Lược Giảng Kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo

Tập 13

(Kinh) Thường ưng như thị thủ ký nội tâm, tri duy vọng niệm, vô thật cảnh giới, vật linh hưu phế. Thị danh tu học Duy Tâm Thức Quán. Nhược tâm vô ký, bất tri tự tâm niệm giả, tức vị hữu tiền cảnh giới, bất danh Duy Tâm Thức Quán. Hựu thủ ký nội tâm giả, tắc tri tham tưởng, sân tưởng, cập ngu si tà kiến tưởng, tri thiện, tri bất thiện, tri vô ký, tri tâm lao lự chủng chủng chư khổ.

(經)常應如是守記內心，知唯妄念，無實境界，勿令休廢。是名修學唯心識觀。若心無記，不知自心念者，即謂有前境界，不名唯心識觀。又守記內心者，則知貪想，瞋想，及愚痴邪見想，知善，知不善，知無記，知心勞慮種種諸 苦。

(Kinh: Hãy thường nên ghi nhớ nội tâm như thế, biết nó chỉ là vọng niệm, chẳng phải là cảnh giới thật sự, đừng để thôi bỏ. Đó gọi là tu học Duy Tâm Thức Quán. Nếu tâm vô ký (chẳng thiện, chẳng ác), chẳng biết tâm niệm của chính mình, bèn cho là có tiền cảnh giới (cảnh giới đối trước sáu căn) thì chẳng gọi là Duy Tâm Thức Quán. Lại nữa, nhớ kỹ nội tâm, bèn biết tham tưởng, sân tưởng, và ngu si tà kiến tưởng, biết thiện, biết bất thiện, biết vô ký, biết các thứ khổ do tâm nhọc nhằn suy nghĩ).

Trong lúc chúng ta tu tập, phải nên biết cái tâm của chúng ta. Trước hết, phải biết tâm tướng: Tâm đang tư duy điều gì, tâm đang tưởng nhớ điều gì, làm thế nào để trừ bỏ tham, sân, si trong tâm? Làm thế nào để chuyển biến chúng? Đó chính là tu Duy Tâm Thức Quán. Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: Quý vị phải biết cái tâm, nhận thức cái tâm của chính mình. Đối với tất cả hết thảy các tướng cảnh giới bên ngoài, mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý của chúng ta đối trước Sắc, Thanh, Hương, Vị, Xúc, Pháp; Sắc, Thanh, Hương, Vị, Xúc, Pháp đều là tướng cảnh giới (“tiền cảnh giới”). Các tướng cảnh giới ấy “ly tâm vô tướng”, [tức là] lìa khỏi cái tâm của quý vị, sẽ chẳng có tướng cảnh giới. Quý vị nhận biết nó, tất cả các tướng cảnh giới đều là tâm của quý vị. Rời khỏi cái tâm thì tướng cảnh giới bên ngoài cũng chẳng còn. Vì chúng ta bị xoay chuyển theo tướng cảnh giới, cái tâm hướng ra ngoài rong ruổi, nắm níu, thuận theo ý niệm mà cảm nhận, dấy lên sự hay biết, nhưng chúng ta muốn ngưng dứt cái tâm, chẳng cho nó dấy lên, chẳng thể nào được! Điều chúng ta có thể làm được là khi cái tâm của quý vị cảm nhận chẳng đúng, nhận biết niệm trước vừa dấy lên điều ác, liền ngưng dứt niệm kế tiếp, chẳng cho nó dấy lên, chẳng cho nó (ý niệm ác ấy) tiếp nối. Quý vị vừa phát giác [tâm mình] dấy lên ý niệm không đúng, liền lập tức ngăn dứt, chẳng cho nó tiếp tục. Vì tâm tưởng và sự tư duy trong tâm của chúng ta trong suốt một ngày tương ứng với thiện pháp thì ít, mà tương ứng với ác pháp thuộc vào tướng cảnh giới nơi sáu trần thì nhiều. Do vậy, hễ quý vị nhận biết ý niệm “tham, sân, si” vừa dấy lên, hãy ngay lập tức cắt đứt nó.

Đoạn kinh văn này dạy chúng ta, có thể nhận biết niệm trước khởi ác, bèn ngưng dứt, chẳng cho niệm sau dấy lên. Công lực như thế đã rất mạnh mẽ, khiến cho nó chẳng thể tiếp nối. Nay chúng ta chưa tu đến mức khởi tâm động niệm đều là thiện niệm, vẫn chưa thể làm được như thế; nhưng điều quý vị có thể làm được là chúng ta nhận biết trong tâm dấy lên ý niệm chẳng đúng, chẳng nghĩ ngợi chi nữa, ngay lập tức chế ngự, chấm dứt nó. Vì những gì cái tâm chúng ta suy tưởng đều là nghiệp bất thiện, do hiện thời bọn chúng sanh chúng ta chẳng tu tâm, công phu tu tập chẳng ra hồn! Hễ quý vị biết chính mình khởi tâm động niệm chẳng đúng, rời lìa Tam Bảo, rời lìa pháp, quý vị có thể chấm dứt nó. Sức mạnh ấy chính là sức mạnh sanh ra sau khi nghe Phật pháp. Chúng tôi thường nói “nhận biết niệm trước khởi ác, có thể ngưng dứt chẳng cho niệm sau dấy lên, chính là Bồ Tát phát tâm”. Bản thân chúng ta có cảm thấy bình thường chúng ta tu hành là như thế hay không? Có thể ngưng dứt chẳng cho tâm niệm dấy lên hay không? Chưa thể được! Khi ác nghiệp cảm quả, tức là có sự thật; chẳng tạo thành ác nghiệp thật sự, sẽ chẳng cảm quả! Quý vị mới vừa dấy niệm, liền ngưng dứt, sẽ chẳng thể cảm quả!

(Kinh) Nhược ư tọa thời, tùy tâm sở duyên, niệm niệm quán tri duy tâm sanh diệt. Thí như thủy lưu, đăng diệm, vô tạm thời trụ. Tùng thị đương đắc Sắc Tịch tam muội.

(經)若於坐時，隨心所緣，念念觀知唯心生滅。譬如水流，燈焰，無暫時住。從是當得色寂三昧。

(Kinh: Nếu lúc ngồi (tĩnh tọa), tùy theo cái tâm duyên [vào đâu], trong mỗi niệm đều quán biết chỉ có cái tâm sanh diệt. Ví như dòng nước, ánh lửa nơi đèn, chẳng có lúc nào tạm ngưng trụ. Từ đó, sẽ đắc Sắc Tịch tam muội).

Khi chúng ta tu tập tĩnh tọa, khi tu hành, tâm quý vị mong tu Định, mong ngồi xuống để định, nhưng quý vị quán chiếu cái tâm của chính mình chẳng định được, bèn thuận theo các tướng cảnh giới mà cái tâm đang nghĩ tưởng, bất luận tướng cảnh giới nào, cho đến cái tâm duyên theo điều thiện cũng thế, mà duyên theo ác niệm cũng thế, [những ý niệm ấy] đều từ trong tâm dấy lên, thuộc về pháp sanh diệt. Nếu trong khi tĩnh tọa, bất luận tâm duyên vào đâu, trong mỗi niệm, đều thấy biết [các ý niệm] đó chỉ do cái tâm sanh diệt. Khi quý vị chẳng tĩnh tọa, vọng niệm tơi bời, quý vị đâu có biết! Cho đến khi quý vị mong lắng lòng, toan dụng công, khi đó, quý vị dấy lên sự quán chiếu để quán chiếu ý niệm trong cái tâm của chính mình toàn là pháp sanh diệt, giống như dòng nước [liên tục chảy], hay ánh lửa nơi ngọn đèn [liên tục cháy sáng]. Có thể trụ trong vô niệm hay chăng? Nếu có thể tạm thời khiến cho cái tâm tĩnh định, tâm tĩnh lặng chẳng sanh ý niệm, nếu có thể đạt được công phu như thế, quý vị sẽ đạt được Sắc Tịch tam muội.

Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta Sắc Tịch tam muội là trong hết thảy mọi chỗ, hết thảy mọi lúc, trong khi quý vị tu hành, khi tu Quán lực, nói thông thường là khi tu nhập Định, ngay trong lúc quý vị đi, đứng, ngồi, nằm, khi đi lại, hoặc là khi chẳng nằm, chỉ ngồi, trong bốn loại hành động “đi, đứng, ngồi, nằm”, quý vị đều có thể tu Quán, đều có thể nhập tịch định, nhưng lúc ngồi là tốt nhất, sức quán chiếu mạnh mẽ! Khi nằm, sẽ dần dần rơi vào trạng thái ngủ thiếp đi. Khi đi lại, cái tâm dễ bị tản mạn. Ngồi xuống, chính mình quán chiếu cái tâm, quán chiếu cái tâm của chính mình sanh khởi như thế nào? Do ý niệm nương theo cảnh giới. Tâm vốn vô sanh, do cảnh mà có. Tâm niệm của quý vị vốn là vô sanh, do vì cảnh giới [mà có ý niệm sanh khởi]. Cảnh giới trong tâm là do nghĩ tới cảnh giới trong quá khứ, hay nghĩ tưởng cảnh giới trong vị lai. “Tâm vốn vô sanh, do cảnh mà có”: Tâm niệm của quý vị vốn chẳng có, do quý vị nghĩ tưởng, cảnh giới bèn có. Khi đó, quý vị có thể khiến cho cái tâm tĩnh lặng, trong tâm chẳng có ý niệm gì, đã chẳng nghĩ ngợi quá khứ, mà cũng chẳng nghĩ tới hiện tại, lại càng chẳng mơ tưởng vị lai. Đối với một niệm bất giác, do trong mỗi niệm, niệm nào cũng đều cảm nhận đã định, [cho nên] chẳng có niệm nào là bất giác, chẳng sanh khởi cái tâm bất giác.

Đồng thời, khi ấy bèn tư duy, khi tĩnh tọa bèn quán tưởng, quán điều gì vậy? Quán hết thảy các thứ có hình tướng đều do tâm thức biến ra. Khi đó, quán hết thảy các sắc đều chỉ là tâm, chỉ có sự sanh diệt của cái tâm. Nói theo các giáo nghĩa Đại Thừa khác, “tâm sanh thì các pháp sanh, tâm diệt thì các pháp diệt”. Hết thảy các pháp sanh khởi cũng thế, mà khi diệt cũng thế, toàn là tâm niệm của quý vị. Quán có nghĩa là Chiếu. Quý vị tĩnh tọa nhằm mong tu hành. Tu hành là sử dụng trí huệ của quý vị, tức là dùng tâm niệm để quán chiếu, quán chiếu sao cho hết thảy các động tác (các ý niệm vận hành trong tâm) hoàn toàn ngưng lặng, chẳng tưởng nữa. Quán chiếu khiến cho cái tâm chẳng khởi niệm, tĩnh lặng. Niệm nào cũng quán chiếu cái tâm này, [sẽ thấy cái tâm này] toàn là “một niệm này dấy lên, một niệm kia diệt mất”. Quán sự sanh diệt trong cái tâm của quý vị để cắt đứt nó. Dùng sự quán niệm để cắt đứt [các ý niệm khởi lên hay diệt mất], chẳng còn niệm nữa. Đấy chính là như Thiền Tông thường nói “đả đắc vọng tưởng tử, hứa nhữ Pháp Thân hoạt” (đánh chết vọng tưởng để Pháp Thân được sống). Ý niệm đã tĩnh, ý niệm đã tịch tĩnh, quý vị bèn ngộ “niệm vốn là tịch tĩnh”. Khi đã có thể định như vậy, thời gian định càng dài càng hay, chẳng khởi tâm động niệm nữa. Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: Quý vị sẽ đạt được Sắc Tịch tam muội; đạt được ở mức độ ban đầu, quý vị có thể tu dần dần.

(Kinh) Đắc thử tam muội dĩ, thứ ưng học tập tín Xa Ma Tha quán tâm, cập tín Tỳ Bà Xá Na quán tâm.

(經)得此三昧已，次應學習信奢摩他觀心，及信毗婆舍那觀心。

(Kinh: Đã đắc môn tam muội ấy rồi, kế đó, hãy nên học tập tín tâm đối với môn quán tâm bằng Xa Ma Tha và tín tâm đối với môn quán tâm bằng Tỳ Bà Xá Na).

Sau khi đã đắc môn tam muội ấy, hãy nên học tập, tin tưởng môn quán tâm bằng Xa Ma Tha. Chúng ta thường hỏi: “Có tín tâm hay không?” Chẳng có tín tâm! Đây là dạy chúng ta hãy tu tập tín tâm. Khi quý vị đã có thể định, quý vị mới quán, quán cái tâm có thể dần dần lặng dứt. Đấy là khi Quán bèn có Chỉ, khi Chỉ bèn có Quán; được gọi là “Chỉ Quán song vận” (止觀雙運, vận dụng cả Chỉ lẫn Quán). Chúng ta nói “Định Huệ song tu” chính là hàm nghĩa này. Tu tập tin tưởng pháp quán tâm bằng Xa Ma Tha, đồng thời cũng tin tưởng pháp quán tâm bằng Tỳ Bà Xá Na. Điều này có nghĩa là cùng vận dụng Định và Huệ. Địa Tạng Vương Bồ Tát dạy chúng ta khi tu Xa Ma Tha tức Chỉ và tu Tỳ Bà Xá Na tức Quán, tức là khi tu Chỉ Quán, thì trong khi đó, chúng ta tu tập gì vậy? Tín tâm! Chúng ta thường cho rằng đối với Tam Bảo, chính mình đã sanh khởi tín lực, đã có sức mạnh sanh khởi tín tâm rồi. Thật ra, tín lực vẫn chưa có, tín vẫn chưa “nhập vị” (chưa đạt đến mức, hoặc chưa dự vào địa vị tối thiểu là Sơ Tín). Tín còn chưa nhập vị, làm sao có thể sanh ra sức mạnh cho được? Do đó, phải tu tập.

(Kinh) Tập tín Xa Ma Tha quán tâm giả, tư duy nội tâm bất khả kiến tướng, viên mãn bất động, vô lai, vô khứ, bổn tánh bất sanh, bất diệt, ly phân biệt cố.

(經)習信奢摩他觀心者，思惟內心不可見相，圓滿不動，無來無去，本性不生不滅，離分別故。

(Kinh: Tu tập tín tâm đối với môn quán tâm bằng Xa Ma Tha là tư duy nội tâm chẳng thể thấy tướng, viên mãn bất động, chẳng đến, chẳng đi, bổn tánh bất sanh, bất diệt, do lìa phân biệt).

“Tập tín Xa Ma Tha quán tâm” là tư duy nội tâm chẳng thể thấy tướng, viên mãn bất động, chẳng đến, chẳng đi. Cái tánh sẵn có, cái Thể sẵn có vốn bất sanh, bất diệt, do lìa phân biệt. Đó là bước đầu để chúng ta tu tập Duy Tâm Thức Quán, liễu đạt hết thảy ngoại cảnh đều chẳng có, chỉ do tâm thức hiện, chỉ có nội tâm, chẳng có ngoại cảnh. Chúng ta quan sát tướng của nội tâm là như thế nào? Mọi người hãy quán tướng của nội tâm có hình dạng gì vậy? Trọn chẳng thể được! Chẳng thể thấy tướng, chẳng thể thấy tướng của nội tâm được. Khi quý vị tu hành, mới cảm nhận hết thảy đều là “nhân duyên sở sanh pháp, ngã thuyết tức thị Không” (pháp sanh bởi nhân duyên, ta nói chính là Không). Chúng tôi thường nói tu Không Quán chẳng dễ dàng như thế đó. Ở đây có một đoạn kinh văn rất dài, Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta cách tu Không Quán. Tu Không Quán chỉ là khởi đầu, phải nên có tín lực như thế, tín tâm sẽ sanh ra sức mạnh. Đã có tín lực, quý vị suy tưởng “chẳng thấy tự tâm của chính mình, chẳng thể thấy tướng của nó được”, nhưng nó là viên mãn, chẳng có khiếm khuyết. Đấy là bổn tâm. Chân tâm của chúng ta và chân tâm của Phật vốn chẳng hai, chẳng khác, viên mãn, bất động, cũng chẳng có tướng đến đi, cũng chẳng có tướng sanh diệt, mà cũng chẳng có tướng phân biệt. Chúng ta có tin hay không? Địa Tạng Vương Bồ Tát dạy chúng ta tu hành Tín, tức là tin vào cái tâm này. Kinh thường nói “có tín tâm hay không?” Chẳng có đạo hữu nào trả lời “tôi chẳng có tín tâm”, chẳng hề có! Chẳng có tín tâm thì làm sao có thể nhập Tam Bảo cho được? Có tín tâm! Trên thực tế là chưa “nhập vị”, lòng tin của chúng ta là “mao đạo” (毛道), [tức là giống như một sợi lông], gió vừa thổi liền bay tuốt. Lòng tin bất định, giống như sợi lông, chẳng thể chịu nổi gió thổi. Hễ bị thổi bèn bay mất! Trước hết, phải tu tập tín Định, tín Huệ, quán cái tâm của quý vị.

(Kinh) Tập tín Tỳ Bà Xá Na quán tâm giả, tưởng kiến nội ngoại sắc, tùy tâm sanh, tùy tâm diệt, nãi chí tập tưởng kiến Phật sắc thân, diệc phục như thị, tùy tâm sanh, tùy tâm diệt, như huyễn, như hóa, như thủy trung nguyệt, như kính trung tượng, phi tâm, bất ly tâm, phi lai, phi bất lai, phi khứ, phi bất khứ, phi sanh, phi bất sanh, phi tác, phi bất tác.

(經)習信毗婆舍那觀心者，想見內外色，隨心生，隨心滅，乃至習想見佛色身，亦復如是，隨心生，隨心滅，如幻如化，如水中月，如鏡中像，非心不離心，非來非不來，非去非不去，非生非不生，非作非不作。

(Kinh: Tu tập tín tâm đối với môn quán tâm bằng Tỳ Bà Xá Na là tưởng thấy sắc trong ngoài, tùy theo tâm mà sanh, tùy thuộc tâm mà diệt, cho đến tu tập, tưởng thấy sắc thân của Phật cũng giống như thế, tùy theo tâm mà sanh, tùy theo tâm mà diệt, như huyễn, như hóa, như trăng trong nước, như hình tượng trong gương, chẳng phải tâm, chẳng lìa tâm, chẳng tới, chẳng không tới, chẳng đi, chẳng không đi, chẳng phải sanh, chẳng phải không sanh, chẳng phải làm, chẳng phải không làm).

“Tập tín Tỳ Bà Xá Na quán tâm”: Tưởng thấy nội ngoại sắc. Đối với “thấy nội ngoại sắc” thì tướng của nội sắc là gì? Tướng của ngoại sắc là gì? Thuận theo tâm sanh, thuận theo tâm diệt. Tướng ấy chẳng thể được! Do tâm khởi, nó bèn sanh khởi. Tâm diệt, nó cũng chẳng còn! Vẫn phải tu tập, tưởng thấy sắc thân của Phật: Sắc thân của Phật và sắc thân của chúng sanh giống nhau, cũng là tùy thuộc vào cái tâm mà sanh khởi, thuận theo cái tâm mà tiêu mất. Tùy tâm sanh khởi, tùy tâm diệt hoại. Như chúng ta quán sắc tướng của Phật, quán ba mươi hai tướng [đại nhân] và tám mươi thứ hảo của Phật, chúng cũng là tùy sanh, tùy diệt y hệt như vậy: “Tâm sanh, tướng sanh; tâm diệt, tướng diệt”, đều là huyễn hóa! Bóng trăng trong nước thoạt nhìn thì dường như có, chẳng vớt lấy được. Trên thực tế, nó chẳng có. Hình tướng trong gương có hay không? Hình tướng trong gương có phải là thật hay chăng? Ai nấy đều biết nó chẳng phải là thật. Hết thảy các pháp đều là như thế: Thuận theo cái tâm quý vị sanh mà pháp sanh. Thuận theo cái tâm quý vị diệt mà pháp diệt, đều là huyễn hóa, chẳng phải là chân thật. Cho nên giống như bóng trăng trong nước, giống hình tướng trong gương, soi vào gương bèn hiện tướng, chẳng phải tâm, chẳng rời tâm, chẳng đến, chẳng không đến, chẳng đi, chẳng không đi, chẳng sanh, chẳng không sanh, chẳng làm, chẳng không làm, hết thảy các pháp đều như thế. Có hay không? Chẳng có! Là không ư? Lại chẳng phải là không!

Do vậy, nêu ra nhiều thí dụ như thế, nhằm nói hết thảy các pháp chỉ là tướng cảnh giới duy tâm, là cảnh giới được duyên bởi tâm, chỉ là tâm, ngoài tâm chẳng có pháp! Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: Trong khi quý vị tu hết thảy các pháp, biết hết thảy các pháp đều là Không, hết thảy các pháp là Giả. Không là tu Không Quán; Giả là tu Giả Quán. Giữa Không và Giả, có cái chẳng phải Không, chẳng phải Giả, đó gọi là Trung Quán. Nói Không và Giả là nói theo Sự. Sự đều do Lý mà khởi. Chẳng có Không, chẳng có Giả, hiển thị “chẳng ra ngoài Trung”. Trung Quán là Lý. Do vì Trung Quán có thể thành Giả Quán, có thể thành Không Quán. Chẳng có Trung Quán, sẽ chẳng thành Giả, mà cũng chẳng thành Không. Lý có thể thành hết thảy các Sự, Sự có thể hiển Lý.

Chúng ta chấp trước sắc tướng bên trong; đó gọi là Nội Sắc. Đoạn này giảng về cảnh giới duy tâm: Nội Sắc chẳng có, nó do tâm hiện. Sắc pháp là Sự, nhưng nó có thể hiển Lý. Chẳng có Sự, sẽ chẳng thể hiển Lý. Quý vị chấp trước Thọ, Tưởng, Thức, đấy chính là “Sự cũng là Lý”, nhưng lại có thể thành tựu Sự. Sự có thể hiển Lý. Đó chỉ là Sắc ở bên trong, được gọi là Nội Sắc. Vậy thì Ngoại Sắc là gì? Ngoại Sắc là do thấy Nội Sắc mà sanh khởi. Nội Sắc tùy tâm sanh. Sắc tướng bên trong là “tâm sanh thì pháp sanh; tâm diệt, sắc ấy cũng diệt”. Nội Sắc tùy tâm sanh, mà cũng tùy tâm diệt. Ngoại Sắc chẳng phải như vậy. Ngoại Sắc thì quý vị chẳng tưởng, nó vẫn tồn tại. Đấy là do chấp trước; nó chẳng quản quý vị chấp trước hay không chấp trước. Quý vị chấp trước Thọ và Sắc, hoặc quý vị chẳng chấp trước Thọ và Sắc. Thọ trong Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức có nghĩa là “lãnh nạp”. Bất luận quý vị chấp trước hay không chấp trước, nó vẫn tồn tại y hệt. Đó là Ngoại Sắc. Nội Sắc thuận theo cái tâm mà sanh diệt. Ngoại Sắc thì tâm quý vị sanh, nó cũng tồn tại; tâm diệt, nó vẫn tồn tại!

Nếu chúng ta mong thấy tướng sanh diệt của Ngoại Sắc, kinh nêu ra một thí dụ. Đối với sắc thân của Phật, chúng ta quán tưởng ba mươi hai tướng và tám mươi thứ hảo của Phật. Quý vị nói “tâm ta đã diệt, [lẽ ra] chẳng có Phật tướng”. [Thế nhưng], tướng nơi Phật tướng vẫn nghiễm nhiên tồn tại, nó chẳng thuận theo cái tâm sanh diệt của quý vị [mà sanh hay diệt theo]. Cho đến đối với Phật, Bồ Tát, La Hán, Thanh Văn, cho tới trời, người, A Tu La, địa ngục, quỷ, súc sanh, tất cả hết thảy sắc tướng trong mười pháp giới, tất cả tướng trạng trong mười pháp giới, do ai tạo tác? Do tạo tác mà có? Hay chẳng nhờ vào tạo tác mà vẫn có? Sắc tướng của mười pháp giới như thế là có hay chẳng có? [Phán định nó] là hữu, là vô, là phi hữu, phi vô, đều chẳng đúng! Như thế nào mới là đúng? Vì hết thảy các pháp vô tánh, chẳng có tánh thể, là duyên khởi, tức là do nhân duyên mà sanh khởi. Vậy thì chúng sẽ do nhân duyên mà tiêu mất ư? Pháp cũng chẳng tồn tại. Nó chẳng có nghĩa tạo tác, chẳng có thể tánh, là các pháp duyên khởi.

Tâm sanh quán tưởng như vậy để quán hết thảy các pháp, đó gọi là Nhất Tâm Tam Quán. Tâm nội pháp, tâm ngoại pháp, cho đến đối với tất cả các pháp sanh khởi, Không Quán, Giả Quán, Trung Quán, Không Quán vẫn là tâm, Giả Quán vẫn là tâm, Trung Quán vẫn là tâm. Tâm sanh thì các pháp sanh, nếu tâm diệt thì các pháp diệt. Do vậy, gọi là Nhất Tâm Tam Quán. Chỉ chẳng rời tâm, mà Quán cũng chẳng rời tâm, duy tâm mà thôi! Trong đoạn này, đối với Tỳ Bà Xá Na cũng thế, cho đến khi tu Chỉ, tu Quán, Lô Xá Na tánh, Tỳ Bà Xá Na, Xa Ma Tha, cả hai đều là [cái tâm của chúng ta], Chỉ và Quán bình đẳng. Lại nữa, nói đến Quán thì Quán chính là Chỉ, tức là “động chính là tĩnh, trong tĩnh có động, trong động có tĩnh. Khi Chỉ bèn có Quán, khi Quán bèn có Chỉ. Chỉ Quán cùng vận dụng”. Đó là quán Không, quán hết thảy các pháp đều là Không, quán hết thảy các pháp là giả, nhưng chẳng lìa khỏi nghĩa Trung Đạo, do Trung mà hiển hiện. Lý giải như vậy đó!

(Kinh) Thiện nam tử! Nhược năng tập tín thử nhị quán tâm giả, tốc đắc thú hội Nhất Thừa chi đạo.

(經)善男子！若能習信此二觀心者，速得趣會一乘之道。

(Kinh: Này thiện nam tử! Nếu có thể tu tập tín tâm đối với hai thứ quán tâm ấy, sẽ mau chóng tiến nhập, lãnh hội đạo Nhất Thừa).

Đồng thời, Địa Tạng Bồ Tát còn giải thích thêm: Thiện nam tử! Nếu có thể tu tập tín tâm đối với hai thứ quán tâm ấy, sẽ mau chóng tiến nhập, lãnh hội đạo Nhất Thừa. Phần kinh văn đang được giảng ở đây toàn nói về Tín. Địa Tạng Bồ Tát chỉ muốn cho chúng ta tin tưởng pháp nghĩa Đại Thừa, hoàn toàn chưa nói tới chuyện chứng nhập, hãy còn cách biệt rất xa. Chúng ta thường cho rằng chính mình có tín tâm. Địa Tạng Vương Bồ Tát nói chúng ta chẳng có tín tâm. Ngài dạy như thế nào mới được coi là có tín tâm? Quý vị phải tu hành, phải tu hành trong thời gian dài cỡ nào? Người nói theo giáo nghĩa sẽ biết là một vạn kiếp. Nói thông thường, chúng ta quy y Tam Bảo, tín ngưỡng Phật pháp, chúng ta đã có tín tâm, nhưng tín tâm ấy chẳng có cội rễ, chẳng nhập vị. Tín, Tấn, Niệm, Định, Huệ, hễ có tín tâm, sẽ tinh tấn tu hành, chẳng lười nhác, luôn luôn niệm Tam Bảo, chẳng đánh mất chánh niệm, huệ tâm thường chiếu, không để cho ý niệm sai lầm [tăng trưởng]. Vừa cảm thấy niệm dấy lên, bèn uốn nắn nó, niệm nào cũng đều trụ nơi Tam Bảo. Do đó, Địa Tạng Bồ Tát giảng đi giảng lại vấn đề này để chúng ta tiến nhập. Tiến nhập gì vậy? Tín tâm. Thiện nam tử! Để có thể tu tập niềm tin đối với hai thứ quán tâm này, thì phải tin tưởng hai thứ quán đạo và cảnh giới Nhất Thật. [Toàn bộ những điều Bồ Tát đã dạy] chỉ nhằm khiến cho chúng ta tin tưởng. Đã tin rồi thì Ngài mới dạy chúng ta tiến nhập bằng cách nào, tu như thế nào! Phải tiến nhập hai thứ quán đạo thì mới có thể tiến nhập đạo Nhất Thừa, mới có thể tiến nhập pháp Nhất Thừa.

(Kinh) Đương tri như thị Duy Tâm Thức Quán, danh vi tối thượng trí huệ chi môn, sở vị năng linh kỳ tâm mãnh lợi, trưởng tín giải

lực, tật nhập Không nghĩa, đắc phát vô thượng đại Bồ Đề tâm cố.

(經)當知如是唯心識觀，名爲最上智慧之門，所謂能令其心猛利，長信解力，疾入空義，得發無上大菩提心故。

(Kinh: Hãy nên biết Duy Tâm Thức Quán như thế được gọi là môn trí huệ tối thượng, tức là do nó có thể khiến cho cái tâm nhạy bén, tăng trưởng sức tín giải, nhanh chóng nhập nghĩa Không, phát khởi tâm đại Bồ Đề vô thượng).

Đây gọi là môn Quán gì vậy? Duy Tâm Thức Quán. Hãy nên biết Duy Tâm Thức Quán như thế, vạn pháp duy tâm, vạn pháp duy thức. Quý vị phải dùng sức quán chiếu để nhận biết “vạn pháp duy thức” là gì, “vạn pháp duy tâm” là gì. Đó là pháp môn trí huệ tối thượng. Vì học tập pháp môn trí huệ này, sẽ có thể khiến cho cái tâm của chúng ta bén nhạy. “Mạnh mẽ, nhạy bén” có nghĩa là giống như chúng ta làm chuyện gì rất mạnh mẽ, lanh lợi, chẳng sợ nguy nan. Đã có tín tâm ấy, quý vị tu hành trong Phật pháp thì mới có thể mạnh mẽ, nhạy bén, mới có thể tăng trưởng sức tín giải của quý vị. Vì sao chúng ta tin chẳng sâu? Do quý vị không lý giải! Quý vị không lý giải, lòng tin sẽ chẳng sâu. Cho tới khi quý vị hiểu rõ, lý giải, tín lực tăng trưởng. Đạt tới gì vậy? Nhanh chóng nhập nghĩa Không. Đó chỉ là khúc nhạc dạo đầu của Không Quán, tức là tiền phương tiện của tu Không Quán. Chẳng có tiền phương tiện, quý vị tu Không Quán sẽ chẳng thành. Địa Tạng Bồ Tát lại bảo chúng ta: Đó là môn trí huệ, là môn trí huệ tối thượng. Ai nấy đều mong đắc trí huệ nhưng chẳng có, vẫn chưa có cửa nẻo để vào! Quý vị còn chẳng có cửa để vào, tiến nhập trí huệ bằng cách nào đây? Những gì chúng ta đã học là Thế Trí Biện Thông, chẳng phải là trí huệ. Trí huệ là liễu sanh tử, chứng Niết Bàn. Chúng ta toàn là Thế Trí Biện Thông của thế gian. Vì đã có tín tâm, trí huệ đã tăng trưởng, chúng ta đã có sức, đối với pháp do đức Phật đã nói, quý vị có thể lý giải, đó gọi là “tín giải lực”. Chẳng tin thì làm sao có thể tín giải cho được? Quý vị đạt được tín lực trước đã rồi mới có thể lý giải.

Sự lý giải của chúng ta là tương tự. Đã có sức lý giải, do sức tín giải ấy thì sẽ có thể lý giải, mới có thể tiến nhập Không. Nhập nghĩa Không thì mới có thể phát khởi vô thượng đại Bồ Đề tâm. Mỗi vị đạo hữu chúng ta đều biết phát Bồ Đề tâm là căn bản. Nếu quý vị phê bình kẻ nào đó, nói kẻ đó chẳng phát Bồ Đề tâm, kẻ đó tuyệt đối chẳng chấp nhận. Nhưng quý vị phải thâm nhập, nghiên cứu một phen: Như thế nào thì mới được coi là phát Bồ Đề tâm? Đạt được địa vị Thập Tín, đã có sức tín giải để chứng đắc nghĩa Không. Phát Bồ Đề tâm, Bồ Đề tâm chẳng phải là Hữu, mà là Không; từ trong Không sanh ra Hữu. Thật sự phát đại Bồ Đề tâm, trải qua phân tích, chúng ta lý giải: Đấy mới là phát đại Bồ Tát tâm, biết ngoài tâm chẳng có pháp. Tu Định, tu Huệ như thế được gọi là “Chỉ Quán viên đốn”; đó mới gọi là Viên Giáo, Đốn Giáo. Mọi người đều biết Trí Giả đại sư. Trí Giả đại sư sáng lập tứ giáo của tông Thiên Thai, tất cả bọn Tăng nhân chúng ta đều thừa nhận trí huệ của Ngài. Tại gia đệ tử lẫn xuất gia đệ tử đều thừa nhận trí huệ của Trí Giả đại sư. Khi Ngài viên tịch, đệ tử hỏi Ngài: “Thưa sư phụ, nay thầy đã chứng đắc địa vị gì?” Ngài đáp: “Nếu ta chẳng xây chùa, hoằng pháp lợi ích chúng sanh, ta có thể đạt tới Sơ Trụ. Vì hoằng pháp lợi sanh, ta chỉ có thể đạt tới địa vị Ngũ Phẩm”, tức là địa vị thứ năm trong Tín Vị của Viên Giáo. Mọi người biết: Xét theo công lực tu tập Chỉ Quán viên đốn của Trí Giả đại sư, Ngài đạt tới địa vị Ngũ Phẩm trong Chỉ Quán viên đốn, tức là vẫn chưa đạt tới mức sáu căn thanh tịnh. Đạt tới địa vị sáu căn thanh tịnh thì mới dự vào Sơ Trụ trong Viên Giáo. Nói cách khác, vẫn chưa dự vào địa vị Sơ Trụ.

Bồ Tát đã dự vào địa vị Sơ Trụ, có thể thị hiện thân Phật tới cúng dường hết thảy chư Phật trong mười phương pháp giới. Thập Tín viên mãn, dự vào địa vị Sơ Trụ của Viên Giáo, nhập Đệ Nhất Nghĩa Không. “Không” là chẳng chướng ngại, mười phương pháp giới chẳng chướng ngại. Vị Bồ Tát ấy sẽ vĩnh viễn chẳng đọa làm phàm phu, mà cũng chẳng đọa vào Nhị Thừa. Ý nghĩa này hoàn toàn phù hợp với nghĩa lý trong kinh Hoa Nghiêm. Kinh Hoa Nghiêm nói như thế, sáu căn thanh tịnh, Đệ Nhất Nghĩa Không, Không thì mới thanh tịnh. Chúng ta nói “thanh tịnh” thì phải là đã chứng nhập nghĩa Không, chứng nhập nghĩa Không là đã thanh tịnh rốt ráo. Chúng ta hễ nghe nói đến Tín vị, cảm thấy Tín vị rất thấp. [Thật ra], Tín vị cũng rất cao, Tín vị trong Viên Giáo chẳng dễ dàng đâu nhé! Đối với Tín vị của Viên Giáo, khi quý vị viên mãn Thập Tín, sẽ vĩnh viễn chẳng đọa làm phàm phu, mà cũng chẳng đọa vào Nhị Thừa. Khi đó, tiến nhập địa vị Sơ Trụ của Viên Giáo, đấy mới là “phát đại Bồ Đề tâm”. Địa vị Sơ Trụ trong Viên Giáo là Phát Tâm Trụ, cho nên gọi là “phát Bồ Đề tâm”.

(Kinh) Nhược học tập Chân Như Thật Quán giả, tư duy tâm tánh vô sanh, vô diệt, bất trụ kiến, văn, giác, tri, vĩnh ly nhất thiết phân biệt chi tưởng.

(經)若學習真如實觀者，思惟心性，無生無滅，不住見聞覺知，永離一切分別之想。

(Kinh: Nếu học tập Chân Như Thật Quán thì hãy tư duy tâm tánh chẳng sanh, chẳng diệt, chẳng trụ vào thấy, nghe, hay biết, vĩnh viễn lìa khỏi hết thảy các ý tưởng phân biệt).

Học tập Chân Như Thật Quán, quán hết thảy các pháp đều là Chân Như, đều là Thật Tướng; đó gọi là Chân Như Thật Quán. Tư duy tánh của hết thảy các pháp chính là tâm tánh vô sanh, vô diệt. Hết thảy các pháp đều chẳng sanh, chẳng diệt; tâm tánh vô sanh, vô diệt. Chẳng trụ vào “thấy, nghe, hay, biết”, vĩnh viễn chẳng có ý niệm phân biệt. Chẳng có ý tưởng phân biệt, đương nhiên là chẳng có sự thật [để phân biệt]. Đấy là chân thật tánh môn. Quán như thế nào? Chính là quán tánh chân thật, tư duy tưởng tâm tánh vô sanh, vô diệt, chẳng tăng, chẳng giảm, chẳng nhơ, chẳng sạch. Khi chúng ta đọc Tâm Kinh, [thấy chép] Quán Tự Tại Bồ Tát tu môn Quán ấy, Ngài chiếu kiến Ngũ Uẩn đều Không, chẳng có Sắc, Thanh, Hương, Vị, Xúc, Pháp, chẳng có Nhãn Giới, cho đến chẳng có Ý Thức Giới, chẳng có vô minh, mà cũng chẳng có “hết vô minh”. Đó chính là tướng cảnh giới trong hiện thời, chẳng có hết thảy các ý tưởng phân biệt. Trong khi quý vị quán tưởng Chân Như thật tánh, chẳng trụ vào thấy, nghe, hay, biết.

(Kinh) Tiệm tiệm năng quá Không Xứ, Thức Xứ, Vô Thiểu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đẳng định cảnh giới tướng, đắc Tương Tự Không tam muội.

(經)漸漸能過空處，識處，無少處，非想非非想處，等定境界相，得相似空三昧。

(Kinh: Dần dần có thể vượt khỏi tướng cảnh giới của các môn Định như Không Xứ, Thức Xứ, Vô Thiểu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đạt được Tương Tự Không tam muội).

Khi đó, dần dần có thể vượt khỏi tướng cảnh giới của các môn định Không Xứ, Thức Xứ, Vô Thiểu Xứ, và Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, môn Định ấy cao lắm. Đạt được Tương Tự Không tam muội, chẳng phải là Chân Không, mà là tương tự tam muội, vẫn là Tương Tự Không tam muội.

(Kinh) Đắc Tương Tự Không tam muội thời, Thức, Tưởng, Thọ, Hành thô phân biệt tướng bất hiện tại tiền. Tùng thử tu học, vi thiện tri thức đại từ bi giả thủ hộ, trưởng dưỡng. Thị cố, ly chư chướng ngại, cần tu bất phế, triển chuyển năng nhập Tâm Tịch tam muội.

(經)得相似空三昧時，識想受行粗分別相不現在前。從此修學，爲善知識大慈悲者守護長養。是故，離諸障礙，勤修不廢，展轉能入心寂三昧。

(Kinh: Khi đạt được Tương Tự Không tam muội, tướng thô phân biệt của Thức, Thọ, Tưởng, Hành chẳng hiện ra trước. Từ đó tu học, sẽ được bậc thiện tri thức đại từ bi thủ hộ, trưởng dưỡng. Do vậy, lìa các chướng ngại, siêng tu chẳng bỏ, lần lượt có thể nhập Tâm Tịch tam muội).

Khi đắc Tương Tự Không tam muội, thô tướng phân biệt của Thức, Tưởng, Thọ, Hành chẳng hiện tiền, đối với hết thảy các pháp chẳng dấy lên tướng phân biệt; nhưng đấy chỉ là thô phân biệt. Từ đó trở đi, bắt đầu tu học. Trong khi quý vị tu tập, có thể được thiện tri thức đại từ bi thủ hộ, trưởng dưỡng. “Thiện tri thức” là nói đến bậc đại Bồ Tát. Hết thảy các vị đại Bồ Tát có thể thủ hộ quý vị, khiến cho thiện căn của quý vị tăng trưởng, vun bồi, chẳng bị thoái đọa nữa. Khi đó, chướng ngại trong tu hành của quý vị sẽ ít hơn, có thể chẳng gián đoạn, dũng mãnh, siêng ròng tu tập. Khi đó, có thể nhập định, môn Định gì vậy? Môn Định ấy có tên là Tâm Tịch tam muội. Trước đó là Sắc Tịch tam muội, ở đây là Tâm Tịch tam muội. Đạt được bằng cách nào? Vì quý vị quán tâm tánh, [nhận biết] “tâm tánh bất sanh, bất diệt” mà nhập tam muội, nên gọi là Tâm Tịch tam muội.

(Kinh) Đắc thị tam muội dĩ, tức phục năng nhập Nhất Hạnh tam muội. Nhập thị Nhất Hạnh tam muội dĩ, kiến Phật vô số, phát thâm quảng hạnh tâm, trụ kiên tín vị, sở vị ư Xa Ma Tha, Tỳ Bà Xá Na, nhị chủng quán đạo, quyết định tín giải, năng quyết định hướng.

(經)得是三昧已，即復能入一行三昧。入是一行三昧已，見佛無數，發深廣行心，住堅信位，所謂於奢摩他，毗婆舍那，二種觀道，決定信解，能決定向。

(Kinh: Đã đắc môn tam muội ấy, lại liền có thể nhập Nhất Hạnh tam muội. Đã nhập môn Nhất Hạnh tam muội ấy, sẽ thấy Phật vô số, phát khởi hạnh tâm sâu rộng, trụ nơi địa vị tín tâm kiên định, tức là đối với hai loại quán đạo Xa Ma Tha và Tỳ Bà Xá Na, bèn có tín giải quyết định, có

thể quyết định hướng theo [Phật đạo]).

Đã đắc môn tam muội ấy (Tâm Tịch tam muội), lại có thể tiến nhập Nhất Hạnh tam muội. Do đã đắc Tâm Tịch tam muội, cho nên có thể nhập Nhất Hạnh tam muội. Đã nhập Nhất Hạnh tam muội, sẽ có thể thấy vô số Phật. Mười phương chư Phật đều có thể thấy, phát tâm sâu rộng, trụ nơi địa vị tín tâm kiên định. Tin tưởng kiên định điều gì? Hai loại quán đạo Xa Ma Tha và Tỳ Bà Xá Na. Không chỉ tin, mà sau đó còn có thể giải; khi ấy, quyết định hướng theo Phật đạo. “Quyết định hướng” là quyết định hướng theo Phật đạo. Đó là địa vị gì vậy? Viên mãn Thập Tín. Khi đó mới gọi là “có tín tâm”. Đấy là bậc tín tâm viên mãn, đó là chứng đắc của bậc tín tâm viên mãn. Tin gì vậy? Tin vào môn Nhất Hạnh tam muội này. Nhất Hạnh tam muội là do quán tâm của Xa Ma Tha và Chỉ của Tỳ Bà Xá Na; lúc ấy, có thể thấy vô số Phật, phát khởi hạnh tâm rộng lớn. Khi đó, bèn bắt đầu tu tập. Tin Tỳ Bà Xá Na Quán, tin Xa Ma Tha Chỉ, gọi là “Chỉ Quán song vận”. Đấy gọi là “Chỉ Quán viên đốn”. Sáu căn thanh tịnh: Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý là sáu căn thanh tịnh, thuộc vào địa vị tín tâm kiên định. Khi đó, tín ngưỡng của quý vị chẳng lui sụt, giải lực cũng chẳng lui sụt, thành tựu địa vị kiên định. Địa vị gì vậy? Địa vị Sơ Trụ trong Viên Giáo. Khi đó, lại trụ trong Bồ Đề tâm, hành Bồ Tát đạo, phát khởi các địa vị thuộc vào tâm hạnh của bậc Trụ vị Nhất Thừa đại Bồ Tát trong Viên Giáo, sức tín giải trọn đủ.

(Kinh) Tùy sở tu học thế gian chư Thiền tam muội chi nghiệp, vô sở nhạo trước, nãi chí biến tu nhất thiết thiện căn Bồ Đề phần pháp. Ư sanh tử trung, vô sở khiếp úy, bất nhạo Nhị Thừa.

(經)隨所修學世間諸禪三昧之業，無所樂着，乃至遍修一切善根菩提分法。於生死中，無所怯畏，不樂二乘。

(Kinh: Thuận theo các nghiệp Thiền tam muội thế gian đã tu học mà chẳng ưa đắm. Cho đến tu trọn khắp hết thảy các pháp thiện căn Bồ Đề phần. Ở trong sanh tử, chẳng khiếp nhược, sợ hãi, chẳng ưa thích Nhị Thừa).

Khi đó, người ấy đã tin tưởng, nhập Chân Như thật kiến. Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng gồm ba mươi địa vị. Tuy có ba mươi địa vị, tiến nhập Sơ Trụ và địa vị cuối cùng là Thập Hồi Hướng, dẫu có ba mươi địa vị [như vừa nói], thật ra, [địa vị nào trong Tam Hiền cũng] đều đã tiến nhập sáu căn thanh tịnh, tức sáu căn mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý đều thanh tịnh.

(Kinh) Dĩ y năng tập hướng nhị quán tâm, tối diệu xảo tiện, chúng trí sở y hành căn bản cố.

(經)以依能習向二觀心，最妙巧便，衆智所依行根本故。

(Kinh: Do có thể nương vào, hướng đến tu tập hai môn quán tâm là phương tiện thiện xảo mầu nhiệm nhất. Đó là căn bản nương vào để vận dụng các trí).

Khi tu hai loại quán đạo ấy, trí huệ và phương tiện thiện xảo của người ấy tăng trưởng. Hành trì pháp ấy (hai loại quán đạo), sẽ nương vào tương tự Bồ Đề tâm, [cái tâm ấy] tương tự chân tâm. Ba mươi địa vị ấy (Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng) đều là tương tự Bồ Đề tâm. Gì mới là chân thật? Dự vào ngôi Sơ Địa, Bồ Tát sẽ thật sự chứng đắc Bồ Đề tâm.

Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng đều gọi là địa vị tương tự. Tuy là Sơ Trụ, cho đến địa vị thứ mười trong Thập Hồi Hướng, tuy có tới ba mươi địa vị, nhưng xét theo Lý, thì [các địa vị ấy] đều giống nhau. Bất quá, xét đại lược thì có cạn hay sâu khác biệt. Khi ấy, hễ đã trụ trong tín tâm thành tựu viên mãn, sẽ giống như đã thành Chánh Giác, nhưng chỉ là tương tự, chẳng phải là chân thật. Khi đạt lên Sơ Địa thì là chân thật, chứng đắc một phần Pháp Thân. Khi dự vào ngôi Sơ Trụ thì là tương tự chứng Pháp Thân, chẳng phải là thật sự chứng đắc.

(Kinh) Phục thứ, tu học như thượng tín giải giả, nhân hữu nhị chủng. Hà đẳng vi nhị? Nhất giả, lợi căn. Nhị giả, độn căn. Kỳ lợi căn giả, tiên dĩ năng tri nhất thiết ngoại chư cảnh giới, duy tâm sở tác, hư cuống bất thật, như mộng, như huyễn đẳng, quyết định vô hữu nghi lự. Ấm cái khinh vi, tán loạn tâm thiểu. Như thị đẳng nhân, tức ưng học tập Chân Như Thật Quán. Kỳ độn căn giả, tiên vị năng tri nhất thiết ngoại chư cảnh giới, tất duy thị tâm, hư cuống, bất thật. Cố nhiễm trước tình hậu, cái chướng sổ khởi, tâm nan điều phục. Ưng đương tiên học Duy Tâm Thức Quán.

(經)復次，修學如上信解者，人有二種。何等爲二？一者、利根。二者、鈍根。其利根者，先已能知一切外諸境界，唯心所作，虛誑不實，如夢如幻等，決定無有疑慮。陰蓋輕微，散亂心少。如是等人，即應學習真如實觀。其鈍根者，先未能知一切外諸境界，悉唯是心，虛誑不實。故染着情厚，蓋障數起，心難調伏。應當先學唯心識觀。

(Kinh: Lại nữa, tu học tín giải như trên thì có hai loại người. Những gì là hai? Một là lợi căn, hai là độn căn. Kẻ lợi căn trước hết đã có thể biết hết thảy các cảnh giới bên ngoài chỉ do tâm tạo, hư dối, chẳng thật, như mộng, như huyễn v.v… quyết định chẳng có ngờ lo. Ấm cái nhẹ ít, tâm tán loạn ít. Những người như thế hãy nên học tập ngay Chân Như Thật Quán. Kẻ độn căn do trước đó đã không thể biết các cảnh giới bên ngoài đều chỉ là tâm, là hư dối, chẳng thật. Vì thế, đắm nhiễm tình chấp sâu dày, cái chướng nhiều lượt dấy lên, tâm khó điều phục. Trước hết, phải nên học Duy Tâm Thức Quán).

Đại khái có hai loại người, hai loại nào vậy? Những gì là hai? Một là kẻ lợi căn, hai là kẻ độn căn. Cùng học một pháp, mà có lợi căn và độn căn. Lợi căn là tình huống gì? Kẻ lợi căn trước hết đã có thể biết hết thảy các cảnh giới bên ngoài đều chỉ do tâm hiện. Khi kẻ lợi căn tu pháp, biết hết thảy các pháp đều do các tâm sở (các tác dụng tâm lý của vọng tâm) biến hiện, hết thảy các pháp đều là hư vọng, chẳng thật, chẳng chân thật, đều do tâm hiển hiện. Kẻ đó có thể biết hết thảy các pháp hư vọng chẳng thật, chỉ do tâm tạo tác. Hết thảy các pháp là tướng cảnh giới gì vậy? Giống như chúng ta nằm mộng, hoặc các thứ biến đổi huyễn hóa trong trò xiếc. Khi đó, [tâm kẻ ấy] chẳng nghi hoặc, chẳng suy nghĩ. Đối với hết thảy các pháp, chúng ta đều có nghi ngờ, có suy nghĩ, [kinh thường nói là] có “nghi lự” (疑慮). Khi đọc kinh, đối với những lời dạy trong kinh đều ôm lòng hoài nghi, [do những ngờ vực] ấy nhỏ bé, nên quý vị chẳng thể nhận biết. Hết thảy các pháp nếu rời ngoài cái tâm thì sẽ chẳng có pháp, chỉ do tâm tạo tác, đều là hư vọng, chẳng thật, giống như quý vị nằm mộng, hư huyễn chẳng thật. Người vừa mới chứng đắc địa vị này, vừa viên mãn tâm Thập Tín, sẽ chẳng có ngờ vực, đối với hết thảy các pháp đều chẳng ngờ vực.

Do Ấm Cái nhẹ ít, tâm tán loạn cũng ít. Ấm có năm loại, tức Ngũ Ấm, hay Ngũ Uẩn. [Cái là] Ngũ Cái (五蓋, năm thứ che đậy). Nói thông thường, Ngũ Uẩn là Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức, những điều ấy được gọi là cảnh giới Ngũ Uẩn. Uẩn (蘊) là gì? Uẩn có nghĩa là “che lấp, chướng lấp”, [tức là những thứ] chướng lấp Chân Như Thật Tánh của quý vị. Các Hoặc nghiệp ấy che lấp quý vị. Do quý vị dấy lên rất nhiều phiền não, các phiền não ấy ngăn chướng chân tâm của quý vị. “Cái” là Ngũ Cái, tức các pháp tham dục cái, sân khuể cái, ngủ nghê, điệu (掉, lao chao), hối (悔, hối hận), và nghi. Các pháp ấy được gọi chung là “phiền não”, Nghi và Cái là các danh xưng riêng của phiền não mà thôi, đều là phiền não. Quý vị đã phiền não, khiến cho cái tâm của quý vị bị che đậy, trói buộc, chướng ngại, chân tâm chẳng thể hiển hiện được. Do chẳng hiển hiện được, cho nên tu hành sẽ chẳng thể đắc lực. Chẳng có món Cái nào, tu hành sẽ dễ đắc lực. Khi đó, tu tập, hướng đến hai thứ quán đạo, tu cái tâm của chính mình, sẽ có thể tu tập, hướng đến hai thứ quán tâm xảo diệu nhất, có thể vận dụng phương tiện hay khéo. Đó là chỗ nương cậy của hết thảy trí huệ, có thể hành các hạnh căn bản. Đương nhiên là sức tín giải của người ấy đã viên mãn, dự vào địa vị Sơ Trụ. Tuy chẳng thật sự minh tâm kiến tánh, [chỉ là] tương tự minh tâm kiến tánh, thuộc vào địa vị tương tự, nhưng người ấy đã thông hiểu.

Lại nữa, người tu học tín giải như trên có hai loại, một loại là lợi căn, loại kia là độn căn. Người lợi căn biết hết thảy tất cả tướng cảnh giới bên ngoài đều do tâm tạo tác. Lìa khỏi cái tâm, bên ngoài chẳng có pháp, [thường nói là] “ngoài tâm chẳng có pháp”. Hết thảy các pháp đều là tâm, ngoài pháp chẳng có tâm. Hết thảy các pháp đều là tâm, tâm sanh hết thảy các pháp, ngoài pháp chẳng có tâm. Ngay trong khi ấy, người lợi căn có thể hiểu rõ, lý giải, tín giải. Kẻ độn căn sẽ chẳng thể tín giải. Người lợi căn chẳng có nghi hoặc, Ngũ Cái và Ngũ Uẩn đều nhẹ, tâm người ấy thường chẳng tán loạn, tâm luôn ở trong Định. Định có thể sanh ra Huệ. Người lợi căn có thể tiến thêm bước nữa, tu hành Chân Như Thật Quán. Vì sao Sơ Trụ Bồ Tát tương tự thấy Chân Như? Vì vị ấy có thể bắt đầu tu Chân Như Thật Quán. Vị ấy chưa chứng đắc; tuy chẳng chứng đắc, nhưng vị ấy tin tưởng. Tín tâm của vị ấy chẳng giống niềm tin của chúng ta. Chánh tri của vị ấy là do nương vào Thật Tế Lý Địa mà khởi lên niềm tin. Vị ấy biết hết thảy các pháp chỉ do tâm hiện. Hết thảy các pháp là tâm. Đấy là bậc lợi căn.

Kẻ độn căn chẳng được như vậy. Đối với hết thảy cảnh giới bên ngoài, kẻ độn căn chẳng trọn đủ tín tâm như vậy, chẳng có lòng tin ấy. Vì kẻ đó nhiễm đắm tập khí thế gian rất nặng, Ngũ Cái và Ngũ Chướng thường dấy lên, trong tâm chẳng khéo điều phục. Đại khái, [nói “kẻ độn căn”] tức là nói tới bọn đại chúng chúng ta. Nay chúng ta chẳng khéo điều phục cái tâm, thường dấy lên Cái, khởi Chướng, vậy thì phải nên làm như thế nào? Hãy học Duy Tâm Thức Quán. Địa Tạng Bồ Tát lại dạy chúng ta một phương pháp: Tu học Duy Tâm Thức Quán. Nhưng để tín giải cảnh giới Nhất Thật, chúng ta phải tu hành tín lực và giải lực, tức là khi tu Duy Tâm Thức Quán đạt tới mức thật sự tiến nhập, thì gọi là Danh Tự Vị (Danh Tự Tức Phật) trong Viên Giáo. Tin vào cảnh giới Nhất Thật, tu tín, tu giải, gọi là Danh Tự Vị trong Viên Giáo. Vì thế, chia thành độn căn và lợi căn. Lợi căn tu hành nhanh chóng hơn đôi chút, độn căn tu hành chậm trễ hơn một chút, phương pháp có sai khác đôi chút!

(Kinh) Nhược nhân tuy học như thị tín giải, nhi thiện căn nghiệp bạc, vị năng tấn thú, chư ác phiền não bất đắc tiệm phục, kỳ tâm nghi khiếp, úy đọa tam ác đạo, sanh bát nạn xứ, úy bất thường trị Phật, Bồ Tát đẳng, bất đắc cúng dường, thính thọ chánh pháp, úy Bồ Đề hạnh nan khả thành tựu. Hữu như thử nghi bố cập chủng chủng chướng ngại đẳng giả.

(經)若人雖學如是信解，而善根業薄，未能進趣，諸惡煩惱不得漸伏，其心疑怯，畏墮三惡道，生八難處，畏不常值佛菩薩等，不得供養，聽受正法，畏菩提行難可成就。有如此疑怖及種種障礙等者。

(Kinh: Nếu người tuy học tín giải như thế, nhưng nghiệp thiện căn mỏng manh, chưa thể tiến nhập, chẳng thể dần dần chế phục các phiền não ác, cái tâm nghi ngờ, khiếp nhược, sợ đọa vào ba ác đạo, sanh vào chỗ tám nạn, sợ chẳng thường gặp gỡ các vị Phật, Bồ Tát, chẳng được cúng dường, nghe nhận chánh pháp, sợ Bồ Đề hạnh khó thể thành tựu. Có nỗi ngờ vực, sợ hãi, và các thứ chướng ngại như thế đó).

Địa Tạng Vương Bồ Tát dạy: Nếu có người tuy học tín giải, học tín, học giải như thế, tuy quý vị học tín giải, nhưng chẳng đủ thiện căn, ác nghiệp rất nhiều, thiện căn mỏng yếu. Khi cần tu đạo tiến cao hơn, tốc độ tiến bộ rất chậm, chẳng nhanh chóng như người lợi căn. Do vậy, phiền não dấy lên, quý vị chẳng thể hàng phục được. Nay chúng ta chẳng thể hàng phục phiền não dấy lên trong tâm, nhưng lại vẫn chẳng nhận biết phiền não. Ngay cả phiền não mà còn chẳng nhận biết, hàng phục nó bằng cách nào đây? Chẳng hạn như chúng ta cảm thấy không đúng, niệm trước dấy ác, đừng để cho niệm dấy lên nữa, phải đoạn dứt nó! Nếu có thể đoạn thì là bậc lợi căn, nhận biết niệm trước khởi ác bèn ngưng dứt, không cho niệm sau dấy lên. Đấy là “có thiện căn”. Nhận biết niệm trước dấy ác mà cứ để cho nó tiếp nối, chẳng thể đoạn dứt, hoặc cảm thấy ý niệm trước vừa dấy lên không đúng, [ý niệm ấy] xa lìa đạo liễu sanh tử, ta lập tức có thể ngưng dứt nó. Khá lắm! Chỉ sợ là bị chuyển theo nghiệp, thuận theo nó! Đối với những trường hợp giống như thế, hãy nên tu tập như thế nào? Hãy hàng phục dần dần, hàng phục nó từ từ! Nhưng kẻ ấy ôm lòng nghi ngờ, khiếp đảm, “khiếp” (怯) là chẳng dũng mãnh. Đồng thời, sợ đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, tức ba ác đạo, rất sợ hãi ba ác đạo. Giả sử đời này bị đọa lạc, đọa lạc trong tam ác đạo thì lại phải nên làm như thế nào? Hoặc là sanh vào chỗ tám nạn, tức là sanh vào nơi chẳng có Phật pháp. Đời này quý vị chẳng gặp gỡ Phật pháp, chẳng gặp gỡ Phật pháp thì tương lai sẽ khó khăn!

Tám chướng ngại gì vậy? Sanh vào địa ngục đạo, đọa lạc địa ngục đạo thì còn có thể tu hành hay không? Pháp cũng chẳng được nghe. Ngạ quỷ, súc sanh, Bắc Câu Lô Châu chẳng nghe Phật pháp. Trường Thọ Thiên, kẻ đui, điếc, câm ngọng học Phật pháp bằng cách nào đây? Chẳng học được! Còn có một loại rất thông minh, Thế Trí Biện Thông, tự cho là thông minh, chẳng tin tưởng Phật pháp. Còn có kẻ sanh trước Phật, hoặc sanh sau Phật. Đó gọi là “tám nạn”. Nay Thích Ca Mâu Ni Phật đã diệt độ, đã là sau thời Thích Ca Mâu Ni Phật tại thế, Phật Di Lặc còn chưa giáng sanh, tức là trước thời Phật Di Lặc trụ thế, chúng ta thuộc một trong tám nạn, tức “Phật tiền, Phật hậu”. Nhưng chúng ta lại có thể nghe Phật pháp, nay chúng ta có thể học tập kinh Địa Tạng. Đây là một pháp môn đặc thù, coi như chúng ta tránh khỏi một nửa nạn này, còn có Phật pháp để nghe. Trong tình huống như thế này, được gọi là thời Mạt Pháp, tâm chúng ta chẳng tinh thuần như vậy, rất khó hàng phục, nhập đạo, tu đạo, chướng ngại khá nhiều, rất khó khăn! Chúng ta không thể tin tưởng cảnh giới Nhất Thật, cái tâm tín giải chẳng thể dấy lên. Chúng ta cũng chẳng thể nhập địa vị Danh Tự của Viên Giáo, chẳng thể xưng là “viên nhân”. Người tin tưởng pháp Viên Giáo được gọi là “viên nhân”, viên nhân thì không điều gì chẳng viên mãn. Tri kiến của chúng ta đúng là chẳng viên, méo mó, lệch lạc. Chướng ngại chủ yếu nhất là gì? Thấy người khác đều chẳng đúng, luôn có cảm giác chính mình khá lắm. Đấy là [chướng ngại] chủ yếu nhất. Chướng ngại chủ yếu nhất là chẳng trống lòng, chẳng thể tôn trọng hết thảy các pháp, mà cũng chẳng thể tôn trọng hết thảy mọi người, chúng ta làm sao có thể sanh khởi giải ngộ viên mãn cho nổi? Biết hết thảy các cảnh giới đều là tâm, ngoài tâm chẳng có pháp. Nếu có thể có sức tín ngưỡng ấy thì sẽ tuyệt diệu lắm; đó gọi là “viên giải, viên văn” (hiểu viên mãn, nghe viên mãn). Nhiễm đắm tình chấp rất sâu như thế thì lại phải nên làm như thế nào?

(Kinh) Ưng ư nhất thiết thời, nhất thiết xứ, thường cần tụng niệm ngã chi danh tự.

(經)應於一切時，一切處，常勤誦念我之名字。

(Kinh: Hãy nên trong hết thảy mọi lúc, hết thảy mọi nơi, thường siêng năng tụng niệm danh hiệu của ta).

Cuối cùng, Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: Quý vị học gì cũng đều chẳng thành, điều gì cũng chẳng có cách nào [thực hiện], vậy thì tốt nhất là hãy nên niệm danh hiệu của ta là được. Hãy niệm “Nam mô Địa Tạng Vương Bồ Tát” là được rồi! Trước hết là tiêu trừ tai nạn, sau đó sẽ tiến nhập. Cuối cùng, Ngài nói: Nếu người tuy học tín giải như thế, nghiệp thiện căn mỏng tanh, tức thiện nghiệp mỏng manh, chẳng thể tiến nhập, hướng tới cao hơn, các ác phiền não chẳng thể tiêu mất dần dần, chẳng thể hàng phục [các phiền não ấy], tâm hoài nghi rất nặng. Ôi chao! Phật đạo dài lâu, vừa thấy “hễ nhập vào tín tâm ấy thì sẽ tốn thời gian tu tập dài ngần ấy”, liền ngã lòng, khiếp đảm, lại còn sợ hãi, sợ đọa vào ba đường ác, lại sợ đọa trong tám nạn, nói Bồ Đề đạo dài xa, chẳng thể thành tựu được! Có đủ loại kinh sợ, đủ loại chướng ngại như thế đó, đối với hạng người như thế ấy, phải làm như thế nào? Hãy nên trong hết thảy mọi lúc, hết thảy mọi chỗ, thường siêng năng tụng niệm danh hiệu của ta. Chẳng có cách nào khác! Đấy là Địa Tạng Bồ Tát đưa ra một pháp môn phương tiện, tu gì cũng chẳng thể tiến nhập, được thôi! Quý vị hãy niệm danh hiệu của ta! Vẫn chẳng thể niệm nổi ư? Hãy nên trong hết thảy mọi lúc, hết thảy mọi chỗ, thường siêng năng tụng niệm danh tự của ta, chỉ cần chẳng gián đoạn. Niệm danh hiệu của Ngài lâu ngày, Địa Tạng Vương Bồ Tát gia trì quý vị, sẽ khiến cho quý vị tâm chẳng tán loạn, có thể đắc định. Định được cái tâm trước đã rồi mới nói đến bước thứ hai!

(Kinh) Nhược đắc nhất tâm, thiện căn tăng trưởng, kỳ ý mãnh lợi, đương quán ngã Pháp Thân, cập nhất thiết chư Phật Pháp Thân, dữ kỷ tự thân, thể tánh bình đẳng, vô nhị, vô biệt, bất sanh, bất diệt, thường, lạc, ngã, tịnh, công đức viên mãn, thị khả quy y.

(經)若得一心，善根增長，其意猛利，當觀我法身，及一切諸佛法身，與己自身，體性平等，無二無別，不生不滅，常樂我淨，功德圓滿，是可歸依。

(Kinh: Nếu đắc nhất tâm, thiện căn tăng trưởng, tâm ý mạnh mẽ, nhạy bén, hãy nên quán Pháp Thân của ta và Pháp Thân của hết thảy chư Phật, cùng với thân của chính mình thể tánh bình đẳng, chẳng hai, chẳng khác, bất sanh, bất diệt, thường, lạc, ngã, tịnh, công đức viên mãn, đáng để quy y).

Khi ấy, nếu đắc nhất tâm, tâm niệm đã thuần thục, niệm danh hiệu Địa Tạng Bồ Tát, cậy vào sức gia trì của Địa Tạng Bồ Tát, cái tâm vọng tưởng của quý vị ít đi, chánh niệm nhiều hơn, thiện căn tăng trưởng, ý niệm sẽ mạnh mẽ, nhạy bén. Ý niệm đã mạnh mẽ, nhạy bén, sẽ chẳng xưng niệm suông danh hiệu của ta, mà còn tấn tu thêm bước nữa, sẽ quán Pháp Thân của ta. Pháp Thân của ta là Pháp Thân của hết thảy chư Phật, mà cũng chính là Pháp Thân của chính người tu hành quý vị. Pháp Thân chẳng hai, chẳng sai khác. Mười phương chư Phật và mười phương hết thảy chúng sanh có cùng một Pháp Thân. Vì thể tánh bình đẳng, chẳng hai, chẳng khác, bất sanh, bất diệt, thường, lạc, ngã, tịnh, công đức viên mãn, đáng để quy y. Mọi người đều hiểu điều này. Do vậy, thường siêng năng niệm danh hiệu của ta, sẽ có thể tiêu trừ hôn trầm, tán loạn cho quý vị. Vì quý vị niệm danh hiệu lâu ngày, sẽ tăng trưởng sức mạnh của ý căn, sẽ dần dần tương ứng với cảnh giới Nhất Thật, có thể tin tưởng, tiến nhập. Nhưng quý vị phải thường xuyên tưởng niệm, quán sát Địa Tạng Bồ Tát. Quán sát Địa Tạng Bồ Tát chính là quán sát hết thảy mười phương chư Phật, vì tâm Địa Tạng Bồ Tát là thể tánh của Như Lai, chẳng hai, chẳng khác với mười phương chư Phật. Mười phương hết thảy chư Phật và tất cả hết thảy chúng sanh đều là một cái tâm, chẳng có hai tâm! Tâm là một, chỉ là mê hay ngộ. Mê và ngộ có sự khác biệt to lớn. Hết thảy chúng sanh là mê, mười phương chư Phật là ngộ, nhưng bổn tánh chẳng khác biệt. Mê vẫn là tánh này, mà ngộ vẫn là tánh này. Thể tánh ấy từ vô thỉ đến nay luôn bất sanh, mà cũng là bất sanh, bất diệt, vĩnh viễn thường trụ. Vĩnh viễn thường trụ thì sẽ bất diệt. Chúng ta cũng trọn đủ, vĩnh viễn bất diệt. Đó là thường pháp, chẳng có đối đãi, chẳng có khổ thọ hay lạc thọ chi cả! Vĩnh viễn là lạc. Thể của chúng sanh và Thể của chư Phật là thường, lạc, ngã, tịnh. Khác biệt ở chỗ nào? Hai chữ! Một đằng là mê, một đằng là ngộ. Vì chúng ta mê, mê mất điều này; hễ ngộ thì sẽ khôi phục!

(Kinh) Hựu phục quán sát kỷ thân tâm tướng, vô thường, khổ, vô ngã, bất tịnh, như huyễn, như hóa, thị khả yếm ly.

(經)又復觀察己身心相，無常苦無我不凈，如幻如化，是可厭離。

(Kinh: Lại còn quán sát tướng thân tâm của chính mình là vô thường, khổ, vô ngã, bất tịnh, như huyễn, như hóa, đáng nên chán lìa).

Lại tiến thêm bước nữa, quán sát thân hoặc tâm của chính mình, vốn chẳng có khổ hay lạc; nhưng chúng ta nay trở thành chúng sanh, do đã mê cái tâm nên khác nhau. Mê thì có hình dáng như thế nào? Thường tưởng vô thường! Trong khổ nạn còn có lạc hay chăng? Đối với vô ngã, bất tịnh, vô thường, coi những thứ ấy là sự thật. Chẳng coi những thứ “khổ, không, vô thường, vô ngã” ấy như huyễn, như hóa. Phải nên sanh tâm chán lìa. Đã sanh tâm chán lìa thì sẽ sanh tâm mong cầu, cầu được thanh tịnh.

(Kinh) Nhược năng tu học như thị Quán giả, tốc đắc tăng trưởng tịnh tín chi tâm, sở hữu chư chướng tiệm tiệm tổn giảm. Hà dĩ cố? Thử nhân danh vi học tập văn ngã danh giả, diệc năng học tập văn thập phương chư Phật danh giả, danh vi học chí tâm lễ bái, cúng dường ngã giả, diệc năng học chí tâm lễ bái, cúng dường thập phương chư Phật giả, danh vi học văn Đại Thừa thâm kinh giả, danh vi học chấp trì, thư tả, cúng dường, cung kính Đại Thừa thâm kinh giả, danh vi học thọ trì, độc tụng Đại Thừa thâm kinh giả, danh vi học viễn ly tà kiến, ư thâm chánh nghĩa trung bất đọa báng giả, danh vi ư cứu cánh thậm thâm Đệ Nhất Thật Nghĩa trung học tín giải giả, danh vi năng trừ chư tội chướng giả, danh vi đương đắc vô lượng công đức tụ giả. Thử nhân xả thân, chung bất đọa ác đạo, bát nạn chi xứ, hoàn văn chánh pháp, tập tín tu hành, diệc năng tùy nguyện vãng sanh tha phương tịnh Phật quốc độ.

(經)若能修學如是觀者，速得增長淨信之心，所有諸障漸漸損減。何以故？此人名爲學習聞我名者，亦能學習聞十方諸佛名者，名爲學至心禮拜供養我者，亦能學至心禮拜供養十方諸佛者，名爲學聞大乘深經者，名爲學執持書寫供養恭敬大乘深經者，名爲學受持讀誦大乘深經者，名爲學遠離邪見，於深正義中不墮謗者，名爲於究竟甚深第一實義中學信解者，名爲能除諸罪障者，名爲當得無量功德聚者。此人捨身，終不墮惡道，八難之處，還聞正法，習信修行，亦能隨願往生他方淨佛國土。

(Kinh: Nếu có thể tu học phép Quán như thế, sẽ mau chóng tăng trưởng tâm tịnh tín, tất cả các chướng dần dần tổn giảm. Vì sao vậy? Người ấy được gọi là học tập nghe tên ta, mà cũng có thể học tập nghe danh hiệu của mười phương chư Phật, gọi là học chí tâm lễ bái, cúng dường ta, cũng có thể học chí tâm lễ bái, cúng dường mười phương chư Phật, gọi là học nghe kinh Đại Thừa sâu xa, gọi là học chấp trì, biên chép, cúng dường, cung kính kinh Đại Thừa sâu xa, gọi là học thọ trì, đọc tụng kinh Đại Thừa sâu xa, gọi là học xa lìa tà kiến, đối với chánh nghĩa sâu xa chẳng đọa vào hủy báng, gọi là học tín giải nơi Đệ Nhất Thật Nghĩa rất sâu rốt ráo, gọi là có thể trừ các tội chướng, gọi là có thể đạt được vô lượng khối công đức. Người ấy xả thân, trọn chẳng đọa vào ác đạo và chỗ tám nạn, vẫn nghe chánh pháp, tu tín, tu hạnh, cũng có thể tùy nguyện vãng sanh cõi Phật thanh tịnh ở phương khác).

Nhưng tịnh pháp cũng sanh từ một niệm tâm, nhiễm pháp cũng sanh từ cái tâm của quý vị, đều là thể tánh hiện tiền của quý vị. Điều này cổ vũ, khích lệ chúng ta: Chúng ta và hết thảy chư Phật, Bồ Tát, và Địa Tạng Vương Bồ Tát, cho đến A Di Đà Phật mà chúng ta thường niệm, đều có cùng một Thể với A Di Đà Phật. Bản thể của Pháp Thân là như nhau, [chỉ là] mê hay ngộ bất đồng. Nếu chúng ta có thể bỏ mê, bỏ sạch mê, trở về ngộ là được rồi! Như thế thì quý vị phải nên tu hành Chỉ Quán. [Đối với kẻ] nghiệp chướng nặng nề, chẳng thể tu tập được, Địa Tạng Bồ Tát có phương tiện đặc thù “niệm danh hiệu của Ngài” để tiêu trừ nghiệp chướng. Tăng trưởng tịnh tín rồi mới tu học Chỉ Quán. Niệm danh hiệu của Ngài như vậy, hết thảy chướng ngại sẽ dần dần tiêu diệt, tổn giảm!

Nếu có người tu học như vậy thì do nguyên nhân gì mà người ấy làm như thế? “Hà dĩ cố” (Vì sao vậy?) Người ấy được gọi là “học tập nghe danh hiệu của ta”. Vì người ấy cảm thấy học gì khác cũng đều học không nổi, vậy thì cứ tu hành [trì danh] mà thôi. Nghe danh hiệu của ta, niệm danh hiệu của ta, đó gọi là “học tập nghe danh hiệu của ta”. Vì sao nghe danh hiệu Địa Tạng Bồ Tát mà còn phải học tập? Hàm nghĩa ấy sâu lắm. Nếu lý giải Địa là tâm, Tạng là chứa đựng, cái bao hàm tâm của hết thảy bọn chúng sanh chúng ta là Địa Tạng. Địa Tạng chính là cái tâm của chúng sanh. Tâm địa bao hàm tánh công đức vô lậu, cùng một Thể, chẳng hai, chẳng khác với chư Phật, cùng một Thể, chẳng hai, chẳng khác với Địa Tạng. Cái được tâm địa của chúng ta bao hàm là Địa Tạng, Địa Tạng chính là cái tâm của chúng ta. Đó là giáo nghĩa Đại Thừa, nương theo giáo nghĩa Hoa Nghiêm đều nói như thế. Người ấy, tức người niệm danh hiệu của Ngài, được gọi là “học tập nghe danh hiệu của ta”. Tôi nghĩ mọi người hễ nghe “nam mô Địa Tạng Vương Bồ Tát” cũng đều có thể niệm. Hai loại quán đạo quý vị tu chẳng thành, hãy niệm “nam mô Địa Tạng Vương Bồ Tát”, chẳng nên niệm ư? Niệm lâu ngày, nghiệp chướng tiêu mất, lại tu hai thứ quán đạo, hễ học bèn tu thành tựu!

Do vì lẽ nào? Người ấy được gọi là học tập nghe danh hiệu của ta, cũng có thể học tập nghe danh hiệu của mười phương chư Phật. Học tập nghe danh hiệu của ta chính là nghe danh hiệu của mười phương chư Phật. Địa Tạng chính là mười phương chư Phật; mười phương chư Phật chính là Địa Tạng. Chúng ta tu hành kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo, hiện thời, có rất nhiều kẻ phê bình chúng ta chẳng học giáo nghĩa Đại Thừa, mà học pháp Tiểu Thừa. Mọi người nghe nói [như thế], nhưng đã học [kinh này] liền biết, đây có phải là pháp Tiểu Thừa hay không? Kinh này có giáo nghĩa giống hệt như giáo nghĩa kinh Hoa Nghiêm, giống hệt giáo nghĩa kinh Pháp Hoa, bình đẳng; bất quá nói rất nông cạn. Thậm chí rất nông cạn dường như là đoán quẻ, hoặc bói toán. Đó đều là phương tiện thiện xảo của Địa Tạng Vương Bồ Tát, nhằm dẫn nhập chúng ta có thể đạt tới nhất tâm. Tuy là học nghe danh tự của ta, mà cũng là học tập danh hiệu của mười phương chư Phật, được gọi là “học chí tâm lễ bái, cúng dường ta”. Niệm danh hiệu của ta chính là học tập gì vậy? Học tập chí tâm. Học tập nghe danh hiệu của ta, niệm danh hiệu của ta thì là cúng dường ta. Chẳng cần cúng dường nữa, cứ niệm “nam mô Địa Tạng Vương Bồ Tát” thì là quy y Địa Tạng Vương Bồ Tát, nam mô là quy y.

Cũng có thể học chí tâm lễ bái, cúng dường mười phương chư Phật. Cúng dường, lễ bái ta chính là cúng dường mười phương chư Phật. “Danh vi học văn Đại Thừa thâm kinh giả”: Chỉ niệm danh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát thì là học kinh điển sâu xa của Đại Thừa. Lại còn gọi là “học chấp trì, biên chép, cúng dường, cung kính kinh Đại Thừa sâu xa”: Địa Tạng Vương Bồ Tát dạy chúng ta, bảo chúng ta niệm danh hiệu Địa Tạng Bồ Tát. Quý vị cúng dường mười phương chư Phật, cũng là học nghe kinh điển Đại Thừa sâu xa, cũng là học chấp trì, biên chép, cúng dường, cung kính kinh điển Đại Thừa, gọi là học thọ trì, đọc tụng kinh điển Đại Thừa, gọi là học xa lìa tà kiến, đối với chánh nghĩa rất sâu chẳng đọa vào hủy báng, được gọi là học tín giải nơi Đệ Nhất Thật Nghĩa rốt ráo rất sâu, gọi là có thể trừ các tội chướng, gọi là sẽ đạt được vô lượng khối công đức. Người ấy xả thân, tức là người niệm danh hiệu của ta, khi Báo Thân đã hết, trọn chẳng đọa vào ác đạo, hoặc chỗ tám nạn. Sau khi đã chết, chẳng đọa vào ba ác đạo, mà cũng chẳng đọa trong tám nạn. Còn có thể nghe chánh pháp, tu tập tín tâm tu hành, cũng có thể tùy theo ý nguyện mà vãng sanh các cõi Phật thanh tịnh ở phương khác. Do niệm danh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát, thuận theo ý nguyện, quý vị sanh vào cõi Phật thanh tịnh nào cũng đều có thể. Không chỉ là Tây Phương Cực Lạc thế giới, mà vô lượng cõi Phật thanh tịnh trong mười phương, quý vị niệm thánh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát, Địa Tạng Vương Bồ Tát sẽ đưa quý vị tới đó, nhưng quý vị phải nhất tâm xưng danh, và cũng phải nhất tâm niệm.

Khi xưng danh, hãy quán sát Pháp Thân của Địa Tạng Vương Bồ Tát. Pháp Thân như nhau, đừng nên hư vọng chấp trước. Phải chán lìa chấp trước! Nếu không, làm sao quý vị có thể nghe danh hiệu của Địa Tạng Bồ Tát cho được? Tất cả các đạo hữu đang hiện diện hãy nên vui mừng, chẳng phải là dễ dàng được nghe danh hiệu của Địa Tạng Bồ Tát đâu nhé! Quý vị có thể nghe thánh hiệu của Địa Tạng Bồ Tát, tất cả các tai nạn đều tiêu mất. Quý vị có khó khăn gì, có nan đề gì, đừng tu các pháp môn khác, hãy niệm Địa Tạng Vương Bồ Tát là được rồi! Đoạn kinh văn này dạy chúng ta như thế đó, do chính Địa Tạng Bồ Tát nói. Chẳng phải vị Phật nào nói, mà do chính Địa Tạng Bồ Tát nói. Nhưng niệm danh hiệu của ta cũng chẳng dễ dàng, vẫn phải khéo học, tức là khéo học danh hiệu Địa Tạng. Tụng danh hiệu Địa Tạng có thể lìa hết thảy chướng duyên, tất cả toàn bộ chướng duyên đều tiêu mất.

(Kinh) Phục thứ, nhược nhân dục sanh tha phương hiện tại tịnh quốc giả, ưng đương tùy bỉ thế giới Phật chi danh tự, chuyên ý tụng niệm, nhất tâm bất loạn. Như thượng quán sát giả, quyết định đắc sanh bỉ Phật tịnh quốc, thiện căn tăng trưởng, tốc hoạch bất thoái.

(經)復次，若人慾生他方現在淨國者，應當隨彼世界佛之名字，專意誦念，一心不亂。如上觀察者，決定得生彼佛淨國，善根增長，速獲不退。

(Kinh: Lại nữa, nếu ai muốn sanh vào các cõi tịnh ở phương khác trong hiện tại, hãy nên thuận theo danh tự của đức Phật trong thế giới ấy, chuyên tâm tụng niệm, nhất tâm bất loạn. Quán sát như trên đây, chắc chắn được sanh vào cõi Phật thanh tịnh ấy, thiện căn tăng trưởng, mau chóng đạt được bất thoái).

Lại nữa, “nhược nhân dục sanh tha phương hiện tại tịnh quốc giả” (nếu có người muốn sanh vào cõi thanh tịnh ở phương khác trong hiện tại): Có những người muốn sanh trong cõi Phật thanh tịnh khác ở mười phương trong hiện tại, vậy thì quý vị hãy niệm danh hiệu của đức Phật trong thế giới ấy. Đó là nói tách ra: Nếu quý vị muốn sanh vào cõi Phật thanh tịnh ở phương khác, đức Phật trong thế giới ấy có thánh hiệu là gì, quý vị hãy chuyên tâm tụng niệm [danh hiệu của] đức Phật ấy, nhất tâm bất loạn, đức Phật được niệm ấy sẽ tiếp dẫn quý vị. Quán sát như trên, chắc chắn sẽ được sanh về cõi Phật thanh tịnh ấy, tăng trưởng thiện căn, mau đạt được bất thoái. Thiện căn tăng trưởng rất nhanh, chắc chắn chẳng bị thoái đọa.

Địa Tạng Vương Bồ Tát sợ chúng ta lo lắng, sợ chúng ta chẳng tin nổi, tín tâm chẳng sanh khởi, lại một lần nữa bảo chúng ta “chắc chắn bất thoái”. Người cầu sanh Tịnh Độ, nếu muốn được sanh cõi thanh tịnh ở phương khác trong hiện tại, hoặc người có ước vọng muốn sanh về cõi Phật thanh tịnh ở phương khác trong hiện thời, tất cả các cõi Phật, Tây Phương Cực Lạc thế giới, Đông phương Dược Sư Lưu Ly Quang thế giới, thượng phương Bất Động thế giới, đều là các cõi Phật thanh tịnh. Hãy thuận theo danh tự của vị Phật trong thế giới ấy mà chuyên dốc tụng niệm, nhất tâm bất loạn, quán sát như trên, chắc chắn sẽ được sanh về cõi Phật thanh tịnh, tuyệt đối được sanh về cõi Phật thanh tịnh ấy, thiện căn tăng trưởng, mau chóng đắc bất thoái, quyết định tăng trưởng thiện căn, chắc chắn có thể vãng sanh.

(Kinh) Đương tri như thượng nhất tâm hệ niệm tư duy chư Phật bình đẳng Pháp Thân, nhất thiết thiện căn trung kỳ nghiệp tối thắng. Sở vị cần tu tập giả, tiệm tiệm năng hướng Nhất Hạnh tam muội. Nhược đáo Nhất Hạnh tam muội giả, tắc thành quảng đại vi diệu hạnh tâm, danh đắc tương tự Vô Sanh Pháp Nhẫn.

(經)當知如上一心繫念思惟諸佛平等法身，一切善根中其業最勝。所謂勤修習者，漸漸能向一行三昧。若到一行三昧者，則成廣大微妙行心，名得相似無生法忍。

(Kinh: Hãy nên biết nhất tâm hệ niệm tư duy Pháp Thân bình đẳng của chư Phật như trên, nghiệp ấy thù thắng nhất trong hết thảy các thiện căn. Đó gọi là siêng năng tu tập, dần dần có thể hướng tới Nhất Hạnh tam muội. Nếu đạt tới Nhất Hạnh tam muội, sẽ thành tựu hạnh tâm vi diệu rộng lớn, được gọi là đắc tương tự Vô Sanh Pháp Nhẫn).

Hãy nên biết, nhất tâm dốc lòng tư duy Pháp Thân bình đẳng của

chư Phật như trên, thì có một yêu cầu, tức là Địa Tạng Bồ Tát đòi hỏi chúng ta: Nếu quý vị muốn sanh về nơi nào, hãy niệm Pháp Thân bình đẳng của Phật. Pháp Thân ấy vốn bình đẳng, kẻ cầu sanh và sắc thân của đức Phật trong cõi Tịnh Độ mà ta mong sanh về cách biệt một trời một vực. Pháp Thân là bình đẳng, chẳng hai, chẳng khác. Trong hết thảy các hạnh nghiệp tu hành, trong sự tích lũy hết thảy các thiện căn, pháp môn Niệm Phật thù thắng nhất. Nếu quý vị cầu sanh về thế giới Cực Lạc, hãy niệm A Di Đà Phật. Có những kẻ muốn làm nghề y, mong chữa bệnh cho người khác. Vậy thì quý vị hãy niệm Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai. Đó là thế giới Lưu Ly, cũng là cõi thanh tịnh, cũng thù thắng. Nhưng quý vị phải chuyên tâm, nhất tâm bất loạn, lại còn phải quan sát cõi Phật ấy, chắc chắn sẽ có thể sanh về.

Chúng ta niệm kinh Địa Tạng, hoặc niệm Địa Tạng Vương Bồ Tát, nếu quý vị muốn sanh về thế giới Cực Lạc, hoặc nếu muốn sanh về thế giới của Dược Sư Lưu Ly Quang Phật, Địa Tạng Vương Bồ Tát sẽ đưa quý vị đi. Trong đoạn kinh văn trước đó có nói “thập phương tịnh Phật quốc độ”, quý vị muốn sanh về quốc độ nào, Địa Tạng Bồ Tát đều có thể đưa quý vị đến đó. Vì sao? Pháp Thân đồng thể. Pháp Thân của quý vị và Pháp Thân của chư Phật bình đẳng, nhưng do quý vị có phân biệt, quý vị ắt cần phải chuyên niệm, mong sanh về cõi Phật ấy. Phải niệm danh hiệu của đức Phật ấy, ngày đêm niệm, nhất tâm chẳng rời, nhất tâm bất loạn, niệm nào cũng mong sanh về. Đó gọi là “nhất tâm”. Hãy nên biết: Nhất tâm hệ niệm tư duy Pháp Thân bình đẳng của chư Phật như trên. Đó là bảo chúng ta, Địa Tạng Bồ Tát bảo ban chúng ta: Quý vị ắt phải đắc nhất tâm, chú trọng nơi nhất tâm hệ niệm. Trong mỗi niệm, quý vị lại tam tâm, nhị ý, tâm chẳng niệm, miệng thì niệm A Di Đà Phật, nhưng tâm nghĩ tưởng thế giới Sa Bà. Một chốc này nghĩ tới Đài Trung, thoáng sau lại nghĩ tới Cao Hùng, rắc rối rồi, chẳng đi được, chỗ nào cũng chẳng đến được. Quý vị vẫn còn ở tại Đài Loan. Giữ sao cho nhất tâm hệ niệm, chẳng có tạp niệm, rất khó thực hiện điều này!

Niệm Pháp Thân bình đẳng của chư Phật, phép quán tưởng này khá nhiều đạo hữu rất ít khi tu. Miệng niệm A Di Đà Phật, nhưng chẳng quán tưởng A Di Đà Phật. Niệm đằng miệng thì chưa được, trong tâm phải quán. Quán chẳng phải là niệm, quán là tưởng, là tư duy, trong tâm tưởng Pháp Thân bình đẳng. Trong khi chúng ta niệm A Di Đà Phật, rất nhiều đạo hữu chúng ta niệm A Di Đà Phật, nhưng rất ít người nghĩ “ta, Phật, và A Di Đà Phật bình đẳng”, chẳng có ý niệm ấy. [Lại còn suy nghĩ lầm lẫn]: “Bình đẳng thì còn sanh về đó làm gì? Ở đây là được rồi!” Chẳng phải là ý nghĩa đó! Niệm sắc thân của Phật và niệm Pháp Thân của Phật khác nhau, đã hiểu rõ đạo lý này hay chưa?

Do vậy, Địa Tạng Bồ Tát đặc biệt nêu ra, hệ niệm Pháp Thân bình đẳng của chư Phật. Nghiệp tối thắng trong hết thảy các thiện căn, chỉ có pháp môn Niệm Phật thù thắng nhất. Nếu siêng năng tu tập, đó gọi là Nhất Hạnh tam muội. Pháp môn Niệm Phật như Địa Tạng Vương Bồ Tát đã nói chính là Nhất Hạnh tam muội. Người hành môn tam muội này thành tựu cái tâm vi diệu rộng lớn, đó gọi là “tâm hạnh”, được gọi là tương tự Vô Sanh Pháp Nhẫn.