Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại Da Tạp Sự 40 Quyển

Quyển Thứ 13

Nhiếp tụng tổng biệt môn thứ ba:

Tam y cập y giá

Hà biên tạo tự diêm

Thức diện, thức thân cân

Tự tọa đao ưng súc.

Nhiếp tụng một trong biệt môn thứ ba:

Tam y điều diệp lượng

Sàng khước phất du trần

Hành xứ trước cù du

Chử thạch tu thính hứa.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phiệt. Như Phật dạy:

– Các Bí sô nên dùng chi phạt la (y) cắt rọc.

Các Bí sô cắt rọc vải, điều dài điều ngắn không đều nhau nên đem việc này bạch Phật.

Phật dạy:

– Điều dài, điều ngắn không nên so le, nên cắt cho bằng nhau.

Họ không biết cắt bằng nhau như thế nào. Phật dạy:

– Điều dài điều ngắn tùy theo cỡ của nó, nên dùng miếng tre để định cỡ dài ngắn.

* Duyên xứ như trước.

Các Bí sô làm y, cắt từng lá điều không cân đối nhau làm cho tấm y không đẹp. Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Khi làm y nên cắt lá điều cân đối nhau.

Bí sô không biết thế nào là cân đối.

Phật dạy:

– Nên dùng miếng tre để đo cỡ rộng hẹp, sau đó mới cắt.

Như lời Phật dạy nên đo cỡ lá y, các Bí sô làm lá y quá lớn. Phật dạy:

– Không nên làm quá lớn, nhưng có ba cỡ lá điều là lớn vừa và nhỏ. Cỡ lớn rộng bốn ngón tay, hoặc bằng gang chân con quạ. Cỡ nhỏ bằng hai ngón tay hay bằng mặt ngón cái. Cở vừa là trung bình hai khoảng trên.

Các Bí sô may y nơi đất bẩn làm y bị dơ. Phật dạy:

– Nên quét sạch đất, dùng phân bò trát láng nền, chờ khô sạch rồi may y trên đó.

Phật dạy:

– Nên làm nền, gặp nơi khó có phân bò.

Phật dạy:

– Dùng nước rưới lên đất, quét sạch rồi làm y ở trên.

* Duyên xứ như trước. Các Bí sô sắm giường chân nhọn làm nền đất bị hư. Phật dạy:

– Không được làm chân giường bén nhọn, nên cắt cho bằng.

Nhưng vẫn còn hư nền đất, Phật dạy:

– Nên dùng bọc trấu đặt dưới chân giường hoặc bó bằng vải cũ.

* Duyên xứ như trước. Có Bà la môn nọ ra khỏi thành, đi du ngoạn, muốn nghỉ mệt nên vào rừng Thệ Đa. Gặp giờ ăn, ông này thấy nơi dọn ăn bày biện chỗ ngồi xinh đẹp và thức ăn uống thơm ngon, nên cho là hiến có và phát tín tâm, nên cổi tấm áo của mình trải lên chổ ngồi trên, rồi đi ra khỏi cửa. Sau đó một thời gian, tấm áo bị dơ bẩn, vị tri sự đem tấm áo trải xuống chỗ ngồi dưới. Sau đó, vì có việc cần, vị Bà la môn kia lại vào chùa, đến nơi nhà ăn, không thấy tấm áo ở chỗ ngồi trên nữa. Lần lượt đi tìm thấy trải ở tòa dưới, ông ta suy nghĩ: “Tấm áo của ta còn mới lại là vật quý giá, vì sao nay lại dơ bẩn thế này, hãy nán lại một lúc, xem vì sao như vậy “.

Ông ta thấy vị tri sự bố trí chỗ ngồi xong, dùng tấm áo quét đất. Thấy vậy, biết rõ vì sao tấm áo bị dơ nên ông ta nói với vị tri sự:

– Đây là việc nhỏ mà ngài không biết hay sao? Nên rưới nước trước, rồi quét cho sạch, sau đó mới trải chỗ ngồi. Vì không biết nên mới làm hư áo của tôi.

Vị tri sự xấu hổ bỏ đi. Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Mỗi khi sắp dọn chỗ ngồi nơi nào, trước rưới nước, sau đó quét cho sạch, rồi mới trải tòa là đúng pháp.

Khi ấy, người tri sự trải tấm nệm trên chỗ ngồi có bụi đất làm cho dơ bẩn, bị lỗi như trước. Phật dạy:

– Trước phải quét sạch sàng tòa, sau đó mới trải tấm nệm.

Bí sô không biết lấy gì lau quét, Phật dạy:

– Nên lấy một góc áo lau sàng tòa.

Khi ấy, người tri sự dùng áo còn tốt để quét, Phật dạy:

– Nên dùng áo cũ.

Người tri sự dùng áo cũ để lau, lâu ngày hư rách nên vứt bỏ hết. Phật dạy:

– Không nên vứt ngay, xé ra từng tua nhỏ cột trên đầu gậy làm chổi quét sàng tòa.

Dùng chổi này quá lâu, không còn xử dụng được, họ đem bỏ. Phật dạy:

– Tuy không còn dùng được, nhưng không nên vứt bỏ, nên băm nhỏ trọn với bùn và phân bò để bít lỗ cột, hoặc tô vách bị nứt, vì muốn cho phước lợi của thí chủ tăng thêm.

* Duyên xứ như trước. Một Bí sô trẻ tuổi thường xuyên kinh hành ở một chỗ, làm cho đất nơi kinh hành bị hư lở. Có một trưởng giả vào chùa chiêm bái, đến chỗ kinh hành, suy nghĩ: “Mặt đất còn hư như thế, vậy chân của thánh giả ấy như thế nào!” Sau khi suy nghĩ, ông ta hỏi:

– Thánh giả, ai làm cho mặt đất nơi này bị hư lở vậy? Mong ngài đưa chân lên cho con được xem.

Bí sô giở chân lên, da chân đều bị rách lủng. Thấy vậy, trưởng giả sinh thương xót, thưa:

– Thánh giả, con có tấm thảm, muốn trải trên đường kinh hành để chân Ngài không bị thương.

Đáp:

– Trưởng giả, đức Phật chưa cho phép.

– Thánh giả, Đức Đại sư của ngài có lòng từ niệm, chắc chắn cho phép việc này.

Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

– Nay, Ta cho phép Bí sô tinh cần sách tấn kinh hành, được tùy ý dùng tấm thảm, không phạm.

Bí sô đến bảo trưởng giả được phép trải thảm. Bí sô nhận lấy, đi kinh hành quá nhiều nên làm đứt ra hai đoạn, mỗi phần một bên. Trưởng giả thấy tấm thảm bị bỏ phế, hỏi:

– Thánh giả, vì sao tấm thảm bị bỏ phế ở đây, nếu thấy chỗ hư sao không may sửa lại?

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Lành thay! Lời nói của trưởng giả thật đúng. Thấy có chỗ hư nên may lại hoặc dùng vật khác tu bổ. Nếu nó quá hư nát không thể sửa chửa được, nên dùng trộn bùn hoặc trộn phân bò trát láng nơi kinh hành, làm cho thí chủ tăng trưởng phước điền.

* Duyên xứ như trước. Có Bí sô bị bệnh đến gặp y sĩ bảo:

– Hiền thủ, tôi có bệnh như vậy, xin ngài điều trị.

Y sĩ đáp:

– Thánh giả! Hãy dùng thuốc như vậy sẽ bình phục.

Nhận toa thuốc xong, Bí sô trở về trú xứ. Khi điều chế thuốc, Bí sô cần chày đá nên đến nhà khác mượn về dùng. Được họ cho mượn, Bí sô dùng nghiền thuốc xong đem trả lại. Họ đáp:

– Thánh giả! Con cúng vật này, ngài tùy ý đem về.

Đáp:

– Đức Phật chưa cho phép.

– Nếu vậy, Ngài hãy để dưới đất rồi đi.

Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Nay, Ta cho phép giữ chày đá và trục. Nếu họ dâng cúng tùy ý nhận lấy.

Nhiếp tụng hai trong biệt môn ba:

Y giá tinh đăng lung

Vật sử trùng thương tổn

Nhiệt khai tam diện xá

Khả ký Nan đà thân.

* Duyên tại thành Thất La Phiệt. Các Bí sô để bừa bải y phục có nhiều cáu bẩn, nên bị trùng muổi cắn phá hư lủng. Bí sô bạch Phật.

Phật dạy:

– Không được để y phục một cách bừa bải, nên làm giá mắc y phục.

Bí sô đục vách để mắc y phục làm vách bị hư. Phật dạy:

– Không nên đục vách. Khi xây chùa nên chừa giá gỗ, trên đặt sào mắc y phục.

Trong phòng, Bí sô đặt sào mắc y phục, không làm trước hiên. Phật dạy:

– Trước hiên cũng làm chớ bỏ phế.

* Duyên xứ như trước. Như Phật dạy nên làm giá mắc y. Bí sô ở Lan nhã không tìm được tre. Phật dạy:

– Nên dùng dây sắn treo ngang để mắc y.

* Duyên xứ như trước. Như Thế Tôn dạy, đêm tối nên tụng kinh. Khi họ tụng kinh, có rắn bò đến. Người nhỏ tuổi thấy vậy kinh sợ kêu lớn:

– Xương dài! Xương dài.

Các Bí sô phàm phu đều kinh sợ, làm cho người nghe kinh bị gián đoạn. Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nên thắp đèn lên để tụng kinh.

Vào mùa hạ, Bí sô đốt đèn làm chết trùng. Phật dạy:

– Nên làm lồng che đèn.

Bí sô không biết làm. Phật dạy:

– Nên dùng thanh tre làm lồng, lấy vải mỏng che lại. Nếu khó tìm vật này thì dùng tấm vân mẫu để che. Nếu khó tìm vật này, thì làm bình trăm mắt.

Bí sô không biết nên làm thế nào. Phật dạy:

– Bảo thợ gốm làm lồng che đèn bằng gốm, chung quanh xoi nhiều lỗ nhỏ.

Khó tìm thợ gốm, Phật dạy:

– Nên dùng ống bằng đất, bỏ phần đáy, xoi nhiều lỗ nhỏ chung quanh. Đặt dĩa đèn ổn định xong, chụp ống lên trên. Nếu có trùng chui vào lỗ, nên dùng giấy lụa hay vật mỏng để che lại.

* Duyên xứ như trước. Vào mùa nắng gắt, Bí sô khổ vì nóng, thân thể vàng vọt, gầy ốm yếu ớt. Khi ấy, tuy biết nhưng Thế Tôn cố hỏi Cụ thọ A Nan Đà:

– Vì sao thân thể các Bí sô bị vàng vọt gầy ốm yếu ớt?

Tôn giả thưa lại việc trên. Phật dạy:

– Nên làm nhà hóng mát.

Bí sô không biết làm như thế nào. Phật dạy:

– Nên gần ngoài chùa làm nhà ba mặt. Ba mặt làm vách phên có cây chống lên, che sơ để gió lồng vào, không giống với chùa bốn mặt có vách.

Bí sô làm vách bên trong, bên ngoài bố trí hàng cột. Phật dạy:

– Nên an trí cột ở giữa.

Họ lại không mở cửa sổ làm bên trong bị nóng. Phật dạy:

– Nên làm cửa sổ.

Khi họ làm cửa hoặc quá cao hay quá thấp. Phật dạy:

– Nên làm ngang bằng với giường.

Có nhiều chim sẻ bay vào phòng. Phật dạy:

– Nên làm song cửa ngăn chúng bay vào; bị mưa gió tạt vào, nên làm cánh cửa sổ.

Khi ăn, Bí sô đóng cửa, làm phòng bị tối. Phật dạy:

– Khi ăn nên mở cửa. Trời nóng, Bí sô ở trong phòng, chỉ mặc y dưới và tăng khước kỳ, tùy ý đọc tụng, thuyết pháp, làm y phục … trong bốn uy nghi đều không phạm.

* Duyên xứ như trước. Bấy giờ, Thế Tôn đã cho Nan Đà cạo tóc xuất gia và thọ cận viên rồi đưa đến núi Hương túy, trời 33, và địa ngục, xem xét khắp một vòng rồi trở về rừng Thệ Đa. Các Bí sô khách chưa biết Nan Đà. Thấy thân hình vị này màu vàng kim đủ ba mươi tướng trang nghiêm, Bí sô già cho là đức Như Lai nên đứng dậy nghênh tiếp. Khi biết ra, Bí sô này xấu hổ. Bí sô đem việc này bạch Phật.

Phật dạy:

– Nên nhớ rõ y phục của Nan Đà. Nếu có người như vậy, cũng nên ghi nhớ, đây là Bậc Chánh Giác, đây là người khác.

Nhiếp tụng ba trong biệt môn thứ ba:

Hà biên chế xỉ mộc

La hổ khiển xuất môn

Hợp ha, bất hợp ha

Nhị hành ưng dữ phục.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phiệt. Khi ấy, các Bí sô ở bên bờ sông Thắng Tuệ, dùng phương tiện thiện xảo sách tấn siêng năng tu tập, đoạn các phiền não chứng quả A la hán. Khi ấy, các Bí sô với uy nghi đĩnh đạc, hành động đàng hoàng, làm cho mọi người rất kính tín.Thế Tôn bảo các Bí sô:

– Dân chúng trong những làng xóm gần trú xứ của các Bí sô bên cạnh sông Thắng Tuệ được nhiều lợi ích tốt đẹp.

Nghe Phật nói như vậy, cụ thọ A Nan Đà hiểu được ý nghĩa ấy vì do làm thị giả gần gủi lâu ngày với bậc Đại Sư, hoặc nghe lời nói, hoặc thấy hành động, đều có thể hiểu ý. Nếu Thế Tôn muốn gặp nên nói ra lời khen ngợi, Tôn giả liền hiểu và gửi lời đến báo cho các Bí sô ở bờ sông Thắng Tuệ:

– Các Cụ thọ! Thế Tôn khen ngợi muốn gặp, các vị hãy đến đây gặp Ngài.

Nghe như vậy, các vị ấy bảo nhau:

– Đức Thế Tôn có lời khen chúng ta, việc này cần phải gặp, chúng ta nên làm gì đây?

Một người bảo:

– Còn làm gì nữa, chúng ta nên đi, không quan sát thì biết làm việc gì, nếu không quan sát thì bậc A la hán cũng không dự liệu được.

Sau khi cùng bàn luận, đi là việc tốt, họ thưa với các Bí sô:

– Quý vị nên biết, Đại sư Thế Tôn tán thán chúng tôi, ý Ngài muốn gặp, vậy lúc này có thể đi.

Các Bí sô nói:

– Nếu vậy, chúng tôi cùng đi.

Họ cùng nhau lên đường, đi bộ dần dần đến thành Thất La Phiệt. Các Bí sô cựu trú ra tiếp đón thăm hỏi làm cho ngoài chùa có tiếng ồn ào. Nghe như vậy, tuy biết nhưng Thế Tôn vẫn hỏi A Nan Đà:

– Vì sao ngoài chùa có tiếng ồn ào lớn vậy?

A Nan Đà thưa:

– Chúng Bí sô ở bờ sông Thắng Tuệ cùng nhau đến, tạm thời đang ở ngoài chùa. Những vị trong chùa ra nghênh tiếp, cùng nhau thăm hỏi nên ồn ào như vậy.

Thế Tôn bảo A Nan Đà:

– Thầy hãy đến bảo các Bí sô ở bờ sông Thắng Tuệ nên đi nơi khác, không được ở đây.

Tuân lệnh của Phật, Tôn giả đến bảo các Bí sô:

– Cụ thọ nên biết! Thế Tôn có lệnh các vị hãy đi nơi khác, chớ có ở đây.

Nghe như vậy, các vị ấy thu xếp y bát đi vào nhân gian. Thế Tôn bảo các Bí sô:

– Những thôn xóm chỗ ở nào, có các Bí sô ở bờ sông Thắng Tuệ trú lại, dân chúng ở chung quanh vùng ấy đều được lợi ích lớn.

Nghe như vậy, A Nan Đà nhắn tin đến cho họ. Dù trở lại đến ba lần, các Bí sô cũng mặc y mang bát du hành nhân gian.Khi ấy, Thế Tôn lại bảo các Bí sô:

– Những người sống gần chỗ cư trú của các Bí sô ở bờ sông Thắng Tuệ đều được lợi ích.

Nghe Phật tán thán họ, A Nan Đà lại sai người đưa tin cho họ. Các Bí sô ấy cùng nhau bàn luận:

– Các Cụ thọ! Vì sao Thế Tôn khen ngợi và muốn gặp chúng ta, nhưng nhiều lần đến gặp đều bị Ngài bảo đi nơi khác. Chắc là chúng ta nói ồn ào với nhiều người nên bị đuổi đi. Nay, chúng ta nên bảo mọi người đến im lặng.

Bấy giờ, các Bí sô lặng lẽ mang y bát, đến gặp Thế Tôn, lạy sát chân Phật, ngồi qua một bên. Đức Phật bảo cụ thọ A Nan Đà:

– Thầy hãy tìm căn phòng nào yên tịnh, xếp đặt chỗ ngồi cho Ta và các Bí sô ở bờ sông Thắng Tuệ.

Vâng lời Phật, xếp đặt chỗ xong, Tôn giả A Nan đến gặp Phật, thưa:

– Đại Đức! Con đã xếp đặt chỗ ở tại một nơi, xin Phật định liệu.

Sau khi đi đến chỗ ở của các Bí sô bờ sông Thắng Tuệ, rửa chân ngoài cửa, Thế Tôn vào phòng và trải tòa ngồi kiết già ngay thẳng đặt niệm trước mặt. Các Bí sô cũng rửa chân, vào phòng ngồi yên đặt niệm trước mặt. Khi ấy, Thế Tôn nhập sơ định. Các Bí sô bên bờ sông Thắng Tuệ cũng vào sơ định. Xuất khỏi sơ định, Thế Tôn nhập vào định thứ hai, thứ ba, thứ tư rồi lần lượt nhập vào không xứ, thức xứ, vô sở hữu xứ, rồi phi tưởng phi phi tưởng xứ. Các Bí sô ở bờ sông Thắng Tuệ cũng như vậy, nhập và xuất các định theo Thế Tôn. Thế Tôn xuất khỏi phi tưởng phi phi tưởng vào vô sở hữu định … cho đến vào sơ định. Các Bí sô cũng như vậy, nhập vào sơ định.

Thế Tôn suy nghĩ: “Ta vào sơ định, các Bí sô cũng vào sơ định. Ta vào đến phi tưởng phi phi tưởng định, các Bí sô cũng vào định này. Ta lại từ phi tưởng phi phi tưởng xuất ra cho đến về lại sơ định, các Bí sô cũng đồng như Ta. Nay, ta nên biểu hiện tướng trạng khác để vào sơ định, không thuộc cảnh giới hoạt động của Độc giác, Thanh văn”. Sau khi suy nghĩ như vậy, Thế Tôn nhập vào định ấy.

Sau khi bảo nhau: – Các vị nên biết! Đại sư Thế Tôn đang trú trong định của mình, chúng ta cũng nên trú trong định của mình. Các Bí sô liền trú trong định của mình.

Đến sáng sớm, Thế Tôn xuất khỏi định. Đại chúng đều tập họp. Đức Phật trải tòa ngồi giữa đại chúng. Khi ấy, cụ thọ A Nan Đà rời tòa đứng dậy, chỉnh y phục bày vai phải, lạy sát hai chân Phật, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay cung kính bạch Phật:

– Đại Đức! Thế Tôn thường khen ngợi các chúng Bí sô ở bờ sông Thắng Tuệ, ý muốn gặp họ. Khi các Bí sô cùng đến đây lại không được Ngài thăm hỏi gì đến cả?

Phật bảo:

– Này A Nan Đà! Ta đã cùng nói chuyện với họ rồi, y vào thánh ngữ thánh pháp luật để an ủi họ.

A Nan Đà bạch Phật:

– Con chưa hiểu thế nào là dùng thánh ngữ thánh pháp luật an ủi nhau.

– Này A Nan Đà! Như Ta cùng các Bí sô đều rửa chân ngoài cửa xong, thứ tự vào phòng an tọa, ngồi thẳng người đặt niệm trước mặt. Ta nhập sơ định, các Bí sô bờ sông cũng vào sơ định. Ta xuất sơ định, vào nhị, tam, tứ định, rồi vào không xứ, thức xứ, vô sở hữu xứ, rồi vào định phi tưởng phi phi tưởng xứ. Các Bí sô bờ sông cũng như vậy, nhập và xuất các định theo Ta. Ta xuất khỏi định phi tưởng phi tưởng xứ, vào vô sở hữu xứ định, rồi Ta lần lượt trở lại sơ định. Các Bí sô ấy cũng vậy, về lại sơ định. Này A Nan Đà! Sau khi suy nghĩ: “Nay Ta nên biểu hiện tướng trạng khác để vào sơ định không thuộc cảnh giới hoạt động của Độc giác, Thanh văn, Ta nhập vào định ấy”. Bấy giờ, các Bí sô bờ sông nói với nhau: – “Đại sư Thế Tôn trú nơi định của mình, vậy chúng ta cũng nên trú nơi định của mình”. Này A Nan Đà! Đây là dùng thánh ngữ, thánh pháp luật để an ủi nhau. Ta đã an ủi họ như vậy.

A Nan Đà bạch Phật:

– Lành thay! Thưa Đại Đức, an ủi nhau bằng thánh ngữ, thánh pháp luật. Rất tốt! Thưa Thế Tôn, an ủi nhau bằng thánh ngữ, thánh pháp luật. Thế Tôn đã cùng với các Bí sô bờ sông an ủi nhau bằng thánh ngữ, thánh pháp luật.

Lời nói này được phổ biến khắp nơi, mọi người nói với nhau:

– Đức Phật cùng các Bí sô bờ sông dùng thánh ngữ, thánh pháp luật để an ủi nhau.

Nghe sự việc như vậy, các trưởng giả, Bà la môn đều đến lễ bái các Bí sô bờ sông. Các Bí sô này thuyết giảng pháp yếu cho các trưởng giả Bà la môn nghe. Miệng các Bí sô có mùi hôi. Bấy giờ, những người ở hai bên liếc tìm xem, bảo nhau:

– Mùi hôi này từ đâu bay đến đây?

Các Bí sô nói:

– Mùi hôi này từ miệng tôi bay ra.

– Thánh giả! Chẳng lẽ hằng ngày quý ngài không đánh răng hay sao?

Đáp:

– Không đánh.

– Vì sao vậy?

Các Bí sô nói:

– Phật chưa cho phép.

Đáp:

– Thánh giả! Nếu không đánh răng mà thanh tịnh hay sao?

Các Bí sô đành im lặng chẳng biết nói gì, đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Các Bà la môn trưởng giả kia có hành động chê trách là đúng phép . Tại nơi khác, Ta đã dạy các Bí sô đánh răng nhưng các ngươi không biết. Vì sao? Đánh răng có năm lợi ích. Thế nào là năm?

1 Trừ bệnh nóng vàng

2 Trừ đàm nóng

3 Miệng không hôi hám

4 Dễ ăn uống

5 Mắt sáng sạch.

Khi Phật đã chế Bí sô dùng cây xỉa răng. Có một Bí sô trẻ tuổi dùng cây ngắn xỉa răng ở chỗ trống. Thấy Thế Tôn đi đến, Bí sô này rất xấu hổ, suy nghĩ: “Làm sao trước mặt Thế Tôn mà nhả cây xỉa răng “.Vì vậy, vị này liền nuốt cây xỉa răng và bị mắc trong cổ họng. Thường pháp của chư Phật là luôn luôn chánh niệm. Khi ấy, Thế Tôn đưa bàn tay trái trang nghiêm bằng vô lượng trăm ngàn công đức với chữ Vạn xoay quanh có thể trừ sợ hãi, ban cho sự an ổn, giữ lấy đầu của Bí sô trẻ tuổi, đưa ngón tay phải vào họng vị kia, móc cây xỉa răng ra kéo theo cả máu. Thế Tôn bảo:

– Thầy làm gì vậy?

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Sau khi suy nghĩ, xỉa răng tại nơi trống trải có lỗi như vậy, Phật bảo các Bí sô:

– Có một Bí sô trẻ tuổi xỉa răng tại nơi trống trải gây ra lỗi lầm như vậy. Thế nên, các Bí sô tại nơi trống trải không được xỉa răng và không được dùng cây xỉa răng ngắn. Bí sô nào vi phạm bị tội vượt pháp.

Như lời Phật dạy, Bí sô không được ngồi xỉa răng nơi trống trải, có Bí sô trẻ tuổi ngồi xỉa răng trước vị lớn tuổi. Phật dạy:

– Không nên như vậy. Có ba việc nên làm chỗ khuất là đại tiện, tiểu tiện và xỉa răng. Không được dùng cây xỉa răng quá ngắn.

Bấy giờ, Lục chúng dùng cây xỉa răng quá dài, các Bí sô thấy vậy cùng sinh cơ hiềm, bảo:

– Cụ thọ! Có phải các vị cầm gậy để giỡn hay sao?

Đáp:

– Phật dạy đánh răng, sao gọi là giỡn? Các vị không thấy người kia do xỉa răng bằng cây ngắn mà sắp chết, nhờ Phật cứu hộ mới được sống lại. Lẽ nào vì hy vọng được lấy y bát của tôi mà các vị mong tôi chết sớm để cùng nhau làm yết ma hay sao? Nhưng cây xỉa răng dài cũng có chỗ lợi ích: 1 Dùng nhen lửa nấu cơm; 2 Dùng đánh mấy thầy nhỏ.

Nghe như vậy, các Bí sô im lặng bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không nên dùng cây xỉa răng dài. Ai dùng cây xỉa răng dài bị tội vượt pháp.

Bí sô không biết thế nào là cây xỉa răng dài ngắn.

Phật dạy:

– Có ba loại là dài mười ngón tay, ngắn tám ngón, vừa trung bình giữa hai loại trên.

Phật dạy:

– Nên xỉa răng ở chỗ khuất.

Có Bí sô già bệnh suy nhược không thể đi đến chỗ khuất. Phật dạy:

– Người bệnh nên sắm bồn súc miệng.

Bí sô xử dụng bồn đất tùy tiện và để trong phòng, đụng vào làm nghiêng đổ nước dơ, bẩn mặt đất. Phật dạy:

– Bồn súc miệng, hình dạng như dấu chân voi.

Khi ấy, có Bí sô tìm bồn không có. Phật dạy:

– Nên đến bên cạnh cống nước để đánh răng.

Bí sô đánh răng xa miệng cống. Phật dạy:

– Nên gần trong phạm vi một gang vuông.

Khi Phật chế việc dùng cây xỉa răng, Bí sô không biết nạo lưỡi nên miệng bị hôi. Phật dạy:

– Đánh răng rồi, cần phải nạo lưỡi.

Bí sô không biết dùng vật gì nạo lưỡi. Phật dạy:

– Nên sắm cây nạo lưỡi.

Khi Phật đã cho sắm cây nạo lưỡi, Lục chúng Bí sô dùng vàng bạc, lưu ly, pha lê, vật quý để làm. Các Bà la môn trưởng giả thấy vậy hỏi:

– Thánh giả, đây là vật gì?

Đáp:

– Hiền thủ! Thế Tôn bảo chúng tôi dùng cây nạo lưỡi.

– Lẽ nào Sa môn Thích tử các ông còn tham dục lạc hay sao?

Lục chúng nghe nói đành im lặng.Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô được chứa bốn loại nạo lưỡi. Đó là loại làm bằng đồng, sắt, thâu thạch, đồng đỏ.

Các Bí sô dùng nạo lưỡi bén, làm lưỡi bị thương. Phật dạy:

– Không nên làm bén.

Bốn loại trên khó tìm, Phật dạy:

– Nên chẻ cây xỉa răng ra, uốn cong lại, dùng nạo lưỡi.

Bí sô chẻ cây xỉa răng ra có dăm, dùng nạo lưỡi, gây vết thương. Phật dạy:

– Chẻ cây xỉa răng ra, dùng hai mảnh mài nhau, làm sạch dăm trên mặt rồi mới dùng.

Bí sô dùng cây chà răng xong, không lên tiếng, ném trên đầu thiên thần hộ chùa làm cho họ sinh hiềm khích. Phật dạy:

– Không được im lặng ném, nên lên tiếng. Ai không lên tiếng bị tội vượt pháp.

Bí sô chỉ lên tiếng trong việc ném cây chà răng, ngoài ra các việc đại tiểu tiện, khạc nhổ, nhổ nước … vứt các vật khác đều không lên tiếng. Phật dạy:

– Phàm có những việc vứt bỏ như vậy đều phải lên tiếng.

Đức Đại sư đã chế dùng cây chà răng, Bí sô đột nhiên đi đường, tìm khó có, nên không dám ăn.Phật dạy:

– Không nên bỏ ăn. Nếu không có cây chà răng, nên dùng tháo đậu, đất bột, phân bò khô hoà cả ba với nước súc cho sạch miệng; tuỳ ý dùng cơm chớ nghi ngại.

* Duyên khởi như trước. Cụ thọ Xá Lợi Tử có hai cầu tịch. Một tên Chuẩn Đà, một tên La Hổ La. Vào lúc nọ, muốn du hành trong nhân gian, Tôn giả Xá Lợi Tử bảo hai đệ tử:

– Ta muốn du hành trong nhân gian theo sở thích, hai ngươi ở lại hay đi?

Chuẩn Đà thưa:

– Ô Ba Đà Da, con xin đi theo.

La Hổ La thưa:

– Ô Ba Đà Da, con ở lại đây.

Xá Lợi Tử nói:

– Nếu vậy thì gửi ngươi cho ai?

Đáp:

– Xin gửi con cho Tôn giả Ô Đà Dy. Con sẽ y chỉ vị ấy.

– La Hổ La, vị ấy là người xấu, sợ làm việc phi pháp.

Đáp:

– Ô Ba Đà Da! Con phục vụ vị ấy như cha, vị ấy làm sao làm việc xấu được?

Sau khi gửi La Hổ La, Xá Lợi Phất du hành nhân gian. Sau đó chưa lâu, Ô Đà Dy bảo La Hổ La:

– Ngươi đi làm việc như vậy như vậy …

Đáp:

– Không làm!

Ô Đà Dy tức giận nói:

– Đồ ngu si! Việc này còn chẳng làm thì chịu làm việc gì.

La Hổ La nói:

– Chẳng phải ngài là thân giáo sư và quỹ phạm sư hay sao?

Cơn giận càng tăng, Ô Đà Dy nắm cổ La Hổ La lôi ra khỏi cửa chùa. La Hổ La đứng khóc ngoài cửa.

Khi ấy, Bí sô ny Đại thế chủ và năm trăm môn nhân, đến làm lễ Phật, thấy Tôn giả đứng khóc nên hỏi: – Thánh giả La Hổ La vì sao khóc vậy?

Đáp:

– Kiều Đáp Di ơi! Đại đức Ô Đà Di dùng tay kẹp cổ tôi lôi ra khỏi chùa.

Với suy nghĩ: “Ta không nên bỏ mặc con của Phật ở đây để đi chỗ khác “, Đại thế chủ cùng môn đồ đứng quanh đó.Thứ đến có vua Thắng Quang chúa nước Kiều Tát La định vào vườn để lễ Phật, thấy La Hổ La và hỏi đáp như trước. Sau khi suy nghĩ: “Ta không nên bỏ mặc con Phật và Phật mẫu ở đây để đi nơi khác “, nhà vua cũng đứng lại đó.Đến lượt trưởng giả Cấp Cô Độc cũng vào vườn để lễ Phật, thấy La Hổ La và hỏi đáp như trước. Sau khi suy nghĩ: “Ta không nên để con của Phật, Phật mẫu và nhà vua ở đây để đi nơi khác “, trưởng giả cũng đứng chung lại đó.

Bấy giờ, ngoài cửa đại chúng tập họp đông đảo nên có tiếng ồn ào. Đã biết nhưng Đại sư Thế Tôn vẫn hỏi Cụ thọ A Nan Đà:

– Vì sao ngoài cửa có nhiều người tụ họp gây tiếng động ồn ào vậy?

Tôn giả đem sự việc trên trình bày đầy đủ với Phật.Phật hỏi:

– Thật có sự việc Bí sô này đuổi Bí sô khác ra khỏi chùa không?

Đáp:

– Đại Đức! Thật có việc này!

Phật bảo A Nan Đà:

– Bí sô chỉ được làm chủ trong phòng của mình, không được trong phạm vi chùa đuổi Bí sô khác ra khỏi chùa. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Khi Thế Tôn đã chế không được đuổi Bí sô ra khỏi chùa, các Bí sô không dám khiển trách môn nhân đệ tử. Do đó, họ khinh thường phép tắc không chịu tuân hành.Phật dạy:

– Cần phải khiển trách.

Bí sô không biết khiển trách như thế nào. Phật dạy:

– Có năm pháp khiển trách.

1 Không nói chuyện.

2 Không dạy bảo.

3 Không thọ dụng chung.

4 Ngăn thiện sự của họ.

5 Không cho y chỉ.

– Không nói chuyện là không nói chuyện hỏi đáp với họ.

– Không dạy bảo là không kêu dạy bảo họ việc lợi và hại.

– Không thọ dụng chung là không nhận sự dâng cúng phục vụ của họ, không quan hệ về y phục, thức ăn và pháp.

– Ngăn thiện sự là không bảo họ làm những việc như tu tập thiện phẩm, thắng sự …

– Không cho y chỉ là cắt đứt sự quan hệ về y chỉ thầy trò, không ở cùng phòng.

Như lời Phật dạy nên khiển trách, Bí sô không xét rõ việc, đã vội khiển trách. Phật dạy:

– Không được gặp việc gì cũng được khiển trách ngay. Ai có năm pháp mới nên khiển trách họ. Năm pháp ấy là:

1 Bất tín;

2 Lười biếng;

3 Ác khẩu;

4 Không có tàm quý;

5 Thân cận kẻ xấu.

Khi ấy các Bí sô chỉ khiển trách người đủ năm pháp trên. Ai không đủ năm pháp trên thì không bị khiển trách.

Phật dạy:

– Khi có một trong năm pháp trên, cần phải khiển trách.

Vị này khiển trách đệ tử mình, các Bí sô khác lại bao che. Phật dạy:

– Khi ai bị Thân giáo sư hay Quỹ phạm sư khiển trách, người khác bao che với ý ly gián, đó là phương tiện phá tăng, phạm tội Tốt thổ la.

Phật dạy:

– Không được bao che.

Các Bí sô đều không dung chứa, nhân đó khó điều phục, lại không cung kính, có người bỏ ra nước khác, có người hoàn tục. Phật dạy:

– Nên sai Bí sô dạy họ cải hối sinh tâm cung kính.

Vị kia sai người không thiện xảo đến bên họ bảo:

– Cụ thọ! Thân giáo sư của thầy xin thầy hãy hoan hỷ.

Họ sinh kiêu mạn. Phật dạy:

– Nên sai Bí sô thiện xảo dạy bảo họ cải hối và có tâm thành kính.

Khi vị Bổn Sư thấy họ đến sám hối, không biết chọn lựa để dạy bảo, cứ tha cho hết. Họ không tiến triển trong việc tu tập thiện pháp, lại có vị nhỏ tuổi nhân đó hoàn tục. Phật dạy:

– Có đủ năm pháp mới cho sám hối.

1 Có tín tâm;

2 Có phát ý tinh tấn;

3 Sinh cung kính;

4 Nói ra lời tốt đẹp;

5 Thân cận thiện tri thức.

Phật dạy:

– Trong năm pháp này, có nhiều hay ít cũng có thể sám hối được. Nhưng các Bí sô, người không nên khiển trách mà khiển trách họ, bị tội vượt pháp; Người đáng khiển trách mà không khiển trách cũng bị tội vượt pháp; Người không được tha mà tha cho thì bị tội vượt pháp; Người nên tha cho lại không tha, cũng bị tội vượt pháp.

Nếu ai đối với năm pháp đen ở trên, biểu hiện ra một pháp, tâm không cung kính, nên đuổi họ ra. Nếu biết rõ họ có lòng từ, tùy thuận thì nên tha cho họ. Ai có đủ năm pháp đen thì nên đuổi ra. Ai không đuổi bị tội vượt pháp.

Phật dạy:

– Đuổi ra.

Bí sô lột truồng họ rồi đuổi đi. Phật dạy:

– Không nên lột truồng đuổi đi, nếu là cầu tịch nên cho họ lưới lược nước, bình lọc và hai y trên dưới, sau đó cho họ đi. Nếu là cận viên hay sắp cận viên, nên cho họ sáu vật rồi đuổi ra khỏi chùa, không được lột truồng đuổi đi. (Sáu vật là: ba y, tọa cụ, lưới lược nước, bình đựng nước – bình có hai loại là nước sạch và nước rửa )

Nhiếp tụng bốn trong biệt môn ba.

Tạo tự an bí võng

Quảng trần tảo địa xứ

Cầu pháp thuyết nhị đồng

Nhiệt thời ưng tạo xá.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phiệt. Như lời Phật dạy dùng chổ nằm dưới gốc cây, thanh tịnh dễ có được, Bí sô y vào đây xuất gia và thọ cận viên thành Bí sô tánh. Nếu được lợi dưỡng thêm như phòng ở, lầu gác đều được nhận dùng. Bí sô làm chùa không làm nền bậc cấp và mái hiên. Phật dạy:

– Trước làm nền bậc cao vừa bằng đầu gối, trên kê ván dày, dựng trụ ở trên, rồi theo thứ tự lắp vì kèo, đòn dông, rui, trên lắp từng miếng ván bằng nhau, xếp gạch lên trên. Trên dùng gạch vụn trộn bùn, xây lên thật cứng, trên đắp bằng muối đá tro bùn trộn nhau. Một tầng làm như vậy, các tầng khác suy ra thì biết. Phía trước làm lan can với cây nằm ngang đính vào trụ không cho rơi ngã.

Có lúc, các Bí sô thọ trai tại đó, chim sẻ bay đến làm rối loạn, cần đặt lưới ngăn. Họ không biết lấy gì làm lưới. Phật dạy:

– Có năm loại lưới là gai, vải thô, cỏ mang, cỏ tranh, vỏ cây đó …

Tuy họ biết làm lưới nhưng không biết cách lắp đặt. Phật dạy:

– Bốn góc lưới đặt bốn vòng sắt nhỏ, tìm cách chống lên đừng cho mưa làm hư.

Sau đó, chim vẫn bay vào chỗ ngồi ăn … dùng vật ngăn lại, ăn xong lấy ra. Khi Bí sô đang ăn, có chó đến đứng mong tìm thức ăn thừa. Bí sô không cho, chúng bị chết đói. Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Khi ăn nên bớt lại một phần để thí cho súc sinh.

Khi ấy, các Bí sô sống ở A Lan Nhã ăn, chỉ cho chó hoang chứ không cho chim quạ. Quạ nổi sân dùng tiếng quạ gọi bọn cướp:

– Bí sô trong rừng có nhiều vàng vật báu.

Hiểu tiếng quạ nói, giặc đến gặp Bí sô đòi vàng. Bí sô trả lời không có nên bị giặc đánh chưởi. Bí sô nói:

– Than ơi! Này trượng phu tại sao đánh tôi?

Đáp:

– Ông có nhiều vàng tại sao không đưa ra?

Bí sô nói:

– Tôi sống nơi rừng hoang, làm sao có nhiều vàng xin chớ đánh oan uổng.

Giặc nói:

– Chắc chắn ông có vàng, nếu không đưa ra, ta sẽ giết ông.

Bí sô nói:

– Có người giận tôi nên nói dối như vậy. Chắc chắn là kẻ oán của tôi, xin nói thật cho biết.

Giặc nói:

– Vừa rồi quạ nói với ta.

Bí sô nói:

– Vì chúng thù hận.

Hỏi:

– Vì sao?

Bí sô kể lại sự việc trên. Giặc nói:

– Nếu thánh giả không nói rõ, chắc tôi giết oan rồi, đã biết xin thả ngài ra.

Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô bố thí với tâm cục bộ nên có lỗi như vậy. Do đó nên biết, khi để lại thức ăn nên cho khắp cả không dành riêng loài nào, rưới nước trên thức ăn cho ướt, bánh nên bóp nhỏ rãi trên đất, tùy ý chúng ăn, không nên ngăn lại. Ai ngăn lại, bị tội vượt pháp.

Bí sô làm phòng gặp trời mưa, núp dưới mái hiên bị mưa ướt làm tổn hại. Phật dạy:

– Nên treo miếng che. Bí sô không biết làm miếng che.

Phật dạy:

– Dùng tấm ván.

Họ che khắp cả làm phòng bị tối. Phật dạy:

– Không nên ngăn lại hết phải chừa chỗ sáng. Khó tìm tấm ván, Phật dạy:

– Dùng chiếu cỏ che tạm thời.

Gặp phải mưa ướt, trùng muổi sinh ra. Phật dạy:

– Chỉ dùng che trong mùa hạ mưa, lúc khác xếp cất.

Quyển Thứ 14

(Tiếp theo tụng bốn trong tổng tụng thứ ba).

* Duyên xứ như trước. Vào mỗi buổi sáng, trưởng giả Cấp Cô Độc đến rừng Thệ Đa, làm lễ Thế Tôn, sau đó quét dọn trong đất chùa. Một hôm, trưởng giả bận việc không vào chùa.

Đi kinh hành, Thế Tôn thấy mặt đất không sạch nên dùng tâm thế tục suy nghĩ: “Làm sao khiến cho thiên chủ Đế Thích từ núi Hương Túy mang chổi lại đây!”

Thường pháp của chư Phật là khi vận dụng tâm thế tục, cho đến loài kiến cũng hiểu được ý Phật, nếu vận dụng tâm xuất thế, thì Thanh văn Độc giác còn không hiểu nổi huống chi hạng khác khó lường được.

Sau khi suy nghĩ vì sao Đức Đại sư vận dụng tâm thế tục, Thiên Đế Thích biết Thế Tôn muốn đích thân quét mặt đất rừng Thệ Đa. Biết rõ ý Phật, Đế Thích đến núi Hương Túy lấy năm trăm cây chổi đẹp nhẹ mịn như tơ, đem đến trước Phật.

Khi ấy, Thế Tôn muốn những chúng sinh thích phước, trồng tịnh nghiệp trong ruộng thù thắng, nên tự cầm chuổi muốn quét trong rừng.

Xá Lợi Phất, Đại Mục Kiền Liên, Đại Ca Nhiếp Ba, A Nan Đà … các đại Thanh văn thấy như vậy đều cầm chổi quét vườn chùa. Sau khi đức Phật Thế Tôn và các đệ tử quét sạch các nơi xong, đi vào nhà ăn, an tọa. Phật dạy các Bí sô:

– Việc quét dọn có năm công đức thù thắng. Đó là:

1 Tự tâm thanh tịnh.

2 Làm tịnh tâm người khác.

3 Chư thiên hoan hỷ.

4 Trồng nghiệp đoan chính.

5 Sau khi qua đời, sinh lên cõi thiên.

Sau đó, khi đến vườn chùa, trưởng giả Cấp Cô Độc nghe Thế Tôn cùng các đại đệ tử đích thân cầm chổi quét vườn chùa, nên suy nghĩ: “Như Lai Đại sư cùng các vị thánh chúng đích thân cầm chổi quét vườn chùa, làm sao ta dám bước chân lên “.

Khi ấy, với tâm niệm e sợ, trưởng giả đứng yên không dám bước tới. Biết nhưng đức Phật vẫn cố hỏi các Bí sô:

– Ai đứng đó vậy?

Bí sô bạch:

– Đại Đức! Đó là trưởng giả Cấp Cô Độc. Nghe Phật Thế Tôn và đại đệ tử đều đích thân cầm chổi quét rừng Thệ Đa, nên trưởng giả có ý e sợ đứng tại chỗ không dám bước tới.

Phật bảo trưởng giả hãy tụng kinh pháp và bước tới, vì Phật Thế Tôn kính trọng pháp, các vị A la hán cũng đều kính trọng pháp.

Tụng kệ pháp, trưởng giả đi đến chỗ Phật, lạy sát chân Phật, ngồi qua một bên. Thế Tôn thuyết diệu pháp khai thị hướng dẫn khen ngợi làm cho trưởng giả hoan hỷ. Sau khi nghe pháp, trưởng giả vui mừng từ giả trở về.

Khi ấy, các Bí sô đều có nghi ngờ, thưa thỉnh Thế Tôn:

– Hy hữu thay! Đại đức tự mình có tâm tôn trọng tán thán cung kính đối với chánh pháp.

Phật dạy:

– Ngày nay, Như Lai đã thoát ly nhiễm ô, sân si, xa lìa sinh lão tử, không còn ưu bi khổ não, đầy đủ Nhất thiết trí, tự tại trong tất cả cảnh giới, mà tôn trọng pháp, tán thán chánh pháp, chưa phải là hy hữu. Các thầy nên biết, trong thời quá khứ, khi Ta còn đầy đủ nhiễm ô sân si, chưa thoát ly sinh lão bệnh tử, đang bị ưu bi khổ não, với nhân duyên vì cầu pháp mà tự xả bỏ thân mạng. Các thầy hãy lắng nghe, Ta sẽ kể lại.

Xưa kia, trong thành Bà La Nê Tư có vua tên Phạm Thọ dùng pháp trị đời. Nhân dân phồn thịnh an ổn vui vẻ … nói rộng như những nơi khác. Vua Phạm Thọ rất tin tưởng chánh pháp, bẩm tánh hiền thiện, làm lợi mình lợi người, thương xót tất cả, thường làm việc bố thí, có đại t? bi, xa lìa tâm nhiễm trước, không còn tham tiếc. Sau đó, phu nhân của vua có thai, phát sinh ý nghĩ cầu nghe diệu pháp nên tâu với vua. Vua ra gọi tướng sư hỏi vì sao như vậy. Họ tâu:

– Do đại phu nhân mang thánh thai nên có ý nghĩ ấy.

Khi ấy, nhà vua vì cầu pháp nên ra lệnh cho đại thần đem vàng đầy rương, đi khắp trong nước dùng vàng cầu pháp nhưng không toại ý. Đủ tháng, phu nhân sinh người con dung mạo tuyệt trần, đầy đủ các tướng đẹp như nói ở nơi khác.

Với suy nghĩ: “Đứa bé này xinh đẹp, ai cũng thích nhìn, khi nó chưa sinh ra, đã có việc mong cầu diệu pháp”, nhà vua hỏi:

– Thân tộc đã họp mặt vậy nên đặt tên nó là gì?

Đại thần tâu:

– Khi vương tử chưa sinh ra đã mong cầu diệu pháp, vậy nên đặt tên là Cầu Diệu Pháp.

Vua sai tám bà nhũ mẫu nuôi dưỡng như chỗ khác đã nói đầy đủ. Đứa bé như hoa sen lên khỏi mặt nước, theo năm tháng trưởng thành, thường cầu diệu pháp nhưng chưa toại ý. Sau khi vua cha băng hà, thái tử kế vị ngôi vua bảo quần thần:

– Các khanh hãy cầu diệu pháp cho ta.

Nhận sắc chỉ của vua, mang rương vàng đi khắp châu Chiêm Bộ, tìm cầu khắp nơi nhưng không được pháp gì, quần thần tâu vua:

– Đã tìm khắp trong nước nhưng không có diệu pháp.

Vì không thỏa mãn ý nguyện nên vua Cầu Pháp rất sầu não.

Bấy giờ, biết ý nhà vua vì cầu pháp nên sầu não, Thiên Đế Thích suy nghĩ: “Tuy như vậy, nhưng chưa biết tâm nhà vua chân hay giả, ta hãy đến thử”.

Thiên đế liền biến thành một đại Dược xoa vung tay trợn mắt hình dáng thật đáng sợ, đến đứng trước nhà vua nói kệ:

Thường tu tập thiện pháp

Không làm những việc ác,

Đời này và đời sau

Thức, ngủ đều an lạc.

Nghe kệ này, tâm nhà vua rất hoan hỷ, thưa với Dược xoa:

– Xin nhân giả hãy nói lại kệ ấy cho tôi được nghe.

Dược xoa đáp:

– Nếu vua làm theo lời ta, ta sẽ nói kệ.

Vua đáp:

– Xin vâng, mong ngài hãy nói, tôi không trái ý ngài.

Dược xoa nói:

– Đại vương! Nếu ngài thật ưa thích pháp, hãy làm hố lửa, đốt lửa cháy rực đỏ trong bảy ngày đêm, và nhảy vào trong hố lửa ấy, ta sẽ nói lại bài kệ ấy.

Nghe như vậy, nhà vua rất vui mừng gấp bội, thưa với Dược xoa:

– Xin làm đúng như vậy.

Nhà vua ra lệnh báo khắp trong nước, ta vì muốn nghe diệu pháp, bảy ngày sau sẽ nhảy vào hố lửa. Tất cả những người có duyên, thích việc hy hữu hãy đến xem việc làm của ta. Sau khi lệnh truyền ra, cả nước đều biết. Có vô lượng chúng sinh cùng đến đúng lúc. Do nhà vua chí thành trọng pháp nên cảm ứng đến vô lượng trăm ngàn chư thiên đến trên hư không đánh trống tấu nhạc ca hát tung hoa thơm cúng dường mừng đón việc hy hữu. Tất cả vì tôn trọng sự chí thành của vua nên đều đến tập họp.

Mãn bảy ngày, Dược xoa liền bay lên hư không bảo với Bồ Tát vua:

– Đã đến kỳ hạn xin ngài nhảy vào hố lửa.

Bấy giờ, nhà vua đưa thái tử lên kế vị ngôi vua, triệu khắp quần thần, họ đều hoan hỷ, cùng nhau từ biệt đi dần đến hố lửa. Khi đến bên bờ hố lửa, nhà vua nói kệ:

Hố lửa rực rỡ cháy thế này,

Đỏ như mặt trời làm người sợ

Nay tôi hoan hỷ nhảy vào hố,

Cầu pháp nên tâm không hối, sợ.

Tôi tuy vào trong hố lửa cháy,

Chắc chắn cầu được pháp hy hữu,

Nguyện phước lợi này ích chúng sinh,

Lửa dữ hóa thành ao sen mát.

Nói kệ xong, nhà vua nhảy vào hố lửa. Khi thân nhà vua rơi vào, hố lửa lớn hóa thành ao sen mát mẻ khả ái. Bấy giờ, thân Bồ Tát không bị thương tổn gì cả.

Đế Thích thấy sự việc hy hữu mà trời người đều quy kính như vậy, nên hóa trở lại thân Đế Thích, nói lại bài kệ cho vua:

Thường tu tập thiện pháp

Không làm những việc ác,

Đời này và đời sau

Thức, ngủ đều an lạc.

Nghe kệ xong, Bồ Tát ra khỏi ao, viết bài kệ trên lá bằng vàng, phổ biến khắp thành phố, làng xóm ở Chiêm Bộ Châu đều biết và tu học theo.

– Này các Bí sô! Chớ có sinh nghi ngờ, vua Cầu Pháp ngày xưa, vì cầu pháp nên vứt bỏ thân mạng, nay chính là Ta, huống chi ngày nay đối với diệu pháp sao Ta lại không tôn trọng! Thế nên các thầy cần phải tu học việc Ta đối với diệu pháp cung kính cúng dường tôn trọng tán thán, phải thành tâm y vào pháp mà sống như vậy, tự lợi lợi người, thực hiện đầy đủ pháp.

Các Bí sô nghe dạy, hoan hỷ phụng hành.

Như Thế Tôn dạy khi quét đất có năm điều lợi, có Bí sô già cả bỏ việc tọa thiền tụng kinh vào rừng Thệ Đa tự mình quét đất. Phật dạy:

– Ta vì người tri sự nên nói như vậy, chẳng phải các Bí sô già cả tu tập theo nghiệp ấy. Nhưng người nào đối với Ta, y theo thiện pháp luật mà xuất gia, có hai nghiệp để làm: Thứ nhất tu tập thiền định; Thứ hai tụng học kinh pháp.

Bí sô nghe đức Phật vì người tri sự mà dạy riêng pháp này (nên họ không cùng quét), làm cho người tri sự không thể quét hết cả rừng Thệ Đa. Phật dạy:

– Tùy lúc cần nên quét. Vào ngày mồng tám hay mười lăm hàng tháng, nên đánh kiền chùy, tập họp hết chúng tăng cùng nhau quét dọn.

Các Bí sô tuân theo lời Phật, nhưng trong lúc quét dọn bàn luận việc thế tục. Nghe việc hý luận nên thiên thần hộ chùa, phi nhân và các chúng khác sinh ý chê trách. Phật dạy:

– Không được hý luận, nên nói pháp ngữ hay im lặng như bậc thánh.

Khi các Bí sô quét đất xong, dính bụi đất đầy người, làm cho người không kính tín sinh ý khinh chê. Phật dạy:

– Quét dọn xong, làm sạch đồ dơ, nên tắm rửa. Nếu ai không tắm rửa, phải lấy tay vốc nước, lau sạch bụi bặm, rửa tay chân như thường lệ.

Phật dạy:

– Hàng tháng vào ngày mồng tám, mười lăm, xem xét giường tòa.

Bí sô nên cùng làm hết. Phật dạy:

– Không nên, hãy sai đệ tử xem xét kỹ, sợ có rận rệp và nhơ bẩn.

Như lời Phật dạy, thấy đất quét sạch nên tụng kinh mà đi qua. Bí sô rưới nước ướt đất, sau đó quét sạch, làm nền sạch sẽ. Thấy vậy, người khác không dám bước lên. Phật dạy:

– Nên tụng kệ pháp, đi qua không phạm, chớ nghi ngại. Như vậy nên biết đối với các hương đài, điện, cây phướn, tháp, hình tượng Như Lai nên tụng kệ pháp sau đó mới đi qua. Nếu không làm như vậy, bị tội vượt pháp.

Khi ấy, phương Bắc có một quốc vương, đưa hai đồng tử tên là Đà Sách Ca và Ba Lạc Ca sang vua Thắng Quang làm con tin. Đà Sách Ca có khả năng làm thức ăn ngon. Bà Lạc Ca biết cách thiết trí sàng tòa. Người ở biên quốc tính ưa ăn uống, mỗi khi nhân việc đi lại nên vào chợ, họ lấy cơm thịt của người, ăn tùy ý, bị chủ hàng ăn đánh đập đau khổ. Hai đồng tử trở về gặp nhà vua, tâu:

– Đại vương! Vừa rồi chúng thần vào chợ, lấy ít cơm thịt, bị chủ hàng đánh đập đau khổ muốn chết.

Nghe như vậy, vua ra ra lệnh người trong chợ:

– Các ngươi nên biết, tự mình phải giữ gìn kỹ thức ăn uống, không nên đánh đập hai đồng tử này của ta.

Vào một lúc khác, sau khi bãi triều, vua nghỉ ngơi một lúc. Hai đồng tử bên cạnh vua, cùng nhau xoa bóp uốn nắn chân vua. Thấy vua im lặng, một người nói vua đang ngủ, người kia cũng cho là như vậy. Nghe vậy, với suy nghĩ: “Có lẽ hai người này có chuyện nói riêng, vua giả bộ ngủ và theo dõi câu chuyện”.

Bấy giờ, Đà Sách Ca bảo Ba Lạc Ca:

– Có đời sau không?

Đáp:

– Làm sao có đời sau?!

Ba Lạc Ca hỏi Đà Sách Ca:

– Thế gian có A la hán không?

Đáp:

– Thế gian không có quả A la hán.

Nghe hai đồng tử nói xong, vua suy nghĩ: “Hai đồng tử này đều phát sinh ác kiến, một là đoạn kiến, hai là tà kiến”. Nhà vua bảo với đại thần chuyện này, đại thần truyền đi, làm cho khắp gần xa trong nước đều biết hai đồng tử của vua là kẻ tà ác kiến.

Bấy giờ, giữa đại chúng, trưởng giả Cấp Cô Độc rống lên tiếng sư tử phân minh bảo mọi người:

– Ai sống trong nhà tôi, khi qua đời đều được sinh Thiên.

Nghe như vậy, vua suy nghĩ: “Nếu trưởng giả đến đây, ta sẽ giao hai đồng tử này cho ông ấy”.

Sau đó, trưởng giả đến chỗ nhà vua, sai tiểu đồng mang theo vật lót ngồi. Sau khi trải chỗ ngồi xong, đồng tử này bỏ ra ngoài, cùng đùa giỡn với đồng tử kia.

Sau khi đồng tử đi khỏi, với suy nghĩ: “Nay đúng lúc giao hai đồng tử cho ông ấy, nhà vua ngầm bảo người giữ cửa: - Đừng cho đồng tử của trưởng giả đi vào”.

Vâng lệnh vua, người giữ cửa không cho đồng tử kia vào.

Ngồi đã lâu, trưởng giả ý muốn về nhà nên đứng dậy và liếc tìm đồng tử theo hầu. Nhà vua hỏi: – Trưởng giả, ngài tìm gì?

Tâu:

– Đại vương! Tôi tìm đồng tử theo hầu.

Vua nói:

– Trưởng giả! Trẫm có hai người hầu, nay giao cho trưởng giả, hãy nhận mang về.

Biết ý của vua, trưởng giả miễn cưỡng nhận về và suy nghĩ: “Vì sao đại vương giao hai đồng tử này cho ta?”. Ông lại suy nghĩ: “Trước đây, hai kẻ này là kẻ ác kiến, vua muốn thử, nên sai ta mang họ đi”.

Bấy giờ, trưởng giả cùng dẫn họ về. Đến nhà, trưởng giả sai người giữ kho:

– Hãy cung cấp những vật cần dùng cho hai đồng tử này.

Trưởng giả lại bảo những người trong chợ:

– Nếu hai đồng tử này cần gì, bạn hãy cấp cho họ và gửi giấy tính chi phí, tôi sẽ thanh toán gấp bội.

Khi hai đồng tử đến gặp người giữ kho yêu cầu điều gì cũng được toại ý, họ hỏi:

– Tôi cần gì ông cũng cung cấp phải không?

Đáp:

– Cung cấp tất cả.

Đồng tử lại hỏi:

– Ai bảo như vậy?

Đáp:

– Trưởng giả.

Hai đồng tử bảo nhau:

– Trưởng giả đối với ta không khác gì cha mẹ. Những yêu cầu của ta đều được thỏa mãn.

Vào lúc khác, cả hai dẫn nhau vào chợ. Trông thấy, mọi người đều gọi:

– Hai đồng tử hãy đến hàng của tôi, tùy ý ăn uống.

Hai đồng tử nói:

– Trước kia, trông thấy chúng tôi, các vị đã đậy mâm thức ăn lại. Hôm nay, thấy từ xa, đã gọi chúng tôi, việc này tất có lý do, xin nói ra cho.

Mọi người đáp:

– Trước kia các người giật lấy ăn, không trả lại một chút nào. Nay trưởng giả thanh toán gấp bội. Vì vậy, chúng tôi mời các vị ăn.

Nghe như vậy, đồng tử nói với nhau rằng: – Trưởng giả từ bi, nên biểu hiện sự thân ái sâu xa.

Họ đến thưa với trưởng giả:

– Nếu có việc gì làm, xin được ngài giao phó.

Đáp:

– Tạm ở như vậy, sau có việc sẽ bảo làm.

Sau đó, trưởng giả dẫn hai đồng tử này vào rừng Thệ Đa, bảo họ cầm chổi quét đất chúng Tăng. Trưởng giả có việc cần phải về nhà, bảo hai đồng tử: – Ta có việc phải đi, các ngươi hãy ở lại quét sạch trong chùa và dọn đồ dơ ở chỗ khuất, làm việc ấy xong mới về nhà.

Hai người quét sạch đất xong, muốn dọn đồ dơ. Đức Phật dùng thần lực làm cho chỗ dơ bẩn nhiều vô cùng. Khi ấy, hai đồng tử này vì hiếu kính với chủ nên dùng hết sức mình dọn đồ dơ, không nghỉ.

Đức Phật bảo A Nan Đà:

– Nên để dành tàn thực cho hai đồng tử này.

A Nan Đà vâng lệnh và bảo họ ăn. Với suy nghĩ: “Cần phải dọn sạch đồ dơ xong, ta sẽ về nhà, hai đồng tử không ăn tàn thực này của thánh giả”.

Với thần lực, Phật làm cho khi hai người dọn bên bờ Đông thì bờ Tây có lại như cũ, khi dọn bờ Tây thì bờ Đông có lại như cũ. Họ cực khổ như vậy đến xế chiều.

Phật bảo A Nan Đà:

– Hai đồng tử này sẽ nghĩ lại đêm gần bên thầy, thầy hãy bảo với các Bí sô: “- Trước đây Ta dạy có việc thiện nên che dấu, làm việc ác phải phát lộ, nay muốn làm cho hai đồng tử này bỏ ác kiến nên biểu hiện việc thiện của mình. Những Bí sô nào có đắc định nên trú vào định của mình ngay từ đầu đêm”.

Sau khi A Nan Đà tuyên bố lời Phật, vào đầu đêm các Bí sô hoặc phóng ánh sáng, hoặc hiện tướng đặc biệt. Thấy như vậy, hai đồng tử hỏi A Nan Đà:

– Đây là cái gì?

A Nan Đà đáp:

– Đấy là các thần biến của các vị A La Hán biểu hiện.

Bấy giờ, hai đồng tử thưa:

– Thánh giả! Trong thế giới có bậc A La Hán hay sao?

A Nan Đà nói:

– Chẳng phải chính hai người đã thấy, vậy còn nghi ngờ điều gì!

Trước đây, hai người này đã có tà kiến là không có bậc Ứng Cúng, nay thấy thần biến này, tà kiến không còn, phát sinh chánh kiến.

Vào giữa đêm, đức Phật vận dụng tâm thế tục: – Làm sao khiến Thích, Phạm, Chư Thiên cùng đến nơi đây … như đã nói rõ ở trên.

Khi ấy, biết được ý nghĩ của Phật, chư Thiên đều đến chỗ Phật. Do uy lực của họ nên có ánh sáng lớn. Thấy như vậy, hai đồng tử hỏi A Nan Đà:

– Đây là ánh sáng gì?

Đáp:

– Đây là Phạm, Thích và chư Thiên đến gặp Phật nên hiện ánh sáng này.

Hỏi:

– Thánh giả! Có đời khác không?

Đáp:

– Chính ông đã thấy có gì phải nghi ngờ.

Trước đây, hai đồng tử này có tà kiến cho rằng không có đời sau, nay thấy chu thiên liền phát sinh tâm chánh kiến, rất mừng rỡ, cùng đến gặp Phật, đảnh lễ sát chân ngồi qua một bên.

Bấy giờ, Thế Tôn tùy theo căn tính của họ thuyết pháp Tứ đế, chỉ dạy lợi ích, hoan hỷ làm cho được khai ngộ, dùng chày kim cương phá tan núi 25 thân kiến, chứng quả Dự lưu. Sau khi đắc quả, họ làm lễ sát chân Phật, thưa:

– Thế Tôn! Nay con xin nguyện được xuất gia trong pháp luật thiện thuyết của Như Lai, thọ giới cận viên thành tựu tính Bí sô, tinh cần tu tập phạm hạnh.

Thế Tôn bảo họ:

– Lành thay! Này Đà Sách Ca và Ba Lạc Ca hãy đến đây tu tập phạm hạnh.

Khi ấy, hai người này, ngay dưới chân Phật, râu tóc tự rụng, trên tay đủ bình bát. Khi cạo tóc xong, trong vòng bảy ngày, họ đi lại với đủ uy nghi như người một trăm tuổi hạ, nói kệ:

Thế Tôn bảo “Thiện lai!”

Tóc rụng, đủ pháp y.

Uy nghi như trăm hạ

Thành tựu như ý Phật.

Bấy giờ, được Thế Tôn đích thân dạy bảo, hai Bí sô ấy siêng năng tinh tấn, trong thời gian không bao lâu đắc quả A la hán … nói rộng như chỗ khác… cho đến là nơi Đế Thích, Phạm chư thiên cùng nhau kính trọng.

Sau khi Thế Tôn đã độ Đà Sách Ca và Ba Lạc Ca xuất gia, nghe như vậy vua Thắng quang không vừa ý:

– Vì sao Thế Tôn độ hai kẻ tà kiến ấy xuất gia! Đây không phải là việc tốt vì ai cũng biết sự tà kiến của họ.

Nghe như vậy, Thế Tôn suy nghĩ:

– Trong chúng của Ta, các đệ tử Thanh Văn đã đoạn trừ hết hoặc nghiệp, công đức đáng tôn trọng như núi Diệu Cao. Vì sao nhà vua sinh ý tưởng khinh mạn, đây thật là lỗi lớn. Nay, Ta hãy biểu dương công đức thù thắng của hai người kia.

Khi trưởng giả Cấp Cô Độc đến làm lễ sát chân Thế Tôn rồi ngồi qua một bên, nghe Phật thuyết pháp chỉ dạy lợi ích hoan hỷ. Khi Thế Tôn đã im lặng, trưởng giả rời chỗ ngồi đứng dậy chắp tay cung kính bạch:

– Thế Tôn! Cầu mong Đại sư và thánh chúng, sáng mai đến nhà con thọ sự cúng dường nhỏ mọn.

Phật im lặng nhận lời. Biết như vậy, trưởng giả làm lễ Phật, từ giã.

Đức Phật bảo A Nan Đà:

– Thầy hãy đến bảo với Đà Sách Ca và Bà Lạc Ca rằng ngày mai hai vị đến nhà trưởng giả dọn dâng nước cho chúng Tăng.

Vâng lời Phật dạy, Tôn giả đến gặp hai người kia và nói lại lời sai bảo của Phật.

Tuân lời Phật dạy, hai vị này thưa với Tôn giả: – Chúng tôi xin phụng hành lời Phật dạy.

Họ suy nghĩ: “Vì sao Thế Tôn bỏ qua những vị kỳ túc và trung niên mà cố ý sai chúng ta dọn dâng nước, chẳng phải là Thế Tôn muốn biểu dương công đức thù thắng của ta hay sao! Chúng ta nên làm mãn nguyện của Thế Tôn”.

Vào đêm ấy, trưởng giả dọn đầy đủ các món ăn thơm ngon tinh khiết là năm món ăn nhai và năm món ăn cắn. Vào sáng sớm, bố trí chỗ ngồi, xếp đặt đủ nước dùng, trang trí hoàn tất, trưởng giả sai sứ đến bạch Phật:

– Trai phạn đã dọn xong, kính xin Phật định liệu.

Bấy giờ, Thế Tôn mặc y mang bát cùng chúng Bí sô đến nhà trưởng giả. Đến nơi, Ngài cùng đại chúng ngồi vào chỗ ngồi đã dọn sẵn.

Trưởng giả cũng sai sứ đến tâu với vua Thắng Quang:

– Hôm nay, tại tư gia, thần đã thỉnh Phật và chư Tăng, tổ chức lễ cúng dường nhỏ, xin đại vương bỏ chút thì giờ đến cùng tùy hỷ.

Nghe như vậy, nhà vua đưa thái tử, những người trong cung làm tùy tùng, đến nhà trưởng giả để cùng nhau tùy hỷ. Đến nơi lễ Phật xong, vua an tọa.

Khi ấy, cụ thọ Đà Sách Ca đứng trước thượng tọa, tay cầm bình nước dùng thần lực gia trì, làm cho nước tự rót đến từ vị lớn đến vị nhỏ theo thứ tự để rửa tay. Cụ thọ Bà Lạc Ca đứng trước hạ tọa, tay cầm bình nước dùng thần lực gia trì cũng làm cho nước tự rót ra dâng từ vị nhỏ đến vị lớn để súc miệng.

Thấy như vậy, Vua Thắng Quang suy nghĩ:

– Đây là đại đức Bí sô kỳ túc nào mà dám hiện thần lực trước đức Phật vậy?

Vua tìm theo nước rót, đến bên Hạ tọa, thấy Bà Lạc Ca tay cầm bình nước, lại tìm theo nước, đến bên Thượng tọa, thấy Đà Sách Ca đang đứng cầm bình nước. Lấy làm hy hữu, nhà vua đưa bàn tay phải ra, tán thán:

– Hy hữu Phật Đà! Hy hữu Đạt Ma, lành thay chánh pháp có khả năng ngay trong hi?n tại làm cho Đà Sách Ca và Ba Lạc Ca xả bỏ tội ác kiến, chứng đắc công đức thù thắng như vậy.

Thấy đại chúng đã an tọa, trưởng giả đích thân dọn các món ăn uống. Sau khi thọ trai, đại chúng rửa tay súc miệng, xỉa răng xong thu xếp bình bát. Trưởng giả đặt một chỗ ngồi nhỏ trước Phật, quỳ xuống nghe pháp.

Thế Tôn tùy theo căn cơ, thuyết pháp cho vua Thắng Quang và trưởng giả, làm cho lợi ích hoan hỷ, rồi đứng dậy từ giã.

Sau khi về trú xứ, các Bí sô đều có nghi ngờ, bạch Thế Tôn:

– Đà Sách Ca và Ba Lạc Ca đã gây nghiệp gì mà sinh nơi biên địa, một người thì đoạn kiến, một người thì tà kiến. Họ lại gây nghiệp gì mà được xuất gia trong Phật pháp, đoạn tận các hoặc, chứng quả A la hán?

Phật bảo các bí sô:

– Hai người này do nghiệp đã làm nay quả báo đã thành thục … nói rộng như trước… cho đến… tự nhận lấy quả báo. Các thầy hãy lắng nghe, thời quá khứ trong Hiền kiếp này, khi loài người thọ hai vạn tuổi, có Phật Ca Nhiếp Ba xuất hiện trong đời. Hai người này xuất gia trong giáo pháp đức Phật ấy. Cùng nhau làm bạn, họ đi đến biên quốc, tự tu tập thiền định, nhưng không thầy dạy bảo, thật không chứng đắc lại tưởng mình chứng đắc. Khi lâm chung, họ phỉ báng Thánh pháp, sinh tâm tà kiến, nói rằng: – Phật Ca Nhiếp Ba dối gạt thế gian (cho rằng) đoạn trừ các phiền não thì chứng A la hán. Đối với các hoặc, ta không thể đoạn hết, làm sao người khác chứng A la hán được.

Này các Bí sô chớ có nghi ngờ, hai người tu tập thiền định không có thầy ngày xưa, nay là Đà Sách Ca và Ba Lạc Ca. Họ do phỉ báng Thánh pháp, sinh tà kiến nên bị đọa trong ác đạo nhiều đời, lại nhiều đời sinh ở nơi biên địa phát sinh tà kiến cho đến đời này lại sinh đến nơi biên địa và có tà kiến. Hai người này nhờ tụng tập thọ trì đạo lý về uẩn, giới, xứ, duyên sinh và thiện xảo về xứ cùng phi xứ, do sức nghiệp này được xuất gia tu tập trong giáo pháp của Ta, đoạn trừ các hoặc chứng quả A la hán. Tu tập thiền định không thầy hướng dẫn có lỗi như vậy, thế nên các thầy không nên tự tu tập thiền định mà không có thầy hướng dẫn. Ai cố ý tu học như vậy bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ tại thành Thất La Phiệt. Trưởng giả nọ cất một thất nhỏ trong chỗ Lan Nhã. Có một Bí sô trú ở đó. Vào mùa xuân, tiết trời nóng bức, làm cho thân hình Bí sô vàng vọt gầy ốm không có sức khỏe. Muốn đi đến nơi khác, Bí sô thưa với trưởng giả:

– Ngài nên tự giữ, tôi muốn đi nơi khác.

Trưởng giả hỏi:

– Có điều gì thiếu sót mà ngài muốn đi nơi khác?

Đáp:

– Tôi không thiếu thốn gì cả, chỉ vì trời quá nóng, không ở trong thất nhỏ được.

Trưởng giả nói:

– Nếu ngài sợ nóng, con sẽ làm hang đ?t.

Đáp:

– Trưởng giả! Đức Phật chưa cho phép.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Người nào cần hang đất, được làm tùy ý.

Trưởng giả làm hang. Đến tháng mùa hạ khí lạnh ẩm ướt Bí sô không thể ở được, lại nói với trưởng giả:

– Tôi muốn đi nơi khác …

Hỏi đáp như trước vì đất ẩm ướt sinh thêm bệnh ho đàm không thể ở được. Trưởng giả nói:

– Nếu vậy, con sẽ làm nhà lớn.

Bí sô đáp:

– Thế Tôn chưa cho phép.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật cho phép làm nhà lớn. Trưởng giả làm nhà lớn, vì không làm hành lang nên cây chống trên cao muốn gãy. Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Nên làm hành lang, nếu sợ gẫy nên làm trụ xiêng dùng đinh đóng giữ lại.

Nhiếp tụng năm trong biệt môn ba:

Thạch diêm an giác nội

Dược khí dụng cù du

An thế tụng kinh thời

Dĩ vật thừa kỳ túc.

Duyên khởi tại tinh xá Trúc Viên, thành Vương Xá. Sau khi xuất gia, Cụ thọ Tất Lân Đà Bạt Ta thường bị bệnh. Có vị đồng phạm hạnh đến thăm hỏi:

– Thưa thượng tọa! Tứ đại ngài an ổn không?

Đáp:

– Tôi bệnh hoạn làm sao an ổn!

Hỏi:

– Từ trước đến nay thượng tọa từng dùng thuốc gì?

Đáp:

– Tôi từng dùng muối cục.

Hỏi:

– Vậy sao nay không dùng nữa?

Đáp:

– Hiền thủ, đức Phật chưa cho phép.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nay Ta cho phép Bí sô được cất giữ muối tiên đà bà.

Bí sô để bừa bãi làm cho muối bị tiêu hao. Phật dạy:

– Không được để như vậy, phải để có nơi, nên cất trong ống.

Bí sô để trong ống tre, muối cũng bị tiêu. Phật dạy:

– Nên dùng ống bằng sừng để muối bên trong.

Bí sô dùng sừng mới, làm muối có mùi hôi. Phật dạy:

– Dùng nước nóng và phân bò khô nấu tẩy sạch sừng mới, thì không bị hư.

Như Phật dạy nên để muối cục trong sừng, Bí sô không biết đậy, làm cho bụi đất rơi vào. Phật dạy:

– Nên đậy lại.

Bí sô không hiểu cách làm. Phật dạy:

– Dùng sừng để đậy.

Nhân Bí sô Tất Lân Đà Bạt Ta bị bệnh … hỏi đáp như trước, cần phải dùng bát nhỏ đựng thuốc. Phật dạy:

– Được phép giữ.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phiệt. Trưởng giả nọ lấy vợ chưa bao lâu sinh được một bé trai. Khi trưởng thành, cậu ấy xuất gia trong pháp luật thiện thuyết, chỉ nằm giường trống chưa có tấm thảm lót.

Sau đó, trưởng giả vào chùa thăm viếng, thấy con mình chỉ nằm giường trống không có tấm lót, nên bảo:

– Thánh tử, các Bí sô khác đều có tấm lót nằm, tại sao ông không có?

Đáp:

– Các vị khác phần nhiều xuất gia kỳ cựu, đã trữ cất từ trước đến nay. Con mới xuất tục nên chưa có.

Nói:

– Nếu như vậy, nhà ta có tấm thảm tốt, hãy dùng để trải nằm.

Đáp:

– Phật chưa cho phép.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Cho phép dùng tấm thảm lót.

Bí sô không dùng tấm bọc, ở trần nằm lên làm có nhiều cấu bẩn. Khi vào chùa, trưởng giả thấy tấm thảm bị dơ bẩn, không còn nhận ra nên hỏi người con:

– Ông vừa có tấm thảm khác phải không?

Đáp:

– Đấy là tấm cũ.

Cha nói:

– Vì sao dơ bẩn đến như vậy?

Đáp:

– Không có tấm bọc nên dơ như vậy.

Cha nói:

– Đây là vật có giá trị mà làm cho hư hoại. Ông nên bọc lại rồi dùng.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Tuy là vật riêng nhưng cũng phải bọc lại, nếu không bọc lại bị tội vượt pháp.

Duyên xứ như trước. Phật dạy:

– Người nhận việc tụng kinh nên ngồi trên tòa cao. Người ấy ngồi trên tòa sư tử thả hai chân xuống nên bị mệt nhọc.

Phật dạy:

– Nên làm bệ đỡ chân.

Bí sô không hiểu. Phật dạy:

– Nếu tòa cố định thì nên làm bệ gạch. Nếu tòa di chuyển thì làm bệ ván gỗ.

Tuy làm bằng ván gỗ nhưng khó khăn khi di chuyển, Phật dạy:

– Nên làm bốn vòng sắt ở bốn góc, tùy ý kéo đi.

Có Bí sô cầu phước và người tục có tín tâm bôi bột thơm vào bốn chân tòa làm cho tụng kinh sư không dám bước chân lên. Phật dạy:

– Dùng cỏ hay lá cây lót ở trên rồi bước lên chớ nghi ngại.

Duyên khởi như trước. Phật dạy:

– Làm bệ đỡ chân.

Bí sô ở rừng tìm vật này khó khăn, thả chân bị mõi mệt. Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Dùng đá đỡ chân.

Nhiếp tụng sáu trong biệt môn ba:

Thức diện cân sơ bạc

Thóa bồn tinh sấn thể

Thiết tào thiết cơ địa

Nguyệt quang châu hoãn y.

* Duyên khởi tại thành Vương Xá. Bí sô Tất Lân Đà Bạt Ta bị bệnh nên đầu mặt bị cáu bẩn, hỏi đáp như trước … cho đến ...: Trước đây thượng tọa dùng vật gì?

Đáp:

– Dùng khăn lau mặt.

Hỏi:

– Nay sao không dùng?

Đáp:

– Phật chưa cho phép.

Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Có bệnh hay không đều nên dùng khăn lau mặt.

* Duyên xứ như trước. Tất Lân Đà Bạt Ta nóng khổ nên thân thể vàng vọt, hỏi đáp như trước cho đến … : Trước đây thượng tọa dùng vật gì?

Đáp:

– Dùng y mỏng.

Hỏi:

– Nay sao không dùng?

Đáp:

– Phật chưa cho phép.

Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Khi trời nóng nên dùng y mỏng.

* Duyên tại thành Thất La Phiệt. Có Bí sô bị bệnh ho đàm, khạc nhổ đờm dãi hai bên giường làm cho nhơ bẩn. Trời sắp sáng, môn nhân vào phòng, làm lễ thăm hỏi, bị đàm dính bẩn trán. Thấy vậy, Bí sô hỏi, vị ấy nói lại sự việc trên. Sau khi nói: “- Để ta xem thử”, Bí sô vào phòng, thấy đờm dãi cuả vị ấy bừa bãi bên cạnh giường, nên nói lại các Bí sô. Họ cùng nhau sinh hiềm khích:

– Vì sao Bí sô khạc nhổ nhơ bẩn trong phòng tăng!

Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Chẳng phải chỗ để khạc nhổ, không nên khạc nhổ. Trong chỗ tối tăm không được lễ bái đầu đụng đất. Ai cần phải lễ kính nên nói: Kính chào ngài. Chỉ có thỉnh bạch đầu nên làm như vậy. Ai bị thương hàn phải khạc nhổ, nên dùng ống nhổ.

Khi bỏ vật vào ống nhổ bị nghiêng làm nhơ bẩn thêm, Phật dạy:

– Nên đặt trong vật giữ.

Họ đặt trong vòng dây nhưng vẫn bị nghiêng đổ. Phật dạy:

– Ống nhổ và chậu súc miệng hình dạng như chân voi, đáy lồi vào trong, đặt trên đất an ổn.

Khi đổ nước nhổ vào làm đáy lõm xuống, Phật dạy:

– Lót vật vào trong chậu.

Bí sô không hiểu, Phật dạy:

– Nên cắt cỏ để vào hoặc để đất hay cát bên trong.

Có nhiều ruồi bu vào, Phật dạy:

– Nên quạt đuổi đi.

Trong bồn có mùi hôi, Phật dạy:

– Thường xuyên rửa cho sạch.

Sau khi rửa, không phơi khô nên có trùng sinh ra. Phật dạy:

– Nên phơi khô.

Lại có Bí sô khạc nhổ không ngừng, chờ phơi ống nhổ khô, bỏ lỡ công việc. Phật dạy:

– Nên sắm hai cái dùng thay nhau.

Bí sô tụng kinh, kinh hành dưới hiên nhà, khạc nhổ bừa bãi. Phật dạy:

– Không nên như vậy. Ai khạc nhổ bừa bãi bị tội vượt pháp. Nhưng tại chân của trụ ở bốn góc chùa nên đặt ống nhổ. Ai muốn khạc nhổ nên nhả vào đó.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phiệt. Có Bí sô tên Mao huyết. Thời quá khứ, vị này bị sinh tử trong năm trăm đời tại địa ngục, sau khi sinh vào loài người, sống đời thế tục thường ưa trang sức, hoan lạc không chán, không còn nghĩ đến địa ngục. Hiện nay, vị ấy xuất gia tu tập trong Phật pháp, nghe Phật thuyết pháp trong Tam tạng thánh giáo dạy về sự khác nhau của khổ địa ngục, bàng sinh, ngạ quỷ, người trời. Khi nghe đến địa ngục, sự đau khổ của vị này liền hiện tiền, các lỗ chân lông đều chảy ra máu, làm ướt bẩn y phục nên có mùi hôi.

Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô như vậy nên dùng y lót thân.

Bí sô dùng y lót trên y ngoài gây ra chê trách. Phật dạy:

– Nên mặc bên trong.

Bị ghẻ nhọt, họ dùng y để lau. Phật dạy:

– Không nên làm vậy, nếu có máu mủ nên dùng lá cây nấu nước nóng từ từ rửa sạch, thường xuyên giặt y lót thân và phơi cho khô.

Duyên khởi tại thành Vương Xá. Cụ thọ Tất Lân Đà Bạt Ta thường bị bệnh. Có vị đồng phạm hạnh đến thăm hỏi như trước … cho đến …: Trước đây thượng tọa dùng vật gì?

Đáp:

– Trước đây ngâm trong bồn sắt chứa nước thuốc nóng.

Hỏi:

– Vậy nay sao không dùng?

Đáp:

– Phật chưa cho phép.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Người bệnh được dùng bồn sắt.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phiệt. Vào mùa hạ trời mưa, các Bí sô đi nhiễu tháp bị bùn làm bẩn chân.

Phật dạy:

– Nên lát gạch, bên trên dùng gạch vụn trộn bùn nện chặt, lại trải đá sỏi và tro bùn.

Tháp quá lớn không làm khắp được. Phật dạy:

– Làm vừa một tầm.

Như vậy cũng khó làm đủ. Phật dạy:

– Lót ván.

Khó tìm ván. Phật dạy:

– Nên xếp gạch từng bước đi.

Cửa chùa và trong chùa có nhiều vũng bùn. Phật dạy:

– Theo cách như trên mà lấp bằng.

* Duyên khởi như trước. Trưởng giả nọ làm một nhà nhỏ trong khu rừng yên tịnh cho Bí sô ở nhờ. Gặp mùa lạnh, Bí sô bị lạnh nên thân thể gầy yếu, đến bảo trưởng giả:

– Tôi muốn đi nơi khác.

Đáp:

– Thánh giả, có việc gì thiếu thốn không?

Bí sô nói:

– Không có gì thiếu thốn, chỉ khổ vì lạnh.

Trưởng giả nói:

– Ngài cứ ở lại đây, con sẽ đưa ngọc Nhật quang thường lấy ra lửa để dùng.

Đáp:

– Trưởng giả! Phật chưa cho phép.

Trưởng giả nói:

– Đức Phật đại từ bi chắc chắn cho phép nhận dùng.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nếu cần ngọc Nhật quang, cho phép cất giữ, tùy lúc lấy ra lửa.

Trưởng giả liền đưa ngọc cho Bí sô xử dụng.

Bấy giờ, có năm trăm tên giặc muốn đánh thành nhỏ, đi qua chỗ Bí sô, bảo:

– Cần lửa.

Đáp:

– Hiện nay không có.

Giặc hỏi:

– Có cách gì được lửa?

Đáp:

– Hiền thủ! Có ngọc Nhật quang có thể lấy ra lửa.

Bí sô chỉ chỗ có ngọc.

Sau khi đi phá thành, giặc trở lại chỗ cũ, muốn đoạt ngọc nên hỏi ngọc ở đâu. Bí sô đưa ngọc ra, giặc lấy mang đi mất. Bí sô sợ lạnh đến gặp trưởng giả, nói:

– Tôi lạnh … như trên.

Trưởng giả nói:

– Ngọc ở đâu?

Đáp:

– Bị giặc lấy mang đi rồi.

Trưởng giả nói:

– Đó là vật quý giá, không cất giữ cẩn thận để cho giặc lấy mang đi, thật đáng tiếc.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Ngọc quý như vậy không nên chỉ cho giặc. Ngọc cho ra lửa như Nhật quang, Nguyệt quang cũng như vậy.

* Duyên xứ như trước. Lục chúng Bí sô sai người giặc y tẩy giặt y phục. Người thợ giặc vì nhận nhiều y phục khác nên giặt không xong kịp. Vào buổi chiều sẩm, Ô Ba Nan Đà cầm y dơ cũ, đến nhà người thợ giặt bảo:

– Hãy giặt y.

Đáp:

– Đang có nhiều y quá, sáng mai sẽ giặt.

Ô Ba Nan Đà liền tức giận. Thợ nói:

– Xin đừng giận, hãy để lại đây rồi đi, tôi sẽ giặt ngay.

Vội vàng, người thợ ngâm y này chung với nhiều y phục khác làm cho màu đỏ nhiễm ố các y khác. Thấy vậy, người thợ ôm trán buồn rầu. Nhiều người đến thấy cùng nhau chê trách. Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật suy nghĩ: “Do giặt y nên sinh ra nhiều việc chê trách “.

Ngài bảo các Bí sô:

– Ô Ba Nan Đà dùng y màu đỏ làm ố các y phục khác, thế nên các Bí sô không nên sai người khác giặt y màu đỏ. Ai làm như vậy bị tội vượt pháp.

Nghe như vậy, Lục chúng đem y trắng đến cho họ giặt. Họ đem chà đập làm y bị hư. Phật dạy:

– Bí sô không nên bảo thợ giặt giặt y của mình.

* Duyên xứ như trước. Lục chúng Bí sô nghe Phật không cho phép Bí sô bảo thợ giặt y cho mình, liền cầm y đến chỗ giặt y, lấy vật khác che phủ đầu, ngồi bên bờ hồ tự giặt y cho mình.Thấy vậy, mọi người chê trách. Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không nên đến chỗ giặt y để giặt y phục. Ai làm vậy bị tội vượt pháp.

* Duyên khởi như trước. Bí sô chà đập giặt y trên tấm ván lớn, làm cho y bị hư. Phật dạy:

– Không nên làm vậy, nên ngâm với nước nóng trong bồn, dùng tay vò giặt từ từ làm cho sạch.

Phật khiến giặt y bằng tay. Có Bí sô không làm được, Phật dạy:

– Dùng chân.

Có người không thể dùng tay hay chân, Phật dạy:

– Nhờ người khác làm thì chính mình phải trông chừng.