Lược Giảng Kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo

Tập 10

Khi ấy, Kiên Tịnh Tín Bồ Tát Ma Ha Tát hỏi Địa Tạng Bồ Tát rằng: “Vân hà khai thị cầu hướng Đại Thừa tấn thú phương tiện?” (Khai thị phương tiện tiến nhập cho người mong cầu hướng tới Đại Thừa như thế nào?) Trong quyển Thượng, [Bồ Tát] đã dạy chúng ta: “Nếu muốn học pháp môn Địa Tạng Chiêm Sát, phải nên dùng Chiêm Sát Luân để chiêm sát”. Tôi đã thưa cùng mọi người, đấy chẳng phải là bói toán, phê bát tự! Chiêm Sát Luân dùng Chiêm Sát tướng pháp, tác dụng của nó là gì? Chính là vì khi chúng ta tu đạo, nói theo Thiền Tông là “minh tâm kiến tánh”, nếu chúng ta muốn đạt tới minh tâm kiến tánh, hiểu rõ tâm tánh của chính mình, chẳng phải là vừa gieo hay vừa tu bèn minh tâm kiến tánh ngay được! Chẳng dễ dàng như thế đâu nhé! Do vậy, trong các giáo nghĩa tại Trung Hoa trước kia, Thiền Tông nói “một nén nhang trong Thiền môn, đốn siêu trực nhập, lập tức chứng Bồ Đề”. Nói hết sức dễ dàng, đơn giản, nhưng chẳng làm được! Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: Quý vị mong minh tâm, mong kiến tánh, trước hết, phải biết nghiệp báo thiện ác. Nếu ngay cả nghiệp báo thiện ác của chính mình mà quý vị chẳng biết, nghiệp của quý vị ở chỗ nào? Nghiệp nào nặng nề? Nghiệp vốn chẳng có, do cảnh mà có. Vì quý vị có nhục thể này; do vậy, phải thọ báo. Có nhục thể, ắt sẽ mang theo nhân quả báo ứng. Nhân quả báo ứng là ba đời, mười đời, vô lượng kiếp đến nay! Nửa bộ đầu [của kinh Chiêm Sát nhằm dạy] quý vị cách dùng Chiêm Sát tướng pháp. Khấu đầu, lễ bái, bái sám, sử dụng Chiêm Sát Luân, mục đích là để quý vị tu tập nửa bộ sau. Chẳng phải là vừa ngồi xuống, bèn “Thiền môn một nén nhang, đốn siêu trực nhập, lập tức chứng Bồ Đề”. Vào thời đó, tại Trung Hoa, luôn truyền bá kiểu đó. Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: Trước hết, quý vị phải sám hối nghiệp thiện ác trước đã, phải đổ công dốc sức trong ba năm. Nửa bộ đầu [kinh này] đã nói: Dùng thời gian ba năm để bái sám. Hàng lợi căn đã bái sám thanh tịnh rồi mới bắt đầu tu hành. Đã học hiểu Chiêm Sát Sám Pháp, lễ Chiêm Sát Sám thanh tịnh rồi mới tiến hướng Đại Thừa.

Khi đó, theo quyển Thượng, khi lạy Chiêm Sát Sám Pháp, ba nghiệp thanh tịnh, đã đạt được tướng thanh tịnh, lúc ấy, phải nên tu hành như thế nào? Vì thế, Kiên Tịnh Tín Bồ Tát hỏi Địa Tạng Bồ Tát: Lúc đó, người cầu mong, hướng đến Đại Thừa, chúng ta nói đơn giản là “cầu hướng đến minh tâm kiến tánh”, thì tu hành như thế nào? Chúng ta là độn căn, đã tu sám hối để diệt trừ chướng ngại, ba nghiệp đã được thanh tịnh, khi đó mới có thể tiến hướng Đại Thừa đạo. Khi quý vị tu Đại Thừa đạo, chuyện trước tiên là cũng phải có một phương tiện thiện xảo. Hành phương tiện thiện xảo ấy như thế nào? Địa Tạng Bồ Tát bảo Kiên Tịnh Tín: “Thiện nam tử!” Chữ “thiện nam tử” chỉ Kiên Tịnh Tín Bồ Tát. Khi đó, chúng sanh muốn tu Đại Thừa, tu pháp Đại Thừa, hành Bồ Tát đạo, thành Phật. Đó là cái nghiệp căn bản mà quý vị phải nên biết trước tiên. Nghiệp căn bản là phương tiện tối thiểu để quý vị khởi sự tu hành. Nghiệp căn bản là gì? Cảnh giới Nhất Thật. Chúng ta gọi cảnh giới Nhất Thật là “minh tâm kiến tánh”, còn trong Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh, nó được gọi là Thể, là Minh Thể. Minh Thể là minh tâm. Đối với nghiệp căn bản tối sơ của quý vị, “nghiệp căn bản” là nói tới tu hành, chẳng phải là nghiệp trong nghiệp chướng. Nghiệp căn bản là gì? Cảnh giới Nhất Thật chính là Nhất Chân pháp giới được nói trong kinh Hoa Nghiêm. Trong các kinh luận khác, nó được gọi là Chân Như (Tathatā), tiến hướng Chân Như. Chân Như chính là nghiệp căn bản, tức cảnh giới Nhất Thật.

Nhưng nếu muốn minh tâm kiến tánh, cho đến khi thành Phật, trước đó, cũng phải có một phương tiện, tức tu Tín và tu Giải. Do tin mà có thể tiến nhập, tin tưởng cái tâm của chính mình. Cảnh giới Nhất Thật chính là cái nghiệp căn bản của quý vị. Tin tưởng cái tâm là Phật, tâm và Phật chẳng hai, chẳng khác. Tâm, chúng sanh, và hết thảy chư Phật, cả ba là một Thể, cùng một thứ gì vậy? Một cái tâm! Trước hết, quý vị phải tin. “Tín vi đạo nguyên, công đức mẫu” (Tín là nguồn đạo, mẹ công đức), chỉ Tín mới có thể nhập, Giải là hiểu rõ. Nói đơn giản, Giải là hiểu rõ cái tâm của chính mình. Giải ngộ tự tâm: “Tự tâm là Phật, tâm này là Phật, tâm này thành Phật”. Có tín tâm như vậy, tin “cái tâm của chính mình là Phật, chẳng hai, chẳng khác với Phật”. Đó là có chủng tánh Bồ Tát. Tín tâm ấy cũng chẳng dễ sanh khởi! Nửa bộ đầu của kinh này là lễ bái, sám hối, [do sự sám hối ấy] quý vị mới có thể có tín tâm như thế. Nếu nghiệp chướng của quý vị chẳng tiêu, vẫn chưa đoạn Kiến Tư phiền não, tín tâm của quý vị sẽ chẳng thể sanh khởi được! Nếu quý vị muốn đạt được cái căn bản tối sơ, hãy dựa theo kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo để tu hành. Địa Tạng Vương Bồ Tát dạy chúng ta nghiệp căn bản để hành. Cái nghiệp căn bản ấy, “nghiệp” được hiểu theo nghĩa “tác” (作, làm, thực hiện), hãy y chỉ cảnh giới Nhất Thật để tín giải. [Chỉ có] Tín thì chưa được, còn phải hiểu rõ, [đó là Giải]. Giải là “giải ngộ”, tức là thông qua học tập, sau khi đã tín giải thì mới có thể làm. “Làm” chính là tu hành; có tu hành thì mới có thể thành đạo. Trong nửa bộ đầu, tuy quý vị đã tiêu trừ nghiệp chướng, nhưng sức tín giải vẫn chẳng mạnh, vẫn chưa phát nguyện “ta chính là Phật, Phật là chính ta”. Ắt phải có tín tâm ấy, tin tưởng chính mình sẽ nhất định có thể thành Phật. Vì sao? Vì có chủng tử Phật, chỉ cần phát khởi hiện hành là được rồi!

Đã tín rồi có thể giải, Thiền Tông gọi Giải là khai ngộ, hoặc minh tâm kiến tánh. Thiền Tông Trung Hoa nói “khai ngộ bèn thành Phật”. Đã khai ngộ chỉ là tín giải mà thôi! Nói theo giáo nghĩa, quý vị khai ngộ, minh tâm, đã minh tâm thì mới khéo tu hành. Quý vị vẫn phải tu tập, khi ấy mới có thể hành Bồ Tát đạo. Nếu nói theo kinh Hoa Nghiêm, địa vị ấy là Tín Mãn (信滿, đã viên mãn tâm Thập Tín), dự vào hàng Sơ Trụ Bồ Tát. Viên mãn tâm Thập Tín bèn dự vào Trụ vị Bồ Tát (các địa vị Bồ Tát thuộc Thập Trụ). Vị ấy tin tưởng chính mình và Phật chẳng hai, chẳng khác. Không chỉ là tín, sau đó còn có thể làm (tu tập). Chư Phật thành Phật như thế nào? Các Ngài cũng tu như thế, làm như thế, đấy là sức tín giải mạnh mẽ. Các vị đạo hữu nói: “Chúng tôi đã nhập Phật môn, tin tưởng Tam Bảo, thọ Tam Quy, thậm chí đã xuất gia rất nhiều năm”; giả sử chúng tôi nói họ chẳng đủ tín tâm, họ sẽ không chấp nhận! Nhưng nói theo giáo nghĩa, quả thật là chẳng có tín tâm. Mỗi đạo hữu có thể chiếu theo lời đức Phật dạy để tư duy, đối chiếu như thế một phen!

Nay chúng ta vâng theo lời dạy của Địa Tạng Bồ Tát: “Hãy tăng cường sức tín giải”. Có tăng cường thì mới có thể khởi tu. Khởi tu chẳng phải là trong nửa bộ đầu kinh này! Bái sám, lễ Địa Tạng Bồ Tát, lễ Phật, cầu tướng hảo; đấy là tiến nhập một bước sâu hơn. Tín tâm của quý vị đã kiên định, chẳng lui sụt, lại thêm mười nghiệp toàn bộ đều thanh tịnh. Thân, khẩu, ý nghiệp toàn bộ đều thanh tịnh. Cái tâm phát khởi trong lúc ấy là nương vào cảnh giới Nhất Thật. Chúng ta nói cảnh giới Nhất Thật đơn giản là “minh tâm”. Nếu chúng ta đã tu tập tín tâm từ đời quá khứ tới nay, lễ bái Chiêm Sát luân tướng, sẽ khiến cho tín tâm của chúng ta kiên định. Trình tự tu hành là “tín, giải, hành, chứng”. Nếu quý vị muốn thành Phật, ắt phải hành Bồ Đề đạo. Chẳng thuận theo Bồ Đề đạo, sẽ chẳng thể thành Phật. Nương theo Bồ Đề đạo; trước hết, quý vị phải tín giải, phải tu tín giải trước đã. Nương vào điều gì để tu tín giải? Y chỉ cảnh giới Nhất Thật. Cảnh giới Nhất Thật là gì? Tin tưởng tâm của chính mình và Phật chẳng hai, chẳng khác. Tâm của chúng sanh trong mười pháp giới là cùng một tâm. Nhất định phải tin tưởng điều này, tin tưởng chính mình trọn đủ tánh thể giống hệt như Phật. Sau khi đã nẩy sanh lòng tin, còn phải cầu giải, giải gì vậy? Hiểu hết thảy các pháp toàn là sanh bởi nhân duyên, tánh thể của các pháp sanh khởi bởi duyên là Không. Do vậy, đối với toàn thể Tam Tạng mười hai bộ, có thể dùng bốn chữ [để tóm gọn] là “duyên khởi tánh Không, tánh Không duyên khởi”. Do tánh Không, nên mới có thể sanh khởi hết thảy các pháp. Hết thảy các pháp chẳng có bổn thể, do duyên khởi mà đạt tới tánh Không. Khi dùng “duyên khởi tánh Không” làm một đề mục; trước kia, chúng tôi đã từng giảng, [bài giảng ấy được ấn hành] thành một bản lưu hành riêng về duyên khởi tánh Không. Tôi giảng tại hội Phật Giáo Tân Gia Ba, đề mục là “duyên khởi tánh Không, tánh Không duyên khởi”. Ở đây, tôi đã dẫn chứng đại lược đôi chút, duyên khởi tánh Không!

Sau khi hết thảy các pháp được sanh ra, từ Tín mà có thể nhập, chỉ tín thì mới có thể nhập, tin gì vậy? Tin hết thảy các pháp duyên khởi tánh Không, tánh Không duyên khởi. Bất luận bộ kinh điển Đại Thừa nào, cũng đều là “tánh Không duyên khởi, duyên khởi tánh Không”. Khi chúng tôi giảng kinh này, cũng là như thế. Địa Tạng Bồ Tát nói hết thảy các pháp là duyên khởi, pháp duyên khởi dựa trên tánh Không mà có. Nếu hiểu đạo lý này thì gọi là Giải. Tin tự tâm của chúng ta là Phật. Do tự tâm là Phật, quý vị mới có thể tu thành Phật. Nếu quý vị chẳng có tín tâm ấy, sẽ vĩnh viễn chẳng thể thành Phật. Tin cái tâm là Phật, tin do cái tâm sẽ thành Phật. Tâm, Phật, chúng sanh, cả ba chẳng khác biệt; tuy ba mà một, tuy một mà ba. Tôi đã từng nói với rất nhiều đạo hữu: “Tánh của người và tánh của Phật chẳng hai, chẳng khác”. Tâm họ đã thông hiểu. Hãy nhìn loài muỗi, nhìn vào loài kiến, nhìn loài phù du. Phù du (con vờ, mayfly) là tên của một loại trùng, hình thể nhỏ bé sống trên mặt nước, sanh ra vào buổi sáng, buổi tối đã chết. Đó là một đời của nó. Đời người trăm năm, giống hệt phù du, bình đẳng! Phù du có Phật Tánh, nó có thể thành Phật. Nó do đọa lạc mãi, càng đọa lạc càng bé, càng đọa lạc càng nhỏ hơn, tới khi nó khôi phục, nó có thể khôi phục thân người.

Đạo lý này được gọi là Chân Như. Chân Như do tùy duyên mà sanh khởi hết thảy các pháp, hết thảy các pháp đều quy về Chân Như. Đại Thừa Khởi Tín Luận nói “nhất tâm, nhị môn, tam đại”, [nhị môn] tức là tâm sanh diệt và tâm Chân Như. Tâm sanh diệt và tâm Chân Như đều từ nhất tâm mà khởi. [Tam đại] là Thể đại, Tướng đại, và Dụng đại. Do nhất tâm sanh ra Chân Như môn và sanh diệt môn. Hai môn chẳng ra ngoài tam đại, tức Thể, Tướng, Dụng. Tôi thường nói “kinh Chiêm Sát là một bộ phận của kinh Hoa Nghiêm”. Đại Phương Quảng: Đại là Thể, Phương là Tướng, Quảng là Dụng. Nửa bộ sau của kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo nói về Thể, Tướng, Dụng. Đại Phương Quảng là Thể, Tướng, Dụng. Đại Thừa Khởi Tín Luận nói tâm Chân Như môn là Thể, tâm sanh diệt môn là Tướng và Dụng, đều là nhất tâm. Lìa khỏi tâm, chẳng còn hai pháp. Nếu chúng ta muốn tu hành từ Chân Như môn, sẽ chẳng dễ tiến nhập. Vậy thì hãy theo sanh diệt môn mà vào. Tiến nhập bằng sanh diệt môn như thế nào? Quý vị hãy từ quán tưởng, giống như trong nửa đầu của bộ kinh này là bái sám, chiêm sát, hòng tiêu nghiệp chướng. Đó gọi là pháp thuộc về sanh diệt môn. Do vậy, quý vị đã sám hối ba nghiệp thanh tịnh, Địa Tạng Vương Bồ Tát mới nói hai loại quán đạo đối với cảnh giới Nhất Thật.

Cảnh giới Nhất Thật là gì? Trước hết, hãy nói về cảnh giới Nhất Thật, rốt cuộc cảnh giới Nhất Thật là gì? Nếu muốn giải thích, phải phân tích cái Thể của cảnh giới Nhất Thật là gì? Sau Thể bèn có Tướng; sau Tướng bèn có Tạng. Vốn là Thể, Tướng, Dụng, nhưng trong kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo, nó được gọi là Tạng, Tạng tức là Dụng. Tạng (藏) có nghĩa là “bao hàm”, chứa đựng vô lượng diệu dụng. Sự hàm chứa ấy chính là nói đến Thể, Tướng, Dụng. Pháp Thân là nói đến Thể, đấy là Phật Tánh mà hết thảy chúng sanh đều trọn đủ, chẳng hai, chẳng khác với Phật. Đấy là tổng thể, đấy là Phật Tánh. Phật Tánh trọn khắp, cũng chính là cái được gọi là Pháp Thân trong kinh. Chánh nhân là Phật Tánh. Tướng trong Thể, Tướng, Dụng, Bát Nhã. Từ chánh nhân Phật Tánh mà gọi là liễu nhân, tức liễu nhân Phật Tánh. Do quý vị đã chứng đắc Giải Thoát Đức qua sự tu hành, liễu nhân Phật Tánh đã đạt đến giải thoát, thật sự thành tựu. Liễu nhân Phật Tánh được gọi là Giải Thoát Đức, hoặc nói là Pháp Thân Đức. Đối với duyên nhân Phật Tánh, hết thảy các pháp đều sanh bởi nhân duyên. Phật Tánh chẳng có hết thảy các pháp, pháp được sanh bởi nhân duyên toàn là nghĩa Không. “Nhân duyên sở sanh pháp, ngã thuyết tức thị Không, diệc danh Trung Đạo nghĩa, diệc danh vi giả danh” (Các pháp sanh bởi nhân duyên, ta nói chúng chính là Không. Điều đó cũng gọi là nghĩa lý Trung Đạo, mà cũng gọi là giả danh).

Thật thể của bộ kinh này là gì? Là cảnh giới Nhất Thật, mà cũng là Tam Quán (Không, Giả, Trung) được nói trong tứ giáo, hay Chân Không Tuyệt Tướng như kinh Hoa Nghiêm đã dạy, Lý Sự vô ngại, chứa đựng trọn khắp, đều bao hàm ý nghĩa Tam Quán. Điều này hễ giải thích sẽ khá nhiều, [trong Đại Tạng Kinh đã] dùng bao nhiêu quyển kinh văn để giải thích vấn đề này. Bởi lẽ, [nội hàm của] cảnh giới Nhất Thật bao gồm hết sức nhiều. Cảnh giới ấy được gọi là cảnh giới Nhất Thật. Lại nói đến Pháp Thân Đức, Bát Nhã Đức, và Giải Thoát Đức, ba đức là một, một chính là ba. Một và ba chẳng trở ngại lẫn nhau. Nói gộp chung lại, sẽ là cảnh giới Nhất Thật. Ở đây, tôi nói đại lược đôi chút. Cảnh giới Nhất Thật dẫu giảng mười tiếng đồng hồ cũng chẳng giảng xong. Ý nghĩa rất sâu! Trong các kinh như kinh Pháp Hoa, kinh Hoa Nghiêm, giảng còn rộng hơn nữa, chúng tôi chỉ đề cập đại lược cùng mọi người.

(Kinh) Sở ngôn Nhất Thật cảnh giới giả, vị chúng sanh tâm thể, tùng bổn dĩ lai, bất sanh, bất diệt. Tự tánh thanh tịnh vô chướng, vô ngại, do như hư không, ly phân biệt cố.

(經)所言一實境界者，謂衆生心體，從本以來不生不滅。自性清淨無障無礙，猶如虛空，離分別故。

(Kinh: Nói tới cảnh giới Nhất Thật là nói tâm thể của chúng sanh vốn bất sanh, bất diệt. Tự tánh thanh tịnh chẳng chướng, chẳng ngại, ví như hư không, do lìa phân biệt).

Vì cảnh giới Nhất Thật là tâm thể của chúng sanh, bản thể cái tâm của hết thảy chúng sanh được gọi là cảnh giới Nhất Thật. Nó vốn chẳng sanh, chẳng diệt, chẳng nhơ, chẳng sạch. Bản thể của nó là thanh tịnh vô nhiễm, chẳng chướng, chẳng ngại. Dùng điều gì để hình dung tâm thể? Ví như hư không. Chư Phật chứng đắc bản thể, chúng sanh mê muội bản thể. Vì chúng sanh đã mê, cho nên sanh ra vô lượng phân biệt. Phật, Bồ Tát, Thanh Văn, Duyên Giác được gọi là “tứ thánh pháp giới”, còn trời, người, A Tu La, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh là lục đạo. Chúng ta thường nói “lục đạo luân hồi”. Tứ thánh pháp giới gộp chung với lục đạo luân hồi chúng sanh thì gọi là “mười pháp giới”. Mười pháp giới là một Thể, là nhất tâm. Bất luận một sanh mạng dẫu nhỏ nhoi tới đâu đi nữa, đều có linh hồn, có tánh thể, chẳng hai, chẳng khác với chúng ta. Do tạo nghiệp bất đồng mà đọa lạc vào đường ấy, nhưng tánh thể của nó chẳng mất. Thể của nó và Phật chẳng hai, chẳng khác, là bất sanh, bất diệt, trước nay chưa từng có tướng sanh diệt. Phải nhớ bản thể chẳng phải là hiện tướng (現相, tướng được hóa hiện ra). Bản thể của cái tâm chúng sanh vốn sẵn bất sanh, bất diệt; bản thể ấy vĩnh viễn thanh tịnh, chẳng có chướng ngại. Giống như gì? Giống như hư không, chẳng có phân biệt, rời lìa phân biệt. Nhưng hễ khởi tâm động niệm, vừa phân biệt liền đánh mất bản thể. Hễ đánh mất bản thể, đã mê, trong khi mê bèn chia cắt. Mê sâu thì đọa lạc càng sâu. Mê cạn, trí huệ hãy còn! Mười pháp giới do mê hay ngộ mà chia ra, đều phân giải từ cái bản thể ấy. Mê muội bản thể đã sâu thì đọa lạc càng sâu!

Đấy là nói về cái tâm, [hoặc nói đích xác là] toàn thể cái tâm, chẳng thể thiếu phần nào. Cái tâm thể ấy chẳng có đối đãi, chẳng có tương đối, là tuyệt đãi (絕待, dứt bặt đối đãi). Quý vị chẳng thể cắt, xẻ. Hễ có thể cắt, xẻ, sẽ chẳng phải là tâm thể. Nó cũng chẳng có phương hướng, chẳng có Đông, Tây, Nam, Bắc, cũng chẳng có người, chúng sanh, hoặc mười pháp giới chi hết. Mười pháp giới chỉ có một tâm thể này, chẳng có cái thứ hai nào khác, điều này chẳng thể nghĩ bàn! Đây là nói về Thể, nơi Phật chẳng tăng, nơi chúng sanh chẳng giảm, bình đẳng phổ biến. Thể trọn khắp hết thảy mọi nơi, giống như hư không trọn khắp hết thảy mọi nơi. Cái tâm thể ấy viên mãn mười phương, rốt ráo nhất tướng, chẳng hai, chẳng khác, chẳng đổi, chẳng lạ, chẳng tăng, chẳng giảm. Một niệm tâm thể hiện tiền của hết thảy chúng sanh chẳng hai, chẳng khác với Phật quả viên mãn do Phật đã chứng đắc. Kinh Hoa Nghiêm thường dùng cách nói “hoành biến thập phương” (橫遍十方, theo chiều ngang trọn khắp mười phương) để diễn tả ý: Nói theo chiều ngang thì Đông, Tây, Nam, Bắc, chính giữa đều trọn khắp; nói theo cùng tột chiều dọc thì trên dưới vô tận chẳng sai khác. [Tức là nói] “thụ cùng pháp giới, hoành biến thập phương” (豎窮法界, 橫遍十方, theo chiều dọc cùng tận pháp giới, theo chiều ngang trọn khắp mười phương), hình dung cái tâm này chẳng hạn cuộc, chính là một niệm hiện tiền của chúng ta.

Mọi người hãy thầm nghĩ, thí nghiệm một chút. Chỉ cần quý vị nghĩ đến các nơi chính mình đã đi qua, chúng sẽ nhanh chóng hiện ra. Quý vị đã đi qua bao nhiêu chỗ, bất luận quý vị tới Nữu Ước của nước Mỹ, tùy tiện đến một nơi nào đó trên thế giới này, tùy tiện chỗ nào quý vị đã đi qua, [hễ nghĩ đến], nó sẽ hiện ra ngay. Chỉ cần quý vị lắng lòng, vừa tưởng, vừa tác ý, nó sẽ hiện ra toàn bộ. Các nơi quý vị chẳng đi qua, do chẳng biết, sẽ không thể tưởng tượng ra được! Phàm là các nơi quý vị đã đến, quý vị vừa tưởng tượng, đều có thể hiện trọn khắp. Nơi quý vị chẳng đi qua, cái tâm quý vị có trọn khắp hay không? Tâm trọn khắp! Vì nay quý vị đang mê; do đã mê cho nên chẳng trọn khắp. Hiện thời, quý vị sử dụng Thức, chẳng phải là tâm. Vì hiện thời ngay cả cái tâm chúng ta cũng chẳng biết, toàn là sử dụng Thức, chẳng đạt tới tâm. Hễ có thể đạt thẳng tới tâm thể, quý vị sẽ thành công!

(Kinh) Bình đẳng phổ biến, vô sở bất chí, viên mãn thập phương, cứu cánh nhất tướng, vô nhị, vô biệt, bất biến, bất dị, vô tăng, vô giảm.

(經)平等普遍，無所不至，圓滿十方，究竟一相，無二無別，不變不異，無增無減。

(Kinh: Bình đẳng trọn khắp, không đâu chẳng đến, viên mãn mười phương, rốt ráo nhất tướng, chẳng hai, chẳng khác, chẳng đổi, chẳng khác, chẳng tăng, chẳng giảm).

Cái tâm ấy bình đẳng phổ biến, không đâu chẳng đến, viên mãn mười phương, rốt cuộc là tướng gì vậy? Nhất tướng. Nhất tướng là nói tới vô tướng, chẳng có hai tướng, chẳng có tướng nào khác. Cái tâm ấy vĩnh viễn chẳng thay đổi, chẳng khác lạ, nơi Phật chẳng tăng, nơi phàm phu chẳng giảm. Tâm thể của một niệm hiện tiền chúng ta, theo chiều dọc cùng tột pháp giới, theo chiều ngang trọn khắp mười phương. Quý vị chẳng thể tách biệt, mà cũng chẳng thể nghĩ lường. Nó có thể trọn khắp căn thân và khí giới của hết thảy chúng sanh, có ý nghĩa “bình đẳng phổ biến”. Do vậy nói “viên mãn thập phương, châu biến pháp giới” (viên mãn mười phương, trọn khắp pháp giới) chính là một niệm tâm hiện tiền của chúng ta. Chúng ta vẫn đang mê, vẫn chẳng ngộ, nhưng do trong nửa bộ đầu [của kinh này], đã bái sám để sám hối các nghiệp, tam nghiệp đã thanh tịnh, quý vị tu hành, tu hành pháp môn duy tâm. Nửa bộ sau của kinh này chính là pháp môn duy tâm. Trước hết, [chánh kinh] giải thích cái tâm này bình đẳng, phổ biến.

(Kinh) Dĩ nhất thiết chúng sanh tâm, nhất thiết Thanh Văn, Bích Chi Phật tâm, nhất thiết Bồ Tát tâm, nhất thiết chư Phật tâm, giai đồng bất sanh, bất diệt, vô nhiễm, vô tịnh, Chân Như tướng cố.

(經)以一切衆生心，一切聲聞辟支佛心，一切菩薩心，一切諸佛心，皆同不生不滅，無染無淨，真如相故。

(Kinh: Do tâm của hết thảy chúng sanh, tâm của hết thảy Thanh Văn, Bích Chi Phật, tâm của hết thảy Bồ Tát, tâm của hết thảy chư Phật, đều cùng là chẳng sanh, chẳng diệt, chẳng nhiễm, chẳng tịnh, là tướng Chân Như).

Địa Tạng Bồ Tát bảo Kiên Tịnh Tín Bồ Tát: - Do cái tâm của hết thảy chúng sanh mê hay ngộ mà chia ra. Thanh Văn, Bích Chi Phật, Bồ Tát, chư Phật là tứ thánh pháp giới; đó là vì mê hay ngộ cái tâm này mà phân biệt thành từng tầng cấp. Tâm chẳng hai, chẳng khác, do quý vị mê hay ngộ bất đồng mà chia thành cấp bậc. Nơi chúng sanh chẳng giảm bớt tí nào, nơi chư Phật chẳng tăng thêm chút nào! Cái tâm của chúng ta bất sanh, bất diệt, chẳng tăng, chẳng giảm, chẳng nhiễm, mà cũng chẳng thanh tịnh. Đó gọi là tướng Chân Như. Trong phần trước, chúng tôi đã nói “hãy đạt tới tướng Chân Như”. Tướng Chân Như là gì? Giải thích như thế này: Toàn thể mười pháp giới đều nương vào tướng Chân Như, từ một tướng Chân Như mà phân biệt. Cái tâm Chân Như và cái tâm sanh diệt, tâm Chân Như là bản thể của chúng ta. Chúng ta phải khôi phục cái bản thể ấy, hết thảy chư Phật đã thành tựu [Chân Như]. [Tâm Chân Như] khác với tâm sanh diệt. Đối với cái tâm sanh diệt, Đại Thừa Khởi Tín Luận nêu ra nghiệp tướng, chuyển tướng, hiện tướng, trí tướng, tương tục tướng, chấp thủ tướng, khởi nghiệp tướng, kế danh tự tướng, nghiệp hệ khổ. Do nghiệp ràng buộc quý vị, đối với chuyện gì, quý vị cũng đều luôn hồ đồ. Nay chúng ta từ ngay trong tướng nghiệp hệ khổ (業繫苦, nỗi khổ do bị nghiệp ràng buộc) mà tiêu diệt tướng nghiệp hệ khổ, quý vị sẽ dần dần tăng trưởng, tức là tăng trưởng tịnh, tiêu diệt nhiễm. Nếu chúng ta muốn tương ứng với Chân Như thì phải diệt, điều thứ nhất là phải thoát ly nghiệp hệ khổ trước đã. Khi chúng ta lạy Chiêm Sát Sám, đã tiêu diệt tướng nghiệp hệ khổ, chẳng có ác, đã thuần thiện, ba luân thân, khẩu, ý, mười nghiệp đều đã thanh tịnh. Địa Tạng Vương Bồ Tát nói: Khi ấy, sau khi chúng sanh đã đạt tướng thanh tịnh [từ luân tướng] thì mới có thể bắt đầu tu hành. Khi chúng ta lễ bái, chiêm sát Chiêm Sát luân tướng, tín tâm đã đạt đến thanh tịnh, ngay khi đó, dùng cái tâm thanh tịnh vô nhiễm ấy để bắt đầu tu hành.

Trong khi quý vị tu hành, ắt cần phải hiểu rõ cái tâm, hiểu rõ tâm thể trước đã. Nhưng chẳng thông qua bái sám, chư vị đạo hữu vẫn chưa từng bái sám, thì hiện thời tâm chúng ta vẫn chẳng đạt tới thanh tịnh, vẫn là thiện và ác xen lẫn, chẳng phải là thuần thiện! Nhưng trong nửa bộ sau của kinh này, Địa Tạng Bồ Tát dạy: Khi tu hành, tâm đã thuần thiện, nghiệp Thập Ác đã hoàn toàn chẳng còn. Địa Tạng Vương Bồ Tát từ bi, nếu quý vị lạy Chiêm Sát Sám ba năm, đã lạy tròn ba năm, tuy vẫn chưa đạt được luân tướng thanh tịnh, nhưng quý vị có thể tu, tức là có thể tu nửa bộ sau, có thể tu quán tâm trong nửa sau bộ kinh này. Hết thảy chư Phật, Bồ Tát, đại A La Hán, tâm đều bình đẳng, chẳng có cấp bậc, chỉ là do mức độ mê hoặc trong tâm [khác biệt], tâm chẳng thanh tịnh, chẳng tiêu trừ các món ô nhiễm. Chẳng hạn như nay chúng ta lạy Chiêm Sát Sám đã đạt được luân tướng thanh tịnh. Luân tướng thanh tịnh tức là [đã đoạn trừ] thô Hoặc, chẳng phải là tế Hoặc. [Nói cách khác], phiền não tham, sân, si hiện hành nơi thân, khẩu, ý của quý vị đều chẳng có, đã tiêu trừ các vật ô nhiễm ấy; nhưng do chỉ là [tiêu trừ] thô tướng, chưa phải là tế tướng, vẫn chưa đạt tới địa vị “tâm Phật và tâm chúng sanh bình đẳng”. Nơi [Phật tâm] sẵn có thì bình đẳng, nhưng trong quá trình tu hành nhằm thanh tịnh cấu nhiễm, nó vẫn chưa bình đẳng. Quý vị có thể khôi phục bình đẳng, khôi phục cái tâm của chúng ta thành Phật tâm, khôi phục chân tâm vốn sẵn có của chúng ta. Phật tâm, chúng sanh tâm, chân tâm, cả ba đều bình đẳng. Tâm vốn bất sanh, bất diệt, bất động, bất tĩnh, bất cấu, bất tịnh, bất tăng, bất giảm, do phiền não của chúng sanh khác biệt. Nếu quý vị có thể khôi phục sự tịch tĩnh, khôi phục trực tâm chánh niệm Chân Như, thì sẽ là khôi phục tâm thể của chúng ta.

Cái tâm ấy bao trùm mười pháp giới, tất cả hết thảy các kinh quyển đều nói về “tam thiên tánh tướng” (ba ngàn tánh tướng). Đại Thừa hay Tiểu Thừa, chẳng có một pháp nào lìa khỏi cái tâm. Lìa tâm sẽ chẳng có hết thảy các pháp. Đấy là tâm thể. Vì dấy lên Hoặc nhiễm, tâm dấy lên phân biệt. Tuy dấy lên phân biệt, tất cả vọng tâm phân biệt hoàn toàn là huyễn hóa, chẳng có chút nào chân thật. Chẳng có chút nào chân thật là vì hết thảy các pháp đều từ tâm khởi. Mọi người đều hiểu điều này: “Tâm sanh thì đủ mọi pháp sanh; tâm diệt thì đủ mọi pháp diệt”. Làm thế nào để khiến cho cái tâm của chúng ta chẳng sanh? Phàm phu tuyệt đối chẳng làm được điều này, ngay cả thánh nhân Nhị Thừa, chư Phật, Bồ Tát cũng có thứ tự. Tâm thể hiện tiền của chúng ta trong một niệm trọn đủ mười pháp giới. Trong khi quý vị nhất tâm niệm Phật, lúc tâm hướng về Phật, quý vị là Phật pháp giới. Quý vị phát tâm từ bi lợi ích chúng sanh, hành Bồ Tát đạo, sẽ là Bồ Tát pháp giới. Nếu mong chính mình tu hành hòng liễu sanh tử thì là Thanh Văn, Duyên Giác pháp giới; cho đến hết thảy các tâm như tâm tham, tâm kiêu mạn, tâm sân hận… thì đó là lục phàm pháp giới. Dựa theo cái tâm phân biệt để xác định địa vị của quý vị. Hết thảy tâm thể dấy lên phân biệt, chỉ là tướng cảnh giới huyễn hóa, chẳng có thứ gì là chân thật. Bốn câu kệ cuối cùng trong kinh Kim Cang: “Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng, huyễn, bào, ảnh, như lộ diệc như điển, ưng tác như thị quán” (Hết thảy pháp hữu vi, như mộng, huyễn, bọt, bóng, như sương, cũng như chớp, hãy nên quán như thế). Đó cũng là pháp môn quán tâm.

Quý vị hãy ngẫm xem: Hết thảy các pháp, có pháp nào là chân thật? Toàn là huyễn hóa, chẳng chân thật! Thọ, Tưởng, Hành, Thức, Sắc, Thanh, Hương, Vị, Xúc, Pháp mà quý vị dùng đó, có chân thật hay không? Tất cả thấy, nghe, hay, biết của quý vị có phải là chân thật hay không? Đều chẳng phải! Do bên ngoài có các thứ cảnh mà sanh khởi các thứ tâm. Địa Tạng Vương Bồ Tát bảo Kiên Tịnh Tín Bồ Tát: Một niệm tâm thể hiện tiền trọn đủ Phật, Bồ Tát, Thanh Văn, Duyên Giác, trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, hợp chung lại thành một niệm tâm hiện tiền. Chúng ta phải lý giải như thế, phải nhận biết như thế.

(Kinh) Sở dĩ giả hà? Nhất thiết hữu tâm khởi phân biệt giả, do như huyễn hóa, vô hữu chân thật. Sở vị Thức, Thọ, Tưởng, Hành, ức niệm, duyên lự, giác tri đẳng pháp, chủng chủng tâm số, phi thanh, phi hoàng, phi xích, phi bạch, diệc phi tạp sắc, vô hữu trường, đoản, phương, viên, đại, tiểu, nãi chí tận ư thập phương hư không nhất thiết thế giới, cầu tâm hình trạng, vô nhất khu phân nhi khả đắc giả, đản dĩ chúng sanh vô minh, si ám, huân tập nhân duyên, hiện vọng cảnh giới, linh sanh niệm trước. Sở vị thử tâm bất năng tự tri, vọng tự vị hữu, khởi giác tri tưởng, kế ngã, ngã sở, nhi thật vô hữu giác tri chi tướng. Dĩ thử vọng tâm tất cánh vô thể, bất khả kiến cố.

(經)所以者何？一切有心起分別者，猶如幻化，無有真實。所謂識受想行，憶念緣慮覺知等法，種種心數，非青非黃，非赤非白，亦非雜色，無有長短方圓大小，乃至盡於十方虛空一切世界，求心形狀，無一區分而可得者，但以衆生無明癡暗熏習因緣，現妄境界，令生念着。所謂此心不能自知，妄自謂有，起覺知想，計我我所，而實無有覺知之相。以此妄心畢竟無體，不可見故。

(Kinh: Vì cớ sao vậy? Hết thảy những ai có tâm dấy lên phân biệt ví như huyễn hóa, chẳng có chân thật. Các pháp được gọi là Thức, Thọ, Tưởng, Hành, nghĩ nhớ, duyên lự, hay biết v.v… các thứ tâm số (tâm sở pháp) chẳng phải xanh, chẳng phải vàng, chẳng phải đỏ, chẳng phải trắng, mà cũng chẳng phải nhiều màu, chẳng có dài, ngắn, vuông, tròn, lớn, nhỏ, cho đến hết thảy các thế giới cùng tận mười phương hư không, cầu tìm hình dạng của tâm thì chẳng tìm được điều gì phân biệt riêng lẻ, chỉ vì nhân duyên vô minh si ám của chúng sanh huân tập mà hiện ra cảnh giới hư vọng, khiến cho họ sanh khởi ý niệm. Đó gọi là cái tâm chẳng thể tự biết, hư vọng tự cho là có, dấy lên ý tưởng hay biết, so đo ta và cái thuộc về ta, chứ thật ra chẳng có tướng hay biết. Bởi lẽ, cái vọng tâm ấy rốt ráo chẳng có cái Thể, chẳng thể thấy được).

Địa Tạng Vương Bồ Tát vẫn sợ chúng sanh chẳng lý giải vì sao Ngài lại nói như vậy, [cho nên giải thích bằng cách nêu nghi vấn] “sở dĩ giả hà?” (vì cớ sao vậy). Vì hết thảy những kẻ có tâm, hãy chú ý! Hết thảy kẻ hữu tâm dấy lên phân biệt, nhưng trong sự phân biệt ấy, tất cả hết thảy các pháp hữu vi đều là huyễn hóa, chẳng chân thật, [thế mà] chúng sanh coi thành chân thật. Cái tâm của chúng sanh có thứ gì chân thật để biểu hiện ra hay không? Có chứ! Trong kinh Lăng Nghiêm, đức Phật hỏi vua Ba Tư Nặc (Prasenajit): “Đại vương! Ngài thấy sông Hằng lúc mấy tuổi?” Vua Ba Tư Nặc đáp: “Đại khái là lúc ba tuổi! Mẹ con dẫn con đến sông Hằng, con nhận biết đó là sông Hằng”. Đức Phật lại hỏi: “Năm nay nhà vua bao nhiêu tuổi?” Vua đáp: “Sáu mươi hai tuổi”. Đức Phật nói: “Hiện thời nhà vua thấy sông Hằng và lúc ba tuổi thấy sông Hằng, có khác biệt hay chăng?” Vua Ba Tư Nặc đáp: “Lúc ba tuổi con cũng thấy như vậy, nay cũng vẫn thấy như vậy”. [Đức Phật dạy]: “Vật chất có sai biệt, ba tuổi và sáu mươi hai tuổi có sai biệt, sông Hằng tuôn chảy có sai biệt, cái Thấy của nhà vua chẳng có sai biệt. Ba tuổi cũng thấy như thế, mà hơn sáu mươi tuổi vẫn thấy như thế. Tánh Thấy chẳng sai biệt”. Khi chúng ta thấy hết thảy các pháp, cái Thấy chẳng sai biệt, nhưng vật chất có thể biến hóa. Hết thảy các pháp hữu vi là giả tướng. Giả tướng sẽ tùy thời biến hóa. Tác dụng thấy của tánh Thấy chẳng biến hóa. Năng kiến (chủ thể thấy, tác dụng thấy của tánh Thấy) nhìn vào sở kiến (cái được trông thấy), sở kiến toàn là vật chất, là giả, tánh Thấy của năng kiến (khả năng có thể trông thấy) là thật. Vạn pháp do tâm khởi, vạn pháp do tâm diệt. Do cái tâm của quý vị phân biệt mà trông thấy tướng cảnh giới huyễn hóa, chẳng có thứ gì là thật thể. Bất cứ sự vật nào cũng đều chẳng có thứ gì là thật thể. Từ chỗ này, quý vị ngộ được: Quý vị trông thấy thật thể của vật chất. Tánh Thấy chẳng phải là cái thấy do con mắt trông thấy, mà là thấy Tánh [của vật chất]. Đã hiểu rõ tánh Thấy, nếu quý vị tham đắm thế gian, tìm cầu một vật chân thật, thì hết thảy đều chẳng có! Do vậy, kinh Kim Cang dạy: “Hết thảy pháp hữu vi, như mộng, huyễn, bọt, bóng, như sương, cũng như chớp. Hãy nên quán như thế”. Khi quý vị quán hết thảy các pháp, [sẽ thấy chúng] toàn là hư vọng, chẳng có thứ gì là chân thật, chẳng có thứ gì là bất biến, chẳng có một pháp nào thường trụ. Quý vị hãy quán cặn kẽ đi!

Địa Tạng Bồ Tát nói với Kiên Tịnh Tín những lời ấy nhằm vào ý nghĩa hiển thị cái tâm: “Tâm bất biến, tâm chẳng chuyển theo cảnh”. Tâm có thể chuyển cảnh, sẽ giống như Phật, [kinh thường nói] “tức đồng Như Lai”. Tâm của quý vị bị tướng cảnh giới bên ngoài xoay chuyển, sẽ là phàm phu. Chuyển biến vào đường nào, sẽ rơi vào đường đó, tùy thuộc quý vị chuyển biến lớn hay nhỏ. Chuyện này liên quan tới cuộc sống của chính mình, quý vị hãy kiểm nghiệm đạo lực của chính mình. Quý vị xuất gia, dẫu cho ta không xuất gia, nhưng tin Phật, Phật sẽ dạy chúng ta bằng cách nào? Khiến cho chúng ta quán hết thảy các pháp sanh, trụ, dị, diệt, vô thường, biến hóa, chẳng thật sự tồn tại. Vì chúng là pháp hữu vi. Hết thảy các pháp hữu vi, như mộng, huyễn, bọt, bóng, quý vị hãy quán đi. Hãy quán tánh thể. Sở dĩ hết thảy phàm phu và thánh nhân khác biệt là do “sáng mắt, sáng lòng” [hay không]. Tâm mê, mắt cũng chẳng sáng. “Mắt” ở đây chẳng phải là tròng mắt, mà là tánh Thấy. Bất quá, nói thông tục là “sáng mắt, sáng lòng”, tức là tâm tánh, [hay nói theo một phương diện hạn hẹp hơn] là tánh Thấy. [Thật ra], tánh Thấy chính là tâm tánh, tâm tánh chính là tánh Thấy. Tất cả sắc thân, tất cả Thọ, Tưởng, Hành, Thức, nghĩ nhớ, duyên lự, hay biết của chúng ta. Hết thảy các pháp đều là tâm số pháp (tâm sở pháp, tức các thuộc tánh của tâm tánh, hay nói theo tâm lý học thì là “tác dụng tâm lý”) nhiều lượt biến chuyển. Chúng tôi chẳng nói đến Pháp Tướng, [trong Pháp Tướng Duy Thức], tâm có tám món (tám tâm vương, tức tám thức, từ nhãn thức tới ý thức, cộng thêm Mạt Na và A Lại Da), tâm sở (tâm số) thì có năm mươi mốt món. Các pháp ấy toàn là tùy duyên mà sanh khởi, là giả, chẳng chân thật. Điều này cũng mang ý nghĩa khiến cho chúng ta đừng tham đắm hết thảy các pháp. Hết thảy các pháp vô ngã, hết thảy các pháp vô thường, hết thảy các pháp chẳng chân thật. Đấy là phân tích. Địa Tạng Vương Bồ Tát bảo Kiên Tịnh Tín Bồ Tát: Hết thảy các pháp hữu vi đều như mộng, huyễn, bọt, bóng, chẳng chân thật. Chúng sanh chẳng phải là như vậy, tùy thuộc mức độ nhận biết hết thảy các pháp của quý vị. Chúng ta thường nói “khán phá, phóng hạ” (看破, 放下, nhìn thấu, buông xuống). Nói “buông xuống” tức là trong tâm bất cứ pháp gì cũng đều chẳng chấp trước, đều chẳng khởi tâm động niệm, có thể làm được hay không? Chính quý vị có thể biết mức độ của chính mình: Người ta đánh, chửi, vũ nhục quý vị, trong tâm quý vị chẳng động niệm mảy may. [Kẻ khác] tán thán, ca ngợi quý vị cũng thế, hoàn toàn bình đẳng. Đối với bất cứ sự vật gì, tâm quý vị cũng chẳng điên đảo. Tâm chẳng điên đảo tức là quý vị chánh niệm hiện tiền, quán hết thảy các pháp đều là Không, đều là vô thường, vô ngã. Như thế thì quý vị sẽ thọ dụng, trong bất cứ lúc nào, trong bất cứ chỗ nào, vẫn đều là tự tại!

Chúng tôi nêu một ví dụ, chẳng hạn như nói tới chuyện sanh bệnh. Khi quý vị sanh bệnh, hãy quán chiếu nhiều hơn. Quán chiếu gì vậy? Căn bệnh ấy do đâu mà có? Bệnh là gì? Giả sử quý vị chẳng có nhục thể, bệnh sẽ không có chỗ để sanh, sanh ở chỗ nào đây? Do quý vị có nhục thể, nhục thể ấy là thật hay giả? Tôi nói lời này, chắc là có người bảo: “Vị lão hòa thượng này đúng là hồ đồ! Ngay cả thân thể mà còn chẳng biết là thật hay giả!” Tôi chẳng hồ đồ, tôi hiểu rõ, thân thể hoàn toàn là giả. Kể cả Thức và tâm của chúng ta đang nói trong hiện thời cũng là giả. Trong khi quý vị bệnh khổ rất nặng, quý vị có thể tách rời thân và tâm hay không? Chẳng hạn như chúng ta làm gì khi đến bệnh viện để giải phẫu? Bác sĩ phải chích thuốc mê để gây tê cho quý vị, khiến cho tâm và nhục thể của quý vị tách lìa. Cái Thức đã bị mê thì mổ xẻ thân thể, quý vị chẳng cảm thấy đau đớn. Khi thuốc mê đã tan, quý vị tỉnh lại. Nếu chẳng chích thuốc mê, quý vị sử dụng sức quán tưởng, khiến cho thức và nhục thể hai đằng tách lìa, thân thể chẳng phải là ta, quý vị có một cái Thức riêng biệt.

Có một người đã từng chết ba lần, kể với tôi: Khi tâm thức của ông ta tách khỏi nhục thể, não bộ giống như bị rách toạc, đau đớn tới cực điểm. Thần thức đã ly khai, thứ gì cũng đều chẳng biết. Ông ta thấy mười phương hư không đều tối om. Ông ta nghĩ: “Ta tới chỗ nào đây?” Ông ta muốn sờ thân thể của mình, “ta mới vừa bị thương”. Vừa nghĩ như vậy liền hỏng bét! Vừa nghĩ, [thần thức] đã ngay lập tức trở lại nhục thể, đau đớn lại dấy lên! Đau đến nỗi mê man, thần thức của ông ta lại rời lìa, rời lìa lần thứ hai. Đã rời lìa, ông ta lại chẳng thấy đau đớn, dường như là hư không. Ông ta tìm kiếm một chỗ, tự nghĩ: “Ta nên tới đâu để trị thương?” Trong đầu vẫn biết mình bị thương. Khi vừa nghĩ, thần thức lại trở về nhục thể. Lần này chẳng lìa khỏi nữa, đau thấu trời, nhân viên cấp cứu mang ông ta đi cứu chữa. Ông ta nói với tôi: “Con suy nghĩ vấn đề này. Khi chúng ta đau khổ, có thể làm cho cái thức, đấy vẫn chẳng phải là tâm, mà là thức, có thể khiến cho cái tâm nhận biết và xác thân là cái được nhận biết, hai đằng tách rời. Có thể làm như vậy hay không?”

Lúc thoạt đầu, sẽ làm chẳng được. Quý vị thường thực hiện là được. Chẳng cần chích thuốc mê, quý vị có thể tự mình làm chủ. Có thể làm chủ điều gì? Chẳng phải là ta! Sự đau đớn ấy chẳng phải là ta. Vì thế, kinh Lăng Nghiêm có nói: “Hữu giác giác thống”, [nghĩa là] quý vị có tri giác, sẽ cảm nhận đau đớn. “Vô thống thống giác”, tức là [đau đớn chỉ là nơi thân xác, chứ cái tâm] cảm nhận sự đau đớn ấy chẳng hề bị đau. Nếu chúng ta có thể tách rời thân xác và cảm giác nhận biết, đương nhiên là lúc thoạt đầu, đối với công phu ấy, quý vị sẽ chẳng thể thông thạo cho lắm. Phải vận dụng lâu ngày thì mới hết sức thông thạo được. Đương nhiên là quý vị dùng một hai năm công phu vẫn chưa đủ, vẫn có lúc cảm nhận đau đớn. Tới khi quý vị thật sự vận dụng được, thân xác chẳng cần chích thuốc tê, cứ mổ là mổ thôi! Mọi người đã đọc Tam Quốc Diễn Nghĩa, [trong ấy có chép] Quan Vân Trường nạo xương chữa độc. Ông ta là phàm phu, chưa từng học Phật pháp. Ông ta vừa đánh cờ, vừa [cho lang y] khoét thịt, [tức là] khoét chỗ thịt bị trúng độc, khoét đụng đến xương kêu ken két. Trên dưới bao nhiêu người nghe âm thanh nạo khoét ấy đều [cảm thấy] hết sức đau đớn, còn ông ta tiêu dao tự tại. Vì ông ta đã tách lìa cái tâm và nhục thể của chính mình. Tôi cảm thấy như thế đó, tôi đã thí nghiệm. Năm trước, bệnh khổ rất nhiều, cảm thấy đau đớn, bèn tu pháp Quán này. Quý vị hãy thí nghiệm một phen, tối thiểu là giảm bớt nỗi đau khổ. Đặc biệt là chất xương của tôi tăng sanh (hyperplasia); vì thế, mỗi ngày mỗi giờ đều bị đày đọa rất đau đớn. Xương tăng trưởng rất đau. Rất tự nhiên, có hai loại: Một loại là đau đến hôn mê luôn. Đã hôn mê thì sẽ chẳng biết, đương nhiên cũng chẳng cảm thấy đau khổ. Khi quý vị cảm thấy rất đau đớn, chịu đựng, chẳng phải là chúng ta thường nói “tinh thần chiến thắng vật chất” hay sao? Thân thể là một loại vật chất, quý vị dùng tinh thần chiến thắng nó. Có hai loại: Một loại là kẻ đó phiền não đặc biệt nặng nề, tâm sân hận hết sức to lớn, bị người khác đánh đập liền hận: “Ta nhất định phải trả thù”. Hỏi kẻ đó: “Đau hay không?” Không đau! Đấy là phiền não, chẳng phải là tự tại. Kẻ đó thật sự đau đớn, bị đánh nặng đến mức hôn mê luôn. Tôi vừa mới nói người tu đạo chẳng hôn mê, dẫu đau đớn cách mấy chẳng hôn mê. Dẫu nhục thể bị tiêu diệt, vẫn chẳng hôn mê. Vì sao người niệm Phật sanh về thế giới Cực Lạc, hoặc người tu đạo đến lúc mạng chung có thể tự tại? Đó là do công phu thường nhật.

Cho đến khi đó, đến lúc đó mới [tập luyện công phu ấy] sẽ không được! Vì trong hết thảy các tâm, đã có tâm phân biệt. Nếu quý vị chẳng có tâm phân biệt, sẽ là “tinh thần chiến thắng vật chất” như đã nói. Thân thể của quý vị là vật chất, nó chẳng thuộc về tinh thần. Nói là “đã già rồi”, tâm quý vị rất mạnh mẽ, trong tâm trước nay chưa hề có chữ Già, hãy khắc phục nó. Nếu quý vị chẳng thể khắc phục, nói “tôi đã già rồi”, chân cũng chẳng cứng cáp, đầu óc cũng trì độn, tay cũng chẳng nâng nổi. Có thể khắc phục hay không? Tôi cảm thấy có thể khắc phục, vì bản thân tôi đã khắc phục như thế. Vì sao tôi lại rời Ngũ Đài Sơn? Đó chính là nguyên nhân khắc phục của tôi! Năm ngoái, trong đêm tối, khoảng một hai giờ thức dậy muốn đi tiểu, dậy không nổi! Chẳng thể nhúc nhích cánh tay được! Tôi nói phen này không xong rồi! Chẳng nâng cánh tay này lên được, não chỉ huy không nổi! Não mất tác dụng chỉ huy, tinh thần vẫn có thể chỉ huy, muốn nâng cánh tay lên nhưng không được, ngó sững nó không động đậy! Tôi nói “cái thứ quỷ này giở chứng rồi”, lúc đó chẳng phải là bán thân bất toại, mà là “toàn thân bất toại”. Tôi tận lực dùng sức chống chọi. Đại khái là từ một giờ cho đến hơn ba giờ, dần dần cánh tay có thể hoạt động. Tôi dùng cánh tay ấy để lay lắc cánh tay kia, dần dần chúng hoạt động. Đã hoạt động được rồi, tôi chẳng dám nằm xuống nữa, cũng chẳng dám ngủ, cứ một mực đi lại. Đại khái là qua chừng bốn năm tiếng đồng hồ, mệt quá, đi không nổi nữa, ngồi xuống. Do hoạt động như vậy bèn linh hoạt, chẳng còn bị lần thứ hai. Giả sử lúc đó, nằm bất động, chẳng phải là bán thân bất toại, thì cũng là toàn thân bất toại, không thể động đậy được. Quý vị đột phá, cho nên tâm có thể chuyển biến vật chất. Mọi người hãy tin tưởng đạo lý này: “Tâm có thể chuyển biến vật chất”. Tôi lên lớp ở Ngũ Đài Sơn, nói không ra lời, chẳng dạy được. Giảng kinh Lăng Nghiêm, giảng đến phen thứ ba trong phần “thập phiên hiển kiến” (十番顯見, mười phen chỉ rõ cái Thấy) bèn thấy không xong, đành ngưng giảng. Tới nay cũng chẳng giảng lại ở Ngũ Đài Sơn. Tôi nói như vậy là không được, sống mà chẳng thể dạy thì còn sống để làm gì chớ? Vẫn phải giảng! Có phải là do tại Ngũ Đài Sơn, ở trên núi quá lạnh đó chăng? Tôi liền xuống Thái Nguyên. Tới Thái Nguyên, lại dấy vọng tưởng, tính qua Đài Loan một phen. Tôi liền liên lạc với các đạo hữu ở Đài Loan, cho nên mới đến đây. Đã đến đây, hiện thời cũng giảng, cũng tốt đẹp!

Xã hội thường nói “tinh thần chiến thắng vật chất”, còn Phật giáo chúng ta nói: “Tâm sanh, các pháp sanh. Tâm diệt, các pháp diệt”. Chúng ta có thể chiến thắng thân thể của chính mình. Dùng gì để chiến thắng? Dùng phương pháp do đức Phật đã dạy “buông xuống, thấy thấu suốt”, sẽ tự tại. Nếu quý vị có bệnh thì ba phần bệnh, lại thêm bảy phần lo ngại, xong luôn! Quý vị chẳng thể bò dậy nổi! Còn nói đến chuyện ung thư, tôi bị ung thư trực tràng, chắc là mọi người biết tôi đã tám mươi tuổi, mổ bỏ khối u trực tràng. Bác sĩ bảo tôi: “Sư phụ! Thầy bình phục rồi cũng chẳng sống quá năm năm”. Vì tám mươi tuổi mà mổ xẻ, người bị ung thư trực tràng sống tối đa là năm năm. Nhưng nay tôi đã sống thêm cả mười lăm năm rồi, đã vượt mức rồi! Hết thảy mọi sự đều lấy cái tâm làm chủ đạo, tùy thuộc quý vị sử dụng cái tâm như thế nào. Tôi nói điều này với ý nghĩa là hết thảy những gì có tâm dấy lên phân biệt, tức là tâm quý vị dấy lên phân biệt, hãy coi hết thảy sự vật là huyễn hóa, sanh lòng hoan hỷ nhiều hơn, đừng sanh phiền não. Mỗi ngày quý vị cười thêm vài lần, bất cứ chuyện phiền não gì xảy đến với quý vị sẽ đều hóa thành hư huyễn. Quý vị đừng để sự việc xoay chuyển, phải xoay chuyển sự vật. Bất luận chuyện gì hiện tiền, quý vị đều xoay chuyển nó. Dẫu sao thế giới này vô thường, khổ, không, hư giả, suốt ngày quý vị hãy nghĩ như thế. Khi quý vị thật sự gặp phiền não dấy lên, quý vị hãy nói nó là giả. Tôi nhớ lão pháp sư Đế Nhàn có nói một câu như thế. Khi Ngài bị bệnh, đệ tử của Ngài hỏi: “Thưa lão pháp sư! Ngài chẳng tu Quán sao?” Sư đáp: “Quán là giả, đau vẫn là thật”. Nhưng nhất định phải là “tinh thần chuyển hóa vật chất”. Vạn pháp từ tâm sanh, vạn pháp do tâm diệt. Do đó, phàm phu nếu muốn thành Phật, quý vị phải chuyển hóa hiện thực.

Nay chúng ta đang ở trong phiền não, toàn thể cuộc sống đều ở trong phiền não, tham, sân, si, mạn, nghi, Thân Kiến, Biên Kiến, Giới Cấm Kiến, Tà Kiến, quý vị đã thoát khỏi thứ nào? Phải chuyển hóa chúng! Quá khứ đừng nghĩ tới, quá khứ đã đều chẳng còn, nghĩ tới nó làm chi? Đấy là căn bệnh lớn nhất của chúng ta, vẫn cứ muốn lôi quá khứ tới hiện tại. Suốt ngày chẳng thể thôi nghĩ tới quá khứ! Quá khứ đã qua đi, há còn có nữa ư? Chẳng thể lôi lại được! Lại còn có kế hoạch cho tương lai cả vạn vạn năm. Quý vị đặt kế hoạch chi nữa, thọ mạng được mấy chục năm! “Nhân vô bách nhật hảo, thường hoài thiên nhật ưu” (Người chẳng có được một trăm ngày tốt đẹp, cứ thường lo rầu cả ngàn ngày). Vị lai còn chưa tới, đừng bận lòng! Tới rồi hãy nói. Quá khứ đã qua đi, quý vị đừng nghĩ tới nó. Vị lai còn chưa xảy đến, cũng chẳng quan tâm! Hiện tại thì sao? Hiện tại chẳng ngừng. Ngày hôm qua chẳng phải là ngày hôm nay. Ngày hôm nay lập tức giảng xong thì đợi tới ngày mai lại nói; chẳng bàn đến chuyện ngày mai nữa! Ngày mai là ngày mai, hiện tại chẳng trụ! Giả sử quý vị có thể chẳng nghĩ tới chuyện hôm qua, chuyện hôm nay chẳng trụ, chuyện ngày mai chưa tới, mặc kệ nó! Quý vị có thể đạt tới mức độ ấy, tôi nói: Dẫu quý vị chưa thành đạo, tối thiểu là chẳng có phiền não!

Phiền não của con người sanh khởi như thế nào? Quý vị tự mình tìm kiếm, suy nghĩ! Trong quá khứ, vào đời Đường, có một viên Tể Tướng là Ngư Triều Ân. Hoàng đế thỉnh quốc sư tới, đương nhiên là Tể Tướng phải hầu vua. Ông ta hỏi quốc sư: “Thưa quốc sư! Tôi muốn hỏi Ngài, phiền não từ đâu mà dấy lên? Phiền não là gì?” Quốc sư trợn mắt, nói: “Nô tài nhà ngươi mà cũng hỏi Phật pháp”. Ông ta nổi cáu liền, đáp: “Tuy ta là nô tài, nhưng ta là nô tài của hoàng thượng. Ta là Tể Tướng, ở trên vạn vạn người. Sao ngươi khinh miệt ta như vậy?” Nổi trận lôi đình rồi! Quốc sư nói: “Ông đừng tức giận, phiền não sanh từ đó. Đó chính là phiền não. Đó là vô minh, vô minh dấy lên từ đó”. Ngay lập tức, Ngư Triều Ân khai ngộ, dập đầu đảnh lễ, bái tạ quốc sư. Đó là ứng cơ thuyết pháp. Mọi người hãy nghĩ xem: Chúng ta cũng có thể khai ngộ như thế hay chăng? Thường là do một câu nói chạm tới linh cảm của quý vị, sẽ ngay lập tức khai ngộ.

Khai ngộ là tích lũy, mọi người có tin hay chăng? Tôi có thể làm chứng cho quý vị! Tôi chưa học hết Tiểu Học, không có trình độ văn hóa, tới Cổ Sơn Phật Học Viện, căn bản là người ta không nhận tôi. Những người theo học kinh Hoa Nghiêm đều là sinh viên đại học, đại học Hoa Nghiêm mà! Nhưng sau hai ba năm vì sao tôi có thể vào học? Sau đó, tôi đến Thanh Đảo, học pháp thế gian, Tứ Thư, Ngũ Kinh gì đi nữa, tôi đều học. Tôi hơn người khác ở chỗ đầu óc đặc biệt lanh lẹ, đã học rồi chẳng quên. Hiện thời, tôi thưa với mọi người, cho đến xem tiểu thuyết chi nữa, tôi đều dung hội được. Có lúc tôi kể các câu chuyện xưa, đặc biệt là nói tới vấn đề nhân quả, tôi kể cho mọi người nghe truyện Tế Công. Giảng tại làng quê, rất nhiều đạo hữu đâu có trình độ văn hóa gì! Quý vị phải kể những mẩu chuyện, họ nghe rất hứng thú, sẽ có thể tiến nhập trọn vẹn. Nhân quả báo ứng là như thế, họ sẽ tin tưởng. “Phật pháp tại thế gian, bất ly thế gian giác” (Phật pháp ở trong thế gian, chẳng lìa thế gian để giác ngộ). Chỉ cần quý vị hiểu rõ pháp thế gian là Phật pháp, tách lìa cuộc sống thì còn tìm Phật pháp ở đâu? Tìm được không? Trong cuộc sống hằng ngày, quý vị hãy tùy thời buông xuống cái tâm phân biệt, quán tưởng các sự vật hiện tiền, khiến cho chính mình chẳng dấy lên ý niệm phân biệt. Gặp phiền não, quý vị buông xuống, chẳng phiền não, biết đó là giả. Khi vui thích nhất, quý vị cũng biết đấy là giả, đừng coi đó thành thật! Chẳng có gì tuyệt diệu hết, hết thảy đều qua đi. Đặc biệt là quý vị ở trong khổ nạn, hãy nên thấy hết thảy các pháp như huyễn. Tôi có thể làm chứng cho mọi người. Tôi ở trong tù khá lâu, ba mươi ba năm. Rất nhiều người trẻ tuổi còn chưa ở tù lâu bằng tôi, từ năm 1950 tới năm 1982! [Bắt đầu từ] tháng Giêng năm 1950 [tôi bị tù], rất đơn giản, quý vị hỏi: “Lão hòa thượng! Vì sao thầy phạm tội?” Tôi đáp: “Tôi chẳng phạm tội!’ “Chẳng phạm tội, sao lại ở tù lâu như thế?” “Người ta bắt tôi phải tin theo đảng Cộng Sản Trung Quốc, tôi không tin. Vậy là cứ ở tù đi!” Càng ở tù, càng lâu! Cho đến hiện thời, tôi vẫn là như thế. Ở trong nước là như thế! Các ngươi nhốt thì nhốt, giết thì giết, chẳng sao cả! Tín ngưỡng của tôi chẳng thay đổi! Chắc là mọi người đều biết: Tánh tôi là như vậy đó! Tôi ở Đại Lục cũng là như thế, hiện thời cũng là như thế. Trong tương lai, vĩnh viễn là như thế!

Tin tưởng các pháp do nhân duyên sanh, nhưng các pháp đã do nhân duyên sanh, nhân duyên cũng có thể diệt các pháp, các pháp cũng do nhân duyên mà diệt. Hết thảy những ai có tâm dấy lên phân biệt, huyễn hóa, chẳng thật, chẳng có thứ gì là chân thật, cớ sao vẫn chẳng nghĩ thông suốt? Hiện thời, có các đạo hữu ở đây gởi thư cho tôi, [than thở] trong công việc, trong cuộc sống, trong nỗi hy vọng, có rất nhiều chuyện chẳng như ý. Mọi chuyện làm sao có thể đều như ý cho được? Quý vị sanh vào thế giới Sa Bà, sanh trong [hoàn cảnh] phiền não này, trừ phi quý vị học Phật, buông xuống, thấy thấu suốt, chẳng phiền não, thì sẽ được như ý. Khiến cho kẻ khác vừa ý quý vị ư? Trên thế giới này, từ kẻ làm Tổng Thống cho đến một kẻ ăn mày, quý vị hỏi họ, [sẽ thấy] họ chẳng có lúc nào như ý cả! Trừ phi quý vị hiểu rõ, đoạn dứt phiền não, học Phật sâu xa, lại còn có thể thực hành, thì sẽ được như ý. Học pháp môn gì cũng đều có một tư tưởng trung tâm. Bất luận bộ kinh nào, cũng đều có một tư tưởng trung tâm. Tư tưởng trung tâm là một, chẳng phải là bộ kinh này hay bộ kinh kia [mỗi kinh có tư tưởng riêng biệt], kinh nào cũng đều là “vô thường, khổ, không, vô ngã”, nhưng lại tách ra thành Tiểu Thừa và Đại Thừa. Quý vị phải hiểu đạo lý này, vận dụng hết thảy Phật pháp đã học vào trong hành vi, đặc biệt là vận dụng nơi tư tưởng, thì sẽ thành công, tối thiểu là có thể đoạn phiền não. Đặc biệt là đối với chuyện chẳng vừa lòng, nếu quý vị biết suy tưởng thì phải nên tưởng như thế này: “Đời người là như thế đó, tai nạn là như thế đó”. Có rất nhiều người hỏi tôi: “Thầy sống sót ba mươi ba năm trong nhà tù bằng cách nào?” Tôi nói: “Quý vị thấy hiện thời tôi sống rất tốt. Không chỉ sống sót, mà còn sống thọ nữa”.

Phật pháp nói “vạn pháp duy tâm”, nay chúng ta đang nói về “vạn pháp duy tâm”. Tâm này trọn đủ mười pháp giới. Tứ giáo nói “tam thiên tánh tướng” chính là một niệm hiện tiền của quý vị, có thể lý giải hay không? Kinh dạy: Quý vị ắt cần phải dùng đầu óc suy nghĩ, đấu tranh tư tưởng khá nhiều. Nếu không, quý vị tiến nhập bằng cách nào? Quý vị đừng xem [Phật pháp] thành văn tự, học kinh Phật chẳng phải là học văn tự, mà phải dốc sức nơi hành động. Tức là kinh dạy quý vị làm như thế nào, hãy làm như thế đó! Quý vị thực hiện, hãy thử xem, liễu sanh tử như thế nào? Bộ kinh nào cũng đều dạy phải liễu sanh tử, dạy buông xuống, buông xuống bèn tự tại. Kẻ nào không buông xuống được, bèn phiền não. Rất nhiều đạo hữu viết thư cho tôi, [than thở họ đầy rẫy] phiền não. Tôi cũng chẳng thể trực tiếp nói với họ: “Phiền não ở chỗ nào? Quý vị lấy ra cho người khác xem thử!” Quý vị chẳng lấy ra được! Phiền não là vô hình, vô tướng. Mọi người rất hiểu Phiền (煩) là rất không an định, một chốc như thế này, chốc nọ như thế kia. Thân thể này quý vị [khống chế] rất dễ dàng, chứ tâm lý chẳng thể khống chế được! Một chốc chạy đến chỗ này, thoáng sau tót qua chỗ kia! Nay đang ngồi nghe giảng ở đây, người đó nghĩ tới xe hơi, nghĩ tới gia đình ở bên ngoài, đầu óc suy nghĩ rất nhiều, chẳng thể chuyên tâm nhất ý được, có thể chẳng khởi phân biệt ư? Phàm là hết thảy những gì có phân biệt, đều là huyễn hóa, chẳng chân thật! Quý vị hãy quán như thế.

Cái gọi là Thức, Thọ, Tưởng, Hành, sẽ bao gồm tư tưởng nghĩ nhớ quá khứ. Quá khứ cũng tạo thành chủ ý trong tư tưởng: “Ta đã làm sai chuyện này, ta phải nên sửa chữa như thế nào?” Chuyện đã qua rồi, quý vị có sửa thì cũng đã muộn màng! Đừng nên nghĩ tới nó, hãy buông xuống. Mọi người rèn luyện, chuyện ngày hôm qua đừng lôi kéo sang hôm nay, hãy để nó qua đi. Quý vị có thể buông xuống như thế, tự nhiên sẽ tự tại, sẽ chẳng phân biệt, vì toàn là giả! Đạo lý này rành rành ai nấy đều biết, nhưng chẳng làm được! Đứa trẻ nào được mẹ sanh ra mà mang theo chút gì, nó mang gì đến vậy? Mọi người ngẫm xem, kể cả bản thân chúng ta, quý vị sanh ra đã mang theo gì đến đây? Thứ gì cũng chẳng có! Khi quý vị rời đi, có thể mang theo thứ gì ra đi? Đạo lý rất đơn giản, ai nấy đều hiểu rõ, nhưng chẳng buông lòng tham xuống nổi. Chưa chết thì còn chưa hết tham. Quý vị tham lam bao nhiêu đi nữa, khi mất cũng chẳng mang theo được vật gì, kể cả thân thể của chính mình. Quý vị chết rồi, hỏa táng, biến thành tro bụi. Dẫu xây phần mộ đẹp đẽ cách mấy, vẫn vô dụng! Hiện thời, tại Đại Lục có rất nhiều cuộc đất là chỗ mộ cổ, là các ngôi mộ từ thời Hán đều bị đào lên hết! Các ngôi mộ gần hai ngàn năm đều bị đào bới. Hai ngàn năm vẫn là rất ngắn, quý vị có thể còn lại gì? Chẳng có! Bất cứ thứ gì cũng chẳng có! Hết thảy các pháp vốn đều là không, chúng sanh chẳng buông xuống được! Quý vị chẳng buông xuống được, [vậy thì] có thể giữ lại gì? Chính mắt chúng ta trông thấy, chuyện trăm năm trước còn có thể tồn tại hay không? Các đạo hữu từ Bắc Kinh tới núi [Ngũ Đài] thăm tôi, tôi thường bảo họ: Khi tôi tới Bắc Kinh, Bắc Kinh mới có hai mươi sáu vạn cư dân. Hiện thời đã hơn một ngàn vạn. Người thuở ấy đã sớm qua đời hết rồi; họ làm sao biết tám cửa thành, tám cửa ải của Bắc Kinh sẽ bị hủy toàn bộ, còn gì nữa chăng? Mỗi hiện tượng trong hết thảy các pháp thế gian và xã hội hằng ngày nhắc nhở chúng ta “như huyễn, như hóa”. Chúng ta là huyễn hóa khôn cùng, chẳng chân thật.

Cái gọi là Thức, Thọ, Tưởng, Hành, nghĩ nhớ, duyên lự, hay biết, hết thảy các pháp, các thứ tâm số, các thứ suy nghĩ nẩy sanh trong tâm, quý vị nói xem, là xanh, là vàng, là đỏ, hay là trắng? Chẳng có màu sắc. Màu sắc gì cũng đều chẳng có, tâm chẳng phải là các thứ sắc. Lại còn có dài, ngắn, vuông, tròn, lớn, nhỏ thì sao? Vọng tưởng chấp trước! Vì thế, nói tới hết thảy các thế giới tận mười phương hư không, quý vị muốn tìm hình dạng của cái tâm, có thể tìm được hay không? Chẳng có! Hơn nữa, vuông có thể biến thành tròn, tròn lại có thể biến thành vuông, hiện tượng biến hóa vô cùng. Thế giới đã chẳng phải luôn [cố định] như vậy, vì sao phải chấp trước? Vì vô minh thâm căn cố đế từ quá khứ. Nói đơn giản, vô minh là về căn bản, điều gì cũng đều chẳng hiểu rõ. Vô minh là không hiểu rõ. Không hiểu rõ điều gì? Không hiểu rõ sanh tử do đâu mà có, không hiểu rõ khổ là gì, lạc là gì? Có tiêu chuẩn hay không? Khổ và lạc vốn chẳng có tiêu chuẩn, đều là cảnh giới hư vọng. Vì sao coi cảnh giới hư vọng thành chân thật? Do điên đảo. Vì thế, gọi là mê; đó là mê; nhưng cái tâm của chúng ta chẳng biết, chính mình không biết. Ai có thể biết chính mình? Chẳng hạn như ngày mai sẽ chết, chẳng có ai biết, luôn nghĩ ngày mai tuyệt đối chẳng chết. Ngày mai lại còn có ngày mai nữa, tuyệt đối chẳng chết; toàn là nghĩ kiểu đó! Có biết chuyện đột nhiên nẩy sanh ngoài dự liệu hay chăng? Thấy hết thảy các pháp hữu vi là hư vọng, mỗi lúc đều có thể biến diệt. Sở dĩ quý vị dấy lên cách nghĩ nhận biết rồi so đo “cái nào là ta, cái nào là của ta”, xác thực là cái hay biết ấy chẳng có tướng chân thật, chỉ là vọng tưởng so đo. Do những gì được suy nghĩ bởi cái tâm vọng tưởng ấy đều chẳng có thứ gì là có thật thể, chẳng thể thấy, đều có tánh chất “có thể bị hư hoại”. Ai có thể tìm một thứ bất hoại trong thế giới này, có hay không? Ai có thể tìm được một thứ bất hoại? Trong thế giới này chẳng có! Tất cả hết thảy ngôn thuyết, lấy ngôn ngữ làm tiêu chuẩn. Viết sách, lập thuyết có thể coi là tiêu chuẩn hay không? Tiền nhân thực hiện [chuyện viết sách, lập ngôn], hậu nhân phủ định các thuyết ấy!

Thật sự là chẳng có, do nghiệp chướng của quý vị từ vô thỉ kiếp đến nay huân tập mà thành. Theo Đại Thừa Khởi Tín Luận, nhân duyên huân tập [giống như] quý vị vào trong chỗ làm nhang, cho nên trên thân quý vị tự nhiên có mùi thơm. Nếu có một ngày, chẳng hạn như người làm nghề dọn phân tại Sở Vệ Sinh Bắc Kinh, người ấy suốt ngày phải đụng chạm với phân người, dẫu một ngày tắm mấy lượt, vẫn không được! Người khác vẫn né xa kẻ đó, trên thân kẻ đó có mùi hôi thối! Tùy thuộc quý vị làm nghề nghiệp gì! Quý vị có thể tự mình chọn lựa nghiệp, vì sao chẳng chọn thiện nghiệp, toàn là chọn lấy ác nghiệp vậy? Chúng ta thường nói đến nghiệp chướng; đấy là một loại. Một loại khác là nhân duyên huân tập từ vô thỉ kiếp đến nay, đã coi hết thảy các thứ hư vọng chẳng thật là thật sự có. Chẳng hạn như nhục thể của chúng ta vốn phải hư hoại, nhưng vì bảo vệ tấm thân này, chẳng biết đã phải tốn bao nhiêu trí óc? Bất luận quý vị dùng phương pháp gì đi nữa, đều chẳng thể gìn giữ, che chở cảnh giới hư vọng được! Quý vị phải thấy thấu suốt. Hễ còn muốn sống thêm mấy năm, càng chấp trước, càng sợ, càng có quỷ! Người ta có câu nói: “Càng sợ, càng có quỷ!” Càng mong sống thêm mấy năm, thọ mạng càng ngắn. Càng nói tới các phương pháp bảo vệ tánh mạng, lại càng chẳng thể duy trì được.

Hiện thời, đối với các thứ bệnh ung thư, vô duyên vô cớ bị bệnh ung thư. Hễ bị ung thư, sẽ chẳng có cách chi hết, rất nhiều [trường hợp phải bó tay như vậy]. Có thể do ý chí của quý vị mà chọn lựa hay không? Thông thường, nếu muốn trường thọ, mà mặt khác, chuyện xấu gì cũng đều làm, khiến cho nhục thể tiêu hao, há có thể trường thọ được ư? Do cái tâm vọng tưởng, do cái tâm sanh khởi các thứ pháp, các thứ pháp lại ảnh hưởng tới cái tâm của quý vị, khiến cho quý vị trong mỗi niệm đều chấp trước, chẳng bỏ được. Điều gì vừa ý thì mong có được, thứ gì không ưa thích thì mong vứt bỏ. Do vì cái tâm cầu được cầu mất ấy, chẳng biết quý vị đã tốn bao nhiêu đầu óc, vẫn chẳng có cách nào, có bỏ cũng bỏ chẳng được! Lìa cũng chẳng lìa nổi, mà mong đạt cũng chẳng đạt được. Cứ mong cầu đạt được, đạt được rồi thì vẫn là hư vọng, do nó chẳng có thật thể. Chỉ vì nhục nhãn của quý vị chẳng trông thấy, cái tâm suy tưởng cũng chẳng thể nghĩ nổi. Vì trong tâm có nhân duyên huân tập, nghiệp chướng từ vô thỉ đến nay, đó là huân tập. Huân tập lại phát khởi hiện hành, hiện hành lại tích lũy, tích lũy rồi lại biến thành chủng tử. Do vậy, sanh ra đủ loại sai lầm. Nếu mong gột sạch các sai lầm ấy, hãy niệm Địa Tạng Bồ Tát cho nhiều!