Lược Giảng Kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo

Tập 15

(Kinh) Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát ngôn: - Thiện nam tử! Đương tri sơ học phát ý, cầu hướng Đại Thừa vị đắc tín tâm giả, ư vô thượng đạo thậm thâm chi pháp, hỷ sanh nghi khiếp, ngã đương dĩ xảo tiện tuyên hiển Thật Nghĩa nhi an ủy chi, linh ly khiếp nhược. Thị cố, hiệu ngã vi Thiện An Ủy Thuyết giả. Vân hà an ủy? Sở vị độn căn tiểu tâm chúng sanh, văn vô thượng đạo, tối thắng, tối diệu, ý tuy tham nhạo, phát tâm nguyện hướng, nhi phục tư niệm: “Cầu vô thượng đạo giả, yếu tu tích công quảng cực, nan hành khổ hạnh, tự độ, độ tha, kiếp số trường viễn, ư sanh tử trung, cửu thọ cần khổ, phương nãi đắc hoạch”. Dĩ thị chi cố, tâm sanh khiếp nhược.

(經)地藏菩薩摩訶薩言：「善男子！當知初學發意，求向大乘未得信心者，於無上道甚深之法，喜生疑怯，我當以巧便宣顯實義而安慰之，令離怯弱。是故，號我為善安慰說者。云何安慰？所謂鈍根小心眾生，聞無上道，最勝最妙，意雖貪樂，發心愿向，而復思念：求無上道者，要須積功廣極，難行苦行，自度度他。劫數長遠，於生死中，久受勤苦，方乃得獲。以是之故，心生怯弱。

(Kinh: Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát nói: - Này thiện nam tử! Hãy nên biết kẻ sơ học phát ý cầu hướng tới Đại Thừa mà chưa đạt được tín tâm, sẽ đối với pháp vô thượng đạo rất sâu, ưa sanh lòng nghi, khiếp hãi. Ta dùng phương tiện thiện xảo để tuyên dương, hiển thị thật nghĩa hòng an ủi họ, khiến cho họ lìa khiếp nhược. Vì thế, họ gọi ta là Đấng Khéo Nói An Ủi. An ủi như thế nào? Tức là đối với chúng sanh độn căn, cái tâm nhỏ hẹp, nghe vô thượng đạo, thù thắng nhất, mầu nhiệm nhất, ý tuy tham ưa, phát tâm nguyện hướng về, nhưng lại suy nghĩ: “Để cầu vô thượng đạo thì phải tích công lũy đức rộng lớn cùng cực, hành khổ hạnh khó làm, tự độ, độ người khác trong kiếp số dài lâu, chịu đựng siêng khổ dài lâu trong sanh tử thì mới đạt được”. Do bởi lẽ ấy, nên tâm họ sanh khiếp nhược).

Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát nói: Thiện nam tử! Hãy nên biết kẻ sơ học phát ý, cầu hướng tới Đại Thừa, chưa đạt được tín tâm, đối với vô thượng đạo quá sâu, sẽ thích sanh lòng nghi ngờ, khiếp sợ. Ta sẽ dùng phương tiện thiện xảo để tuyên nói thật nghĩa. Tuyên nói thật nghĩa hòng an ủi, khiến họ lìa khiếp nhược. Do vậy, ta được gọi là Thiện An Ủy Thuyết Giả (đấng khéo nói an ủi). Đoạn kinh văn này ý nói: Phương tiện thiện xảo của Địa Tạng Bồ Tát có thể khiến cho chúng sanh chẳng có tín tâm sẽ sanh khởi tín tâm. Đó là nói về các chúng sanh chẳng tin pháp nghĩa Đại Thừa. Các chúng sanh bình phàm phát tâm thành Phật, đó là giáo nghĩa Đại Thừa. Họ chẳng dám phát cái tâm ấy, cho nên Địa Tạng Bồ Tát mới khuyên họ phát tâm thành Phật, dạy họ mong cầu, hướng về Đại Thừa. Đối với họ mà nói “liễu sanh tử, đạt được phước báo trong nhân gian”, các chúng sanh ấy dễ dàng tiếp nhận. [Bảo họ] “làm thiện sự, đắc thiện báo”, họ dễ dàng tiếp nhận. [Nếu bảo họ] “quý vị hãy tin Phật, phát tâm thành Phật”, [mà họ tiếp nhận, làm theo], chúng sanh loại này ít lắm! Có rất nhiều đạo hữu sau khi đã tin Phật, tôi nghĩ họ chẳng phát tâm thành Phật, gần giống như đoạn kinh văn này đã nói. Chúng ta phát tâm liễu sanh tử đã khá lắm rồi, mong cuộc sống trong hiện thời sẽ được an ủi, có thể giảm bớt các tai họa vô duyên vô cớ là đã mãn nguyện lắm rồi. Còn như nói “phát tâm xuất gia”, cho đến “phát tâm tin Phật, ta vì thành Phật mới phát tâm tin Phật”, tôi nghe nói như vậy rất ít. Thật sự là như thế! Chúng sanh thời Mạt Pháp, kẻ phát tâm vâng theo liễu nghĩa Đại Thừa ít ỏi, phát tâm “lìa khổ, được vui”, cho đến phát tâm lìa sanh tử cũng ít lắm! Chứ kẻ phát tâm đạt được một ít phước báo trong nhân gian, cầu được an ủi trong đời hiện tại, loại này khá nhiều!

Trong đoạn kinh văn này, Địa Tạng Bồ Tát bảo Kiên Tịnh Tín Bồ Tát: Giả sử có một loại chúng sanh mong cầu hướng đến Đại Thừa, nhưng tín tâm chẳng đủ, cho đến người đã phát tâm cầu Đại Thừa sẽ dễ dàng lui sụt. Đối với pháp nghĩa rất sâu này, họ hoài nghi. Họ thấy nói “hết thảy chúng sanh đều có thể thành Phật”, đối với lời dạy trong kinh thì một là không tin, hai là tin nhưng hoài nghi. Đối với loại chúng sanh ấy, Địa Tạng Bồ Tát bảo Kiên Tịnh Tín Bồ Tát: “Ta dùng phương tiện thiện xảo để an ủi họ, khiến cho họ phát Bồ Đề tâm”. Tôi nói trường hợp này thông tục hơn một chút: Thoạt đầu tin Phật, bèn phát tâm độ chúng sanh, đấy mới gọi là tâm Đại Thừa. Đã tin Phật, chẳng vì cầu an lạc cho chính mình, mà nguyện cho chúng sanh được hạnh phúc. Đó gọi là tâm Đại Thừa. Đó là pháp rất sâu. Còn như đã phát tâm, tự mình ngờ vực chính mình có thể làm được hay không? Tôi thường nghe các đạo hữu nói: “Tôi ngay cả chính mình còn chẳng độ được, tôi còn độ người khác ư?” Người nói kiểu ấy rất nhiều! Rất nhiều đạo hữu đã từng nghe thấy. Nghe thấy có người phát tâm Đại Thừa thì như thế nào mới được coi là đã phát tâm Đại Thừa? Từ trước đến giờ, chẳng nói tới chính mình, toàn là nói làm thế nào để khiến cho chúng sanh được nghe Phật pháp? Làm thế nào để khiến cho chúng sanh lìa khổ, được vui? Các vị đạo hữu có thể nghe lẫn nhau nói như vậy. Các đạo hữu tin Phật chúng ta, chẳng vì chính mình, chỉ vì người khác. Do vậy, nói theo giáo nghĩa trong kinh Đại Thừa, chẳng vì cầu an lạc cho chính mình, chỉ mong cho chúng sanh được hạnh phúc. Đó gọi là ý nghĩa “phát khởi rất sâu”. Vì sao chẳng thể phát cái tâm như vậy? Do khiếp nhược. Tự mình suy tưởng: “Ta có thể liễu sanh tử đã là tuyệt diệu lắm rồi!” Chỉ có cái tâm cầu xuất ly cho chính mình. Gặp hạng chúng sanh chẳng phát đại tâm ấy, Địa Tạng Bồ Tát khéo an ủi họ, khuyên họ phát Bồ Đề tâm, khuyên hành Bồ Tát đạo. Đó là chuyên nói với hạng chúng sanh chẳng phát đại tâm.

“Khéo an ủi” là gì? Có thể khuyên chúng sanh phát đại tâm bằng cách nào? Trừ bỏ cái tâm nhỏ nhoi, khiếp nhược, trừ bỏ cái tâm chỉ vì chính mình, an ủi khiến cho họ phát tâm Đại Thừa. An ủi như thế nào? Dùng ngôn ngữ để an ủi. Địa Tạng Bồ Tát thốt ra lời lẽ an ủi. Đối với chúng sanh có cái tâm nhỏ hẹp, tức là chúng sanh chẳng phát Bồ Đề tâm, chỉ cầu chính mình an lạc, bèn nói pháp môn hành Bồ Tát đạo thành Phật có công đức vi diệu thù thắng. Điều này có nghĩa là: Chẳng phải chính mình có thể đoạn tham, sân, si là được rồi, mà còn phải khiến cho hết thảy chúng sanh đều đoạn tham, sân, si. Khiến cho họ phát tâm, không chỉ là cái tâm cầu xuất ly, mà còn là tâm tiến hướng Đại Thừa, khuyên hết thảy chúng sanh phát tâm thành Phật, phát nguyện “nguyện hướng đến Phật thừa, chỉ nghĩ tưởng vô thượng đạo”. “Vô thượng đạo” là chuyên nói về Phật Thừa, đạt đến thành Phật rốt ráo. Nhưng thành Phật không chỉ đơn giản là một câu, phải rộng độ hết thảy chúng sanh, viên mãn và thành tựu công đức lợi ích của quý vị và công đức của chúng sanh. Chuyện này chẳng thể [hoàn thành] trong một thời gian ngắn, mà là vô lượng ức kiếp, thời gian tự độ và độ người khác có thể rất dài. Nếu chỉ vì chính mình liễu sanh tử, đoạn dứt phiền não, cho đến đoạn dứt Phần Đoạn Sanh Tử, nói theo đạo nghĩa, nói theo thời gian tu hành thì còn dễ dàng, chứ khiến cho hết thảy chúng sanh đều thành Phật [chẳng dễ dàng đâu nhé]. Đó là cái nguyện của Địa Tạng Bồ Tát, nguyện cho hết thảy chúng sanh đều thành Phật. Đó chẳng phải chỉ là nguyện suông mà thôi! Đã nguyện rồi bèn có hành, hành là phát Bồ Đề tâm, khuyến hóa hết thảy chúng sanh thì là Hành.

Trong biển khổ sanh tử, chúng ta thường đều là liễu thoát chính mình. Con người trong khổ nạn luôn mong làm thế nào để chính mình xuất ly, trọn chẳng nghĩ đến làm cho chúng sanh đều xuất ly. Quên bẵng sự thống khổ của chính mình, [chuyên nghĩ độ chúng sanh thoát khổ], đấy mới là người phát đại tâm. Địa Tạng Bồ Tát nói Ngài an ủi những kẻ chẳng phát đạo tâm, [tức là] những kẻ độn căn. Cái tâm của họ rất nhỏ, phân định lớn hay nhỏ như thế nào? Cái tâm nhỏ thì sẽ là vì chính mình trước đã, sau đấy mới nói tới chuyện độ người khác. Đại tâm thì độ người khác trước đã, chẳng có chính mình, khiến cho hết thảy chúng sanh đều có thể tiến nhập pháp vi diệu rất sâu trong Phật đạo, phát nguyện tiến hướng thành Phật. Đồng thời còn mong tích lũy hết thảy công đức, phải hành khổ hạnh khó hành, chính mình có thể làm được các chuyện mà kẻ bình phàm chẳng thể làm nổi. Thông thường, người hành đạo Bồ Tát, cho đến xả thân mạng để giúp đỡ người khác, chẳng so đo chuyện được mất đối với cá nhân mình. Đó mới gọi là “hành Bồ Tát đạo”. Độ người khác chính là độ chính mình.

Tôi thường nghĩ như thế này: Trước khi chúng ta đốt củi, hoặc trong khi đốt củi, lửa chưa bốc lên, phải dùng một cái que nhỏ để khơi lửa. Cái que cời lửa ấy sẽ chọc cho ngọn lửa bốc cao hơn. Củi có không khí lùa vào thì mới cháy được. Cái que cời lửa ấy ví như hành Bồ Tát đạo, độ hết sạch chúng sanh, nhưng chính mình cũng bị đốt cháy, có hàm nghĩa giống như thế. Dùng điều này làm tỷ dụ, trong khi quý vị độ chúng sanh, khiến cho chúng sanh đoạn phiền não, phiền não của chính quý vị cũng bị đoạn dứt, có hàm nghĩa ấy. Nhưng phải trải qua một thời gian rất dài, chẳng phải là một hai kiếp, mà là nói vô lượng kiếp, hoặc [tối thiểu là] ba đại kiếp, tức là nói tới thời gian cực dài!

Bồ Tát chẳng sợ sanh tử. Quý vị độ chúng sanh, phải ở trong sanh tử khổ nạn để độ chúng sanh, như chúng ta phát tâm cầu sanh thế giới Cực Lạc, tới thế giới Cực Lạc là để quý vị độ người khác, hay người khác độ quý vị? Trong thế giới Cực Lạc, quý vị độ ai? Quý vị có sức mạnh gì để độ kẻ khác hay chăng? Nhưng do cái tâm của chúng ta khiếp nhược, bèn sanh về thế giới Cực Lạc để thành đạo rồi mới trở lại Sa Bà độ chúng sanh. Nếu sanh về thế giới Cực Lạc thì phát đại tâm như thế nào? Chúng ta cầu sanh về thế giới Cực Lạc, giống như chúng ta đi học bản lãnh để giúp đỡ người khác. Chẳng có bản lãnh mà toan giúp người khác, muốn cho người khác lìa khổ, được vui, nhưng chính mình chẳng có phương pháp. Do vậy, cầu sanh về thế giới Cực Lạc để đến học tập ở bên đó, học phương pháp lợi sanh rồi quay trở lại độ người khác. Nhưng phát tâm cầu sanh thế giới Cực Lạc, chẳng phải vì chính mình, mà là vì muốn lợi ích chúng sanh bèn phát tâm cầu sanh thế giới Cực Lạc. Mọi người hãy cân nhắc một phen, hai điều này như nhau: Một là phát tâm sanh về thế giới Cực Lạc để chính mình liễu sanh tử, một đằng là phát tâm tới thế giới Cực Lạc hòng lợi ích chúng sanh. Đó gọi là “phát Bồ Đề tâm”.

Nhưng chúng ta ở trong sanh tử, chịu khá nhiều khổ nạn trong lục đạo luân hồi, chúng ta không sợ hãi, bao kiếp dài lâu ở giữa hết thảy chúng sanh khổ nạn để độ chúng sanh khổ nạn. Quý vị mong độ chúng sanh, mà chẳng vào giữa chúng sanh, quý vị có thể độ chúng sanh hay không? Chẳng sợ sanh tử, chẳng sợ hết thảy khổ nạn, phải độ tận chúng sanh. Vì chính mình mà cầu giải thoát thì khá dễ dàng! Nếu khiến cho hết thảy chúng sanh đều giải thoát, chuyện này hết sức khó khăn. Nghĩa Đại Thừa này vừa phát khởi liền thoái đọa, chẳng dễ phát được! Chẳng hạn như ngài Xá Lợi Phất muốn phát tâm Bồ Tát độ chúng sanh. Ngài mới vừa phát Bồ Đề tâm, Đế Thích Thiên liền hóa thành người để thăm dò Ngài một phen, coi xem Ngài phát đại tâm là thật hay giả. Ông ta liền hóa hiện thành một cô bé nghèo nàn, khóc ở ven đường. Ngài Xá Lợi Phất hỏi cô bé: “Con khóc vì chuyện gì?” Cô bé thưa: “Mẹ con bị bệnh. Thuốc thì tìm được, nhưng chẳng có chất dẫn thuốc”. Ngài Xá Lợi Phất hỏi cô bé: “[Để có được] chất dẫn thuốc ấy, sẽ gặp khó khăn gì?” Cô bé đáp: “Hết sức khó!” Ngài Xá Lợi Phất hỏi: “Cần chất dẫn thuốc gì vậy?” Cô bé đáp: “Phải tìm mắt của người còn sống, mắt của người đã chết không được! Phải tìm mắt của người còn đang sống”. Ngài Xá Lợi Phất vừa nghe nói, [suy tưởng]:

“Ta vừa mới phát Bồ Đề tâm đã gặp chuyện này; có nên xả hay không? Không xả thì ta đã phát Bồ Đề tâm. Xả thì bố thí con mắt rất khó, chẳng phải là tiền tài!” Ngài vẫn kiên định thí cho cô ta, liền móc con mắt trái cho cô ta. Cô bé nói: “Ông móc sai mất rồi! Cháu cần con mắt bên phải!” Ngài Xá Lợi Phất nói: “Sao cháu không nói sớm?” Trong tâm Ngài còn có chút hối hận, nhưng vẫn chưa hoàn toàn lui sụt hối hận, con mắt phải cũng móc ra cho cô ta: “Dẫu sao ta có Thiên Nhãn, không sao! Móc cho cô ta vậy!” Đứa bé ấy cầm lấy con mắt ngửi, chê bai: “Tanh hôi phát ói! Dùng làm thuốc uống sao được?” Vứt đánh phẹt xuống đất, lại còn giẫm nát. Ngài Xá Lợi Phất liền thoái thất đạo tâm, nói “Bồ Tát đạo khó hành”, chẳng phải là nói suông rồi thôi!

Như ngài Xá Lợi Phất, [xét theo] trí huệ và công đức do Ngài tu được, Kiến Tư Hoặc đều đoạn dứt, phát đại Bồ Đề tâm, mà còn ngã lòng! Chúng tôi cũng thường nói: “Nếu cá nhân chúng ta cũng mong học phát Bồ Đề tâm, giúp đỡ người khác, đợi cho tới khi chính mình chịu khổ nạn, sẽ nghĩ ngay cả độ chính mình còn khó khăn, làm sao giúp đỡ người khác!” Vì sao? Trong khổ nạn bèn hoài nghi Phật, Bồ Tát chẳng linh. [Do ngờ vực] chẳng linh, trong tâm dấy lên hoài nghi. Tự cho rằng chính mình chẳng có sai lầm gì, cớ sao phải thọ báo? Đó đều là kẻ độn căn Tiểu Thừa. Nếu là người phát đại tâm Bồ Đề, phát khởi cái tâm vô thượng đạo thù thắng nhất, đúng là rất khó. Đã phát tâm, phát nguyện, chúng ta hằng ngày đều phát nguyện. Hằng ngày chúng ta đều xướng bài tán, tức là xướng kệ tụng về Tứ Hoằng Thệ Nguyện: “Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ, phiền não vô tận thệ nguyện đoạn, pháp môn vô lượng thệ nguyện học, Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”. Một điều cũng chẳng làm được! Phát nguyện rỗng tuếch! Hễ cảnh giới hiện tiền bèn lui sụt. Gặp phải tai nạn, sẽ chẳng do tai nạn liền giúp đỡ người khác, mà còn bỏ chạy nhanh hơn ai hết! Vậy thì độ chúng sanh bằng cách nào?

Vì thế, chúng sanh độn căn, Tiểu Thừa, mong phát tâm thù thắng, mầu nhiệm, nhưng chẳng làm được, khổ hạnh khó khăn lắm! Chúng ta thường nghe nói “chính mình còn chẳng độ được, làm sao độ người khác?” Câu ấy rất thường nghe nói! Nhưng các đệ tử đạo hữu đang hiện diện đều hiểu Phật pháp, quý vị có thể giúp kẻ không tin trở thành tin Phật pháp, đó là chuyện chẳng dễ dàng. Chẳng phải là quý vị vừa khuyên lơn, họ sẽ tin, quý vị phải hành khá nhiều phương tiện. Gặp phải mấy phen thử thách, quý vị chẳng dám nói nữa. Đặc biệt là đối với người không tin Phật, quý vị khuyên họ tin Phật, đó vẫn là chuyện bình thường. Nhưng đặc biệt là trong lúc nguy nan, chính quý vị còn đang ở trong cảnh nguy nan, giả sử như chúng ta đang ở trong biển khổ sanh tử, chẳng mong chính mình chịu khổ nạn trong biển khổ, lại thấy người khác gặp khổ nạn [bèn phát tâm cứu giúp người đó trước đã]; đấy mới thật sự là lợi ích chúng sanh. Vì thế, hạnh khổ, hạnh khó, tự độ, độ người khác, thời gian dài lâu, chẳng phải là một hai lượt, một ngày, một kiếp, hai kiếp, chẳng phải trong thọ mạng một trăm năm của chúng ta, mà là trong vô lượng, vô lượng đời. Địa Tạng Bồ Tát đối với loại chúng sanh này, khéo an ủi, khéo nói phương tiện. Đấy là chúng tôi nói tới định nghĩa chân thật của kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo. [Thế mà] chúng ta cứ coi kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo giống như một bản kinh tầm thường, hoặc nghĩ nửa đầu của kinh là kinh điển Tiểu Thừa, nửa sau hoàn toàn là cảnh giới Hoa Nghiêm.

(Kinh) Ngã tức vị thuyết chân thật chi nghĩa, sở vị nhất thiết chư pháp bổn tánh tự Không, tất cánh vô ngã, vô tác, vô thọ, vô tự, vô tha, vô hành, vô đáo, vô hữu phương sở, diệc vô quá khứ, hiện tại, vị lai, nãi chí vị thuyết thập bát Không đẳng, vô hữu sanh tử, Niết Bàn. Nhất thiết chư pháp định thật chi tướng nhi khả đắc giả. Hựu phục vị thuyết nhất thiết chư pháp như huyễn, như hóa, như thủy trung nguyệt, như kính trung tượng, như Càn Thát Bà thành, như không cốc hưởng, như dương diễm, như bào, như lộ, như đăng, như mục ế, như mộng, như điện, như vân. Phiền não sanh tử tánh thậm vi nhược, dị khả linh diệt. Hựu phiền não, sanh tử tất cánh vô thể, cầu bất khả đắc, bổn lai bất sanh, thật cánh vô diệt. Tự tánh tịch tĩnh, tức thị Niết Bàn.

(經)我即爲說真實之義，所謂一切諸法本性自空，畢竟無我，無作，無受，無自，無他，無行，無到，無有方所，亦無過去現在未來，乃至爲說十八空等，無有生死涅槃。一切諸法定實之相而可得者。又復爲說一切諸法如幻如化，如水中月，如鏡中像，如乾闥婆城，如空谷響，如陽焰，如泡，如露，如燈，如目曀，如夢，如電，如雲。煩惱生死性甚微弱，易可令滅。又煩惱生死畢竟無體，求不可得，本來不生，實更無滅。自性寂靜，即是涅槃。

(Kinh: Ta liền vì kẻ đó nói nghĩa chân thật, tức là bổn tánh của hết thảy các pháp tự Không, rốt ráo vô ngã, vô tác, chẳng lãnh thọ, chẳng tự, chẳng tha, chẳng đi, chẳng đến, chẳng có nơi chốn, cũng chẳng có quá khứ, hiện tại, vị lai, cho tới nói mười tám thứ Không v.v… Chẳng có sanh tử và Niết Bàn, [cũng như chẳng có] tướng chắc thật của hết thảy các pháp để có thể đạt được. Lại vì họ nói hết thảy các pháp như huyễn, như hóa, như trăng trong nước, như hình tượng trong gương, như thành Càn Thát Bà, như tiếng vang nơi hang trống, như ánh nắng gợn, như bọt nước, như sương, như mắt quáng, như chớp, như mây. Tánh của phiền não và sanh tử hết sức yếu nhỏ, dễ dàng bị diệt mất. Hơn nữa, phiền não và sanh tử rốt ráo chẳng có Thể, cầu chẳng thể được, nó vốn chẳng sanh, lại thật sự chẳng diệt. Tự tánh tịch tĩnh, tức là Niết Bàn).

Gặp loại chúng sanh ấy, Địa Tạng Bồ Tát dùng thiện xảo phương tiện để nói ý nghĩa chân thật với họ. “Ý nghĩa chân thật” chính là ý nghĩa thành Phật. Ý nghĩa chân thật là gì? Bổn tánh của hết thảy các pháp tự là Không; đấy là ý nghĩa chân thật. Quý vị thấy bất cứ pháp môn nào của Phật, mắt thấy, tai nghe, tâm nghĩ, sáu căn tiếp xúc, đều là ý nghĩa chân thật. Trước hết, chính quý vị cần phải lý giải điều này, vì nó đều phát sanh từ tự tánh. Trước hết, lý giải tự tánh vốn là Không, hết thảy các pháp đều là Không. Tự mình lý giải, lại còn tuyên giảng loại phương pháp ấy cho hết thảy chúng sanh, nói hết thảy các pháp vô ngã, vô nhân, chẳng tự, chẳng tha. “Chẳng có hết thảy các pháp, chúng là Không”. Quý vị tự mình chứng đắc, sau đó nói cho người khác. Chính mình chẳng chứng đắc, nhưng tin như thế. Đó là hàng Bồ Tát thuộc Tín vị. Sau đó, hướng về người khác tuyên truyền, nói “hết thảy các pháp rốt ráo vô ngã”, liễu đạt các pháp vô ngã. Hết thảy các kinh điển Đại Thừa đều nói như thế. Trong vô ngã, khi chính chúng ta quán tưởng: Đấy là Ngã Chấp, chẳng chấp trước Ngã và Ngã Kiến; đối với hết thảy các vấn đề mà ta thấy, chẳng dùng Ngã Kiến để nhìn hết thảy các vấn đề, đạt tới mức độ “chẳng dùng Ngã Kiến để nhìn nhận hết thảy các pháp”. Quý vị có nhận biết hay không? Chẳng có chính mình, mà cũng chẳng có người khác. Hết thảy các pháp đều là Không. Chẳng hành, mà cũng chẳng có tu đạo, thành đạo, cũng chẳng có nơi chốn chi hết, cũng chẳng có gì là quá khứ, hiện tại, vị lai. Đấy là nói “hết thảy các pháp đều là Không”. Thậm chí vì họ nói mười tám món Không, hết thảy các pháp đều là Không, chẳng có sanh tử và Niết Bàn. Mười tám món Không sẽ được giảng trong phần sau. Sanh tử và Niết Bàn là tương đối, hết thảy các pháp đều là Không. Vì sao? Chẳng có một cái thể tướng chắc thật để có thể đạt được.

Lại nói hết thảy các pháp như huyễn, như hóa, đều là huyễn hóa, chẳng thật. Hết thảy các pháp như trăng trong nước. Vầng trăng trong nước chẳng thật, nó là hình bóng, mọi người đều hiểu điều này. Hết thảy các pháp giống như hình tượng trong gương, tướng được chiếu soi giống hệt [như vật soi vào gương]. “Như thành Càn Thát Bà”: Các [tỷ dụ] khác đều dễ hiểu, [nhưng đối với tỷ dụ này, cần phải giải thích thêm]. Trong tám bộ quỷ thần chúng, có loại quỷ thần Càn Thát Bà (Gandharva). [Thành Càn Thát Bà] có lúc hiện ra, có lúc biến mất. Nếu quý vị ở Sơn Đông, tỉnh Sơn Đông có Lao Sơn (嶗山), cách Thanh Đảo sáu mươi dặm Tàu. Chúng ta đến Lao Sơn, lúc mặt trời sắp mọc, đứng trên đỉnh Lao Sơn nhìn ra biển Đông, nhìn vào biển cả. Khi đó, trong biển có ảnh tượng dường như là một thành thị. Nếu thời tiết rất quang đãng, đôi khi quý vị thấy [ảnh tượng đó] giống như trong nhân gian chúng ta. Trong đó, rất nhiều người đi, đứng, ngồi, làm chi đó, đều hoàn toàn có. Mặt trời vừa mới mọc lên, [huyễn tượng ấy] chẳng còn nữa. Thành Càn Thát Bà chẳng có, nó chỉ là một hình ảnh [hư huyễn]. [Kinh nói] “như thành Càn Thát Bà” nhằm hình dung “chẳng có, trống không”; nhưng có đôi khi nó hiện bóng dáng. Tại Lao Sơn, rất nhiều người trèo lên đỉnh núi Lao Sơn xem “hải thị, thần lâu” (thành phố trên biển, lâu đài của loài sò). Kinh Phật gọi “hải thị, thần lâu” là “thành Càn Thát Bà”. Trong tám bộ quỷ thần chúng, có loài Càn Thát Bà. Đó là thành trì của họ, căn bản là chẳng có tòa thành của họ, nó chỉ là bóng dáng. Lại còn có hang trống. Quý vị vào hang núi, gào một tiếng, âm thanh vọng lại gọi là Hưởng (響, tiếng dội, tiếng vang), chẳng có hình mạo! Như ánh nắng gợn (陽焰, dương diệm, mirage, ảo ảnh trong sa mạc), như bọt trên mặt nước. Như sương, mặt trời vừa mọc bèn tiêu mất. Như ngọn đèn, như mắt có màng mộng, như giấc mộng, như tia chớp, như mây. Đó là các từ ngữ hình dung sự trống không, hình dung ý nghĩa rỗng không.

Dùng những điều ấy để tỷ dụ sanh tử phiền não của chúng ta, chúng có hay không? Rỗng tuếch! Nhưng bọn chúng sanh chúng ta chẳng thể Không được! Phiền não xảy tới, bèn ngủ không nổi, ăn không vào, chẳng thể Không! Vì sao chẳng Không được? Họ chẳng nhận biết, chấp trước. Bọt trên mặt nước, sương sớm, tia chớp, hoa đốm trong mắt, nằm mộng khi ngủ. Nằm mộng mà có thể là chân thật ư? Nhưng phàm phu chấp trước, nếu có mộng đẹp, họ sẽ vui thú suốt ngày. Nếu gặp ác mộng, cả hai ba ngày vẫn chẳng yên bụng. Vốn chẳng có [mà cứ chấp trước], đó gọi là “vọng chấp”. Do đó, quán phiền não, quán sanh tử như thế đó. Tánh thể của chúng ta, tức bản thể của tự tánh chẳng có phiền não, mà cũng chẳng có sanh tử. Trong tánh thể, nó chẳng tồn tại, tức là đối với thọ mạng của mỗi người chúng ta, đức Phật dạy quý vị tu Quán, bèn nói Giả. Sau khi sanh, lão, bệnh, tử hiện tiền, quý vị có thể quyết đoán là nó giả, sẽ giảm bớt thống khổ. Nhưng chúng ta chẳng tu được. Tuy trong sự thật, nó là giả, cái chân thật sẽ bất hoại. Ai nấy đều cho rằng thân thể của chính mình là thật, nhưng nó sẽ bị hư hoại. Từ lúc được cha mẹ sanh ra, rất bé, dần dần biến thành già, già rồi diệt, diệt thì chẳng còn nữa. Chúng ta nhận biết như thế đó. Nhưng cái bị tiêu diệt là hình tướng, chẳng phải là tâm tánh của quý vị. Đối với phiền não sanh tử, quý vị phải biết [phiền não sanh tử] chẳng có thật thể, là biểu hiện hư giả, còn thật thể thì bất hoại. Quý vị mong cầu trường thọ, chẳng thể được, chẳng thể đạt được! Nếu quý vị đạt tới bất sanh thì cũng chẳng có diệt. Chẳng sanh thì thật sự cũng chẳng có diệt. Thể tánh là tịch tĩnh, chúng ta chẳng chứng đắc điều này. Tuy chẳng chứng đắc, chúng ta hiểu rõ. Hiểu rõ như thế nào? Đức Phật dạy chúng ta hiểu rõ. Đức Phật bảo sanh tử chính là Niết Bàn. Quý vị ở trong sanh tử, có thể nhận biết, có thể xả sanh tử, chứng đắc Niết Bàn. Bởi lẽ, sanh tử là giả, quý vị phải thấy nó là giả, nhận biết nó là giả, sẽ có thể hữu đạo, tức là tu đắc đạo. Đấy là hoàn toàn nói về nghĩa Không, Địa Tạng Vương Bồ Tát nói chúng ta về Không. Trước hết, “Không” được quán từ những điều ấy. Hết thảy sự vật, sanh tử cũng thế, mà Niết Bàn cũng thế, hết thảy các pháp chẳng có gì là chân thật, chẳng có nhất định. Tướng ấy là giả tướng, vì sao? Cái chân thật sẽ bất biến. Mỗi vị trong chúng ta đều là như thế, đều đang biến. Biến hóa mãi rồi chẳng còn nữa, tiêu mất rồi, chết rồi. Phiền não, sanh tử, Niết Bàn, giả danh mà thôi!

(Kinh) Như thử sở thuyết năng phá nhất thiết chư kiến, tổn tự thân tâm chấp trước tưởng cố, đắc ly khiếp nhược.

(經)如此所說能破一切諸見，損自身心執着想故，得離怯弱。

(Kinh: Nói như thế có thể [khiến cho người nghe] phá hết thảy các kiến, tổn hoại các ý tưởng chấp trước nơi thân tâm của chính mình, được lìa khiếp nhược).

Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: Quý vị phải thấy các Kiến của chính mình, “Kiến” (見) là cách nhìn nhận vấn đề, năng kiến (能見, chủ thể nhìn, tức cái tâm của ta) nhìn vào sở kiến (所見, đối tượng, sự vật, các pháp được nhìn nhận). Năng kiến là tánh của quý vị, còn sở kiến là hết thảy các tướng. Năng Kiến nhìn vào Sở Kiến, đối với thân thể, đối với cái tâm, [hay nói chung là] đối với thân tâm của quý vị chỉ là một thứ chấp trước mà thôi, chẳng có thật thể. Nay chúng ta có thân thể, thân thể hư hoại, sẽ tiêu mất, chẳng phải là vĩnh cửu. Khi quý vị mười tuổi, thì thời điểm một hai tuổi đã mất đi, thời điểm quý vị chín tuổi đã mất đi, mười tuổi còn đó. Khi quý vị hai mươi tuổi, thời điểm mười tuổi cũng chẳng còn. Đó gọi là pháp sanh diệt, đấy là chấp trước của chúng ta. Phải phá trừ chấp trước ấy. Phá trừ hết thảy các kiến, chúng là vọng kiến. Mọi người đọc kinh Lăng Nghiêm sẽ biết, mười phen hiển lộ tánh Thấy. Chấp trước thân tâm nơi thân thể này, chấp trước nó là Có. Thật ra, nó chẳng có. Nhưng hiện thời chúng ta có một thân thể, khi có thân thể, có thể nhận biết thân thể ấy nhất định sẽ tiêu mất. Đó là điều khẳng định, nhất định phải đạt tới. Đạt tới gì vậy? Tiêu mất. Vì sao? Hư vọng. Nó chẳng phải là chân thật. Do vậy, nếu có thể lìa khỏi quan điểm như thế, có thể thâm nhập, thứ gì quý vị cũng thấy thấu suốt, đều buông xuống được. Điều đó khiến cho quý vị “phá kiến”, [tức là phá trừ] các vọng kiến ấy.

(Kinh) Phục hữu chúng sanh bất giải Như Lai ngôn thuyết chỉ ý cố, nhi sanh khiếp nhược. Đương tri Như Lai ngôn thuyết chỉ ý giả, sở vị Như Lai kiến bỉ Nhất Thật cảnh giới cố, cứu cánh đắc ly sanh, lão, bệnh, tử, chúng ác chi pháp, chứng bỉ Pháp Thân thường hằng, thanh lương, bất biến đẳng, vô lượng công đức tụ. Phục năng liễu liễu kiến nhất thiết chúng sanh thân trung, giai hữu như thị chân thật, vi diệu, thanh tịnh công đức, nhi vị vô minh ám nhiễm chi sở phú chướng. Trường dạ hằng thọ sanh, lão, bệnh, tử, vô lượng chúng khổ, Như Lai ư thử khởi đại từ bi ý, dục linh nhất thiết chúng sanh ly ư chúng khổ, đồng hoạch Pháp Thân Đệ Nhất Nghĩa Lạc, nhi bỉ Pháp Thân thị vô phân biệt ly niệm chi pháp. Duy hữu năng diệt hư vọng thức tưởng, bất khởi niệm giả, nãi sở ưng đắc, đản nhất thiết chúng sanh, thường nhạo phân biệt, thủ trước chư pháp. Dĩ điên đảo vọng tưởng cố, nhi thọ sanh tử. Thị cố, Như Lai vị dục linh bỉ ly ư phân biệt, chấp trước tưởng cố, thuyết nhất thiết thế gian pháp tất cánh thể Không, vô sở hữu, nãi chí nhất thiết xuất thế gian pháp diệc tất cánh Thể không, vô sở hữu. Nhược quảng thuyết giả, như thập bát Không. Như thị hiển thị nhất thiết chư pháp, giai bất ly Bồ Đề thể. Bồ Đề thể giả, phi hữu, phi vô, phi phi hữu, phi phi vô, phi hữu vô câu, phi nhất, phi dị, phi phi nhất, phi phi dị, phi nhất dị câu, nãi chí tất cánh vô hữu nhất tướng nhi khả đắc giả. Dĩ ly nhất thiết tướng cố, ly nhất thiết tướng giả, sở vị bất khả y ngôn thuyết thủ, dĩ Bồ Đề pháp trung vô hữu thọ ngôn thuyết giả, cập vô năng ngôn thuyết giả cố. Hựu bất khả y tâm niệm tri, dĩ Bồ Đề pháp trung vô hữu năng thủ, khả thủ, vô tự, vô tha, ly phân biệt tướng cố. Nhược hữu phân biệt tưởng giả, tắc vi hư ngụy, bất danh tương ứng.

(經)復有衆生不解如來言說旨意故，而生怯弱。當知如來言說旨意者，所謂如來見彼一實境界故，究竟得離生老病死衆惡之法，證彼法身常恆清涼不變等，無量功德聚。復能了了見一切衆生身中，皆有如是真實微妙清淨功德，而爲無明闇染之所覆障。長夜恆受生老病死，無量衆苦，如來於此起大慈悲意，欲令一切衆生離於衆苦，同獲法身第一義樂，而彼法身是無分別離念之法。唯有能滅虛妄識想，不起念者，乃所應得，但一切衆生，常樂分別，取着諸法。以顛倒妄想故，而受生死。是故，如來爲欲令彼離於分別，執着想故，說一切世間法畢竟體空，無所有，乃至一切出世間法亦畢竟體空，無所有。若廣說者，如十八空。如是顯示一切諸法，皆不離菩提體。菩提體者，非有，非無，非非有，非非無，非有無俱，非一，非異，非非一，非非異，非一異俱，乃至畢竟無有一相而可得者。以離一切相故，離一切相者，所謂不可依言說取，以菩提法中無有受言說者，及無能言說者故。又不可依心念知，以菩提法中無有能取，可取，無自，無他，離分別相故。若有分別想者，則爲虛僞，不名相應。

(Kinh: Lại có chúng sanh do chẳng hiểu ý chỉ trong lời nói của Như Lai, nên sanh khiếp nhược. Hãy nên biết ý chỉ trong lời nói của Như Lai chính là Như Lai do thấy cảnh giới Nhất Thật, rốt ráo được lìa các ác pháp sanh, lão, bệnh, tử, chứng Pháp Thân thường hằng, trong mát, bất biến v.v… vô lượng khối công đức. Lại có thể thấy rõ ràng trong thân của hết thảy chúng sanh đều có công đức thanh tịnh, vi diệu, chân thật như thế, nhưng bị ám nhiễm vô minh che lấp, luôn ở trong đêm dài chịu đựng sanh, lão, bệnh, tử, vô lượng các khổ. Như Lai do vậy bèn dấy lòng đại từ bi, muốn khiến cho hết thảy chúng sanh đều lìa các khổ, cùng đạt được Đệ Nhất Nghĩa Lạc nơi Pháp Thân, nhưng Pháp Thân là pháp vô phân biệt, ly niệm, chỉ có người nào có thể diệt cái thức tưởng hư vọng, chẳng khởi niệm thì mới đạt được. Nhưng hết thảy chúng sanh thường chuộng phân biệt, chấp giữ các pháp. Do vọng tưởng điên đảo nên hứng chịu sanh tử. Vì thế, Như Lai vì muốn cho họ lìa ý tưởng phân biệt, chấp trước, nên nói hết thảy pháp thế gian rốt ráo là Thể không, chẳng sở hữu. Cho đến hết thảy các pháp xuất thế gian cũng là rốt ráo Thể Không, vô sở hữu. Nếu nói rộng thì là như mười tám món Không. Hiển thị hết thảy các pháp như thế đều chẳng rời Bồ Đề Thể. Bồ Đề Thể chẳng có, chẳng không, chẳng phải là không có, chẳng phải là chẳng không, chẳng phải là vừa có vừa không, chẳng phải một, chẳng phải khác, chẳng phải “không là một”, chẳng phải “không là khác”, chẳng phải là “vừa một vừa khác”, cho tới rốt ráo chẳng có một tướng để có thể được, do lìa hết thảy các tướng. “Lìa hết thảy các tướng” tức là chẳng thể nương theo ngôn thuyết để giữ lấy, do trong pháp Bồ Đề chẳng có người nhận lãnh ngôn thuyết, mà cũng chẳng có người nói. Lại chẳng thể nương vào tâm niệm để biết, do trong pháp Bồ Đề chẳng có chủ thể giữ lấy và có đối tượng được giữ lấy, chẳng tự, chẳng tha, do lìa tướng phân biệt. Nếu có ý tưởng phân biệt thì sẽ là hư ngụy, chẳng gọi là tương ứng).

Nay tâm lượng của chúng ta chẳng lớn; do chẳng lớn nên chẳng dám quán chiếu chính mình như thế, không biết sự tử vong của chính mình. Cho đến dẫu biết rõ, cũng chẳng dám thừa nhận! Ai nấy đều biết chuyện tử vong: Cho tới lúc tử vong, dẫu quý vị chẳng buông xuống, cũng phải buông xuống, muốn chấp trước cũng chẳng chấp trước được, nó tiêu mất. Hãy nên lý giải như thế. Chớ nên sanh ý tưởng khiếp nhược, chớ nên sanh ý tưởng dài lâu. Hãy dũng mãnh quán các vấn đề ấy rốt cuộc sẽ diệt mất. Hễ diệt thì nhất định sẽ tử vong. Do vậy, đức Phật bảo chúng ta, sanh, lão, bệnh, tử, cho đến Ái Biệt Ly (yêu thương phải chia lìa), Oán Tắng Hội (oán ghét mà cứ phải gặp gỡ), Ngũ Ấm Xí Thịnh (Ngũ Uẩn lừng lẫy), Cầu Bất Đắc (mong cầu mà chẳng đạt được), tám loại ấy là khổ nạn. Quý vị phải thấy thấu suốt, phải nhận thức chúng: Chúng tùy thuận lẽ Chân mà khởi. Từ trong hư vọng, hư giả, mà nhận biết một cái “bất sanh, bất diệt, chẳng đổi, chẳng khác, chân thật” trong ấy, tức là tánh của chúng ta. Những điều này gọi là đạt tới cảnh giới như đã nói trong đoạn kinh văn trước đó, nay Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta cảnh giới Nhất Thật. Pháp “cảnh giới Nhất Thật” lìa khỏi nỗi khổ sanh tử, sanh, lão, bệnh, tử, cho đến tám khổ, chẳng có các thứ ấy. Đó là tánh thể vốn sẵn có của chúng ta. Đó là Pháp Thân thanh tịnh, chẳng hai, chẳng khác với Phật và Địa Tạng Bồ Tát. Nơi chư Phật, Bồ Tát là công đức, nơi bọn chúng sanh chúng ta là phiền não.

Đồng thời, quý vị quán chiếu, biết rõ chân tánh của chính mình như thế. Mỗi chúng sanh đều sẵn có chân tánh, nó ở ngay trong thân thể của chúng sanh, mà cũng chẳng rời khỏi thân thể. Từ trong thân thể, quý vị tìm tòi chân tánh, chẳng có! Cái tâm của quý vị là thức, là vọng, chẳng phải là thật, nhưng nó trọn đủ. Chân tâm trọn khắp hết thảy mọi nơi! Nếu chúng ta chẳng có tri kiến của Phật, chẳng có phần thật sự nơi Phật, chúng ta sẽ chẳng thể thành Phật! Chúng ta và Phật chẳng hai, chẳng khác, có thể thành Phật, nhưng hiện thời các phiền não ngăn chướng quý vị.

Đồng thời, quý vị phải thấy trong thân của hết thảy chúng sanh đều có công đức chân thật, vi diệu, thanh tịnh của Như Lai; đó là sẵn có. Như Lai do sự tu (tu hành bằng sự tướng) mà phát hiện nó, nêu rõ nó. Sự tu cùng với cái sẵn có hợp làm một, tất cả vô minh, si ám, chướng ngại đều bị gột sạch. Giả sử trên thân hoặc y phục chúng ta nhuốm bẩn, quý vị gột rửa một lần chẳng sạch, gột rửa hai lần chẳng sạch, gột rửa ba lần thì sẽ sạch. Đó là nói về bổn tánh và tánh thể của chúng ta, chẳng phải là nhục thể (cái thân xác thịt), [bổn tánh, tánh thể] chẳng có sanh, lão, bệnh, tử, cũng chẳng có khổ. Đương nhiên là chẳng có khổ, mà cũng chẳng có lạc, chẳng có hết thảy các pháp tương đối, chẳng hai, chẳng khác với Phật.

Trong đoạn văn chương này, Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: “Chúng sanh đều có thể thành Phật”. Chỉ cần quý vị chịu tu, chịu nương theo lời dạy của Địa Tạng Bồ Tát, tức là [hành theo] phương pháp và cảnh giới Nhất Thật như Ngài đã dạy trong các đoạn kinh văn trước đó; quý vị hãy thấu hiểu. Nếu có thể ngộ cảnh giới Nhất Thật, sẽ rời lìa sanh, lão, bệnh, tử. Sanh, lão, bệnh, tử là giả tướng, chẳng chân thật. Loại công phu này bất luận quý vị có thể tu cũng thế, mà không thể tu cũng thế, bình thời quý vị phải suy nghĩ như vậy. Trong khi quý vị đau khổ nhất, quý vị có thể thí nghiệm tách rời các cảm giác đau khổ và nỗi khổ của cái thân đang hứng chịu đau khổ. Kinh Lăng Nghiêm dạy chúng ta, chúng ta có cảm giác, cái cảm giác ấy có thể cảm nhận, tức là cảm nhận nỗi đau khổ mà thân thể đang hứng chịu. Sự nhận biết của cái tâm cảm nhận ấy sẽ không đau, tuy nó cảm nhận được sự đau khổ đang hứng chịu. Đồng thời, tôi nghĩ như thế này: Khi tôi nằm bệnh viện, cần phải mổ, trước hết, bác sĩ chích thuốc tê cho quý vị để làm tê thần kinh. Ông ta mổ xẻ chi nữa, quý vị chẳng có cảm giác, mà cũng chẳng đau khổ. Đợi cho đến khi thuốc tê đã tan, quý vị sẽ cảm thấy đau khổ. Nếu không chích thuốc tê, chính quý vị có thể khống chế cái tâm của chính mình, tách lìa tâm và thân thể của chính mình. Chuyện này cần phải có công phu trong một thời gian rất dài, chẳng phải là như tôi vừa mới nói như thế, quý vị vừa học bèn làm được ngay! Khi sức mạnh cảm giác của quý vị đạt tới mức độ rất lớn, chẳng cần chích thuốc mê nữa: Quý vị thấy xác thân và chính mình chẳng có quan hệ. Đấy là vấn đề tâm lực, trong lịch sử, loại nhân vật này rất nhiều. Mọi người thấy Quan Vân Trường (Quan Công) nạo xương trị độc. Hoa Đà khoét thịt, dùng đao nạo trên xương, người khác nghe âm thanh ấy đều run lẩy bẩy, Quan Công vẫn chơi cờ tướng, chẳng có chuyện chi hết. Điều đó cho thấy tâm lực của ông ta rất mạnh, cái tâm hàng phục cái thân của ông ta. Khi chúng ta đau khổ nhất, quý vị tách rời thân và tâm, tâm và thân trở thành hai chuyện khác nhau. Do vậy, kinh Lăng Nghiêm dạy chúng ta: “Hữu giác giác thống, vô thống thống giác” ý nói: Quý vị có cảm giác nhận biết đau đớn, nhưng cái đau ấy không ảnh hưởng cái tâm cảm nhận của quý vị. Nhưng do chúng ta chẳng có sức mạnh ấy, cho nên bác sĩ phải chích thuốc tê. Có trường hợp nào không chích thuốc tê hay không? Có một vị lão hòa thượng khi vào bệnh viện để mổ, chẳng đồng ý cho bác sĩ chích thuốc tê. Bác sĩ nói: “Thầy sẽ đau tới hôn mê luôn”. Sư nói: “Tôi không đau, các ông cứ mổ đi”. Chuyện này cần phải có công phu, chẳng phải là một hai ngày [mà đạt được]! Trong khi quý vị tu, tách rời tinh thần và vật chất, thân thể là vật chất, tinh thần chẳng phải là vật chất, sẽ sanh ra hiệu quả. Tôi đã từng thí nghiệm, cũng sanh ra [hiệu quả]. Quý vị thấy chuyện này ở rất nhiều vị tổ sư, người tu đạo có thể khiến cho [thân và tâm] chia lìa.

Quý vị phải đạt được loại nghĩa lạc này. Như Lai do đó khởi lòng đại từ bi, muốn khiến cho hết thảy chúng sanh lìa khỏi hết thảy khổ nạn, cùng đạt được Đệ Nhất Nghĩa Lạc nơi Pháp Thân. Đó chẳng phải là thân thể. Vừa rồi chúng tôi nói đến thân thể, chứ Pháp Thân chẳng có phân biệt, chẳng có tạp niệm. Khi một người muốn đạt tới vô phân biệt, vô tạp niệm, khi nhất tâm thuần tịnh, ý tưởng hư vọng chẳng dấy lên, có thể ngưng dứt hết thảy các niệm, đó gọi là “tương ứng với đạo”. Khi tu hành đạt tới loại cảnh giới này, tức là hình thái ý thức của quý vị đã tách rời cái tâm.

Nhưng hết thảy chúng sanh thường thích phân biệt, chấp giữ các pháp. Phật chứng đắc “thường, lạc, ngã, tịnh”. Bọn chúng sanh chúng ta thì phân biệt, đối với thường lạc bèn phân biệt, chấp giữ hết thảy các pháp; đó là vọng tưởng điên đảo. Vì sao họ muốn chấp trước? Vì chẳng thể buông xuống vọng tưởng; chấp trước điên đảo, quý vị bèn hứng chịu nỗi khổ sanh tử. Chư Phật Như Lai đã đoạn dứt, khi đoạn dứt, các Ngài chẳng có tướng phân biệt, tức là các Ngài đạt “thường, lạc, ngã, tịnh”, đã đoạn dứt các ý tưởng phân biệt, chấp trước. Chuyện này nhờ vào sức tu hành. Tôi vừa mới nói, nếu quý vị tu đúng thật trong một thời gian dài, khiến cho cái tâm và thân thể của quý vị tách lìa, tâm chẳng bị thân thể trói buộc, quý vị sẽ dần dần có thể đạt tới loại cảnh giới này. Sự trói buộc ấy là chấp trước: Quý vị ngỡ thân thể là chính mình. Giả sử quý vị lìa khỏi thân thể, nó chẳng phải là ta. [Thân thể] chẳng phải là quý vị, dẫu đau khổ tới mức độ nào đi nữa, cũng chẳng liên can tới quý vị. Công phu này chẳng phải là một hai ngày liền có thể buông xuống, chẳng có chấp trước, chẳng cố chấp đâu nhé!

Trong đoạn kinh văn này, Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta, “rốt ráo Thể không, vô sở hữu”. Nói tới “rốt ráo”, trong bổn thể của cái tâm chúng ta, chẳng phải là thân thể, hết thảy đều là Không. Pháp thế gian là Không, pháp xuất thế gian cũng là Không, rốt ráo là thể Không, hết thảy vô sở hữu. Nếu nói rộng thì như trong kinh thường nói có tất cả mười tám thứ Không. Ở đây, tôi không nói cặn kẽ, chỉ nêu danh từ với mọi người. Các tướng cảnh giới hiển hiện đều là Không. Nội Không, Ngoại Không, trong lẫn ngoài đều là Không. Nhục thể (xác thân) hoàn toàn là Không, nội tâm, ngũ tạng, lục phủ đều là Không. Sắc thân bên ngoài cũng là Không. Bất Không: Bất không thì sẽ chẳng hoại; chẳng hoại thì sẽ không bị diệt mất. Nhục thể của quý vị rốt cuộc đều tử vong, ai nấy đều là như thế. Trong là thân tâm, ngoài là thế giới, toàn thể thế giới đều đang biến hóa. Thân tâm của quý vị là Không, hình tướng của thế giới bên ngoài là Không. Cái Không ấy cũng là không, cái Không ấy cũng bị trừ bỏ không còn. Sau đó, tiến hơn bước nữa, gọi là Đại Không. Đại Không tiến hơn bước nữa là Đệ Nhất Nghĩa Không. Đệ Nhất Nghĩa Không tiến thêm bước nữa là Vô Vi Không, Hữu Vi Không, Tất Cánh Không, Vô Thỉ Không, Tán Không, Tánh Không, Tự Tướng Không, Chư Pháp Không, Bất Khả Đắc Không, không có pháp, hết thảy các pháp đều chẳng có. Vì sao? Rỗng không. Có pháp, hết thảy các hữu pháp cũng đều rỗng không, hữu vi pháp, vô vi pháp toàn bộ đều không. Tổng cộng mười tám loại, hiển thị, nói rộng là mười tám món Không như thế. Ý nghĩa của mười tám món Không rất nhiều, sách vở chỉ nói [tổng quát] là Không thì chỉ có bộ Kinh này.

Hiển thị hết thảy các pháp như thế đều chẳng rời Bồ Đề Thể, hết thảy các pháp được kiến lập dựa trên Bồ Đề. Chúng ta phát Bồ Đề tâm, đó là toàn thể. Hết thảy các pháp đều chẳng rời hết thảy Bồ Đề. Vì sao nói là Không? Nhằm hiển thị Bồ Đề. Bồ Đề là gì? Giác, tức là giác trong giác ngộ. Phát Bồ Đề tâm là quý vị phát khởi cái tâm hiểu rõ, giác ngộ, thì gọi là “phát Bồ Đề tâm”. Bồ Đề được dịch thành Giác trong giác ngộ. Giác là hiểu rõ. Bồ Đề Thể là gì? Nó chẳng phải là có. Chẳng phải là Có thì là Không, tức là Vô. [Thế nhưng] nó chẳng phải là Không, chẳng phải là Vô. Phi hữu phi phi hữu (chẳng phải là có, chẳng phải là không có): Coi nó là có hay không có đều chẳng đúng, nó là phi phi hữu! Phi vô cũng chẳng đúng, phi phi vô (chẳng phải là không phải vô). Đối với “hữu vô câu” (vừa có vừa không) cũng thêm một chữ Phi, tức “phi hữu vô câu” (chẳng phải là vừa có vừa không). Nói một chẳng thể được, tức là “phi nhất”. Nói khác cũng chẳng thể, đó là “phi dị” (chẳng khác). Đối với chữ Phi này, lại thêm một chữ Phi nữa, với dụng ý trừ bỏ: Phi nhất cũng không đúng, phi dị cũng sai bét, phi phi hữu, phi phi dị. Nhất và Dị phải như thế nào thì mới đúng? “Nhất dị câu” (Vừa một vừa khác) cũng sai luôn! Cho đến Tất Cánh Vô Hữu (rốt ráo chẳng có). Điều này hiển thị hàm nghĩa Không; đó là giải thích cái Không. Chẳng có tướng để có thể đạt được, chẳng có hình để có thể đạt được. Cử tâm động niệm toàn bộ đều là Không. Phi! Chẳng có hết thảy các tướng, hết thảy đều chẳng phải; đấy mới là cái Thể của Bồ Đề.

Trong phần trước, chúng tôi đã nói về cảnh giới Nhất Thật, ở đây hiển thị điều gì? Cảnh giới Nhất Thật. [Có thể tạm hiểu những điều vừa nói trên đây] là cảnh giới Nhất Thật, nhưng đó vẫn chưa phải là cảnh giới Nhất Thật, ắt cần phải khế hợp với cái tâm. [Bởi lẽ, những điều vừa trình bày trên đây] chỉ có ngôn thuyết, ngôn thuyết chẳng thể biểu đạt. Dùng ngôn thuyết để biểu đạt sẽ chẳng có ý nghĩa thật sự. Chỉ cần có ngôn thuyết thì sẽ chẳng có nghĩa chân thật. Bởi lẽ, tự tâm thanh tịnh, lìa tướng ngôn thuyết, lìa tướng tâm duyên, lìa hết thảy các tướng. Có tướng hay không? Đó gọi là Như Lai Tạng. Như Lai Tạng chứa đựng hết thảy các pháp, hàm tàng hết thảy các pháp, kể cả hết thảy các tịnh pháp của Như Lai. Cái Thể ấy, tức bản thể của Như Lai Tạng Tánh dù nói là có hay là không, đều là hý luận. Vì sao? Chẳng phân biệt! Hễ khởi tâm động niệm, hễ có phân biệt thì trật mất rồi! Chỉ có thể thấu hiểu bằng tâm ý, chẳng thể dùng ngôn ngữ để truyền đạt, quý vị lãnh hội bằng cái tâm. Nói tới khai ngộ, thì tâm thần lãnh hội, chẳng thể dùng ngôn ngữ để biểu đạt, ngôn ngữ chẳng thể biểu đạt được! Chỉ cần có ngôn thuyết thì đều chẳng phải là thật nghĩa, cái được biểu đạt bằng ngôn ngữ thì chẳng phải là chân thật, chỉ là hình dung mà thôi. Bồ Đề là lìa hết thảy các tướng.

“Lìa hết thảy các tướng” tức là chẳng chấp trước, chẳng dựa theo ngôn thuyết. Nếu dùng ngôn ngữ để giữ lấy tướng Bồ Đề ấy, sẽ chẳng thể giữ được, [vì] ngôn thuyết chẳng có ý nghĩa chân thật. Do trong pháp Bồ Đề, chẳng có tướng ngôn thuyết, chẳng có tướng người tiếp nhận, chẳng có cái có thể nói năng, mà cũng chẳng có cái được diễn tả bằng ngôn thuyết. Trong tâm chẳng có ý niệm, dựa theo ý niệm trong tâm để biết nó là giả, là chẳng thật. Pháp Bồ Đề chẳng thể có cái giữ lấy (năng thủ), mà cũng chẳng có cái bị giữ lấy (sở thủ), chẳng có tự, chẳng có tha. Phàm là phân biệt, đối đãi, thì đều chẳng đúng. Nếu có ý tưởng phân biệt, đó là hư ngụy, chẳng tương ứng với tâm và Bồ Đề. Nói đơn giản, cái Thể của Bồ Đề lìa hết thảy các tướng, lìa hết thảy ngôn thuyết. Dùng ngôn thuyết để giữ lấy cái Thể của Bồ Đề sẽ chẳng đúng. Dùng hết thảy tướng để giữ lấy cái Thể của Bồ Đề cũng trật, do tâm niệm giác tri của quý vị chẳng đúng. Đó gọi là “ngôn ngữ dứt bặt, tâm hành xứ diệt”. Khi quý vị quán thì là quán bằng ý niệm. Khi quán, chẳng phải là khởi tâm động niệm. Lúc đã đạt tới vô tâm, vô tâm nếu giải thích theo ý nghĩa trong Thiền Tông sẽ là “tâm tâm tương khế”. Trong khi ấy, ngôn ngữ dứt bặt, trong tâm chẳng có tư tưởng gì, [nên gọi là] “tâm hành xứ diệt”. Do vậy, chỉ có ngôn thuyết, đều là chẳng có “thật nghĩa” (nghĩa lý chân thật). Ngôn thuyết nhằm biểu đạt, hiển thị cho quý vị, nhưng [Bồ Đề Thể] chẳng phải là ngôn thuyết. Nói tới “tâm” thì “tâm” ở đây chẳng phải là cái tâm, mà có nghĩa là “pháp”. Giống như chúng ta nhắc đến “lửa” thì “lửa” chẳng phải là lửa thật sự. Nếu là lửa thật sự, miệng quý vị sẽ bị đốt cháy. Nói đến “nước” cũng chẳng phải là nước, chỉ là từ ngữ mang ý nghĩa biểu đạt!

(Kinh) Như thị đẳng thuyết, độn căn chúng sanh bất năng giải giả, vị vô thượng đạo Như Lai Pháp Thân, đản duy Không pháp, nhất hướng tất cánh nhi vô sở hữu. Kỳ tâm khiếp nhược, úy đọa vô sở đắc trung, hoặc sanh đoạn diệt tưởng, tác tăng giảm kiến, chuyển khởi phỉ báng, tự khinh, khinh tha.

(經)如是等說，鈍根眾生不能解者，謂無上道如來法身，但唯空法，一向畢竟而無所有。其心怯弱，畏墮無所得中，或生斷滅想，作增減見，轉起誹謗，自輕輕他。

(Kinh: Nói như thế thì chúng sanh độn căn chẳng thể hiểu, bèn nói “vô thượng đạo Như Lai Pháp Thân chỉ là pháp Không, một mực rốt ráo chẳng có gì”. Tâm họ khiếp nhược, sợ đọa vào “không có gì để đạt được”, hoặc sanh ý tưởng đoạn diệt, dấy lên kiến giải tăng giảm, đâm ra phỉ báng, coi rẻ mình lẫn người).

Thuyết pháp như thế, tức là đối với học thuyết như thế, chúng sanh căn khí chậm lụt có thể hiểu hay không? Chẳng thể hiểu. Địa Tạng Vương Bồ Tát nói thuyết pháp theo kiểu đó, các chúng sanh độn căn chẳng thể lý giải, cũng chẳng thể lý giải Pháp Thân của Như Lai, bèn cho rằng: Vô thượng đạo Như Lai Pháp Thân chỉ là pháp Không. Vô thượng Pháp Thân của Như Lai là gì? Không! Cái Không ấy chẳng phải là Ngoan Không (cái không trơ trơ), chẳng phải là cái Không như chúng ta thấy khoảng trống trong phòng ốc, chẳng phải là Không kiểu đó, mà là Pháp Không. Nói đơn giản, đối với Không, quý vị đừng nên chấp trước là được rồi, thứ gì cũng đều chẳng chấp trước. Chúng tôi thường nói “thấy thấu suốt, buông xuống”, quý vị thấy thấu suốt, buông xuống, sẽ tự tại. Hễ thấy thấu suốt và buông xuống bèn tự tại. Chúng sanh độn căn chẳng có cách nào lý giải, chẳng thể lý giải. Đấy là vô thượng đạo Như Lai Pháp Thân, tuy là Không pháp, nhưng một mực rốt ráo vô sở hữu. Muốn đạt được điều gì, cầu có điều gì đó [từ Pháp Thân] đều chẳng có.

Như thế thì đối với chúng sanh chẳng có tâm lực mạnh mẽ, do tâm lực chẳng mạnh mẽ bèn sanh khiếp nhược. Đã khiếp nhược, Bồ Đề tâm chẳng thể phát khởi. [Hiểu lầm Pháp Thân là rỗng không] như vậy thì thứ gì cũng đều không có, ta tu gì đây? Há còn có gì? Đã chẳng có phiền não, mà cũng chẳng có Niết Bàn, cũng chẳng có sanh tử, cũng chẳng có gì hết; đấy chẳng phải là đoạn diệt tưởng ư? Nó lại chẳng phải là đoạn diệt. Nếu khởi lên đoạn diệt tưởng, khởi lên ý tưởng tăng giảm, cả hai [ý tưởng] tăng và diệt đều chẳng thể. Dưới đây, Địa Tạng Bồ Tát còn tự giải thích.

(Kinh) Ngã tức vị thuyết Như Lai Pháp Thân tự tánh bất không, hữu chân thật Thể, cụ túc vô lượng thanh tịnh công nghiệp, tùng vô thỉ thế lai, tự nhiên viên mãn, phi tu, phi tác, nãi chí nhất thiết chúng sanh thân trung diệc giai cụ túc, bất biến, bất dị, vô tăng, vô giảm.

(經)我即為說如來法身自性不空。有真實體。具足無量清淨功業。從無始世來自然圓滿。非修非作。乃至一切眾生身中亦皆具足。不變不異。無增無減。

(Kinh: Ta liền vì họ nói tự tánh của Pháp Thân Như Lai chẳng không, nó có cái Thể chân thật, trọn đủ vô lượng hạnh nghiệp công đức thanh tịnh. Từ đời vô thỉ đến nay, [tự tánh ấy] tự nhiên viên mãn, chẳng tu, chẳng tạo tác, cho đến trong thân của hết thảy chúng sanh cũng đều trọn đủ, chẳng biến đổi, chẳng khác, chẳng tăng, chẳng giảm).

Nói “Pháp Thân của Như Lai bất không”, tức là tự tánh bất không. Pháp Thân của Như Lai bất không, trừ khử hết thảy tướng chấp trước. Nếu quý vị chấp Pháp Thân của Như Lai thành có, sẽ hoàn toàn là sai lầm! Nó là bất không, bất hữu! Chẳng phải Không, chẳng phải Sắc để thấy Như Lai. Chẳng phải là Không, mà cũng chẳng phải có sắc tướng. Thấy Phật như thế, bất không bèn có một cái Thể chân thật. Pháp Thân của Như Lai bất không, có một cái Thể chân thật. Cái Thể chân thật của Pháp Thân Như Lai là gì? Vô lượng công đức thanh tịnh. Đó là vô lượng công đức thanh tịnh nơi cái Thể của Pháp Thân Như Lai. Công đức thanh tịnh có hình trạng như thế nào? Từ vô thỉ đến nay, tự nhiên viên mãn, chẳng phải là tu, mà cũng chẳng phải là tạo tác, đó là nói tới Pháp Thân. Trong thân của hết thảy chúng sanh đều trọn đủ, chẳng thay đổi, chẳng khác.

Nơi chư Phật, Bồ Tát chẳng tăng; nơi hết thảy chúng sanh chẳng giảm. Chẳng phải là giữa Pháp Thân của chúng sanh và Pháp Thân của chư Phật còn có một cái hình tướng đổi khác bất đồng. Chẳng có! Pháp Thân không có hình tướng. Chúng sanh vốn trọn đủ, chư Phật đã tu thành cái sẵn đủ ấy, tức là “tu đắc”. Chúng sanh vốn sẵn mê, nhưng trọn chẳng đánh mất [Pháp Thân]. Ai nấy đều trọn đủ Pháp Thân, ai nấy đều có thể thành Phật. Nếu quý vị đánh mất, sẽ chẳng thể thành Phật. Chẳng mất, chẳng được! Có mất thì cũng chẳng mất được; có được thì cũng chẳng được! Chỉ có thầm khế hội, chẳng thể dùng lời lẽ để diễn tả. Dùng ngôn ngữ để biểu đạt thì sẽ chẳng thể biểu đạt được. Lịch đại tổ sư Thiền Tông chỉ có thể lặng lẽ khế hợp, đều là ngầm khế hợp. Điều ấy được gọi là “tố Pháp Thân”. Tố Pháp Thân chẳng do tu đắc, nó là công đức vốn sẵn có, nhưng chẳng khác với Pháp Thân được hiển lộ do tu tập.

(Kinh) Như thị đẳng thuyết, năng trừ khiếp nhược, thị danh an ủy.

(經)如是等說，能除怯弱，是名安慰。

(Kinh: Nói như thế đó, có thể trừ khiếp nhược, được gọi là “an ủi”).

Vì nói đến cái sẵn đó, đó gọi là “nói an ủi”. Địa Tạng Bồ Tát dùng cách nói này để diệt trừ cái tâm khiếp nhược cho chúng sanh, [hòng khiến cho chúng sanh] biết chính mình có thể thành Phật, biết chính mình vốn sẵn có Phật Tánh. Phật Tánh ấy chẳng hai, chẳng khác với Phật. Chúng ta thường nói tới “linh tánh”, nhất là người xuất gia, họ hoàn toàn chẳng trải qua học tập như thế nào, nhưng họ liễu giải những điều mà kẻ bình phàm chẳng thể liễu giải. Chúng ta nói đến khai ngộ, sự khai ngộ ấy có đại ngộ, có tiểu ngộ, có những thứ do đã từng học, từng tu tập trong quá khứ, nên gọi là “túc tập” (宿習). Gặp gỡ nhân duyên, nó lại hiển hiện, tự nhiên hiển hiện. Có những người học mấy chục năm, có người chẳng học tập mà hiểu toàn bộ. Kẻ học mấy chục năm vẫn không bằng kẻ chẳng học tập chi hết! Phải tính thêm đời trước của người ấy. [Nếu không], sẽ chẳng hiểu [nguyên nhân]. Quý vị phải biết trong đời trước, hoặc trong vô lượng đời, người ấy đã sớm tu tập. Do vậy mà nói đến chuyện này, có trường hợp rất rõ ràng, có trường hợp chẳng rõ ràng, chẳng biểu hiện rõ ràng ra ngoài.

Như có những người tu đạo chẳng hề học tập pháp thế gian, thế mà toàn bộ họ đều hiểu rõ. Chẳng hạn như tôi có một người bạn quen biết từ lâu tên là lão hòa thượng Thọ Dã. Chúng tôi ở Mỹ, Ngài trở về nước, về lại Ngũ Đài Sơn, gặp một vị lão đạo hữu, [cũng là một vị lão hòa thượng]. Vị lão hòa thượng ấy cũng đã viên tịch. Vị đạo hữu ấy nói với Sư: “Thọ Dã ơi! Hôm nào thầy tới Thượng Hải, khi nào tới đó, người nào ra sân bay đón thầy, tôi đều thấy hết”. Sư Thọ Dã nói: “Làm sao thầy thấy vậy?” Ông ta nói: “Tôi thấy bằng tâm. Khi nào máy bay của thầy đáp xuống, những đạo hữu nào ra đón thầy”. Ông ta nói hoàn toàn đúng, nhưng ông ta ở Ngũ Đài Sơn, [chẳng có mặt tại sân bay Thượng Hải]. Điều đó gọi là Thông. Vị lão hòa thượng ấy đã viên tịch, nói ra không sao hết! Nếu lúc thầy ấy còn tại thế, nói ra, sẽ có rất nhiều người tìm đến làm phiền. Thầy ấy đã chẳng còn tại thế. Thầy ấy biết rất nhiều sự vật, biết là Thể. Đã hiểu rõ nó thì lại như thế nào? Đã biết thì lại như thế nào? Chẳng có tác dụng, chẳng dấy lên tác dụng, chẳng sanh ra diệu dụng! Có thể giống như lúc bậc đại Bồ Tát sanh ra diệu dụng, diệu dụng là lợi ích chúng sanh thì có thể sanh ra diệu dụng. Chỉ là có thể biết, trong tâm biết, nhưng chẳng thể phát sanh tác dụng, vẫn chưa tu thành, vẫn chẳng tu tốt đẹp. Nếu có thể sanh khởi tác dụng, sẽ là tu thành, có thể sanh ra diệu dụng. Diệu dụng là chuyện lợi ích chúng sanh.

(Kinh) Hựu phục ngu si kiên chấp chúng sanh, văn như thị đẳng thuyết, diệc sanh khiếp nhược. Dĩ thủ Như Lai Pháp Thân bổn lai mãn túc, phi tu, phi tác tướng cố, khởi vô sở đắc tướng, nhi sanh khiếp nhược, hoặc kế tự nhiên, đọa tà đảo kiến.

(經)又復愚痴堅執眾生，聞如是等說，亦生怯弱。以取如來法身本來滿足，非修非作相故，起無所得相，而生怯弱，或計自然，墮邪倒見。

(Kinh: Lại có chúng sanh ngu si, chấp trước kiên cố, nghe nói như vậy cũng sanh khiếp nhược. Do họ chấp Pháp Thân của Như Lai vốn sẵn đầy đủ viên mãn, chẳng có tướng tu hay tướng tạo tác, bèn dấy lên [chấp trước đối với] tướng “không có gì để đạt được”, sanh lòng khiếp nhược, hoặc chấp là tự nhiên, đọa vào tà kiến điên đảo).

Địa Tạng Bồ Tát bảo Kiên Tịnh Tín Bồ Tát: Nếu các chúng sanh ngu si, tức là các chúng sanh chấp trước chẳng bỏ, khi tâm họ đối với vô thượng đạo, đối với Pháp Thân của Như Lai, tuy họ vốn cũng trọn đủ [vô thượng đạo, Pháp Thân], nhưng vì họ giữ chặt sự ngu si, nên chẳng tin tưởng. Họ chẳng tin đức thân và Pháp Thân chẳng cần phải tu tập hay tạo tác mà có. Sau khi [Pháp Thân] hiển hiện thì vẫn là vốn sẵn có, trọn chẳng do chư Phật tu thành mà tăng thêm một phần, chẳng hề có! Cũng chẳng phải do chúng sanh không tu mà bị giảm bớt. Chẳng hề có! Tu thì cũng là bình đẳng, mà không tu vẫn là bình đẳng; một đằng hiện, một đằng chẳng hiện. Đó là gì? Vô sở đắc, nhưng sau khi đã đắc vẫn là vô sở đắc. Chúng ta căn bản là chẳng đắc, vốn mê muội, nay chẳng tu, [cho nên] nó (Pháp Thân) chẳng hiển hiện. Có thật sự bị mất đi hay không? Chẳng mất! Nó vĩnh viễn tồn tại, tánh trọn khắp.

Đối với loại chúng sanh ấy, giả sử nói tới tướng “chẳng phải tu, chẳng phải tạo tác” nơi Pháp Thân Như Lai, họ sẽ sanh lòng khiếp nhược đối với [đặc tánh] vô sở đắc [của Pháp Thân Như Lai], hoặc chấp đó là tự nhiên, cho rằng nó tự nhiên mà có, tự nhiên bèn đọa vào tà tri, tà kiến. Sau khi đã chứng đắc viên mãn Bồ Đề, hoàn toàn chẳng có gì để đạt được. Vì không có gì để đạt được, cho nên mới có thể “không pháp gì mà chẳng đạt được”. Chẳng phải là đạt được cái này, vứt bỏ cái kia. Đạt được viên mãn thì gọi là “vô đắc”, nó mới khởi đại dụng hiện tiền. Đó là kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, từ chứng đắc cái tướng trọn đủ của Thể mà khởi đại dụng. Đại dụng là sự nghiệp lợi ích chúng sanh, trong lúc đó, tự lợi và lợi tha đều trọn vẹn.

(Kinh) Ngã tức vị thuyết tu hành nhất thiết thiện pháp, tăng trưởng mãn túc, sanh Như Lai sắc thân, đắc vô lượng công đức thanh tịnh quả báo.

(經)我即為說修行一切善法，增長滿足，生如來色身，得無量功德清淨果報。

(Kinh: Ta liền vì họ nói tu hành hết thảy các thiện pháp, tăng trưởng trọn vẹn, sanh ra sắc thân của Như Lai, đạt được quả báo vô lượng công đức thanh tịnh).

Ta nói tu hành hết thảy các thiện pháp; đấy là nói toàn bộ kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo. Địa Tạng Vương Bồ Tát bảo Kiên Tịnh Tín Bồ Tát: Hết thảy các thiện pháp như ta đã nói trước đó, đều tăng trưởng trọn đủ, quý vị hãy trọn vẹn các thiện pháp ấy. Tăng trưởng thiện pháp thì có hiện tướng (現相, tướng hiện ra) là gì? Sanh ra sắc thân của Như Lai, đấy là công đức hiện tướng, tức hiện tướng của hết thảy các thiện pháp. Quý vị thấy sắc thân tướng hảo của Phật; đó là tướng công đức. Quả báo tướng công đức thanh tịnh ấy, bọn chúng sanh chúng ta tuy sẵn đủ, nhưng chẳng tu tập. Đó gọi là “tố Pháp Thân”, chẳng có công đức và tướng hảo. Pháp Thân vốn sẵn có, nhưng vẫn chẳng thừa nhận. Như rất nhiều đạo hữu chúng ta, quý vị nói với họ “chúng ta và Phật chẳng hai, chẳng khác”, họ chẳng thừa nhận, họ nói “tôi nghiệp chướng rất nặng, tôi cùng Phật chẳng hai, chẳng khác ư?” Người ta nói đến cái quý vị sẵn có, chẳng phải là nói về cái tu tập, có hàm nghĩa như thế đó!

(Kinh) Như thị đẳng thuyết, linh ly khiếp nhược. Thị danh an ủy.

(經)如此等說，令離怯弱。是名安慰。

(Kinh: Nói như thế đó, khiến cho họ lìa khiếp nhược. Đó gọi là “an ủi”).

Địa Tạng Bồ Tát nói ta khéo nói như vậy, dùng đủ mọi phương tiện thiện xảo để nói với chúng sanh, khiến cho họ tin tưởng.

(Kinh) Nhi ngã sở thuyết thậm thâm chi nghĩa, chân thật tương ứng, vô hữu chư quá, dĩ ly tương vi thuyết cố. Vân hà tri ly tương vi tướng? Sở vị Như Lai Pháp Thân trung, tuy phục vô hữu ngôn thuyết cảnh giới, ly tâm tưởng niệm, phi không, phi bất không, nãi chí vô nhất thiết tướng, bất khả y ngôn thuyết thị, nhi cứ Thế Đế huyễn hóa nhân duyên giả danh pháp trung, tương đãi, tương đối, tắc khả phương tiện hiển thị nhi thuyết. Dĩ bỉ Pháp Thân tánh thật vô phân biệt, ly tự tướng, ly tha tướng, vô không, vô bất không, nãi chí viễn ly nhất thiết chư tướng cố, thuyết bỉ pháp thể vi tất cánh không, vô sở hữu. Dĩ ly tâm phân biệt, tưởng niệm tắc tận, vô nhất tướng nhi năng tự kiến, tự tri vi hữu. Thị cố, Không nghĩa quyết định chân thật, tương ứng bất mậu.

(經)而我所說甚深之義，真實相應，無有諸過，以離相違說故。雲何知離相違相？所謂如來法身中，雖復無有言說境界，離心想念，非空，非不空，乃至無一切相，不可依言說示，而據世諦幻化因緣假名法中，相待相對，則可方便顯示而說。以彼法身性實無分別，離自相，離他相，無空，無不空，乃至遠離一切諸相故，說彼法體為畢竟空，無所有。以離心分別，想念則盡，無一相而能自見，自知為有。是故，空義決定真實，相應不謬。

(Kinh: Nhưng nghĩa rất sâu do ta đã nói, chân thật tương ứng, không có các lỗi, do lìa chẳng mâu thuẫn mà nói. Vì sao biết là nói lìa mâu thuẫn? Chính là trong Pháp Thân của Như Lai, tuy lại chẳng có cảnh giới ngôn thuyết, lìa tâm tưởng niệm, chẳng phải không, chẳng phải bất không, cho đến chẳng có hết thảy các tướng, chẳng thể dựa trên ngôn thuyết để diễn tả, chỉ bày, căn cứ theo các pháp giả danh thuộc nhân duyên huyễn hóa đối đãi với nhau trong Thế Đế, bèn có thể phương tiện hiển thị để nói. Do tánh của Pháp Thân thật sự chẳng phân biệt, lìa tự tướng, lìa tha tướng, chẳng phải là Không, chẳng phải là Bất Không, cho đến do xa lìa hết thảy các tướng, mà nói pháp thể ấy là rốt ráo không, vô sở hữu. Do lìa tâm phân biệt, sự suy tưởng, nghĩ ngợi bèn chấm dứt, chẳng có một tướng để có thể tự thấy, hoặc tự biết là có. Vì thế, nghĩa Không quyết định là chân thật, tương ứng chẳng lầm).

Nhưng nghĩa rất sâu mà ta đã nói là chân thật, tương ứng, chẳng có lầm lỗi, chẳng có các khuyết điểm, lìa mâu thuẫn mà nói. Ta nói chẳng hề mâu thuẫn với tánh thể, đã lìa mâu thuẫn. “Lìa mâu thuẫn” là gì? Nói tới Pháp Thân của Như Lai, tuy chẳng có cảnh giới ngôn thuyết, lìa tâm tưởng niệm, chẳng phải không, chẳng phải bất không, cho đến chẳng có hết thảy các tướng, chẳng thể dựa vào ngôn thuyết để hiển thị, dựa theo các pháp giả danh thuộc về nhân duyên huyễn hóa đối đãi lẫn nhau trong Thế Đế để nói, nói như thế đó. Nói tới cái tướng chân thật ấy, vốn chẳng có ngôn thuyết, nhưng phải nương vào ngôn thuyết để hiển thị. Không có ngôn thuyết thì hiển thị bằng cách nào? Chúng sanh làm sao lý giải được? Do vậy, phải nhờ vào ngôn thuyết. Ngôn thuyết là giả, nhằm để nêu bày. Tôi vừa mới nói với mọi người, nói “lửa” thì đó chẳng phải là lửa. Nếu “lửa” được nói đó là lửa thật sự, nó sẽ đốt cháy quý vị. Đó là cậy vào ngôn thuyết để hiển thị. Nếu chẳng nói “lửa” với quý vị, quý vị chẳng biết lửa là nóng, có ý nghĩa “có thể đốt cháy”. Nói “nước”, nói “lửa”, nói Không, nói Giả, tức là dùng ngôn ngữ để biểu đạt, khiến cho quý vị lãnh hội ý nghĩa.

Hết thảy các pháp, ý tưởng trong tâm, duyên niệm thì chẳng thể duyên niệm được. Vì cái tâm của chúng ta là tâm vọng tưởng, càng niệm càng sai, càng niệm càng xa. Nói Không hay nói Bất Không với quý vị, nhằm biểu đạt mà thôi, hòng khiến cho quý vị lãnh hội ý nghĩa ở ngoài lời lẽ. Cho đến chẳng có hết thảy các tướng, chẳng thể dùng ngôn thuyết để hiển thị, dựa trên sự đối đãi trong các pháp giả danh thuộc về nhân duyên biến hóa của Thế Đế, đều là giả lập đối đãi lẫn nhau mà nói như thế. Vì sao? Vì hiển thị chân nghĩa của pháp. Chẳng nói như thế, làm sao chúng ta có thể lãnh hội phần nào được? Đều là nhân duyên hòa hợp. Hết thảy các pháp thuộc vào nhân duyên đều là giả, là không, lìa khỏi nhân, lìa khỏi duyên, chúng sẽ chẳng có. Do đó, trong các kinh khác, đức Phật đã dạy: “Nhân duyên sở sanh pháp, ngã thuyết tức thị Không, diệc danh Trung Đạo nghĩa” (Pháp sanh bởi nhân duyên, ta nói chính là Không, cũng là nghĩa Trung Đạo). Nay chúng ta đang nói về nghĩa Trung Đạo, nhưng cũng có thể nói nghĩa Trung Đạo là giả danh. Lập ra một giả danh để biểu thị đôi chút, tức là nói “Trung Đạo chẳng phải là Trung Đạo”, nói “Không chẳng phải là Không”, phải hiểu hàm nghĩa này. Vì đấy là dựa theo Thế Đế để nói pháp thế gian. Pháp thế gian trọn đủ Lý Đế là Lý; nghĩa lý chân thật của thế gian dựa vào đấy để hiển thị những gì đã nói, nhưng hết thảy các pháp đều chẳng phải là chân thật, mà là huyễn hóa. Tôi vừa mới nói với đại chúng, nhắc đến “lửa”. Nếu đó là lửa thật sự thì nó sẽ thiêu đốt quý vị. Đấy một từ ngữ để biểu thị, nói “lửa” nhằm biểu thị, hoàn toàn chẳng phải là lửa [thật sự]. Nhưng vừa nói tới “lửa”, quý vị liền nghĩ ngay tới thiêu đốt, lửa là nóng, khiến cho quý vị có thể lý giải là được rồi! Nói sanh tử, nói Niết Bàn, khiến cho quý vị có thể hiểu rõ sanh tử là huyễn hóa, Niết Bàn là “bất sanh, bất tử”, mà cũng là “bất sanh, bất diệt”. Đó là chân thật.

Chẳng có cách nào biểu đạt tánh của hết thảy các Pháp Thân. Nó chẳng phải là phân biệt, ngôn ngữ chẳng thể biểu đạt được! Nhưng nếu chẳng có cái để nói, làm sao có thể so sánh cho được? Do vậy, nói tới Pháp Thân và nhục thân; nay chúng ta là nhục thân, là thân huyễn hóa, là thân hư vọng, nhưng cái thân hư vọng ấy có Pháp Thân, Pháp Thân trọn khắp hết thảy mọi nơi. Nếu dùng tánh thể của Pháp Thân để nói, thật sự là chẳng có phân biệt, chẳng có ngôn thuyết. Chẳng nói thì chúng sanh có thể lãnh hội bằng cách nào? Dựa vào ngôn thuyết để hiển thị mà thôi! Tự thể của Pháp Thân chẳng có tướng, mà cũng chẳng có tướng nào khác, lấy gì để hiển thị? Nói Không, bất không, chẳng có tướng Không, mà cũng chẳng có tướng Bất Không, cho đến xa lìa hết thảy các tướng. Pháp Thân vô tướng, Pháp Thân có hình dạng gì vậy? Chẳng có! Pháp Thân vô tướng, vì nó xa lìa hết thảy các tướng. Suy tưởng đều chẳng đúng. Pháp Thân chẳng thể duyên niệm, quý vị cũng vốn sẵn có Pháp Thân.

Chẳng có một tướng để tự thấy, tự biết là có. Chẳng có một tướng nào tự biết chính mình đã thấy “cái này là có” hoặc “cái kia chẳng đúng”, chẳng thể được. Do vậy, nói nghĩa Không quyết định là chân thật, tương ứng chẳng sai lầm. Vì thế, thêm vào Không để hiển lộ: Nghĩa Không quyết định là chân thật, chẳng phải là hư giả, chẳng không, chẳng khác, chẳng sai lầm!

(Kinh) Phục thứ, tức bỉ Không nghĩa trung, dĩ ly phân biệt, vọng tưởng, tâm niệm cố, tắc tận tất cánh vô hữu nhất tướng nhi khả Không giả. Dĩ duy hữu chân thật cố, tức vi bất không. Sở vị ly thức tưởng cố, vô hữu nhất thiết hư ngụy chi tướng, tất cánh thường hằng, bất biến, bất dị. Dĩ cánh vô nhất tướng khả hoại, khả diệt, ly tăng giảm cố. Hựu bỉ vô phân biệt thật thể chi xứ, tùng vô thỉ thế lai, cụ vô lượng công đức tự nhiên chi nghiệp, thành tựu tương ứng, bất ly, bất thoát cố, thuyết vi bất không.

(經)復次，即彼空義中，以離分別，妄想，心念故，則盡畢竟無有一相而可空者。以唯有真實故，即為不空。所謂離識想故，無有一切虛偽之相，畢竟常恆，不變不異。以更無一相可壞可滅，離增減故。又彼無分別實體之處，從無始世來，具無量功德自然之業，成就相應。不離不脫故，說為不空。

(Kinh: Lại nữa, từ ngay trong cái nghĩa Không ấy, do lìa tâm niệm phân biệt, vọng tưởng, cho nên trọn hết rốt ráo chẳng có một tướng để có thể Không. Do chỉ có chân thật, nên chính là Bất Không. Tức là do lìa thức tưởng, chẳng có hết thảy các tướng hư ngụy, rốt ráo thường hằng, chẳng biến đổi, chẳng khác. Do chẳng có một tướng để có thể hoại hay có thể diệt, vì lìa tăng giảm. Lại nữa, trong chỗ thật thể vô phân biệt đó, từ đời vô thỉ đến nay, trọn đủ vô lượng nghiệp công đức tự nhiên, thành tựu tương ứng. Do chẳng rời, chẳng thoát, nên nói là Bất Không).

“Phục thứ”, tức [từ ngữ mở đầu] để Địa Tạng Vương Bồ Tát giải thích cao hơn một bước nữa. Trên đây, quý vị vừa mới nói Không, nay lại nói Bất Không. Nghĩa lý Không là gì vậy? Chính là trong cái nghĩa Không ấy, nói theo đạo lý Không, cái Không ấy lìa khỏi phân biệt, lìa khỏi vọng tưởng, lìa khỏi tâm niệm. Phàm là tâm niệm vọng tưởng, phân biệt, thì toàn bộ đều chẳng đúng, cái Không ấy chẳng đúng. Địa Tạng Bồ Tát nói: Nói chân thật rốt ráo thì chẳng có một tướng để có thể Không, vì chỉ có chân thật tức là Bất Không. [Nếu chấp trước] Không, sẽ đọa lạc trong đoạn diệt. [Chấp vào] Bất Không, bèn đọa lạc trong tam hữu (tam giới). Do vậy, phương diện nào cũng đều chẳng thể chấp trước! Nhưng chẳng nói Không, chẳng nói Bất Không, vậy thì sẽ hiển lộ pháp bằng cách nào? Pháp ấy chẳng hiển lộ được. Những điều đó đều là giả ngôn thuyết, giả danh tự, ngàn vạn phần chớ nên chấp trước! Hãy rời lìa tướng tâm duyên, rời lìa tướng phân biệt, rời lìa tướng ngôn thuyết. Hễ phân biệt, duyên niệm, sẽ hoàn toàn chẳng đạt được Chân Như, chẳng hề thấy, mà cũng chẳng thấy được nghĩa Không. [Chúng sanh chấp trước] “Không là đoạn diệt”, đoạt diệt thì còn tu chi nữa? Bất Không là có. Nếu nói Bất Không thì chúng sanh chấp trước: “Bất Không tức là có, vậy thì thân thể của ta cũng là chân thật, gia đình của ta cũng là chân thật”. Họ lại chấp trước Hữu! Vậy thì phải trừ khử chấp trước của chúng sanh. Vì bọn chúng sanh chúng ta dựa vào cái tâm ý thức, do tám thức duyên niệm, những điều đó đều là tướng hư ngụy. [Pháp Thân] chân thật, chẳng biến đổi, chẳng khác, chẳng có một tướng để có thể hoại hay diệt, chẳng có tăng, mà cũng chẳng có giảm.

Lại nữa, [nói tới] “chỗ thật thể vô phân biệt” tức là nói tới Pháp Thân. Trong phần trước đã nói về thật thể của Pháp Thân: Từ vô thỉ đến nay, nó tự trọn đủ, bên trong thì đầy đủ vô lượng công đức, là tự nhiên, chẳng nhờ vào tu tập, chẳng nhờ vào tạo tác mà thành tựu, tương ứng. Nói “tương ứng” thì có nghĩa là “phù hợp khít khao”. Ly thì cũng chẳng lìa thoát được. Bất ly, bất thoát, tách lìa chẳng đúng, mà không tách lìa cũng chẳng đúng. Đó chính là “bất tức, bất ly, bất thoát”, Bất Không được diễn tả như thế đó.

(Kinh) Như thị thật thể công đức chi tụ, nhất thiết chúng sanh tuy phục hữu chi, đản vị vô minh ế phú chướng cố, nhi bất tri kiến, bất năng khắc hoạch công đức lợi ích, dữ vô mạc dị thuyết danh vị hữu. Dĩ bất tri kiến bỉ pháp thể sở hữu công đức lợi ích chi nghiệp, phi bỉ chúng sanh sở năng thọ dụng, bất danh thuộc bỉ. Duy y biến tu nhất thiết thiện pháp đối trị chư chướng, kiến bỉ Pháp Thân. Nhiên hậu nãi hoạch công đức, lợi ích. Thị cố, thuyết tu nhất thiết thiện pháp, sanh Như Lai sắc thân.

(經)如是實體功德之聚，一切眾生雖復有之，但為無明曀覆障故，而不知見，不能克獲功德利益，與無莫異說名未有。以不知見彼法體所有功德利益之業，非彼眾生所能受用，不名屬彼。唯依遍修一切善法對治諸障，見彼法身。然后乃獲功德利益。是故，說修一切善法，生如來色身。

(Kinh: Khối công đức thật thể như thế, hết thảy chúng sanh tuy cũng có, nhưng vì vô minh che lấp, chướng ngại, cho nên chẳng thấy biết, chẳng thể đạt được công đức, lợi ích, chẳng khác gì không có, cho nên nói là “chưa có”. Do chẳng thấy biết tất cả các nghiệp công đức và lợi ích của pháp thể ấy, các chúng sanh đó chẳng thể thọ dụng, [các nghiệp công đức và lợi ích ấy] chẳng gọi là thuộc về họ. Chỉ dựa vào tu trọn khắp hết thảy các thiện pháp để đối trị các chướng hòng thấy Pháp Thân ấy. Sau đó, sẽ đạt được công đức, lợi ích. Vì thế, nói “tu hết thảy các thiện pháp, sanh ra sắc thân của Như Lai”).

Khối công đức thật thể như thế, hết thảy chúng sanh tuy cũng có, nhưng bị vô minh che lấp, chướng ngại, cho nên chẳng thấy biết. Chúng sanh đều trọn đủ Pháp Thân, vì sao Pháp Thân không thể hiển hiện? Do vì tri kiến phát xuất từ vô minh, phiền não, cho nên bị chướng lấp, dẫu nhìn cũng chẳng thấy, dẫu nghĩ cũng chẳng nghĩ ra. Vậy thì phải tu, phải tiêu trừ các chướng ngại ấy. Nhưng đối với chúng ta mà nói, Pháp Thân tuy trọn đủ mà chẳng có. [Bởi lẽ], tuy Pháp Thân trọn đủ, ai nấy đều có trọn đủ Pháp Thân, nhưng ai nấy đều chẳng thể hiển hiện, như thế thì nói là “chẳng có”. Do chẳng thấy biết pháp thể của Pháp Thân, bởi có nhìn cũng chẳng thấy, có nghĩ cũng chẳng suy nghĩ được, tư duy thì cũng suy nghĩ chẳng ra, nhưng nó có thể tạo các nghiệp công đức và lợi ích cho hết thảy chúng sanh, có tác dụng ấy. Mỗi cá nhân chúng ta đều nương vào Pháp Thân để tu tập hòng tăng tấn, tu tập hòng khôi phục Pháp Thân. Nó làm căn bản cho hết thảy các thiện pháp, làm bản thể cho hết thảy các thiện pháp. Điều đó có nghĩa là chúng ta hành Bồ Tát đạo, lợi ích hết thảy chúng sanh; đó là thiện pháp lớn nhất. Khi quý vị lợi ích chúng sanh, phát Bồ Đề tâm, đó chính là hòa hợp với pháp thể. Vì đã phát Bồ Đề tâm, sẽ có thể chứng đắc cái Thể của Pháp Thân. Phát Bồ Đề tâm là [phát khởi] giác tâm. Chúng ta chẳng thể giữ vững giác tâm ấy, phát rồi lại mê, mê rồi lại phát, tuy đã phát rồi lại mê! Giả sử bất thoái, như trong phần trước chúng tôi đã nói “được dự vào Tín vị”, từ Tín mà nhập Sơ Trụ, tức là địa vị bất thoái. Vậy thì tín tâm của quý vị chẳng còn lui sụt nữa, đấy mới là chân thật.

Điều này được nói rất rõ ràng: Chúng ta đã tự trọn đủ công đức thật thể nơi Tín, nhưng vì bị vô minh chướng ngại mà chẳng thể đạt được, giống như bị mất đi, thật sự chẳng hề bị mất đi, mà là bị vô minh chướng ngại. Nhưng nó cũng chẳng phải là vĩnh viễn mất đi! Khi quý vị phát tâm, nó dường như lại được khôi phục, lại phát khởi ra. Quý vị chẳng phát tâm, hoàn toàn bị vô minh mê muội, tức là đối với bản thể của Pháp Thân, do chúng ta chẳng học Phật, chẳng biết bản thể của Pháp Thân. Khi chúng ta đã học Phật, học giáo nghĩa Đại Thừa, mới hiểu rõ bản thể của Pháp Thân. Cũng tức là chúng ta làm hết thảy các công đức, làm hết thảy sự nghiệp, tu hành hết thảy các thiện pháp, chúng ta sẽ có thể được thọ dụng. Hết thảy chúng sanh đều có thể đạt được. Thiện tâm của quý vị sanh khởi thì vẫn là từ Pháp Thân mà sanh khởi. Vì nội tâm quý vị đã sẵn có, đã có loại căn bản này thì mới có thể sanh ra các thiện pháp. Thiện pháp đã sanh khởi, thì do thiện đã sanh, ác bèn tiêu diệt. Tuy chúng ta chẳng thể thọ dụng công đức của Pháp Thân, nhưng chúng ta hoàn toàn chẳng đánh mất, vẫn trọn đủ. Do vậy, phải tu trọn khắp hết thảy các thiện pháp. Thiện pháp là nói đối ứng với ác pháp, nói theo các chướng ngại nơi Pháp Thân của quý vị. Quý vị tu hết thảy các thiện pháp, khiến cho Pháp Thân của quý vị hiện ra một lần nữa, hòng đối trị các chướng ngại ấy. Hễ chẳng có chướng ngại, chẳng có gì che lấp, ngăn chướng, quý vị sẽ có thể dần dần thấy Pháp Thân.

Dự vào ngôi Sơ Trụ, chính là tương tự thấy Pháp Thân, chẳng phải là chân thật. Vị ấy (Sơ Trụ Bồ Tát) đã hiểu rõ, nhưng chẳng chứng đắc. Ắt cần phải đợi cho tới khi thật sự chứng đắc Sơ Địa, vượt khỏi địa vị Tam Hiền Bồ Tát. Chúng ta hiện thời là cái tâm hân nhạo (vui thích). Chúng ta phải phát Bồ Đề tâm, mọi người trước hết phải phát Bồ Đề tâm, phát sanh giác tâm ấy. Giác tâm ấy do đâu mà có? Vẫn là sanh từ Pháp Thân mà chính mình vốn sẵn có. Do cái tâm giác ngộ ấy, dần dần tu hành, rèn giũa. Rèn giũa để tỏ lộ quang minh vốn sẵn có, [tức là] rèn giũa khiến cho quang minh vốn có của Pháp Thân thấu lộ. Do vậy, phải tu hết thảy các thiện pháp. Đồng thời, chúng ta phải tu thành Phật, độ chúng sanh, ắt cần phải có sắc thân, tức là đạt được tướng hảo. Có Phật Báo Thân, có Phật Hóa Thân. Hóa Thân là do Báo Thân mà ra. Tu hành hết thảy các thiện nghiệp là Báo Thân của Phật, vì Báo Thân có thể hòa hợp với Pháp Thân, sẽ là ba thân Pháp, Báo, Hóa. Nay chúng ta là Hóa Thân, tức là nghiệp chướng Hóa Thân, chẳng phải là công đức Hóa Thân; nhưng chúng ta chuyển biến nghiệp chướng Hóa Thân thành công đức Hóa Thân. Công đức Hóa Thân do từ Báo Thân mà đạt được. Vì thế, nay chúng ta phát Bồ Đề tâm, hành Bồ Tát đạo, khiến cho chúng ta tu thành công Báo Đức Pháp Thân.

(Kinh) Thiện nam tử! Như ngã sở thuyết thậm thâm chi nghĩa, quyết định chân thật, ly tương vi quá, đương như thị tri.

(經)善男子！如我所說甚深之義，決定真實，離相違過，當如是知」。

(Kinh: Này thiện nam tử! Như nghĩa rất sâu mà ta đã nói, quyết định chân thật, lìa lỗi mâu thuẫn, hãy nên biết như thế).

Lìa hết thảy các tướng, đừng nên chấp trước. Hễ chấp trước tướng, sẽ chẳng chân thật. Phải chân thật, phải lìa tướng, gìn giữ như vậy thì sẽ giác ngộ như thế đó.

(Kinh) Nhĩ thời, Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thuyết như thử đẳng thù thắng phương tiện thâm yếu pháp môn thời, hữu thập vạn ức chúng sanh phát A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề tâm, trụ Kiên Tín vị. Phục hữu cửu vạn bát thiên Bồ Tát đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Nhất thiết đại chúng, các dĩ thiên diệu hương hoa cúng dường ư Phật, cập Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát.

(經)爾時，地藏菩薩摩訶薩說如此等殊勝方便深要法門時，有十萬億眾生發阿耨多羅三藐三菩提心，住堅信位。復有九萬八千菩薩得無生法忍。一切大眾，各以天妙香華供養於佛，及地藏菩薩摩訶薩。

(Kinh: Lúc bấy giờ, khi Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát nói pháp môn sâu xa, trọng yếu về phương tiện thù thắng như thế, có mười vạn ức chúng sanh phát tâm Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, trụ trong địa vị Kiên Tín. Lại có chín vạn tám ngàn Bồ Tát đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Hết thảy đại chúng đều dùng hương hoa mầu nhiệm của cõi trời để cúng dường đức Phật và Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát).

Lúc bấy giờ, Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát nói pháp môn sâu xa, trọng yếu về phương tiện thù thắng như thế, có mười vạn ức chúng sanh phát tâm Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, mong thành Phật bèn phát tâm Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Trụ địa vị Kiên Tín, dự vào Sơ Trụ, Thập Tín viên mãn; khi đó, tín tâm trọn đủ, dự vào địa vị Kiên Tín. Kiên tín thì sẽ chẳng lui sụt, dự vào địa vị Sơ Trụ. Lại có chín vạn tám ngàn Bồ Tát đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, hết thảy đại chúng đều dùng hương hoa mầu nhiệm cõi trời để cúng dường Phật và Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát.

(Kinh) Nhĩ thời, Phật cáo chư đại chúng ngôn: “Nhữ đẳng các các ưng đương thọ trì thử pháp môn, tùy sở trụ xứ, quảng linh lưu bố. Sở dĩ giả hà? Như thử pháp môn, thậm vi nan trị, năng đại lợi ích. Nhược nhân đắc văn bỉ Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát danh hiệu, cập tín kỳ sở thuyết giả, đương tri thị nhân tốc năng đắc ly nhất thiết sở hữu chư chướng ngại sự, tật chí vô thượng đạo”. Ư thị, đại chúng giai đồng phát ngôn: “Ngã đương thọ trì, lưu bố thế gian, bất cảm linh vong”. Nhĩ thời, Kiên Tịnh Tín Bồ Tát Ma Ha Tát bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Như thị sở thuyết Lục Căn Tụ Tu đa la trung, danh hà pháp môn? Thử pháp chân yếu, ngã đương thọ trì, linh mạt thế trung, phổ giai đắc văn”.

(經)爾時，佛告諸大眾言：「汝等各各應當受持此法門，隨所住處，廣令流布。所以者何？如此法門，甚為難值，能大利益。若人得聞彼地藏菩薩摩訶薩名號，及信其所說者，當知是人速能得離一切所有諸障礙事，疾至無上道」。於是，大眾皆同發言：「我當受持，流布世間，不敢令忘」。爾時，堅淨信菩薩摩訶薩白佛言：「世尊！如是所說六根聚修多羅中，名何法門？此法真要，我當受持，令末世中，普皆得聞」。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Phật bảo các đại chúng rằng: “Các ông ai nấy đều phải nên thọ trì pháp môn này, tùy theo chỗ mình ở mà lưu truyền rộng rãi. Vì cớ sao vậy? Pháp môn như thế rất khó gặp gỡ, có thể tạo lợi ích to lớn. Nếu người nào được nghe danh hiệu của Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát và tin lời Ngài dạy, hãy nên biết người ấy có thể mau chóng lìa khỏi hết thảy tất cả các sự chướng ngại, mau chóng đạt đến vô thượng đạo”. Khi đó, đại chúng đều cùng lên tiếng: “Con sẽ thọ trì, lưu truyền trong thế gian, chẳng dám quên mất”. Lúc bấy giờ, Kiên Tịnh Tín Bồ Tát Ma Ha Tát bạch cùng đức Phật rằng: “Bạch Thế Tôn! Kinh Tu đa la nói về Lục Căn Tụ như thế có tên là pháp môn gì? Pháp này thật sự trọng yếu, con sẽ thọ trì, khiến cho trong đời mạt đều được nghe trọn khắp”).

Lúc bấy giờ, Kiên Tịnh Tín Bồ Tát bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn! Trong Tu đa la giảng về Lục Căn Tụ như thế”, tức nói về pháp môn này. Tu đa la (Sūtra) là Khế Kinh, do phù hợp với tâm lý của chúng sanh, phù hợp diệu pháp của chư Phật [nên gọi là Khế Kinh], “danh hà pháp môn” nghĩa là kinh này có tên gọi là gì? Con nên thọ trì như thế nào, khiến cho chúng sanh trong đời Mạt Pháp đều có thể được nghe.

(Kinh) Phật cáo Kiên Tịnh Tín Bồ Tát: “Thử pháp môn danh vi Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo, diệc danh Tiêu Trừ Chư Chướng Tăng Trưởng Tịnh Tín, diệc danh Khai Thị Cầu Hướng Đại Thừa Giả Tấn Thú Phương Tiện Hiển Xuất Thậm Thâm Cứu Cánh Thật Nghĩa, diệc danh Thiện An Ủy Thuyết Linh Ly Khiếp Nhược, Tốc Nhập Kiên Tín Quyết Định Pháp Môn. Y như thị danh nghĩa, nhữ đương thọ trì”. Phật thuyết thử pháp môn dĩ, nhất thiết đại hội tất giai hoan hỷ, tín thọ phụng hành.

(經)佛告堅淨信菩薩：「此法門名為佔察善惡業報，亦名消除諸障增長淨信，亦名開示求向大乘者進趣方便顯出甚深究竟實義，亦名善安慰說令離怯弱，速入堅信決定法門。依如是名義，汝當受持」。佛說此法門已，一切大會悉皆歡喜，信受奉行。

(Kinh: Đức Phật bảo Kiên Tịnh Tín Bồ Tát: “Pháp môn này tên là Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo, cũng tên là Tiêu Trừ Các Chướng, Tăng Trưởng Tịnh Tín. Cũng tên là Khai Thị Cho Người Mong Cầu Hướng Đến Đại Thừa Phương Tiện Để Tiến Nhập, Hiển Lộ Thật Nghĩa Rốt Ráo Rất Sâu. Còn gọi là Pháp Môn Khéo Nói An Ủi Khiến Lìa Khiếp Nhược, Mau Chóng Nhập Niềm Tin Quyết Định Kiên Cố. Nương theo danh nghĩa như thế, các ông hãy nên thọ trì”. Đức Phật nói pháp môn này xong, hết thảy đại hội đều cùng hoan hỷ, tin nhận, phụng hành).

Chúng tôi đã giới thiệu đơn giản kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo xong. Trong khi giảng, trong khi tôi giải nói, mọi người sanh tịnh tín, xin đem công đức ấy hồi hướng cho hết thảy chúng sanh trong thế giới hiện tiền, khiến cho họ miễn trừ tai nạn. Nếu tôi nói có chỗ nào sai lầm, xin hướng về mọi người sám hối. Tôi nói không nhất định toàn bộ đều đúng; có chỗ nào không đúng, đều xin sám hối.