Tướng Y Tha mà

Có.

Trong kinh Giải Thâm Mật chia Thế Tục ra hai loại: “Tướng Biến Kế sở chấp của các Pháp như thế nào? Vì rằng an lập Tự Tánh của tất cả pháp là Giả Danh, cho đến theo đó, khởi sanh Ngôn Thuyết.

Tướng Y Tha Khởi của các Pháp, như thế nào? Vì rằng Tự Tánh của tất cả Pháp là Duyên Sanh”.

Tướng Biến Kế Sở Chấp: “Tướng này là do Giả Danh an lập (đặt ra), không phải Tướng do Tự Tướng an lập: Vì vậy nói Tánh của Danh Tướng là Vô Tự Tánh”.

Và Y Tha Khởi thì: “Do dựa vào sức của Duyên khác mới Có; không phải tự nhiên Có; cho nên gọi tên là Tánh của Sanh thì Vô Tự Tánh”. Vì thế, lập trường căn bổn của hệ phái này là: “Hoặc là Giả Hữu không có Tự Tánh, gọi là Giả nói Tự

Tánh, Tướng bị chấp là Biến Kế Hoặc Chỉ là Sự Kiện có thật (實 有 唯 事: Thật hữu duy sự) của Tự Tướng Hữu, gọi là Tự Tánh lìa ngôn ngữ, Tánh Y

Tha Khởi”.

• Lược nói hai loại khác nhau ở trong hai hệ phái.

• Y Tha Tự Tánh có và dường như có chẳng Thật của Trung Quán không giống nhau.

Nhân Duyên sanh pháp thì Tự Tướng có, là Duyên sanh Tự Tánh của tất cả pháp.

Hoặc nói Tánh của mười tám Giới; giới cũng chính là ý nghĩa của Tự Tánh không mất.

Đây không phải là Chấp Trước mà thật có Tánh; khi từ Nhân Duyên sanh, như vậy chính là Tự Tánh có.

Điều này so với Trung Quán xem như là Tướng Hý Luận. Dường như có nhưng theo cái thấy của bậc Sơ Quả thì, thật sự, chẳng có. Đây là điều bất đồng căn bổn do vướng mắc. • Hai nhà công nhận về Sở Chấp không có Tự Tánh Cho đến dựa vào pháp mà chấp là Có Thật, là không có Tự Tánh. Điều này có hai nhà công nhận. • Nhận xét quan điểm tranh luận của hai hệ phái.

o Ứng cơ nói pháp thì không tranh luận

Nhìn từ giáo lý của Phật nói thì không có một chút tranh luận.

• Năm việc đầy đủ, đối với tất cả pháp Vô Tự Tánh Không, tất cả chỉ là Giả Danh, thấu hiểu được Không thì không trở ngại Có; dựa vào Không, cho nên thành Có;

lập thành được tất cả pháp; cũng có thể Tin, Hiểu và thông đạt như thật.

• Năm việc không đầy đủ thì cho rằng tất cả pháp, cái gì cũng đều không có; Không chính là Không Có; vì thế, đương nhiên, không thể thành lập được tất cả pháp, cho nên, không tránh khỏi hiểu lầm; như vậy, dựa vào giải thuyết mới đã khá rõ ràng được chút ít, nói Có “Thật Hữu chỉ vì Sự” của Tự Tướng Hữu, cũng có thể Tin, Hiểu tất cả pháp Không và từ từ đi vào Phật đạo!

o Bất luận Căn Cơ, chỉ dựa vào một bên thì có đấu tranh. Nhưng học giả Du Già đời sau không thể hiểu nổi ý nghĩa giáo thuyết của Như Lai; không biết giáo thuyết của Di Lặc, Vô Trước: đó là nói vì hạng căn tánh không đầy đủ năm việc. Trái lại, cho rằng bất luận căn cơ nào đều phải nương vào thuyết Liễu Nghĩa của kinh Giải Thâm Mật. Như thế, vấn đề nằm ở đây.

• Vì thuyết Tất Cả Pháp Không của kinh Bát Nhã; đương nhiên, Phật không đạt như thật, nhưng không nói rõ ràng được, dễ làm cho hiểu lầm; vì vậy, không thể không dựa vào thuyết tân giải về kinh Giải Thâm Mật.

• Tuy không dám bài bác tổ Long Thọ, nhưng ý nghĩa tổ giải thích thì giống chính mình nói về kinh Giải Thâm Mật; trái lại, kiên quyết phản đối với phái Trung Quán là Tánh của tất cả pháp là Không, theo thuyết Liễu Nghĩa tất cả chỉ là Giả Danh. Thậm chí còn nói: “不 應 共 語 ,不 應 共 住”: Bất ưng cộng ngữ, bất ưng cộng trụ: Không nên cùng nói, không nên cùng ở (Du Già Sư Địa Luận, q.36), rồi dấy lên sự đấu tranh giữa các tông phái. Giả sử có thể nghĩ rằng còn có người, căn cơ đầy đủ năm việc, có cái thấy sâu sắc: “Vì với nghĩa Có, Không; tất cả pháp được thành”. Điều này cũng cho phép để thích ứng với từng căn cơ, mỗi tông phái hoằng truyền đạo lý của hệ phái mình mà không cần tranh chấp!

Lại Da Duyên Khởi

緣 起 自相 有, Duyên Khởi Tự Tướng Hữu, 即 虛 妄 分 別。 Tức hư vọng phân biệ.t 依 識 立 緣 起, Y thức lập Duyên Khởi, 因 果 善 成 立。 Nhân quả thiện thành lập.

Duyên Khởi có Tự Tướng, Là hư vọng, phân biệt.

Nương thức lập Duyên Khởi, Nhân Quả được thành lập.

• Do Y Tha khởi mà biết rõ A Lại Da khởi.

o Y Tha Duyên Khởi lấy A Lại Da làm Căn Bổn.

Duyên Khởi mà có Tự Tướng, chính là Tánh Y Tha Khởi.

Y Tha Khởi là Pháp của tất cả Duyên Khởi, chỉ có Đại Thừa Duy Thức mới lấy Duy Thức làm Tông; cho nên, Y Tha Khởi mới lấy Hư vọng Phân biệt làm Tánh, cũng chính là Thức Hữu Lậu. Xưa nay, chúng sanh hiện hành đều là Hữu Lậu.

Thức có tám loại, nhưng Căn Bổn Phân Biệt làm chỗ nương tựa cho tất cả pháp, gọi là Thức A Lại Da.

Y là dựa vào Thức Căn Bổn A Lại Da mà lập nên Duyên Khởi, tất cả pháp mới được sanh ra.

o Một hạt giống, bảy hiện hành hỗ tương huân tập thành

Nhân, Quả.

Thức A Lại Da dịch là Tàng Thức, chứa đựng vô lượng chủng tử.

Dựa vào Chủng Tử sanh ra Hiện Hành; bảy thức và Tâm Sở Tương Ứng, Căn Trần, Vũ Trụ (khí thế giới)

Khi tất cả pháp sanh khởi, lại huân tập thành chủng tử (hạt giống) chứa trong Thức A Lại Da.

Như vậy, Thức A Lại Da là Tánh của Chủng Tử, tất cả Nhân Quả đều từ Mảnh Đất thiện xảo nông lập thành.

• Quan điểm Nhân Quả của Duy Thức là Tự Tánh sanh

Tự Tánh.

Học giả Duy Thức thì lấy Có Tự Tướng nên tất cả pháp;

cho nên, Nhân, Quả cũng Có Tự Tướng.

o Lược nói Duyên Khởi phân biệt Tự Tánh của Y Tha

Khởi

Thức A Lại Da là Tánh của Chủng Tử, gọi là “分 別 自 性 緣 起: Phân biệt Tự Tánh Duyên Khởi”: Duyên Khởi nên phân biệt Tự Tánh (Luận Nhiếp Đại Thừa, q. Thượng). Như chủng tử nhãn thức sanh nhãn thức; chủng tử nhĩ căn sanh nhĩ căn; chủng tử tham sanh tham; chủng tử màu xanh sanh màu xanh; chủng tử màu vàng sanh màu vàng, chủng tử hữu lậu sanh hữu lậu; chủng tử vô lậu sanh vô lậu. Chủng tử nào sanh ra Hiện hành nấy; Hiện hành gì lại huân tập chủng tử đó.

Tánh của loại chủng tử này gọi là (親 生 自 果 功 能 差 別): Thân sanh tự quả công năng sai biệt: Quả của chính nó, sanh ra từ chính nó, có công năng khác nhau. Nói cách khác: Thân sanh tự quả thù thắng công năng: công năng vượt trội của Quả mà chính nó sanh ra. Công năng sai biệt (khác nhau): Không phải nói Chủng tử với Chủng tử, hoặc có bất đồng ở trong Bổn Thức, mà là nói Tánh công năng của pháp ấn sanh ra có tác dụng vượt trội; đây là quán Nhân Quả về Tự

Tánh sanh Tự Tánh.

Nhưng ngoài chính chủng tử ra, còn cần có mặt duyên khác của nó, mới có thể sanh quả; cho nên gọi là Y Tha Khởi.

o Nêu ra cách quán Nhân Quả của hai hệ phái không

giống nhau.

Ở đây có thể thấy dựa vào Tự Tướng mới biết có Chủng Tử, quán Nhân Quả theo Duy Thức thì sanh Tự Tướng nên có Hiện Hành và quán Nhân Quả theo Vô Tự Tính Không, thì khác nhau như thế nào.

Tuần tự Hiện Quán

心 外 法 非 有, Tâm ngoại pháp phi hữu, 心 識 理 非 無。 Tâm Thức lý phi vô.

達 無 境 唯 識, Đạt vô cảnh Duy Thức, 能 入 於 真 實。 Năng nhập ư Chân Thật.

Pháp, ngoài Tâm, không có, Lý Tâm Thức chẳng không Thấu duy Thức, không Cảnh, Vào được nói Chân Thật.

• Lược nói thứ tự hiện quán của Duy Thứ. o Thấu được cảnh Không, Thức có.

• Ngoại Cảnh thật có và nội Tâm lầm chấp đều là Biến Kế Sở Chấp Không, không có Tự Tánh. Dựa vào Thức Hư vọng Phân Biệt, Chủng Tử sanh Hiện Hành, Hiện Hành huân Chủng Tử. Đó là theo Nhân Quả mà nói; Pháp ngoài Tâm là không có. Chúng sanh trực giác được Ngoại Cảnh có thật, như Sắc (vật chất) là sự tồn tại khách quan. Thậm chí, phản tỉnh lại xem, Cảnh Giới dường như đối lập của Tâm. Đây là thác loạn, vọng chấp từ vô thỉ đến giờ. Từ đây mà Chấp Ngã, Chấp Pháp, đều là Tướng của Biến Kế Sở Chấp, là Không Vô Tự Tánh.

• Cảnh tướng của Tâm Thức là có nhưng là Sở Hiện

của Thức từ Tự Tánh Có.

Nhưng mà, Giả phải dựa vào Thật, Tự Tướng có là vì Tâm thức là chỗ dựa của tất cả Giả, theo lý luận là Chẳng Phải Không có (phi vô). Nếu Tâm Thức cũng không có Tự Tánh; thế thì, tất cả đều không thể thành lập. Thức thì hư vọng nhưng Tự Tướng có.

Từ vô thỉ đến giờ, Tâm, Cảnh tương ưng, huân tập thành Chủng Tử. Cho nên, khi thức từ Chủng Tử sanh; lúc đó, lấy thức làm Tánh của Cảnh Tướng Chủng Tử, cũng là lúc sanh hiện hành, hiện khởi hai Tướng Năng Phân Biệt và Sở Phân

Biệt.

Dường như Tâm, Cảnh độc lập; thật ra, Cảnh không lìa

Tâm mà Cảnh lấy Tâm Thức làm Tánh.

Cảnh Tướng ngoài Tâm, tuy không có nhưng Cảnh Tướng không lìa Tâm Thức, cũng là Có. Từ chính chủng tử sanh ra (đây gọi là Tánh Cảnh, nếu dựa vào tưởng tượng vọng chấp của Tâm Thức mà thành mới là không có).

Vì thế, tất cả Nhân Quả dựa vào Y Tha Khởi đều có thể thành lập; tuy nói tất cả lấy Thức làm Tánh (có khả năng thấu hiểu); đây đều là Tự Tướng Hữu (hiện hữu của Tự Tướng); không thể nói là Không Vô Tự Tánh.

o Sau khi dựa vào Cảnh Không Thức, không ngộ nhập

Tánh Chân Thật.

Dựa vào Duy Thức mà thành lập Nhân Quả, cũng dựa vào Duy Thức mà lập nên Mê, Ngộ.

• Dựa vào Thức thành lập Sanh, Tử.

Chúng sanh đã không hiểu thấu ngoại cảnh là Căn Nguyên của Duy Thức điên đảo, thác loạn, chấp Ngã, chấp Pháp. Vì vọng chấp nên khởi sanh phiền não, tạo nghiệp. Những thứ này đều huân tập trong Thức A Lại Da. Khi hạt giống Nghiệp trở nên chín mùi, tùy nghiệp chịu Quả Báo; Thức A Lại Da gọi là Dị Thục Thức và trở thành chủ thể của sanh tử, luân hồi.

• Dựa vào Thức được Giải Thoát

• Dựa vào Y Tha Khởi biết Biến Kế Sở Chấp Không. Trái lại, nếu dựa vào quán chiếu mà thông suốt, thật sự, không có ngoại cảnh, là không có Tự Tánh, là sở hiện của Duy Thức lập thành. Đây là dựa vào Y Tha Khởi nên biết Biến Kế Sở Chấp Không. • Vì Cảnh vô sở đắc, Thức vô sở đắc nên vào thẳng Thật

Tánh.

Nếu Cảnh Tướng Không vô sở đắc (không thể được, không có gì có thể), Thức hư vọng, phân biệt cũng vì mất đi đối tượng nên không sanh. Cảnh không thể có, Thức cũng không thể có, thì có khả năng ngộ nhập Tánh Chân Thật của Duy Thức: Không

Tướng, Chân Tướng.

Tánh Chân Thật là Tự Tánh Y Tha Khởi đã rời biểu hiện của Chấp; vì thế, cũng không thể nói là Không.

• Nêu lên luận làm chứng cứ.

Luận Biện Trung Biên, phẩm thứ nhất nói:

唯 所 執、依 他,及 圓 成 實 性;境 故、分 別 故, 及 二 空 故 說: Duy Sở Chấp, Y Tha, cập Viên Thành Thật Tánh; Cảnh cố, phân biệt cố, cập nhị không cố thuyết: Chỉ vì Sở Chấp của Y Tha và Tánh Viên Thành Thật, vì vậy Cảnh bị phân biệt và đó là lý do nói Hai Không. Nói cách khác: Dựa vào Cảnh hư vọng, phân biệt, vì thế, nói có Tự Tánh của Biến Kế Sở Chấp; dựa vào Tánh hư vọng, phân biệt; vì thế, nói có Tự Tánh của Y Tha Khởi; dựa vào Cái Không Năng Thủ, Sở Thủ; Vì thế, nói có Tự Tánh của Viên Thành Thật.

“Dựa vào Thức không có Sở Đắc, Cảnh không được Sanh; Dựa vào Cảnh không có Sở Đắc, Thức không được Sanh. Do Thức có Tánh Được (đắc), cũng trở thành không có Sở Đắc (cái Được); Cho nên, hai Tánh Hữu Đắc và Vô Đắc bình đẳng”.

• Dựa vào ý nghĩa của Duy Thức thu nhiếp, giáo hóa căn

tánh năm việc không đủ và Hữu Tông thuộc Tiểu Thừa.

Thức có Sở Đắc, có Tự Tướng; dựa vào đây mà thành lập Nhân Quả, Mê Ngộ. Đây là nghĩa cốt yếu của hệ phái Duy

Thức hư vọng.

Đối với Căn Tánh không đủ năm việc; điều này Thức, thật có thể nói là phương tiện cực khéo léo, linh động!

Nhưng mà, dựa Thật lập Giả, vốn là lập trường căn bản của Nhất Thiết Hữu Bộ thuộc Tiểu Thừa.

Tánh Thật Hữu của tất cả pháp; tánh Thật Hữu của mười tám Giới lấy ý nghĩa của Duy Thức để giải thích. Đây là giáo thuyết nhằm thu nhận, giáo hóa Hữu Tông của Tiểu Thừa để hướng về Tánh Không của tất cả Pháp thuộc Đại Thừa; không thể không nói: Đó là phương tiện khó nghĩ, bàn của Phật và Bồ Tát. Hệ phái Duy Tâm Chân Thường.

Ứng cơ nói pháp. 或 以 生 滅 法, Hoặc dĩ sanh, diệt pháp, 縛 脫 難 可 立, Phược, thoát nạn khả lập, 畏 於 無 我 句, Úy ư Vô Ngã cú, 佛 又 方 便 攝 Phật hữu phương tiện nhiếp.

Hoặc vì pháp sanh, diệt; Buộc, thoát khó thể lập Vì sợ câu Vô Ngã; Phật tạm dùng Phương Tiện • Căn cứ kinh, Luận hệ phái Duy Thức Chân Thường.

Nói lại về hệ phái Duy Thức Chân Thường; đây là dựa vào Như Lai Tạng – Như Lai Giới, Chúng Sanh Giới, với Tự Tánh của Tâm thanh tịnh là chỗ y cứ căn bổn. Giống như các kinh Như Lai Tạng, Thắng Man, Lăng Già; giống như các luận Bảo Tánh, Khởi Tín nói.

Tại Ấn Độ và Trung Quốc, hoằng dương hệ phái này, so với kinh, luận Bát Nhã có chậm hơn.

• Hệ phái Duy Thức Chân Thường so với hai hệ phái trước có khác nhau.

o Hai hệ phái trước đều nói các pháp Vô Thường, Vô

Ngã.

• Trung Quán thì dựa vào Ngã, Pháp triệt để không có Tự Tánh (vô ngã) nói Duyên Khởi sanh, diệt như huyễn, so với pháp ấn Vô Thường, Vô Ngã tương hợp.

• Duy Thức thì dựa vào lập trường Tự Tướng Hữu, nói tất cả pháp Vô Thường sanh, diệt; trong sáu nghĩa của Chủng Tử thì nghĩa thứ nhất là “Sát Na Diệt”, đối với không có Ngã Bổ Đặc Già La (Cái Ta sổ thủ thú: Cái Ta luân hồi trong sáu đường) cũng triệt để (thuyết Tiểu Thừa có: Nhất Thiết Hữu bộ và Kinh bộ, so với Duy

Thức khá gần nhau).

o Hệ phái Chân Thường thành lập Ngã Thường Trụ Bất

Biến. • Dẫn Kinh, Luận ví dụ căn Tánh sợ vô thường, vô ngã.

Vấn đề này, đối với ngoại đạo gần với pháp Phật và tín đồ thần giáo thì rất khó tin, khó hiểu.

Không có Ngã Thể thì làm sao có Luân Hồi? Sát na sanh diệt; đời trước, đời sau, liên hệ thế nào?

Đây là vấn đề đã có từ lâu trong Phật pháp, như nói: “Ngã, nếu không thật, thì ai sanh tử, luân hồi trong các cõi”?

Kinh Lăng Già nói: “Sanh diệt của Ấm, Giới, Nhập không có Ngã thì ai sanh? Ai diệt? Kẻ ngu dựa vào Sanh Diệt mà không biết đến Hết Khổ, không nhận ra Niết Bàn”. Đoạn vấn đáp này của bồ tát Đạo Huệ là đại biểu cho hạng người ngu si giác ngộ rằng Vô Thường, Vô Ngã không thể thành lập Luân Hồi, cũng không thể thành lập Giải Thoát. Ở trong tâm tưởng của kẻ ngu, tất cả là sanh diệt, sanh diệt, vô thường là Khổ. Thế thì không thể hi vọng hết Khổ, được Vui. Điều này dường như không có Cái Ngã thường trụ, bất biến cũng nên.

• Vì muốn giáo hóa kẻ sợ Vô Ngã nên nói Pháp Môn

Như Lai Tạng.

Bởi vì trong và ngoài Phật pháp đều có hạng chúng sanh cho rằng Pháp Sanh Diệt đối với sự ràng buộc của sanh tử và Niết Bàn giải thoát đều khó có thể an lập được. Loại chúng sanh này, Phật nói là: “畏 無 我 句 Úy vô ngã cú: Sợ vì câu Vô Ngã”, chính là đã nghe Vô Ngã mà khiếp sợ ràng buộc bởi Sanh Tử, giải thoát do Niết Bàn đều không thể thành lập; sau khi chết không còn gì nữa vì căn tánh yếu đuối, sợ hãi. Đối với hạng chúng sanh này, Phật còn không thể thích ứng với chúng nên phải dùng phương tiện thiện xảo để thu nạp, giáo hóa. Đây chính là pháp môn Như Lai Tạng. o Vì thuyết Ly Thánh Thần Ngã nên trong kinh Lăng Già, Phật lựa chọn ý nghĩa chân thật của Như Lai Tạng.

• Thuyết Như Lai Tạng khiến cho mọi người hiểu ý nghĩa Thần Ngã và Chân Ngã. Kinh điển Phật nói về thuyết Như Lai Tạng không ít, nhằm khiến cho mọi người hiểu được: Chúng sanh ở trong sanh tử hoặc ở trong Tâm của chúng sanh vẫn có Thể Tánh của Như Lai Tạng tồn tại, đầy đủ đức tướng, trí huệ; hoặc nói tướng hảo, trang nghiêm. • Thuyết này với thuyết Thần Ngã ở Ấn Độ rất gần gũi. Vì vậy, phái Giác Nang Ba ở Tây Tạng dựa vào mười bộ kinh Đại Thừa là giáo điển của thuyết Như Lai Tạng để thành lập hệ phái Thần Ngã Thể thuộc Phật giáo Đại

Thừa.

• Ở Trung Quốc nội địa cũng có hệ phái này, lấy Thể Nghiệm Chân Ngã làm pháp môn tối cao.

• Sự tương thông về ý nghĩa chân thật của Như Lai

Tạng và hệ phái Pháp Không Tánh.

Phật biết chúng sanh ngu si, đã nói trước trong kinh Lăng Già, chọn lựa đích thật ý nghĩa của thuyết Như Lai Tạng.

Việc này nhằm thu nạp, giáo hóa ngoại đạo có kế sách về Ngã và thật tế, cùng với Pháp Không Tánh của Đại Thừa có chung huyết thống.

Duy Tâm Duyên Khởi

Tịnh Độ Như Lai Tạng.

甚 深 如 來 藏, Thậm thâm Như Lai Tạng, 是 善 不 善 因。 Thị thiện bất thiện nhân. Như Lai Tạng sâu thẳm; Là nhân Thiện, bất thiện. • Nói chung ba yếu điểm của Như Lai Tạng.

Bồ Tát Đại Huệ đại biểu cho tất cả chúng sanh, muốn tìm ra Chủ Thể của sanh tử, luân hồi; Phật Thể của Niết Bàn vốn có; vì vậy, nói Như Lai Tạng.

Như nói: “ o Như Lai Tạng là nguyên nhân của Thiện và bất Thiện o Tự Tánh không nhơ, hoàn toàn Thanh Tịnh o Có khả năng biến hiện và tạo ra tất cả cõi của chúng sanh; ví như người làm xiếc biến hóa các thứ”.

Biến hóa các thứ khác nhau của người làm xiếc có thể nói là Chủ Thể Luân Hồi.

Tự Tánh không nhơ, hoàn toàn thanh tịnh chính là khai thị Phật thân và Niết Bàn vốn có. Điều này như tất cả kinh thuộc

Như Lai Tạng đã rộng nói.

• Lược nói hai yếu điểm đầu tiên.

o Phật Thể, Niết Bàn vốn có.

• Như Lai triệt chứng, Bồ Tát phần chứng Như Lai

Tạng.

Như Lai Tạng thâm sâu mà Như Lai đã thể chứng triệt để, thấy biết rõ ràng, thấu đáo. Còn những vị khác như đại Bồ Tát lợi căn và trí huệ sâu sắc mới có thể chứng được từng phần.

• Trong nhân địa (tâm) của chúng sanh cũng bao hàm

tất cả công đức của Như Lai.

Vì sao gọi là Như Lai Tạng? Là Phật đã tròn đầy, rốt ráo, ngay còn ở nhân địa (tâm) chúng sanh, có thể nói, vốn đã thành tựu. Như nói: “Tự Tánh của Như Lai Tạng thanh tịnh, ba mươi hai tướng tốt uyển chuyển, vào trong thân của tất cả chúng sanh: như viên ngọc lớn vô giá, cột vào chiếc áo nhơ. Dung lượng của Như Lai thường còn, không biến đổi cũng giống như vậy; những Âm, Giới, Nhập đã cột chặt vào chiếc áo nhơ; tham dục, sân hận, vọng tưởng trần lao đã nhiễm ô”. Vì vậy, Như Lai Tạng có khả năng giải thoát là vì bao dung tất cả công đức của Như Lai nhưng, vì pháp tạp nhiễm che khuất.

Vì thế, nếu lìa bỏ sự chất chứa phiền não thì Như Lai Tạng cũng gọi là Pháp Thân.

o Chủ Thể của Sanh Tử, Luân hồi. • Đối với các cõi, ý nghĩa của Như Lai Tạng là một nhưng có nhiều tên gọi.

Lấy Như Lai Tạng làm chủ thể của Luân hồi, Giải thoát mà nói:

“Chính Pháp Thân này, trải qua Hằng sa kiếp, bị vô biên phiền não trói buộc, từ vô thỉ đến giờ, thuận theo thế gian, nổi trôi trên sóng cả, sống chết tới lui, gọi là chúng sanh” (Ý này chính là ví dụ: Người làm xiếc biến hiện các thứ của kinh

Lăng Già)

“Cõi chúng sanh tức là Pháp Thân, Pháp Thân tức là cõi chúng sanh”.

Chúng sanh và Phật bình đẳng không sai khác; cho nên, ở địa vị chúng sanh gọi là cõi chúng sanh, ở địa vị Bồ Tát gọi là Cõi Bồ Tát, ở ngôi vị Như Lai gọi là Cõi Như Lai.

• Như Lai Tạng biểu lộ giống như Phạm Ngã của phái

Phệ Đàn Đa thuộc Nhất Nguyên Luận.

Đây là một pháp môn, bề ngoài, so với triết học Phệ Đàn Đa của Ấn Độ, Đại Ngã (Pháp Thân), Tiểu Ngã (chúng sanh)

thì rất giống nhau.

o Giải thích riêng yếu điểm thứ ba: Như Lai Tạng là

nguyên nhân của tất cả Thiện và bất Thiện. • Lược bàn ý nghĩa Như Lai Tạng là nguyên nhân. Dựa vào Như Lai Tạng thành lập Sanh Tử và Niết Bàn, Chúng sanh và Phật; cho nên nói: “Là nguyên nhân của Thiện, Bất Thiện”, là Cái Nhân tạp nhiễm, sanh tử của Bất Thiện; cũng là cái Nhân Phật quả thanh tịnh của Thiện. Nhưng Nhân có nhiều loại, nhiều dạng, như Duy Thức Học có mười nhân; Hữu Bộ có sáu nhân; cuối cùng Nhân là thế nào?

• Như Lai Tạng chẳng phải là Nhân. Có một số học giả tiếp thu (一 本 萬 殊): Nhất bổn vạn thù: Một gốc sanh nhiều cành nhánh; chịu ảnh hưởng Huyền Học: Từ Thường Vô mà sanh Diệu Hữu; Thiện và Bất Thiện, Như Lai Tạng vốn có đủ, lấy Như Lai Tạng làm Thể, từ Như Lai Tạng được sanh ra. Quan hệ với điều này, ở đây không thể nói nhiều. • Sơ lược nói rõ Như Lai Tạng là Nhân nương tựa. - Ý nghĩa của Nhân là Nương Tựa (y), Giữ Gìn (trì), Lập

Thành,...

Tóm lại, Như Lai Tạng là Nhân theo Ấn Độ giáo mấy nghĩa Tự Có.

- Nêu kinh, luận làm sáng tỏ Nhân là Y, Trì, Kiến Lập.

Như kinh Thắng Man nói:

“Như Lai Tạng lìa tướng hữu vi; Như Lai Tạng thường còn, không thay đổi; vì thế, Như Lai Tạng là nơi Nương Tựa (Y), là nơi Gìn Giữ (Trì), là nơi Dựng lên (Kiến Lập); thưa Thế Tôn! Phật pháp không lìa, không dứt, không thoát, không nghĩ bàn.

Thưa Thế Tôn! Pháp Hữu Vi là Đoạn (dứt), Thoát (lìa), Dị (đổi khác), Ngoại (ở ngoài); còn Y, Trì, Kiến Lập là Như Lai

Tạng”. Câu văn như vậy, kinh Vô Thượng Y, luận Bảo Tánh cũng đều nói như vậy. Y, Trì, Kiến Lập; đây chính là Nhân; là Tăng Thượng Duyên, là Năng Thượng Nhân.

- Nêu Tứ Đại dựa Năm Nhân tạo ra Sắc làm ví dụ để nói rõ ý nghĩa trên.

Ví như, khả năng tạo tác của Tứ Đại là tạo ra Sắc, nhất định không lấy Tứ Đại làm Thể phát sanh tạo ra Sắc, mà dựa vào Năm Nhân: Sanh, Y, Lập, Trì, Dưỡng nên nói Tạo. Y nói: Không lìa Tứ Đại mới có thể sanh khởi, tạo ra Sắc (như tạo ra tất cả cõi chúng sanh, trong kinh Lăng Già, cũng tạo ra giống như vậy). Ba Nhân: Y, Lập, Trì trong Năm Nhân; kinh cũng nói: Là Y, là Trì, là Kiến Lập. Vì vậy, Thiện và Bất Thiện dựa vào Như Lai Tạng mà có, nhưng không phải lấy Như Lai Tạng làm Thể, chỉ dựa vào Như Lai Tạng sanh ra.

• Nhân Thường Trụ, Bất Biến mà là nơi nương tựa của tất cả.

Vì sao có thể cho Như Lai Tạng là Nhân: Y, Trì, Kiến Lập; bởi vì nó Thường Trụ, Bất Biến. Dù cho luân hồi các cõi, giải thoát, Niết Bàn; Như Lai Tạng vẫn thường trụ, bất biến. Đây là chỗ tất cả nương tựa. Đã có Như Lai Tạng thường trụ, bất biến, một số người nghe nói Vô Thường, Vô Ngã nên lo sợ luân hồi và giải thoát không có chỗ nương tựa thì cũng khá an tâm.

• Nêu hư không làm ví dụ để sáng tỏ vấn đề. Như Lai Tạng là Nhân nương tựa, có thể nêu ví dụ để giải thích. Như mặt trời, mây đen nương tựa hư không mà có, cùng với hư không không lìa nhau; nhưng mặt trời và mây đen đều không lấy hư không làm thể, cũng chắc chắn, chẳng phải từ hư không sanh ra! Như Lai Tạng là Nhân của sanh tử,

Niết Bàn cũng giống như vậy.

• Giải thích Nhân Bất Thiện dựa Như Lai Tạng mà có

Vì sao Như Lai Tạng là Nhân của Bất Thiện? Từ vô thỉ đến giờ, có một số pháp Hữu Vi Không tương ưng, lìa xa Như Lai Tạng như Ấm, Giới, Nhập, Tham, Sân, Si… vô biên phiền não; nhưng đều dựa vào Như Lai Tạng mà có, giống bụi bặm dính vào tấm kính sáng mà có. Đã có những thứ này thì sanh, tử, tạp nhiễm, lưu chuyển không dừng.

Những thứ này đều dựa vào Như Lai Tạng mà có, cho nên nói: 依 如 來 藏 故 有 生 死: Y như Lai Tạng cố hữu sanh tử: Dựa vào Như Lai Tạng, cho nên có Sanh Tử.

• Giải thích Nhân Thiện dựa vào Như Lai Tạng mà có. o Cùng Như Lai Tạng tương ưng, không khác tức là

Phật Tánh.

Cái gì là Nhân của Thiện? Từ vô thỉ đến giờ, đã có nhân này cùng Như Lai Tạng tương ưng, không thể nói khác, Phật pháp không thể nghĩ bàn, không thể phân ly, cũng dựa vào Như Lai Tạng mà có. Đây chính là Phật Tánh.

o Tuy tương ưng, không khác, nhưng không nói Sanh, chỉ nói Nương Tựa.

Nhưng Nhân này tương ưng với Như Lai Tạng mà không khác; vì sao không nói Sanh mà nói Nương Tựa?

• Là Pháp Vô Vi nên không nói Sanh.

Thứ nhất, đây là Pháp Vô Vi, không thể nói Sanh.

• Nêu Thức A Lại Da để nói rõ lỗi lầm về sanh có một

Nhân Nhiều Quả.

Lại còn, như chủng tử hữu lậu, ở trong Thức A Lại Da, không thể nói là khác lạ. Nhưng chỉ có thể nói chủng tử hữu lậu từ trong A Lại Da sanh ra Hiện Hành hữu lậu mà, không thể nói từ Thức A Lại Da sanh. Nếu nói tất cả từ Thức A Lại Da sanh thì sẽ mắc lỗi Một Nhân Nhiều Quả. Vì vậy nói không Khác, không Lìa và cũng không thể nói là Một.

Giống như thế, chúng sanh vốn đầy đủ, có khả năng làm Nhân của đức tánh vô lậu, thanh tịnh; so với Như Lai Tạng không thể nói là khác, lạ mà, chỉ có thể nói “dựa vào Như Lai Tạng”; đó là Dựa vào, Giữ Gìn, Gây dựng nên (Y, Trì, Kiến

Lập).

• Tóm lại, Phật thì nói có “Như Lai Tạng Thường Trụ, bất biến” là chỗ nương tựa của Thiện và Bất Thiện và tất cả pháp đều được thành lập từ đây.

A Lại Da tạp nhiễm.

無 始 習 所 熏, Vô thỉ tập sở huân, 名 為 阿 賴 耶。 Danh vi A Lại Da. 由 此 有 生 死, Do thử hữu Sanh Tử, 及 涅 槃 證 得。 Cập Niết Bàn chứng đắc. Huân tập từ vô thỉ, Gọi là A Lại Da.

Từ đây có Sanh, Tử, Và chứng đắc Niết Bàn.

• Tư tưởng Chân Tâm Luận lầm vì dựa vào Chân thường kiến lập

Phật nói Như Lai Tạng, chủ yếu là lấy Pháp Thể thường trụ, bất biến; Tự Tánh thanh tịnh làm chỗ nương tựa của Sanh Tử và Niết Bàn.

o Từ trong chúng sanh nói hệ thống tư tưởng của Tạng, Thức và tất cả pháp.

Như Lai Tạng ở trong Ấm, Giới, Nhập cũng chính là ở trong Thân Tâm của chúng sanh; cho nên Như Lai Tạng nói không nhất định kết hợp cùng với Thức A Lại Da của Duy thức. Nhưng mà, chúng sanh là tất cả do Tâm; A Lại Da Thức là Thức Căn Bản của Sở Tri (cái biết) dựa vào, vì vậy, hình thành một cách tự nhiên: Dựa vào Như Lai Tạng mà có Thức A Lại Da: dựa vào Thức A Lại Da mà có hệ thống tư tưởng của tất cả Pháp.

o Cùng với Như Lai Tạng, A Lại Da tương hợp trở thành

Tự Tánh thanh tịnh Tâm.

Như Lai Tạng thuộc Tự Tánh Thanh Tịnh ở chỗ thẳm sâu của Thức A Lại Da (Thức A Lại Da là Căn Bản hay Trung Tâm của tất cả pháp). Vì thế, kinh Thắng Man cũng gọi Như Lai Tạng là Tự Tánh Thanh Tịnh Tâm và tương hợp với thuyết Tâm Tánh Bổn Tịnh, triển khai thành hệ tư tưởng của Chân Tâm Luận. Đây chính là Tâm Chân Thật, đừng nhầm lẫn với Tâm thông thường. • Nói về lý luận của hệ phái Chân Thường kiến lập Sanh Tử và Niết Bàn.

o Dẫn kinh nói chung về hai chỗ dựa nên có Sanh Tử và

Niết Bàn.

Kinh A Tỳ Đạt Ma Đại Thừa nói: “Vô Thỉ Giới đến nay, tất cả pháp… đều nương tựa; từ đây có các cõi và Niết Bàn chứng được”. Chữ Giới trong là chỉ Như Lai Tạng, cũng là

Thức A Lại Da.

• Tự Tánh Thanh Tịnh và Như Lai Tạng, Hư Vọng Tạp

Nhiễm là Thức A Lại Da.

Sự liên quan của phương diện này là: Như Lai Tạng là Tự Tánh Thanh Tịnh, nhưng từ Vô Thỉ đến nay, chính là bị huân nhiễm bởi Hý Luận tập khí của hư vọng tạp nhiễm, nên gọi là Thức A Lại Da.

• Nghiệp Tướng tức là Thức A Lại Da do Chân Tướng

(Như Lai Tạng) mà đến.

Điều này giống như hư không rộng lớn nhưng bị mây đen che phủ nên khoảng hư không ấy trở thành mờ tối. Vì vậy, phân tích nội dung Thức A Lại Da có Chân Tướng (Như Lai Tạng) và Nghiệp Tướng (Hý Luận huân tập). Hai Tướng này hòa hợp chính là A Lại Da. Điểm này, trong Duy Thức học của hai thầy Vô Trước, Thế Thân không dễ Tin và Hiểu nỗi, nhưng đây là nương vào Như Lai Tạng mà có Thức A Lại

Da.

o Từ hai Tướng ấy mà nói lưu chuyển các cõi và chứng được Niết Bàn.

• Nghiệp Tướng không lìa Chân Tướng mà có Sanh Tử, cho nên, nói Như Lai Tạng lưu chuyển các cõi.

• Từ Chủng tử tạp nhiễm của Thức A Lại Da này, Nghiệp Tướng không lìa Chân Tướng của Như Lai Tạng nên có Sanh Tử, Lưu Chuyển trong các cõi (thú).

• Như Lai Tạng thường trụ, bất biến, không lìa sanh tử;

cho nên cũng có thể nói Như Lai Tạng Lưu Chuyển trong các Cõi. Điều này giống như hư không vào ống thì dài, vào lọ thì tròn.

• Chuyển Nghiệp Tướng của A Lại Da trở về chứng được Chân Tướng của Pháp Thân thanh tịnh Niết Bàn. Đồng thời Chân Tướng của Thức A Lại Da; Như Lai Tạng có Tánh Thanh Tịnh không lìa, không khác. Đây không phải là sở thuộc của Thức A Lại Da, mà là sở thuộc của Pháp Giới (chủng tử vô lậu của tông Duy Thức cũng giống với thuyết này, so với ý nghĩa của kinh hợp nhau; nhưng nói là Hữu Vi Sanh Diệt thì so với kinh trái nhau). Vì vậy, nên chán ghét sanh tử, vui mừng Niết Bàn; nên phát tâm tu hành, phá hoại phiền não, chứng được Niết Bàn. Nếu triệt để lìa xa tất cả vọng niệm, nhiễm ô; thành tựu tất cả công đức thanh tịnh. Đây chính là Như Lai Tạng ra khỏi sanh tử, gọi là Pháp Thân, cũng không còn gọi là Thức A Lại Da.

• Kết luận về hai hệ phái Duy Thức và Chân Thường

Hai phái Duy Thức hư vọng và Duy Tâm chân thường là thích ứng với Căn Tánh khác nhau, là khai triển, hướng dẫn giáo thuyết khác nhau. Nhưng thời gian, trước sau khá gần, cùng lấy Pháp Thật Có làm chỗ nương tựa lập thành tất cả pháp, cùng lấy Tâm Thức làm trung tâm; cho nên thường có ảnh hưởng qua lại.

Chọn ra ý nghĩa đúng nhất.

佛 說 法 空 性, Phật thuyết Pháp Không Tánh, 以 為 如 來 藏。 Dĩ vi Như Lai Tạng.

Chân Như vô sai biệt, Vật lạm ngoại đạo kiến!

Lấy làm Như Lai Tạng. Chớ tà kiến ngoại đạo!

真 如 無 差 別, 勿 濫 外 道 見! Phật nói Pháp Không Tánh, Chân Như không khác nhau, • Nghi vấn về Như Lai Tạng.

Như Lai thích ứng với phàm phu, ngoại đạo và phần nào Tiểu Thừa chấp ngã; nói Như Lai Tạng thường trụ, bất biến, lưu chuyển, sanh tử. Lại nói: Như Lai trí huệ, đức tướng, trang nghiêm thành tựu ở trong thân của chúng sanh. o Như Lai Tạng là thế nào?

o Như Lai, đích thực có vô biên tướng hảo; cụ thể không có trong thân của chúng sanh sao?

o Quả thật, giống với Ngã của ngoại đạo, trở thành chúng sanh mà, Thể Tánh là Phạm (đại Phạm Thiên Brahman)

thường trụ, thanh tịnh sao?

• Trả lời nghi vấn về Như Lai.

o Dẫn kinh chứng minh Như Lai Tạng là Pháp Tánh

Không rất sâu sắc.

Vì tâm từ bi, Như Lai phương tiện, đặc biệt trong kinh Lăng Già, quyết trạch rõ ràng: Phật nói tất cả pháp đó là Pháp Không Tánh, gọi nó là Như Lai Tạng. Như nói: “Ta nói Như Lai Tạng, không giống ngoại đạo nói về Ngã.

Này Đại Huệ! Có thời gian, không gian, Vô Tướng, Vô Nguyện, Như, Thật tế, Pháp Tánh, Pháp Thân, Niết Bàn, Ly (vô), Tự Tánh, Bất sanh Bất diệt, Bổn lai Tịch tĩnh, Tự tánh Niết Bàn; những câu như thế đã nói về Như Lai. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác (ba Phật hiệu trong mười Phật hiệu) vì đoạn trừ sự sợ hãi của kẻ ngu bởi câu Vô Ngã; nói pháp môn Như Lai Tạng để lìa xa cảnh giới vô sở hữu (không phải của mình)… Ví như người làm đồ gốm, trước tập hợp bùn đất, rồi công nhân, nước, dụng cụ… và nhiều đồ vật được làm ra. Như Lai cũng như thế, đối với pháp Vô Ngã, lìa tất cả Tướng vọng tưởng; bằng trí huệ dùng vô số phương tiện khéo léo, hoặc nói Như Lai Tạng, hoặc nói Vô Ngã. Vì thế, Như Lai Tạng chính là Pháp Không Tánh rất sâu sắc, là đương thể trực tiếp của Thân Tâm Chúng Sanh. Đó là Bổn Tánh Không Tịch Tánh (Tánh vắng lặng vốn có). o Như Lai Tạng không phải là Thần Ngã của ngoại đạo, mà chỉ là giúp kẻ sợ câu Vô Ngã. Vì thế, phải đổi cũ thành mới, gọi là Như Lai Tạng, giống như Thần Ngã, chỉ là để thích ứng với người ngoại đạo sợ câu Vô Ngã (úy Vô Ngã cú), tránh được khi nghe: Nhân, Pháp Không, Vô Ngã (không người, không pháp, không có cái ta), không chịu tin tưởng mà còn gièm pha. Do đó, không thể không nói như vậy để khuyến hóa những người ấy. Đây là sự tận tình dạy bảo của Như Lai! Sự khéo léo của Như Lai là ở đây. Khi nghe dường như giống với Thần Ngã, sau khi tin nhận rồi, dần dần vào sâu mới biết trước đây, đã suy nghĩ sai lầm; nguyên do chính là, trước đã nghe Tánh Không Vô Ngã, quá sợ hãi.

o Dựa vào Chân Như Pháp Tánh không sai khác, Cho

nên, nói Chúng Sanh Có Thật Tánh.

Pháp Tánh Không, Chân Như không khác nhau, như luận

Bảo Tánh nói: “ 法 身 遍 無 差, 真 如 無 差 別, Pháp Thân biến vô sai, Chân như vô sai biệt, 皆 實 有 佛 性; 是 故 說 眾 生, Giai thật hữu Phật Tánh;

Thị cố thuyết chúng sanh, 常 有 如 來 藏. Thường hữu Như Lai Tạng.

Pháp Thân khắp thời, không, Chân Như không sai khác, Điều có Phật Tánh;

Cho nên, nói Chúng Sanh, Luôn có Như Lai Tạng. Tự không sai khác mà nói; ở chúng sanh thì gọi là Chúng Sanh Giới; ở Phật thì gọi là Như Lai Giới.

• Pháp Tánh Không sai khác, luôn thường hằng, thanh lương, bất biến; Phật lấy đây là Tánh, lấy đây làm thân; cho nên, gọi là Phật Tánh, Pháp Thân.

• Dựa vào không sai khác của Chân Như Pháp Tánh mà nói: Phật là như vậy, chúng sanh cũng vẫn là như vậy; cho nên nói: Tất cả chúng sanh thành tựu Như Lai Tạng.

• Dùng kinh luận khuyên can người học chớ có kiến thức

giống với ngoại đạo.

o Kinh Lăng Già nói: “Vì cắt đứt sợ câu Vô Ngã của kẻ ngu”; “Vì tìm cách hướng dẫn về Ngã cho các ngoại đạo mà nói Như Lai Tạng”

o Luận Bảo Tánh nói: Khiến cho chúng sanh xa lìa năm loại lỗi lầm, cho nên nói Phật Tánh. Loại thứ năm là “Cho rằng thân này có Thần Ngã”. Ở điểm này, người tin tưởng thật hành giáo học Như Lai Tạng, nên chú ý thật sâu sắc; đừng tự cho mình thấu rõ Liễu Nghĩa mà, kỳ thật, lạm dụng kiến giải của ngoại đạo. Khéo léo nắm vững một cách nhất quán.

方 便 轉 轉 勝, Phương tiện chuyển chuyển thắng,

法 空 性 無 二。 Pháp Không Tánh vô nhị.

智 者 善 貫 攝, Trí giả thiện quán nhiếp, 一 道 一 清 淨。 Nhất đạo nhất thanh tịnh. Phương tiện chuyển đổi hơn, Pháp Không Tánh không hai Bậc trí khéo quán triệt, Con đường đến Thanh Tịnh. • Kết luận phương tiện của ba hệ phái không giống nhau, nhưng chứng được Pháp Không Tánh không khác nhau.

Giải thích về Bát Nhã Ba La Mật Đa, thuận tiện lược xem tuôn trào trong biển pháp; ở đây xin tóm tắt lại.

o Sự chuyển biến vượt trội về phương tiện của ba hệ

phái, lấy Như Lai Tạng đứng đầu. Nhìn từ hệ phái Đại Thừa, không thể không khen ngợi phương tiện khéo léo của Như Lai, mỗi lần chuyển biến lại càng thù thắng. Thuyết Như Lai Tạng có thể nói là Phương

Tiện không thể nghĩ bàn!

o Theo thứ tự hiện quán nói rõ sở chứng Pháp Không

Tánh của ba hệ phái không khác nhau.

Nhưng khảo cứu nội dung chân thật, hiện chứng Pháp Không Tánh, trước sau, không hai, không khác. • Nêu sơ lược thứ tự hiện quán của ba hệ phái.

• Hệ phái Tánh Không lấy hiện quán Pháp Tánh Không làm mục đích.

Nếu hệ phái Duy Danh Tánh Không lấy hiện quán Pháp Tánh Không làm mục đích chính thì chẳng cần phải nói.

• Hệ phái Duy Thức lấy Duy Thức Vô Cảnh tiến đến hiện chứng Pháp Không Tánh.

Hệ phái Duy Thức hư vọng, tuy nói rộng về Pháp Tướng, nhưng nói về tu chứng.

Trước, dùng Thức Có để loại bỏ Cảnh Không; sau, dùng Cảnh Không và Thức cũng không khởi. Đây mới đạt được Tâm, Cảnh đều vô sở đắc.

Bởi nói Y Tha có Tự Tướng, cho nên lìa chấp thì Không Tánh hiển hiện, cũng không thể không phải là thực tại

(réalité).

Nhưng cuối cùng, có thể phá trừ vô biên phiền não, có thể dứt sạch vô vàn vọng chấp. Nếu có thể tiến bộ đến năm việc đầy đủ thì không còn trở về hiện quán Tự Tánh hoàn toàn không sao? Cho nên, biện luận rõ ràng, thấu đáo rằng thật có Tánh Không dường như Chân Như là Ngã (tợ ngã Chân Như); rất có thể không cần thiết! • Hệ phái Chân Thường lấy thứ tự bốn loại thiền quán để chứng minh Pháp Vô Ngã. Hệ phái Chân Thường Duy Tâm, tuy lập thuyết Như Lai Tạng gần giống với Thần Ngã, nhưng trong quá trình tu học, Phật đã sớm khai thị Vô Ngã Như Lai Tạng; thứ tự tu hành cũng vẫn là:

- Trước, quán ngoại cảnh chẳng có Tánh Thật, gọi là Quán Sát Nghĩa Thiền.

- Tiến đến Nhị Vô Ngã, không sanh Vọng Tưởng (Thức), gọi là Phan Duyên Như Thiền. - Chờ đến Bát Nhã hiện tiền, chính là Như Lai Thiền, đối với Pháp Vô Ngã, lìa xa tất cả Vọng Tưởng. Điều này so với thứ tự hiện quán Hư Vọng Duy Thức giống nhau.

• Kết luận: Phương tiện khác, Hiện Chứng giống như thế, ba hệ phải thích ứng với chúng sanh, nhưng Phương tiện không giống nhau; hơn nữa, trở về với cội nguồn hiện chứng của Pháp Tánh Không không có một chút khác nhau.

• Thiết lập phương tiện của ba hệ phải đều cùng trở về

Cứu Cánh. o Ví dụ đặc điểm của ba hệ phái lập ra đều hòa tan với nhau.

Nói đến phương tiện, thứ nhất:

• Về thu nhận theo căn cơ, phương tiện lập ra ba hệ

phái không giống nhau.

• Hệ phái Tánh Không do Không lập thành tất cả pháp.

Hệ phái Duy Danh Tánh Không có thể ở trong rốt ráo Không mà lập thành tất cả pháp.

• Hệ phái Duy thức dựa Thật lập thành Giả làm phương tiện.

Không thể thành lập được nên phải dựa vào Thật lập thành Giả làm phương tiện, nói Tự Tướng của Y Tha có. Điều này rất thích ứng với căn tánh của Tiểu Thừa, dựa vào đây dẫn đến hồi Tiểu hướng Đại.

• Hệ phái Chân Thường lấy Ngã Như Lai Tạng là phương tiện.

Nhưng hàng phàm phu, ngoại đạo bình thường không tin Vô Thường, Vô Ngã (Không), không thể từ Vô Thường, Vô Ngã lập thành tất cả pháp, Phật không thể không lập riêng phương tiện nên nói rằng “Trong Thân của tất cả chúng sanh có Như Lai Tạng”. Điều này có hiệu quả rất lớn trong việc nhiếp phục, dẫn đường đối với phàm phu, ngoại đạo chấp

Ngã, sợ hãi Không, Vô Ngã.

• Phương tiện thu phục căn cơ dùng Như Lai Tạng là

thù thắng nhất.

Tùy căn cơ mà thu nạp, dạy dỗ chúng sanh; từ năm việc đầy đủ đến năm việc không đầy đủ của Tiểu thừa… cho đến phàm phu, ngoại đạo bình thường thì căn cơ được là tối thắng, cũng chính là lý do khả dĩ để lưu hành ở thế gian.

Thuyết Cảnh Phong của ngoại đạo là kiến giải thiển cận, cho rằng Phật Tính, Như Lai Tạng thu phục càng lúc càng rộng rãi hơn; cho nên, nói phương tiện dùng thuyết Như Lai Tạng với Thượng Đế, Linh Tánh gần nhau; phải đặc biệt thông suốt điều này. Rõ ràng, ngoại đạo muốn dụ hoặc Phật tử chúng ta, mọi người nên cảnh giác, vì giống nhau về hình thức.

o Thấu triệt chỗ dựa chỉ ở Pháp Không Tánh này. Thứ hai • Chỉ có Pháp Không Tánh này mới có thể lập thành tất cả pháp. Đối với tất cả Pháp Tánh Không mà lập thành tất cả pháp, thì có khác nào vác bó cỏ đi ngang qua đám lửa lớn mà không cháy- phải là bậc mưu trí mới làm được- không phải là khả năng của kẻ bình thường. Nhưng trên thực tế, lìa Pháp Tánh Không này thì hoàn toàn không có chỗ dựa cho tất cả pháp.

• Như Lai Tạng cũng là Pháp Không Tánh Vô Ngã.

Vì vậy để thu nạp, giáo hóa ngoại đạo chấp Ngã mới mật thuyết Pháp Không Tánh là Như Lai Tạng.

Điều này giống như có Ngã làm chỗ dựa, thật ra, vẫn là Pháp Không Tánh Vô Ngã.

• Bàn riêng về chỗ dựa của hệ phái Duy Thức. • Dựa vào kinh Mật Nghiêm nói Thức A Lại Da là Như Lai Tạng. Đối với năm việc không đủ, gần với căn Tánh của Tiểu Thừa; kinh trên còn nói: “Phật nói Như Lai Tạng cho là A Lại Da. Ác Huệ không thể biết, Tạng là A Lại Da”. A Lại Da vốn là Như Lai Tạng. Dựa vào Như Lai Tạng mà có huân tập hư vọng từ vô thỉ, gọi là Thức A Lại Da là chỗ y cứ của pháp tạp nhiễm và thanh tịnh. Không biết nó, thật ra, dựa vào Pháp Không Tánh- Như Lai Tạng. Khá tiếc, có một số học giả không thể tự mình biết được!

• Thức A Lại Da cũng chỉ là chỗ dựa tương đối so với

Chuyển Thức.

Nếu dựa Thức A Lại Da hữu lậu, đây là nói trung tâm của pháp sanh tử, tạp nhiễm. Thức A Lại Da cũng còn là Thức Chuyển Y, phải dựa vào sự huân tập của Chuyển Thức và quan hệ Nhân Quả hỗ tương với Chuyển Thức. Vì vậy, Thức A Lại Da chỉ là chỗ nương tựa tương đối.

• Nêu ví dụ bán thuốc để sáng tỏ Phương Tiện đến Cứu Cánh.

o Lấy phương tiện khéo léo của ba hệ phái hợp thành ví dụ bán thuốc. Giống như ví dụ bán thuốc trong kinh Lăng Già có một thầy thuốc kê đơn, một thợ làm đồ gốm. Thuốc bán ra là thuốc quý cứu mạng.

• Hệ Duy Danh Tánh Không là tiệm thuốc cũ, không chú

trọng bề ngoài mà bán thuốc thật, chỉ có người hiểu biết thật sự về thuốc, mới đến mua thuốc cứu mạng.

• Nhưng có người chê tiệm thuốc thiếu thẩm mỹ, không khí nặng nề, không muốn mua. Vì thế, tiệm thuốc mới tân trang mặt ngoài là nhằm tiêu thụ hàng hóa. Trang trí lại bình, hũ, lọ cho đẹp đẽ; thuốc có dạng viên nang, bọc đường. Nhờ thế, sự tiêu thụ thuốc tăng vọt và cứu mạng người cũng nhiều thêm. Điều này như Thời Giáo thứ ba:

Hệ Phái Duy Thức Hư Vọng.

• Nhưng với trẻ con thì không chưa thể dùng được; cho nên, phải nghĩ đến phương pháp khác: Thêm vào thuốc một lượng đường lớn và chế biến thuốc thành dạng đồ chơi như phi cơ, búp bê; rao bán khắp các nẻo đường. Vì thế, người mua thuốc càng nhiều và cứu được mạng sống cũng càng nhiều! Điều này giống như hệ phái Chân

Thường Duy Tâm.

Thật ra, người bệnh uống thuốc cứu mạng cũng như vậy.

Nhưng cái có thể cứu mạng hoàn toàn không phải bình, lọ, bọc đường; càng không phải là những hình thức dưới dạng đồ chơi mà chính là thuốc quý cứu mạng kia.

o Phương tiện là quyền biến không phải mục đích; chớ lấy phương tiện làm cứu cánh

Đây gọi là phương tiện, dùng phương tiện để đi đến Cứu Cánh. Phương tiện là quyền biến, không phải Mục Đích. Vì vậy, hiểu lầm phương tiện là cứu cánh, thật là độc hại cho chúng sanh dường nào!

o Dính mắc quá mức vào phương tiện cũng là lỗi lầm. Giả sử, hộp, lọ đựng thuốc tinh vi, cực đẹp, nên mua hộp, lọ mà không cần thuốc, không uống thuốc; đó quả thật là sai lầm quá lớn!

Giả sử mua phi cơ, búp bê càng xem càng thích và vui chơi với những thứ này; đó là điều thật đáng xấu hổ!

Hơn nữa, trộn đường quá nhiều, có khi làm hiệu lực thuốc giảm đi; có khi làm biến chất thuốc. Khi ấy, có uống thuốc cũng không cứu được mạng.

Vì vậy, bán thuốc thật cũng có chỗ tốt của nó.

o Ba hệ phái cùng trở về một điểm, chớ kẹt vào phương

tiện, quên mất chân thật.

Ba hệ phải vốn đồng quy một điểm, người trí nên quán triệt pháp môn giải thoát duy nhất này để tránh khỏi tranh chấp nhiều đời. Điều quan trọng nhất là: Không được dính chặt vào Phương Tiện mà quên mất Lý Chân Thật. Người đọc! Rốt cuộc Như Lai ra đời, đại ý là gì?

Tứ Nhiếp Pháp

成 熟 眾 生 道, Thành thục chúng sanh đạo, 佛 說 以 四 攝: Phật thuyết Tứ Nhiếp Pháp: 布 施 及 愛 語, Bố Thí cập Ái Ngữ, 利 行 與 同 事。 Lợi Hành dữ Đồng Sự. Dạy chúng sanh thuần thục, Phật nói bốn Nhiếp Nháp Bố Thí và Ái Ngữ, Lợi Hành cùng Đồng Sự.

• Nói chung bốn Nhiếp Pháp vì lợi tha và làm cho chúng

sanh thuần thục.

Ở trong đạo Bồ Đề, tự mình thuần thục Phật Đạo bằng sáu Ba La Mật Đa mà kinh đã nói. Nói đến đạo lợi tha để làm thuần thục chúng sanh, Phật dạy phải dùng Tứ Nhiếp Pháp, thu nhận, giáo hóa chúng sanh.

o Định nghĩa Tứ Nhiếp Pháp.

Đó là bốn phương pháp thu nhận chúng sanh.

o Bậc lãnh đạo ở đời và tu hành giải thoát đều không lìa

bốn nguyên tắc này.

Tại gia hay xuất gia, cho dù là gia đình, xã hội quốc gia hoặc ở trong Tăng đoàn đều phải có mối quan hệ họp quần, khơi dậy tác dụng của lãnh đạo, được sự tín nhiệm của mọi người, được tiếp nhận, giáo hóa qua sự thật hành, thì chắc chắn không lìa xa bốn phương pháp này. Tứ Nhiếp pháp là pháp chung với thế gian. Người Lãnh đạo trong thế gian không thể lìa xa bốn nguyên tắc này. Lợi tha là việc làm trước hết của Bồ Tát, tất nhiên, phải có Tứ Nhiếp Pháp. Từ lợi tha bằng Tứ Nhiếp Pháp của Đại Thừa, có thể biết lợi tha của Đại Thừa cần có Đồng Nguyện Đồng Hành mà địa vị lãnh đạo là Bồ Tát. • Nội dung tứ Nhiếp Pháp. o Bố thí là điều cần thiết để tiếp nhận chúng sanh. Bố thí là cung cấp vật chất để tiếp nhận chúng sanh. Ngay cả loài thú hoang dữ, ngày nào cũng cho chúng ăn, chúng sẽ nghe theo bạn. Các ngoại đạo đem vật chất cứu giúp, thuốc men chữa bệnh để hướng dẫn, chuyển hóa niềm tin, hiểu biết chánh pháp; ấy cũng là nguyên tắc bố thí thích hợp.

Vì vậy, trong sáu độ của Bồ Tát thì bố thì là số một.

o Ái Ngữ là nói năng khéo léo.

Ái Ngữ là dung mạo dễ gần, vui vẻ; thái độ thành khẩn.

Đây là thái độ cần có khi đàm thoại với người khác.

Lời nói ra hoặc thiện pháp thế gian hoặc thiện pháp xuất thế gian; nói chung cần làm cho đối phương biết, đó là vì lợi ích của người khác. Do vậy, dù bị trách mắng họ cũng vui vẻ tiếp nhận. Về phương diện này, cần thiết là khéo léo trong đàm thoại.

o Lợi Hành là thích hợp với căn cơ khiến người khác

được ích lợi.

Lợi Hành: Hướng về người khác mà nói; chỉ vì người khác mà làm, cần thích hợp và chân tình, cốt sao cho người khác được lợi ích, ở trong Phật Pháp, tăng trưởng công đức. Vì vậy, nếu tất cả những việc ấy mà không thích hợp với nhu yếu; không phải là điều hi vọng của người khác; không phải là điều họ không thể làm thì, tuy là, pháp lành, việc lành cũng sẽ khiến cho họ không quan tâm.

o Đồng sự là cùng làm việc chung với người khác tận

lực, bình đẳng.

Đồng sự là cùng người khác làm một việc.

Chỉ huy và binh sĩ đồng cam cộng khổ thì sẽ được binh sĩ thương mến và giúp đỡ tận lực. Đây là một ví dụ Đồng Sự Nhiếp. Trước đây, ở trong Tòng Lâm, trụ trì và đại chúng cùng sanh hoạt như nhau: Quá đường (ăn cơm), lên chánh điện (hành lễ), ngồi thiền; đi hóa duyên hết thảy bình đẳng; cho nên, mới “thống lý đại chúng, nhất thiết vô ngại: nắm vững nguyên tắc Đồng Sự này, tất cả đều tùy thuận.

Năm mươi ba lần tham vấn của đồng tử Thiện Tài, tất cả bậc thiện tri thức đều lấy pháp môn chính mình thật hành để dạy ông tu học. Pháp của mình thật hành không giống pháp đem dạy cho người, thì làm sao người ta có thể tín nhiệm và phục tùng đây?

Tóm lại, Bồ Tát dựa vào Tứ Nhiếp Pháp này mà thật hành; vì thế Bồ Tát là người hướng dẫn và đem lại lợi ích cho chúng sanh.