Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Hoa Nghiêm
Đại Tập 39 · Bộ Hoa Nghiêm IV · Số 279 (Q.46–80) & Số 280–285
- Dịch giả
- Thích Tịnh Hạnh
- Thông tin
- Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (tt) Quyển 65, Phẩm 39: Nhập Pháp Giới (Phần 6)
KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT
HOA NGHIÊM
QUYỂN 65
Phẩm 39: NHẬP PHÁP GIỚI (Phần 6)
Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài đối với Thiện tri thức sinh tâm rất tôn trọng, sinh sự hiểu rộng lớn thanh tịnh, thường nhớ Đại thừa, chuyên cầu trí Phật, nguyện thấy chư Phật, quán cảnh giới pháp, trí không chướng ngại thường hiện tiền, quyết định biết rõ thật tế của các pháp, cõi thường trụ, cõi sát-na nơi ba đời, cõi hư không, cõi vô nhị, cõi tất cả pháp không phân biệt, cõi tất cả nghĩa không chướng ngại, cõi tất cả kiếp không hoại mất, cõi tất cả Như Lai không giới hạn, đối với tất cả Phật tâm không phân biệt, phá những lưới tưởng, lìa những chấp trước, chẳng chấp giữ về chúng hội đạo tràng của chư Phật, cũng chẳng chấp giữ nơi cõi nước thanh tịnh của chư Phật, biết các chúng sinh đều không có ngã, biết tất cả tiếng thảy đều như vang, biết tất cả sắc thảy đều như bóng.
Thiện Tài đi dần về phương Nam, đến thành Sư tử phấn tấn, tìm Đồng nữ Từ Hạnh. Nghe nói đồng nữ là con gái của vua Sư Tử Tràng, có năm trăm đồng nữ hầu hạ, ở điện Tạng Tỳ-lô-giá-na, ngồi trên tòa Long thắng chiên-đàn túc kim tuyến võng Thiên y, thuyết giảng pháp diệu.
Thiện Tài đến cửa vương cung, xin gặp đồng nữ, thấy vô lượng đại chúng đi vào cung bèn hỏi:
–Hôm nay quý vị đi đây vậy? Đại chúng đáp:
–Chúng tôi muốn đến nghe Đồng nữ Từ Hạnh thuyết giảng pháp diệu.
Thiện Tài nghĩ, cửa vương cung này không có ai ngăn cản. Ta cũng nên vào. Thiện Tài đi vào vương cung, thấy điện Tạng Tỳ-lô-giá-na, đất bằng pha lê, cột bằng lưu ly, vách bằng kim cang, tường vách bằng vàng Diêm-phù-đàn, trăm ngàn ánh sáng làm cửa nẻo, trang nghiêm với vô số báu ma-ni. Gương ma-ni báu tạng trang nghiêm giáp vòng, dùng báu ma-ni tối thượng ở thế gian để trang sức. Vô số lưới báu giăng che phía trên. Trăm ngàn linh vàng vang tiếng vi diệu. Có vô số đồ trang sức báu chẳng thể nghĩ bàn như thế.
Đồng nữ Từ Hạnh da màu huỳnh kim, mắt tím biếc, tóc xanh biếc, dùng phạm âm để thuyết pháp.
Đồng tử Thiện Tài thấy xong, đảnh lễ nơi chân Đồng nữ Từ Hạnh, đi quanh theo phía bên
phải vô số vòng, chắp tay cung kính, thưa:
–Bạch Thánh giả! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề nhưng chưa biết Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát? Tôi nghe Thánh giả khéo dạy bảo, xin vì tôi mà giảng giải.
Khi ấy, Đồng nữ Từ Hạnh bảo Thiện Tài:
–Này thiện nam! Ông nên quán sát cung điện trang nghiêm của ta đây.
Thiện Tài vâng lời đảnh lễ, quán sát khắp cung điện, thấy trong mỗi vách, mỗi cột, mỗi gương, mỗi tướng, mỗi hình, mỗi báu ma-ni, mỗi trang nghiêm, mỗi linh vàng, mỗi cây báu, mỗi hình tượng báu, mỗi chuỗi báu đều hiện tất cả Đức Như Lai trong pháp giới, từ lúc mới phát tâm tu hạnh Bồ-tát, thành tựu đầy đủ các đại nguyện, đầy đủ công đức, thành Đẳng chánh giác, chuyển diệu pháp luân, cho đến thị hiện nhập Niết-bàn, tất cả ảnh tượng như vậy đều hiện rõ cả. Như nơi nước trong, thấy hình bóng hư không, nhật nguyệt tinh tú. Đây là do diệu lực nơi thiện căn trong đời quá khứ của Đồng nữ Từ Hạnh.
Thiện Tài ghi nhớ những tướng chư Phật đã được thấy, đứng chắp tay chiêm ngưỡng đồng nữ.
Bấy giờ, đồng nữ bảo Thiện Tài:
–Này thiện nam! Đây là môn Bát-nhã ba-la-mật phổ trang nghiêm. Ta ở chỗ ba mươi sáu hằng hà sa chư Phật cầu được pháp
này. Chư Phật Như Lai đều dùng các môn khác nhau làm cho ta nhập môn Bát-nhã ba-la-mật phổ trang nghiêm này. Pháp của một Đức Phật diễn nói, chư Phật khác chẳng nói lập lại. Thiện Tài thưa:
–Bạch Thánh giả! Cảnh giới của môn Bát-nhã ba-la-mật phổ trang nghiêm này như thế nào? Từ Hạnh nói:
–Này thiện nam! Ta nhập môn Bát-nhã ba-la-mật phổ trang nghiêm này, tùy thuận hướng tư duy quán sát ghi nhớ, phân biệt liền được Đà-la-ni phổ môn, trăm vạn vô số môn Đà-la-ni đều hiện tiền. Đó là môn Đà-la-ni cõi Phật, môn Đà-la-ni Phật, môn Đà-la-ni pháp, môn Đà-la-ni chúng sinh, môn Đà-la-ni quá khứ, môn Đà-la-ni vị lai, môn Đà-la-ni hiện tại, môn Đà-la-ni thường trụ tế, môn Đà-la-ni phước đức, môn Đà-la-ni phước đức trợ đạo cụ, môn Đà-la-ni trí tuệ, môn Đà-la-ni trí tuệ trợ đạo cụ, môn Đà-la-ni chư nguyện, môn Đà-la-ni phân biệt chư nguyện, môn Đà-la-ni tập chư hạnh, môn Đà-la-ni hạnh thanh tịnh, môn Đà-la-ni hạnh viên mãn, môn Đà-la-ni nghiệp, môn Đà-la-ni nghiệp bất thất hoại, môn Đà-la-ni nghiệp lưu chú, môn Đà-la-ni nghiệp tạo tác, môn Đà-la-ni xả ly nghiệp ác, môn Đà-la-ni tu tập chánh nghiệp, môn Đà-la-ni nghiệp tự tại, môn Đà-la-ni thiện hạnh, môn Đà-la-ni Tam-muội, môn Đà-la-ni Tam-muội tùy thuận, môn Đà-la-ni Tam-muội quán sát, môn Đà-la-ni Tam-muội cảnh giới, môn Đà-la-ni từ Tam-muội khởi, môn Đà-la-ni thần thông, môn Đà-la-ni biển tâm, môn Đà-la-ni chủng chủng tâm, môn Đà-la-ni trực tâm, môn Đà-la-ni soi chiếu trù lâm tâm, môn Đà-la-ni điều tâm thanh tịnh, môn Đà-la-ni biết chúng sinh từ đâu sinh, môn Đà-la-ni biết chúng sinh vơi phiền não hiện hành, môn Đà-la-ni biết tập khí của chúng sinh, môn Đà-la-ni biết phương tiện nơi phiền não, môn Đà-la-ni biết sự hiểu biết của chúng sinh, môn Đà-la-ni biết hạnh của chúng sinh, môn Đà-la-ni biết hành chẳng đồng của chúng sinh, môn Đà-la-ni biết bản tánh của chúng sinh, môn Đà-la-ni biết sự ưa thích của chúng sinh, môn Đà-la-ni biết tưởng của chúng sinh, môn Đà-la-ni thấy khắp mười phương, môn Đà-la-ni thuyết pháp, môn Đà-la-ni đại bi, môn Đà-la-ni đại từ, môn Đà-la-ni
tịch tĩnh, môn Đà-la-ni nêu nẻo ngôn ngữ, môn Đà-la-ni nêu phương tiện phi phương tiện, môn Đà-la-ni tùy thuận, môn Đà-la-ni sai biệt, môn Đà-la-ni phổ nhập, môn Đà-la-ni ngằn mé vô ngại, môn Đà-la-ni phổ biến, môn Đà-la-ni Phật pháp, môn Đà-la-ni pháp Bồ-tát, môn Đà-la-ni pháp Thanh văn, môn Đà-la-ni pháp Độc giác, môn Đà-la-ni pháp thế gian, môn Đà-la-ni thế giới thành, môn Đà-la-ni thế giới hoại, môn Đà-la-ni thế giới trụ, môn Đà-la-ni thế giới thanh tịnh, môn Đà-la-ni thế giới cấu uế, môn Đà-la-ni nơi thế giới cấu uế hiện thanh tịnh, môn Đà-la-ni nơi thế giới thanh tịnh hiện cấu uế, môn Đà-la-ni thế giới thuần cấu, môn Đà-la-ni thế giới thuần tịnh, môn Đà-la-ni thế giới bằng phẳng, môn Đà-la-ni thế giới không bằng, môn Đà-la-ni thế giới úp, môn Đà-la-ni thế giới như lưới Đế Thích, môn Đà-la-ni thế giới chuyển, môn Đà-la-ni biết nương nơi tưởng mà an trụ, môn Đà-la-ni tế vào thô, môn Đà-la-ni thô vào tế, môn Đà-la-ni thấy chư Phật, môn Đà-la-ni phân biệt thân Phật, môn Đà-la-ni lưới ánh sáng Phật trang nghiêm, môn Đà-la-ni âm thanh viên mãn của Phật, môn Đà-la-ni pháp luân của Phật, môn Đà-la-ni thành tựu pháp luân của Phật, môn Đà-la-ni pháp luân của Phật sai biệt, môn Đà-la-ni pháp luân của Phật không sai biệt, môn Đà-la-ni giải thích pháp luân của Phật, môn Đà-la-ni chuyển pháp luân của Phật, môn Đà-la-ni có thể làm Phật sự, môn Đà-la-ni phân biệt chúng hội của Phật, môn Đà-la-ni nhập biển chúng hội của Phật, môn Đà-la-ni Phật lực chiếu khắp, môn Đà-la-ni Tam-muội chư Phật, môn Đà-la-ni Tam-muội của chư Phật, môn Đà-la-ni Tam-muội diệu dụng tự tại của chư Phật, môn Đà-la-ni chư Phật an trụ, môn Đà-la-ni chư Phật hành trì, môn Đà-la-ni chư Phật biến hóa, môn Đà-la-ni chư Phật biết tâm hành của chúng sinh, môn Đà-la-ni chư Phật thần thông biến hiện, môn Đà-la-ni ở cung trời Đâu-suất, cho đến thị hiện nhập Niết-bàn, môn Đà-la-ni tạo lợi ích cho vô lượng chúng sinh, môn Đà-la-ni nhập pháp sâu xa, môn Đà-la-ni nhập pháp vi diệu, môn Đà-la-ni tâm Bồ-đề, môn Đà-la-ni phát khởi tâm Bồ-đề, môn Đà-la-ni trợ tâm Bồ-đề, môn Đà-la-ni nêu chư nguyện, môn Đà-la-ni nêu chư hạnh, môn Đà-la-ni thần thông, môn Đà-la-ni xuất ly, môn Đà-la-ni Tổng trì thanh tịnh, môn Đà-la-ni trí
luân thanh tịnh, môn Đà-la-ni trí tuệ thanh tịnh, môn Đà-la-ni Bồ-đề vô lượng, môn Đà-la-ni tự tâm thanh tịnh.
Này thiện nam! Ta chỉ biết mỗi môn Bát-nhã ba-la-mật phổ trang nghiêm này. Còn như chư Đại Bồ-tát tâm lượng rộng lớn ngang bằng cõi hư không, nhập vào pháp giới, phước đức được thành tựu đầy đủ, an trụ pháp xuất thế, xa hạnh thế gian, trí nhãn trong sáng xem khắp pháp giới, tuệ tâm rộng lớn như hư không, thấy rõ hết tất cả cảnh giới, được bậc tạng vô ngại đại Quang Minh, khéo hay phân biệt tất cả nghĩa pháp, làm việc thế gian mà chẳng nhiễm thế pháp, có thể làm lợi ích cho thế gian, chẳng bị thế gian làm tổn hại, làm chỗ nương tựa cho khắp tất cả thế gian, biết tâm hành của tất cả chúng sinh, tùy chỗ thích ứng mà vì họ thuyết pháp, trong tất cả thời gian hằng được tự tại, thì ta làm sao biết hết, nói hết được hạnh công đức đó.
Này thiện nam! Phương Nam của xứ này có một nước tên là Tam nhãn, xứ ấy có Tỳ-kheo tên là Thiện Kiến. Ông đến đó hỏi Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân của Đồng nữ Từ Hạnh, đi quanh theo phía bên phải vô số vòng, luyến mộ chiêm ngưỡng, rồi từ tạ ra đi.
Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài suy gẫm về hạnh an trụ của Bồ-tát rất sâu, pháp được chứng đắc của Bồ-tát rất sâu, chỗ nhập của Bồ-tát rất sâu, suy gẫm về trí vi tế của chúng sinh rất sâu, suy gẫm về thế gian nương nơi tưởng mà trụ rất sâu, suy gẫm về việc làm của chúng sinh rất sâu, suy gẫm về tâm trôi chảy của chúng sinh rất sâu, suy gẫm về chúng sinh như bóng sáng rất sâu, suy gẫm về danh hiệu của chúng sinh rất sâu, suy gẫm về ngôn thuyết của chúng sinh rất sâu, suy gẫm về pháp giới trang nghiêm rất sâu, suy gẫm về sự gieo trồng nghiệp hạnh rất sâu, suy gẫm về hành nghiệp trang sức nơi thế gian rất sâu.
Đồng tử Thiện Tài đi dần về phương Nam, đến nước Tam nhãn tìm Tỳ-kheo Thiện Kiến khắp nơi, từ thành ấp, thôn xóm thị tứ cho đến núi non hang động, thấy Tỳ-kheo ấy đang đi kinh hành trong rừng, dáng vẻ trẻ trung đẹp đẽ, oai nghiêm dễ mến, tóc xanh biếc
xoáy về bên phải không rối, đỉnh đầu có nhục kế, da màu huỳnh kim, cổ có ba ngấn, trán rộng bằng phẳng, mắt dài rộng như hoa sen xanh, môi miệng đỏ sạch như trái tần-bà, ngực có chữ “vạn”, bảy chỗ đầy đặn, cánh tay thon dài, ngón có màng lưới, trong bàn tay bàn chân có xoáy kim cang, thân đẹp lạ như trời Tịnh cư, trên dưới ngay thẳng như cây ni-câu-đà, những tướng tốt và vẻ đẹp đều viên mãn cả, nghiêm sức như núi Tuyết, mắt nhìn chẳng nháy, ánh sáng bao quanh một tầm, trí tuệ quảng bác như biển lớn, đối với các cảnh giới tâm không tán động, hoặc hôn trầm hoặc trạo cử, hoặc trí hoặc phi trí, tất cả động chuyển hý luận đều trừ hết, được cảnh giới bình đẳng của Phật, tâm đại bi giáo hóa chúng sinh không xao lãng, vì muốn tạo lợi lạc cho tất cả chúng sinh, vì muốn khai thị pháp nhãn của Như Lai, vì noi theo đường của Như Lai đi, chẳng chậm chẳng mau, đi kinh hành vững chắc. Vô lượng Thiên, Long, tám Bộ cùng Nhân phi nhân vây quanh sau trước.
Thần Chủ về Phương theo phương hồi chuyển dẫn đường ở trước.
Thần Túc Hành cầm hoa sen báu đỡ chân Tỳ-kheo.
Thần Vô Tận Quang phóng quang xua trừ tăm tối.
Thần rừng Diêm-phù Tràng rải những hoa đẹp.
Thần đất Bất Động Tạng hiện những kho tàng báu.
Thần Hư Không Phổ Quang Minh trang nghiêm khắp hư không.
Thần biển Thành Tựu Đức mưa báu ma-ni.
Thần Tu-di Sơn Vô Cấu Tạng cung kính đảnh lễ, cúi mình chắp tay.
Thần gió Vô Ngại Lực rải hoa thơm đẹp.
Thần chủ về đêm Xuân Hòa trang nghiêm nơi thân, cả mình mọp xuống đất.
Thần chủ về ngày Thường Giác cầm cờ ma-ni chiếu khắp các phương, trụ giữa hư không, phóng ra ánh sáng lớn.
Đồng tử Thiện Tài đến chỗ Tỳ-kheo Thiện Kiến đảnh lễ, chắp tay cúi mình thưa:
–Bạch Thánh giả! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề, cầu hạnh
Bồ-tát. Tôi nghe Thánh giả có thể khéo khai thị những đạo Bồ-tát. Xin vì tôi mà dạy: làm thế nào học hạnh Bồ-tát? Làm thế nào tu đạo Bồ-tát?
Tỳ-kheo Thiện Kiến nói:
–Này thiện nam! Ta tuổi còn trẻ, xuất gia lại chưa được lâu. Trong đời này, ta tịnh tu phạm hạnh ở chỗ ba mươi sáu hằng hà sa Đức Phật. Hoặc có chỗ Đức Phật, ta tu phạm hạnh một ngày một đêm. Hoặc có chỗ Đức Phật, ta tu phạm hạnh bảy ngày bảy đêm. Hoặc có chỗ Đức Phật, ta tu phạm hạnh nửa tháng hoặc một tháng, một năm, trăm năm, muôn năm, ức năm, triệu năm, cho đến vô số năm. Hoặc có chỗ tu một tiểu kiếp, hoặc nửa đại kiếp, hoặc một đại kiếp, trăm đại kiếp, cho đến vô số đại kiếp, nghe pháp diệu và thọ hành giáo pháp, trang nghiêm thệ nguyện, nhập chỗ chứng đắc, tịnh tu các hạnh, đầy đủ sáu môn biển Ba-la-mật.
Cũng thấy chư Phật đó thành đạo thuyết pháp, mỗi mỗi sai biệt, không lẫn lộn, trụ trì di giáo đến diệt tận.
Cũng biết chư Phật đó trước kia phát nguyện, dùng nguyện lực của Tam-muội làm trang nghiêm tất cả cõi Phật, dùng sức nơi Tam-muội nhập tất cả hạnh mà tịnh tu tất cả hạnh Bồ-tát, dùng sức Phổ Hiền thừa lực xuất ly mà làm thanh tịnh tất cả Ba-la-mật của Phật.
Lại, này thiện nam! Lúc ta kinh hành, trong một niệm, tất cả mười phương đều hiện tiền, vì trí tuệ thanh tịnh. Trong một niệm, tất cả thế giới đều hiện tiền vì đi qua vô số thế giới. Trong một niệm, vô số cõi Phật thảy đều làm nghiêm tịnh, vì thành tựu sức của đại nguyện. Trong một niệm, vô số hạnh sai biệt của chúng sinh thảy đều hiện tiền, vì đầy đủ mười Trí lực. Trong một niệm, vô số thân Phật thanh tịnh đều hiện tiền, vì thành tựu sức hạnh nguyện của Phổ Hiền. Trong một niệm, cung kính cúng dường chư Như Lai nhiều như số vi trần của vô số cõi Phật, vì thành tựu tâm dịu dàng theo nguyện lực cúng dường Như Lai. Trong một niệm, lãnh thọ vô số pháp của Như Lai, vì chứng đắc vô số pháp sai biệt, trụ trì lực Đà-la-ni pháp luân. Trong một niệm, vô số biển hạnh của Bồ- tát thảy đều hiện tiền, vì được nguyện lực có thể làm thanh tịnh tất cả hạnh, như lưới nhân-đà-la. Trong một niệm, vô số biển Tam-muội thảy đều hiện
tiền, vì được nguyện lực nơi một môn Tam-muội nhập tất cả môn Tam-muội đều khiến thanh tịnh. Trong một niệm, vô số các biển căn đều hiện tiền, vì được nguyện lực biết rõ giới hạn của các căn, ở trong một căn thấy tất cả căn. Trong một niệm, số thời gian nhiều như số vi trần của vô số cõi Phật thảy đều hiện tiền, vì được nguyện lực, trong tất cả thời gian, chuyển pháp luân, cõi chúng sinh hết nhưng pháp luân không hết. Trong một niệm, vô số tất cả biển ba đời thảy đều hiện tiền, vì được nguyện lực Trí quang minh biết rõ tất cả phần vị nơi ba đời, trong tất cả thế giới.
Này thiện nam! Ta chỉ biết mỗi môn giải thoát Tùy thuận đăng này của Bồ-tát. Còn như chư Đại Bồ-tát như đèn kim cang, ở nhà Như Lai, chân chánh thọ sinh, thành tựu đầy đủ mạng căn bất tử, thường thắp đèn trí không tắt mất, thân của họ kiên cố không bị chướng hoại, hiện thân sắc tướng như huyễn, như pháp duyên khởi vô lượng sai biệt, tùy tâm chúng sinh mỗi mỗi thị hiện hình mạo sắc tướng trong đời không gì sánh bằng, tên độc, hỏa tai không hại được, như núi Kim cang không ai phá hư được, hàng phục tất cả chúng ma, ngoại đạo, thân của họ đẹp đẽ như núi vàng, ở trong nhân thiên rất là thù diệu, tiếng tốt lan rộng ai cũng nghe biết, xem các thế gian đều ở trước mắt, diễn nói pháp tạng sâu như biển vô tận, phóng ra ánh sáng lớn chiếu khắp mười phương. Nếu có ai thấy chư Đại Bồ-tát này thì phá trừ tất cả núi lớn chướng ngại, nhổ tất cả gốc bất thiện, khiến gieo trồng gốc lành rộng lớn.
Những bậc như vậy rất khó thấy được, rất khó xuất hiện nơi thế gian, Ta làm sao biết được nói hết được hạnh công đức đó.
Này thiện nam! Phương Nam của cõi này có một nước tên là Danh văn, trong bãi sông của xứ đó có một đồng tử tên là Tự Tại Chủ. Ông đến đó hỏi: Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài vì muốn đạt rốt ráo hạnh Bồ-tát dũng mãnh thanh tịnh, muốn được ánh sáng đại lực của Bồ-tát, muốn tu những hạnh công đức vô thắng, vô tận của Bồ-tát, muốn làm viên mãn đại nguyện kiên cố của Bồ-tát, muốn thành tựu thâm tâm rộng lớn của Bồ-tát, muốn trì vô lượng thắng hạnh của Bồ-tát, đối với
pháp Bồ-tát tâm không nhàm chán, nguyện nhập tất cả công đức của Bồ-tát, nhằm thường thâu phục tất cả chúng sinh, muốn vượt khỏi rừng rậm hoang vu sinh tử, đối với các Thiện tri thức thường thích thấy nghe, phụng sự cúng dường không nhàm chán, nên Thiện Tài đảnh lễ nơi chân Tỳ-kheo Thiện Kiến, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi từ tạ ra đi.
Đồng tử Thiện Tài thọ giáo nơi Tỳ-kheo Thiện Kiến, nhớ nghĩ, thọ trì, suy gẫm, tu tập, biết rõ quyết định, nên được ngộ nhập pháp môn đó.
Chúng Thiên, Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà vây quanh trước sau đi theo Đồng tử Thiện Tài.
Đến nước Danh Văn, Thiện Tài tìm Đồng tử Tự Tại Chủ khắp nơi. Khi ấy, có Thiên, Long, Càn-thát-bà ở trên hư không nói với Thiện Tài:
–Hiện nay, đồng tử ấy đang ở trên bãi sông.
Lúc này, Thiện Tài liền đến chỗ đó, thấy đồng tử ấy cùng với mười ngàn đồng tử vây quanh gom cát để chơi.
Thiện Tài đến đảnh lễ nơi chân Đồng tử Tự Tại Chủ, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, cung kính chắp tay thưa:
–Bạch Thánh giả! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, làm thế nào tu đạo Bồ-tát? Xin Thánh giả giảng nói cho.
Đồng tử Tự Tại Chủ nói:
–Này thiện nam! Thuở xưa, ta ở chỗ Đồng tử Văn-thù-sư-lợi tu học những pháp thư số, toán ấn liền được ngộ nhập pháp môn Nhất thiết công xảo thần thông trí.
Ta nhân pháp môn này nên được biết những pháp về thư số, toán ấn, giới xứ ở thế gian, cũng có thể chữa lành tất cả những bệnh phong điên ốm gầy do quỷ mị dựa cũng có thể tạo lập thành ấp, vườn rừng, đền đài, cung điện, nhà cửa, cũng khéo điều luyện những tiên dược, cũng khéo kinh doanh tất cả sự nghiệp về ruộng nương, buôn bán, lấy bỏ tiến thoái đều thích hợp. Ta lại khéo phân biệt biết thân tướng chúng sinh, làm lành làm dữ, sẽ sinh cõi lành, sẽ sinh cõi ác. Người này đáng được đạo nơi thừa Thanh văn, người này đáng
được đạo trí nơi thừa Duyên giác, người này đáng nhập địa trí Nhất thiết. Những sự như vậy thảy đều biết được và cũng làm cho chúng sinh học tập những pháp này, tăng trưởng quyết định, rốt ráo thanh tịnh.
Này thiện nam! Ta cũng biết toán pháp của Bồ-tát. Như là một trăm lạc-xoa làm một câu-chi. Câu-chi lần câu-chi làm một a-du-đa. A-du-đa lần a-di-đa làm một na-do-tha. Na-do-tha lần na-do-tha làm một tần-bà la. Tần-bà-la lần tà-bà-la làm một căng-yết-la. Nói rộng đến Ưu-bát-la lần Ưu-bát-la làm một Ba-đầu-ma. Ba-đầu-ma lần Ba-đầu-ma làm một tăng-kỳ. Tăng-kỳ lần tăng-kỳ làm một thú. Thú lần thú làm một dụ. Dụ lần dụ làm một vô số. Vô số lần vô số làm một vô số chuyển. Vô số chuyển lần vô số chuyển làm một vô lượng. Vô lượng lần vô lượng làm một vô lượng chuyển. Vô lượng chuyển lần vô lượng chuyển làm một vô biên. Vô biên lần vô biên làm một vô biên chuyển. Vô biên chuyển lần vô biên chuyển làm một vô đẳng. Vô đẳng lần vô đẳng làm một vô đẳng chuyển. Vô đẳng chuyển lần vô đẳng chuyển làm một đếm. Đếm lần đếm làm một đếm chuyển. Đếm chuyển lần đếm chuyển làm một nêu. Nêu lần nêu làm một nêu chuyển. Nêu chuyển lần nêu chuyển làm một xét. Xét lần xét làm một xét chuyển. Xét chuyển lần xét chuyển làm một lường. Lường lần lường làm một lường chuyển. Chẳng thể lường chuyển lần chẳng thể lường chuyển làm một chẳng thể nói. Chẳng thể nói lần chẳng thể nói làm một chẳng thể nói chuyển. Chẳng thể nói chuyển lần chẳng thể nói chuyển làm một chẳng thể nói chẳng thể nói. Chẳng thể nói nói lần nói chẳng thể nói làm một chẳng thể nói chẳng thể nói chuyển.
Này thiện nam! Ta dùng toán pháp này của Bồ-tát để tính toán về đống cát rộng lớn vô lượng do-tuần, đều biết trong đó có bao nhiêu hột cát. Cũng có thể tính toán biết các loại sai biệt của tất cả thế giới lần lượt an trụ ở phương Đông. Chín phương kia cũng đều như vậy.
Ta cũng có thể tính toán biết sự rộng hẹp, lớn nhỏ và danh tự của tất cả thế giới có trong mười phương, ở đó có tên của tất cả kiếp, tên của tất cả Phật, tên của tất cả chúng sinh, tên của tất cả nghiệp,
tên của tất cả Bồ-tát, tên của tất cả đế lý, ta đều biết rõ.
Này thiện nam! Ta chỉ biết một pháp môn Nhất thiết công xảo đại thần thông Trí quang minh này. Còn như chư Đại Bồ-tát có thể biết tất cả số chúng sinh, biết tất cả số phẩm loại của các pháp, biết số sai biệt của tất cả pháp, biết số tất cả ba đời, biết danh số tất cả chúng sinh, biết danh số tất cả các pháp, biết số tất cả Như Lai, biết danh số tất cả chư Phật, biết số tất cả Bồ-tát, biết danh số nơi tất cả Bồ-tát, thì ta làm sao biết được nói được công đức đó, làm sao hiển thị được công hạnh và cảnh giới đó, làm sao khen được thắng lực đó, nói được niềm vui đó, tuyên được trợ đạo đó, bày được đại nguyện đó, khen được diệu hạnh đó, xiển dương được các Ba-la-mật đó, diễn nói được thanh tịnh đó, phát ra được ánh sáng trí tuệ thù thắng đó.
Này thiện nam! Phương Nam của xứ này có một thành lớn tên là Hải trụ, trong thành ấy có một Ưu-bà-di tên là Cụ Túc. Ông đến đó hỏi Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Đồng tử Thiện Tài nghe lời trên đây, cả mình rởn ốc, hoan hỷ vô lượng, được tâm báu tin ưa hy hữu, thành tựu tâm rộng lớn tạo lợi ích cho chúng sinh, đều có thể thấy rõ tất cả chư Phật thứ lớp xuất thế, đều có thể thông đạt pháp luân trí tuệ sâu xa thanh tịnh, đối với tất cả các cõi đều tùy loại hiện thân. Biết rõ cảnh giới ba đời bình đẳng, xuất sinh vô tận biển lớn công đức, phóng ra ánh sáng đại trí tuệ tự tại, mở khóa cửa thành ba cõi.
Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân Đồng tử Tự Tại Chủ, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi từ tạ ra đi.
Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài quán sát tư duy về lời dạy của Thiện tri thức, cũng như biển lớn nhận nước mưa to không hề chán đủ. Tự nghĩ: lời dạy của Thiện tri thức như mặt trời mùa xuân làm sinh trưởng tất cả gốc mầm pháp lành. Lời dạy của Thiện tri thức như ánh trăng tròn đầy, phàm chiếu đến đâu đều làm cho mát mẻ. Lời dạy của Thiện tri thức như núi Tuyết mùa hạ, có thể làm cho muông thú khỏi nóng khát. Lời dạy của Thiện tri thức như mặt trời chiếu ao nước thơm, làm nở tất cả những hoa sen tâm thiện. Lời dạy của Thiện tri thức như đảo báu lớn, đủ những loại pháp bảo sung
mãn nơi tâm. Lời dạy của Thiện tri thức như cây diêm-phù, chứa nhóm tất cả hoa quả phước trí. Lời dạy của Thiện tri thức như đại Long vương, hiền bày diệu dụng tự tại trên hư không. Lời dạy của Thiện tri thức như núi Tu-di, với trời Đao-lợi, vô lượng pháp thiện ở trong đó. Lời dạy của Thiện tri thức dường như Đế Thích, chúng hội vây quanh, không ai che khuất được, có thể hàng phục ngoại đạo và chúng quân ma.
Đồng tử Thiện Tài tư duy như thế và đi lần đến thành Hải trụ, tìm Ưu-bà-di khắp mọi nơi. Khi ấy, mọi người đều bảo: “Này thiện nam! Ưu-bà-di ấy hiện ở trong một căn nhà tại thành này!” Thiện Tài nghe rồi liền đến cửa nhà của Ưu-bà-di ấy, chắp tay đứng đó. Nhà này rất rộng, có nhiều thứ trang nghiêm, tường rào bao bọc toàn bằng những châu báu, bốn phía đều có cửa báu trang nghiêm.
Thiện Tài vào nhà, thấy Ưu-bà-di Cụ Túc ngồi trên tòa báu, trẻ trung xinh đẹp, đoan trang khả ái, mặc y phục trắng, rũ tóc, không đeo chuỗi ngọc.
Thân tướng của Ưu-bà-di này oai đức ánh sáng, trừ Phật và Đại Bồ-tát, không ai bằng được.
Trong nhà để mười ức tòa ngồi, hơn cả nhân thiên. Đây đều là do nghiệp lực của Bồ-tát hiện thành.
Trong nhà không có y phục, thức uống ăn và cũng không có tất cả đồ dùng khác. Chỉ trước mặt Ưu-bà-di này để một cái bát nhỏ.
Lại có một vạn đồng nữ vây quanh, dung nghi sắc tướng như Thiên nữ, những diệu bảo trang sức nơi thân, lời nói dịu dàng người nghe đều vui lòng đẹp dạ. Các đồng nữ này thường thân cận hai bên Ưu-bà-di tư duy quán sát, cúi đầu nghiêng mình ứng trực sai khiến. Các đồng nữ này, nơi thân phát ra mùi thơm lan tỏa khắp nơi. Nếu có chúng sinh nào gặp được mùi thơm này thì đều được không thoái chuyển, không tâm sân giận tổn hại, không tâm oán thù, không tâm tham lam ganh ghét, không tâm dua nịnh dối trá, không tâm hiểm độc, không tâm yêu ghét, không tâm giận dữ, không tâm thấp kém, không tâm cao mạn, sinh tâm bình đẳng, khởi tâm đại Từ, phát tâm lợi ích, trụ tâm luật nghi, rời tâm tham cầu, kẻ trông thấy thân các đồng nữ này thì lìa mọi tham nhiễm, người
nghe tiếng các nữ này thì đều vui mừng hớn hở.
Khi ấy, Thiện Tài thấy Ưu-bà-di rồi, đảnh lễ nơi chân Ưu-bà-di, cung kính đi quanh, chắp tay thưa:
–Bạch Thánh giả! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề nhưng chưa biết Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, làm thế nào tu đạo Bồ-tát?
Tôi nghe Thánh giả khéo dạy bảo, xin giảng nói cho.
Ưu-bà-di Cụ Túc nói:
–Này thiện nam! Ta được môn giải thoát nơi Tạng phước đức vô tận của Bồ-tát, có thể ở trong một cái bát nhỏ này, tùy theo ý muốn của tất cả chúng sinh, xuất hiện các thứ uống ăn ngon lành, làm cho họ đều được no đủ cả.
Giả sử có trăm chúng sinh, ngàn chúng sinh, trăm ngàn chúng sinh, ức chúng sinh, trăm ức chúng sinh, ngàn ức chúng sinh, trăm ngàn ức triệu chúng sinh, vô số chúng sinh, giả sử có số chúng sinh nhiều như số vi trần của cõi Diêm-phù-đề, số chúng sinh nhiều như số vi trần của một bốn châu thiên hạ, số chúng sinh nhiều như số vi trần của tiểu thiên thế giới, trung thiên thế giới, đại thiên thế giới, cho đến số chúng sinh nhiều như số vi trần của vô số cõi Phật, giả sử tất cả chúng sinh cùng khắp mười phương thế giới, thì cùng đều tùy sở thích làm cho họ được no đủ cả, mà thức ăn trong bát nhỏ này, không cùng tận, không giảm bớt. Như thức uống ăn này, các thứ thượng vị, các thứ giường tòa, các thứ y phục, các thứ chiếu nệm, các thứ xe cộ, các thứ hoa, các thứ tràng hoa, các thứ hương, các thứ hương xoa, các thứ hương đốt, các thứ hương bột, các thứ ngọc báu, các thứ chuỗi báu, các thứ cờ, các thứ phướn, các thứ lọng, các thứ đồ dùng thượng diệu, tùy ý nơi tất cả chúng sinh thích đều làm cho được đầy đủ cả.
Lại, này thiện nam! Giả sử các Thanh văn, Độc giác trong một thế giới ở phương Đông ăn thức ăn của ta rồi, đều chứng quả Thanh văn, quả Bích-chi-phật, trụ nơi thân tối hậu, như trong một thế giới, trong trăm thế giới, ngàn thế giới, trăm ngàn thế giới, ức thế giới, trăm ức thế giới, ngàn ức thế giới, trăm ngàn ức thế giới, trăm ngàn ức triệu thế giới, số thế giới nhiều như số vi trần của cõi Diêm-phù-
đề, số thế giới nhiều như số vi trần của một bốn châu thiên hạ, thế giới nhiều như số vi trần của tiểu thiên cõi nước, trung thiên cõi nước, đại thiên cõi nước, cho đến số thế giới nhiều như số vi trần của vô số cõi Phật, tất cả hàng Thanh văn và Độc giác ăn thực phẩm của ta rồi, cũng đều chứng quả Thanh văn và Bích-chi-phật, trụ nơi thân tối hậu.
Như phương Đông, chín phương kia cũng đều như vậy. Lại, này thiện nam! Một thế giới ở phương Đông cho đến số thế giới nhiều như số vi trần của vô số cõi Phật có Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ ăn thực phẩm của ta rồi, thì đều ngồi nơi đạo tràng bên cội Bồ-đề, hàng phục quân ma thành Đẳng chánh giác. Như phương Đông, chín phương kia cũng đều như vậy.
Này thiện nam! Ông có thấy mười ngàn đồng nữ quyến thuộc của ta chăng? Đây là những bậc dẫn đầu, trăm, ngàn, vạn, vô số quyến thuộc như thế, đều cùng ta đồng hạnh, đồng nguyện, đồng thiện căn, đồng một đạo xuất ly, đồng sự hiểu biết thanh tịnh, đồng niệm thanh tịnh, đồng cõi thanh tịnh, đồng giác ngộ vô lượng, đồng được thiện căn, đồng tâm rộng lớn, đồng cảnh nẻo hành hóa, đồng lý, đồng nghĩa, đồng pháp sáng tỏ, đồng sắc tướng thanh tịnh, đồng lực vô lượng, đồng tối tinh tấn, đồng âm chánh pháp, đồng âm tùy loại, đồng âm thanh tịnh bậc nhất, đồng tán dương vô lượng công đức thanh tịnh, đồng nghiệp thanh tịnh, đồng báo thanh tịnh, đồng đại Từ cứu giúp khắp tất cả, đồng đại Bi tạo mọi thành tựu đầy đủ cho chúng sinh, đồng nghiệp thân thanh tịnh tùy duyên tập khởi làm cho người thấy vui mừng, đồng nghiệp khẩu thanh tịnh tùy theo ngôn ngữ thế gian mà ban bố pháp hóa, đồng đến đạo tràng chúng hội của tất cả chư Phật, đồng đến tất cả cõi Phật cúng dường chư Phật, đồng có thể hiện thấy tất cả pháp môn, đồng trụ nơi hạnh địa thanh tịnh của Bồ-tát.
Này thiện nam! Mười ngàn đồng nữ ấy có thể lấy thức ẩm thực thượng vị trong cái bát này, trong khoảng một sát-na, đến khắp mười phương cúng dường tất cả Bồ-tát thân tối hậu, Thanh văn, Độc giác, cho đến bố thí cho các loài ngạ quỷ đều khiến no đủ.
Mười ngàn đồng nữ ấy đem cái bát này của ta ở trong cõi trời,
có thể đầy đủ thực phẩm cõi trời, cho đến ở nhân gian đầy đủ thực phẩm của loài người.
Này thiện nam! Chờ giây lát ông sẽ tự thấy.
Ưu-bà-di Cụ Túc nói xong, Thiện Tài thấy vô lượng chúng sinh từ bốn cửa vào nhà. Đại chúng này đều do bản nguyện của Ưu-bà-di mời đến. Khi đại chúng đã đến xong, Ưu-bà-di trải tòa cho ngồi, tùy theo nhu cầu của họ mà cấp thí thức uống ăn đều khiến no đủ cả.
Ưu-bà-di Cụ Túc bảo Thiện Tài:
–Này thiện nam! Ta chỉ biết mỗi môn giải thoát Tạng phước đức vô tận này. Còn như công đức của chư Đại Bồ-tát dường như biển lớn sâu rộng vô tận, dường như hư không rộng lớn sâu xa vô tận, dường như hư không rộng lớn vô cùng, dường như châu như ý thỏa mãn nguyện vọng của chúng sinh, như thôn xóm lớn cầu gì cũng được, như núi Tu-di nhóm đủ các báu, như tạng sâu kín thường đựng pháp tài, như đèn sáng phá những tối tăm, như lọng cao che mát chúng sinh, thì ta làm sao biết được, nói hết được hạnh công đức đó.
Này thiện nam! Phương Nam của xứ này có một thành tên là Đại hưng, trong thành có một Cư sĩ tên là Minh Trí. Ông đến đó hỏi: Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân Ưu-bà-di Cụ Túc, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, chiêm ngưỡng không chán, rồi rồi từ tạ ra đi.
Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài đã được ánh sáng của môn giải thoát Tạng phước đức trang nghiêm vô tận, suy gẫm về biển lớn phước đức đó, quán sát về cảnh giới hư không của phước đức đó, đạt đến khối lượng phước đức đó, lên núi phước đức đó, thâu giữ tạng phước đức đó, vào chỗ thâm diệu của phước đức đó, lội vào ao phước đức đó, làm thanh tịnh xe phước đức đó, thấy kho phước đức đó, vào cửa phước đức đó, đi đường phước đức đó, tu giống phước đức đó.
Thiện Tài đi dần đến thành Đại hưng tìm Cư sĩ Minh Trí khắp mọi nơi. Đối với Thiện tri thức tâm luôn mong chờ gặp gỡ, dùng Thiện tri thức huân tập tâm mình. Đối với Thiện tri thức chí muốn
kiên cố, phương tiện tìm thấy Thiện tri thức tâm chẳng thoái chuyển, nguyện được phụng sự chư Thiện tri thức tâm không mỏi mệt. Vì biết do dựa nơi Thiện tri thức mà được thành tựu đầy đủ các pháp lành. Vì biết do chỗ dựa nơi Thiện tri thức nên có thể sinh những phước đức. Vì biết do chỗ dựa nơi Thiện tri thức nên có thể thêm lớn công hạnh. Vì biết do chỗ dựa nơi Thiện tri thức nên chẳng do người khác dạy mà tự mình có thể phụng sự tất cả thiện hữu.
Lúc Đồng tử Thiện Tài tư duy như vậy, được thêm lớn thiện căn, thanh tịnh thân tâm, thêm lớn căn tánh, lợi ích gốc đức, tăng thêm đại nguyện, mở rộng đại bi, gần trí Nhất thiết, đủ đạo Phổ hiền, chiếu sáng tất cả chánh pháp của chư Phật, thêm lớn ánh sáng nơi lực của chư Phật.
Khi ấy, Thiện Tài thấy Cư sĩ Minh Trí ngồi nơi tòa trang nghiêm với vô số châu báu, trên đài bảy báu tại ngả tư đường trong thành.
Tòa đó đẹp đẽ, thân tòa bằng ma-ni thanh tịnh, chân tòa bằng kim cang đế thanh, dây báu giao xen, trang hoàng với năm trăm diệu bảo, trải y báu cõi trời, dựng cờ phướn cõi trời, giăng lưới báu lớn, bày trướng báu lớn, vàng Diêm-phù-đàn làm lọng, báu Tỳ-lưu-ly làm cán, khiến người cầm che. Lông cánh nga vương thanh tịnh sạch đẹp dùng làm quạt. Xông những hương diệu, rải những hoa trời. Hai bên năm trăm tiếng nhạc thường hòa tấu, hay hơn nhạc cõi trời. Chúng sinh nghe tiếng nhạc ấy đều vui mừng. Cư sĩ này có mười ngàn quyến thuộc vây quanh sau trước, hình sắc họ đoan nghiêm, ai cũng ưa nhìn, nghiêm sức với đồ trang nghiêm cõi trời, ở trong nhân thiên là hơn hẳn không gì sánh, đã thành tựu chí nguyện Bồ-tát, cùng với Cư sĩ Minh Trí đồng thiện căn thuở xưa. Tất cả đều đứng hầu tuân lời sai khiến.
Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân cư sĩ, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, chắp tay đứng thẳng, thưa:
–Bạch Thánh giả! Tôi vì tạo lợi ích cho tất cả chúng sinh, vì làm cho tất cả chúng sinh thoát khỏi những nạn khổ, vì làm cho tất cả chúng sinh được an vui rốt ráo, vì làm cho tất cả chúng sinh ra khỏi biển sinh tử, vì làm cho tất cả chúng sinh đến pháp báu, vì làm
cho tất cả chúng sinh khô cạn sông ái dục, vì làm cho tất cả chúng sinh khởi đại từ bi, vì làm cho tất cả chúng sinh lìa bỏ ái dục, vì làm cho tất cả chúng sinh khát ngưỡng trí Phật, vì làm cho tất cả chúng sinh ra khỏi đồng hoang sinh tử, vì làm cho tất cả chúng sinh thích công đức của chư Phật, vì làm cho tất cả chúng sinh ra khỏi thành ba cõi, vì làm cho tất cả chúng sinh nhập thành trí Nhất thiết, nên tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát, để có thể làm chỗ nương tựa cho tất cả chúng sinh.
Cư sĩ Minh Trí bảo:
–Lành thay! Lành thay! Này thiện nam! Ông có thể phát được tâm Vô thượng Bồ-đề.
Này thiện nam! Rất khó có người phát được tâm Vô thượng Bồ-đề. Nếu có thể phát tâm ấy, thì người đó có thể cầu hạnh Bồ-tát, gặp gỡ Thiện tri thức hằng chẳng nhàm chán, gần gũi Thiện tri thức hằng không mệt mỏi, cúng dường Thiện tri thức hằng không biếng lười, cung cấp hầu hạ Thiện tri thức chẳng có tâm ưu sầu, tìm cầu Thiện tri thức trọn chẳng thoái chuyển, mến nhớ Thiện tri thức trọn chẳng buông bỏ, phụng sự Thiện tri thức không xao lãng, chiêm ngưỡng Thiện tri thức không lúc nào ngừng nghỉ, thật hành lời dạy của Thiện tri thức chưa từng lười biếng, lãnh hội tâm của Thiện tri thức không có sai lầm.
Này thiện nam! Ông có thấy chúng hội này của ta chăng? Thiện Tài đáp:
–Thưa cư sĩ, có thấy.
Cư sĩ nói:
–Ta đã khiến họ phát tâm Vô thượng Bồ-đề, sinh nơi nhà Như Lai, thêm lớn pháp lành, an trụ vô lượng Ba-la-mật, học mười lực Phật, lìa giống thế gian trụ giống Như Lai, bỏ xe sinh tử, chuyển xe pháp luân, diệt ba cõi ác, trụ nơi cõi chánh pháp, có thể cứu giúp tất cả chúng sinh như chư Bồ-tát.
Này thiện nam! Ta được môn giải thoát tùy ý xuất sinh tạng phước đức. Phàm chỗ có nhu cầu đều thỏa mãn cả. Như là y phục, chuỗi báu, voi ngựa, xe cộ, hoa hương, cờ phướn, lọng báu, ẩm thực,
thuốc thang, nhà phòng, giường ghế, đèn đuốc, nô tỳ, trâu dê và những người hầu hạ, tất cả những vật dụng như vậy đều đầy đủ mỗi khi có người cần tới, cho đến vì họ giảng nói pháp diệu chân thật.
Này thiện nam! Chờ trong giây lát ông sẽ tự thấy.
Cư sĩ nói xong, có vô lượng chúng sinh từ các phương, các thế giới, các cõi nước, các thành ấp, hình loại khác nhau, ý muốn chẳng đồng, số đông vô biên đều do nguyện lực từ thuở xưa của Bồ-tát mà vân tập đến, tùy chỗ mong muốn mà có sự cầu xin rộng.
Bấy giờ, Cư sĩ Minh Trí biết đại chúng đã đông đủ, thâu giữ niệm trong giây lát, ngước nhìn hư không, liền đó, theo chỗ mong muốn của đại chúng mọi đồ cần dùng đều từ trên không rơi xuống, làm cho tất cả đại chúng đều được đầy đủ theo ý muốn.
Sau đó, Cư sĩ lại vì họ thuyết giảng đủ các pháp. Đó là vì những người được món ăn ngon no đủ mà nói những hạnh chứa nhóm phước đức, hạnh lìa nghèo cùng, hạnh biết các pháp, hạnh thành tựu món ăn pháp hỷ thiền duyệt, hạnh tu tập đầy đủ các tướng tốt, hạnh tăng trưởng thành tựu khó khuất phục, hạnh có thể khéo thấy rõ món ăn vô thượng, hạnh thành tựu vô tận sức đại oai đức hàng phục ma oán.
Cư sĩ vì những kẻ được thức uống ngon no đủ mà thuyết pháp, làm cho họ lìa bỏ sự mến chấp sinh tử để nhập pháp vị của Phật; vì những người được vị vô thượng mà thuyết pháp, làm cho họ đều được tướng thượng hảo của chư Phật Như Lai; vì những kẻ được xe cộ đầy đủ mà thuyết pháp, làm cho họ đều được ngồi xe Đại thừa; vì những người được y phục đầy đủ mà thuyết pháp, làm cho họ được y phục hổ thẹn thanh tịnh, cho đến được diệu sắc thanh tịnh của Như Lai. Tất cả như thế, cư sĩ đều giúp đỡ đầy đủ hết. Sau đó, tùy theo căn cơ mà thuyết pháp cho họ. Mọi người nghe pháp xong đều trở về bản xứ.
Bấy giờ, Cư sĩ Minh Trí vì Đồng tử Thiện Tài mà hiển bày cảnh giới giải thoát chẳng thể nghĩ bàn của Bồ-tát, rồi bảo:
–Này thiện nam! Ta chỉ biết mỗi môn giải thoát tùy ý xuất sinh tạng phước đức này. Còn như chư Đại Bồ-tát thành tựu tạng báu che khắp tất cả cõi nước nơi mười phương, dùng sức tự tại rải khắp tất cả
vật cần dùng, như là rải các thứ báu nhiều màu, các thứ chuỗi báu nhiều màu, các thứ mão báu nhiều màu, các thứ y phục nhiều màu, các thứ âm nhạc nhiều màu, các thứ hoa nhiều màu, các thứ hương nhiều màu, các thứ hương bột nhiều màu, các thứ hương đốt nhiều màu, các thứ lọng báu nhiều màu, các thứ cờ phướn nhiều màu. Rải các thứ như vậy đầy khắp tất cả chỗ ở của chúng sinh và chúng hội đạo tràng của chư Như Lai, hoặc để tạo mọi thành tựu đầy đủ cho tất cả chúng sinh, hoặc để cúng dường tất cả chư Phật, thì ta làm sao biết được, nói hết được những thần lực tự tại của công đức đó.
Này thiện nam! Phương Nam của xứ này, có một thành lớn tên là Sư tử cung, nơi ấy có một Trưởng giả tên là Pháp Bảo Kế. Ông nên đến đó hỏi Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Đồng tử Thiện Tài vui mừng hớn hở, cung kính tôn trọng, giữ lễ đệ tử đối với cư sĩ, tự nghĩ:
–Do Cư sĩ này hộ niệm cho ta, khiến ta thấy đạo trí Nhất thiết, chẳng dứt tưởng thương nhớ Thiện tri thức, chẳng hoại tâm tôn trọng Thiện tri thức, thường hay tùy thuận lời dạy của Thiện tri thức, quyết định tin sâu lời nói của Thiện tri thức, hằng phát thâm tâm tôn thờ Thiện tri thức.
Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân Cư sĩ Minh Trí, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi từ tạ ra đi.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (tt) Quyển 66, Phẩm 39: Nhập Pháp Giới (Phần 7)
KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT
HOA NGHIÊM
QUYỂN 66
Phẩm 39: NHẬP PHÁP GIỚI (Phần 7)
Đồng tử Thiện Tài ở chỗ Cư sĩ Minh Trí được nghe môn giải thoát này rồi, thì du hành vào biển phước đức đó, sửa sang ruộng phước đức đó, ngưỡng vọng núi phước đức đó, hướng đến bến phước đức đó, khai phát tạng phước đức đó, quán sát pháp phước đức đó, làm thanh tịnh xe phước đức đó, ham muốn khối phước đức đó, phát sinh sức phước đức đó, thêm lớn uy lực phước đức đó.
Thiện Tài đi dần đến thành Sư tử, tìm Trưởng giả Bảo Kế khắp nơi, thấy Trưởng giả này đang ở trong chợ. Thiện Tài vội đến đảnh lễ nơi chân Trưởng giả, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, dừng lại chắp tay thưa:
–Bạch Thánh giả! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà chưa biết Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Lành thay, Thánh giả! Xin vì tôi mà giảng nói đạo các Bồ-tát, để tôi nương đạo này đi đến trí Nhất thiết.
Lúc đó, Trưởng giả cầm tay Thiện Tài, dắt đến chỗ ông ở, chỉ nhà của ông, rồi bảo Thiện Tài:
–Này thiện nam! Hãy xem nhà của ta!
Lúc ấy, Thiện Tài thấy nhà của Trưởng giả Thanh Tịnh Quang Minh làm bằng chân kim, vách bằng bạch ngân, điện bằng pha lê, báu lưu ly màu biếc dùng làm lầu gác, trụ bằng báu đẹp xa cừ, khắp nơi trang nghiêm với trăm ngàn thứ châu báu, Sư tử tòa bằng xích châu ma-ni. Màn ma-ni và lưới trân châu giăng phía trên. Ao báu bằng mã não đầy nước thơm. Vô lượng cây báu bày hàng khắp nơi.
Nhà đó rộng rãi mười tầng, tám cửa.
Khi đã vào nhà, Thiện Tài theo thứ lớp mà quán sát; thấy tầng dưới hết, bố thí những thức uống ăn; thấy tầng thứ hai bố thí những y báu; thấy tầng thứ ba bố thí tất cả báu trang nghiêm; thấy tầng thứ tư bố thí những thể nữ và tất cả châu báu thượng diệu; thấy tầng thứ năm có chư Bồ-tát cho đến Bồ-tát năm địa vân tập, diễn nói các pháp lợi ích thế gian, thành tựu tất cả môn Đà-la-ni, các ấn Tam-muội, các hạnh Tam-muội, trí tuệ quang minh; thấy tầng thứ sáu có chư Bồ-tát đều đã thành tựu trí tuệ sâu xa, thông đạt thấu tỏ các pháp tánh, thành tựu môn Tam-muội Tổng trì rộng lớn không chướng ngại, việc làm vô ngại chẳng trụ nơi hai pháp, ở trong vô số đạo tràng trang nghiêm đẹp đẽ cùng tập hội phân biệt, hiển thị môn Bát-nhã ba-la-mật. Đó là môn Bát-nhã ba-la-mật tạng tịch tĩnh, môn Bát-nhã ba-la-mật khéo phân biệt trí của các chúng sinh, môn Bát-nhã ba-la-mật chẳng thể động chuyển, môn Bát-nhã ba-la-mật quang minh lìa dục, môn Bát-nhã ba-la-mật tạng chẳng thể hàng phục, môn Bát-nhã ba-la-mật chiếu luân chúng sinh, môn Bát-nhã ba-la-mật tạng biển, môn Bát-nhã ba-la-mật phổ nhãn, môn Bát-nhã ba-la-mật nhập tạng vô tận, môn Bát-nhã ba-la-mật nhập tất cả biển phương tiện, môn Bát-nhã ba-la-mật nhập tất cả biển thế gian, môn Bát-nhã ba-la-mật vô ngại biện tài, môn Bát-nhã ba-la-mật tùy thuận chúng sinh, môn Bát-nhã ba-la-mật quang minh vô ngại, môn Bát-nhã ba-la-mật thường quán túc duyên mà bủa mây pháp, diễn nói trăm vạn vô số môn Bát-nhã ba-la-mật như vậy; thấy tầng lầu thứ bảy có chư Bồ-tát chứng đắc nhẫn như hưởng, dùng trí phương tiện phân biệt quán sát mà được xuất ly, đều có thể nghe và thọ trì chánh pháp của chư Phật; thấy tầng lầu thứ tám có vô lượng Bồ-tát cùng hội họp trong đó, đều được thần thông không còn thoái chuyển, có thể dùng một âm thanh nêu bày khắp mười phương cõi, thân của các vị ấy hiện khắp tất cả đạo tràng, cùng khắp pháp giới, vào khắp cảnh Phật, thấy khắp thân Phật, ở trong khắp chúng hội của tất cả Phật làm bậc thượng thủ, diễn thuyết các pháp; thấy tầng lầu thứ chín, chư Bồ-tát nhất sinh bổ xứ tập hội trong đó; thấy tầng lầu thứ mười, chư Phật Như Lai ngự đầy trong đó, từ mới phát tâm tu hạnh Bồ-tát
vượt xuất sinh tử, thành tựu đầy đủ các đại nguyện và sức thần thông, làm thanh tịnh cõi Phật và đạo tràng chúng hội, chuyển chánh pháp luân, điều phục chúng sinh, tất cả như thế, đều làm cho thấy rõ. Đồng tử Thiện Tài thấy sự như vậy rồi, bạch rằng:
–Bạch Thánh giả! Do duyên gì mà khiến chúng hội này thanh tịnh? Gieo căn lành gì mà được phước báo như vậy? Trưởng giả nói:
–Này thiện nam! Ta nhớ thuở quá khứ, trải qua số kiếp nhiều như số vi trần của cõi Phật, có thế giới tên là Viên mãn trang nghiêm, Phật hiệu là Như Lai Vô Biên Quang Minh Pháp Giới Phổ Trang Nghiêm Vương, đầy đủ mười tôn hiệu.
Đức Phật đó vào thành, ta tấu nhạc và đốt một nén hương cúng dường. Ta đem công đức ấy hồi hướng về ba điều:
1.Xa lìa hẳn tất cả sự nghèo cùng khốn khổ.
2.Thường thấy chư Phật và Thiện tri thức.
3.Hằng nghe chánh pháp.
Do nhân duyên đó mà được phước báo này.
Này thiện nam! Ta chỉ biết mỗi môn giải thoát tạng báu vô lượng phước đức này của Bồ-tát. Còn như chư Đại Bồ-tát được tạng báu công đức chẳng thể nghĩ bàn, nhập biển thân Như Lai không phân biệt, thọ mây pháp vô thượng không phân biệt, tu công đức đạo cụ không phân biệt, khởi lưới hạnh Phổ hiền không phân biệt, nhập cảnh giới Tam-muội không phân biệt, bình đẳng thiện căn Bồ-tát không phân biệt, trụ nơi chỗ trụ của Như Lai không phân biệt, chứng ba đời bình đẳng không phân biệt, trụ nơi cảnh giới phổ nhãn không phân biệt, trụ tất cả kiếp không có mỏi mệt, thì ta làm sao biết hết được nói hết được hạnh công đức đó.
Này thiện nam! Phương Nam của xứ này có một nước tên là Đằng căn, nước đó có thành tên là Phổ môn, trong thành có Trưởng giả tên là Phổ Nhãn. Ông đến đó hỏi: Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân của Trưởng giả Bảo Kế, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi từ tạ ra đi.
Lúc đó, Thiện Tài được nghe môn giải thoát Tạng báu vô lượng phước đức của Bồ-tát ở nơi Trưởng giả Bảo Kế rồi, được vào sâu được vô lượng tri kiến của chư Phật, an trụ vô lượng thắng hạnh của Bồ-tát, thấu rõ vô lượng phương tiện của Bồ-tát, mong cầu vô lượng pháp môn của Bồ-tát, làm thanh tịnh vô lượng tin hiểu của Bồ-tát, làm sáng rõ vô lượng căn của Bồ-tát, thành tựu vô lượng niềm vui của Bồ-tát, thông đạt vô lượng môn hành của Bồ-tát, tăng trưởng vô lượng nguyện lực của Bồ-tát, kiến lập cờ pháp không gì hơn của Bồ-tát, khởi trí Bồ-tát, chiếu soi pháp Bồ-tát.
Thiện Tài đi dần đến nước Đằng căn, tìm hỏi thành Phổ môn. Dù trải qua nhiều gian lao nhưng chẳng nệ khó nhọc, chỉ nhớ lời dạy của Thiện tri thức, nguyện thường được thân cận để phụng sự cúng dường, sách tấn các căn, lìa các phóng dật.
Sau đó, Thiện Tài đến được thành Phổ môn, thấy trăm ngàn thôn xóm vây bọc chung quanh, tường thành cao nghiêm, đường sá rộng rãi bằng phẳng, thấy Trưởng giả Phổ Nhãn liền đến nơi đảnh lễ, chắp tay đứng thẳng, thưa:
–Bạch Thánh giả! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát? Trưởng giả nói:
–Lành thay! Lành thay! Này thiện nam! Ông đã có thể phát tâm Vô thượng Bồ-đề.
Này thiện nam! Ta biết các bệnh của tất cả chúng sinh. Như là bệnh phong đàm, nóng, cổ độc, quỷ mị dựa, cho đến bị nước bị lửa làm tổn hại, hết thảy những bệnh như thế ta đều có thể dùng phương tiện chữa lành cả.
Này thiện nam! Mười phương chúng sinh, những kẻ có bệnh đến ta, ta đều chữa trị cho họ được lành mạnh. Lại lấy nước thơm tắm rửa thân thể họ. Lại ban cho họ những hương hoa, chuỗi báu, y phục đẹp, những đồ trang sức, đồ ăn thức uống và những vàng bạc, tất cả đều đầy đủ không ai thiếu thốn. Rồi sau mới vì họ tùy cơ nghi thuyết giảng chánh pháp:
Vì người tham dục nhiều dạy họ quán bất tịnh; vì người sân hận nhiều dạy họ quán Từ bi; vì người ngu si nhiều dạy họ phân biệt các
tướng pháp; vì người đủ cả ba thứ phiền não thì dạy họ pháp môn thù thắng; vì muốn cho họ phát tâm Bồ-đề, nên tán dương công đức của tất cả chư Phật; vì muốn cho họ khởi tâm đại Bi, nên hiển thị vô lượng khổ não nơi sinh tử; vì muốn cho họ tăng trưởng công đức nên tán thán tu tập vô lượng phước trí; vì muốn cho họ phát đại nguyện nên xứng tán công hạnh điều phục chúng sinh; vì muốn cho họ tu hạnh Phổ hiền, nên nói Bồ-tát ở tất cả cõi trong tất cả kiếp tu những công hạnh; vì muốn cho họ đủ tướng tốt của Phật, nên tán dương Thí ba-la-mật, vì muốn cho họ được thân thanh tịnh của Phật có thể đến khắp tất cả xứ, nên tán dương Giới ba-la-mật; vì muốn cho họ được thân trí tuệ chẳng thể nghĩ bàn của Phật, nên tán dương Nhẫn ba-la-mật; vì muốn cho họ được thân không gì có thể hơn của Phật, nên tán dương Tinh tấn ba-la-mật; vì muốn cho họ được thân thanh tịnh vô đẳng nên tán dương Thiền ba-la-mật; vì muốn cho họ hiển hiện Pháp thân thanh tịnh của Như Lai, nên tán dương Bát-nhã ba-la-mật; vì muốn cho họ hiện sắc thân thanh tịnh của Phật Thế Tôn, nên tán dương Phương tiện ba-la-mật; vì muốn cho họ vì các chúng sinh trụ nơi tất cả kiếp, nên tán dương Nguyện ba-la-mật; vì muốn cho họ hiện thân thanh tịnh qua hết tất cả cõi Phật, nên tán dương Lực ba-la-mật; vì muốn cho họ hiện thân thanh tịnh tùy tâm chúng sinh làm cho họ hoan hỷ, nên tán dương Trí ba-la-mật; vì muốn cho họ được thân rốt ráo thanh tịnh vi diệu, nên tán dương việc lìa hẳn tất cả pháp bất thiện. Bố thí như vậy rồi, bảo họ trở về.
Này thiện nam! Ta lại khéo biết phương pháp hòa hợp tất cả thứ hương. Như là hương vô đẳng, hương tân-đầu-ba-la, hương vô thắng, hương giác ngộ, hương A-lô-na-bạt-để, hương kiên hắc chiên-đàn, hương ô-lạc-ca chiên-đàn, hương trầm thủy, hương bất động chư căn. Tất cả các loại hương như vậy, ta đều biết cách làm.
Này thiện nam! Ta cầm hương này để cúng dường, thấy khắp chư Phật thỏa mãn bản nguyện. Đó là nguyện cứu giúp tất cả chúng sinh, nguyện làm nghiêm tịnh tất cả cõi Phật, nguyện cúng dường tất cả Như Lai.
Này thiện nam! Lúc đốt thứ hương này, trong mỗi mỗi hương
phát ra vô lượng hương, đến khắp chúng hội đạo tràng của tất cả chư Phật trong tất cả mười phương pháp giới, hoặc làm hương cung, hoặc làm hương điện, hương lan can, hương tường rào, hương hào thành, hương cửa nẻo, hương lầu gác, hương bán nguyệt, hương lọng, hương cờ, hương phướn, hương trướng, hương màn lưới, hương hình tượng, hương các thứ trang nghiêm, hương ánh sáng, hương mây tuôn mưa, xứ xứ sung mãn để làm trang nghiêm.
Này thiện nam! Ta chỉ biết mỗi pháp môn làm cho tất cả chúng sinh thấy chư Phật hoan hỷ. Còn như chư Đại Bồ-tát như đại dược vương, hoặc thấy, hoặc nghe, hoặc nhớ nghĩ, hoặc đồng ở, hoặc đi theo, hoặc xưng danh hiệu đều được lợi ích không luống uổng, hoặc có chúng sinh vừa được gặp gỡ tất làm cho tiêu hết tất cả phiền não, vào Phật pháp, lìa khổ uẩn, dứt hẳn sự kinh sợ về tất cả sinh tử, đến chỗ trí Nhất thiết, vô sở úy, dẹp tan tất cả núi lớn sinh tử, an trụ nơi chỗ vui bình đẳng tịch diệt, thì ta làm sao biết hết được, nói hết được hạnh công đức đó?
Này thiện nam! Phương Nam của xứ này có một thành lớn tên là Đa-la Tràng, có nhà vua tên là Vô Yểm Túc. Ông đến đó hỏi Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân Trưởng giả Phổ Nhãn, đi quanh vô lượng vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi rồi từ tạ ra đi.
Lúc đó, Đồng tử Thiện Tài nhớ nghĩ, tư duy về lời dạy của Thiện tri thức. Nghĩ là Thiện tri thức có thể thâu nhận ta, có thể bảo vệ làm cho ta không thoái chuyển nơi Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Tư duy như vậy sinh tâm hoan hỷ, tâm tin tịnh, tâm rộng lớn, tâm thư thái, tâm hớn hở, tâm mừng rỡ, tâm thắng diệu, tâm tịch tĩnh, tâm trang nghiêm, tâm không chấp trước, tâm vô ngại, tâm bình đẳng, tâm tự tại, tâm trụ nơi pháp, tâm đến khắp cõi Phật, tâm thấy Phật trang nghiêm, tâm chẳng bỏ mười Lực.
Đồng tử Thiện Tài lần lượt du hành qua các cõi nước, thôn ấp, đến thành Đa-la tràng, hỏi thăm chỗ ở của vua Vô Yểm Túc.
Mọi người bảo nhà vua hiện ở tại chánh điện, ngồi nơi tòa Sư tử, tuyên bố pháp hóa, điều phục chúng sinh, kẻ đáng trị tội thì trị, kẻ đáng phạt thì phạt, kẻ đáng thâu phục thì thâu phục, phạt tội ác
của họ, giải quyết sự tranh tụng của họ, vỗ về người cô cùng yêu đuối, làm cho dân chúng dứt hẳn sự giết hại, trộm cướp, tà dâm. Cũng làm cho họ bỏ sự nói dối, nói hai lưỡi, nói thô ác, nói thêu dệt. Lại làm cho họ xa lìa tham lam, sân hận, tà kiến.
Thiện Tài theo chỗ chỉ dẫn của mọi người mà đến chánh điện, từ xa nhìn thấy nhà vua ngự nơi tòa Na-la-diên kim cang. Tòa này chân bằng vô số thứ báu, vô lượng hình tượng để trang nghiêm, dây vàng làm lưới giăng phía trên.
Nhà vua đầu đội mão báu như ý ma-ni trang nghiêm trên đầu. Vàng Diêm-phù-đàn làm hình bán nguyệt để trang nghiêm nơi trán. Đế thanh ma-ni làm vòng tai hai bên đối nhau buông xuống. Ma-ni vô giá làm chuỗi đeo nơi cổ. Ma-ni đẹp cõi trời làm ấn xuyến mang nơi cánh tay.
Vàng Diêm-phù-đàn làm lọng. Các báu xen lẫn dùng làm vàng cọng. Cán bằng châu báu đại lưu ly. Ma-ni quang vị dùng làm núm. Các báu làm linh hằng vang ra tiếng diệu, phóng ra ánh sáng lớn chiếu khắp mười phương. Lọng báu trên đây che cho nhà vua.
Vua Vô Yểm Túc có uy lực lớn, có thể làm khuất phục chúng khác, không ai địch lại, dùng lụa lìa cấu quấn trên đỉnh, mười ngàn đại thần cùng xử lý quốc sự.
Trước mặt nhà vua, hai bên có mười vạn lính mạnh, hình mạo xấu ác, y phục thô sơ, tay cầm binh khí, xắn tay trợn mắt, ai trông thấy cũng phải kinh sợ.
Những chúng sinh Phạm vương pháp, hoặc trộm vật của người, hoặc hại mạng người, hoặc xâm phạm vợ người, hoặc sinh tà kiến, hoặc khởi sân hận, hoặc tham lam ganh ghét, tạo đủ các loại nghiệp ác như thế, thân bị năm thứ trói buộc dắt đến chỗ vua, tùy theo chỗ họ phạm mà trị tội.
Hoặc chặt tay chân, hoặc cắt tai mũi, hoặc khoét đôi mắt, hoặc chém đầu, hoặc lột da, hoặc phân thây, hoặc đem nấu, hoặc đem đốt, hoặc dắt lên núi cao xô té xuống. Vô lượng sự hành hình độc ác như vậy, tiếng phạm nhân kêu khóc dường như trong địa ngục Chúng hợp.
Thấy thế, Thiện Tài nghĩ: Tôi vì tạo lợi ích cho chúng sinh mà cầu hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát.
Nay nhà vua Vô Yểm Túc này diệt pháp lành tạo đại tội, bức não chúng sinh cho đến giết hại sinh mạng không sợ bị đọa nơi đường ác sau này.
Sao ta lại đến đây muốn cầu pháp, phát tâm đại Bi cứu giúp chúng sinh?
Lúc Thiện Tài nghĩ như vậy, trên hư không có vị trời bảo:
–Này thiện nam! Ông phải ghi nhớ lời dạy của Trưởng giả Phổ Nhãn.
Thiện Tài ngửa mặt nói:
–Tôi luôn ghi nhớ không hề xao lãng. Trời bảo:
–Thiện nam! Chớ rời lời của Thiện tri thức. Thiện tri thức có thể dắt dẫn ông đến chỗ an ổn, không hiểm nạn.
Này thiện nam! Bồ-tát có trí phương tiện thiện xảo chẳng thể nghĩ bàn, trí thâu nhận chúng sinh chẳng thể nghĩ bàn, trí hộ niệm chúng sinh chẳng thể nghĩ bàn, trí thành tựu chúng sinh chẳng thể nghĩ bàn, trí bảo vệ chúng sinh chẳng thể nghĩ bàn, trí độ thoát chúng sinh chẳng thể nghĩ bàn, trí điều phục chúng sinh chẳng thể nghĩ bàn.
Thiện Tài nghe xong, liền đến đảnh lễ nơi chân vua Vô Yểm Túc, tâu:
–Bạch Thánh giả! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà chưa biết Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, làm thế nào tu đạo Bồ-tát?
Tôi nghe Thánh giả khéo dạy bảo, xin vì tôi mà giảng nói.
Vua Vô Yểm Túc xứ lý quốc sự xong, cầm tay Thiện Tài dắt vào nội cung bảo cùng ngồi, nói:
–Này thiện nam! Ông hãy quán sát cung điện của ta ở đây.
Tuân lời nhà vua, Thiện Tài quán sát khắp cung, thấy cung điện này rộng lớn vô cùng, đều làm bằng diệu bảo. Tường rào bao quanh bằng bảy báu, trăm ngàn thứ báu dùng tạo các lầu gác, tất cả sự trang nghiêm đều tốt đẹp, vô số lưới báu ma-ni giăng che phía trên. Mười ức thị nữ đoan trang xinh đẹp khả ái, phàm làm việc gì
đều khéo léo, thức khuya dậy sớm, tâm ý Nhu thuận, làm theo ý nhà vua.
Vua Vô Yểm Túc bảo Thiện Tài:
–Này thiện nam! Theo ý ông thì sao? Nếu ta thật sự gây nghiệp ác thì sao lại được quả báo tốt đẹp này, sắc thân như vậy, quyến thuộc như vậy, giàu sang như vậy, tự tại như vậy?
Này thiện nam! Ta được pháp giải thoát như huyễn của Bồ-tát.
Này thiện nam! Nước của ta, dân chúng nhiều người làm việc trộm cướp, giết hại, cho đến tà kiến. Dùng phương tiện khác thì không thể làm cho họ bỏ nghiệp ác.
Này thiện nam! Ta vì điều phục các chúng sinh đó mà hóa hiện những người ác tạo nghiệp tội, thọ đủ loại thống khổ, làm cho những chúng sinh làm ác thấy như vậy rồi tâm sinh kinh sợ, tâm sinh nhàm chán xa lìa, tâm sinh khiếp hãi, dứt trừ tất cả việc làm ác, phát tâm Vô thượng Bồ-đề.
Này thiện nam! Ta dùng phương tiện thiện xảo như vậy làm cho dân chúng bỏ mười nghiệp ác, an trụ mười hạnh lành, rốt ráo an lạc, rốt ráo ổn định, rốt ráo trụ ở bậc Nhất thiết trí.
Này thiện nam! Thân, ngữ, ý của ta chưa từng làm hại đến một chúng sinh.
Như tâm ý của ta, thà ở vị lai chịu khổ vô gián, chứ không dấy một niệm làm khổ cho một con muỗi con kiến, huống lại làm khổ cho con người. Vì người là phước điền có thể sinh tất cả những pháp lành.
Này thiện nam! Ta chỉ được mỗi môn giải thoát như huyễn này. Còn như chư Đại Bồ-tát được Vô sinh nhẫn, biết các đường các cõi đều như huyễn, những hạnh Bồ-tát như hóa, tất cả thế gian đều như bóng, tất cả pháp đều như mộng, nhập pháp môn chân như tướng vô ngại, tu hành tất cả các hạnh như lưới Đế Thích, dùng trí vô ngại đi trong các cảnh giới, nhập khắp tất cả Tam-muội bình đẳng, đối với Đà-la-ni đã được tự tại, thì ta làm sao nói hết được, biết được hạnh công đức đó.
Này thiện nam! Phương Nam của xứ này có thành tên là Diệu quang, nhà vua tên là Đại Quang. Ông qua đó hỏi Bồ-tát làm thế
nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân vua Vô Yểm Túc, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi rồi từ tạ ra đi.
Bấy giờ, Thiện Tài nhất tâm chánh niệm về pháp môn như huyễn trí của nhà vua, tư duy về môn giải thoát như huyễn của nhà vua, quán sát về pháp tánh như huyễn của nhà vua, phát nguyện như huyễn, làm thanh tịnh pháp như huyễn, ở khắp tất cả ba đời như huyễn mà khởi những biến hóa như huyễn.
Tư duy như vậy, Thiện Tài lần lượt đi đến thành ấp, thôn xóm, hoặc đi qua đồng hoang, hang hố hiểm nạn, vẫn không mệt mỏi biếng lười, chưa từng ngơi nghỉ, sau đó mới đến thành Diệu quang, hỏi người mới gặp về thành Diệu quang ở đâu. Người ấy đáp chính đây là thành Diệu quang, là chỗ ngự của vua Đại quang.
Đồng tử Thiện Tài hoan hỷ vô lượng nghĩ, thiện tri thức của ta ở trong thành này. Nay ta chắc sẽ được thân cận, được nghe công hạnh của chư Bồ-tát, được nghe môn xuất yếu của chư Bồ-tát, được nghe pháp của chư Bồ-tát đã chứng, được nghe công đức chẳng thể nghĩ bàn của chư Bồ-tát, được nghe sự tự tại chẳng thể nghĩ bàn của chư Bồ-tát, được nghe pháp bình đẳng chẳng thể nghĩ bàn của chư Bồ-tát, được nghe sự dũng mãnh chẳng thể nghĩ bàn của chư Bồ-tát, được nghe cảnh giới thanh tịnh rộng lớn chẳng thể nghĩ bàn của chư Bồ-tát.
Thiện Tài nghĩ như vậy rồi, vào thành Diệu quang, thấy thành này xây bằng bảy báu: Kim, ngân, lưu ly, pha lê, trân châu, xa cừ, mã não, hào sâu bằng bảy báu, bảy lớp bao quanh, nước tám công đức đầy trong đó, đáy trải cát chân kim, hoa sen bốn màu xanh, vàng, đỏ, trắng nở đầy khắp mặt nước, cây Đa-la báu bảy lớp thẳng hàng, bảy thứ kim cang làm tường rào bao quanh. Đó là tường bằng kim cang sư tử quang minh, tường bằng kim cang không gì hơn được, tường bằng kim cang chẳng thể hoại, tường bằng kim cang không thể hủy, tường bằng kim cang kiên cố vô ngại, tường bằng kim cang thắng diệu võng tạng, tường bằng kim cang lìa trần thanh tịnh. Tất cả đều dùng vô số ma-ni diệu bảo xen lẫn trang nghiêm.
Các thứ báu xây thành tháp gác.
Thành đó ngang rộng mười do-tuần, chung quanh tám phương có tám cửa đều dùng bảy báu trang hoàng khắp nơi. Đất bằng châu báu Tỳ-lưu-ly, nhiều thứ trang nghiêm rất đáng mến thích.
Trong thành có mười ức đường sá. Ở mỗi con đường đều có vô số vạn ức dân chúng ở. Có vô số lầu gác bằng vàng Diêm-phù-đàn, lưới Tỳ-lưu-ly ma-ni che phía trên. Vô số lầu gác bằng bạch ngân, lưới xích trân châu ma-ni giăng phía trên. Vô số lầu gác bằng Tỳ-lưu-ly, lưới ma-ni diệu tạng giăng phía trên. Vô số lầu gác bằng pha lê, lưới ma-ni vương vô cấu tạng giăng phía trên. Vô số lầu gác bằng châu báu ma-ni ánh sáng chiếu thế gian, lưới ma-ni vương nhật tạng giăng phía trên. Vô số lầu gác bằng báu ma-ni đế thanh, lưới ma-ni vương diệu quang giăng phía trên. Vô số lầu gác bằng ma-ni vương chúng sinh hải, lưới ma-ni vương diệm quang giăng phía trên. Vô số lầu gác bằng báu kim cang, lưới ma-ni vương vô năng thắng tràng giăng phía trên. Vô số lầu gác bằng hắc chiên-đàn, lưới thiên mạn-đà-la hoa giăng phía trên. Vô số lầu gác bằng vô đẳng hương vương, lưới nhiều thứ hoa giăng phía trên.
Thành Diệu quang còn có vô số lưới ma-ni, vô số lưới linh báu, vô số lưới hương trời, vô số lưới hoa trời, vô số lưới hình tượng báu, vô số lưới y trướng báu, vô số trướng lọng báu, vô số trướng lầu gác báu, vô số trướng tràng hoa báu giăng che.
Khắp nơi dựng lọng cờ phướn báu.
Trong thành Diệu quang có một lầu gác tên là chánh pháp tạng, trang nghiêm với vô số báu vật chói sáng rực rỡ, không gì sánh bằng, nhìn xem không chán.
Vua Đại Quang thường ở trong lầu này.
Đồng tử Thiện Tài đối với những vật châu báu đẹp và các nam nữ cho đến cảnh giới sáu trần này đều không ái chấp tham đắm. Chỉ chánh tư duy về pháp cứu cánh nhất tâm mong muốn thấy Thiện tri thức.
Thiện Tài đi dần vào thành thấy vua Đại Quang ngồi nơi tòa Sư tử rộng lớn trang nghiêm Tạng hoa sen báu ma-ni như ý, ở giữa ngả tư đường, cách lầu chánh pháp tạng không xa. Chân tòa này bằng
châu báu lưu ly màu biếc, lụa vàng làm màn, các báu làm lưới, Thiên y thượng diệu làm nệm.
Thân nhà vua trang nghiêm bằng hai mươi tám tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, như ánh sáng núi vàng, màu sắc rực rỡ, như mặt trời trên không oai quang chói mắt, như mặt trăng tròn làm mát mẻ người nhìn, như Phạm thiên vương ở giữa Phạm chúng, như biển lớn công đức pháp bảo không cùng tận, như núi Tuyết trang hoàng với rừng cây tướng tốt, như mây lớn hay rền sấm pháp cảnh tỉnh mọi loài, như hư không hiển hiện những tinh tướng pháp môn, như núi Tu-di bốn màu hiện khắp biển tâm của chúng sinh, như đảo báu đầy những trí báu.
Trước tòa của vua ngự có từng khối châu báu như vàng, bạc, lưu ly, ma-ni, trân châu, san hô, hổ phách, kha bối, bích ngọc, y phục, chuỗi báu và những thức ăn thức uống vô lượng, vô biên đầy đủ các thứ.
Lại thấy vô lượng trăm ngàn muôn ức xe báu thượng diệu, trăm ngàn muôn ức những kỹ nhạc cõi trời, trăm ngàn muôn ức những hương thơm cõi trời, trăm ngàn muôn ức thuốc men và đồ dùng. Tất cả những thứ ấy đều là ngọc tốt. Vô lượng bò sữa, móng sừng màu chân kim, vô lượng ngàn ức nữ nhân đoan chánh, chiên-đàn thượng diệu thoa trên thân, trang sức với Thiên y, chuỗi báu, đều giỏi về sáu mươi bốn nghề, hiểu rõ tình thế phép tắc tùy theo tâm của chúng sinh mà cung cấp bố thí.
Bốn bên ngả tư đường đều để đầy những đồ dùng nhu yếu. Mỗi bên lề đường đều có hai mươi ức Bồ-tát đem những vật này bố thí cho các chúng sinh, vì muốn thâu phục giáo hóa khắp chúng sinh, vì muốn cho chúng sinh đều được hoan hỷ, vì muốn cho chúng sinh được phấn khích, vì muốn cho chúng sinh tâm được thanh tịnh, vì muốn cho chúng sinh được trong lành, vì diệt trừ phiền não cho chúng sinh, vì làm cho chúng sinh biết tất cả nghĩa lý, vì làm cho chúng sinh nhập đạo trí Nhất thiết, vì làm cho chúng sinh bỏ tâm oán thù, vì làm cho chúng sinh lìa sự ác nơi thân ngữ, vì làm cho chúng sinh dứt các tà kiến, vì khiến cho chúng sinh làm thanh tịnh các nghiệp đạo.
Khi ấy, Thiện Tài đảnh lễ nơi chân vua Đại Quang, cung kính đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, chắp tay đứng tâu:
–Bạch Thánh giả! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà chưa biết Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?
Tôi nghe Thánh giả có thể khéo chỉ bảo, xin dạy cho tôi. Vua nói:
–Này thiện nam! Ta tịnh tu hạnh Đại từ tràng của Bồ-tát. Ta đầy đủ hạnh Đại từ tràng của Bồ-tát.
Này thiện nam! Ta ở chỗ vô lượng trăm ngàn muôn ức cho đến vô số vô số Đức Phật thưa hỏi pháp này, tư duy quán sát, tu tập trang nghiêm.
Này thiện nam! Ta dùng pháp này làm vua, dùng pháp này dạy bảo, dùng pháp này thâu nhận, dùng pháp này mà theo thế gian, dùng pháp này dẫn dắt chúng sinh, dùng pháp này khiến chúng sinh tu hành, dùng pháp này khiến chúng sinh hướng nhập, dùng pháp này cho chúng sinh phương tiện, dùng pháp này khiến chúng sinh huân tập, dùng pháp này khiến chúng sinh khởi hạnh, dùng pháp này khiến chúng sinh an trụ, tư duy về tự tánh của các pháp, dùng pháp này khiến chúng sinh an trụ tâm Từ, lấy Từ làm chủ, đầy đủ lực Từ. Như vậy, khiến họ an trụ tâm lợi ích, tâm an lạc, tâm thương yêu, tâm thâu nhận, tâm bảo vệ chúng sinh không rời bỏ, tâm cứu khổ chúng sinh không ngừng nghỉ.
Ta dùng pháp này làm cho chúng sinh luôn được an lạc rốt ráo, hằng tự vui thích, thân không khổ, tâm mát mẻ, dứt ái nhiễm sinh tử, ưa vui chánh pháp, rửa nhơ phiền não, phá chướng nghiệp ác, tuyệt dòng sinh tử, vào biển chân pháp, dứt các cõi hữu, cầu trí Nhất thiết, làm tịnh những biển tâm, phát sinh đức tin bất hoại.
Này thiện nam! Ta đã an trụ nơi hạnh đại Từ tràng này, có thể dùng chánh pháp giáo hóa thế gian.
Này thiện nam! Trong cõi nước của ta, tất cả chúng sinh, đối với ta, không có sự sợ hãi.
Này thiện nam! Nếu có chúng sinh nghèo cùng khốn đốn đến ta để xin, ta mở cửa kho, cho họ tha hồ mà lấy. Ta bảo họ:
–Chớ làm điều ác, chớ hại chúng sinh, chớ sinh tà kiến, chớ có
chấp trước. Các người nghèo thiếu, nếu cần thứ gì, cứ đến ta hoặc nơi các ngả tư đường, sẽ có đủ tất cả vật dụng, tùy ý mà lấy, khỏi phải nghi ngại.
Này thiện nam! Thành Diệu quang này, tất cả chúng sinh ở đây đều là Bồ-tát phát tâm Đại thừa, tùy ý muốn nên chỗ thấy chẳng đồng. Hoặc có kẻ thấy thành này nhỏ hẹp. Có kẻ thấy thành này rộng lớn. Có kẻ thấy là đất cát. Có kẻ thấy là các báu trang nghiêm. Có kẻ thấy đắp đất làm tường rào. Có kẻ thấy tường báu bao quanh, hoặc có kẻ thấy mặt đất đầy những ngói đá cao thấp. Có kẻ thấy vô lượng báu đại ma-ni xen lẫn trang nghiêm bằng phẳng như bàn tay. Có kẻ thấy nhà cửa bằng gỗ đất. Có kẻ thấy là điện đường lầu gác thềm bậc cửa nẻo đều bàng các loại châu báu quý giá.
Này thiện nam! Nếu có chúng sinh, tâm thanh tịnh từng gieo trồng căn lành, cúng dường chư Phật, phát tâm hướng đến đạo trí Nhất thiết, lấy trí Nhất thiết làm chỗ cứu cánh và ta thuở xưa, lúc tu hạnh Bồ-tát từng thâu nhận họ, thì những chúng sinh ấy thấy thành này bằng các báu trang nghiêm thanh tịnh. Ngoài ra, những kẻ khác lại thấy là cấu uế.
Này thiện nam! Trong cõi nước này lúc đời năm trược, tất cả chúng sinh phần nhiều thích làm ác. Ta vì thương họ, muốn cứu độ họ mà nhập môn Tam-muội lấy đại Từ làm đầu, tùy thuận thế gian của Bồ-tát.
Lúc ta nhập Tam-muội này, những chúng sinh làm ác kia, có những tâm bố úy, tâm làm hại, tâm oán thù, tâm tranh luận, đều tiêu diệt tất cả. Vì sao? Vì khi nhập Tam-muội lấy đại Từ làm đầu tùy thuận thế gian của Bồ-tát thì tất nhiên là như vậy.
Này thiện nam! Chờ giây lát ông sẽ tự thấy.
Bấy giờ, vua Đại Quang liền nhập Tam-muội này. Cả thành Diệu quang, trong ngoài đều chấn động đủ sáu cách. Những đất báu, tường báu, nhà báu, điện báu, đài quán báu, lầu gác báu, thềm bậc báu, cửa nẻo báu, tất cả đều phát ra tiếng âm thanh vi diệu, đều hướng về phía vua Đại Quang.
Trong thành Diệu quang, tất cả cư dân đồng thời vui mừng hết mực, đều hướng về phía nhà vua, gieo mình đảnh lễ.
Tất cả chúng dân trong thôn dinh thành ấp đều đến ra mắt vua, đều hoan hỷ kính lễ. Gần chỗ vua ở, những loài chim thú đều săn sóc nhau, khởi tâm từ bi, đều hướng đến trước nhà vua, cung kính làm lễ.
Tất cả núi đồi và cây cỏ đều xoay về phía nhà vua kính lễ. Tất cả ao, suối, giếng, sông, biển thảy đều tràn nước chảy đến phía trước chỗ vua ngự.
Có mười ngàn Long vương nổi mây lớn thơm, ánh chớp sấm rền, rồi mưa nhè nhẹ rơi.
Có mười ngàn Thiên vương, trong đó Thiên vương Đao-lợi, Thiên vương Dạ-ma, Thiên vương Đâu-suất, Thiên vương Thiện biến hóa, Thiên vương Tha hóa tự tại là thượng thủ, ở trên hư không tấu nhạc. Vô số Thiên nữ ca ngâm khen ngợi, rải vô số mây hương, vô số mây hoa, vô số mây tràng hoa báu, vô số mây y báu, vô số mây lọng báu, vô số mây cờ báu, vô số mây phướn báu, để trang nghiêm ở trên không cúng dường nhà vua.
Đại Tượng vương Y-la-bà-noa dùng sức tự tại ở trên hư không rải vô số hoa sen báu lớn, buông rũ vô số chuỗi báu, vô số dải lụa báu, vô số tràng hoa hoa báu, vô số thứ trang nghiêm báu, vô số hoa báu, vô số hương báu, các thứ kỳ diệu để trang hoàng, vô số thể nữ ca ngâm khen ngợi
Trong châu Diêm-phù-đề lại có vô lượng trăm ngàn vạn ức vua La-sát, vua Dạ-xoa, vua Cưu-bàn-trà, vua Tỳ-xá-xà, hoặc ở biển lớn, hoặc ở lục địa, uống huyết ăn thịt tàn hại chúng sinh, tất cả đều sinh tâm từ, nguyện làm lợi ích, biết rõ đời sau nên chẳng tạo điều ác, cung kính chắp tay đảnh lễ vua Đại Quang.
Như châu Diêm-phù-đề, trong ba châu thiên hạ khác, cho đến đại thiên thế giới trong mười phương trăm ngàn vạn ức triệu thế giới có bao nhiêu chúng sinh độc ác đều cũng phát tâm từ như vậy.
Bấy giờ, vua Đại Quang xuất định bảo Đồng tử Thiện Tài:
–Này thiện nam! Ta chỉ biết mỗi môn Tam-muội tùy thuận thế gian, dùng đại Từ làm đầu của Bồ-tát. Còn như chư Đại Bồ-tát làm lọng cao, vì tâm từ che khắp các chúng sinh; làm việc tu hành, vì những hạnh hạ trung thượng đều bình đẳng thực hành; làm đại địa, vì
có thể dùng tâm Từ gánh vác tất cả những chúng sinh; làm mặt trăng tròn, vì phước đức ánh sáng ở trong thế gian bình đẳng hiển hiện; làm mặt trời sáng, vì dùng ánh sáng trí tuệ chiếu sáng tất cả cảnh được nhận biết; làm đèn sáng, vì có thể phá trừ những hắc ám trong tâm của tất cả chúng sinh; làm ngọc thủy thanh, vì có thể lóng trong những chất đục nịnh dối trong tâm của tất cả chúng sinh; làm ngọc báu như ý, vì có thể thỏa mãn sở nguyện của tâm tất cả chúng sinh; làm gió lớn, vì mau làm cho chúng sinh tu tập Tam-muội nhập đại thành trí Nhất thiết, thì ta làm sao biết hết được hạnh đó, nói hết được đức đó, cân lượng được núi lớn phước đức đó, chiêm ngưỡng được các ngôi sao công đức đó, quán sát được gió lớn đại nguyện đó, hướng nhập được pháp môn sâu xa đó, hiển thị được biển lớn trang nghiêm đó, xiển minh được hạnh môn Phổ Hiền đó, khai thị được hang sâu Tam-muội đó, tán thán được mây đại từ bi đó.
Này thiện nam! Phương Nam của xứ này có một vương đô tên là An trụ, nơi có Ưu-bà-di tên là Bất Động. Ông đến đó hỏi Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, làm thế nào tu đạo Bồ-tát?
Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân vua Đại Quang, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi rồi từ tạ ra đi.
Lúc đó, Đồng tử Thiện Tài ra khỏi thành Diệu quang, trên đường đi, chánh niệm tư duy về lời dạy của vua Đại Quang, nhớ môn hạnh đại từ của Bồ-tát, tư duy về môn Tam-muội quang minh tùy thuận thế gian của Bồ-tát, tăng trưởng sức nguyện phước đức tự tại chẳng thể nghĩ bàn đó, làm vững chắc trí thành tựu chúng sinh chẳng thể nghĩ bàn đó, quán sát đại oai đức bất cộng thọ dụng chẳng thể nghĩ bàn đó, ghi nhớ tướng sai biệt chẳng thể nghĩ bàn đó, suy gẫm quyến thuộc thanh tịnh chẳng thể nghĩ bàn đó, suy xét công hạnh chẳng thể nghĩ bàn đó, sinh tâm hoan hỷ, tâm tin tịnh, tâm mạnh mẽ lanh lợi, tâm hân hoan, tâm phấn khởi, tâm mừng vui, tâm không uế trược, tâm thanh tịnh, tâm kiên cố, tâm rộng lớn, tâm vô tận.
Thiện Tài tư duy như vậy buồn bã rơi lệ, nghĩ về Thiện tri thức thật là hy hữu, là chỗ xuất sinh tất cả công đức, xuất sinh tất cả hạnh Bồ-tát, xuất sinh tất cả niệm tịnh của Bồ-tát, xuất sinh tất cả Đà-la-
ni luân, xuất sinh tất cả Tam-muội quang minh, xuất sinh tất cả tri kiến của chư Phật, mưa khắp tất cả mưa Phật pháp, hiển thị tất cả môn nguyện của Bồ-tát, xuất sinh ánh sáng trí tuệ khó nghĩ bàn, tăng trưởng tất cả gốc mầm Bồ-tát.
Thiện Tài lại nghĩ, thiện tri thức có thể cứu giúp khắp tất cả đường ác, có thể diễn thuyết khắp các pháp bình đẳng, có thể hiển thị khắp những đường bằng đường hiểm, có thể mở rộng khắp nghĩa sâu diệu của Đại thừa, có thể khuyên phát khắp những hạnh Phổ Hiền, có thể dẫn đến thành trí Nhất thiết, có thể làm cho vào khắp biển lớn pháp giới, có thể làm cho thấy khắp biển pháp ba đời, có thể trao khắp đạo tràng cho chúng Thánh, có thể tăng trưởng khắp tất cả bạch pháp.
Thiện Tài khi thương cảm tư niệm như vậy, thường tùy theo Bồ-tát để giác ngộ, Đức Như Lai khiến Thiên vương hiện trên hư không bảo:
–Này thiện nam! Có ai tu hành đúng lời dạy của Thiện tri thức, chư Phật Thế Tôn thảy đều hoan hỷ. Có ai tùy thuận theo lời của Thiện tri thức thì được gần gũi bậc Nhất thiết trí. Có ai đối với lời của Thiện tri thức không nghi hoặc thì thường gặp gỡ tất cả thiện hữu. Có ai phát tâm nguyện thường chẳng rời Thiện tri thức, thì được đầy đủ tất cả lợi ích.
Này thiện nam! Ông nên đến vương đô An trụ sẽ được gặp Ưu-bà-di Bất Động là bậc đại Thiện tri thức.
Thiện Tài từ ánh sáng trí của Tam-muội ấy khởi, đi lần đến thành An trụ tìm Ưu-bà-di Bất Động khắp nơi, chẳng biết ở đâu. Vô lượng dân chúng đều bảo là Ưu-bà-di Bất Động là đồng nữ ở nhà với cha mẹ, cùng với quyến thuộc vô lượng chúng nhân diễn nói pháp diệu.
Thiện Tài nghe nói tâm rất hoan hỷ như được gặp cha mẹ, liền đến nhà Ưu-bà-di Bất Động.
Vào trong nhà, thấy ánh sáng màu chân kim chiếu khắp chốn, người gặp ánh sáng thì thân tâm mát mẻ.
Ánh sáng chiếu đến thân, Thiện Tài liền chứng được năm trăm môn Tam-muội. Như là môn Tam-muội rõ tất cả tướng hy hữu, môn
Tam-muội nhập tịch tĩnh, môn Tam-muội xa lìa tất cả thế gian, môn Tam-muội phổ nhãn, được môn Tam-muội Như Lai tạng. Do được năm trăm môn Tam-muội nên thân tâm dịu dàng như thai bảy ngày.
Lại nghe mùi hương nơi các cõi Trời, Rồng, Càn-thát-bà, người và phi nhân đều chẳng thể có được.
Thiện Tài đến chỗ Ưu-bà-di cung kính chắp tay, nhất tâm quán sát, thấy hình sắc của Ưu-bà-di đoan trang xinh đẹp, tất cả nữ nhân trong mười phương thế giới không ai sánh kịp huống là có người hơn, chỉ trừ Đức Như Lai và tất cả Bồ-tát quán đỉnh. Miệng Ưu-bà-di phát ra hương diệu.
Cung điện rất trang nghiêm và quyến thuộc của Ưu-bà-di này không đâu sánh bằng.
Tất cả chúng sinh không ai sinh tâm ái nhiễm đối với Ưu-bà-di này.
Nếu ai mới được thấy Ưu-bà-di thì tất cả phiền não thảy đều tự tiêu diệt, ví như trăm ngàn Đại phạm Thiên vương, quyết định chẳng sinh phiền não nơi cõi Dục.
Chúng sinh nơi mười phương nhìn xem Ưu-bà-di này đều không nhàm chán, chỉ trừ bậc đầy đủ đại trí tuệ.
Lúc đó, Đồng tử Thiện Tài cung kính chắp tay chánh niệm quán sát, thấy thân hình Ưu-bà-di Bất Động tự tại chẳng thể nghĩ bàn, sắc tướng dung nhan thế gian không ai sánh kịp, ánh sáng chiếu suốt không vật gì ngăn được, vì khắp chúng sinh mà làm lợi ích, lỗ chân lông nơi thân Ưu-bà-di thường phát ra hương diệu. Quyến thuộc vô biên, cung điện bậc nhất, công đức vô lượng không giới hạn.
Thiện Tài vô cùng vui mừng nói kệ tán thán:
Giữ gìn giới thanh tịnh
Tu hành nhẫn rộng lớn
Tinh tấn chẳng thoái chuyển
Ánh sáng chiếu thế gian.
Nói kệ xong, Thiện Tài thưa:
–Bạch Thánh giả! Tôi đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà chưa biết Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, làm thế nào tu đạo Bồ-tát?
Tôi nghe Thánh giả khéo chỉ bảo, xin dạy cho!
Khi ấy, Ưu-bà-di Bất Động dùng lời dịu dàng, lời vừa ý của Bồ-tát an ủi Thiện Tài:
–Lành thay! Lành thay! Thiện nam đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề.
Này thiện nam! Ta được môn giải thoát tạng trí tuệ khó trừ dẹp của Bồ-tát. Ta được môn hạnh kiên cố thọ trì của Bồ-tát. Ta được môn Tổng trì hết thảy pháp nơi địa bình đẳng của Bồ-tát. Ta được môn biện tài chiếu sáng tất cả pháp của Bồ-tát.
Ta được môn Tam-muội cầu nhất thiết pháp không mệt mỏi của Bồ-tát. Thiện Tài thưa:
–Bạch Thánh giả! Môn giải thoát tạng trí tuệ khó trừ dẹp của Bồ-tát, cho đến môn Tam-muội cầu tất cả pháp không mệt mỏi, cảnh giới như thế nào?
Đồng nữ Bất Động nói:
–Này thiện nam! chỗ này khó biết.
Thiện Tài thưa:
–Mong Thánh giả nương theo thần lực Phật giảng giải cho. Tôi sẽ nhờ Thiện tri thức mà tin được, thọ được, biết được, rõ được, có thể hướng vào, quán sát, tu tập, tùy thuận, lìa các phân biệt rốt ráo bình đẳng.
Bất Động nói:
–Này thiện nam! Quá khứ có một kiếp tên là Ly cấu, Phật hiệu là Tu Tý.
Thuở đó có Quốc vương tên là Điện Thọ chỉ sinh một gái, chính là tiền thân của ta.
Một đêm khuya kia, lúc dẹp âm nhạc, vương phụ, vương mẫu, vương huynh, vương đệ và năm trăm đồng nữ đã ngủ. Ta ở trên lầu ngước xem tinh tú, ở trong hư không, thấy Đức Như Lai Tu Tý như ngọn núi báu, hai bên có vô lượng, vô biên tám bộ Thiên, Long và chúng Bồ-tát hầu hạ.
Thân Phật phóng lưới ánh sáng lớn chiếu khắp mười phương không chướng ngại. Toàn thân Phật nơi các lỗ chân lông đều phát ra diệu hương.
Ta nghe mùi hương ấy nên thân thể hòa dịu, tâm hoan hỷ, bèn xuống lầu đứng trên đất, chắp tay đảnh lễ Đức Phật.
Ta lại quán sát tướng vô kiến đỉnh của Đức Phật, quán hai bên thân Phật, không biết được giới hạn, tư duy về các tướng tốt và vẻ đẹp của Phật không nhàm chán. Ta thầm nghĩ: “Đức Phật Thế Tôn này thật hành công hạnh gì mà được thân tốt đẹp, tướng tốt viên mãn, ánh sáng đầy đủ, quyến thuộc thành tựu, cung điện trang nghiêm tốt đẹp, phước đức trí tuệ thảy đều thanh tịnh, Tam-muội Tổng trì chẳng thể nghĩ bàn, thần thông tự tại, biện tài vô ngại”.
Bấy giờ, Đức Phật biết tâm niệm của ta nên bảo:
–Ngươi nên phát tâm không thể hủy hoại, diệt các phiền não; nên phát tâm không gì hơn, phá các chấp trước; nên phát tâm không thoái khiếp, nhập các pháp môn sâu xa; nên phát tâm nhẫn nại, cứu độ chúng sinh ác; nên phát tâm không mê lầm, thọ sinh khắp các loài; nên phát tâm không nhàm chán, cầu thấy chư Phật không ngừng nghỉ; nên phát tâm không biết đủ, lãnh thọ tất cả mưa pháp của Như Lai; nên phát tâm chánh tư duy, sinh khắp tất cả ánh sáng nơi Phật pháp; nên phát tâm đại trụ trì, chuyển khắp tất cả pháp luân của chư Phật; nên phát tâm lưu thông rộng lớn, tùy sở thích của chúng sinh mà ban cho pháp báu.
Ta nghe Phật dạy những pháp như vậy, liền phát tâm cầu trí Nhất thiết, cầu mười Lực của Phật, cầu biện tài của Phật, cầu ánh sáng của Phật, cầu sắc thân Phật, cầu tướng tốt Phật, cầu chúng hội của Phật, cầu cõi nước của Phật, cầu oai nghi của Phật, cầu thọ mạng của Phật.
Phát tâm như vậy rồi, tâm ta kiên cố như kim cang, tất cả phiền não và hàng Nhị thừa đều không hủy hoại được.
Này thiện nam! Từ khi ta phát tâm như vậy đến nay, trải qua số kiếp nhiều như số vi trần của cõi Diêm-phù-đề, ta còn chẳng khởi một tâm niệm về ái dục, huống là làm sự ấy. Trong những kiếp đó, đối với quyến thuộc chẳng khởi một niệm sân hận, huống là với chúng sinh khác. Trong những kiếp ấy, đối với tự thân không có một niệm về ngã kiến, huống là có niệm ngã sở đối với đồ vật. Từ những kiếp ấy, lúc chết lúc sinh và lúc ở trong bào thai chưa từng mê muội,
sinh tưởng về chúng sinh và tâm vô ký, huống là những lúc khác. Trong những kiếp đó, cho đến trong mộng tùy chỗ thấy một Đức Phật nào, chưa từng quên mất, huống là chỗ thấy của Bồ-tát thập nhãn. Trong những kiếp ấy, thọ trì tất cả chánh pháp Như Lai, chưa từng quên mất một chữ một câu, cho đến tất cả ngôn từ của thế tục còn chẳng quên mất, huống là lời từ kim khẩu của Đức Như Lai. Trong những kiếp ấy, thọ trì biển pháp của tất cả Như Lai, không một câu một chữ nào mà chẳng tư duy, quán sát, cho đến tất cả pháp thế tục cũng như vậy. Trong những kiếp ấy, thọ trì tất cả biển pháp như thế, chưa từng ở trong một pháp mà chẳng được Tam-muội, cho đến những phương pháp kỹ thuật nơi thế gian, đối với mỗi mỗi pháp cũng đều như vậy. Trong những kiếp ấy, trụ trì pháp luân của tất cả Như Lai, tùy pháp đã trụ trì chưa từng bỏ một chữ một câu, cho đến chưa từng sinh thế trí, chỉ trừ khi vì muốn điều phục chúng sinh. Trong những kiếp ấy, thấy biển chư Phật chưa từng ở chỗ một Đức Phật nào mà chẳng thành tựu đại nguyện thanh tịnh, cho đến ở chỗ các Hóa Phật cũng như vậy. Trong những kiếp ấy, thấy chư Bồ-tát tu hành hạnh diệu không có một hạnh nào mà chẳng thành tựu. Trong những kiếp ấy, có bao nhiêu chúng sinh, không một chúng sinh nào mà ta chẳng khuyên phát tâm Vô thượng Bồ-đề, chưa từng khuyên ai phát tâm Thanh văn, Bích-chi-phật. Trong những kiếp ấy, đối với tất cả Phật pháp, cho đến chẳng nghi hoặc có một câu một chữ, cũng chẳng có tưởng sai khác, chẳng có tưởng phân biệt, chẳng có các thứ tưởng, chẳng có tưởng chấp trước, chẳng có tưởng hơn kém, chẳng có tưởng yêu ghét.
Này thiện nam! Từ ấy đến nay, ta thường thấy chư Phật, thường thấy Bồ-tát, thường thấy chân Thiện tri thức, thường nghe nguyện của chư Phật, thường nghe hạnh Bồ-tát, thường nghe môn Ba-la-mật của Bồ-tát, thường nghe môn ánh sáng trí tuệ của địa Bồ-tát, thường nghe môn tạng vô tận của Bồ-tát, thường nghe môn nhập lưới vô biên thế giới, thường nghe môn xuất sinh nhân vô biên nơi cõi chúng sinh. Thường dùng ánh sáng trí tuệ thanh tịnh diệt trừ phiền não của tất cả chúng sinh, thường dùng trí tuệ sinh trưởng thiện căn tất cả chúng sinh, thường tùy sở thích của chúng sinh mà hiện thân, thường
dùng âm thanh thượng diệu thanh tịnh khai ngộ tất cả chúng sinh trong pháp giới.
Này thiện nam! Ta được môn trang nghiêm tất cả pháp không nhàm chán. Ta được môn Tổng trì của tất cả pháp địa bình đẳng hiện thần biến tự tại chẳng thể nghĩ bàn. Ông muốn thấy chăng? Thiện Tài thưa:
–Vâng! Bạch Thánh giả! Tôi muốn được thấy.
Lúc đó, Ưu-bà-di Bất Động ngồi nơi tòa Long tàng sư tử lọng tạng nhập môn Tam-muội Trang nghiêm cầu nhất thiết pháp không nhàm chán, môn Tam-muội trang nghiêm bất không luân, môn Tam-muội hiện tiền mười Lực trí luân, môn Tam-muội Phật chủng vô tận tạng nhập một vạn môn Tam-muội như vậy.
Lúc Ưu-bà-di nhập Tam-muội này, thì khắp mười phương, mỗi phương đều có số thế giới nhiều như số vi trần của vô số cõi Phật chấn động đủ sáu cách, các thế giới đó đều bằng lưu ly trong suốt tạo thành. Trong mỗi mỗi thế giới có trăm ức bốn châu thiên hạ, trăm ức Như Lai, hoặc trụ nơi cõi trời Đâu-suất, cho đến nhập Niết-bàn, mỗi mỗi Như Lai phóng ra lưới ánh sáng chiếu khắp pháp giới, đạo tràng chúng hội thanh tịnh vây quanh, chuyển diệu pháp luân khai ngộ chúng sinh.
Ưu-bà-di Bất Động ra khỏi Tam-muội, hỏi Đồng tử Thiện Tài:
–Ông có thấy chăng? Thiện Tài thưa:
–Vâng! Tôi đã thấy.
Ưu-bà-di Bất Động nói:
–Ta chỉ được mỗi môn Tam-muội quang minh cầu nhất thiết pháp vô yểm túc này, vì tất cả chúng sinh mà giảng nói pháp vi diệu đều làm cho họ hoan hỷ. Còn như chư Đại Bồ-tát du hành nơi hư không vô ngại như Kim sí điểu, có thể vào biển lớn của tất cả chúng sinh, thấy ai có thiện căn đã thành thục, liền bắt lấy để trên bờ Bồ-đề; lại như thương chủ vào đảo báu lớn nhặt lấy châu báu mười trí lực của Như Lai; lại như nhà chài lưới cầm lưới chánh pháp vào biển sinh tử ở trong nước ái dục gạn lọc chúng sinh; như vua A-tu-la có thể khuấy động khắp thành lớn nơi ba cõi những biển phiền não; lại
như mặt trời xuất hiện trên không chiếu nước ái dục nhơ bẩn làm cho khô cạn; lại như mặt trăng tròn xuất hiện nơi hư không làm cho người hóa độ, tâm hoa được khai nở; lại như đại địa đều bình đẳng, vô lượng chúng sinh nương ở trên đó, được tăng trưởng gốc mầm tất cả pháp lành; lại như gió lớn thổi đi vô ngại, có thể nhổ trốc tất cả cây lớn kiến chấp; như Chuyển luân vương du hành thế gian, dùng bốn Nhiếp pháp thâu phục các chúng sinh, thì làm sao biết được, nói được công đức nơi các hạnh ấy.
Này thiện nam! Phương Nam của xứ này có một đại thành tên là Vô lượng Đô-tát-la, trong thành đó có một người xuất gia ngoại đạo tên là Biến Hành.
Ông đến đó hỏi Bồ-tát làm thế nào học hạnh Bồ-tát, làm thế nào tu đạo Bồ-tát?
Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân Ưu-bà-di Bất Động, đi quanh theo phía bên phải vô lượng vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi rồi từ tạ ra đi.
Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
