Lược Giảng Kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo

Tập 14

(Kinh) Dĩ năng đắc văn ngã danh tự cố, diệc năng đắc văn thập phương Phật danh tự cố, dĩ năng chí tâm lễ bái, cúng dường ngã cố, diệc năng chí tâm lễ bái, cúng dường thập phương chư Phật cố, dĩ năng đắc văn Đại Thừa thâm kinh cố, năng chấp trì, thư tả, cúng dường, cung kính Đại Thừa thâm kinh cố, năng thọ trì, độc tụng Đại Thừa thâm kinh cố, năng ư cứu cánh thậm thâm Đệ Nhất Thật Nghĩa trung, bất sanh bố úy, viễn ly phỉ báng, đắc chánh kiến tâm, năng tín giải cố, quyết định trừ diệt chư tội chướng cố, hiện chứng vô lượng công đức tụ cố.

(經)以能得聞我名字故，亦能得聞十方佛名字故，以能至心禮拜供養我故，亦能至心禮拜供養十方諸佛故，以能得聞大乘深經故，能執持書寫供養恭敬大乘深經故，能受持讀誦大乘深經故，能於究竟甚深第一實義中，不生怖畏，遠離誹謗，得正見心，能信解故，決定除滅諸罪障故，現證無量功德聚故。

(Kinh: Do có thể được nghe danh tự của ta mà cũng có thể được nghe danh tự của mười phương Phật. Do có thể chí tâm, lễ bái, cúng dường ta, cho nên cũng có thể chí tâm, lễ bái, cúng dường mười phương chư Phật. Do có thể được nghe kinh điển Đại Thừa sâu xa, do có thể chấp trì, biên chép, cúng dường, cung kính kinh điển Đại Thừa sâu xa, do có thể thọ trì, đọc tụng kinh điển Đại Thừa sâu xa, do có thể chẳng sanh sợ hãi đối với Đệ Nhất Thật Nghĩa rốt ráo rất sâu, bèn xa lìa phỉ báng, đạt được cái tâm chánh kiến. Do có thể tín giải, quyết định trừ diệt các tội chướng, sẽ chứng vô lượng khối công đức trong hiện tại).

Đoạn kinh văn này nhằm giải thích ý nghĩa: Chúng ta niệm danh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát chính là niệm danh hiệu của mười phương chư Phật. Nếu có thể chí tâm cung kính Địa Tạng Vương Bồ Tát, đối trước tượng Địa Tạng Bồ Tát, cũng có thể cúng dường mười phương chư Phật. Do nhân duyên cúng dường ấy cũng giống như được nghe kinh điển Đại Thừa, biên chép, niệm tụng, cho đến dùng hết thảy các vật cúng để cúng dường hết thảy kinh điển Đại Thừa. Đối với tất cả hết thảy tâm, hết thảy hạnh, chỉ cần quý vị niệm Địa Tạng Vương Bồ Tát, chẳng khác nào đọc tụng kinh điển Đại Thừa, tương đương đọc tụng danh hiệu của mười phương chư Phật, công đức đều bình đẳng. Đoạn kinh văn này khiến cho chúng ta lý giải sâu sắc: Dùng thân tâm hiện tại của chúng ta để quán tưởng, đó là Hóa. Hóa nương vào Báo, Báo nương vào Pháp Thân. Pháp Thân của hết thảy chúng sanh và Pháp Thân của chư Phật, Bồ Tát bình đẳng. Đó gọi là Nhất Tâm Tam Quán, kinh Hoa Nghiêm nói đến Nhất Tâm Tam Quán. Đồng thời nói đến tam muội, tức Nhất Hạnh tam muội. Nếu lúc chúng ta đả Bát Nhã thất, hành Ban Châu tam muội, Ban Châu tam muội là Nhất Hạnh tam muội. Chúng ta nghe danh hiệu Địa Tạng Bồ Tát, nghe danh hiệu của mười phương hết thảy chư Phật đều bình đẳng. Đó là “viên nghĩa”.

Do vậy, đoạn kinh văn cuối cùng này của kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo thuần túy là ý nghĩa trong Viên Giáo. Do quý vị nghe kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo bèn thấu hiểu viên nghĩa. “Hiểu” có nghĩa là tưởng pháp nào cũng đều viên. Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: Quý vị có thể chí tâm quy y cho tới chí tâm lễ kính, cho đến chí tâm xưng tụng danh hiệu; đấy đều là “viên nghĩa, viên văn, viên tư, viên tu”, môn Quán Hạnh này được gọi là Nhất Hạnh tam muội. Kinh giảng Nhất Hạnh tam muội rất sâu; ở đây, Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta một pháp gọi là “viên văn, viên tư, viên tu” để có thể đạt tới Nhất Hạnh tam muội. Tu một pháp là [tu tập] hết thảy các pháp. Tam muội nói theo ý nghĩa thông thường là Định, Định trọn đủ Huệ, tức là Định và Huệ tổng trì. Tổng trì Định Huệ gọi là Nhất Hạnh tam muội. Do vậy, quý vị niệm một kinh chính là niệm hết thảy các kinh, niệm danh hiệu của một vị Bồ Tát chính là niệm danh hiệu của hết thảy chư Phật. Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: Trong khi quý vị niệm danh hiệu của ta, phải quán tưởng, quán tưởng “nghe danh hiệu của ta là nghe danh hiệu của mười phương hết thảy chư Phật”. Đó là ý nghĩa “trọn khắp hết thảy”. Thành khẩn cúng dường Địa Tạng Bồ Tát tức là cúng dường mười phương hết thảy chư Phật. Đó là nói về Phật.

Kế đó là nói về Pháp. Có thể thọ trì, đọc tụng kinh điển Đại Thừa sâu xa, có thể chẳng sanh sợ hãi đối với Đệ Nhất Thật Nghĩa rốt ráo quá sâu. Có các chúng sanh nghe nghĩa sâu của pháp Đại Thừa, nghe cách nói kiểu ấy, sẽ chẳng dám đảm đương. Trong kinh Pháp Hoa, Thường Bất Khinh Bồ Tát trông thấy hết thảy chúng sanh, Ngài đều đảnh lễ, thưa “quý vị là vị lai chư Phật, tôi chẳng dám khinh mạn quý vị”. Chúng sanh chẳng tiếp nhận, lấy đá phang Ngài, quở Ngài nói quàng nói xiên. Thật ra, hàm nghĩa [của lời tán thán ấy] chính là nghĩa sâu trong Viên Giáo. Lời dạy của Địa Tạng Bồ Tát ở đây cũng có ý nghĩa ấy! Quý vị nghe một pháp chính là hết thảy các pháp. Nay chúng ta nghe kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo chính là kinh điển Đại Thừa sâu xa. Nếu có thể thọ trì, đọc tụng kinh điển Đại Thừa sâu xa, có thể nghe Đệ Nhất Thật Nghĩa sâu xa rốt ráo mà chẳng sanh lòng sợ hãi, nghe loại kinh nghĩa (ý nghĩa trong kinh) như thế này mà chẳng sanh cảm giác sợ hãi, cũng chẳng sanh ý tưởng kỳ đặc (đặc biệt lạ lùng), xa lìa phỉ báng, đạt được cái tâm chánh kiến, thì đó gọi là “chánh tri, chánh kiến”. Chẳng phải như vậy, sẽ chẳng phải là chánh tri chánh kiến. Như thế là biết “tâm, Phật bình đẳng; hết thảy các pháp đều bình đẳng”.

Hiện thời, đoạn kinh văn này nói về địa vị Tín Giải, chẳng phải tu, mà cũng chẳng phải chứng, chỉ là có thể hiểu rõ, liễu giải, tin tưởng, tức là tin tưởng chính mình và chư Phật chẳng hai, chẳng khác, tin tưởng hết thảy các kinh điển Đại Thừa không hai, không khác, tin tưởng kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo và hết thảy các kinh điển Đại Thừa chẳng hai, chẳng khác. Nhưng có thể sanh sức tín giải như vậy, nếu chẳng phải là người có thiện căn, sẽ chẳng thể tin được! Chúng ta có thể tin tưởng, tín giải kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo thì cái tâm của quý vị được gọi là chánh kiến, tâm chánh tri chánh kiến. Chẳng có cái tâm tín niệm chánh tri chánh kiến, sẽ chẳng tin kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo, sẽ chẳng thể tin nổi!

Đồng thời, Địa Tạng Vương Bồ Tát còn bảo chúng ta: Chắc chắn có thể diệt hết thảy tội chướng, tất cả tội ác chướng ngại của quý vị đều có thể tiêu mất. Hết thảy công năng ấy đều sanh từ sự tín giải của quý vị, tín tâm kiên định chẳng hoài nghi. Nghe kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo, quý vị lại có thể tụng trì, lại có thể học tập, công đức vô lượng, “hiện thân” (thân hiện tại) có thể chứng đắc vô lượng công đức. “Hiện thân” là thân thể đang nghe pháp của quý vị trong hiện thời, có thể đạt được vô lượng khối công đức, chẳng phải là một hai công đức, mà là vô lượng công đức, các công đức ấy cùng tụ tập. Do đó, nghe kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo mà chẳng sanh hoài nghi, chẳng có ý niệm thứ hai, tin tưởng pháp sâu xa do Địa Tạng Bồ Tát đã truyền dạy.

(Kinh) Sở dĩ giả hà? Vị vô phân biệt Bồ Đề tâm, tịch tĩnh trí hiện, khởi phát phương tiện nghiệp chủng chủng nguyện hạnh cố. Năng văn ngã danh giả, vị đắc quyết định tín lợi ích hạnh cố, nãi chí nhất thiết sở năng giả, giai đắc bất thoái Nhất Thừa nhân cố.

(經)所以者何？謂無分別菩提心，寂靜智現，起發方便業種種願行故。能聞我名者，謂得決定信利益行故，乃至一切所能者，皆得不退一乘因故。

(Kinh: Vì cớ sao vậy? Tức là do tâm Bồ Đề chẳng phân biệt, trí tịch tĩnh hiện, phát khởi các thứ nguyện hạnh thuộc về phương tiện nghiệp. Có thể nghe danh hiệu của ta chính là đạt được tín tâm quyết định và hạnh lợi ích, cho đến hết thảy những người có thể [nghe rồi tin tưởng], sẽ đều được bất thoái nơi cái nhân của Nhất Thừa).

Vì sao Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta như thế. “Sở dĩ giả hà?” hàm ý: Do nguyên nhân gì mà ta nói như thế? Ta nói như thế là vì ta đang nói Bồ Đề tâm chẳng phân biệt. Đó là ý nghĩa sâu xa của Đại Thừa Bồ Đề tâm. Chẳng có phân biệt, nương theo chân tâm, nương vào cái tâm vô phân biệt mà phát khởi Bồ Đề tâm. Đấy là Chỉ Quán song vận, trí tịch tĩnh bèn hiện ra. Tịch tĩnh là Chỉ, trí hiện là Huệ, Định và Huệ cân bằng, Chỉ Quán song tu. Vì ta nói như vậy chính là phương tiện thiện xảo, khiến cho hết thảy chúng sanh có thể phát khởi sự nghiệp phương tiện thiện xảo. Quý vị tu hành nghiệp ấy, căn cứ vào nghiệp ấy để phát tâm, hòng sanh khởi tín giải. Vì đã có tín giải thì mới có thể dấy lên nguyện hạnh. Nếu quý vị chẳng tin, sẽ chẳng thể lý giải, làm sao có thể phát nguyện tu hành cho được? Nương vào sức tín giải, quý vị bèn phát nguyện tu hành. Do quý vị tín giải, phát nguyện tu hành, cho nên mới có thể nghe danh hiệu của ta. Nói nông cạn, [ở đây] Địa Tạng Vương Bồ Tát bảo chúng sanh thời Mạt Pháp trong thuở vị lai: “Nghe danh hiệu của ta chẳng dễ dàng!” Nếu quý vị có thể nghe danh hiệu của ta, đó là vì quý vị đã có các thứ tín nguyện và có tu tập thiện căn trong đời trước, đã có tín tâm quyết định, cho nên đời này mới có thể nghe danh hiệu của ta. Đấy chẳng phải là tự khen. Địa Tạng Bồ Tát vì lợi ích chúng sanh trong thời Mạt Pháp, mà nói: “Các vị chớ nên vì được nghe danh hiệu của ta mà khởi tâm khinh mạn”, chớ nên! Vì quý vị sẽ chẳng đạt được lợi ích. Chớ nên có khinh tâm và mạn tâm! Quý vị có thể nghe danh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát chẳng dễ dàng đâu nhé, chẳng phải là do thiện căn trong một hai đời.

Vì sao giải thích như thế? Do lòng tin quyết định và hạnh lợi ích. Nghe danh hiệu của Ngài, quý vị lại sanh ra tín lực, rất khó tu được sự lợi ích do lòng tin ấy. “Nãi chí nhất thiết sở năng giả, giai đắc bất thoái Nhất Thừa nhân” (Cho đến hết thảy những ai có thể [nghe rồi tin tưởng], đều đạt được cái nhân bất thoái nơi Nhất Thừa): Nghe danh hiệu của ta bèn phát khởi, trì danh cũng thế, lễ bái cũng thế, tu sám hối, tu Nhất Hạnh quán hạnh, đều là cái nhân của bất thoái Đại Thừa, là cái nhân của Nhất Thừa. Hàm nghĩa ở đây là “Bồ Đề tâm chẳng có phân biệt”. Chúng ta thường nói “phát Bồ Đề tâm”, phát Bồ Đề tâm thì cũng phải có cái tâm phân biệt để phát khởi. Phát Bồ Đề tâm như thế thì chẳng có phân biệt, tức là có thể tin tưởng cảnh giới Nhất Thật, có thể tín giải cảnh giới Nhất Thật, chẳng cần nhờ vào cái tâm phân biệt. Hễ có tâm phân biệt, sẽ chẳng thể tin tưởng, tín tâm chẳng dễ sanh khởi đâu nhé!

Hơn nữa, đoạn kinh văn này nói đến “trí tịch tĩnh hiện”. Trí tịch tĩnh hiện thì sẽ tin tưởng môn Xa Ma Tha Chỉ Quán mầu nhiệm. Trong phần kinh văn trước đó, Địa Tạng Bồ Tát đã nói hàm nghĩa của Chỉ Quán, nhưng quý vị hoàn toàn chẳng thể khế nhập, chẳng thể tiến nhập ngay lập tức. Nếu quý vị phát khởi các thứ nguyện lực phương tiện thiện xảo để tu hành, tin tưởng loại quán hạnh Bồ Đề này, chắc chắn sẽ đạt được lợi ích. Vì nếu là kẻ trong quá khứ chẳng có sức tín giải, mà mong được nghe danh hiệu của Địa Tạng Vương Bồ Tát, thì sẽ chẳng thể được, chẳng nghe thấy danh hiệu của Ngài! Nghe danh hiệu cũng có các thứ sai biệt, phần kinh văn dưới đây còn giải thích thêm.

(Kinh) Nhược tạp loạn cấu tâm, tuy phục xưng tụng ngã chi danh tự, nhi bất danh vi văn, dĩ bất năng sanh quyết định tín giải, đản hoạch thế gian thiện báo, bất đắc quảng đại thâm diệu lợi ích.

(經)若雜亂垢心，雖復稱誦我之名字，而不名爲聞，以不能生決定信解，但獲世間善報，不得廣大深妙利益。

(Kinh: Nếu tâm tạp loạn, nhơ bẩn, tuy xưng tụng danh tự của ta mà chẳng được gọi là Nghe, do chẳng thể sanh lòng tín giải quyết định, chỉ đạt được thiện báo trong thế gian, chẳng đạt được lợi ích rộng lớn, sâu xa mầu nhiệm).

Nếu cái tâm tạp loạn, phiền cấu, dẫu nghe danh tự của ta, chẳng thể gọi là Nghe; đó là sự phân biệt. Địa Tạng Bồ Tát bảo chúng ta: Nếu quý vị dùng cái tâm tạp loạn, tán loạn, khinh mạn, dùng cái tâm cấu nhiễm, tuy hằng ngày niệm tụng danh hiệu của ta, chẳng thể gọi là Nghe. Trong đoạn này, Ngài cảnh tỉnh chúng ta: Tuy được nghe danh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát chẳng dễ dàng, nhưng khi quý vị được nghe, chớ nên dùng cái tâm tạp loạn, cấu nhiễm để nghe. Vì sao? Tâm tạp loạn, cấu nhiễm, quý vị sẽ chẳng thể tin nổi, niềm tin sẽ là hời hợt, chẳng thể tin sâu đậm Địa Tạng Bồ Tát thật sự có thể cứu độ ta, thật sự có thể khiến cho ta lìa khổ, được vui, chẳng thể sanh khởi cái tâm ấy. Quý vị chẳng thể sanh tín tâm quyết định, chẳng sanh khởi tín giải quyết định. Tuy quý vị nghe danh hiệu Địa Tạng mà cũng như chẳng nghe, giống như chẳng thấy! Vậy thì có công đức hay không? Có chứ! Chẳng phải là công đức để tu đạo, thành đạo, mà là phước đức thế gian, [nhưng vẫn giúp cho] quý vị chắc chắn lìa khỏi tam đồ.

Tuy do cái tâm tạp loạn, phiền cấu nghe danh hiệu của ta mà chẳng thể đạt được lòng tin thanh tịnh, nhưng có thể đạt được thiện báo trong thế gian. Thành đạo chẳng dễ dàng, nhưng có thể đạt được quả báo thế gian. Chỉ là chẳng thể đạt được lợi ích sâu xa, mầu nhiệm, chẳng thể thành thánh! Nếu thiện căn sâu dày, người ấy vừa nghe danh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát, sẽ rởn cả lông tóc, có thể đạt được lợi ích sâu xa, to lớn, có thể dùng điều ấy để tu đạo, có thể đoạn Hoặc, có thể chứng chân lý. Do cái tâm tạp loạn, uế nhiễm, thì cũng có thể đạt được phước báo nhân thiên, nhưng chẳng đạt được thiện nghiệp xuất thế.

(Kinh) Như thị tạp loạn cấu tâm, tùy kỳ sở tu nhất thiết chư thiện, giai bất năng đắc thâm đại lợi ích.

(經)如是雜亂垢心，隨其所修一切諸善，皆不能得深大利益。

(Kinh: Cái tâm tạp loạn, cấu nhiễm như thế mà tu hết thảy các điều thiện, sẽ đều chẳng thể đạt được lợi ích to lớn, sâu xa).

Đây là dạy chúng ta: Khi niệm thánh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát, chớ nên khởi tâm tạp loạn, chớ nên khởi tâm cấu nhiễm. Vì dùng cái tâm cấu nhiễm, tâm tạp loạn mà mong đạt được đạo nghiệp thanh tịnh, sẽ chẳng thể đạt được, chỉ có thể đạt được lợi ích thế gian. Nếu có thể vừa nghe liền tin sâu, mở mang tri kiến viên mãn, tin tưởng chính mình và Địa Tạng Vương Bồ Tát chẳng hai, chẳng khác. Địa Tạng tức là chính mình, chính mình là Địa Tạng. Đấy là hạng người thuộc loại viên nhân, do sức tín giải và lý giải như thế, sẽ có thể đạt được lợi ích to lớn. Cùng là một niềm tin, tâm tin điều gì vậy? Nêu một thí dụ: Tôi ở Ngũ Đài Sơn, có một người tin Phật, mong cho công ty của chính mình phát tài, bèn niệm Địa Tạng Bồ Tát. Ông ta đã phát tài, đầu tư một món tiền có lời, bèn lên núi cúng dường trai Tăng. Tôi dùng ý nghĩa trong đoạn kinh văn này để giảng cho ông ta: Đó là lợi ích thế gian, ông đừng nên vì danh lợi thế gian, mà hãy làm thiện nghiệp thanh tịnh xuất thế; đó là chân thật. Tướng thế gian sẽ biến huyễn bất cứ lúc nào, có được thì sẽ lại có mất! Giả sử dùng cái tâm thật sự liễu sanh tử, cái tâm mong cầu thành Phật, sẽ gọi là “nghiệp phước điền thanh tịnh”, sẽ đạt được bất thoái vĩnh viễn. Phước đức thế gian có được, có mất, thiện nghiệp phước đức xuất thế gian chẳng thể mất đi. Đó gọi là lợi ích sâu xa, to tát!

(Kinh) Thiện nam tử! Đương tri như thượng cần tâm tu học Vô Tướng Thiền giả, bất cửu năng hoạch thâm đại lợi ích, tiệm thứ tác Phật.

(經)善男子！當知如上勤心修學無相禪者，不久能獲深大利益，漸次作佛。

(Kinh: Này thiện nam tử! Hãy nên biết tâm siêng năng tu học Vô Tướng Thiền như trên, chẳng lâu sau sẽ có thể đạt được lợi ích to lớn, sâu dầy, dần dần sẽ thành Phật).

Lợi ích sâu xa, to lớn là sẽ có thể đạt được thành quả gì? Dần dần thành Phật.

(Kinh) Thâm đại lợi ích giả, sở vị đắc nhập Kiên Tín pháp vị, thành tựu Tín Nhẫn cố. Nhập Kiên Tu vị, thành tựu Thuận Nhẫn cố. Nhập Chánh Chân vị, thành tựu Vô Sanh Nhẫn cố.

(經)深大利益者，所謂得入堅信法位，成就信忍故。入堅修位，成就順忍故。入正真位，成就無生忍故。

(Kinh: “Lợi ích to lớn sâu xa” nghĩa là được nhập pháp vị tin tưởng kiên định, do thành tựu Tín Nhẫn. Nhập địa vị tu tập kiên cố, do thành tựu Thuận Nhẫn. Nhập địa vị Chánh Chân, do thành tựu Vô Sanh Nhẫn).

Trong đoạn văn trước, Địa Tạng Bồ Tát nói: Nếu có thể nghe danh hiệu của ta mà sanh tâm tín giải, chắc chắn sẽ có thể dần dần thành Phật. Đồng thời, Địa Tạng Bồ Tát lại giải đáp [ý nghĩa của] “thâm đại lợi ích” (lợi ích sâu xa, to lớn). Thâm đại lợi ích là gì? Được dự vào địa vị Kiên Tín, [chánh kinh gọi địa vị này] là “kiên tín pháp vị”. Đó là địa vị Kiên Tín, thành tựu Tín Nhẫn, có thể “nhẫn khả” tín tâm của chính mình. “Nhẫn” (忍) là “thừa nhận”. “Nhẫn khả” có nghĩa là tin tưởng chính mình. Tín tâm của chính mình có thể kiên định, chẳng nghi, tùy thuận pháp tánh, tùy thuận tâm thể của chính mình, cho nên có thể thành đạo. Nhập địa vị Chánh Chân, thành tựu Vô Sanh Pháp Nhẫn. Đó gọi là địa vị Kiên Tín. Nói theo sự phát tâm của quý vị, thì địa vị Kiên Tín là tin tưởng kiên định chính mình nhất định có thể thành Phật. Quý vị tin chắc chính mình có thể thành Phật mà làm Phật sự. Đã có cái tín tâm ấy, lại đến cầu pháp, hoặc là tụng kinh, hoặc lễ Phật, sẽ dần dần có thể thành tựu Pháp Nhẫn, thừa nhận các pháp, bèn có thể thành Phật. Lúc đó mới có thể phát khởi niềm tin kiên định và thanh tịnh để tu hành. Chúng ta tu hành toàn là như mảy lông trước gió, ba ngày tu hành, hai ngày lao chao, chẳng tu hành chi hết, lúc tiến, lúc lùi, chẳng thể kiên định. Ắt cần phải luôn kiên định, tu hành rất khó khăn! Chẳng hạn như khi quý vị bắt đầu phát tâm, nói tôi mỗi ngày niệm một trăm câu thánh hiệu A Di Đà Phật. Chẳng nhiều cho mấy, niệm một trăm câu thôi, chưa đến mười phút, vài phút đã niệm xong. Nhưng quý vị có thể mỗi ngày tới đúng giờ đều niệm, siêng năng chẳng bỏ sót một ngày nào, chuyện này chẳng dễ dàng đâu nhé! Cái tâm nhất thời dễ phát, chứ cái tâm lâu dài sẽ khó khăn. Nói chung là sẽ có khá nhiều chướng ngại, khiến cho quý vị chẳng tu hành được.

Các vị đạo hữu hãy ngẫm nghĩ đôi chút, từ khi quý vị bắt đầu tin Phật, “quy y Phật, quy theo Pháp, quy y Tăng”, đơn giản thế đó! Quý vị có thể mỗi ngày sáng sớm thức dậy, ý niệm đầu tiên là “quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng”, sau đấy mới có thể làm chuyện khác. Mỗi vị đạo hữu trong tứ chúng, bất luận là xuất gia tỳ kheo, tỳ kheo ni, hay đệ tử tại gia tin Phật, nếu trong ba trăm sáu mươi ngày, quý vị chẳng gián đoạn một ngày nào, ấn định thời gian, ấn định số lượng, một trăm câu, chẳng nhiều cho mấy, đúng không? Quý vị ngồi xuống đó niệm vài phút, số lượng chẳng lớn, nhưng quý vị có thể trong suốt một năm, siêng gắng, chẳng thiếu sót một ngày nào. Bất luận chướng ngại gì, cho đến trong khi bệnh khổ vẫn chẳng gián đoạn. Chẳng cần biết ít hay nhiều, mỗi ngày đều có thể kiên trì chẳng gián đoạn, chuyện này chẳng dễ dàng! Đó là tín tâm kiên định, chẳng nghi! Thông thường, chúng ta tu hành phát tâm, cái tâm dũng mãnh dễ phát. Bữa nay, phát tâm dũng mãnh rất tinh tấn, rất tu hành; ngày mai, ngày mốt sẽ dần dần chẳng làm nữa! Một tháng, hai tháng, tới tháng thứ ba chẳng làm nữa! Mỗi vị đạo hữu hãy nhớ lại xem, kiên trì một hạnh, lại còn là số lượng chẳng lớn, quý vị ngẫm xem: Mỗi ngày đều chẳng gián đoạn, bất luận chướng ngại gì, điều này khó lắm! Nếu có thể kiên tín như thế thì sẽ nhập vị. Chữ Nhẫn có nghĩa là “thúc đẩy thành tựu”. Nhẫn Khả, thừa nhận đều thêm vào chữ Nhẫn. Đó là dự vào địa vị Kiên Tu, do kiên tu mà thành tựu Nhẫn. Nói theo danh từ pháp số thì là Vô Sanh Nhẫn. Bồ Tát thuộc các địa vị của Thập Tín vừa mới dự vào Tín vị thì gọi là Tín Nhẫn, cho đến Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng thì gọi là Thuận Nhẫn, do thuận theo pháp tánh. Đăng địa Bồ Tát (đã chứng từ Sơ Địa trở lên) được gọi là Vô Sanh Pháp Nhẫn. Tu hành như nhau, công phu đúng mức thì là Vô Sanh Pháp Nhẫn. Chưa đạt tới thì là tùy thuận (Thuận Nhẫn). Nay chúng ta trưởng dưỡng, tu hành trưởng dưỡng, khiến cho thiện căn ngày càng kiên cố, ngày càng to tát, trưởng dưỡng nó.

(Kinh) Hựu thành tựu Tín Nhẫn giả, năng tác Như Lai chủng tánh cố. Thành tựu Thuận Nhẫn giả, năng giải Như Lai hạnh cố. Thành tựu Vô Sanh Nhẫn giả, đắc Như Lai nghiệp cố.

(經)又成就信忍者，能作如來種性故。成就順忍者，能解如來行故。成就無生忍者，得如來業故。

(Kinh: Lại thành tựu Tín Nhẫn, do có thể làm chủng tánh của Như Lai. Thành tựu Thuận Nhẫn, do có thể hiểu hạnh của Như Lai. Thành tựu Vô Sanh Nhẫn, do đạt được nghiệp của Như Lai).

Chúng ta có thành tựu Tín Nhẫn hay chăng? Nếu tin, mỗi vị đạo hữu chúng ta đều nói mình tin Tam Bảo, vậy thì có đạt tới Tín vị hay không? Có lúc tin, có lúc lại chẳng tin. Thời gian tin nhiều, thời gian không tin ít; đó là có một chút đạo hạnh. Trước nay chưa hề mất lòng tin, chẳng có niệm nào đánh mất lòng tin; đó gọi là “nhập Tín vị”, [tức là] đã nhập Tín Nhẫn vị. Tín Nhẫn là tín thành tựu, dự vào địa vị Sơ Trụ trong Thập Trụ, thuộc vào chủng tánh Như Lai, nhưng chỉ là tương tự, tức tương tự dự vào chủng tánh Như Lai. Cho tới khi viên mãn ba mươi tâm, tức viên mãn ba mươi tâm thuộc các địa vị Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng, dự vào Sơ Địa, sẽ chẳng phải là tương tự, mà là thật sự nhập chủng tánh Phật, quyết định có thể thành Phật. Vì sao? Tới lúc đó, sở hành mới có thể chẳng hai, chẳng khác với Phật. Sở hành của Sơ Địa Bồ Tát chẳng hai, chẳng khác Phật. Mỗi địa vị đều phải đoạn vô minh, chứng Pháp Thân. Tam Hiền Bồ Tát (Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng) gọi là Tương Tự, thuộc địa vị tương tự, tương tự nhập; thật ra, chưa thật sự nhập. Tín vị Bồ Tát còn có thể lui sụt, Trụ vị Bồ Tát chẳng lui sụt. Địa vị Thập Tín và phàm phu vẫn chưa thể coi là thánh. Còn như chúng ta chưa tiến nhập Tín vị, vẫn chưa viên mãn, tín tâm là tiến tiến, lùi lùi, chẳng sanh lòng tin quyết định. Quyết định tín là đã tiến nhập Sơ Trụ, chẳng còn biến đổi nữa.

Do vậy, nói theo giáo lý và giáo nghĩa trong kinh, dùng Thánh Giáo Lượng để suy lường chính mình, quý vị mới biết chính mình rốt ráo tin Phật và tu hành tới mức độ nào, chính quý vị mới tự biết. Điều đó thuộc về phương diện Hành. Tín tâm như thế thì mới có thể vĩnh viễn bất thoái, tin tưởng chính mình chẳng hai, chẳng khác với Phật, tin tưởng chính mình có Phật Tánh, nhất định có thể thành Phật. Đó mới gọi là “có tín tâm”. Như các đạo hữu bình phàm, đã nhập Phật môn, thọ Tam Quy, Ngũ Giới, hoàn toàn chẳng nghĩ chính mình có thể thành Phật, cũng không mong tưởng cao như vậy! Thật ra, quý vị vừa nhập Phật môn, vừa thọ Tam Quy, bèn xưng là “Phật tử”, [được coi là] đã nhập Phật môn. Phật tử thì phải hành Phật sự. Quý vị đã thọ Tam Quy, nhưng vẫn chẳng thấy hành Phật sự, cứ tiến tiến lùi lùi. Vì sao phải tu hành vô lượng kiếp? Nguyên nhân ở ngay chỗ này, cứ tiến tiến lùi lùi. Đời này quý vị tinh tấn dũng mãnh, đời sau thì sao? Do vậy, đức Phật dạy chúng ta pháp môn phương tiện thiện xảo, dạy chúng ta niệm A Di Đà Phật, sanh về thế giới Cực Lạc. Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta niệm thánh hiệu Địa Tạng. Kinh này dạy chúng ta, hết thảy lấy xưng danh làm chủ yếu. Ngài dạy chúng ta niệm Địa Tạng Vương Bồ Tát, Địa Tạng Vương Bồ Tát gia trì quý vị, cũng có thể [gia trì] mãi cho tới khi thành Phật. Dần dần có thể thành Phật, chẳng phải là ngay lập tức, cho nên tín tâm của quý vị ắt phải kiên cố, bất thoái.

Các vị đạo hữu hãy xét lại chính mình một phen: “Bất luận gặp tai nạn nhiều cỡ nào, tín tâm bất thoái”. Hàm nghĩa trong ấy hết sức sâu xa. Tôi ở trong tù, đạo hữu rất đông, người xuất gia cả đống. Khi đó, có rất nhiều kẻ oán hận, oán hận gì vậy? Phật chẳng gia trì, thần hộ pháp cũng chẳng hộ trì họ! Chẳng phải là không hộ trì quý vị, mà là bản thân quý vị chẳng tiếp nhận hộ trì, đạo tâm lui sụt, quý vị chẳng tin tưởng. Do vậy, đã tin thì dẫu gặp tai nạn, gặp phải ma nạn, hoàn toàn chẳng phải là “đã tin Phật thì tai nạn đều hết sạch”, chẳng thể được! Chúng ta thường nói “chẳng thể bị ma khảo, chẳng thể thành Phật”. Đó cũng là khảo nghiệm đối với sự tu đạo của quý vị. Ma càng nhiều, chướng ngại càng nhiều. Trên con đường tu đạo của quý vị, đâu đâu cũng có chướng ngại! Vì sao? Đáng lẽ phải là chẳng có chướng ngại trong sự tu đạo chứ? Trong quá khứ, tôi đã nêu thí dụ sau đây: Trong quá khứ, một kẻ rất ác, ai cũng chẳng dám động tới hắn. Hắn thiếu tiền, [chủ nợ] cũng chẳng dám đòi. Nhưng kẻ đó thay đổi, muốn làm lành, người ta sẽ dám đòi quý vị. Khi đó, quý vị phải nên trả! Dường như khi chưa phát tâm, chưa tu đạo, chướng ngại còn ít một chút, còn khá thuận lợi. Kẻ đó vừa tin Tam Bảo, khó khăn ùa đến, nghiệp chướng đều kéo tới, bệnh tật bất ngờ, cho đến các nhân duyên chướng đạo toàn bộ kéo tới. Đó là khảo nghiệm công phu của quý vị. Vì trước kia, quý vị đã đeo chiêu bài “kẻ ác”, vẫn đang làm ác, người ta chẳng dám động tới quý vị. Nay quý vị làm việc thiện, phải nên đền trả nợ cũ. Do vậy, tứ chúng đệ tử nhất định phải nhận thức, nhận thức điều gì? Ma nạn! Quý vị thành đạo chẳng phải là chuyện thuận lợi; đó gọi là mài luyện coi thử tín tâm của quý vị có kiên định hay không. Càng mài giũa, càng kiên định, càng mài càng sáng, đó gọi là “kiên định”. Tín tâm chẳng kiên cố, hễ bị thử thách liền ngã lòng, đạo tâm lui sụt. Đặc biệt là lúc gặp phải tai nạn, quốc gia gặp tai nạn, toàn bộ tập thể Phật giáo chúng ta bị tai nạn. Đó chẳng phải là nói suông, mà là thân hứng chịu, là hành động, khảo nghiệm tín tâm của chúng ta có kiên cố hay không? Có thể làm theo lời Phật dạy hay không? Đó gọi là Tín Nhẫn, tức là tín tâm kiên cố. Chẳng kiên cố, há có thể hành theo lời dạy của Như Lai hay không?

(Kinh) Tiệm thứ tác Phật giả, lược thuyết hữu tứ chủng. Hà đẳng vi tứ? Nhất giả, tín mãn pháp cố tác Phật. Sở vị y chủng tánh địa, quyết định tín chư pháp bất sanh, bất diệt, thanh tịnh bình đẳng, vô khả nguyện cầu cố. Nhị giả, giải pháp mãn cố tác Phật. Sở vị y giải hạnh địa, thâm giải pháp tánh, tri Như Lai nghiệp, vô tạo, vô tác, ư sanh tử, Niết Bàn, bất khởi nhị tưởng, tâm vô sở bố cố. Tam giả, chứng mãn pháp cố tác Phật. Sở vị y tịnh tâm địa, dĩ đắc vô phân biệt tịch tĩnh pháp trí, cập bất tư nghị tự nhiên chi nghiệp, vô cầu tưởng cố. Tứ giả, nhất thiết công đức hạnh mãn túc cố tác Phật. Sở vị y cứu cánh Bồ Tát địa, năng trừ nhất thiết chư chướng vô minh mộng tận cố.

(經)漸次作佛者，略說有四種。何等爲四？一者、信滿法故作佛。所謂依種性地，決定信諸法不生不滅，清淨平等，無可願求故。二者、解滿法故作佛。所謂依解行地，深解法性，知如來業，無造無作，於生死涅槃，不起二想，心無所怖故。三者，證滿法故作佛。所謂依淨心地，以得無分別寂靜法智，及不思議自然之業，無求想故。四者，一切功德行滿足故作佛。所謂依究竟菩薩地，能除一切諸障無明夢盡故。

(Kinh: Dần dần thành Phật thì nói đại lược có bốn loại. Những gì là bốn? Một là do tín mãn pháp mà làm Phật, tức là nương vào chủng tánh địa, quyết định tin các pháp bất sanh, bất diệt, thanh tịnh bình đẳng, chẳng có gì để có thể nguyện cầu. Hai là do giải mãn pháp mà làm Phật, tức là nương vào giải hạnh địa để hiểu sâu xa pháp tánh, biết nghiệp của Như Lai chẳng tạo, chẳng làm, đối với sanh tử và Niết Bàn chẳng dấy lên ý tưởng là hai thứ, tâm không sợ hãi. Ba là do chứng mãn pháp mà làm Phật, tức là nương theo tịnh tâm địa, do đắc pháp trí tịch tĩnh chẳng phân biệt và các nghiệp tự nhiên chẳng nghĩ bàn, chẳng có ý tưởng mong cầu. Bốn là do hết thảy công đức hạnh trọn đủ mà làm Phật, tức là nương vào Bồ Tát địa rốt ráo, có thể trừ hết thảy các chướng và giấc mộng vô minh).

Nói như thế, tín tâm đại lược có bốn loại. Những gì là bốn?

1) Một là do tín mãn pháp (tin vào pháp viên mãn) nên làm Phật, tức là nương vào chủng tánh địa, quyết định tín giải. Tín giải điều gì? Bất sanh, bất diệt. Tín giải gì vậy? Thanh tịnh bình đẳng. Chư Phật và chúng sanh, cùng với một niệm tâm hiện tiền của chính mình, ba thứ hợp lại, đó là “tâm, Phật, chúng sanh, cả ba đều bình đẳng”. Phải phát cái tâm viên mãn, tâm Đại Thừa, phát khởi nghĩa Đại Thừa, không có gì để có thể nguyện cầu. Đó là ý nghĩa mãn pháp. “Mãn pháp” có nghĩa là “pháp mãn” (pháp viên mãn). “Pháp mãn” có hàm nghĩa gì vậy? Chính là cảnh giới Nhất Thật viên mãn, chẳng có pháp nào để phân biệt, thì gọi là “mãn pháp”. Do mãn pháp bèn làm Phật chính là ý nghĩa này. Do hết thảy đều tin vào mãn pháp nên thành Phật, nhưng “tín mãn pháp thành Phật” tức là chủng tánh của quý vị là Phật. Chủng tánh của mỗi người và chủng tánh của Phật không hai, không khác. Lại tin tưởng hết thảy các pháp là bất sanh, bất diệt. Chúng ta chẳng dễ gì tin được điều này! Rất khó có được tín tâm ấy. Dẫu đã tin, cũng chẳng kiên cố. Địa Tạng Bồ Tát dạy chúng ta: “Cái pháp chẳng phân biệt ấy gọi là cảnh giới Nhất Thật”. Quý vị tin tưởng hết thảy các pháp bất sanh, bất diệt, thanh tịnh, bình đẳng, chẳng nhơ, chẳng sạch, chẳng tăng, chẳng giảm. Đấy mới là thuộc vào Tín vị. Có thể tin tưởng hay không? Chẳng có niệm nào hoài nghi, thường luôn tin tưởng “ta và Phật chẳng hai, chẳng khác”, [cũng như] chẳng hai, chẳng khác các vị đại Bồ Tát.

2) Hai là do giải mãn pháp mà làm Phật. Đoạn trước là tín mãn pháp làm Phật, còn ở đây là giải mãn pháp làm Phật, tiến sâu hơn bước nữa. Giải, không chỉ là tín (tin tưởng), mà lại còn nương theo giáo nghĩa do đức Phật đã dạy để lý giải sâu đậm hơn. “Pháp” ở đây là nói tới pháp tánh: Thể tánh của các pháp rạng ngời; thể tánh của các pháp chẳng hai, chẳng khác. Hết thảy chúng sanh tu bao nhiêu kiếp thành Phật, thành Phật rồi mới biết chẳng có tạo tác, chẳng có tu hành. Thành Phật chẳng phải là không tu thành, là tiêu mất tội nghiệp mà thôi. Lý giải điều này rất khó, chẳng có sự khác biệt giữa sanh tử và Niết Bàn, phải sanh khởi tín tâm như vậy. Vì sau khi đã có tín tâm như vậy, trong quá trình quý vị tu luyện thành Phật, sẽ chẳng có bất cứ cảm giác sợ hãi, biết hết thảy đều là giả. Trong bổn tánh chẳng có [những thứ ấy], cho nên nói nó là giả.

3) [Ba là do chứng mãn pháp nên làm Phật], hết thảy chư Phật đã chứng minh cho chúng ta, chứng minh hết thảy đều là giả, chẳng có thứ gì là chân thật! Trừ thể tánh của tự tánh ra, hết thảy đều là hư vọng, đều là “trần ảnh” (bóng dáng của lục trần phản chiếu trong tâm thức).

4) Bốn là do hết thảy công đức hạnh viên mãn bèn thành Phật, tức là nương vào Bồ Tát địa rốt ráo, có thể trừ hết thảy các chướng, chấm dứt giấc mộng vô minh. Chúng ta đang nằm mộng, vô minh là món Hoặc căn bản nhất. Do vô minh mà dấy lên ba tế tướng. Khởi Tín Luận phân biệt [“tam tế tướng”] là nghiệp tướng, chuyển tướng, và hiện tướng, ba tế tướng ấy. Ba tế tướng đều là hiện tướng của vô minh. Có thể đoạn ba tế tướng, sẽ đắc Bát Địa Bồ Tát. Bát Địa Bồ Tát đoạn hiện tướng, Cửu Địa Bồ Tát đoạn chuyển tướng, Thập Địa Bồ Tát mới có thể đoạn nghiệp tướng. Vì thế, công phu này rất sâu. Nghiệp chướng tiêu mất, công đức hiện tiền, tất cả hết thảy các nghiệp đã tạo tác trong tu hành, tất cả các hạnh để tích lũy công đức đều thực hiện trọn đủ, bèn thành Phật. Thành Phật là Bồ Tát đạt đến rốt ráo. Nơi địa vị Bồ Tát rốt ráo sẽ trừ sạch hết thảy các chướng ngại và giấc mộng vô minh. Công đức hạnh viên mãn chính là nghiệp chướng tiêu mất, khôi phục Pháp Thân vốn sẵn thanh tịnh của quý vị, đã thành Phật rồi.

Tín thành Phật, hiện thời đối với mọi người, phải thành tựu niềm tin thứ nhất là “thành Phật”, tức là tin chính mình là Phật. Để có được tín tâm như thế ấy, phải tốn một thời gian khá dài. Giả sử có người hỏi tôi: “Ngươi có phải là Phật hay không?” Chẳng dám đảm đương! Vì sao? Sợ người ta đòi tôi phải chứng minh trong hiện tại. [Chẳng hạn như họ nói]: “Ngươi là Phật, hãy nên bố thí cho ta đôi chút vật dụng chứ? Bố thí cánh tay trên thân thể của ngươi cho ta!” Quý vị chẳng thành Phật, vì chẳng dám cho kẻ đó. Quý vị có chịu cho hay không? Bởi lẽ, muốn biến chúng sanh tâm thành Phật tâm, sự biến hóa ấy sẽ khá khó khăn! Khó tới mức độ nào? Bao nhiêu đại kiếp, chẳng phải là trong một thời gian ngắn. Chúng ta học kinh, chiếu theo lời Phật dạy để học kinh, đã biết, cũng tin, nhưng chẳng dám đảm đương. Vì hiện thời, hễ chúng ta đảm đương, người khác sẽ đòi chúng ta trả giá thật sự. Chúng ta thật sự chẳng trả giá được, cho nên chẳng dám đảm đương. Do vậy, chúng ta ắt cần phải rèn luyện cái tâm, rèn luyện gì vậy? Phải đảm đương. Sau khi đã đảm đương, các sự nghiệp và các công đức do quý vị đã làm đều có thể thành tựu. Chính mình tin tưởng tự mình nhất định có thể thành Phật. Vì sao? Vốn là Phật. Nếu quý vị chẳng có chủng tánh Phật, chẳng có chủng tử ấy, chẳng phải là Phật, dù quý vị làm thế nào, vẫn chẳng thể thành Phật được! Quý vị muốn biến khoai tây thành gạo, chẳng làm được, chủng tử bất đồng! Hoặc là biến cải trắng thành bột mì, chủng tử khác nhau, khác hẳn! [Do chúng sanh và Phật] có cùng một chủng tánh, [chúng sanh] tuyệt đối có thể thành Phật.

Hết thảy chúng sanh chính là Phật, một đằng là sẵn có, một đằng là tu thành. Chư Phật là hiển hiện, tức là hiển hiện cái sẵn có (Phật Tánh). Bản thể sẵn có của hết thảy chúng sanh bị phiền não, bị vô minh và các thứ chướng ngại ngăn trở, phải tiêu trừ chúng thì mới có thể thành Phật. Nếu mọi người chịu dùng Phật giáo để phân biệt, nghiên cứu, Trí Giả đại sư của Thiên Thai Tông đã nêu ra giáo nghĩa Lục Tức Phật, chúng tôi chẳng nói cặn kẽ, vì tốn quá nhiều thời gian. Chúng ta phải nên liễu giải Lục Tức Phật.

(Kinh) Phục thứ, đương tri: Nhược tu học thế gian hữu tướng Thiền giả, hữu tam chủng. Hà đẳng vi tam? Nhất giả, vô phương tiện tín giải lực cố, tham thọ chư Thiền tam muội công đức, nhi sanh kiêu mạn, vị Thiền sở phược, thoái cầu thế gian. Nhị giả, vô phương tiện tín giải lực cố, y Thiền phát khởi thiên yếm ly hạnh, bố khiếp sanh tử, thoái đọa Nhị Thừa. Tam giả, hữu phương tiện tín giải lực, sở vị y chỉ Nhất Thật cảnh giới, tập cận Xa Ma Tha, Tỳ Bà Xá Na nhị chủng quán đạo cố, năng tín giải nhất thiết pháp duy tâm tưởng sanh, như mộng, như huyễn đẳng. Tuy hoạch thế gian chư Thiền công đức, nhi bất kiên trước, bất phục thoái cầu tam hữu chi quả. Hựu tín tri sanh tử tức Niết Bàn cố, diệc bất bố khiếp, thoái cầu Nhị Thừa.

(經)復次，當知：若修學世間有相禪者，有三種。何等為三？一者、無方便信解力故，貪受諸禪三昧功德，而生憍慢，為禪所縛，退求世間。二者、無方便信解力故，依禪發起偏厭離行，怖怯生死，退墮二乘。三者、有方便信解力，所謂依止一實境界，習近奢摩他毗婆舍那二種觀道故，能信解一切法唯心想生，如夢如幻等。雖獲世間諸禪功德，而不堅著，不復退求三有之果。又信知生死即涅槃故，亦不怖怯，退求二乘。

(Kinh: Lại nữa, hãy nên biết: Nếu tu học thế gian hữu tướng Thiền thì có ba loại. Những gì là ba? Một là do chẳng có sức phương tiện tín giải, tham hưởng công đức của các Thiền tam muội, bèn sanh kiêu mạn, bị Thiền trói buộc mà lui sụt, trở thành mong cầu thế gian. Hai là do chẳng có sức phương tiện tín giải, nương theo Thiền mà phát khởi hạnh thiên về chán lìa, khiếp sợ sanh tử, thoái đọa thành Nhị Thừa. Ba là có sức tín giải phương tiện, tức là y chỉ cảnh giới Nhất Thật, tu tập, thân cận hai thứ quán đạo Xa Ma Tha và Tỳ Bà Xá Na, có thể tin hiểu hết thảy các pháp chỉ do tâm tưởng sanh, như mộng, như huyễn v.v… Tuy đạt được công đức từ các môn Thiền thế gian, nhưng chẳng khăng khăng chấp trước, chẳng còn lui sụt, cầu quả trong ba cõi. Lại do tin biết sanh tử chính là Niết Bàn, nên cũng chẳng khiếp sợ, thoái đọa cầu Nhị Thừa).

Lại nữa, hãy nên biết, chúng ta càng phải nên liễu giải sâu hơn bước nữa. Hãy nên biết điều gì? Tu học hữu tướng Thiền của thế gian, từ khởi đầu, [tức là] khởi đầu tu Thiền Định. Địa Tạng Bồ Tát lại dạy chúng ta: Tu tập Thiền Định hữu tướng của thế gian là như thế nào? Tu tập Thiền Định xuất thế gian là như thế nào? Tu hành Thiền Định rốt ráo thành Phật là như thế nào? Trước hết, nói về tu Định thế gian. Thiền là “tĩnh lự, tư duy”. Nói đơn giản thì là Định. Trong Định có Huệ. Thế gian Thiền đại lược chia thành ba loại:

1) Một loại là phương tiện tín giải lực, tức là thế gian Thiền cũng được gọi là tam muội, từ ngữ này có nghĩa là Định. Thế gian Định là do [đạt được] công đức của tam muội, người ấy (người tu Thiền Định thế gian) bèn sanh lòng kiêu mạn. Vừa mới đạt được thanh tịnh đôi chút, bèn nẩy sanh lòng kiêu mạn. Nhưng do chẳng có sức phương tiện tín giải, cho nên mới sanh lòng kiêu ngạo. Nếu có sức phương tiện tín giải, kẻ đó sẽ chẳng nẩy sanh kiêu ngạo. Hễ kiêu ngạo, không chỉ chẳng tu thành Thiền Định, mà còn bị Thiền Định trói buộc. Bị Thiền Định trói buộc, sẽ chẳng thể giải thoát được, biến thành Thiền Định thế gian. Đó là vừa mới tĩnh lặng, vừa mới thanh tịnh, chẳng phải là Định thật sự. Thiền Định thế gian có thể chia ra khá nhiều loại, [thường gọi chung là] Tứ Thiền Bát Định, Cửu Thứ Đệ Định. Chúng tôi không nói chi tiết vì quá dài. Đó là Thiền Định thế gian.

2) Hai là chẳng có sức phương tiện tín giải. Từ Sơ Thiền, phát khởi hạnh thiên về chán lìa, khiếp sợ sanh tử, thoái đọa thành Nhị Thừa. Đây là nương theo Thiền mà sanh khởi cái tâm chán lìa. Từ cái tâm chán lìa, dấy lên hành vi thuộc pháp môn chán lìa. Loại hành vi ấy chẳng có sức tín giải, chẳng phải là tin sâu không nghi, chẳng sanh ra sức mạnh tín giải, chỉ nương vào Thiền Định mà sanh khởi định lực. Vì hành vi chán lìa thế gian mà sanh ra, vì sợ hãi sanh tử, khiếp sợ sanh tử, chẳng dám cầu Đại Thừa, [chấp nhận] “vĩnh viễn lìa sanh tử là được rồi”. Do vậy, vốn mong tu Đại Thừa Định, nhưng thoái đọa vào địa vị Nhị Thừa, [cho rằng] đạt được liễu sanh tử là xong, chưa phát Bồ Đề tâm. Nhưng đấy chẳng phải là vĩnh viễn lìa. Chẳng thành Phật, tuyệt đối không thể vĩnh viễn rời lìa! Tuy đã giải quyết Phần Đoạn Sanh Tử, nhưng Biến Dịch Sanh Tử vẫn tồn tại; hàng Nhị Thừa chẳng thể lý giải chuyện này. Ắt cần phải phát tâm Đại Thừa, đoạn hai loại sanh tử. Không chỉ đoạn Phần Đoạn Sanh Tử, mà còn phải đoạn Biến Dịch Sanh Tử. Đấy là ý nghĩa do Tiểu mà mê lầm Đại vậy!

Lại nữa, giả sử có thể nương theo cảnh giới Nhất Thật, cảnh giới Nhất Thật đã nói trong phần trước, thoạt đầu phát tâm như thế là nương theo cảnh giới Nhất Thật, môn Thiền Định để tu tập là “Chỉ Quán song vận”. Khi tu Chỉ, nhất định có sức mạnh trí huệ, có quán lực. Do có quán lực, biết hết thảy các pháp đều sanh từ tâm tưởng, chẳng có hết thảy các pháp. Tâm sanh thì các pháp sanh, đều là do tưởng mà sanh khởi. Do tưởng mà sanh khởi thì chẳng thật sự tồn tại cụ thể. Do vậy, kinh Kim Cang nói: “Hết thảy các pháp đều như mộng, như huyễn, như bọt nước, như ảnh”, vì Thể của chúng chẳng thật, chẳng có! Chẳng có một thật thể chân thật, là hư giả, huyễn hóa. Loại Thiền Định này chỉ đạt được sự hưởng thụ nhỏ nhặt trong thế gian, tức là đã định, chẳng phiền loạn, hoặc giảm bớt phiền loạn thế gian mà thôi, chẳng thể liễu sanh tử, mà cũng chẳng thể chứng đắc Niết Bàn.

(Kinh) Như thị tu học nhất thiết chư Thiền tam muội pháp giả, đương tri hữu thập chủng thứ đệ tướng môn, cụ túc nhiếp thủ Thiền Định chi nghiệp, năng linh học giả thành tựu tương ứng, bất thác, bất mậu. Hà đẳng vi thập?

(經)如是修學一切諸禪三昧法者，當知有十種次第相門，具足攝取禪定之業，能令學者成就相應，不錯不謬。何等為十？

(Kinh: Tu học hết thảy các pháp Thiền tam muội như thế, hãy nên biết có mười loại tướng môn theo thứ tự, gồm thâu trọn vẹn các nghiệp Thiền Định, có thể khiến cho người học thành tựu tương ứng, chẳng sai, chẳng lầm. Những gì là mười?)

Lại nữa, Địa Tạng Vương Bồ Tát dạy chúng ta, Thiền Định loại này có mười thứ tướng. Mười thứ tướng ấy đều do Thiền Định dấy lên tác dụng, Thiền Định dấy lên nghiệp dụng. Chúng sanh tu Thiền Định thế gian tương ứng với nguyện vọng của họ, Định lực do họ tu phù hợp với tướng thế gian, chẳng đạt được [lợi ích] xuất thế gian, chẳng thể liễu sanh tử được. Thiền Định liễu sanh tử cũng phải đoạn Kiến Hoặc và Tư Hoặc, Thiền Định thế gian chẳng thể đoạn Hoặc. Do vậy, Địa Tạng Bồ Tát nói chúng sanh muốn tu học hết thảy các pháp Thiền tam muội, phải nên biết có mười loại tướng môn theo thứ tự. Tu Định có thế gian Định và xuất thế gian Định, có môn tam muội Định đốn siêu trực nhập, hoặc tu tập vô tướng Thiền Định. Thiền Định thế gian là Thiền Định hữu tướng, nhưng trong loại Thiền Định này có mười loại tướng môn, thành tựu sự nghiệp Thiền Định, thành tựu tác dụng Thiền Định.

Tu học hết thảy các pháp Thiền tam muội như thế, Địa Tạng Vương Bồ Tát nói nếu tu học hết thảy Thiền Định, tu tập pháp Thiền Định, hãy nên biết, hãy nên hiểu, biết là có thứ tự phải nên hiểu rõ. Có bao nhiêu loại theo thứ tự? Mười loại. Mười loại ấy đều nhiếp thọ nghiệp dụng tu hành của Thiền Định. Quý vị nương theo loại nào tu hành, sẽ tương ứng với loại đó, chẳng sai chạy, chẳng lầm loạn. Đấy là nói chung, phải lìa khỏi tướng thế gian để tu tập Thiền Định vô tướng, hoặc là nương vào tướng thế gian để tu tập Thiền Định hữu tướng. Hữu tướng Thiền Định và vô tướng Thiền Định đại khái được chia thành mười loại tướng môn, tức là đối với Chỉ trong “Chỉ Quán song vận”, có mười tướng môn tu tập Chỉ. “Chỉ” là Thiền Định, Thiền Định được nói đơn giản là Chỉ. Nếu quý vị chẳng dựa theo quy định của mười môn ấy để tu hành, thế gian Thiền cũng chẳng thành được, mà xuất thế gian Thiền càng chẳng thành được! Mười loại môn ấy có hàm nghĩa là gì, dưới đây sẽ giải thích danh tướng của mười môn tu Thiền Định ấy. Sơ Thiền thế gian cũng chẳng dễ thành tựu.

Chúng ta thường khuyết thiếu Định lực, làm chuyện gì tâm cũng chẳng thể quyết định được. Do quý vị chẳng định được, sẽ phán đoán sai lầm: Điều này là đúng hay sai? Làm thế nào mới là đúng, mới có thể thành tựu? Vì quý vị chẳng định, huệ tâm, tức cái tâm trí huệ chẳng thể nẩy sanh nổi. Huệ là phân biệt liễu giải. Quý vị lấy hay bỏ, chẳng thể quyết định được, vì chẳng có định lực. Giống như chúng ta làm một chuyện, chuyện ấy có làm được hay không? Còn có người tìm tới quý vị tính hợp tác buôn bán, quý vị muốn làm, cũng muốn kiếm tiền, lại sợ bị lỗ lã, làm như thế nào đây? Chẳng quyết định được! Vậy thì quý vị hãy tu đi. Tu như thế nào? Tu tĩnh lặng.

Chẳng hạn như bình thường chúng ta làm chuyện gì, có người nói với quý vị, lúc đó, quý vị chẳng dám quyết định, “đợi tôi suy nghĩ một lát đã!” “Đợi cho quý vị suy nghĩ” chính là Định. Đã định sẽ sanh trí huệ. Suy nghĩ chuyện ấy từ đầu tới cuối một phen [để quý vị quyết định] nên làm hay chẳng nên làm. Có thể làm chiếm mấy phần, không thể làm chiếm mấy phần? [Suy xét thấy khả năng] có thể làm chiếm sáu phần thì quý vị có thể làm. Không thể làm chiếm sáu phần, vậy thì quyết định tuyệt đối chớ làm. Đây là sức phán đoán của chính mình, điều này vẫn hợp lý. Trong khi chúng ta tu hành, chỉ dựa vào trí huệ của quý vị để quan sát. Khi quan sát, sẽ có phương tiện thiện xảo. Trước khi tu tập, sẽ có hai mươi lăm loại phương tiện, chúng tôi chẳng giải thích từng điều một. Đại khái, chỉ giải thích vài trường hợp, mọi người có thể tự tra cứu. Nói chung thì có mười loại [tướng môn].

(Kinh) Nhất giả, nhiếp niệm phương tiện tướng.

(經)一者、摄念方便相。

(Kinh: Một là tướng phương tiện nhiếp niệm).

Tu tập Thiền Định thì quý vị phải khéo thâu nhiếp ý niệm. Vọng tưởng tơi bời thì có thể tu Thiền Định hay không? “Nhiếp niệm” thì chẳng dễ gì có thể ngay lập tức thâu nhiếp ý niệm. Tưởng Đông, nghĩ Tây, hãy thống nhất ý niệm lại. Thống nhất bằng cách nào? Chẳng đơn giản như vậy! Trừ sạch cảnh giới ngũ dục “tài, sắc, danh vọng, ăn uống, ngủ nghê”. Quý vị có “tài, sắc, danh vọng, ăn uống, ngủ nghê” thì còn có thể tu hành hay không? Quở trách ngũ dục, bỏ Ngũ Cái. “Tài, sắc, danh vọng, ăn uống, ngủ nghê là năm cội rễ của địa ngục”, hãy quở trách, vứt bỏ chúng. Điều phục năm sự, hành năm pháp. Đó là pháp môn Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật, tu Chỉ đơn giản.

(Kinh) Nhị giả, dục trụ cảnh giới tướng.

(經)二者、欲住境界相。

(Kinh: Hai là tướng muốn trụ trong cảnh giới).

Thế nào là “dục trụ cảnh giới tướng”? Trong là quán cái tâm của quý vị, cái tâm ấy bất động. Tâm nhất định duyên theo cảnh giới bên ngoài. Tâm nào ắt cũng duyên theo cảnh, ngưng lặng hết thảy cảnh giới, chỉ quán nhất tâm. Nói đơn giản, quý vị khiến cho tất cả suy nghĩ trong tâm đều chẳng suy tưởng nữa, tĩnh lặng nó. Tâm chẳng nắm níu (phan duyên), ngoại cảnh gì cũng đều chẳng nắm níu, thậm chí ngay cả niệm Phật cũng chẳng niệm. Quý vị tĩnh, mong tu Định, niệm Phật chẳng định được. Quý vị chẳng niệm, nhiếp tĩnh, tu định, chẳng có chút tạp niệm nào. Đó gọi là “trực tâm chánh niệm Chân Như”. “Chân” là chân thật, chẳng dối. “Như” là như như bất động, khôi phục cái tâm vốn sẵn có của quý vị. Hễ có một niệm, sẽ đều là hư vọng. Cái tâm tĩnh lặng, ngưng dứt như thế. Mỗi tâm đều có tâm sở, tâm sở sẽ duyên theo tướng cảnh giới, hãy đều ngưng dứt chúng. Phương tiện để nhiếp niệm là như thế đó. Mong trụ trong tướng cảnh giới, khiến cho tướng cảnh giới đều tiêu mất. Khi [cái tâm] muốn trụ trong tướng cảnh giới, hãy khiến cho nó chẳng trụ trong tướng cảnh giới. Khi chúng ta tu Quán, có rất nhiều phương tiện. Tu Sổ Tức Quán đếm số, đếm số sẽ tĩnh lặng, đấy là phương tiện. Đó là dạy chúng ta trực tâm chánh niệm Chân Như. Quán pháp Chân Như là chân thật, chẳng giả, như như bất động, ngưng lặng các pháp sở duyên.

(Kinh) Tam giả, sơ trụ cảnh giới phân minh liễu liễu, tri xuất, tri nhập tướng.

(經)三者、初住境界分明了了，知出知入相。

(Kinh: Ba là hiểu rành rẽ phân minh cảnh giới vừa mới trụ tâm, biết tướng xuất, biết tướng nhập).

Quán hơi thở, còn gọi là Sổ Tức Quán. Quý vị thở ra, hít vào, một hơi thở ra, một hơi hít vào; thoạt đầu là nhận biết rành rẽ, phân minh, định tâm nơi hơi thở ra vào. Đó là phương pháp để tu tập Định, là phương pháp sơ bộ để tu tập Định. Đấy chẳng phải là cảnh giới Đại Thừa, mà là phương tiện thiện xảo, tức là phương tiện thiện xảo để tu tập Định. Do sự thiện xảo ấy, cái tâm quý vị có thể an trụ, có thể khiến cho cái tâm an trụ. Đó gọi là quán hơi thở, là một phương pháp tu Định thông thường. Quý vị chú tâm nơi “xuất nhập tức”, tức là hơi thở ra vào, quán sát nó, sẽ định, các tạp niệm khác đều chẳng còn nữa. Chỉ có quán hơi thở ra vào, cái tâm trụ nơi hơi thở ra vào. Sau khi cái tâm đã định, lại tu Chân Như Thật Tướng Quán. Chân Như Thật Tướng Quán là bước đầu để tu Chân Không Tuyệt Tướng Quán. Trong kinh Hoa Nghiêm có nói tới Chân Không Tuyệt Tướng Quán, hết thảy các pháp đều là Không. Cái Không ấy là Giả Không, Quán là Chân Không tuyệt tướng. Đó là môn Quán thứ nhất trong Hoa Nghiêm Tam Quán, tức Chân Không Tuyệt Tướng Quán. Chân Không là chẳng có hết thảy các tướng. Đem cái tâm trụ vào đâu? Các pháp đều là Không, trụ nơi Không. Trong quá trình tu hành, tâm quý vị có thể an trụ nơi Không, dần dần sẽ định. Chẳng phải là thoạt đầu chúng ta có thể ngay lập tức trụ tâm nơi Không, quý vị phải rèn luyện trước nơi hơi thở ra vào, phải hiểu rõ ràng. Nhưng khi quý vị bắt đầu thực hiện, niệm nào cũng là niệm sai, niệm nào cũng là thất niệm, lại phải kéo cái tâm trở lại. Nhất định phải quán rõ ràng hơi thở ra, hít vào, đợi cho tới khi đối với bất cứ niệm nào, hơi thở ra vào cũng đều chẳng còn nữa, sẽ định. Phương pháp là như thế mà thôi!

(Kinh) Tứ giả, thiện trụ cảnh giới đắc kiên cố tướng.

(經)四者、善住境界得堅固相。

(Kinh: Bốn là tướng khéo trụ trong cảnh giới, đạt được kiên cố).

Tu quán hơi thở ra vào, khiến cho hết thảy các tâm vọng tưởng đều chẳng còn. Đó là trụ trong quán hơi thở ra vào.

(Kinh) Ngũ giả, sở tác tư duy phương tiện dũng mãnh chuyển cầu tấn thú tướng.

(經)五者、所作思惟方便勇猛轉求進趣相。

(Kinh: Năm là tướng tạo các phương tiện tư duy dũng mãnh, cầu tiến nhập cao hơn).

Lại tu Chân Như Thật Tướng Quán. Hơi thở ra vào chẳng có, rỗng không. Sau đó, tiến nhập Chân Như Thật Tướng Quán rồi Chân Không Tuyệt Tướng Quán. Trong kinh Hoa Nghiêm, tu Chân Không Tuyệt Tướng Quán tức là hết thảy các pháp chẳng lập, chẳng có. Trong tâm ý niệm gì khác cũng đều chẳng dấy lên, chẳng tư duy. Nhưng quý vị chẳng thể tiến nhập, phải tu phương tiện. Tu cách tiến nhập ấy như thế nào? Tu pháp “an Bát Nhã”.

(Kinh) Lục giả, tiệm đắc điều thuận xứng tâm hỷ lạc, trừ nghi hoặc, tín giải tự an ủy tướng.

(經)六者、漸得調順稱心喜樂，除疑惑信解自安慰相。

(Kinh: Sáu là tướng dần dần được điều thuận, vừa lòng, vui mừng, trừ nghi hoặc, tin hiểu, tự an ủi).

“An Bát Nhã pháp” là phương tiện thiện xảo quán hơi thở ra vào. Từ phương tiện này mà xúc tiến tới tuyệt tướng (dứt bặt các tướng). Đã vận dụng xong phương tiện thiện xảo ấy, chẳng cần tới phương tiện ấy nữa, trong tâm đã điều thuận. Trên đây là phương tiện thiện xảo. Tướng hỷ lạc vừa lòng, trừ nghi hoặc, tín giải, tự an ủi, đó là tu Thể Chân Chỉ Quán. Thể Chân Chỉ [trong Thể Chân Chỉ Quán] tương ứng với Định: Cái tâm của quý vị thật sự định, phát sanh sự tịnh minh (sáng suốt thanh tịnh), quý vị cảm thấy cái tâm của chính mình rất thanh tịnh. Hễ thanh tịnh bèn phát sanh một loại trí huệ, trí huệ là Minh, tức chiếu soi. Khi đó, quý vị nhận biết, chiếu tỏ cái tâm của chính mình, chẳng sanh một niệm, vạn pháp đều là Không. Cảnh giới ấy chẳng phải là một hai tháng bèn có thể tu được. Văn tự chỉ nói đơn giản như thế đó, khi quý vị tu tập rất khó. Trước hết, phải chế ngự cái tâm nhất xứ, chiếu hết thảy mọi nơi, đó gọi là “giác minh”.

“Giác minh” tức là đối với tín giải, nghi hoặc nào cũng đều chẳng có, đều diệt trừ, đó là tướng trong sáng. Nhưng khi đạt được tướng ấy thì gọi là “định pháp”. Định pháp ấy có thể nhiếp trì cái tâm của quý vị; tâm chẳng có một tí tán loạn nào, chế ngự tâm vào một chỗ. Quý vị chế ngự cái tâm vào một chỗ, đạt tới cảnh giới ấy, khi đó, quý vị sẽ mở mang trí huệ. Chuyện nào chẳng hiểu rõ, chẳng lý giải, sẽ ngay lập tức hiểu rõ. Hiểu rõ tức là trí huệ mở mang, sáng tỏ. Nếu đối với những nghĩa lý và văn tự thâm áo trong kinh điển mà chẳng thể tiến nhập ngay khi ấy, hãy lắng lòng, buông xuống hết thảy, tĩnh đến mức thật sự phát sanh sáng suốt, bèn quay lại soi xét vấn đề. Quý vị sẽ lập tức có thể hay biết, sẽ hiểu phải lý giải vấn đề như thế nào. Khi đó gọi là “an Bát Nhã”. Đó là lợi ích do tu Định.

(Kinh) Thất giả, khắc hoạch thắng tấn ý sở chuyên giả, thiểu phần tương ứng giác tri lợi ích tướng.

(經)七者、克獲勝進意所專者，少分相應覺知利益相。

(Kinh: Bảy là tướng có thể đạt được ý thắng tấn do chuyên chú, có chút phần tương ứng với lợi ích do hay biết).

Thoạt khởi đầu, quý vị ắt phải biết rõ ràng từng hơi thở ra, hít vào; đó là Quán. Cho đến khi hô hấp đã ngừng, vì còn hô hấp thì chưa đạt đến Định. Cho đến khi hô hấp đã ngưng dứt, đã đạt đến đôi chút Định nhất định, quý vị bèn hiểu rõ. Đấy vẫn là tướng thế gian, chưa phải là xuất thế định. Đã định rồi bèn không, đã Không bèn sanh ra sự minh tịnh. “Minh tịnh” là cái tâm của chính mình thanh tịnh, hết sức vui mừng, hết sức sung sướng. Khi đó, sanh ra các tâm sở toàn là thiện tâm sở, sanh ra trí huệ. Đó gọi là tri kiến sáng suốt. Trong tâm chẳng có chút vướng mắc nào, hết sức vui sướng, đó gọi là giải thoát. Khi ấy, hết thảy các tướng cảnh giới trong tâm, thứ gì cũng đều chẳng có. Trong tâm điều hòa, nhu nhuyễn, tịch tĩnh hiện tiền. Điều này được gọi là “có chút phần tương ứng với Định”. Đối với tướng cảnh giới ấy, dần dần tấn tu cao hơn thì mới có thể khởi Quán.

Tôi vừa mới nói kinh Hoa Nghiêm giảng về Chân Không Tuyệt Tướng, tướng gì cũng đều chẳng có. Chân Không bất không, Bất Không là gì? Thể. Thể là gì? Chân Như, tức là tướng của pháp giới. Thiền tu trong kinh Hoa Nghiêm thoạt đầu là tưởng như thế đó, nhưng đó là thế gian. Đã thành tựu rồi thì mới có thể đạt tới xuất thế gian. Từ đó, có thể tiến nhập hết thảy các pháp Không. Điều này thuộc về Nhân Không. Đã Nhân Không rồi thì mới có thể tiến nhập Pháp Không. Vừa mới tiến nhập Pháp Không, lại tiếp tục tấn tu, tiếp tục tấn tu cao hơn; đó là Không nghĩa xuất thế gian. Đạt được sự thắng tấn do ý chuyên chú, tức là sự hay biết có chút phần tương ứng với tướng lợi ích. Mấy câu ấy vừa mới giải thích điều này.

(Kinh) Bát giả, chuyển tu tăng minh sở tập kiên cố, đắc thắng công đức, đối trị thành tựu tướng.

(經)八者，轉修增明所習堅固，得勝功德對治成就相。

(Kinh: Tám là tướng tu hành tăng thêm sáng suốt, tu tập kiên cố, đạt được công đức thù thắng, đối trị thành tựu).

Lại tiến nhập, càng thêm tấn tu định lực ấy, tăng thêm trí huệ của quý vị. Định có thể sanh ra huệ, huệ có thể chiếu. Khi ấy, sẽ đạt được công đức. Tướng tu tập kiên cố, đạt được công đức thù thắng, có thể đối trị thành tựu. Tướng đối trị thành tựu là chẳng tham đắm, nhưng vẫn ở trong tam giới. Đấy là cảnh giới Sơ Thiền, vẫn chưa phải là Thiền Định xuất thế gian.

(Kinh) Cửu giả, tùy tâm hữu sở niệm, tác ngoại hiện công nghiệp, như ý tương ứng bất thác, bất mậu tướng.

(經)九者、隨心有所念，作外現功業，如意相應不錯不謬相。

(Kinh: Chín là tướng tùy thuộc cái tâm có ý niệm [muốn làm gì], sẽ thực hiện thành các nghiệp công đức bên ngoài, đều tương ứng như ý, chẳng sai, chẳng lầm).

Do định lực của quý vị tăng trưởng, trí huệ nơi tâm bèn tăng trưởng. Đối với định lực mà quý vị đã tu tập bèn có thể kiên cố. Bất cứ lúc nào, hễ tĩnh tọa bèn có thể sanh ra Định lực. Định thì có sự chiếu soi sáng suốt. Khi ấy, sẽ sanh khởi công đức thù thắng có thể đối trị phiền não. Đối trị phiền não chẳng phải là đoạn, chỉ là đối trị, tức hàng phục nó. Khi ấy, tất cả những tác ý trong tâm quý vị đều có thể sanh ra công đức lợi ích. Khi tác ý (sanh khởi ý niệm), chẳng có ác niệm, mà cũng chẳng có hết thảy các tướng cảnh giới, ngay cả thiện cũng chẳng sanh. Thiện và ác hai đường đều tĩnh lặng, tương ứng với tư tưởng, ý niệm, và cái tâm của quý vị đều chẳng sai, chẳng lầm. Nói theo giáo nghĩa, điều này được gọi là Cửu Thứ Đệ Định, vì quý vị từ thế gian định mới tiến nhập xuất thế gian định. Xuất thế gian định sâu lắm.

(Kinh) Thập giả, nhược cánh dị tu, y tiền sở đắc nhi khởi phương tiện, thứ đệ thành tựu xuất nhập tùy tâm, siêu việt tự tại tướng.

(經)十者、若更異修，依前所得而起方便，次第成就出入隨心，超越自在相。

(Kinh: Mười là tướng nếu lại tu thêm các pháp khác, nương theo các điều đã đạt được trước đó để khởi phương tiện, theo thứ tự thành tựu xuất nhập tùy tâm, siêu việt tự tại).

Bởi vậy, nếu muốn tu thêm các pháp khác, hãy nương theo sức mạnh đã đạt được trước đó, tức sức mạnh của Định, lại sanh khởi phương tiện, theo thứ tự thành tựu tướng xuất nhập tùy tâm, siêu việt tự tại. Loại cảnh giới này vẫn thuộc vào Tịch Định của nhân gian, thuộc về Tứ Thiền Tứ Vô Sắc Định. Dùng quan niệm này để huân tập hết thảy công phu Thiền Định và định lực trong nhân gian. Nói theo giáo nghĩa, đó chính là sức phương tiện của Thiền Định do Sơ Thiền sanh khởi. Lại tấn tu cao hơn như thế, theo thứ tự thành tựu; khi đó, cái tâm xuất nhập dấy lên ý niệm, hay ngưng dứt ý niệm, tức là khởi tâm động niệm. Lúc ấy, đối với Hữu và Vô, tức là đối với có và chẳng có, không và bất không, sẽ chẳng có ý niệm phân biệt. Tâm niệm chẳng có sự phân biệt ấy. Khi đó mới có thể tiến hơn bước nữa là quán sát cái tâm, hết thảy hơi thở ra vào, khởi niệm, dứt niệm, đều nương theo cái tâm mà tự tại. Loại tướng thứ mười chính là “thứ đệ tướng” (tướng theo thứ tự).

(Kinh) Thị danh thập chủng thứ đệ tướng môn, nhiếp tu Thiền Định chi nghiệp.

(經)是名十種次第相門，攝修禪定之業」。

(Kinh: Đó gọi là mười thứ tướng môn theo thứ tự, gồm thâu sự tu tập các nghiệp Thiền Định).

[Nói tới chuyện] tu nghiệp Thiền Định này và tác dụng của tu Thiền Định, dù nói theo Duy Tâm Quán, hoặc tu Chân Như Thật Tướng Quán, hoặc Thiền Định theo tướng thế gian, hay xuất thế gian Thiền Định, đều là từng bước một, từ thế gian Định đạt tới xuất thế gian Định. Đó là nói theo thứ tự, chẳng phải là Đốn Siêu. Thiền Tông chẳng nói theo thứ tự: Đốn siêu trực nhập, quán thẳng vào tâm tánh, quán duy tâm sở hiện, vạn pháp duy tâm, tâm tịnh thì hết thảy các tướng cảnh giới hoàn toàn diệt mất. “Cảnh diệt, tâm tịnh”, loại Thiền Định ấy là đại định, đó là xuất thế gian Thiền Định. Nhưng Địa Tạng Vương Bồ Tát nói với Kiên Tịnh Tín Bồ Tát như thế này: Phàm phu thoạt đầu khởi sự tu Thiền Định, từ Sơ Thiền Thiên cho đến Nhị Thiền Thiên, Tam Thiền Thiên, Tứ Thiền Thiên, đó là gần gũi, nông cạn. Khi Địa Tạng Vương nói với Kiên Tịnh Tín Bồ Tát, trong loại Thiền Định nông cạn đã hàm nhiếp Thiền Định rất sâu. Mọi người có hiểu ý nghĩa này hay không? Điều bất đồng với những cách tu Thiền Định nhân gian là gì vậy? Môn Thiền Định ấy chẳng rốt ráo, là môn Thiền Định phương tiện thiện xảo. Vì thế, Kiên Tịnh Tín Bồ Tát bèn nẩy sanh nghi vấn.

(Kinh) Nhĩ thời, Kiên Tịnh Tín Bồ Tát Ma Ha Tát vấn Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát ngôn: “Nhữ vân hà xảo thuyết thâm pháp, năng linh

chúng sanh đắc ly khiếp nhược?”

(經)爾時，堅淨信菩薩摩訶薩問地藏菩薩摩訶薩言：「汝云何巧說深法，能令衆生得離怯弱？」

(Kinh: Lúc bấy giờ, Kiên Tịnh Tín Bồ Tát Ma Ha Tát hỏi Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát rằng: “Vì sao Ngài khéo nói pháp sâu khiến cho chúng sanh lìa khỏi khiếp sợ?”)

Kiên Tịnh Tín Bồ Tát liền thưa cùng Địa Tạng Bồ Tát: Ngài nói pháp này chẳng phải là pháp sâu, phải nên nói pháp rất sâu. Câu “nhữ vân hà xảo thuyết thâm pháp, năng linh chúng sanh ly khiếp nhược?” Ý nói: Loại thế gian Thiền Định này chẳng phải là pháp sâu, vẫn mong Địa Tạng Bồ Tát sẽ khéo léo nói thêm phương tiện thiện xảo, hòng khiến cho chúng sanh lìa khỏi ý tưởng khiếp nhược. “Khiếp” (怯) là chẳng dám tu, Khiếp đã hàm chứa ý nghĩa Nhược (弱, yếu hèn), chẳng có sức mạnh. Loại chúng sanh này là chúng sanh độn căn mong tu Đại Thừa. Tam Quán “Không, Giả, Trung” là từ tứ giáo [trong tông Thiên Thai] định ra, còn kinh Hoa Nghiêm là Chân Không Tuyệt Tướng Quán, Lý Sự Vô Ngại Quán, và Châu Biến Hàm Dung Quán. Các loại Quán ấy chính là Định, Định chính là Quán.

Đoạn kinh văn này mang ý nghĩa: Phải có phương tiện thiện xảo như thế nào để khiến cho họ có thể tu quán hạnh Đại Thừa, có thể dấy lên sự giác ngộ rất sâu. Kiên Tịnh Tín Bồ Tát nói: Từ trước đến đây, Ngài toàn nói về Thiền Định thế gian, đó là pháp chẳng liễu sanh tử. Mong liễu sanh tử, chứng Niết Bàn, công phu Thiền Định phương tiện thiện xảo Đại Thừa, Thiền Định thuộc cảnh giới Nhất Thật và trí huệ thì chẳng phải là như vậy. Chẳng phải là Bồ Tát luôn lo nghĩ chúng sanh ngu độn, chẳng thể đốn nhập cảnh giới Nhất Thật, mà cũng chẳng thể lý giải, các phép Quán ấy chẳng phải là quán hạnh thuộc cảnh giới Nhất Thật ư? Vì thế, Kiên Tịnh Tín Bồ Tát thỉnh Địa Tạng Bồ Tát hãy nói Chân Như Thật Tướng Quán, Lý Sự Vô Ngại Quán, và Châu Biến Hàm Dung Quán thuộc cảnh giới Nhất Thừa. Vì chẳng thể tin cảnh giới Nhất Thật thì mới phải cậy vào phương tiện thiện xảo. Kiên Tịnh Tín Bồ Tát lại thỉnh Địa Tạng Vương Bồ Tát nói pháp rất sâu, đừng lo ngại chúng sanh khiếp nhược. “Khiếp nhược” có nghĩa là chẳng thể tiến nhập pháp Đại Thừa do căn tánh kém hèn. Lời này có ý nghĩa khuyến thỉnh, khuyến thỉnh Địa Tạng Bồ Tát hãy nói thâm Định, nói về trí huệ sâu xa. Địa Tạng Bồ Tát dùng phương tiện thiện xảo lại nói với Kiên Tịnh Tín Bồ Tát.