Chư Tôn Thiện Đức & Cư Sĩ Hữu Công Phật Giáo Thuận Hóa - Tập 1

Cư Sĩ Ưng Bình Thúc Giạ Thị (1877 – 1961) Pháp Danh : Nguyên An

Cư sĩ Ưng Bình Thúc Giạ Thị (1877 – 1961)

Pháp danh : Nguyên An

Ông sinh năm Đinh Sửu, 1877, tốt nghiệp trường Quốc học Huế, đỗ đầu kỳ thi ký lục năm 1904, đỗ Cử nhân Hán học năm Kỷ Dậu, 1909 (33 tuổi). Tham dự quan trường từ năm 1904.

Đến năm 1933 hồi hưu, thăng hàm Thượng thư. Cư sĩ là Hội viên danh dự của Hội Annam Phật học trung kỳ tại Huế. Sau đó, Ông có làm Hội trưởng hội Truyền bá Quốc-ngữ Trung kỳ năm 1939-1940, viện trưởng Viện Dân biểu Trung kỳ năm 1940-1945, thăng Hiệp Tá Đại Học Sĩ năm 1943 (67 tuổi ).

Là một nhà thơ cổ điển, có nhiều tác phẩm mang đậm tư tưởng Phật giáo như :

Khuyên Học Phật

Đường danh nẻo lợi ngó đông đông,

Chen chúc nhau chi đám bụi hồng.

Kìa bóng bạch câu qua chẳng lại,

Nọ tranh thương cẩu có rồi không ;

Dở cười dở khóc trên sân khấu,

Khi nở khi tàn mấy cụm bông.

Sao kiếp phù sinh cho khỏi lụy,

Quyển kinh câu kệ chớ nài công.

Năm 1934, 58 tuổi.

Một thi sĩ đã làm bài thơ tặng ông như sau :

Tuổi bảy mươi lăm, Phật ở đời,

Vui khi còn sống, điếu mà chơi .

Con dâng lễ cúng, hầu ban chuyện,

Bạn viết văn ai, đến chọc cười.

Xót mắt bụi trần, chưa nỡ nhắm,

Nóng lòng vận nước để chờ coi.

Hồng gia nguyên lão còn không mấy ,

Dưới đất văn chương nỏ thiếu người.

Trong khi ngọa bịnh, Ông vẫn thiết tha với bạn thơ, cho nên đã có bài “Bệnh trung ngâm”:

Lão phu đà vướng bệnh tương ty,

Mơ mộng khôn khuây bởi cớ gì ?

Đã biết nhà Nho theo chánh đạo

Thường mong cửa Phật đến qui y

Đường xa cậy có tin thanh điểu

Xuân muộn còn nghe tiếng tử qui

Duyên nợ văn chương tình hữu ái

Dễ gây thương nhớ bạn làng thi.

Các bạn làng thơ xa gần đều rất đổi băn khoăn: nào săn sóc thuốc thang, ân cần thăm hỏi, nào lập đàn tụng kinh niệm Phật để cầu an cho Ông.

Nhà ông ở Vĩ Dạ, có chùa Ba-la-mật do Hòa thựợng Viên Thành Trú trì cũng là người hồng phái thuộc phủ Định Viễn quận Vương, là người bạn thâm giao về thơ văn. Thời làm quan chưa có dịp quy y đầu Phật thì Hòa thượng Viên Thành đã viên tịch. Đến lúc đủ cơ duyên thì Ông đến Tổ đình Báo Quốc Quy y với Hòa thượng Trí Thủ là Pháp tử của Hòa thượng Viên Thành. Từ đó ông có Pháp danh là Nguyên An.

Nhà thơ Quì Ưu Nguyễn Đôn Dư họa lại bài xướng của cụ Ưng Bình Thúc Giạ Thị :

Mái tóc đài gương nặng tuyết ty

Phong sương dẫu nhuốm chửa can gì

Tâm hồn đau khổ nào ai biết

Dung mạo nhân từ thấy vẫn y

Mỏi gối còn đua tài thất bộ

Nhức đầu vẫn nhớ nguyện tam qui

Ơn Trời, ơn Phật phù trì Cụ

Khỏe cánh bền quai với bạn thi.

Khi bình phục, nhân được các thi hữu đặt tiệc rượu mừng, Tiên sinh có tạ lại bằng một bài thơ:

Nâng cao chén rượu của làng thi

Gây tấm yêu đương dạ kỉnh vì,

Đông đủ khéo vầy duyên hội ngộ,

Âu sầu đã ngớt bệnh tương ty;

Tai ương, Phật độ đà qua khỏi,

Phước lộc, trời cho nỏ thiếu chi.

Bi, hỷ tương quan tình bạn hữu,

Tiệc trà thân ái lão xin ghi.

Những bài thơ làm gần đây nhất, phần nhiều là để tỏ lòng mộ đạo:

Nguyện Tu

Cứ loanh quoanh mãi cuộc phiền ba

Tuổi tám mươi tư cũng đã già

Chưa mến quyển kinh và quyển kệ

Vì ham câu lý với câu ca

Nếu trò ổi lỗi không xem lại

Thì chuyện luân hồi khó hiểu qua

Chữ Phật trong lòng tôi có sẵn

Rồi đây tôi cũng áo cà sa.

Mùa hạ Canh tý 1960.

Tiếng Chuông Lòng (bài tuyệt bút)

Tiếng chuông lòng dội buổi tan sương

Đỉnh lễ qui y trước Phật đường

Soi tỏ tâm linh nhờ đuốc tuệ

Rưới tan tục lụy sẵn cành dương

Giữ niềm bác ái không sai chậy

Thời bệnh sân si khỏi vấn vương

Tôi cũng như ai phường đạo hữu

Mong vào cửa Phật đến Tây phương.

Mùa Thu Canh tý 1960.

Đầu mùa Thu năm Canh tý 1960, Tiên sinh bị bệnh kết thạch rất trầm trọng, phải vào bệnh viện Huế để mổ.

Từ đó bệnh Tiên sinh khi tăng khi giảm không chừng, rồi bỗng trở nên nguy kịch vào hồi trung tuần tháng hai âm lịch này. Tuy nhiên, Tiên sinh vẫn tỉnh táo vui vẻ, vẫn niềm nở hỏi han các thi hữu vào thăm viếng, vẫn ưng nghe cô Tôn Nữ Hỷ Khương hầu bên cạnh lần lần ngâm hết các bài thơ của ông: nhiều câu đã được Tiên

sinh mỉm cười mà khen thưởng. Chiều ngày 3-4-1961, con cháu được phép đưa Tiên sinh trở về Vỹ dạ, Khi nhìn thấy ngõ tre vàng nên thơ, chốn hưu đình ấm cúng, Tiên sinh rất đổi vui sướng và mỉm cười. Thế rồi thi hữu tới thăm phải ngâm thơ, đào nương tới thăm phải ca hát, Tiên sinh vỗ tay mà khen hay. Đến 2 giờ sáng ngày 4-4-1961, tức 19 tháng 2 năm Tân sửu, nhằm ngày vía Đức Quán Thế Âm, ông lặng lẽ nhắm mắt, trút hơi thở cuối cùng, để lại một mối tiếc thương vô hạn trong giới văn nhân thi sĩ Việt Nam .

Cư Sĩ Trương Xướng (1886 – 1962) Pháp Danh : Tâm Hòa

Cư sĩ Trương Xướng (1886 – 1962)

Pháp danh : Tâm Hòa

Cư sĩ Trương Xướng sinh ngày 10 – 10 – 1886 tại làng Vân Thê, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên.

Cư sĩ trước đây học Trường Y khoa Đông Dương tại Hà Nội, đổ Y khoa Bác sĩ và được bổ làm việc tại bệnh viện Trung ương Huế. Sau đó thuyên chuyển đi làm Giám đốc bệnh viện tỉnh Quảng Nam và kế đến là bệnh viện tỉnh Quảng Trị. Cuối cùng trở về bệnh viện Trung ương Huế cho đến ngày về hưu.

Cư sĩ có một trai và 3 gái. Con trưởng là Trương Đờn sinh ra Trương Vinh và Trương Quốc Thắng. Ba cô con gái là Trương Thị Bích Vân, Bích Thủy và Bích Chi. Hai chị em Bích Thủy và Bích Chi đều tham gia cách mạng cho đến ngày nghỉ hưu. Riêng cô Bích Vân lo phụng dưỡng Cha mẹ cho đến khi cha mẹ qua đời, sau đó xin xuất gia với Pháp hiệu Tịnh Giải.

Trong thời gian Cư sĩ làm công tác chuyên môn y học ở bệnh viện Huế, hai vợ chồng Cư sĩ đều quy y Tam Bảo. Cư sĩ quy y với

Hòa thượng Giác Tiên, có Pháp danh là Tâm Hòa, tự Chánh Nhân. Phu nhân của Cư sĩ là bà Nguyễn Thị Kim Đính, Quy y với Hòa thượng Huệ Minh, có Pháp danh Thanh Nguyên, tự Diệu Quả. Bà cùng với bà Diệu Không khi chưa xuất gia, cả hai đều là Phật tử nhiệt thành, tâm đạo cao quý, đã giúp đỡ Hội Phật học trong những ngày đầu thành lập và những năm sau đó. Điểm đặc biệt là trước khi mất, nhân mùa Vu Lan, bà đã tổ chức Trai tăng cúng dường cho Chư Tăng thì bà mất, ai cũng cho là bà có phước lớn vì khi mất trước đó không đau ốm gì.

Vào năm 1932, trước phong trào chấn hưng Phật giáo và được sự hưởng ứng ủng hộ của Đoan huy hồng Thái hậu Từ cung, Cư sĩ cùng một số bạn bè bà con quan chức trí thức như Cư sĩ Lê Đình Thám, Lê Thanh Cảnh, Lê Quang Thiết, Lê Quang Phước, Tôn Thất Quyền… cùng hợp tác lập “An Nam Phật học hội” tại tỉnh Thừa Thiên và bầu Bác sỹ Lê Đình Thám làm Hội trưởng dưới sự Chứng minh của Chư tôn Hòa thượng Thích Giác Tiên, Giác Nhiên, Tịnh Hạnh, Tịnh Khiết ở các chùa Trúc Lâm, Thuyền Tôn, Tường Vân…

Hàng tháng vào tối rằm và mồng một, Hội An Nam Phật học đều có tổ chức buổi thuyết giảng đạo lý tại chùa Từ Quang cho tất cả môn đồ Phật tử và những người mộ đạo muốn tìm hiểu đạo lý Phật giáo đến nghe.

Cư sĩ Trương Xướng là một trong những người đầu tiên cùng Bác sĩ Lê Đình Thám sáng lập Hội An Nam Phật học ở Huế. Là một vị Cư sĩ thuần thành, yêu đạo, đã tổ chức, chấn chỉnh Phật giáo để phát triển vững chắc cho đến ngày nay.

Suốt cuộc đời phụng sự xã hội, đạo pháp, Cư sĩ Tâm Hòa Trương Xướng đã mệnh chung vào ngày 7 tháng 2 năm 1962, hưởng thọ trên 70 tuổi. Mộ phần được an táng trong khuôn viên chùa Trúc Lâm, Huế.

Nữ Cư Sĩ Nguyễn Thị Ngọc Lan (1951 – 1963) Pháp Danh : Tâm Chánh – Thánh Tử Đạo

Nữ Cư sĩ Nguyễn Thị Ngọc Lan (1951 – 1963)

Pháp danh : Tâm Chánh – Thánh tử đạo

Trong thời kỳ Ngô Đình Diệm được Mỹ hậu thuẫn đưa về cầm quyền tại miền Nam Việt Nam thì chính sách gia đình trị và thiên vị Thiên Chúa giáo bộc lộ rõ nét. Các tôn giáo có trước Thiên Chúa giáo là mục đích tấn công của Ngô Đình Diệm. Từ năm 1954 đến 1963, Phật giáo là mục đích của chính sách kỳ thị đó. Khủng bố trắng, chụp mũ những người Phật tử trung kiên là Việt cộng. Chính sách kỳ thị rõ nét nhất là chụp mũ làm Việt cộng rồi bắt bớ, chôn sống, bắn giết rồi bỏ bao bố vứt xuống sông phi tang, ai không theo thì bắt giam, gán cho khẩu hiệu là thân Cộng, là Việt cộng v.v... Cao điểm là vụ triệt hạ cờ Phật giáo vào năm 1963.

Phật giáo đồ đã bị xúc phạm, thà chết chứ không chịu khuất phục trước bạo quyền. Tại chùa Từ Đàm Huế, đã nổ ra cuộc biểu tình phản đối chính sách kỳ thị đó. Tại buổi mitting có Tỉnh trưởng Thừa Thiên Nguyễn Văn Đẳng hứa sẽ cho phát thanh lại buổi

mitting này vào tối cùng ngày vào lúc 19 giờ. Phật tử Huế ai nấy đều mở đài để nghe tường thuật buổi mitting buổi sáng hôm đó.

Nhưng đúng 19 giờ không phát lại. Phật tử nóng lòng tự động kéo nhau đến đài phát thanh Huế để nghe ngóng tin tức. Bên trong đài phát thanh có các vị lãnh đạo đang chất vấn Ban Giám Đốc đài nhưng chưa được giải thích thì ngồi sân đài, các Phật tử kéo đến ngày càng đông , người đứng kẻ ngồi đang chờ đợi sự giải thích thì bất ngơ một đồn xe thiết giáp do thiếu tá Đặng Sỹ từ đường lộ đâm thẳng vào cổng đài vừa nổ súng vừa xịt nước, vừa ném lựu đạn cay, cứ thế cán thẳng vào đám đông đang hỗn loạn tìm cách né tránh. Vì người quá đông nên không chạy kịp và một số bị thương, bị họng súng xe tăng, xe bọc thép bắn chết, số khác bị cán chết. Trong số đó có các em Oanh vũ và Phật tử đang độ tuổi học sinh.

Phật tử nguyễn Thị Ngọc Lan “sinh năm 1951” Pháp danh Tâm Chánh là con của Phật tử Nguyễn Văn Hàm sinh năm 1922 ở làng Đại Áng, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, và mẹ là Phật tử Nguyễn Thị Lượng sinh năm 1922 tại Bích La Đông, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Gia đình Phật tử Nguyễn Thị Ngọc Lan có 10 anh em và Phật tử là con gái thứ 3 trong gia đình. Phật tử Ngọc Lan hy sinh đêm 8/5/1963 tại đài phát thanh Huế do xe Tăng của chế độ Ngô Đình Diệm xả súng bắn và cán chết ngay trước cổng đài phát thanh Huế lúc 8 giờ tối. Được Giáo hội Phật giáo Trung phần tấn phong Thánh tử đạo năm 1965. Trước năm 1963 gia đình ở tại số 31/4 đường Huyền Trân công Chúa nay ở tại 172 Điện Biên Phủ – Huế.

Nữ Cư Sĩ Huyền Tôn nữ Tuyết Hoa (1951 – 1963) Pháp Danh : Tâm Hồng – Thánh Tử Đạ

Nữ Cư sĩ Huyền Tôn nữ Tuyết Hoa (1951 – 1963)

Pháp danh : Tâm Hồng – Thánh tử đạo

Phật tử Huyền Tôn Nữ Thị Tuyết Hoa sinh năm 1951 , Pháp danh Tâm Tồng là con của Phật tử Bữu Bằng, sinh ngày 26/6/1924 tại quận Hương Trà, tỉnh Thưa Thiên. Mẹ là Phật tử là Trần Thị Dung sinh ngày 20/2/1927 tại Nam Phổ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên. Gia đình của Phật tử Tuyết Hoa có 10 anh em và Phật tử là con thứ 2 trong gia đình. Thánh tử đạo Huyền Tôn Nữ Thị Tuyết Hoa hy sinh đêm 8/5/1963 tại đài phát thanh Huế do xe Tăng của chế độ Ngô Đình Diệm xả súng bắn và cán chết. Giáo hội Phật giáo Trung phần tấn phong Thánh tử đạo năm 1965. Gia đình trước năm 1963 trú ở 132 đường Lam Sơn Huế, nay là ngỏ 292 Điện Biên Phủ, Phường Trường An, Huế.

Cư Sĩ Dương Văn Đạt (1950 – 1963) Pháp Danh : Tâm Thành – Thánh Tử Đạo

Cư sĩ Dương Văn Đạt (1950 – 1963)

Pháp danh : Tâm Thành – Thánh tử đạo

Thánh tử đạo Dương Viết Đạt, sinh năm 1950, Pháp danh Tâm Thành, thân phụ là Phật tử Dương Viết Tây và thân mẫu là Phật tử Nguyễn Thị Đâm. Trước năm 1963 ở tại 110 Chi Lăng Huế. Thánh tử đạo Dương Viết Đạt hy sinh đêm 8/5/1963 tại đài phát thanh Huế, do xe Tăng của chế độ Ngô Đình Diệm xả súng bắn và cán chết. Giáo hội Phật giáo Trung phần tấn phong Thánh tử đạo năm 1965.

Nữ Cư Sĩ Nguyễn Thị Yến (1943 – 1963) Pháp Danh : Tâm Thanh – Thánh Tử Đạo

Nữ Cư sĩ Nguyễn Thị Yến (1943 – 1963)

Pháp danh : Tâm Thanh – Thánh tử đạo

Thánh tử đạo Nguyễn Thị Yến sinh năm 1943, Pháp danh Tâm Thanh. Thân phụ là Phật tử Nguyễn Hường và thân mẫu là Phật tử Hồ Thị Hưng. Thánh tử đạo Nguyễn Thị Yến hy sinh đêm 8/5/1963, do xe Tăng của chế độ Ngô Đình Diệm xả súng bắn và cán chết. Giáo hội Phật giáo Trung phần tấn phong Thánh tử đạo năm 1965. Gia đình trước 1963 ở tại 67 Võ Tánh-Huế.

Cư Sĩ Đặng Văn Công (1950 – 1963) Pháp Danh : Tâm Đồng – Thánh Tử Đạo

Cư sĩ Đặng Văn Công (1950 – 1963)

Pháp danh : Tâm Đồng – Thánh tử đạo

Thánh tử đạo Đặng Văn Công sinh năm 1950 tại thành phố Huế , Pháp danh Tâm Đồng. Thân phụ là Đặng Văn Bí (Khuôn trưởng Khuôn hội Từ Đàm) sinh năm 1911 mất năm 2004 Pháp danh Nguyên Thông, thân mẫu là Phật tử Tôn Nữ Thị Cầm sinh năm Canh thân mất năm 1999, Pháp danh Nguyên Tu. Cả 2 ông bà đều sinh tại Thừa Thiên Huế. Gia đình có 10 người ,6 gái và 4 trai, Thánh tử đạo Đặng Văn Công là con thứ 7. Trước năm 1963 ở tại 121 Lam Sơn Huế. Hiện nay gia đình ở số 3/22 Điện Biên Phủ (tức Nam Giao) Huế. Thánh tử đạo Đặng Văn Công hy sinh đêm 8/5/1963 tại đài phát thanh Huế, do xe Tăng của chế độ Ngô Đình Diệm xả súng bắn và cán chết. Giáo hội Phật giáo Trung phần tấn phong Thánh tử đạo năm 1965.

Nữ Cư Sĩ Trần Thị Phước Trị (1946 – 1963) Pháp Danh : Tâm Thuận – Thánh Tử Đạo

Nữ Cư sĩ Trần Thị Phước Trị (1946 – 1963)

Pháp danh : Tâm Thuận – Thánh tử đạo

Thánh tử đạo Trần Thị Phước Trị sinh năm 1946, Pháp danh Tâm Thuận. Thân phụ là Phật tử Trần Văn Tấn và Thân mẫu là Phật tử Trần Thị Lộc. Trước năm 1963 gia đình ở tại 44 Phan Chu Trinh Huế.

Thánh tử đạo Trần Thị Phước Trị hy sinh đêm 8/5/1963 tại đài phát thanh Huế, do xe Tăng của chế độ Ngô Đình Diệm xả súng bắn và cán chết trước cổng vài đài phát thanh Huế lúc 8 giờ tối. Được Giáo hội Phật giáo Trung phần tấn phong Thánh tử đạo năm 1965.

Nữ Cư Sĩ Lê Thị Kim Anh (1948 – 1963) Pháp Danh : Tâm Hiển – Thánh Tử Đạo

Nữ Cư sĩ Lê Thị Kim Anh (1948 – 1963)

Pháp danh : Tâm Hiển – Thánh tử đạo

Thánh tử đạo Lê Thị Kim Anh sinh năm 1948 , Pháp danh Tâm Hiển. Thân phụ là Phật tử Lê Cảnh Thân và Thân mẫu là Phật tử Trần Thị Phụng. Trước năm 1963 nhà ở số 11 Nguyễn Huệ-Huế.

Thánh tử đạo Lê Thị Kim Anh hy sinh đêm 8/5/1963 tại đài phát thanh Huế, do xe Tăng của chế độ Ngô Đình Diệm xả súng bắn và cán chết trước cổng vài đài phát thanh Huế lúc 8 giờ tối, khi Nữ Cư sĩ cùng gia đình đứng đợi đẻ nghe phát lại buổi mitting tường thuật buổi lễ Phật đản vào sáng hôm đó như Chính quyền đã hứa thì thình lình bị xe tăng bắn và cán chết. Được Giáo hội Phật giáo Trung phần tấn phong Thánh tử đạo năm 1965.

Nữ Cư Sĩ Nguyễn Thị Phúc (1943 – 1963) Pháp Danh : Tâm Thọ – Thánh Tử Đạo

Nữ Cư sĩ Nguyễn Thị Phúc (1943 – 1963)

Pháp danh : Tâm Thọ – Thánh tử đạo

Thánh tử đạo Nguyễn Thị Phước sinh năm 1943 , Pháp danh Tâm Thọ. Thân mẫu là Phật tử Nguyễn Thị Võ.Trước năm 1963 ở tại 63 Trần Hưng Đaọ-Huế

Thánh tử đạo Nguyễn Thị Phước hy sinh đêm 8/5/1963 tại đài phát thanh Huế, do xe Tăng của chế độ Ngô Đình Diệm xả súng bắn và cán chết trước cổng vài đài phát thanh Huế khi Nữ Cư sĩ cùng gia đình đang đứng đợi để nghe lại buổi Mitting sáng hôm đó do Giáo hội tổ chức, thì bất ngờ vào lúc 8 giờ tối thì bị bắn. Được Giáo hội Phật giáo Trung phần tấn phong Thánh tử đạo năm 1965.

Cư Sĩ Nguyễn Tăng Chắc (1908 – 1963) Pháp Danh : Tâm An - Thánh Tử Đạo

Cư sĩ Nguyễn Tăng Chắc (1908 – 1963)

Pháp danh : Tâm An - Thánh tử đạo

Cư sĩ nguyễn Tăng Chắc sinh năm 1908, Chánh quán ở làng Kế Môn, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên. Sinh quán ở Dương Hòa, Dương Xuân hạ, xã Thủy Xuân, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên. Cư sĩ từ nhỏ đã đến chùa Tường Vân do Hòa thượng Tịnh Khiết làm Trú trì để tụng kinh niệm Phật và sinh hoạt Phật sự tại chùa này.

Ngày 16 tháng 3 năm 1958 Cư sĩ đã đảm trách vụ Phó Khuôn trưởng, rồi Khuôn trưởng năm 1960.

Năm 1963, vụ đấu tranh chống bạo quyền Ngô Đình Diệm đàn áp Phật giáo.

Vào chiều ngày 5 tháng 6 âm lịch, mật vụ của chính quyền Ngô Đình Diệm đi lột băn-đờ-rôn tại chùa Quảng Tế, hiện do Hòa thượng Chơn Hương làm Trú trì, nhưng Cư sĩ đã quyết liệt ngăn chặn và phản đối.

Tối hôm đó có lịnh thiết quân luật và dân chúng không được ra đường.

Cũng trong đêm này, bọn tay sai của Diệm – Nhu đột nhập vô chùa Thiên Hùng lột hết Băn-đờ-rôn xuống, nhưng Cư sĩ vẫn cãi lệnh và trèo lên để treo lại thì bị bọn lính và mật vụ của Diệm bắn chết vào ngày 5 tháng 6 năm 1963, lúc 1 giờ sáng.

Để tưởng niệm công lao bảo vệ đạo pháp của Cư sĩ, Giáo hội đã quyết định tấn phong Cư sĩ vào hàng Thánh tử đạo của Phật giáo.

Cư Sĩ Hồng Thuyết (1901 – 1963) Pháp Danh: Hồng Lý – Thánh Tử Đạo

Cư sĩ Hồng Thuyết (1901 – 1963)

Pháp danh Hồng Lý – Thánh Tử Đạo

Cư sĩ Hồng Thuyết, Pháp danh Hồng Lý, thọ Bồ-tát giới, sinh năm Nhâm Dần (1901) tại làng Vinh Hòa, xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên.

Năm 1930, gia đình Cư sĩ lên Huế lập nghiệp. Cư sĩ đã tham gia Hội An Nam Phật học, là người đã có công thành lập và xây dựng khuôn hội Phật pháo Phú Bình. Sau đó làm Gia trưởng Gia đình Phật tử. Hương Từ rồi Khuôn trưởng Phú Bình.

Mùa Phật Đần 2507 (1963) chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam Việt Nam đã kỳ thị tôn giáo. Chúng bắt triệt hạ cờ Phật giáo trong ngày lễ Phật Đản. Chúng đàn áp, bắt bớ, khủng bố các chùa chiền, Tăng Ni, Phật tử.

Cuộc đấu tranh đòi bình đẳng tôn giáo của Phật giáo đã bắt đầu phát khởi.

Trong buổi Đại lễ Phật đản 2507 chùa Từ Đàm sáng Rằm

tháng tư (8 - 5 - 1963) Thượng tọa Trí Quang - Hội trưởng Hội Phật giáo miền Trung giải thích ý nghĩa các biểu ngữ :"Phật giáo đồ chỉ ủng hộ chính sách bình đẳng tôn giáo" , "Phật giáo đồ nhất trí bảo vệ Chánh pháp dầu phải hy sinh "; "Cờ Phật giáo Quốc tế không thể bị triệt hạ" ; "Phật giáo Việt Nam bất diệt” . . .

Sau đó Cư sĩ Hồng Thuyết, đại diện cho hàng cư sĩ Phật tử ở Huế đã xin lên phát biểu, tỏ bày nguyện vọng. Tất cả đã được ghi băng để Phát thanh vào đêm Rằm tháng tư tại Đài phát thanh Huế theo như chương trình của Giáo hội đã gởi cho chính quyền.

Đêm 15 - 4 Quý Mão, đông đủ Phật tử đã tập trung về Đài phát thanh Huế (tại đầu cầu Trường Tiền) để nghe chương trình phát thanh lễ Phật Đản. Nhưng chính quyền Diệm cho thiếu tá Đặng Sĩ chỉ huy đã đàn áp và 8 phật tử đã bị xe tăng cán chết, nhiều người khác bị thương.

Phong trào đấu tranh của Phật giáo bùng lên mạnh mẽ. Ngày 1 1 - 6 -1963) , tại Sài gòn Hòa thượng Thích Quảng Đức đã tự thiêu để cảnh tỉnh chính quyền Ngô Đình Diệm.

Đêm 16 - 8 - 1963, tại Huế, Thượng tọa Thiện Huệ (Thích Tiêu Diêu) cũng đã tự thiêu ở chùa Từ Đàm để phản đối chính quyền Ngô Đình Diệm đã không chấp thuận thỉnh nguyện thư của Giáo hội mà trái lại còn gia tăng sự đàn áp và khủng bố.

Cư sĩ Hồng Thuyết đã viết thư xin Giáo hội Phật giáo cho tự mổ bụng trước tỉnh đường Thừa Thiên để đấu tranh nhưng Giáo hội không cho phép làm việc đó. Cư sĩ lại viết một lá thư khác xin được tự thiêu. Giáo hội đã chấp thuận nhưng yêu cầu phải đợi lễ tang Thượng tọa Tiêu Diêu xong.

Ngày 20 - 8 - 1963 , chùa Từ Đàm bị tấn công, Cư sĩ Hồng Thuyết bị bắt, chúng đã tra tấn dã man mấy hôm rồi thả về.

Đêm 31- 8 - 1963 (13 - 7 – Quý Mão) sau khi đi thăm một số Đạo hữu ở vùng Bao Vinh trở về, Cư sĩ đã mất tích. Sáng hôm sau, gia đình đi tìm thì đã thấy xác của Cư sĩ bị vất xuống dòng sông, trước Niệm Phật đường Phú Bình, trong tư thế nổi thẳng đứng. Dấu vết đỏ ở cổ chứng tỏ Cư sĩ đã bị bóp cổ trước khi thả xuống sông.

Căn cứ vào những thư từ Cư sĩ đã gửi lên Giáo hội Phật giáo như xin "vị pháp xả thân”, Cư sĩ Hồng Thuyết đã được Giáo hội Phật giáo công nhận là Thánh Tử Đạo Việt Nam.

Mộ phần của Cư sĩ được an táng tại quê là làng Vinh Hòa, xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, tính Thừa Thiên. Hương linh Cư sĩ được thờ tại nhà ở số 05 Huỳnh Thúc Kháng, Phú Bình, Thành phố Huế.

Sách Tham Khảo

SÁCH THAM KHẢO

* Tạp chí Viên Âm – Huế (1937)

* Lịch sử Phật giáo xứ Huế – Thích hải Ấn – Hà Xuân Liên, Nxb Tp.HCM, 2005

* Danh Tăng Việt Nam tập I (1995), II (2002), TT.Đồng Bổn Chủ biên, Nxb Tp.HCM và Tôn giáo.

* Hành trạng chư Thiền đức xứ Quảng của Thích Như Tịnh. Nxb Tôn Gíao - 2008.

* Tưởng niệm Ôn Mật Hiển, TĐHN xuất bản 2008

* Lược sử Phật giáo Đà Nẵng, Nguyên Lam Châu Tuệ Định, Nxb Tôn Gíao 2008

* Lược sử những ngôi chùa tỉnh Lâm Đồng, Thích Không Trí biên soạn, Nxb Tôn Gíao, 2008

* Kỷ yếu tưởng niệm Hòa thượng Thích Tâm Thông, Nxb Tôn gíao

* Kỷ yếu tưởng niệm Hòa thượng Thích Từ Mãn, Nxb Đông Phương, 2008

* Tạp chí Văn hố Phật giáo

* Tập văn Ban Văn hố Trung ương

* Tạp chí Liên Hoa

* Tuần báo Giác Ngộ

* Kỷ yếu Hồ thượng Thích Trí Thủ – Văn phòng TWGH soạn 1993

* Kỷ yếu tang lễ Đức đệ nhị Tăng Thống – 1979 môn đồ phụng soạn.

* Việt Nam Phật giáo sử luận, Nguyễn Lang, 3 tập

* Việt Nam Phật giáo sử lược, Mật Thể

* Phật giáo Việt Nam, Lê Mạnh Thát

* Tưởng Niệm Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu

* Kỷ yếu tang lễ Sư bà Diệu Không

* Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Thích Thanh Trí

* Về Cội, Tu viện Quảng Hương Già Lam, 2009

* Thuỷ Nguyệt Tùng Sao, Hòa thượng Chánh Thống, Lê Mạnh Thát dịch

* Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Thích Đôn Hậu, Môn đồ soạn.

* Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Đổng Minh, Môn đồ phụng soạn

* Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Trí Nghiêm, Môn đồ phụng soạn

* Ôn Mật Hiển, Tín Nghĩa phụng soạn

* Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Mật Nguyện, Môn đồ phụng soạn

* Kỷ yếu đức Tăng thống Thích Tịnh Khiết, Môn đồ phụng soạn

* Kỷ yếu tang lễ Hòa thượng Quang Thể, Môn đồ phụng soạn

* Kỷ yếu tang lễ Ni trưởng Trí Hải, Môn đồ phụng soạn

* Kỷ yếu tưởng niệm 20 năm cố ni trưởng Thích nữ Thể Yến – NXB Tổng hợp, TP.HCM 2009

* Tang lễ cố Hòa thượng Thích Chơn Hiền, 2001

* Phật giáo Việt Nam tạp chí số 136 Mỹ quốc

* Lược sử Ni giới Bắc tông Việt Nam, Nxb TP.HCM, 2001

* Kỷ yếu Ni trưởng Như Thanh, 2000 Cty in - LĐXH

* Kỳ yếu Hòa thượng Thích Giác Ngộ - Môn đò pháp quyến 2010

* Tuyển dịch thơ đời Lý Trần - Hoàng Giáp Đinh Văn Chấp. Nxb Lao động 2010

* Nguyễn Phúc Tộc Thế Phả. Nxb Thuận Hóa 1995

* Tản mạn Phú Xuân - Trần Đình Sơn - Hoàng Anh. Nxb Trả 2001

Hòa Thượng Phước Hậu (1866 - 1949) Chùa Báo Quốc – Huế