Thành Phật Chi Đạo

Tám mươi mốt phẩm tu hoặc

Tham Dục giới Sân

1. Ngũ thú tạp cư địa Si Mạn Tham 2. Ly sanh hỷ lạc địa Sắc Giới Si 3. Định sanh hỷ lạc địa Mạn 4. Ly hỉ diệu Lạc địa 5. Xả niệm thanh tịnh địa

Tham 6. Không vô biên xứ địa

Vô Sắc Giới Si 7. Thức vô biên xứ địa

Mạn 8. Vô sở hữu xứ địa

9. Phi tưởng phi phi tưởng xứ địa

Phiền não và tái sanh (nhuận sanh)

Dự lưu hướng 15 tâm trước

KIẾN

ĐẠO

Dự lưu quả

Tâm thứ 16 đạo loại trí Thượng thượng phẩm 2 lần tái sanh

Thượng trung phẩm

1 lần tái sanh Nhất lai hướng Thượng hạ phẩm

1 lần tái sanh

Dục giới Tu hoặc

TU

ĐẠO

Hữu

Học Vị Trung thượng phẩm

1 lần tái sanh Trung trung phẩm 1 lần tái sanh Nhất lai Trung hạ phẩm quả

Bát hoàn hướng Hạ thượng phẩm

Hạ trung phẩm

1 lần tái sanh

Bất hoàn quả

Hạ hạ phẩm A La Hán Hướng Phẩm I Sơ thiền, cõi sắc, đoạn

Vô gián đạo

Phẩm IX, địa Hữu Danh, cõi Vô Sắc, đoạn Kim Cang Vô Gián đạo

Tu Hoặc 2 cõi trên A La Hán Quả

Phẩm IX, địa Hữu Đảnh, đoạn giải thoát đạo

VÔ HỌC ĐẠO Vô Học Vị

Quả Thứ Ba

三 名 阿 那 含, Tam danh A Na Hàm,

離 欲 不 復 還. Ly dục, bất phục hoàn.

Quả thứ ba A Nà Hàm, Ly Dục, không trở lại.

• Ý nghĩa Quả thứ ba.

Tiến lên một bước là Quả thứ ba, gọi là A Na Hàm. A Na

Hàm là tiếng Phạn có nghĩa là Bất Lai: Không Trở Lại, hoặc là Bất Hoàn. Ý muốn nói: Bậc chứng quả A Na Hàm, sau khi chết, xa lìa cõi Dục, sanh lên cõi Sắc hay cõi Vô Sắc, chắc chắn, vào Niết Bàn ở đó, không sanh trở lại cõi Dục. Đây là từ Quả thứ hai tiến tu, ngay trong đời này, chứng Quả Bất Hoàn, hay là trở lại nhân gian, chỉ còn một lần Sanh Tử này sanh lên cõi trời thôi.

• Quả III dứt trừ ngũ Hạ Phần Kết.

o Cắt đứt phiền não cõi Dục.

Căn cứ việc đoạn trừ phiền não mà nói: Tu tập đoạn trừ được Hoặc ở cõi Dục đến đây là đã đoạn trừ hết, cho nên, không Sanh Tử trở lại ở cõi Dục nữa. o Nói riêng ngũ Hạ Phần Kết. Trong kinh Phật, nói chung là 五 下 分 結 尽，得 阿 那 含: Ngũ hạ phần kết tận, đắc A Na Hàm: ngũ Hạ phần phiền não hết sạch thì chứng được quả A Na Hàm.

• Giải thích danh từ.

Năm Hạ Phần Kết là Thân Kiến, Giới Cấm Thủ, Nghi,

Dục, Tham, Sân.

Năm loại này đều là những cảm thọ Sanh Tử ở cõi Dục, cho nên gọi là Hạ Phần (đối lại với hai cõi trên).

• Nói riêng năm kết:

• Ba kết trước: Thân Kiến, Giới Cấm Thủ, Nghi, khi Kiến Đạo chứng được Sơ Quả, trước đó đã cắt đứt hoàn toàn; hiện giờ, tiến một bước cắt đứt Dục Tham và Sân. Đây cũng là cắt đứt hoàn toàn tất cả Tu Hoặc ở cõi Dục. • Giận Hờn là phiền não chỉ có ở Cõi Dục.

• Tham dục.

Tham có mặt trong ba cõi; nhưng Dục Tham là chỉ Tham Dục ở Cõi Dục. Cắt dứt Dục Tham thì chứng được Quả III; mặc dù, thân còn ở nhân gian, chỉ đối với năm Dục ở trong cõi Dục, Tánh Dục của Nam Nữ không còn nhiễm ô trở lại; Cho nên, nếu chứng được Quả III, dù là đệ tử tại gia, cũng phải đoạn tuyệt dâm dục giữa nam nữ.

Quả thứ tư

Hoặc không còn nữa.

斷 惑 究 竟 者, Đoạn Hoặc cứu cánh giả.

名 曰 阿 羅 漢, Danh viết A La Hán, 畢 故 不 造 新, Tất cố bất tạo tân, 生 死 更 無 緣. Sanh Tử cánh vô duyên, Người dứt Hoặc hoàn toàn, Gọi là A La Hán, Cũ hết, Mới không tạo, Sanh tử đâu vướng mắc.

• Quá trình từ Quả thứ hai trở lên.

Bậc Thánh thể hiện Chánh Pháp bằng cách dứt sạch Kiến Hoặc; đó là Tri Kiến tuyệt đối chính xác. Ngặt nỗi, đối với tất cả cảnh giới, sức mạnh ô nhiễm còn rất sung mãn; cho nên, khả năng tiến tu bị dừng lại hay là sanh lại làm trời, người; quên mất Bản Lai (tính giác). Tu Hoặc, vì thế, tự nhiên khô héo; tiềm lực Thánh Đạo nhất định hiện khởi, nhất định tiến lên.

Trong bước đường tiến tu trở lại này, không kể đi, đứng, nằm, ngồi; mặc áo, ăn cơm, yên lặng; khen, chê, được, mất; già yếu, bệnh hoạn; đãi người, tiếp vật; đối với tất cả cảnh giới này, luôn đề khởi CHÁNH NIỆM, luôn luôn chú ý, không ngừng nung nấu tu tập. Điều này khiến cho Tu Hoặc căn bổn là ÁI NHIỄM dần dần hết sạch. Từ Quả II trở lên đều như vậy.

• Quả thứ tư A La Hán.

Chứng được Sơ Quả hoặc Quả thứ ba; Quả thứ ba đời này tiếp tục tiến tu hoặc sau khi chết, sanh lên cõi trên. Ngay bây giờ, Thánh Đạo đã đoạn hết Phiền Não (Hoặc) hoàn toàn thì chứng được Quả thứ tư, gọi là A La Hán.

o Ý nghĩa A La Hán.

A La Hán cũng là tiếng Phạn, có nghĩa là ỨNG. Ý muốn nói: Đây là bậc Thánh Xứng Đáng Nhận Sự Cúng Dường của Trời, Người. Hoặc dịch là VÔ SANH, SÁT TẶC; nghĩa là đến địa vị này đã Giết hết tất cả Giặt Phiền Não, không còn Sanh Tử trở lại. Tóm lại: Đây là Cực Quả dứt hết Phiền Não, dứt hết Sanh

Tử. o Đoạn năm Thuận Thượng phần kết.

Dứt trừ phiền não, luận sư nói là Tu Đoạn Phiền Não ở Cõi Sắc và cõi Vô Sắc. Trong kinh Phật nói: Dứt trừ năm thuận thượng Phần Kết thì chứng được A La Hán.

• Dứt hết Phiền Não hai cõi trên. Năm Thuận thượng Phần Kết là Sắc Tham, Vô Sắc Tham, Trạo Cử, Mạn, Vô Minh.

Sắc Tham, Vô Sắc tham là tham nhiễm ở cõi Sắc, cõi Vô

Sắc.

Trạo cử, Mạn, Vô minh cũng là sự khác nhau ở hai cõi này. Nhưng Tu Hoặc lấy Ái Nhiễm làm gốc; cho nên, dựa vào hai cõi mà chia ra hai loại.

Năm kết này khiến cho chúng sanh sanh ở cõi trên; hiện tại nếu đã cắt đứt thì sẽ dứt đứt thì sẽ dứt hết tất cả phiền não trói buộc ở ba cõi.

• Cắt đứt hết phiền não và Niết Bàn Vô Dư là quả vị

cuối cùng của Thanh Văn Thừa.

Phiền não đã dứt sạch nên phiền não Cũ dựa vào phiền não nhuận sanh này mà chiêu cảm quả báo. Trước kia, lấy Ngã Kiến làm trung tâm, tạo ra Nghiệp Lực; giờ đã hoàn tất nên không còn hiệu lực; lại nữa, không thể tạo ra Nghiệp Mới, cho nên, Quả Khổ Sanh Tử đời sau càng không có lý do gì sanh khởi.

Vì vậy, cái thân Sanh Tử hiện hữu của bậc A La Hán đến khi thọ mạng hết; ấy là “Thân ngũ Uẩn trước chấm dứt, Thân ngũ Uẩn sau lại không sanh” là Niết Bàn Vô Dư Không Sanh Không Diệt. Sự tiến tu của Thanh Văn Thừa lấy đây làm quả vị sau rốt.

• Sơ Quả: Tu Đà Hoàn cắt đứt ba kết: Ngã Kiến (thấy có Thân), Giới Cấm Thủ Kiến, Nghi.

• Nhị Quả: Tư Đà Hàm không còn ba kết: Tham, Sân, Si phược.

• Tam Quả: A Na Hàm cắt đứt năm hạ phần kết: Thân Kiến, Giới Cấm Thủ Kiến, Nghi, Dục Tham, Sân.

• Tứ Quả: A La Hán cắt đứt năm thượng phần kiết: Sắc Tham, Vô Sắc Tham, Trạo Cử, Mạn, Vô Minh.

Cấp độ khác nhau

此 或 慧 解 脫, Thử hoặc Huệ Giải Thoát, 或 是 俱 解 脫, Hoặc thị Câu Giải Thoát, 六 通 及 三 明, Lục Thông cập tam Minh, 世 間 上 福田. Thế gian thượng phước điền. Đây hoặc Huệ Giải Thoát, Sáu Thông và Ba Minh, Hay là Câu Giải Thoát, Là phước điền thế gian.

• Các bậc A La Hán. o Có sáu bậc và chín bậc.

Trong kinh nói đến A la Hán, có sáu bậc, chín bậc khác nhau.

o Huệ Giải Thoát và Câu Giải Thoát.

Bây giờ nói hai bậc lớn: A La Hán này hoặc là Huệ Giải Thoát hoặc là Câu Giải Thoát.

• Ý nghĩa chứa trong Câu Giải Thoát.

Chính là Định và Huệ đều là giải thoát. Cần biết Định và Huệ đều có phiền não làm chướng ngại, che lấp chúng, cho nên không thể hiện khởi như chính khả năng của chúng mà giải thoát được là những chướng ngại này.

• Phân biệt sự giải thoát khác nhau giữa Định và Huệ.

• Huệ Lực giải thoát chướng ngại của Vô Minh; Định Lực giải thoát chướng ngại của Tham Ái.

Trong kinh thường nói đến:

離 貪 欲 者，心 定 解 脫，離 無 朋 者，慧 解 脫: Ly tham dục giả, Tâm Định giải thoát; ly vô minh giả, huệ giải thoát: Người lìa bỏ Tham Dục thì Tâm Định thoát khỏi nó; người lìa bỏ Vô Minh thì trí Huệ thoát khỏi nó.

Ở đây muốn nói: Chứng được Pháp Tánh là dựa vào Huệ Lực, Vô Minh… làm chướng ngại có được Giải Thoát. Dùng sức vắng lặng của Định làm cho Giải Thoát chướng ngại của

Tham Dục…

• Thế gian, ngoại đạo chỉ có thể dùng Định Lực lìa xa chướng ngại của Tham Dục.

Nếu người ngoại đạo ở thế gian có thể lìa xa phiền não Dục ái, cõi Dục, chứng được Sơ Thiền; lìa phiền não của Sơ Thiền, chứng được Nhị Thiền…, lìa phiền não Tứ Thiền (phiền não cõi Sắc; không còn Sắc ái), chứng được Định Không Vô Biên Xứ ở cõi Vô Sắc…; lìa bỏ phiền não Vô Sở Hữu Xứ, chứng được Định Phi Tưởng Phi Phi Tưởng; nhưng không thể lìa bỏ phiền não Phi Phi Tưởng Xứ, cho nên, không thoát được Sanh Tử.

• Đệ tử Phật đối với Giải Thoát Sanh Tử nhờ Định, Huệ có ít nhiều không giống nhau.

- Dựa vào phần ít mà nói giải thoát sanh tử đều có Định Huệ.

Việc tu, chứng đối với đệ tử Phật, nếu nói theo phần ít thì có thể nói đều có giải thoát nhờ vào Định, Huệ này; nếu dựa Vị Đáo Định hay Thất (bảy) Ý Định mà phát sanh Vô Lậu Huệ, không còn thấy Đạo vì cái sai lầm (Hoặc) đã bị cắt đứt thì có thể nói hai nghĩa này đều có.

- Dựa vào toàn phần mà nói thì có sự phân biệt: Giống, khác so với mức độ Cạn, Sâu không bằng nhau.

Nếu chỉ dựa vào toàn phần mà nói thì sự khác nhau rất lớn. + Giống là đều lấy Huệ cắt đứt Vô Minh.

Nếu tu đến quả A La Hán thì lấy Huệ Lực cắt đứt Vô Minh là chính– Ngã Kiến là Gốc của Tất Cả Phiền Não. Điều này không cần nói thì mọi người đều biết như vậy.

+ Tự tại của Định Lực thì có chỗ không giống nhau.

Nếu dựa vào Định Lực tu có được Tự Tại mà nói thì không giống nhau.

Nếu dựa vào Vị Đáo Định hoặc Sơ Thiền mà chứng được A La Hán thì sự trở ngại, từ Sơ Thiền hoặc Nhị Thiền trở lên là không được Giải Thoát. Chính là khiến cho chứng được Tứ Thiền Bát cũng vẫn không thể giải thoát triệt để sự chướng ngại của Định. Nếu bậc A La Hán chứng được Diệt Tận Định, bất luận là Huệ là Định, đều có được Giải Thoát rốt ráo.

- Giới hạn của Định đối với Câu Giải Thoát và Huệ Giải

Thoát.

Nói đến hoàn toàn lìa bỏ chướng ngại của Định và Huệ thì gọi là A La Hán giải thoát hoàn toàn. Nếu chứng được Huệ rốt ráo mà không thể triệt để thoát ra khỏi chướng ngại của Định thì gọi là A La Hán Huệ giải thoát.

• Tam Minh, Lục Thông của A La Hán.

o Dựa vào Huệ giải thoát sanh tử, Dựa cấp bậc Định Lực cạn sâu.

Khổ quả Sanh Tử, dựa vào Huệ chứng được Pháp Tánh và được Giải Thoát, cho nên, Định Lực không được rốt ráo, cũng không có liên quan gì.

Định Lực của A La Hán thì cạn, sâu không bằng nhau, cho nên mới chia ra nhiều bậc.

o Tam Minh, Lục Thông là công đức thù thắng của A La Hán.

• A La Hán đã chứng được Câu Giải Thoát và bốn căn

Bản Thiền đều có Tam Minh, lục Thông.

A La Hán câu Giải Thoát, không cần nói, đã có được công đức về Tam Minh, Lục Thông.

Những bậc A La Hán khác tất cả đều chứng được bốn thiền Căn Bản, đều tu tập, phát sanh Tam Minh, Lục Thông. • Giải thích Tam Minh, Lục Thông.

• Lục Thông:

Lục thông gồm: Thần Cảnh Thông, Thiên Nhãn Thông, Thiên Nhĩ Thông, Tha Tâm Thông, Túc Mệnh Thông, Lậu

Tận Thông.

- Ý nghĩa Lục Thông:

+ Thần Cảnh Thông là: biến nhiều thành một, biến một thành nhiều; ẩn hiển tự tại; sông núi, tường rào đều không ngăn trở được người ấy; vào nước; độn thổ; bay lên không trung, tay có thể nắm bắt mặt trời, mặt trăng.

+ Thiên Nhãn Thông là: Thấy được vật lớn nhất và nhỏ nhất; thấy vật gần lẫn vật xa; thấy được chỗ sáng và chỗ tối; thấy được cả ngoài lẫn trong; lại còn thấy màu sắc Nghiệp của chúng sanh; còn biết đời sau sanh lên trời hay đọa xuống đường ác.

+ Thiên Nhĩ Thông là: Nghe được muôn vàn âm thanh dù gần hay xa; nghe được nhiều thứ tiếng của con người ở các nơi; kể cả tiếng chim hót, thú kêu cũng đều nghe, hiểu được.

+ Tha Tâm Thông là: Biết trong tâm chúng sanh nhớ nghĩ gì.

+ Túc Mạng Thông là: Biết nhân đời trước của chúng sanh, làm nghiệp gì, từ đâu đến.

+ Lậu Tận Thông là: Biết tình hình giải thoát được phiền não; biết có đoạn trừ hết phiền não hay chưa. - Giải thích về Lục Thông:

Lậu Tận Thông trong sáu Thần Thông, tất cả A La Hán đều có. Năm Thông còn lại, phải xem tình hình tu tập mới xác định được. Năm Thông này, không chỉ đệ tử Phật nhờ tu tập phát sanh được mà, ngoại đạo cũng có thể có được năm Thông.

Tuy nói sáu Thông vô ngại, nhưng về Tri, Kiến cũng có rộng, hẹp khác nhau; chỉ có Phật mới đạt đến cứu cánh.

• Tam Minh.

- Tam Minh là của A La Hán, ngoại đạo không có.

Năm Thông trước trong Lục Thông thì ngoại đạo cũng có; nhưng Tam Minh, chỉ A La Hán có (bậc Tam Thừa vô học).

- Giải thích về Tam Minh.

Tam Minh là Thiên Nhãn Minh, Túc Mạng Minh, Lậu Tận

Minh.

Đây chính là ba Thông: Thiên Nhãn, Túc Mạng, Lậu Tận;

nhưng chỉ bản thân A La Hán mới triệt để mà thôi, cho nên, gọi là Minh. Thiên Nhãn Minh thì biết được vị lai.

Túc Mạng Minh thì biết được quá khứ.

Ngoài Lậu Tận Minh, đặc biệt nói hai Thông này là Minh; chính vì xem nặng việc biết rõ Nghiệp Quả của ba đời. Tóm lại, A La Hán có những công đức thù thắng này, cho nên, chứng được quả này là Ruộng Phước trên hết của thế gian gieo trồng; là nơi người, trời cung kính, cúng dường. Xin nêu hai thí dụ ca tụng công đức của A La Hán.

Công đức A La Hán

明 淨 恒 不 動, Minh tịnh hằng bất động, 如 日 處 晴 空; Như nhật xử tình không;

一 切 世 間 行, Nhất thiết thế gian hành, 不 染 如 蓮 華. Bất nhiễm như liên hoa.

Sáng trong luôn Bất Động, Tợ mặt trời khoảng không;

Tất cả Hành thế gian, Như hoa sen chẳng nhiễm. • Dựa vào Trí cắt đứt phiền não, làm sáng tỏ công đức của A La Hán.

o Sáng trong luôn Bất động.

Bậc Thánh chứng được quả A La Hán, trí tuệ đã cắt đứt phiền não, cho nên Sáng Trưng và Trong Veo.

Khi tiếp xúc với tất cả Cảnh, có thể nói là Luôn Bất Động.

• Lục Hằng Trụ. Công đức của A La Hán có "Sáu Thường Trụ". Khởi sanh tác dụng khi thấy sắc, nghe tiếng... Sáu Cảnh thì luôn luôn "Không Khổ Không Vui, Xả Tâm, an trú Chánh Niệm Chánh Trí". Đây chính là Bất Động. • Tám gió thổi không động.

Khi tiếp xúc với sáu Cảnh hoặc vừa ý hoặc không vừa ý, nhưng không vì lý do này mà khởi lên Tham, Sân. Tất cả khen, chê, được, mất; đối với Tâm của bậc Thánh không bị ngoại cảnh ấy làm loạn động. "Không để cho làm trở ngại Tâm Giải Thoát, Tuệ Giải Thoát". Tục ngữ còn nói: "Tám gió thổi không động"; chính là cảnh giới của A La Hán.

• Dẫn kinh chứng minh.

Những điều này trong kinh có nói:

六 入 處 常 對, 不 能 動 其 心, 心 常 住 堅 固, 諦 觀 法 生 滅. Thường đối diện sáu Nhập, Tâm an trụ vững chắc, Lục nhập xứ thường đối, Bất năng động kỳ tâm, Tâm thường trụ kiên cố, Đế quán pháp sanh diệt.

Tâm mình không thể động, Thấy đúng Pháp Sanh Diệt.

o Tợ mặt trời trong khoảng không.

Trong kinh hay lấy ví dụ: Mây tan mặt trời ló dạng. Phàm phu, giống như mây đen dày đặc, che hết mặt trời. Khi chứng Sơ Quả như mây đen, bỗng tan tát, mặt trời ló dạng.

Vì mây đen quá nhiều, vây quầng, che khuất nên mặt trời lúc ẩn, lúc hiện, biến động không ngừng.

Mây từ từ thưa dần, tan dần, sau cùng mây nổi hết sạch, bầu trời trong veo. Bậc A La Hán sáng rỡ, trong suốt; giống y mặt trời sáng rực, chói chang; ở trong bầu trời thênh thang, không gợn chút mây.

• Dựa vào Định Tỉnh, không nhiễm ô làm sáng tỏ công đức của bậc A La Hán. o Tất cả Hành thế gian, như hoa sen chẳng nhiễm.

Bậc Thánh chứng được A La Hán, không kể Định Lực sâu, cạn như thế nào, trước khi chưa xả bỏ báo thân, đều sống ở thế gian cũng ăn cơm, mặc áo, đi lại; cũng đi đây đó trong cõi đời; cũng đối nhân tiếp vật. Thân thể này, hoàn cảnh này vẫn là pháp Hữu Lậu của thế gian; vẫn là pháp Vô Thường, Khổ,

Bất tịnh. Nhưng mà, A La Hán sống trong thế gian ấy không bị tạp nhiễm của hoàn cảnh huân tập, đổi thay. Vì thế, các Ngài ở trong tất cả Hành của thế gian mà vẫn thanh tịnh, không ô nhiễm như hoa sen mọc lên từ bùn nhỏ, nước đọng.

o Kết luận.

Tóm lại, Hoa sen sống trong ao tù, bùn nhỏ mà vẫn tỏa hương trong sạch vi diệu. Châu Mận Thúc lấy hoa sen ví như người quân tử; thật ra, trong người quân tử lấy gì so sánh với hoa sen, bậc A La Hán mới giống như hoa sen.

b. Duyên Giác 或 不 由 他 覺, Hoặc bất do tha giác, 從 於 遠 離 生, Tùng ư viễn ly sanh, 名 辟 支 迦 佛, Danh Bích Chi Ca Phật, 合 說 為 二 乘. Hợp thuyết vi Nhị Thừa.

Vì chính mình Giác Ngộ, Do xa lìa cuộc đời, Gọi là Bích Chi Phật, Nói chung là Nhị Thừa.

• Căn cơ chính giáo hóa Duyên Giác Thừa cũng là Tam

Thừa Cộng Pháp

Đó là Thanh Văn Thừa mà đã nói ở trên. Thứ hai là Duyên

Giác Thừa.

• Chỗ giống và khác giữa Thanh Văn và Duyên Giác.

o Giống nhau:

Cắt đứt phiền não, chứng được Lý Chân Như. Đây là chỗ Thanh Văn và Duyên Giác tương đồng.

o Không giống nhau giữa Duyên Giác và Thanh Văn:

Giác Ngộ Pháp Tánh mà không do người khác giúp đỡ; tự mình giác ngộ Lý Duyên Khởi mà không có Thầy hướng dẫn. Truyền thuyết rằng có một quốc vương dạo chơi trong vườn hoa, thấy hoa nở hương thơm, lòng vui khôn tả. Chẳng bao lâu, sau đó, cung nữ hái hoa. Nhưng bông hoa rực rỡ đến thế, đã tàn héo trong chốc lát Quốc vuơng chứng kiến điều này, cảm nhận sâu sắc tính vô thường của vạn vật; ông ngồi im lặng suy nghĩ: Do vô thường ngộ được Tánh Vắng Lặng của Duyên Khởi và đã thành Thánh Quả. Vì không có Thầy mà tự ngộ, tuy không thể chuyển Pháp Luân giống như Phật; nhưng so với đệ tử Thanh Văn, nhờ sư trưởng dạy bảo, cuối cùng cũng một phen vượt thắng. Căn tánh Duyên Giác nhanh nhẹn hơn Thanh Văn. Vì thế, căn tánh Duyên Giác so với Thanh Văn nhanh nhẹn hơn một chút.

Do đời sống xa cách nếp sống bon chen, ồn ào của con người.

Lân Dác dụ Độc Giác: Trong nhân tu hành của những vị đó, từ khi chứng quả trở về sau, đi đây đi đó một mình, chán nản muốn xa lìa thế sự; thường thực hành nghiêm mật mười hai hạnh Đầu Đà; sống một mình, không bạn đạo, không đệ tử; sanh ra đời không gặp Phật, hiện tướng xuất gia, xin ăn sống qua ngày; không nói pháp mà chỉ biểu hiện thần thông. Những vị này gọi là Lân Dác dụ Độc Giác.

Bộ Hành Độc Giác: Theo truyền thuyết là những vị Duyên Giác ở chung với đại chúng, nhưng căn tánh vốn là Thanh Văn; đến khi duyên đủ chứng quả A La Hán, chỉ vì, sanh ra đời không gặp Phật nên gọi là Độc Giác.

Hai bậc đều gọi là Bích Chi Ca Phật.

Bậc Thánh này gọi là Bích Chi Ca Phật, có nghĩa là Độc Giác, cũng gọi là Duyên Giác, là do quán sát các pháp Duyên

Khởi mà thành đạo.

o Giải thích tên gọi Nhị Thừa và Tiểu Thừa

Chứng được quả Bích Chi Phật và quả A La Hán thuộc Thanh Văn Thừa, địa vị tương đương; cho nên, gọi chung hai quả vị này là Nhị Thừa.

Nếu theo tương đối luận Đại Thừa mà phát Tâm Bồ Đề thì gọi là Tiểu Thừa.

PHỤ LỤC

SÁCH CƯ SỸ LÊ HỒNG SƠN DỊCH

NHỮNG SÁCH ĐÃ IN 1. Tự Điển Pháp Tam Tạng 2. Nhập Môn Duy Thức Học (Bát Thức Quy Củ Tụng) 3. Đại Thừa Quảng Ngũ Uẩn Luận 4. Kinh Kim Cang, Lục Tổ Huệ Năng khẩu quyết 5. Đại Thừa Vô Lượng Thọ Trang Nguyên Thanh Tịnh Bình

Đẳng Giác 6. Yếu Giải Trung Luận 7. Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh 8. Phiếm Luận Duyên Khởi Pháp 9. Sáu Nhà Chú Giải Tâm Kinh Bát Nhã 10. Pháp Tướng Tông (Duy Thức Tam Thập Tụng)

11. Luận 100 Pháp 12. Tự Điển Pháp Tướng Tông NHỮNG SÁCH CHƯA IN 1. Luận Câu Xá 2. Hai mươi bốn oai nghi, Luật Sa Di, Cảnh Sách 3. Mười Tông Phái Phật Giáo Trung Hoa 4. Tâm Kinh, Tổ Hám Sơn giảng

THÀNH PHẬT CHI ĐẠO

Trước tác: Pháp Sư ẤN THUẬN Hiệu Đính: Tỳ Kheo Thích Đồng Tịnh (Bản Việt)

CON ĐƯỜNG dẫn đến THÀNH PHẬT

Việt Dịch : Cư Sĩ Lê Hồng Sơn Quyển 3

CON ĐƯỜNG dẫn đến THÀNH PHẬT

CON ĐƯỜNG dẫn đến THÀNH PHẬT

CHƯƠNG 5: PHÁP ĐẠI THỪA

5.1. Nhập đề

5.1.1. Hướng về Đại Thừa

Pháp riêng Đại Thừa là đối với Đức chung của người, trời, Thanh Văn, Duyên Giác ở trên thì Nhân Hành, Quả Đức của Bồ Tát, Phật càng sáng tỏ hơn.

5.1.1.1. Người, Trời chỉ có hữu lậu Nhân thừa và Thiên thừa, cuối cùng, là Hữu Lậu, không thể ra ngoài Sanh Tử.

5.1.1.2. Nhị thừa chỉ biết Tu cho riêng mình Thanh Văn thừa và Duyên Giác thừa, tuy là Vô Lậu giải thoát nhưng chỉ Tu cho riêng mình. Việc tu tập như vậy là

Tốt nhưng không viên mãn.

5.1.1.3. Thành tựu quả Như Lai là Đúng Nghĩa Theo kinh Pháp Hoa nói: Như Lai ra đời chỉ vì Một Đại Sự Nhân Duyên; đó là KHAI, THỊ, NGỘ, NHẬP TRI KIẾN PHẬT cho CHÚNG SANH; cũng chính là khiến cho chúng sanh Ngộ Nhập ĐẠI BỒ ĐỀ của PHẬT; cho nên vì Phát Tâm Bồ Đề mà tu hạnh Bồ Tát, Thành Quả Như Lai; đó là Pháp Môn Đại Thừa, mới là ý nghĩa chân thật của Phật Pháp và là mục đích chánh đáng để Như Lai giáo hóa.

5.1.2. Giải nghĩa danh từ

5.1.2.1. Đại Thừa: Là pháp môn thành Phật. Vì sao gọi là Đại Thừa?

• Đại trong tương đối: Đã gọi là Đại Thừa, theo đặt tên mà nói thì không ngoài việc Đối với Tiểu mà gọi là Đại. Ở đây ý nói: Đối Lập với Tiểu Thừa, không giống với Tiểu Thừa, cho nên gọi là Đại Thừa; hoặc là Đại Thừa siêu việt hơn Tiểu Thừa; hoặc là Đại Thừa rộng lớn, bao dung hơn Tiểu

Thừa.

Không nói là Siêu Việt hơn, Bao Dung hơn; tóm lại, đối với Tiểu mà đặt tên. • Đại là tuyệt đối: Siêu Việt của Đại Thừa đến chỗ tuyệt đối. Sự bao hàm của pháp Đại Thừa đến độ không gì không thu nhiếp. Vì vậy, theo ý nghĩa Đại Thừa mà nói: Thật Tại không phải là biểu hiện tương đối Lớn, Nhỏ, mà là Tuyệt đối, miễn cưỡng đặt tên đại, đó thôi.

5.1.2.2. Bất cộng: Cũng có hai nghĩa:

• Riêng Đại Thừa siêu việt: Trong các Thừa người, trời,

Thanh Văn, Duyên Giác không có.

• Chỉ có trong Đại Thừa: Ở trong Tâm Hành Phật, Bồ Tát bao hàm tất cả Công Đức, đều là pháp đặc biệt của Đại Thừa.

Trong phẩm Ma Ha Diễn của kinh Bát Nhã nói: Tổng hợp tất cả công đức nên gọi là Đại Thừa. Giống chim bay cao: Cao bằng đỉnh núi Tu Di, hòa đồng màu vàng óng của mặt trời.

5.2. Hướng đến đạo Đại Thừa.

5.2.1. Căn tánh tu học.

5.2.1.1. Nhân duyên phát Tâm Trở về. 恥 有 所 不 知, Sỉ hữu sở bất tri, 恥 有 所 不 能, Sỉ hữu sở bất năng, 恥 有 所 不 淨, Sỉ hữu sở bất tịnh, 迴 入 於 大 乘. Hồi nhập vi Đại Thừa.

Thẹn có chỗ không biết, Thẹn có chỗ chưa làm, Thẹn còn chỗ bất tịnh, Hãy trở về Đại Thừa.

a. Lời nói đầu Tu tập theo Phật Pháp Đại Thừa, không cần nói, là lấy phát Tâm Bồ Đề làm chủ đích. Nhưng căn tánh của chúng sanh không phải một; cho nên, nhân duyên phát Tâm Bồ Đề không giống nhau. Dựa vào đây biểu hiện phong cách Bồ Tát, ngay từ đầu đã có ít nhiều khác nhau. Để tránh khỏi chỉ lấy quan điểm của chính mình phê bình tất cả; khen mình, chê người;

vô ý làm tổn thương Phật pháp. Vì thế, đối với vấn đề này, trước hết, không thể không có nhận thức thích đáng. b. Nhị Thừa trở về Đại Thừa • Từ bậc Nhị Thừa trở về Đại Thừa. Trên đã nói Tam Thừa Cộng pháp, chủ yếu là Thanh Văn (Duyên Giác) Thừa. Học giả của hai thừa cũng phải phát Tâm Bồ Đề để đi vào con đường Đại Thừa.

o Có vị mới học Hạnh Thanh Văn, chưa từng quyết định, đã chuyển sang học Đại Thừa. o Có vị ở trong hàng Thanh Văn đã có quyết định (chứng được Nhẫn Vị: Tâm an trụ vào pháp Phật).

o Có vị đã chứng được Pháp Tánh và Sơ Quả Tu Đà Hoàn trở lên.

o Có vị chứng đến quả thứ tư A La Hán.

o Có vị đã vào Vô Dư Niết Bàn, phát Đại Tâm trở lại.

• Điều trọng yếu của hàng Nhị Thừa là đi vào Phật Đạo. o Tự cho Tâm Thái của mình đã rốt ráo là chướng ngại đi vào Đại Thừa.

Phật pháp là Đạo Nhất Thừa thì Tiểu Thừa vốn là Đạo Phương Tiện của Đại Thừa, đương nhiên, trước sau gì cũng phải vào Đại Thừa. Nhưng vì nhận thức của hành giả Tiểu Thừa, lúc đầu, trót không tránh khỏi một chút trở ngại. Dựa vào quả A La Hán mà nói, các vị ấy tự giác được:

“我 生 已 盡, 梵 行 已 立, 所 作 已 作, 自 知 不 受 後 有”.

“Ngã sanh dĩ tận, phạm hạnh dĩ lập, sở tác dĩ biện, tự tri bất thọ hậu hữu: Đời sống của ta đã chấm dứt, phạm hạnh đã lập xong, những gì nên làm đã làm, tự biết không nhận thân sau nữa”, đã đến chỗ học Không Còn Chỗ Để Học, Tiến Không Còn Chỗ Để Tiến. Phật là A La Hán, các vị ấy cũng là A La Hán; Phật được Giải Thoát, các vị ấy cũng được Giải Thoát. Tự cho mình là rốt ráo. Đương nhiên như thế, nhất thời không muốn Tu Tập Đại Thừa, đối với Đại Thừa không chút hứng thú.

o Giả sử, Đức Thế Tôn không tu hạnh Bồ Tát, không rộng độ chúng sanh mà thành Phật hay sao? Vì sao Phật không giáo hóa hành giả Thanh Văn tu Bồ Tát Hạnh để thành Phật mà lại, kêu gọi mọi người tu hạnh tự lợi để được giải thoát Sanh Tử? Đây là một Nghi Vấn Lớn.

o Dựa vào sự thật và thiện xảo của Phật triệt tiêu chướng

ngại, trở lại Phật Đạo.

Chứng được Pháp Tánh giống nhau, giải thoát Sanh Tử giống nhau; thật sự, quả A La Hán của Thanh Văn, làm sao có thể bằng với quả Phật? Đem so sánh thì thật là "Xa cách như trời với đất!” Cho nên, trong kinh nghiệm bằng sự thật, ở trong phương pháp giáo hóa khéo léo của Phật, các vị A La Hán không khỏi tự hổ thẹn và tự trách mình; cuối cùng triệt tiêu tâm lý chướng ngại là tự cho mình cứu cánh mà, phát Tâm Bồ Đề, quay trở về Phật Đạo!

• Nêu kinh nghiệm sự thật để làm sáng tỏ cái Bất Túc của Nhị Thừa.

o Hổ thẹn còn cái không biết.

Tự mình tâm sanh hổ thẹn, nhận ra rằng mình có điều không biết, không giống như Phật biết tất cả. Luận Đại Tỳ Ba Sa nói: Phật từng nói pháp cho Bồ Tát Di Lặc mà, các vị A La Hán đều không hiểu nổi.

Trước kia, có người đến tinh xá Kỳ Hoàn, xin xuất gia.

Các vị A La Hán quan sát căn cơ của người ấy, một chút xíu căn lành không có, người này không thích hợp để xuất gia; có xuất gia cũng không thể có được công đức chứng ngộ. Tất cả đều khẳng định không thể độ người ấy. Nhưng Đức Phật lại độ cho xuất gia, chẳng bao lâu sau, người ấy chứng được quả A La Hán. Đại chúng cho là kỳ lạ, Phật nói: Từ vô lượng kiếp trước, người này đã từng bị cọp rượt bắt, trong cảnh thập tử nhất sanh, buộc miệng kêu lớn: Nam Mô Phật; nhờ vào căn lành công đức trở về với này; hiện giờ câu niệm Phật ấy đã chín muồi nên được độ xuất gia.

Qua việc này có thể thấy trí tuệ của Phật sâu rộng đến mức nào; trí tuệ của A La Hán tợ như sự le lói của đom đóm so với ánh sáng của mặt trời. o Hổ thẹn có điều không làm được. Còn có vị chính tâm mình sanh hổ thẹn, biết rằng chính mình có điều không thể làm; không thể có năng lực lớn như Phật và Bồ Tát. Như thầy Xá Lợi Phất nói: "Than ôi! Thống thiết tự trách mình, vì sao tự xem thường mình đến vậy! Chúng con cũng là Phật tử, cùng vào Pháp Vô Lậu, lại không thể, ở đời vị lai, rộng nói Đạo Vô Thượng". Thật ra, các vị A La Hán có quá nhiều việc không làm được, như pháp của Bồ Tát: "Duy Hý Thần Thông, Tịnh Phật Quốc Độ, Thành Tựu Chúng Sanh"…

o Hổ thẹn có chỗ Bất Tịnh.

Còn có vị chính tâm mình sanh hổ thẹn, nhận ra chính mình nói cắt dứt phiền não, nhưng sự thật chứng minh còn có chỗ chưa Thanh Tịnh.

Như vua Đại Thọ Khẩn Na La đàn cầm, thầy Đại Ca Diếp tuổi cao đức trọng, thoạt nghe, bỗng nhiên, tình cảm khởi lên, không còn tự chủ, tay múa chân nhảy. Thầy Ca Diếp nói: Ta, tuy đã xa lìa dục lạc thế gian, nhưng dục lạc vi diệu của Bồ Tát còn có chỗ nhiễm phải, vướng mắc!

Lại nữa, như Thiên nữ rải hoa, hoa rơi trên thân Bồ Tát chưa từng vướng vào; nhưng rơi trên thân Thanh Văn, A La Hán thì vướng lại. Điều này chứng minh trong tâm còn có chỗ nhiễm, vướng mắc.

Lại như, con chim nhỏ, bước qua cái bóng của thầy Xá Lợi Phất, vẫn run rẩy; nhưng đi qua cái bóng của Đức Phật thì không có tý xíu lo sợ. Các vị A La Hán chưa dứt hết Tập Khí. Loại Tập Khí này chính là Phiền Não mà, các vị Bồ Tát đã cắt đứt.

o Vì không biết, không thể làm, chưa thanh tịnh nên phải

đi vào con đường Đại Thừa.

Vì vậy, ở trong kinh nghiệm sự thật, chính mình cảm giác có cái không biết, có cái không thể, có cái bất tịnh, chính mình không khỏi hổ thẹn, chính mình âm thầm tự trách bản thân. Một phen trải qua sự giáo hóa khéo léo của Phật; các vị A La Hán bắt cái tâm nhỏ bé tự lợi quay lại để phát triển Tâm Bồ Đề và đi vào con đường Đại Thừa Tự Lợi, Lợi Tha.

5.2.1.2. Trực Nhập.

不 忍 聖 教 衰, 不 忍 眾 生 苦, 緣 起 大 悲 心, Bất nhẫn Thánh giáo suy, Bất nhãn chúng sanh khổ, Duyên khởi đại bi Tâm, 趣 入 於 大 乘. Thú nhập ư Đại Thừa. Chớ để Thánh Giáo suy, Chớ để chúng sanh khổ, Kết nối Tâm Đại Bi, Đi vào Đạo Đại Thừa. a. Căn cơ chính yếu là đi vào Đạo Đại Thừa Phát tâm hướng về Đạo Đại Thừa, hoàn toàn không nhất định trải qua chứng thánh quả của Tiểu Thừa; trái lại, căn cơ chính yếu để tu học pháp Đại Thừa đều trực tiếp từ địa vị phàm phu, phát tâm tu học.

b. Nêu lên nhiều Nhân Duyên phát tâm • Phát tâm nhưng dễ lùi mất. Có người chính mình thấy sắc thân, tướng hảo của Như Lai và Bồ Tát rồi phát tâm.

Có người thấy thần thông, oai lực của Như Lai rồi phát tâm.

Cũng có người thấy pháp hội trang nghiêm của Như Lai, nghe được viên âm giáo hóa của Như Lai rồi phát tâm.

Có người sanh sau khi Phật Niết Bàn, thấy nghe sự giáo hóa của đệ tử Phật hoặc tụng, đọc ý nghĩa sâu xa của kinh

Phật rồi phát tâm.

Hoặc có người tự động, cũng có người bị động phát tâm.

• Phát tâm bằng sức mạnh vững chãi.

o Phát tâm chỉ vì tôn trọng đức của Phật mà không tôn

trọng bi nguyện của Phật thì dễ lùi mất.

Phát Tâm Bồ Đề chính là lấy sự Giác Ngộ của Phật làm lý tưởng để thệ nguyện, mong cầu. Chú trọng vào sự cao siêu, mầu nhiệm đức độ của Phật rồi phát tâm mong cầu; đương nhiên, đó là nội dung chủ yếu của phát Tâm Bồ Đề. Nhưng nếu thiếu đi một yếu tố Bi Nguyện thì không phải là không viên mãn mà chính là dễ lùi mất. Kinh có nói: 菩 薩 但 從 大 悲 生: Bồ Tát đản tùng Đại Bi sanh: Bồ Tát chỉ sanh ra từ Đại Bi; cho nên phát Tâm Bồ Đề cũng chính là phát tâm vì Lợi Tha, mong cầu chánh Đẳng Bồ Đề. Cũng vậy như trước đã nói, phát tâm mà không vì Bi Nguyện thì tâm ấy dễ lùi mất.

o Có hai loại phát tâm xem nặng Bi Nguyện.

• Không nỡ để Thánh Giáo suy vi, chú trọng hộ pháp mà phát tâm. Đã biết công đức siêu việt của Tam Bảo, cứu người, cứu đời, phát sanh năng lực pháp lành cho thế gian và xuất thế gian. Nhưng nếu sanh vào thời tượng pháp, mạt pháp thì Phật Pháp suy vi quá đỗi, bị gian tà, ác tặc trong, ngoài quấy nhiễu, nhiệm vụ cứu người, cứu đời khó thành đạt được.

Đã biết chỉ có phát Bồ Đề Tâm này, trên cầu thành Phật, dưới độ chúng sanh mới có thể phục hưng được Phật Giáo, là biện pháp duy nhất đem lại lợi lạc cho chúng sanh. Như vậy, vì lý do không nỡ để Thánh Giáo suy vi mà, phát Tâm Đại Bi, dựa vào Tâm Đại Bi đưa đến sanh khởi Đại Nguyện Bồ

Đề.

• Không nỡ thấy chúng sanh Khổ mà phát Tâm. Không nỡ để cái khổ bức bách chúng sanh, vì lợi ích của chúng sanh mà phát tâm.

Hoặc có người sanh vào thời thế hỗn loạn, thời đại gian khổ của nhân dân, nghĩ mình cần phải cứu tế, nhưng chính mình không đủ sức làm việc này. Xem xét thật sâu sắc thì biết chỉ có con đường Học Phật, Thành Phật mới có thể cứu khổ, độ sanh một cách đúng đắn nhất. Vì thế, do duyên cớ không nỡ để chúng sanh khổ não nên Phát Tâm Đại Bi, dựa vào tâm này phát sanh Tâm Bồ Đề trên cầu Phật Đạo, dưới hóa độ chúng sanh.

• Phát tâm vì BI, TRÍ để thành tựu Phật quả.

Hai loại phát tâm này xuất phát từ Trí Huệ và Từ Bi một cách tha thiết, cho nên có sức vững chãi và dễ thành tựu. Thật sự có thể nương vào Bi Nguyện mà phát tâm lớn như vậy nên từ địa vị phàm phu mà có thể bước vào Con Đường Đại Thừa.

Chúng ta ở thời đại này, Phật pháp suy vi như thế, con người khổ đau như thế; thật đúng lúc nên, phát Tâm Bồ Đề! 5.2.1.3. Có ba cách đi vào Đạo Phật 或 以 信 願 入, Hoặc dĩ Tín Nguyện nhập, 或 智 或 悲 入. Hoặc Trí hoặc Bi nhập. Hoặc vào bằng Tín Nguyện, Hoặc vào bằng Trí, Bi. a. Nói chung về ba cách vào Phật Đạo: Tín, Trí, Bi

• Bồ Đề viên mãn thì đầy đủ ba đức

Tâm Bồ Đề viên mãn đi vào Phật Đạo phải có ba đức: Tín Nguyện, Từ Bi, Trí Huệ.

• Mới vào Đạo Đại Thừa phải chú trọng ba đức, không được xem thường

Nhưng phát tâm vào đạo của người mới học, do căn tánh không giống nhau nên việc tu học ba đức, đối với hạng người này, không tránh khỏi lệch lạc. Lệch lạc nhưng không được bỏ luôn, như vậy sẽ không trở ngại việc đi vào con đường Đại Thừa; cho nên thầy Long Thọ giải thích kinh Bát Nhã rằng "Bồ Tát có nhiều pháp môn để vào Phật Đạo; hoặc là Từ Bi, hoặc là Trí Huệ siêng năng". Còn nói: "Bát Nhã có nhiều lối vào, người nào lắng nghe, thọ trì cho đến, nghĩ nhớ đúng đắn thì vào lối Trí Huệ siêng năng; người nào biên chép, cúng dường thì vào lối Tín Nguyện và Tinh Tấn".

Tóm lại, người mới học đi vào Phật Đạo có sự bất đồng, nhưng không ngoài ba lối chính: Tín Nguyện, Trí Huệ và Bi

Tâm.

b. Giải thích riêng đặc tánh của ba lối vào Phật Đạo

• Tăng thượng Trí của Bồ Tát là chú trọng vào ba Tuệ:

Văn, Tư, Tu

Trong đó, nếu chú trọng Trí Huệ thì theo lối Trí Huệ mà vào, như nói: "Là Bồ Tát nhưng phân biệt các kinh, tụng đọc, nhớ nghĩ, tư duy, phân biệt các pháp để cần cho Phật Đạo. Vì Trí Huệ sáng suốt lợi ích cho mình cũng có thể lợi ích cho chúng sanh". Đây là Trí Tăng Thượng của Bồ Tát, gần với người thật hành pháp của Thanh Văn; chú trọng ba Huệ: Văn, Tư, Tu là tự tu và giáo hóa người khác.

• Bồ Tát Bi Tăng Thượng là chú trọng vào đặc hữu Từ Bi của Đại Thừa

Chú trọng Bi thì từ lối Bi đi vào, như nói: "Có hai loại Bồ Tát: Một là Tâm Từ Bi, hầu hết là vì chúng sanh" mà trên đã nói Bồ Tát này từ lối Bi đi vào. Chú trọng Từ Bi, căn cơ của những vị này không chung với Nhị Thừa, cũng có thể nói đây là phong cách Bồ Tát chỉ có trong Đại Thừa, gọi là Bồ Tát Tăng Thượng Bi.

• Bồ Tát Tín Tăng Thượng, tu học chú trọng Tín Nguyện để hành đạo

Chú trọng Tín Nguyện thì đi vào lối Tín Nguyện, Bồ Tát loại này cũng có nhiều loại: Tín Nguyện tu học Tịnh Độ dễ hành Đạo. Hai là "người tích chứa công đức của chư Phật, thích tích chứa nhiều công đức của Phật thì đến được Thế giới Nhất thừa Thanh tịnh Vô Lượng Thọ".

Đây là Bồ Tát Tín Tăng Thượng giống người thật hành theo đức Tin thuộc Thanh Văn.

• Phối hợp ba lối (cửa) và căn tánh để giải thích

Khi ở cấp sơ học thì có bất đồng giữa ba loại này, vì do tập tành, thành tánh, cho nên đến được Địa Thượng (Bồ Tát từ Sơ Địa trở lên), tuy Tu đều cả ba đức nhưng, biểu lộ phong cách khác nhau, như Quán Âm thể hiện Từ Bi, Văn Thù thể hiện Trí Huệ, Phổ Hiền thể hiện Tín Nguyện.

Nếu dựa vào căn tánh để phân biệt thì người hành Tham là Bi Tăng Thượng, người hành Sân là Trí Tăng Thượng, người hành Si là Tín Nguyện Tăng Thượng:

Căn Tánh Thanh Văn Bồ Tát sơ phát Tâm Bồ Tát địa Thượng Tín nguyện vào (Si)

Tín hành Tín Tăng Thượng Phổ Hiền Trí Huệ vào (Sân) Pháp hành Trí tăng thượng Văn Thù Từ Bi vào (Tham)

Riêng Nhị Thừa Bi tăng thượng Quan Âm 5.2.1.4. Ba Thân Hành 或 依 聲 聞 入, Hoặc y Thanh Văn nhập, 或 天 或 人入. Hoặc Thiên hoặc nhân nhập.

Hoặc dựa Thanh Văn vào, Hoặc Trời hoặc Người vào. a. Dựa vào ba loại thân đi vào Phật Đạo Nương vào chỗ thân hành đi vào Phật Đạo mà nói thì có ba loại: Hoặc dựa vào hành Thanh Văn mà vào Phật Đạo hoặc dựa vào hành Trời mà vào Phật Đạo hoặc dựa vào hành Người mà vào Phật Đạo. b. Nêu lên sự phân loại của đại sư Thái Hư Đây là những điều kinh Đại Thừa nói, nhưng qua sự phân loại của đại sư Thái Hư thì:

Thời kỳ Chánh Pháp, hầu hết dựa vào tu hạnh Thanh Văn Thừa rồi đi vào Đại Thừa.

Thời kỳ Tượng Pháp, hầu hết dựa vào tu hạnh Thiên Thừa rồi đi vào Đại Thừa.

Thời kỳ Mạt Pháp, hầu hết dựa vào tu hạnh Nhân Thừa rồi đi vào Đại Thừa.

c. Nói về đặc sắc của ba loại thân hành

• Dựa vào tu hạnh Thanh Văn rồi vào Phật Đạo o Trước tu pháp Thanh Văn rồi trở về Phật Đạo

Trong khi dựa vào Thừa Thanh Văn rồi vào Phật Đạo, dựa vào những điều kinh luận nói thì trước phải tu pháp Thanh Văn, Duyên Giác, hoặc chưa chứng quả hoặc đã chứng quả, sau đó, hồi tâm trở về Phật Đạo.

o Nói rõ Căn lợi, độn khác nhau

• Chỉ tu hạnh Thanh Văn, có chút ít kết quả, tự cho là cứu cánh.

• Nhưng hành giả lợi căn, trí tuệ sâu sắc; "trong bí mật tu hạnh Bồ Tát; ngoài biểu hiện Thanh Văn"; không bằng Phật về Khai Quyền Hiển Thật (Mở cửa phương tiện để hiện thị Thật Tánh Bồ Đề), nhưng Tâm đã an trụ Đạo Đại Thừa.

• Dựa vào tu hạnh Thiên Thừa rồi vào Đạo Phật

Có 2 loại: o Người tu Tịnh Độ có Lợi, Độn khác nhau.

• Hành giả Tịnh Độ chuyên Tâm chú Ý cầu sanh Tịnh Độ cõi Trời, sau đó, ở trong Tịnh Độ để tu tập từ từ Đạo

Phật.

• Nhưng dựa vào Quán Kinh mà nói: Lợi căn ở bậc Thượng Phẩm, sớm đã phát Tâm Bồ Đề, đọc tụng Đại Thừa, hiểu rõ Pháp Tánh Không. Vì vậy, một khi về Tịnh Độ, không bao lâu, thấu rõ được Vô Sanh, trở lại cõi Ta Bà, thật hành rộng khắp Đạo Bồ Tát.

o Người tu Mật Tông có Lợi, Độn khác nhau. Người tu Mật Tông chú trọng tu thân thể đẹp ở cõi Trời Dục giới, chính là lấy Kim Cang, Dạ Xoa làm bổn tôn, tu trở thành Tiên, Nhân Trì Minh (có thể du lịch các cõi Phật, cúng dường chư Phật, thành tựu chúng sanh), ở lại thế gian lâu dài, tu hành Phật Đạo.

• Tuy nhiên, "Trí Huệ kém không chịu nổi để thắng các Dục ở cõi ấy và giữ gìn sắc tướng". Nhưng có một số dùng sắc thân này để tu tinh luyện khí làm kế sanh nhai.

• Nhưng người lợi căn thì tương ứng với Tâm Bồ Đề; đại Từ Bi là căn bổn, dùng phương tiện để đi đến cứu cánh.

o Có hai loại tu hành thành Trời nhưng lấy trì chú là

chính gọi là hướng dẫn người mới tu.

Thực hành dựa vào Thiên Thừa rồi hướng về Phật Đạo có hai loại đều chú trọng vào Du Dà hoặc là Tam Muội; Định vốn là đặc chất của tu hành Thiên Thừa. Nhưng dùng nó để hướng dẫn người mới tu cũng chỉ tụng kinh, trì chú mà thôi.

• Tu hành dựa vào Nhân Thừa rồi vào Phật Đạo

Đây chính là phát Tâm Bồ Đề, tu mười hạnh Lành, không bỏ nhân cách con người, rộng tu Chánh Nghiệp để an quốc lợi dân. Đây cốt phổ cập cho người mới tu; ngoài địa vị phàm phu của Đại Thừa, thật ra, nó bằng với Quân Tử, Thiện Nhân của thế gian.

d. Nói rõ Tu Nhân Thừa là con đường bằng phẳng, căn bổn dẫn đến Phật Thừa Đức Như Lai xuất hiện ở nhân gian, giáo hóa nhân loại với bổn y là khiến cho con người Khai, Thị, Ngộ, Nhập Tri Kiến của Phật: Mở ra, Chỉ cho thấy, Thấu hiểu, Đi vào cái thấy, Biết của Phật. Vì vậy, dựa Nhân Hạnh Bồ Tát rồi hướng về Con Đường dẫn đến Thành Phật, không chỉ thích ứng với căn cơ của thời đại để cảm hóa nhân sanh mà cũng là con đường bằng phẳng, căn bổn, thực tế của Phật Thừa.

5.2.1.5. Về hai thuyết Quyền, Thật 趣 入 大 乘 者, Thú nhập Đại Thừa giả, 直 入 或 迴 入, Trực nhập hoặc hồi nhập, 相 應 諸 教 法, Tương ưng chư giáo pháp, 實 說 方 便 說. Thật thuyết phương tiện thuyết. Người hướng về Đại Thừa, Trực tiếp hay gián tiếp, Tương ứng với các pháp, Chân thật, phương tiện nói. a. Có loại giáo pháp của Bồ Tát

• Trực tiếp là vào thẳng Bồ Tát Đạo; gián tiếp là phương tiện

Người hướng về Đại Thừa tu học có chia hai loại: Bồ Tát trực tiếp vào Đại Thừa, Bồ Tát gián tiếp vào Đại Thừa.

Trực tiếp là đi thẳng vào Bồ Tát Đạo; gián tiếp là trước tu theo các pháp môn khác, sau mới vào Đại Thừa.

Bậc Nhị Thừa hồi tâm hướng về Đại Thừa, như kinh Pháp Hoa nói Khai Quyền Hiển Thật mới xác chứng là trở về Đại Thừa. So với giáo pháp tương ứng với trực tiếp hay gián tiếp vào Bồ Tát Đạo. Ở đây muốn nói là Chân Thật và Phương Tiện.

• Đặc biệt nói rõ dụng ý của Phương Tiện o Đặt vấn đề:

Phật, vì lý do gì, không chỉ thẳng Đạo Đại Thừa, không phổ biến cho tất cả chúng sanh về Phật Thừa mà chỉ nói Giáo Lý Phương Tiện?

o Giải thích:

Phật, với giáo lý Phương Tiện, có ý nghĩa phi thường. • Bởi vì nếu không nói giáo lý Phương Tiện để dẫn dụ, giáo hóa thì những chúng sanh không vào thẳng Phật

Đạo được. • Như Tiểu Thừa trải qua tu chứng mới hiểu ra mình còn có Cái Không Biết, Không Làm Được, Không Thanh Tịnh nên có thể lãnh thọ sự giáo hóa của Phật và hướng về Phật Đạo.

• Hơn nữa, chứng được quả của Tiểu Thừa thì đã hoàn toàn cắt đứt Sanh Tử, không còn lo nghĩ bị Sanh Tử trở lại trong dòng lưu chuyển Luân Hồi. Vì vậy, giáo lý Phương Tiện thật đáng được tôn trọng.

b. Riêng nói rõ hai pháp môn Quyền, Thật trong giáo lý Đại

Thừa Ở trong Đại Thừa cũng có giáo lý Phương Tiện, gọi là Dị

Phương Tiện tức là Thắng Phương Tiện.

• Phương tiện thù thắng là dùng vui được vui

Có một số người, tuy không phải căn tánh Nhị Thừa chán ngán Sanh Tử nhưng cũng vào Đại Thừa nên còn chút ít chướng ngại. Do vậy, Phật nói phương tiện thù thắng, như Cõi Nước Tịnh Lạc, Sắc Thân Tịnh Lạc làm phương pháp hóa đạo. Đây chính là: "先 以 欲 鉤 牽, 後 令 入佛 智: Tiên dĩ dục câu khiên, hậu linh nhập Phật Trí: Trước dùng Dục móc nối, sau khiến cho vào Phật Trí", là pháp môn dĩ lạc đắc lạc.

o Quốc độ Tịnh Lạc.

Nếu, thật sự, vãng sanh được Quốc Độ Tịnh Lạc cũng không phải lo âu về việc thoái lui, đọa xuống trở lại; khi đã được Phật, Bồ Tát giáo hóa, hướng dẫn thì có thể phát Bồ Đề

Tâm rồi vào Phật Đạo.

o Sắc Thân Tịnh Lạc.

Nếu, thật sự, tu chứng được Sắc Thân Tịnh Lạc, cũng có thể nương vào sắc thân tịnh lạc thuộc cõi trời này để tu tập

Thắng Huệ sâu sắc.

• Dựa vào hai cửa Quyền, Thật rồi cùng vào Phật Đạo o Nói về Thật:

Lý do Phật ra đời là để giáo hóa Loài Người. Tuy bổn ý là ở Nhân Thừa rồi hướng về Phật Đạo (là con người thành Phật).

o Nói về Quyền:

Nhưng vì thương chúng sanh nên không thể không khéo léo thiết lập Phương Tiện.

• Hoặc vì căn tánh Chán Khổ mà nói dựa vào phương pháp tu hành của Thanh Văn rồi quay về giáo lý Đại Thừa. Những vị này, hầu hết, đều có Trí Huệ Tăng Thượng (lớn mạnh), chú trọng Tự Lực. • Hoặc vì căn cơ Dục Lạc mà nói dựa vào phương pháp tu hành của Thiên Thừa rồi quay về giáo lý Đại Thừa. Những vị này, hầu hết, đều có Tín Nguyện Tăng Thượng, chú trọng vào Tha Lực.

o Đức Như mở ra hai cánh cửa Quyền, Thật; với hai cánh cửa này mới có thể khiến cho tất cả chúng sanh trở về

Phật Đạo.

5.2.2. Giáo Thuyết Đại Thừa

5.2.2.1. Chủng Tánh Thành Phật 眾 生 有 佛 性, Chúng sanh hữu Phật Tánh, 理 性 亦 行 性. Lý Tánh diệc Hành Tánh.

初 以 習 成 性, Sơ dĩ Tập thành Tánh, 次 依 性 成 習; Thứ y Tánh thành Tập; 以 是 待 修 習, Dĩ thị đãi Tu Tập, 一 切 佛 皆 成. Nhất thiết Phật giai thành. Chúng sanh có Phật Tánh, Lý Tánh và Hành Tánh. Trước vì Tập thành Tánh, Kế nương Tánh thành Tập, Cho nên nhờ Tu Tập, Tất cả đều thành Phật. a. Phật Tánh là giáo lý quan trọng của Đại Thừa Tất cả chúng sanh có Tánh Phật là giáo lý quan trọng của Đại Thừa Phật Giáo, tất cả chúng sanh đều Thành Phật là Nguyên Lý Chính của Đạo Phật.

Phật Tánh là gì? Có thể có hai ý nghĩa:

• Thể Tánh của Phật

Một là Phật Tánh là Thể Tánh của Phật.

o Ví dụ trong mỏ đá vàng có Tánh Vàng.

"Như trong mỏ đá có Tính Vàng, trong mỏ đá trắng có Tính Bạc". Cũng vậy, chúng sanh tuy đang ở trong Sanh Tử mê mờ, sai lầm, nhưng không phải không có yếu tố Phật Tính. Như trong mỏ đá có Tính Vàng, cho nên luyện mới thành vàng. Nếu không có Tính Vàng thì luyện làm sao có Vàng. Đương nhiên, đây là giảng pháp theo cách thông thường; còn thời đại khoa học tiến bộ, có thể vật chất không thuộc vàng nhưng hóa hợp giống như vàng.

o Chúng sanh vốn có Tánh Phật.

Tánh Phật cũng nói như thế, chúng sanh vốn có Thể Tánh của Phật, hoặc nói là chúng sanh vốn có Đức Tính hơn hết của Như Lai, tướng đẹp, trang nghiệp, hoặc nói chúng sanh, xưa nay, là Phật; cho nên, tu hành sẽ thành Phật. Giáo lý Có Phật Tính này xác thực mà người bình thường dễ tin, hiểu và trở thành học phái rất thông dụng trong Phật Pháp.

• Tánh khả năng Thành Phật

Hai là Phật Tánh là Tánh có khả năng Thành Phật, cũng chính là nhân duyên để Thành Phật.

o Phân biệt hai loại Phật Tánh:

Nhưng đây là ý nghĩa sâu xa của Phật Tánh, có một số người không dễ Tin, Hiểu. Cuối cùng Tính Khả Năng Thành

Phật như thế nào?

Như trong kinh Pháp Hoa nói: "Chư Phật có hai điều đáng tôn kính, biết các Pháp luôn luôn Vô Tánh, Hạt Giống Phật từ

Duyên Khởi, cho nên nói NHẤT THỪA". Ở đây phương tiện có thể chia thành 2 loại Phật Tánh: Một là Lý Phật Tánh; Hai là Hành Phật Tánh (Phật Tánh là thuyết cũ ở Ấn Độ; ngày nay dựa vào Trung Quán Nghĩa Thuyết).

o Lý Phật Tánh:

Thế nào gọi là Lý Phật Tánh?

• Pháp Tánh Không chính là Lý Phật Tánh, cũng là ý nghĩa sâu xa của Phật Tánh.

• Định nghĩa:

Tất cả Pháp, từ xưa đến nay, Không Có Tự Tánh, cũng chính là Bổn Tánh Vắng Lặng.

Mọi pháp thường Vô Tánh (người xưa tách riêng Thường Tánh, Vô Tánh là cách giải thích phù hợp với Tam Đế); Mọi pháp Hoàn Toàn Rốt Ráo; Vô Tánh đây tức là KHÔNG; KHÔNG tức là Pháp Tánh Không Sanh Không Diệt; có thể gọi là PHẬT TÁNH (Tánh Hiểu Biết).

• Phân tích:

Bởi vì, nếu tất cả pháp có Tự Tánh mà không phải là TÁNH KHÔNG, như thế, phàm phu là thật có thì mãi mãi là phàm phu; tạp nhiễm là thật có thì mãi mãi là tạp nhiễm; đã trải qua Hiện Khởi (Có) thì không thể chuyển thành Không, không có Hiện Khởi (Vô) thì không thể chuyển thành Có. Như thế thì không thể Dứt (ngừng hay đoạn), không thể Tu cũng không thể Thành Phật (Như Trung Luận nói). • Chứng minh: May quá! Tất cả pháp là Không, Vô Tánh mới có thể chuyển dơ thành sạch, chuyển dở (Mê) thành giỏi (Ngộ), chuyển phàm thành Thánh. Pháp Không Tánh này chính là nguyên lý để phàm có thể thành Thánh, nhiễm có thể thành tịnh; cũng chính là nguyên lý để Thành Phật. Cho nên nói: 以 有 空 義 故, 一 切 法 得 成: Dễ hữu không nghĩa cố, nhất thiết pháp đắc thành: Bởi vì muôn pháp có Tánh Không, mới thành hiện tượng vô cùng sâm la. Đây là ý nghĩa sâu rộng của Không Tánh chính là Phật Tánh.

o Dựa vào Pháp Không Tánh này làm phương tiện để nói

Phật Tánh.

Pháp Không Tánh, tuy đồng thời, là Lý Tánh phổ biến để lập thành tất cả Pháp, nhưng Không Tánh có ý nghĩa siêu việt hơn là NGỘ rồi thành Thánh, là dựa vào rồi khởi lên Pháp Tánh thanh tịnh, là Nhân quan trọng đích thật để Thành Phật.

Không Tánh, tuy là biến hiện tất cả pháp, nhưng không tương ứng với Mê Vọng (ngu si, sai lầm) mà tương ứng với Vô Lậu Tịnh Đức (Bản chất trong sáng vượt thoát Sanh, Tử).

Vì thế, Tánh này dẫn đến phát sanh Tín, Giải thông thường;

phương tiện nói Pháp Tánh Không này là Như Lai Tạng, là Phật Tánh rồi nói là Đức Tướng, Trí Huệ của Như Lai vốn có… Pháp Tánh Không có vô số ý nghĩa (vị), đối với tất cả chúng sanh không khác nhau; cho nên, nói chúng sanh đều có thể Thành Phật.

• Thật hành theo Tánh Phật

Thế nào gọi là thật hành theo Tánh Phật?

o Định nghĩa:

Đây là dựa vào Nhân tố lý Tánh thành Phật để tu tập và phát Tâm.

o Ví dụ:

Như Duy Thức Học nói: Văn (Tư, Tu) huân tập (Xông ướp) dựa vào dòng chảy của Pháp Giới để Chủng Tử Phật trở thành.

Kinh Pháp Hoa nói: 佛 種 從 緣 起: Phật chủng tùng duyên khởi: Hạt giống Phật theo duyên mà phát khởi, cũng chính là nói: Dựa vào Tánh mà tu tập.