Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại Da Tạp Sự 40 Quyển

Quyển Thứ 29

Tiếp theo trong tụng thứ tư trong biệt môn sáu.

Thuyết minh sự việc Đức Phật đi xuống từ cung trời.

* Một thời, tại thành Thất La Phiệt, Đức Phật hiện đại thần thông chiến thắng các ngoại đạo, làm cho vô lượng chúng sinh được lợi ích nên họ cùng nhau quy y. Tất cả trời người đều rất hoan hỷ. Có nhiều Bà la môn và thợ giỏi ở các thành phố làng xóm gần xa đến tập họp ở thành Thất La Phiệt, đều xuất gia với Thế Tôn. Để tìm họ, quyến thuộc của những người ấy cũng đến thành này. Gặp họ, quyến thuộc bảo:

– Quý ngài đã bỏ tục xuất gia, xin làm cho chúng tôi được sống như vậy.

Đáp:

– Nếu các vị ưa thích, hãy ở lại đây thọ lĩnh giáo pháp.

– Lành thay, tôi sẽ tu tập. Họ cùng nhau xuất gia.

Thấy vậy, các Bà la môn hiềm khích:

– Những người thợ này bỏ tục xuất gia, các công việc mà ta muốn làm phải nhờ ai đây?

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Do suy nghĩ rằng sau khi xuất gia, những người thợ giỏi còn giữ những đồ nghề lúc trước nên gây ra hiềm khích, Phật bảo các Bí sô:

– Sau khi xuất gia, không nên cất chứa những đồ nghề làm thợ lúc trước nữa. Ai giữ như vậy, bị tội ác tác.

Sau khi Phật chế học giới, có thầy thuốc sau khi xuất gia, lần hồi du hành đến thành Thất La Phiệt. Có Bí sô cựu trú bị bệnh nặng, thấy Bí sô khách đến, bảo rằng:

– Cụ thọ xin trị bệnh cho tôi.

Đáp:

– Phật không cho phép người nào trước đây là y sĩ, nay được cất giữ y cụ, vậy dùng vật gì để trị bệnh?

Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Từ nay, Ta cho phép các Bí sô nào trước đây là y sĩ được cất giữ dụng cụ châm cứu. Người ghi chép được giữ bút mực. Thợ cạo tóc được giữ dao cạo.

* Duyên xứ như trước, sau khi hiện thần biến làm cho trời người hoan hỷ, đức Phật và Bí sô được cúng nhiều vật dụng. Để đoạn trừ các lỗi về lợi dưỡng, đức Thế Tôn lên cõi trời Ba mươi ba, an cư ba tháng trong điện Ngọc Thạch gần cây Viên Sinh và thuyết pháp cho mẹ cùng các chư thiên khác.

Bấy giờ, Đại Mục Kiền Liên đang ở rừng Thệ Đa. Thấy không có Thế Tôn, bốn chúng đều đến gặp Đại Mục Kiền Liên lạy sát chân, ngồi qua một bên. Thấy họ đến, Tôn giả tùy theo căn cơ thuyết pháp làm cho họ hoan hỷ rồi im lặng. Khi ấy, bốn chúng đứng dậy, mặc y bày vai bên phải, chắp tay cung kính bạch tôn giả:

– Đại đức có nghe Như Lai đại sư đang an cư ở đâu không?

Tôn giả đáp:

– Tôi nghe Phật đến cõi trời Ba mươi ba, an cư trong điện Ngọc Thạch, gần cây Viên Sinh, thuyết pháp cho mẹ.

Đã nghe thuyết pháp lại được biết Thế Tôn đang ở đâu, bốn chúng rất hoan hỷ làm lễ Tôn Giả từ giã.

Sau mùa an cư, bốn chúng lại đến lạy sát chân Tôn giả rồi ngồi qua một bên. Sau khi nghe Tôn giả thuyết pháp xong, họ đứng dậy lạy sát chân và thưa:

– Đại đức, từ lâu mọi người không được gặp Phật nên rất khao khát. Chúng con mong muốn được gặp Thế Tôn. Lành thay đại đức, xin chịu khó nhọc vì chúng con mà đến gặp Thế Tôn, cho chúng con gửi lời đảnh lễ sát chân Ngài, thăm hỏi trong mùa hạ này Thế tôn sinh hoạt có an nhàn, thân thể có khỏe mạnh không, đồng thời thưa rằng bốn chúng trong châu Chiêm bộ mong muốn được diện kiến Thế Tôn vì xa cách đã lâu. Chúng con không có thần thông để lên đến cõi trời Ba mươi ba mà thân cận cúng dường Thế Tôn nhưng chư Thiên ấy đến cõi này được, xin đức Phật từ bi thương xót chúng con.

Đại Mục Kiền Liên im lặng nhận lời. Biết tôn giả nhận lời, mọi người làm lễ từ giã.

Biết đại chúng đã đi khỏi, Tôn giả nhập vào thắng định, nhanh như thời gian người tráng sĩ co duỗi cánh tay, biến mất ở đây và hiện ra ở cõi trời Ba mươi ba. Trông thấy Thế Tôn đang thuyết giảng vi diệu pháp cho vô lượng vô biên chư Thiên vây quanh, bất giác Tôn giả Mục Kiền Liên mỉm cười suy nghĩ: “Thế tôn đến đây, chư Thiên vây chung quanh như vô số bốn chúng ở cõi Chiêm bộä”.

Biết ý nghĩ của Mục Kiền Liên, Thế Tôn bảo:

– Này Mục Liên, đại chúng này chẳng phải tự đến mà đều do uy lực của Ta nên đến đây.

Mục Kiền Liên đến gặp Thế Tôn, lạy sát hai chân Phật rồi ngồi qua một bên, quan sát khắp đại chúng rồi bạch Phật:

– Thế tôn! Con nghĩ rằng đại chúng này rất là đặc biệt hiếm có. Họ tập họp lại đây là do đời trước đối với Tam Bảo và Thánh giới thanh tịnh đã thành tựu lòng tin kiên cố bất hoại, qua đời ở nơi ấy mà sinh đến đây.

Phật bảo Mục Liên:

– Đúng vậy! Đúng vậy! Do đời trước đại chúng này đã thành tựu lòng tin kiên cố bất hoại đối với Tam Bảo và Thánh giới thanh tịnh, qua đời ở đó và sinh đến đây.

Thấy Đức Phật và Tôn giả Mục Kiền Liên luận thuyết như vậy, ngay trước Phật, Thiên Đế Thích xác định lại sự việc trên với Tôn giả Mục Liên là do họ kính tín Tam Bảo và Thánh giới thanh tịnh … nên sinh đến đây.

Lại có vị Thiên tử xác định lại việc trên với Tôn giả Mục Kiền Liên là do họ kính tín Tam Bảo và Thánh giới thanh tịnh nên sinh đến đây.

Lại có Thiên tử rời khỏi chỗ ngồi, mặc y bày vai phải, chắp tay cung kính bạch Phật:

– Thế Tôn! Do tiền thân con rất tin Phật nên khi từ bỏ nơi ấy thì sinh đến đây.

Lại có vị Thiên khác thưa rằng do đời trước con có tâm tịnh tín Tam Bảo và thọ trì đầy đủ thánh giới thanh tịnh, qua đời nơi ấy sinh đến chỗ này.

Khi ấy, ngay trước đức Phật có vô lượng trăm ngàn vị Thiên chứng quả Tu đà hoàn, làm lễ Phật rồi biến mất.

Thấy đại chúng đã ra đi, Mục Kiền Liên rời chỗ ngồi, mặc y bày vai phải, chắp tay hướng Phật bạch:

– Thế Tôn! Bốn chúng ở Chiêm Bộ Châu đều chí thành đến gặp con thưa rằng:

– Đại đức! Từ lâu không gặp Thế Tôn, chúng con đều rất khát ngưỡng, muốn được gặp Thế Tôn. Lành thay! Đại đức! Xin ngài chịu khó vì chúng con mà đi đến gặp Thế Tôn, truyền lại lời chúng con xin đảnh lễ dưới chân Phật, thỉnh vấn Đại sư từ trong hạ đến nay sinh hoạt có thoải mái mạnh khỏe an lạc không? – Bốn chúng chúng con không có thần thông để đến cõi trời Ba mươi ba làm lễ sát chân Thế Tôn và thân cận cúng dường nhưng chư Thiên cõi ấy có thể đến nơi này. Lành thay! Thế Tôn! Xin từ bi thương xót rời khỏi cõi Thiên ấy đi xuống Chiêm Bộ Châu.

Nghe thưa như vậy, Thế Tôn bảo Mục Liên:

– Ông hãy trở về Chiêm Bộ Châu nói với bốn chúng rằng bảy ngày sau Phật sẽ rời cõi trời đi xuống Chiêm Bộ Châu ngay bên cạnh cây Ô đàm bạt la, nơi đồng trống thanh tịnh, thuộc thành Tăng Yết Xa.

Nghe Phật dạy xong, Đại Mục Kiền Liên lạy sát chân Phật, nhập định rồi như trong thời gian người tráng sĩ co duỗi cánh tay, biến mất ở cõi trời Ba mươi ba và hiện ra ở Chiêm Bộ Châu, bảo với bốn chúng rằng bảy ngày sau đức Phật từ cõi trời trở lại Chiêm Bộ Châu, gần nơi cây Ô đàm bạt la.

Khi ấy, bốn chúng đều mang hương hoa đi đến thành Tăng Yết Xa. Nghe đức Phật sắp trở lại, nhân dân trong thành rất hoan hỷ, dọn sạch các vật nhơ bẩn, quét sạch các ngã đường, dùng nước thơm hoa đẹp rưới rãi trên đất, trang trí bằng tràng phan cờ lọng khắp nơi như vườn Hoan hỷ rất đáng yêu mến, bố trí tòa cao đẹp ngay một nơi tốt nhất để chờ đón Như Lai.

Sau khi tùy cơ thuyết pháp làm cho chư Thiên cõi trời Ba mươi ba lợi ích hoan hỷ xong, Đức Như Lai biến mất ở đó, đem chư Thiên đến thuyết pháp cho cõi trời Dạ Ma. Thuyết pháp xong, Ngài biến mất ở đó đem chư Thiên đến thuyết pháp cho trời Đổ Sử Đa. Lần lượt như vậy, Ngài đến các cõi trời Hóa Lạc, Tha Hóa Tự Tại, Phạm Chúng, Phạm Phụ, Đại Phạm, Thiểu Quang, Vô Lượng Quang, Quang Âm, Thiểu Tịnh, Vô Lượng Tịnh, Biến Tịnh, Vô Vân, Phước Sinh, Quảng Quả, Vô Phiền, Vô Nhiệt, Thiện Kiến, Thiện Hiện, Sắc Cứu Cánh … làm cho lợi ích hoan hỷ xong, lại trở xuống cõi trời Thiện Hiện cho đến trời Ba mươi ba.

Bấy giờ, Đế Thích bạch Phật:

– Hiện nay Thế Tôn sắp đi đến Chiêm Bộ Châu.

Đáp:

– Đúng vậy.

Bạch:

– Ngài dùng thần thông hay đi bộ?

Đáp

– Đi bộ.

Đế Thích ra lệnh cho thiên tử thợ giỏi:

– Ngươi hãy hóa làm cầu thang đi với ba đường báu là vàng ròng, lưu ly, pha lê.

Vị thiên này vâng lời và làm cầu thang đi có ba đường báu.

Trên cầu thang, Thế Tôn đi trong đường bằng lưu ly. Đại phạm Thiên vương chủ thế giới Tố Ha đi trên đường bằng vàng ròng bên phải, tay cầm phất trắng vi diệu giá trị trăm ngàn lạng vàng cùng chư Thiên cõi Sắc làm tùy tùng. Thiên Đề Thích đi trên đường bằng pha lê bên trái, tay cầm lọng quý trân câu giá trị trăm ngàn lạng vàng che trên Thế Tôn, cùng chư Thiên cõi Dục làm tùy tùng.

Đức Phật suy nghĩ: “Nếu Ta chỉ đi bộ, e ngoại đạo chê bai rằng Sa môn Kiều Đáp Ma dùng thần thông đến cõi trời Ba mươi ba, thấy các sắc vi diệu làm tâm sinh tham ái bị mất hết thần thông nên đi bộ về. Nếu Ta dùng thần thông thì uổng công cho thợ trời. Ta nên vừa dùng thần thông vừa đi bộ đến Chiêm Bộ Châu”.

Khi Thế Tôn bước theo bậc cấp báu đi xuống vừa chừng hai mươi Du thiện na, hơi ngươi xông lên hôi thúi như tử thi làm cho chư Thiên không thể ngửi nổi.

Biết như vậy, Thế Tôn hóa ra rừng Chiên đàn ngưu đầu tỏa hương thơm ngát làm cho mọi người hoan hỷ. Biến hóa như vậy xong, Thế Tôn lại suy nghĩ: “Nếu người nam ở Chiêm Bộ Châu thấy Thiên nữ hay người nữ thấy Thiên nam tất bị ái nhiễm. Do tâm dục bùng cháy quá mạnh làm cho họ bị trào máu nóng chết ngất phải qua đời. Ta nên dùng thần lực làm cho người nam thấy Thiên nam, người nữ thấy Thiên nữ. Làm như vậy, khiến cho tâm họ không bị ái nhiễm quấy nhiễu.

Bấy giờ vào lúc ban ngày, đang ở yên tịnh dưới gốc cây, trông thấy đại chúng chư Thiên cung kính vây quanh, Thế Tôn với uy đức tôn trọng đang từ cõi trời Ba mươi ba xuống chốn này, cụ thọ Tu Bồ Đề suy nghĩ:

– Các vị đại đức chư Thiên kia rồi phải từ giã Phật trở lại thiên giới. Đại chúng này trong vòng trăm năm cũng sẽ qua đời hết. Sau khi hóa duyên đã mãn, đức Phật cũng nhập Niết bàn. Những uy nghiêm như thế này đều bị tiêu diệt. Lành thay, Thế Tôn đã dạy như vầy khắp nơi: Các hành vô thường, thể chất luôn thay đổi, pháp sinh diệt này, thật là đáng ghét.Ta nên sinh tâm nhàm chán quán sát năm thủ ấm là Vô thường, Khổ, Không, Vô ngã. Sau khi liễu tri như vậy, Tôn giả dùng chày trí tuệ kim cương phá tan núi hai mươi thân kiến, chứng quả Dự lưu, đắc bất hoại tín. Tôn giả liền xả kiết già, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay cung kính hướng về Thế Tôn chiêm ngưỡng lễ bái.

Khi ấy, Bí sô ny Ôn Bát La (Liên Hoa) suy nghĩ: “Từ thiên thượng, đức Phật đi xuống cõi Chiêm bộ, ta phải bằng cách nào để được làm lễ Phật đầu tiên. Đại chúng vân tập không còn chỗ xoay gót chân, nếu thấy ta với hình dáng Bí sô ny, tất họ sẽ xem thường, làm sao ta tiến tới. Nay ta nên hiện thần thông lớn”.

Ôn Bát La hóa thân thành vua Chuyển Luân với bảy báu dẫn đường, chín mươi chín ức quân binh vây quanh, đủ một ngàn người con uy hùng tuấn tú theo đội hình bán nguyệt đến chỗ Thế Tôn. Có vô lượng ức chúng Sa môn, Bà la môn, ngoại đạo, nội đạo, vô số bốn chúng tùy tùng theo khen việc chưa từng có, trên cầm lọng trắng bay theo chiều gió, như mặt trời phóng ngàn tia sáng, mặt trăng tỏa rạng vượt trên ngân hà, trang sức tráng lệ khó tưởng tượng như vậy đi đến chỗ Thế Tôn.

Thấy như vậy, đại chúng đều thán phục chiêm ngưỡng quên cả mệt mỏi và lấy làm kỳ lạ suy nghĩ: “Ở đâu có vua cùng binh lính khả ái như vậy, đều là luân vương đế chúa ở nơi khác”.

Sau khi thấy như vậy, mọi người đều có ý mong cầu làm sao cho ta được hưởng thụ sự thích thú này nên cùng nhau mở đường cho đoàn người kia tiến vào.

Đang ở trong chúng hội này, Bí sô Ô Đà Di bảo mọi người:

– Đây chẳng phải Luân vương mà là Bí sô ny Ôn Bát La hiện thần thông đến làm lễ Phật.

Đại chúng hỏi:

– Vì sao đại đức biết đó là Bí sô ny Ôn Bát La?

Đáp:

– Hoa Ôn Bát La mùi thơm phưởng phất, sắc đẹp của hoa cũng vượt trên các loại khác, thế nên tôi biết là do vị ấy hiện thần biến.

Khi đến gặp đức Phật, Bí sô ny này thu thần biến lại, đảnh lễ sát chân Phật rồi đứng qua một bên.

Sau khi an tọa, Thế tôn bảo Ôn Bát La:

– Con hãy tránh qua một bên, Bí sô ny không được đứng trước mặt Ta. Đối trước Đại sư, ny hiện thần thông là việc không hợp lý.

Bị Phật quở trách, vị này bước qua một bên.

Đức Phật suy nghĩ: “Trước mặt Phật, ny hiện thần thông có lỗi như thế, vậy nên chế định chư ny không được hiện thần thông trước Đại sư”.

Ngài bảo các Bí sô:

– Từ đây về sau, các Bí sô ny không được hiện thần thông trước Đại sư. Ai làm như vậy, bị tội vượt pháp.

Thấy Luân vương này có uy thế lớn, đại chúng đều sinh tâm mong muốn cầu sinh vào cõi người. Thấy chư Thiên sáng rực khả ái, lại có người sinh tâm mong muốn cầu đến cõi trời.

Thấy sự việc như vậy, Thế Tôn muốn ngăn ý nguyện cầu sinh vào trời người kia nên tùy theo cơ duyên mà thuyết diệu pháp cho họ. Được nghe pháp, họ chứng quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, hoặc có người xuất gia đoạn trừ các phiền não chứng quả A la hán, hoặc phát tâm Thanh văn Bồ đề, hoặc phát tâm Độc Giác Bồ Đề, hoặc phát tâm Vô thượng đại Bồ đề, hoặc phát các thiện căn noãn, đảnh, hoặc phát tâm nhẫn thuộc trung hạ, làm cho khắp đại chúng đều quy y Tam Bảo.

Với nhân duyên như vậy, Thế Tôn nói kệ:

Dù làm vua Chuyển luân,

Hay sinh lên cõi trời,

Tuy đắc được thắng định,

Không bằng quả Dự lưu.

Khi Thế Tôn dạy bảo giáo pháp vi diệu làm cho đại chúng lợi ích hoan hỷ xong, các Bí sô đều có nghi ngờ, bạch Phật:

– Vì sao cụ thọ Ô Đà Dy nghe mùi hương Ôn Bát La biết ngay là vị ny ấy?

Phật bảo các Bí sô:

– Không phải chỉ ngày nay nghe mùi hương là biết ngay mà thời quá khứ cũng từng nghe mùi hương thì biết rõ sự việc. Các ông hãy lắng nghe, vào thời quá khứ tại thành Ba La Ny Tư có một chủ buôn. Ông ta cưới vợ chưa lâu thì bà ấy có thai. Chủ buôn muốn vào biển lớn để tìm trân bảo nên bảo vợ:

– Hiền thủ! Ta sẽ đến nơi khác tìm kiếm tài sản quý báu. Em nên ở nhà, quan tâm trông coi nhà cửa.

Đáp:

– Thánh tử! Nếu như vậy, em cũng đi theo.

Hỏi:

– Ai sẽ phục vụ cho em?

Nghe vậy, người vợ khóc lóc. Thấy cô ta bi lụy, người bạn đồng hành hỏi:

– Vì sao vậy?

Đáp:

– Cô ta muốn đi theo, tôi không cho nên khóc lóc.

Hỏi:

– Ý cô ấy muốn đi, sao không chìu theo?

Đáp:

– Ai phục vụ cho?

Người bạn nói:

– Hãy cho cô ấy đi, tôi sẽ làm.

Cho vợ theo, khi vào biển lớn bị cá Ma kiệt phá tan thuyền, chủ buôn và mọi người đều chết. Người vợ trôi nổi, gặp một mảnh ván, may nhờ gió thổi đưa đến bờ biển. Có vua Kim Sí Điểu đang cư trú ở đó, đem cô này về làm vợ. Không bao lâu, do cái thai trước đây, người vợ sinh một bé trai hình dáng tuấn tú. Sau đó, cô ta lại sinh ra một chim con hình dáng như Sí Điểu.

Khi chim cha qua đời, bầy chim lập chim con lên ngôi vua. Mẹ bảo con:

– Con thừa kế tộc họ của cha mà lên ngôi. Đây là anh con, hãy đem về Ba La Ny Tư, lập làm vua giữa mọi người.

Đáp:

– Quốc mẫu, con sẽ làm như vậy.

Bấy giờ, vua nước Ba La Ny Tư là Phạm Thọ dùng pháp trị đời, làm cho an ổn giàu vui … nói rộng như các nơi khác. Trong lúc vua đang lâm triều, ngồi giữa mọi người, bị vua Kim Sí Điểu dùng vuốt của hai chân vồ lấy hai tay vua, mang ném ra ngoài biển lớn, đem các anh lạc trang sức cho anh mình, mang vào trong thành, đặt ngồi trên tòa sư tử, bảo với mọi người:

– Đây là vua các ngươi, hãy hoàn toàn phục tùng, nếu ai chống lại sẽ bị chìm ngoài biển lớn.

Mọi người sợ hãi, tuân lệnh làm theo và không dám tiết lộ việc này ra ngoài nên dân chúng đều cho rằng đấy là vua Phạm Thọ.

Bấy giờ vua bảo Kim Sí Điểu:

– Em thường xuyên đến thăm anh nhé.

Đáp:

– Em đ?n.

Một thời gian sau, voi mẹ của vua khi đủ tháng sinh con nhưng chỉ ra phần đầu, phần thân không ra. Quan báo vua biết. Vua nói:

– Hãy đưa vào cung, bảo các cung nhân phát thệ bằng lời nói thật làm cho voi sinh con nhanh. Nên chú nguyện thế này:

– Nếu ngoài vua ra, ta không quan hệ với đàn ông khác, đúng như vậy thì voi con được sinh ra an ổn.

Khi đem voi mẹ vào cung, những cung nhân đều phát thệ:

– Ngoài vua ra, ta không quan hệ với người đàn ông nào, nếu là sự thật xin voi con ra ngoài.

Tuy đã thệ như vậy, voi mẹ hết sức khổ cực nhưng voi con vẫn không ra được. Mọi người kêu lớn không biết phải làm sao.

Khi ấy, có phụ nữ chăn bò, nhà ở gần đó, nghe tiếng kêu nên hỏi lý do:

– Vì sao trong cung có tiếng kêu lớn.

Nghe mọi người nói lại đầy đủ, mục nữ nói:

– Tôi sẽ phát thệ làm cho voi con được sinh an ổn.

Nghe như vậy, mọi người báo cho đại thần. Đại thần tâu vua cho gọi vào cung. Mục nữ liền dùng lời chân thật chú nguyện trước voi:

– Từ khi sinh ra đến nay, trừ chồng ra, ta không quan hệ với đàn ông khác. nếu lời này chân thật xin cho voi con được sinh an ổn.

Khi mục nữ phát thệ xong, voi con liền được ra ngoài an ổn nhưng còn dính lại phần đuôi.

Thấy vậy, mục nữ mỉm cười nói:

– Có chút lỗi mà cũng không tha cho.

Nội nhân hỏi:

– Người có lỗi gì?

Đáp:

– Trước đây, tôi bồng con trai của người, trẻ con ấy xón ra chảy xuống chỗ kín của tôi. Ngay khi ấy, hình như tôi có cảm thọ lạc. Do chút lỗi này nên đuôi không ra ngoài.

Khi mục nữ nói thật như vậy, đuôi liền ra ngoài.

Quan báo vua biết:

– Voi đã sinh con.

Vua hỏi:

– Ai làm cho sinh vậy?

Nghe đại thần đem sự việc trên tâu lên, vua than thở:

– Cung nữ của ta đều không trinh lương, chỉ riêng mục nữ là thanh bạch. Hãy mời mục nữ vào đây, ta cần hỏi.

Khi bà ấy vào, vua hỏi:

– Bà dùng lời nói thật làm cho voi sinh được phải không?

Đáp:

– Đúng vậy.

Vua suy nghĩ:

– Mẹ đã hiền thiện, con cũng như vậy, thử hỏi xem.

Vua hỏi:

– Bà có con gái không?

Đáp:

– Có.

Hỏi:

– Tên gì?

Đáp:

– Diệu Dung.

Hỏi:

– Đã gả cho ai chưa?

Đáp:

– Chưa.

Hỏi:

– Mẹ ơi, nếu như vậy, xin gả cho con.

Đáp:

– Xin theo ý vua.

Sau khi bày biện lễ nghi rước cô kia vào cung, nhà vua suy nghĩ:

– Cung nữ không trinh thuận làm hỏng cả lời thề, nếu cho cô ta ở đây tất làm việc phi pháp.

Một hôm, nhân có Kim Sí Điểu đến, vua kể lại sự việc trên, rồi bảo:

– Ban ngày em mang vợ anh đem đặt ở bờ biển, ban đêm đưa đến đây.

Đáp:

– Xin vâng.

Được vua giao vợ cho, Kim Sí Điểu theo đúng lời giao ước ngày đem đi, đêm đưa về lại.

Bên bờ biển ấy có cây hoa thơm đẹp tên là Khứ y. Hằng ngày, người vợ kết vòng hoa này tặng cho Phạm Thọ.

Thành Ba La Ny Tư có thanh niên Bà la môn đi hái củi khô nên vào trong núi, gặp thần nữ Khẩn Na La. Nữ thần liền bắt anh này bỏ vào động đá cùng nhau giao hợp rất là thích ý.

Khi ra ngoài hái hoa quả, thần nữ dùng đá lớn lấp cửa hang lại, sức người không dời đi được. Thời gian sau, nữ thần sinh một con trai. Khi đi, thân hình người con này rất nhẹ nhanh nên có tên là Rất Nhanh. Người cha thường bảo cho con biết:

– Thành Ba La Ny Tư là nơi tốt đẹp.

Hỏi:

– Quê cha ở đâu?

Đáp:

– Ba La Ny Tư là quê của ta.

Hỏi:

– Nếu vậy, sao không về quê?

Đáp:

– Khi ra ngoài hái hoa trái, mẹ con dùng đá lấp kín miệng hang; ta không đủ sức dời đi, làm sao ra được!

Người con nói:

– Con sẽ mở được.

Cha khen:

– Rất tốt.

Người con thường thường tập di chuyển thử đá cho đến khi đủ sức dời tảng đá lớn, bảo với cha:

– Đã mở cửa được rồi, cha con ta cùng chạy trốn.

Cha đáp:

– Mẹ con vừa đi hái trái một lúc lại về ngay, làm sao ta chạy thoát. Nếu trên đường gặp nhau tất ta bị hại.

Đáp:

– Con tạo điều kiện để mẹ về chậm.

Cha khen:

– Rất tốt.

Khi mẹ đem trái về, người con cắn vào rồi nhả ra.

Mẹ hỏi:

– Sao vậy, không ngon à?

Đáp:

– Mẹ biếng đi xa, chỉ tìm trái đắng ở gần, làm sao ăn được nên con phải nhả ra.

Mẹ nói:

– Nếu vậy, mẹ sẽ đi xa tìm trái ngon về.

Đáp:

– Lành thay, mong được trái ngon.

Vào buổi sáng, khi người mẹ đã đi xa, con báo với cha:

– Lúc này hãy chạy mau không nên để trễ.

Xô tảng đá ra, hai cha con cùng chạy về quê người cha ở Ba La Ny Tư.

Khi về lại, người mẹ thấy hang đá trống trơn, đấm ngực khóc to.

Thấy vậy, láng giềng hỏi:

– Vì sao khóc như vậy.

Nghe kể lại sự việc, láng giềng nói:

– Họ là loài người nên chạy về nhân gian, có gì phải buồn khổ?

Mẹ nói:

– Tôi không buồn vì sự biệt ly này, chỉ hận chưa dạy cho nó một nghề để nuôi sống.

Láng giềng nói:

– Tôi cũng thường đến Ba La Ny Tư. Nếu có vật để nuôi sống hãy đưa đây, khi gặp con bà, tôi sẽ giao cho nó.

Đưa cây đàn Không hầu, người mẹ nói:

– Chị ơi! Xin đưa vật này tận tay con tôi, bảo nó có thể đàn cây Không hầu này để nuôi sống nhưng không được xử dụng dây thứ nhất. Nếu ai xúc chạm vào, tất bị tổn hại.

Người kia mang đàn đi.

Bấy giờ, người Bà la môn kia đem Rất Nhanh đến giao cho thầy dạy học. Vị thầy liền dạy bảo ngay.

Nhân ngày rãnh rỗi, Rất Nhanh đi vào rừng hái củi, gặp người láng giềng. Người này hỏi:

– Hiện nay con ra sao?

Đáp:

– Thường bị đói khổ, biết làm thế nào.

Người kia nói:

– Mẹ con thương nhớ khóc lóc luôn luôn, sao không về lại?

Rất Nhanh đáp:

– Mẹ là Dạï xoa, làm sao sống chung được.

Người kia nói:

– Nếu không về được, ta đưa cho con vật này để nuôi sống nhưng không được đưa cho người khác.

Đáp:

– Xin vâng.

Đưa cây đàn, người kia bảo:

– Dùng đàn này để sinh sống nhưng không được đụng đến dây thứ nhất. Ai chạm vào tất bị tổn hại.

Đáp:

– Lành thay! Con xin vâng lời.

Ôm cây đàn về đến học đường, Rất Nhanh bị các bạn cùng lớp hỏi:

– Sao bạn đến trễ vậy?

Đáp:

– Gặp bạn của mẹ tôi giao cho không hầu này.

Mọi người hỏi:

– Bạn có thể đàn không?

Đáp:

– Được.

Hỏi:

– Bạn hãy đàn đi cho chúng tôi nghe.

Rất Nhanh đàn nhưng không đụng đến dây thứ nhất. Bạn hỏi:

– Vì sao không đụng đến dây thứ nhất?

Đáp:

– Đụng vào tất sinh ra nguy hiểm.

Bạn bảo:

– Bạn chỉ chạm vào nào có hại gì?

Rất Nhanh chạm vào dây, các bạn học sinh không chủ động được cùng nhau nhảy múa nên kéo dài đến chiều. Khi họ đến, thầy dạy hỏi:

– Sao đi trễ vậy?

Nghe họ kể lại, thầy hỏi:

– Con có thể đàn không?

Đáp:

– Được.

Nếu vậy hãy đàn một khúc đi. Thầy bảo.

Rất Nhanh đàn nhưng không chạm vào dây thứ nhất.

Thầy hỏi:

– Vì sao không chạm vào dây thứ nhất?

Đáp:

– Nếu chạm vào sợ sinh ra tai họa.

– Con chỉ chạm vào, nào có hại gì. Thầy bảo.

Khi chạm vào, cả thầy và vợ cùng nhau nhảy múa không thể ngừng lại. Nhà cửa đều nghiêng ngã. Đồ vật bị phá tan không còn gì cả. Thầy nỗi giận, tóm cổ Rất Nhanh đuổi ra khỏi làng.

Sau khi bị đuổi, Rất Nhanh cô độc lang thang, chỉ sống nhờ vào cây Không hầu.

Có năm trăm thương nhân sắp mang hàng hóa đi vào biển. Họ bàn nhau: “Mọi việc đã xong nhưng không có âm nhạc lấy gì làm vui. Khi vào biển rồi làm sao giải buồn?”.

Một người nói:

– Thanh niên Bà la môn Rất Nhanh giỏi đánh đàn Không hầu, hãy đem anh ta theo.

Họ đem Rất Nhanh cùng đi theo thuyền. Đi vào biển, mọi người nói:

– Bạn hãy đánh đàn cho chúng ta vui vẻ.

Thấy Rất Nhanh này đánh đàn nhưng không đụng vào dây thứ nhất, mọi người hỏi:

– Sao không khảy vào?

Đáp:

– Nếu chạm vào sẽ gây họa.

Họ bảo:

– Chỉ chạm vào, làm sao gây tai họa.

Khi chạm vào dây đàn, chiếc thuyền liền nhào trộn trong biển đến nỗi tan vỡ. Tất cả khách buôn đều chết hết, chỉ còn một mình Rất Nhanh sống sót bám được tấm ván, laị nhờ gió thổi trôi dạt vào đảo Kim Sí Điểu. Trong khu vườn trên đảo, không có đàn ông, Rất Nhanh chỉ thấy Diệu Dung vợ vua Phạm Thọ. Sau khi thăm hỏi, họ tư thông với nhau. Ban ngày gần gủi, ban đêm lại chia tay, Rất Nhanh hỏi:

– Ban đêm nàng đi đâu vậy?

Đã tư thông nhau nên thiếu phụ kể hết sự việc. Rất Nhanh nói:

– Hiền thủ! Như vậy sao không đưa tôi về Ba La Ny Tư?

Đáp:

– Cùng nhau đi thật tốt, nhưng chàng tên gì?

– Tôi tên Rất Nhanh.

Hỏi:

– Nàng tên gì?

– Thiếp tên Diệu Dung.

Diệu Dung tìm cách mang theo đá nhỏ, dần dần bằng trọng lượng của một người, khi liệu chừng có thể đi được, bảo Rất Nhanh cùng cỡi Kim Sí Điểu đi về Ba La Ny Tư. Trên đường đi, Diệu Dung bảo:

– Hãy nhắm mắt lại, mở ra tất con ngươi bị hại.

Khi sắp đến thành, nghe tiếng người nói, Rất Nhanh suy nghĩ: “Sắp đến rồi, hãy mở mắt ra xem thử”. Vừa mở ra, hai mắt bị mù ngay vì gió thổi quá mạnh. Do đó, Diệu Dung để Rất Nhanh sống trong khu vườn còn mình đi đến sống với vua.

Đến mùa xuân, trăm hoa đua nở, chim hót líu lo, vua cùng cung nhân vào vườn ngắm cảnh, trong nhóm này cũng có Diệu Dung. Nghe mùi hương hoa y của cô ta bay đến, Rất Nhanh nói kệ:

Gió thoảng mùi y hoa,

Hương thơm thật đáng yêu,

Như lúc trên bờ biển,

Cùng sống với Diệu Dung.

Vua Phạm Thọ nghe kệ này, ra lệnh cho nội nhân:

– Hãy tìm kiếm xem ai nói kệ ấy.

Mọi người nói:

– Có người mù nói lên kệ ấy.

Gọi đến, nhà vua hỏi:

– Ngươi làm kệ phải không?

Đáp:

– Đúng vậy.

Hỏi:

– Ngươi hãy nói lại cho ta nghe thử xem.

Rất Nhanh suy nghĩ: “Có lẽ bài kệ hay nên vua thích nghe, ta nên đọc lại có thể được ban thưởng”.

Nghe nhà vua hỏi, đảo ấy cách đây xa bao nhiêu. Rất Nhanh đáp:

Nơi Diệu Dung cư trú,

Cách đây có trăm dặm,

Vượt qua khỏi biển lớn,

Có đảo thật khả ái.

Nghe như vậy, nhà vua nói kệ:

Ngươi đã từng nghe thấy,

Người yêu thương của ta,

Nếu là thân Diệu Dung,

Ngươi hãy nói hình tướng.

Người mù nói kệ đáp:

Giữa eo có chữ vạn,

Trước ngực có lông xoắn,

Thường kết vòng hoa y,

Gửi đến cho vua chồng.

Nghe nói xong, vua suy nghĩ: “Cô này có hạnh xấu, tuy an trí ngoài hải đảo cũng vẫn tư thông, thật vô dụng, hãy gả cho người mù này”.

Vua tức giận nói kệ:

Cho Diệu Dung chuỗi ngọc,

Rồi gả cho người mù,

Cho đi bằng xe lừa,

Đuổi ra khỏi thành phố.

Bị nhà vua đuổi đi, người mù được vợ dẫn đi khắp nơi, về chiều đi đến một tụ lạc lớn, tạm trú trong miếu hoang thờ trời.

Ban đêm, có năm trăm tên cướp đi đến làng này. Mọi người biết trước nên trừ diệt sạch chỉ còn tướng cướp chạy vào miếu đóng cửa lại trốn.

Mọi người chạy đến hỏi:

– Ai ở trong miếu?

Người mù đáp:

– Tôi là khách trú không liên hệ với cướp.

Mọi người nói:

– Nếu có tên cướp, hãy mau đuổi ra.

Khi ấy tướng cướp bảo Diệu Dung:

– Nàng cần gì ở kẻ mù này. Hãy đưa hắn ra ngoài rồi cùng sống với anh.

Diệu Dung đồng ý, đẩy người mù kia ra ngoài. Thấy vậy, dân làng chặt đầu người kia.

Sáng hôm sau, tướng cướp dẫn Diệu Dung ra đi. Đ?n một bờ sông, không có thuyền bè nên không qua được, tướng cướp bảo vợ:

– Hiền thủ nước sông rất lớn, không thể cùng qua được, em tạm ở đây tắm rửa, anh mang những chuỗi ngọc quý qua trước. Đem chúng qua bờ kia rồi, trở lại anh đưa em sang.

Vợ đồng ý cởi y phục và chuỗi ngọc quý trao cho tướng cướp rồi ngồi trong nước.

Sau đó, cô ta lại suy nghĩ rằng hay là người kia mang tài vật của ta chạy mất nên nói kệ vói theo:

Nước sông đang dâng cao,

Chàng mang anh lạc đi,

Em có ý suy nghĩ,

Sợ chàng mang đi luôn.

Nghe nói, tướng cướp nói kệ vói lại:

– Người chồng vô tội, ngươi hại chết,

Ai tin ngươi thật tâm với ta.

Những chuỗi ngọc này ta mang theo,

Sợ có điều kiện, ngươi hại ta.

Khi ấy, tướng cướp mang theo vật bỏ vợ lại, tiếp tục lên đường. Người vợ lộ hình ra khỏi nước, ẩn thân vào bụi cỏ rậm.

Cách đó không xa có con Dã Can già đang ngậm miếng thịt hôi, đi dọc theo bờ sông. Có con cá nhảy lên khỏi nước rơi nằm trên bờ. Thấy vậy, Dã can nhả bỏ miếng thịt ra, muốn chụp lấy con cá. Con cá nhảy vào nước, miếng thịt lại bị diều hâu tha mất. Bị mất cả hai, Dã can cụp tai buồn rầu. Trong bụi cỏ thấy vậy, Diệu Dung nói kệ:

Thịt bị diều tha đi,

Cá nhảy xuống sông rồi,

Hai miếng mồi đều mất,

Buồn khổ nào ích gì?

Nghe tiếng kệ, nhìn khắp bốn phía không thấy ai cả, Dã can nói kệ:

Ta không làm trò cười,

Cũng không diễn ca múa,

Kẻ nào trong bụi cỏ,

Nói kệ trêu chọc ta?

Nghe nói, trong đám cỏ, Diệu Dung bảo với Dã can:

– Ta là Diệu Dung.

Nghe tiếng nói, Dã can tức giận nói:

– Tội ngươi hơn cả súc vật, không tự xấu hổ lại còn trêu chọc.

Dã can nói kệ:

Chồng cũ bị giết chết,

Chồng mới lấy của đi,

Chẳng biết đi về đâu,

Núp trong cỏ buồn than.

Diệu Dung lại nói kệ:

Ta trở về nhà cũ,

Trinh tâm thờ một chồng,

Sợ tổn hại thân tộc,

Không làm việc dại nữa.

Dã can nói kệ:

Dù sông Hằng chảy ngược,

Chim quạ lông màu trắng,

Tượng gỗ sinh đa la,

Ngươi không thể chính chuyên.

Giả như quạ và cú,

Cùng sống trên một cây,

Cả hai hòa thuận nhau,

Ngươi không thể chính chuyên.

Giả như rắn và chuột,

Cùng sống trong một hang,

Chúng có thể yêu nhau,

Ngươi không thể chính chuyên.

Giả như dùng lông rùa,

Dệt thành áo tốt đẹp,

Mặc ấm khi mùa lạnh,

Ngươi không thể chính chuyên.

Giả như dùng chân muỗi,

Xây dựng thành lầu đài,

Kiên cố không lay động,

Ngươi không thể chính chuyên.

Giả sử dùng cọng sen,

Làm cầu cho người đi,

Voi lớn cũng qua được,

Ngươi không thể chính chuyên.

Giả như giữa biển lớn,

Trong nước, lửa cháy to,

Mọi người đều nhìn sững,

Ngươi không thể chính chuyên.

Nói kệ xong, Dã can nói với Diệu Dung:

– Ta chỉ nói đùa với ngươi vậy thôi, chứ ta có thể làm cho ngươi phục hồi vị trí cũ làm phu nhân của đất nước, vậy ngươi đền đáp vật gì?

Đáp:

– Này bạn, nếu có thể làm cho tôi trở lại được như cũ, tôi sẽ cung cấp thịt tươi hằng ngày không để thiếu thốn.

Dã can nói:

– Nếu như vậy, hãy nghe lời ta, đi xuống sông Hằng cho nước vừa đến cổ, chắp tay hướng về mặt trời cầu nguyện chư Thiên. Ta sẽ báo cho vua.

Dã can đi đến chỗ vua có thể nghe được sủa to lên rằng Diệu Dung đang ngâm mình trong nước sông Hằng để tẩy tâm tu luyện, hãy mau gọi về đưa vào hậu cung.

Đã từng học tiếng Dã can, vua nghe như vậy, bảo đại thần:

– Khanh hãy đi đến bờ sông Hằng. Ta nghe Diệu Dung đang ở đó cần khổ sửa đổi tâm tánh, hãy mau đem về đây cho ta gặp.

Khi gặp Diệu Dung, các đại thần liền đem chuỗi anh lạc y phục trang sức cho cô ta rồi đem về cho vua. Gặp lại, vua rất vui mừng, phong cho cô ta làm đại phu nhân như cũ.

Hằng ngày, cô ta đem thịt ngon cung cấp cho Dã can, nhưng sau đó lại ngưng. Đi đến gần vương cung, Dã can sủa lên:

– Này Diệu Dung! Ngươi không chịu đem thịt cung cấp, ta sẽ làm cho vua đánh ngươi nhừ tử, không khác ngày xưa.

Nghe như vậy, phu nhân rất sợ hãi nên cung cấp thịt cho Dã can lại như cũ.

– Này các Bí sô, chớ có phân vân, Diệu Dung ngày xưa nay là Bí sô ny Ôn Bát La. Rất Nhanh nay là Ô Đà Dy. Ngày xưa, nghe mùi hương hoa y, biết ngay là Diệu Dung; nay nghe mùi hương hoa Ôn bát la biết ngay là cô ny ấy. Tất cả sự việc đều do tập nghiệp liên kết làm nhân duyên cho nhau cả.

Đại chúng nghe Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

Nhiếp tụng năm trong biệt môn sáu:

Độ ny bát kỉnh pháp,

Ny dục y thứ tọa,

Nhị bộ sự các thù,

Hoàn tục ny bất độ.

* Phật ở vườn Đa Căn Thọ, thành Kiếp Tỷ La. Đại Thế Chủ và năm trăm Thích nữ đi đến gặp Phật lạy sát hai chân, ngồi qua một bên. Đức Phật thuyết diệu pháp làm cho họ được lợi ích hoan hỷ.

Sau khi nghe pháp với thâm tâm hoan hỷ, Đại Thế Chủ rời khỏi chỗ, chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:

– Thế Tôn! Nếu có người nữ xuất gia trong Phật pháp, thọ Cận viên thành tựu tánh Bí sô ny, kiên trì phạm hạnh, được chứng quả Sa môn thứ tư không?

Phật dạy:

– Này Đại Thế Chủ, bà nên sống tại gia mặc y phục trắng, tu các phạm hạnh thuần nhất viên mãn thanh tịnh vô nhiễm. Như thế cũng được luôn luôn an ổn lợi ích hỷ lạc.

Sau ba lần thưa thỉnh nhưng không được Phật cho phép, Đại Thế Chủ đảnh lễ sát chân Phật rồi từ giã.

Bấy giờ, Thế Tôn mặc y mang bát ra khỏi thành Kiếp Tỷ La đến trú ở tụ lạc Phiến Vi.

Nghe đức Phật đã ra đi, Đại Thế Chủ và năm trăm Thích nữ tự cạo tóc, mặc y Tăng già chi màu đỏ sẩm, đi theo sau Phật, đêm nghỉ cách xa.

Khi Thế Tôn đến trú trong rừng Tương Tư, Đại Thế Chủ lội bộ mệt nhọc bụi phủ đầy thân, đến gặp Thế Tôn, ngồi qua một bên. Thế Tôn thuyết giảng diệu pháp làm cho bà ấy được lợi ích hoan hỷ.

Sau khi nghe pháp, Đại Thế Chủ rời khỏi chỗ ngồi, chắp tay bạch:

– Thế Tôn! Nếu có người nữ xuất gia trong pháp luật thiện thuyết của Phật, thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô ny, kiên trì tu tập phạm hạnh chứng được quả sa môn thứ tư không?

Phật dạy:

– Này Đại Thế Chủ! Chỉ cần cạo tóc mặc y man điều cho đến trọn đời kiên trì tu tập phạm hạnh thuần nhất viên mãn thanh tịnh vô nhiễm. Như vậy cũng được luôn luôn an ổn lợi ích hỷ lạc.

Đại Thế Chủ thưa như vậy ba lần nhưng không được đức Phật cho phép. Biết Đ?c Phật Thế Tôn không đồng ý dù đã nhiều lần thưa thỉnh, Đại Thế Chủ đứng ngoài cửa khóc lóc.

Thấy vậy, cụ thọ A Nan Đà hỏi:

– Này Kiều Đàm Di! Vì sao đứng khóc vậy?

Đáp:

– Tôn giả ơi! Con khóc vì Thế Tôn không cho nữ nhân chúng con được xuất gia làm Bí sô ny …

A Nan Đà bảo:

– Này Kiều Đàm Di hãy đứng đây, tôi sẽ hỏi Như Lai.

Đến gặp Thế Tôn, lạy sát chân, đứng qua một bên, A Nan Đà bạch Phật:

– Thế Tôn! Nếu có người nữ xuất gia trong pháp luật thiện thuyết của Phật, thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô ny, kiên trì phạm hạnh, chứng được quả Sa môn thứ tư không?

Phật nói:

– Được.

– Nếu như vậy, xin cho phép người nữ được xuất gia. A Nan Đà thưa.

Phật dạy:

– Này A Nan Đà! Ông không nên xin phép cho người nữ xuất gia trong pháp luật thiện thuyết của Ta, thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô ny. Vì sao? Nếu cho người nữ được xuất gia, Phật pháp không trường tồn. Ví như trong nhà nào nam ít nữ nhiều thì bị kẻ ác phá hoại nhà ấy. Người nữ xuất gia phá hoại chánh pháp cũng như vậy.

Lại nữa, này A Nan! Như nhà làm ruộng, ruộng lúa vừa chín lại bị hư hại vì gió mưa sương mưa đá. Người nữ xuất gia phá hoại chính pháp cũng như vậy.

Lại nữa, này A Nan! Như ruộng mía vừa đúng lúc thu hoạch, gặp phải bệnh đỏ lóng nên hư hoại không còn gì. Nếu cho người nữ xuất gia, chánh pháp bị phá hoại sẽ mau diệt tận không được trường tồn cũng như vậy.

Cụ thọ A Nan Đà lại bạch Phật:

– Đối với Thế Tôn, Đại Thế Chủ có ân lớn. Khi Phật mẫu qua đời, người đã nuôi dưỡng Thế Tôn đến lớn, lẽ nào Thế Tôn không từ bi bảo hộ hay sao?

Phật bảo A Nan Đà:

– Thật có việc ấy, di mẫu đối với Ta có ân nhưng Ta đã báo đáp. Nhờ Ta nên di mẫu biết đến Tam bảo, quy y Phật Pháp Tăng, thọ năm học xứ, không còn nghi hoặc với lý bốn Thánh đế, đắc quả Dự lưu, sẽ không còn khổ, chứng quả vô sinh. Với ân như vậy, mới thật khó báo đền, không thể đem thức ăn y phục mà so sánh ví dụ được.

Thế Tôn lại bảo A Nan Đà:

– Ông cầu xin cho người nữ được xuất gia thành Bí sô ny. Vì việc này, Ta chế định tám pháp tôn kính, trọn đời tu tập không được vượt qua. Ta chế ra pháp này như người làm ruộng, vào cuối mùa hạ đầu mùa thu, ngay nơi bờ sông sửa sang bờ đê chắc chắn không cho nước chảy tràn để tưới ruộng lúa sung túc khắp nơi. Tám kính pháp cũng như vậy.

Tám kính pháp là:

1) – Này A Nan Đà, các Bí sô ny phải tùy theo Bí sô cầu xuất gia thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô ny. Đây là kính pháp thứ nhất không được vượt qua. Các Bí sô ny phải chuyên cần tu học như vậy đến trọn đời.

2) – Này A Nan Đà, mỗi nữa tháng các Bí sô ny phải tùy theo Bí sô cầu giáo thọ. Đây là kính pháp thứ hai không được vượt qua. Các Bí sô ny phải chuyên cần tu học như vậy đến trọn đời.

3) – Này A Nan Đà! Các Bí sô ny không được an cư nơi vùng không có Bí sô. Đây là kính pháp thứ ba không được vượt qua. Các Bí sô ny phải chuyên cần tu học như vậy đến trọn đời.

4) – Này A Nan Đà! Các Bí sô ny không được cật vấn, ức niệm Bí sô về những lỗi lầm như là hủy giới, kiến, uy nghi, chánh mạng. Này A Nan Đà! Nếu Bí sô ny thấy về giới, kiến, nghi, mạn của Bí sô có chỗ hủy phạm thì không được cật vấn, chê trách. Bí sô thấy ny có chỗ hủy phạm nên phải cật vấn chê trách. Này A Nan Đà, đây là kính pháp thứ tư không được vượt qua. Các Bí sô ny phải chuyên cần tu học như vậy đến trọn đời.

5) – Này A Nan Đà! Các Bí sô ny không được mạ lỵ, phẫn nộ, chê trách Bí sô. Đối với ny, Bí sô được làm những việc ấy. Đây là kính pháp thứ năm không được vượt qua. Các Bí sô ny phải chuyên cần tu học như vậy đến trọn đời.

6) – Này A Nan Đa! Các Bí sô ny tuy thọ cân viên đã trăm tuổi hạ nếu thấy Bí sô mới thọ cận viên, cần phải tôn trọng, chắp tay, nghênh tiếp, cung kính, đảnh lễ. Đây là kính pháp thứ sáu không được vượt qua. Các Bí sô ny phải chuyên cần tu học như vậy đến trọn đời.

7) – Này A Nan Đà! Các Bí sô ny nào phạm pháp chúng giáo (tăng tàn) phải hành pháp Ma na đỏa trong nữa tháng giữa hai bộ chúng. Đây là kính pháp thứ bảy không được vượt qua. Các Bí sô ny phải chuyên cần tu học như vậy đến trọn đời.

8) – Này A Nan Đà! Các Bí sô ny sau khi an cư mùa hạ, phải đem ba việc thấy, nghe và nghi tác pháp tùy ý sự giữa hai bộ chúng. Đây là kính pháp thứ tám không được vượt qua. Các Bí sô ny phải chuyên cần tu học như vậy đến trọn đời.

Quyển Thứ 30

Nội nhiếp tụng:

Cận viên tùng Bí sô,

Bán nguyệt thỉnh giáo thọ,

Y Bí sô tọa hạ,

Kiến quá bất ưng ngôn,

Bất sân ha, lễ thiếu,

Ý hỷ lưỡng chúng trung,

Tùy ý đối Bí sô,

Tư danh bát tôn pháp.

– Này A Nan Đà! Ta đã chế tám kính pháp mà Bí sô ny không được vượt qua. Nếu Đại Thế Chủ Kiều Đàm Dy có thể phụng trì tám kính pháp này thì được xuất gia thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô ny.

Nghe Phật thuyết về tám kính pháp xong, tôn giả A Nan Đà đảnh lễ Phật từ giã, đến gặp Đại Thế Chủ, nói:

– Đại Thế Chủ nên biết, Thế Tôn đã hứa cho người nữ được xuất gia trong pháp luật thiện thuyết của Phật, thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô ny. Nhưng Ngài chế định cho Bí sô ny tám kính pháp không được vượt qua và phải chuyên cần tu học đến trọn đời. Tôi sẽ thuyết minh tám kính pháp của Thế Tôn chế ra, hãy lắng nghe và ghi nhớ kỹ.

Đại Thế Chủ thưa:

– Xin tôn giả nói ra, chúng con đang nhất tâm lắng nghe.

Tôn giả nói:

– Như Thế Tôn dạy, các Bí sô ny phải tùy thuận theo Bí sô cầu xuất gia thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô ny. Đây là kính pháp thứ nhất không được vượt qua, cho đến trọn đời các Bí sô ny phải chuyên cần tu học.

Như vậy, tôn giả thuyết minh đến kính pháp cuối cùng.

Sau khi nghe tôn giả A Nan Đà thuyết minh các kính pháp xong, Đại Thế Chủ với thân tâm hoan hỉ đảnh lễ phụng trì, bạch với tôn giả A Nan Đà:

– Đại đức! Ví như cô gái thuộc gia đình quí tộc trong bốn dòng họ, tắm rửa sạch, thoa dầu thơm, chải sạch tóc móng tay, mặc y phục đẹp mới. Có người dùng hoa Chiêm bát, Ôn bát la … kết làm vòng hoa đến trao cho cô ấy. Khi thấy đem hoa đến, cô ấy hoan hỉ nhận lấy đặt lên đỉnh đầu. Thưa đại đức! Con cũng như vậy, dùng cả thân, ngữ, ý thọ trì trên đỉnh đầu tám kính pháp của đức Như Lai.

Bấy giờ, Đại Thế Chủ thọ tám kính pháp cùng năm trăm Thích nữ ngay khi ấy được xuất gia thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô ny.

Cụ thọ Ô Ba Ly thưa Thế Tôn:

– Như lời Phật dạy, nếu Đại Thế Chủ thọ trì tám kính pháp, chính là xuất gia, chính là viên mãn giới cụ túc, thành tựu tánh Bí sô ny. Không biết đối với những người nữ khác thì sự việc ấy như thế nào?

Phật bảo Ô Ba Ly:

– Những người nữ khác theo trình tự cho xuất gia và thọ viên đúng pháp.

Khi nghe dạy như vậy, những người nữ không biết trình tự ấy như thế nào. Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Đại Thế Chủ dẫn đầu cùng năm trăm Thích nữ thọ pháp tôn kính, đó chính là xuất gia thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô ny. Muốn thọ cận viên, những người nữ khác đều theo trình tự sau:

– Người nữ nào đến cầu xuất gia, phải đến gặp một Bí sô ny, đích thân lễ kính. Bí sô ny ấy cần hỏi các chướng pháp. Nếu họ không bị các chướng ngại thì được thu nhận, truyền ba quy y và năm học xứ; trước lễ tôn tượng, sau lễ vị thầy, dạy họ chắp tay thưa:

– Thân giáo sư ghi nhận cho, con là … kể từ hôm nay cho đến trọn đời xin quy y Phật Đà lưỡng túc trung tôn; quy y Đạt Ma ly dục trung tôn ; quy y Tăng già chư chúng trung tôn.

Sư nói:

– Tốt.

Thưa rằng:

– Lành thay!

Tiếp theo là truyền năm học xứ. Thầy dạy họ thưa như thế này:

– Thân giáo sư ghi nhận cho, như các vị Thánh giả A la hán trọn đời không sát sinh, không trộm cắp, không dâm dục tà hạnh, không nói dối, không uống các loại rượu. Con tên … kể từ hôm nay cho đến trọn đời cũng không sát sinh, không trộm cắp, không dâm dục tà hạnh, không nói dối, không uống các loại rượu như vậy.

Đây chính là năm chi học xứ của con. Năm chi học xứ này của các vị A la hán, con xin luôn luôn học tập, thi hành, thọ trì (nói như vậy ba lần). Xin thân giáo sư chứng tri cho, con là Ô Ba Tư Ca quy y Tam bảo, thọ trì năm học xứ.

Vị thầy bảo:

– Tốt.

Trò thưa:

– Lành thay.

* Duyên xứ tại thành Thất La Phiệt, bấy giờ Thế Tôn khiến cho Đại Thế Chủ và năm trăm Thích nữ thọ trì tám kính pháp. Được Phật cho phép, tức thì họ được xuất gia thọ cận viên thành Bí sô ny tánh. Nhân đó, ny chúng tiếp tục cho người khác xuất gia thọ cận viên thành Bí sô ny tánh. Tuần tự như vậy, họ truyền cho người khác xuất gia, làm cho ny chúng hưng thịnh.

Sau đó một thời gian, các Thượng tọa Bí sô ny đi đến gặp Đại Thế Chủ Kiều Đàm Dy, thưa rằng:

– Lành thay! Xin Thánh giả biết cho, Bí sô ny chúng con xuất gia đã lâu. Các Bí sô trẻ tuổi khác xuất gia thọ cận viên chưa lâu, nên khiến họ cung kính theo lớn nhỏ.

Nghe họ nói như vậy, Đại Thế Chủ Kiều Đàm Dy bảo:

– Này các em, hãy chờ một lúc, tôi đến gặp tôn giả A Nan Đà hỏi về việc này.

Đại Thế Chủ Kiều Đàm Dy liền đi đến gặp tôn giả A Nan Đà thưa về việc trên. Nghe xong, tôn giả nói:

– Này Đại Thế Chủ hãy chờ một lúc, tôi sẽ đến bạch Phật.

Đến gặp đức Phật, lạy sát chân Ngài, đứng qua một bên, tôn giả A Nan Đà thưa:

– Bạch Thế tôn, các vị thượng tọa Bí sô ny xuất gia đã lâu. Có các Bí sô trẻ tuổi mới xuất gia thọ cận viên nên khiến họ y theo lớn nhỏ mà cung kính các vị kia, việc này có được không?

Phật bảo A Nan Đà:

– Ông không nên mở miệng nói việc này. Vì sao? Nếu người nữ kia không xuất gia trong pháp luật thiện thuyết thì khi gặp Bí sô, các trưởng giả Bà la môn có tín tâm đều mang thức ăn ngon đến cúng dường đầy đủ.

– Này A Nan Đà, cũng có trưởng giả Bà la môn với tín tâm dùng tấm thảm mới trắng sạch trải trên đường, thưa rằng xin quý vị Sa môn đi trên tấm này để cho chúng con được lợi ích lớn lâu dài, luôn luôn an lạc.

– Này A Nan Đà, cũng có các trưởng giả Bà la môn với tín tâm dùng tóc trải trên đất, thưa như thế này:

– Xin quý vị Sa môn đi trên tóc của con để cho con được lợi ích lớn lâu dài, luôn luôn an lạc.

Lại nữa, này A Nan Đà, nếu người nữ không xuất gia trong pháp luật thiện thuyết của Ta thì dù cho ánh sáng của mặt trời mặt trăng cũng không che khuất được uy đức của các đệ tử Ta huống chi các loại ngoại đạo khác như thây chết.

Lại nữa, này A Nan Đà, nếu người nữ không xuất gia, giáo pháp của Ta được thanh tịnh hoàn toàn không uế nhiễm đủ một ngàn năm. Do họ xuất gia nên chính pháp giảm còn năm trăm năm. Thế nên, này A Nan Đà, Ta khiến Bí sô ny thọ cận viên đến một trăm tuổi cũng cần phải tôn trọng, chắp tay, nghênh tiếp, cung kính, đảnh lễ vị Bí sô mới thọ cận viên.

* Duyên xứ như trước. Trong các chúng Bí sô ny phát sinh những tăng sự về chúng bốn người, chúng năm người, chúng mười hai người. Họ tập hợp hết hai bộ Tăng già, sự vụ thêm nhiều ra làm trở ngại việc giáo thọ, đọc tụng, thiền quán. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Việc của hai chúng khác nhau, chỉ trừ xuất tội, thọ cận viên, và các pháp sự trong nữa tháng v.v … cần phải cộng tác, ngoài ra đều làm riêng.

Thành Thất La Phiệt có một trưởng giả lấy vợ chưa bao lâu thì người vợ có thai. Đủ tháng, khi mẹ vừa sinh một bé gái thì cha qua đời. Nuôi con vừa khôn lớn thì người mẹ cũng quá vãng.

Một hôm, nhân đi khuất thực, ny Thổ La Nan Đà đến nhà ấy. Thấy cô gái, vị ny hỏi:

– Con sống với ai?

Đáp:

– Thánh giả, con không có nơi nương cậy nên chẳng lệ thuộc ai cả.

Hỏi:

– Như vậy sao không xuất gia?

Đáp:

– Ai cho con xuất gia?

Ny nói:

– Ta có thể giúp con, hãy đi theo ta.

Theo về đến trú xứ ny, được xuất gia nhưng sau đó vì bị phiền não lôi kéo nên cô này lại hoàn tục.

Nhân đi khuất thực, ny Thổ La Nan Đà gặp lại cô này, hỏi:

– Thiếu nữ, con sống thế nào?

Đáp:

– Thánh giả, không có nơi nhờ cậy, con sống rất khổ sở.

Bảo:

– Như vậy sao con không xuất gia lại?

Đáp:

– Con đã hoàn tục ai cho con xuất gia?

Ny bảo:

– Ta cho phép.

Khi đã xuất gia, cô ta đi khuất thực. Trưởng giả Bà la môn trông thấy, cùng nhau chê bai:

– Các Thích ca nữ khéo làm chuyện thật tốt! Có lúc xuất gia tu tập phạm hạnh, có lúc lại bỏ đạo trở lại nhiễm vào bụi trần, hành động theo tình ý, thật là việc bậy bạ.

Nghe như vậy, chư ny bạch Bí sô ; Bí sô bạch Phật. Phật suy nghĩ: “Ny hoàn tục có những lỗi như vậy”.

Ngài chế định từ nay về sau ny đã hoàn tục không được xuất gia lại. Trưởng giả Bà la môn ấy chê bai đúng vì người kia làm tổn giảm chánh pháp của Ta. Thế nên, khi Bí sô ny xả bỏ pháp phục hoàn tục, không được xuất gia. Nếu cho họ xuất gia lại, Bổn sư bị tội vượt pháp.

Nhiếp tụng sáu trong biệt môn sáu:

Nhân độ Kiều Đáp Di,

Xuất gia hữu ngũ lợi

Khả ư ngũ chúng nội,

Ha trách tự ưng tri.

* Duyên xứ như trước. Tại Bà La Ny Tư có một trưởng giả tên Cù Đáp Ma rất giàu có, lấy vợ chưa lâu, mang hàng hóa đi đến thành Đắc Xoa để giao dịch. Đến nơi, ông ta vào nhà kia ở lại. Thấy ông ấy đến, trưởng giả chủ nhà ấy tên là Danh Xưng mừng rỡ chào đón mời ngồi. Nhân đó họ quen nhau rồi trở nên thân thiết.

Bấy giờ, Cù Đáp Ma bán hàng cũ, mua hàng mới rồi trở về xứ mình.

Sau đó, vì buôn bán trưởng giả chủ nhân này đến Bà La Ny Tư và đi vào nhà Cù Đáp Ma để nghỉ lại. Gặp bạn đến, Cù Đáp Ma mừng rỡ ngạc nhiên reo lên chào đón nói với nhau những điều thân thiết từ lâu.

Bấy giờ trưởng giả Đắc Xoa bảo Cù Đáp Ma:

– Nên làm cách gì để sau khi chúng ta qua đời con cháu chúng ta cùng nhau thân ái không xa lìa?

Cù Đáp Ma nói:

– Lành thay lời nói này, từ nay chúng ta hãy chỉ bụng kết thân, hai nhà chúng ta nếu sinh nam nữ thì kết thông gia với nhau.

Đắc Xoa nói:

– Thật tốt, ý tôi cũng như vậy.

Bấy giờ trưởng giả Đắc Xoa bán vật cũ mua đồ mới chở về xứ mình. Vợ ông ta có thai, đủ tháng sinh một bé trai, tròn hai mươi mốt ngày hội họp thân tộc đặt tên cho bé là Du Phương.

Ở Ba La Ny Tư, Cù Đáp Ma nghe người kia sinh con trai nên rất vui mừng, suy nghĩ: “Trưởng giả Đắc Xoa kết thân với ta nay đã sinh nam, ta nên sinh nữ. Cậu bé kia là rể, vậy ta nên gửi y phục và anh lạc để trang sức”.

Ông ta sai sứ mang đến cho Đ?c Xoa tặng vật và thư với nội dung:

– Nghe bạn sinh con trai, tôi rất vui mừng, nên gửi y phục đến, mong bạn nhận cho.

Nhận được vật và thư, trưởng giả Đắc Xoa hồi âm. Nhận được thư, Cù Đáp Ma ý mong cầu có con gái. Không bao lâu người vợ có thai, đủ tháng sinh một bé gái tuy hình dáng xinh đẹp nhưng gầy thua người thường. Thân tộc tập họp cùng nhau đặt tên. Mọi người bàn nhau:

– Cô này hình dáng mảnh mai, lại là con gái của Cù Đáp Ma nên đặt tên là Cù Đáp Ma gầy.

Nghe vị này sinh con gái, trưởng giả kia suy nghĩ: “Bạn ta sinh con gái sao ta lại điềm nhiên, nên gửi y phục anh lạc để bày tỏ sự vui mừng. Cô bé ấy là dâu mới của ta, có gì mà ngại”.

Ông ta gửi thư với nội dung:

– Nghe bạn sinh con gái nên tôi rất vui, xin gửi đến y phục anh lạc để bày tỏ sự chúc mừng, mong bạn nhận cho tấm lòng gửi đến.

Sau khi xem thư, người kia báo thư lại:

– Trước đây đã hứa kết thân, nay mới toại nguyện, chờ khi chúng thành nhân sẽ tính chuyện hôn nhân.

Nhận được thư, khi con gái vừa cập kê, Cù Đáp Ma liền dạy bảo cho có học thức.

Trưởng giả Đắc Xoa cũng dạy bảo con trai thông thạo các nghề. Trước đây, trưởng giả có tư thông với dâm nữ nên đưa con đến để học âm thư, sách này dạy về chuyện nam nữ tư thông với nhau, những việc riêng tư bí mật trá ngụy khó biết.

Sau một thời gian dài học tập, cậu ta thưa:

– Mẹ ơi, con đã học xong, nay muốn về nhà.

Người mẹ ấy bảo:

– Con hãy học cho giỏi đã, chớ vội về nhà.

Đáp:

– Mẹ ơi, con học đã giỏi, nhớ nhà phải về.

Bà ta lén gói bột đá đỏ trong lụa, bảo:

– Nếu con nhất quyết đi về, ta sẽ tự đập bể đầu cho chảy máu ra.

Đáp:

– Mẹ ơi, đã khổ nhọc giữ lại, con tạm thời chưa về.

Mẹ bảo:

– Này vật bần hàn, con tự nói đã học giỏi âm thư sao lại không biết lẽ nào ta lại đập bể đầu vì con người khác. Ta dự định đem bột đỏ ướt bọc trong lụa để trên đầu rồi ép cho chảy nước xuống. Thấy vậy, mọi người cho là máu. Con thật vô trí, chưa thể nói chuyện về được.

Nghe mẹ nói như vậy, cậu ta tạm thời ở lại nhưng không bao lâu lại thưa:

– Mẹ ơi, con muốn về nhà.

Mẹ nói:

– Con nên ở lại.

Đáp:

– Con đi thôi.

Mẹ bảo:

– Nếu con đi, ta sẽ nhảy xuống giếng chết.

Đáp:

– Mẹ ơi, nếu quyết như vậy, con không về nhà.

Mẹ nói:

– Này vật ngu si, con tự nói thông hiểu âm thư nhưng lại không biết khi nào ta lại nhảy xuống giếng chết vì con người khác. Ta đã dự tính đặt dưới đáy giếng nệm cỏ dày nên khi nhảy xuống dưới, mọi người thấy vậy cho là chết. Con thật vô trí, chưa thể nói về nhà được.

Sau một thời gian ngắn, cậu ta lại thưa:

– Mẹ ơi, con muốn về nhà.

Mẹ bảo:

– Con đã ân cần ba lần xin về, nếu không chịu ở lại ta sẽ làm cháo sữa, ăn xong rồi đi.

Sau khi cháo sữa chín, đổ đầy mâm đồng, thêm vào nhiều bơ mật, trước mặt cậu ta, bà ta ăn hết, sau đó ói ra mâm, rồi ra lệnh:

– Con hãy ăn lại đi.

Đáp:

– Mẹ ơi, thức ăn đã mữa ra, làm sao ăn lại?

Người mẹ liền khóc lóc. Nghe tiếng khóc, hàng xóm đến hỏi vì sao như vậy.

Nghe người mẹ nói, họ bảo:

– Vì người nấu cháo sao lại không ăn?

Đáp:

– Đây là thức ăn ói ra, làm sao ăn lại?

Đấm ngực khóc lớn, người mẹ bảo mọi người:

– Có khi nào đem thức ăn ói ra cho người ăn không?

Mọi người áp đến ép cậu ta phải ăn. Bị áp bức, cậu ta định ăn cháo ấy. Người mẹ liền nắm tay kéo ra, vả vào mặt cậu ta nói:

– Kẻ ngu si tự bảo rằng đã hiểu rõ âm thư, con thật vô trí, tại sao chính mắt thấy thức ăn ói ra lại lấy ăn?

Nhân đó, bà ta đuổi cậu ấy về, không cho ở nữa.

Sau khi bị đuổi, con trưởng giả về nhà cũ, làm nghề chủ buôn, đưa năm trăm người mang nhiều hàng hóa đi về hướng Nam của đất nước. Với ai cậu ta cũng nói về chuyện nhàm chán nữ sắc. Tuần tự, họ đi dần đến Ba La Ny Tư.

Bấy giờ, khi đi lại buôn bán, các thương nhân đều tư thông với dâm nữ nhưng đoàn người này vì nghe lời thiện nên không đến nhà bọn chúng.

Dâm nữ bàn nhau:

– Chị em nên biết, thương khách ở phương Bắc trước đây phần nhiều đều có tư thông với chúng ta, nay đều ly dục không thèm nhìn đến.

Một cô bảo:

– Tôi nghe chủ buôn giỏi về âm thư nên rất nhàm chán xem thường phụ nữ, vì vậy những người khác đều không qua lại chúng ta nữa.

Trong nhóm, có một dâm nữ lớn tuổi hỏi mọi người:

– Hắn có phải là đàn ông không?

Đáp:

– Đúng là đàn ông, các căn đều đủ.

Bảo:

– Nếu con gái ta dụ hắn được thì phải được bầu làm trưởng nhóm.

Đáp:

– Nếu được như vậy thì đưa cô ấy đứng đầu, bằng không sẽ thế nào?

Đáp:

– Sẽ trả các cô năm trăm tiền vàng.

Mọi người đồng ý.Bà ta đến ở bên cạnh nhà chủ buôn để hàng hóa, và cũng chứa nhiều hàng hóa không thiếu gì cả. Khi gia nhân của chủ buôn có việc đến cửa hàng, bà ấy hỏi:

– Người ở đâu?

Đáp:

– Tôi là gia nhân của chủ buôn.

Bà nói:

– Con ta cũng là chủ buôn mang hàng hóa đến phương khác, nếu không như vậy thì phải cầu xin người khác rồi. Từ nay, con đến nhà ta, cần gì cứ tùy ý lấy.

Nghe như thế, người này thường đến lấy vật đem về. Thấy vậy, chủ buôn ngạc nhiên hỏi:

– Ngươi lấy những vật lạ này ở đâu?

Gia nhân đáp:

– Cách đây không xa, có một bà già, nhà chứa nhiều hàng hóa. Bà ấy nói rằng con bà cũng là chủ buôn mang hàng hóa đi bán ở phương khác, nếu không như vậy thì đã cầu xin người khác rồi, cần gì hãy lấy tùy ý. Bà ấy cần gì sẽ xin nơi con mình.

Nghe nói, chủ buôn sinh cảm tình với bà lão, bảo gia nhân:

– Bà mẹ ấy đã cung cấp những vật dụng như vậy thì cũng như mẹ ta.

Gia nhân đến bảo với bà ấy:

– Đối với bà, chủ buôn rất có cảm tình, xem như mẹ mình.

Bà lão nói:

– Bao giờ tôi được gặp mặt con trai?

Đáp:

– Lành thay, con sẽ báo với chủ buôn.

Được gia nhân về báo lại, chủ buôn vui vẻ đồng ý và đi ngay đến cửa hàng của bà già.

Gặp nhau, hai bên vui cười đón tiếp, bà già hỏi:

– Con tên gì?

Đáp:

– Con tên Du Phương.

Mẹ nói:

– Thương chủ, con ta cũng đồng tên với con ; vậy con khác nào con ta. Hãy tới lui với nhà ta, đừng ngại gì cả.

Đáp:

– Như vậy lòng con không còn phân biệt.

Bà mẹ sai con gái:

– Con hãy đến gặp gỡ anh trai.

Vâng lệnh, cô gái ra ngoài thăm hỏi chủ buôn.

Khi thấy cô gái đến với dung nhan xinh đẹp hiếm có trên đời, chủ buôn sinh tâm luyến ái như bị trúng gió, ngất ngây không còn biết làm gì. Giây lâu chợt tỉnh, chủ buôn nói với mẹ:

– Thiếu nữ con nhà ai?

Đáp:

– Này con yêu mến, đây là em con.

Hỏi:

– Đã thuộc về ai chưa?

Đáp:

– Chưa thuộc về ai cả.

Hỏi:

– Mẹ ơi, như vậy sao không gả cho con?

Mẹ nói:

– Muốn nó phục vụ con, nên không tính chuyện cho người khác. Nhưng có một chuyện làm cho ta lo ngại là ưa thích gần gũi nhất thời, khi chán thì vứt bỏ.

Đáp:

– Mẹ ơi, nếu được gả cho, con quyết không ruồng bỏ.

Mẹ nói:

– Như vậy thì có bao nhiêu tài vật hãy đưa vào nhà mẹ, mới tin lòng con, lời nói không đổi.

Đáp:

– Xin vâng.

Khi chủ buôn vận chuyển tài sản vào nhà, bà ta liền đưa hết ra ngoài theo ngõ sau.

Khi biết đã đưa hết vật, chủ buôn bảo:

– Xin chọn ngày tốt để thành thân.

Bà ta liền báo với các dâm nữ:

– Vào ngày … các cô hãy trang sức với y phục thật xinh đẹp cùng đến nhà tôi để chung vui.

Đến ngày cưới, chủ buôn ngạc nhiên, hỏi:

– Mẹ ơi, vì sao lễ lớn lại không có đàn ông, chỉ toàn là đàn bà?

Bà già nói dối:

– Đàn ông chưa đến .

Có một cô gái nói vào tai chủ buôn:

– Anh không biết chúng tôi đều là dâm nữ hay sao?

Chủ buôn suy nghĩ:

– Ta bị dâm nữ lừa gạt rồi.

Sau nhiều ngày ăn ở với nhau, dâm nữ bảo chủ buôn:

– Hãy cho em tiền vàng.

Đáp:

– Tài sản của ta đều đưa hết vào nhà em, nay lại đòi nữa, lấy đâu mà đưa.

Cô ta im lặng.

Một hôm, nhân chủ buôn say rượu ngủ mê, nên bị dâm nữ dùng dây rơm bó lại đem ném ra ngoài đường. Khi trời sáng, có người đi lại, chủ buôn mới tỉnh thức, thấy thân mình như vậy nên rất hối hận, nước mắt tuôn rơi, lại bị lửa đói thiêu đốt. Để tìm thức ăn, con trưởng giả đến nơi cần mướn người có sức, xin làm thuê.

Bấy giờ, trưởng giả Cù Đáp Ma làm thêm nhà mới, cần nhiều người làm thuê, sai người đi đến vùng ngoại ô tìm người làm nên gọi đến con trưởng giả (chủ buôn). Thấy dáng điệu người này rất mềm yếu, Cù Đáp Ma bảo sứ giả:

– Ta xem người này chưa từng làm việc, hãy tìm người khác. Nghe như vậy, người kia càng thêm buồn bã, nước mắt đầm đìa nhìn vào mặt trưởng giả.

Trưởng giả kinh ngạc hỏi:

– Ngươi là con nhà ai từ đâu đến đây, tên họ gì?

Người kia thổn thức nghẹn ngào nói:

– Cha ơi, con là người phương Bắc, ở thành Đắc Xoa, tên là Du Phương. Con vì duyên trời nên đến đây nhưng không biết phải đến nơi nào, nay gặp khổ nạn chẳng biết sống chết lúc nào.

Thấy người kia nói như vậy, Cù Đáp Ma sinh lòng thương xót, hỏi:

– Ngươi có biết trưởng giả Danh Xưng ở thành Đắc Xoa không?

Đáp:

– Cha ơi, con thật bạc phúc, người ấy là cha ruột của con.

Nghe người kia nói về cha mình, Cù Đáp Ma biết là cựu thân nên động lòng từ ái, ôn tồn nói:

– Con hãy an tâm đừng nên buồn thảm, hãy làm rể của ta, đây là nhà của con.

Người kia liền được an ủi, không còn sầu khổ. Trưởng giả liền cung cấp y phục, vật trang sức, tắm rửa, dầu thơm, thức ăn uống, phòng ở, tất cả những vật cần dùng không thiếu thứ gì cả.

Trưởng giả lại bảo vợ:

– Bà hãy chuẩn bị đầy đủ tất cả vật trang sức, anh lạc cho con gái của chúng ta. Chàng rể đã đến, hãy tổ chức hôn lễ.

Trước thân thuộc, trưởng giả nói với Du Phương:

– Nay là ngày tốt, hãy làm đám cưới.

Du Phương đáp:

– Thưa cha, chưa thể thành thân được, đợi con tìm lại hàng hóa đã.

Trưởng giả bảo:

– Con tùy ý sử dụng tài sản trong nhà, đã không thiếu thốn, tìm thêm làm gì?

Nhưng bản ý của Du Phương là muốn đến nhà dâm nữ để báo thù riêng nên đáp:

– Thưa cha, ngày cưới vợ, con phải bày biện đầy đủ nghi lễ, lẽ nào như kẻ lưu tục tùy tiện cưới vợ.

Trưởng giả im lặng.

Khi ấy, Du Phương ra khỏi thành du ngoạn thấy có tử thi đang trôi theo dòng sông lớn. Trên bờ, chim quạ muốn ăn thịt ấy nhưng đưa mỏ không tới đành phải ngóng theo bờ sông. Chúng dùng chân kẹp đũa chà sát trên mỏ làm cho nó dài ra, mổ ăn thịt nơi tử thi. Sau khi ăn xong, chúng dùng một chiếc đũa chà lên mỏ làm cho ngắn lại như cũ. Thấy vậy, Du Phương nhặt lấy một chiếc đũa rồi trở về. Sau đó, anh ta mang năm trăm tiền vàng đến nhà dâm nữ, bảo:

– Hiền thủ! Trước đây ta không có tiền nên bị trói ném ra ngoài, nay đã có tiền hãy cùng nhau vui thú.

Thấy có tiền, cô ta liền xáp lại. Khi thuận tiện, Du Phương dùng chiếc đũa cọ vào mũi của cô ta, làm cho nó dài ra chừng mười tầm.

Bấy giờ, trong nhà kinh sợ, mời hết các thầy thuốc để chữa trị. Nhưng không ai có thể làm trở lại như cũ nên họ đều ra về.Thấy thầy thuốc bỏ về, cô gái càng kinh hoàng, cầu khuẩn với Du Phương:

– Xin Thánh tử từ bi, tha thứ cho lỗi cũ chớ nghĩ việc trả thù, chữa trị cho em.

Du Phương đáp:

– Trước hết phải thề, ta mới trị cho. Phải trả lại hết nhưng tài sản trước đây lấy của ta, rồi ta trị liệu.

Cô ta đáp:

– Nếu em làm sai sẽ đền gấp bội. Đã nói rõ trước mọi người, em nào dám dối trá.

Sau khi được Du Phương dùng chiếc đũa cọ vào sống mũi cô ta, làm sao cho bình phục lại như cũ, cô ta đem trả lại tất cả những vật đã chiếm đoạt trước đây. Nhận lại hàng hóa, Du Phương trở về nhà để tổ chức hôn lễ lớn, mời hết thân thuộc đến cưới vợ lập gia đình.

Có căn nhà ngoài thành, Cù Đáp Ma bảo chàng rể:

– Con hãy đem vợ đến ở đó, ta cấp hết cho con những thôn phường thuộc nơi đó.

Không bao lâu, người vợ có thai, khi sắp sinh, bảo chồng:

– Em muốn trở về nhà để nhờ mẹ trông nom.

Đáp:

– Tùy ý .

Sau khi về nhà cha mẹ, sinh được một trai, cô ta trở lại nhà mình. Không bao lâu, cô ta có thai lần nữa. Khi sắp sinh, cũng như trước, muốn trở về nhà mẹ nên cô ta đi cùng xe với chồng và con. Giữa đường, người chồng xuống xe, đến nằm ngủ dưới một gốc cây, bị rắn độc cắn nên qua đời. Khi ấy, trong xe, người vợ sinh một bé trai. Sau khi sinh, thiếu phụ xuống xe, đến gốc cây báo với chồng:

– Em đã sinh con, anh hãy vui mừng.

Gọi mãi, không thấy nói gì, cuối cùng dùng tay lay chồng, biết đã chết, vợ gào khóc đấm ngục đau đớn thống khổ. Có một kẻ gian trộm lấy bò đi mất, chỉ còn xe không. Càng thêm đau buồn, thiếu phụ nhìn khắp bốn hướng không thấy có ai cả, đành bồng hai con đi về quê cũ. Trên đường đi, gặp phải mưa to, nước sông dâng cao không thể đi qua được. Thiếu phụ suy nghĩ: “Nếu mang cả hai con lội qua một lần thì sợ mẹ con ta không an toàn”.

Thiếu phụ để đứa lớn lại, bồng đứa nhỏ lội qua, đặt trên bờ bên kia.Trong lúc thiếu phụ trở lại bồng đứa lớn, lội đến giữa dòng, trên bờ có một chó sói đến cắn lấy đứa nhỏ. Nghe tiếng bé kêu khóc, bà mẹ la to lên. Tưởng mẹ kêu sang, đứa lớn nhảy xuống dòng sông nên bị nước cuốn chết mất. Lên bờ, mẹ đuổi theo chó sói, giành lại được nhưng con đã qua đời. Sau khi khóc lóc, mẹ vừa thả xác con xuống sông lại thấy đứa lớn trôi đến. Nghĩ là con còn sống, mẹ lội xuống đưa lên nhưng thấy đã chết. Đau đớn khóc lóc, chạy lên bờ sông, bỏ lại xác chồng và con, người mẹ lang thang một mình đi theo đồng trống, chỉ mặc một tấm y, kêu gào vang động, đấm ngục áo não không tự chủ được, khi đi khi ngồi lăn lộn trên đất.

Vì vậy, Bí sô nên biết, khi quả báo do nghiệp trước đã chín thì tự thân phải chịu không thể tránh thoát. Trong khi ấy, cha mẹ và thân thuộc ở nhà bị sét đánh chết hết chỉ còn một nô tỳ còn sống.Thấy nô tỳ khổ sở kêu khóc chạy đến, thiếu phụ hỏi:

– Vì sao chạy nhanh như vậy?

Nô tỳ ngã lăn ra đất khóc lóc nói:

– Cả nhà đều bị sét đánh chết chỉ còn một mình con sống sót.

Nghe vậy, thiếu phụ kêu gào đau khổ không thể tự kiềm chế được, nói kệ:

Trong đời trước, ta đã

Từng làm nghiệp ác gì

Mà chồng, con, cha, mẹ

Thân thuộc chết một lần

Ta là kẻ bạc phước,

Lang thang đi một mình,

Thân tộc đều tan nát,

Mặt mũi nào muốn sống,

Thà ở trong rừng núi,

Nơi đồng trống vắng người

Không thể sống trong nhà

Ngày đêm càng ưu sầu.

Sau khi nói kệ, từ giã nô tỳ, một thân một mình thiếu phụ lang thang khắp nơi. Đến một tụ lạc, vào nhà kia, thiếu phụ thấy một bà già đang se sợi kiếp bối nên xin ở tạm. Được bà mẹ cho phép, thiếu phụ đến bên cạnh cùng se sợi. Có một thợ dệt trẻ tuổi thường mua sợi của bà lão. Hôm khác, bà lão mang sợi mịn đi đến chỗ thiếu niên. Anh ta hỏi:

– Trước đây sợi thô nay sao sợi mịn đẹp?

Đáp:

– Đây không phải ta làm.

Hỏi:

– Ai làm vậy?

Đáp:

– Có người khách làm được sợi mịn đẹp.

Hỏi:

– Mẹ ơi, con chỉ có một mình, không ai đỡ tay sao không cho sang đây, con sẽ cung cấp y phục thức ăn.

Đáp:

– Ta về hỏi họ đã, ý như thế nào sẽ báo sau.

Anh ta liền thanh toán sợi với giá trị cao, bày thức ăn ngon, đưa hương hoa trang sức để bà lão đem trở về.

Thấy vậy, Cù Đáp Ma gầy hỏi:

– Mẹ ơi, nơi nào mua sợi lại được cả tiền và hương hoa đẹp?

Đáp:

– Này thiếu nữ, chẳng những thanh toán giá trị bằng tiền mà còn được y phục, hoa đẹp, thức ăn thơm ngon no đủ, hoan hỷ trở về.

Rất ngạc nhiên nên thiếu phụ hỏi rõ việc này, và được bà già kể lại về lòng tốt của thợ dệt. Bà ta lại nói:

– Này thiếu nữ, thợ dệt ấy chưa có vợ, nếu con chịu sống chung thì được cung cấp đầy đủ y phục thức ăn.

Đáp:

– Mẹ ơi, đừng nói lời ấy nữa, đối với chuyện gia đình con rất chán ngán, chỉ mong sống lây lất qua ngày chứ không cầu gì hơn.

Bà già nói:

– Theo lý, đàn bà không có nơi nương tựa, thật khó được giúp đỡ, hãy tìm nơi để an thân.

Bằng cả trăm cách, bà ta thuyết phục cho cô ta cải giá. Thiếu phụ xiêu lòng nên theo sự yêu cầu của bà ấy.

Biết như vậy, thợ dệt đem lễ vật đến rước đi. Thợ dệt này tính rất độc dữ, tuy cô ta không lỗi gì cũng bị đánh khổ sở. Đi đến gặp bà lão, thiếu phụ than trách:

– Vì sao lại gả tôi cho dược xoa vậy, thường bị khổ sở, biết làm sao đây?

Đáp:

– Thiếu nữ, con chớ lo buồn, nếu có con trai tất con được yêu mến và gia tài sản nghiệp đều thuộc về con.

Không bao lâu, cô ấy có thai. Biết như vậy, chồng không hành hạ nữa. Do đó, cô ta sinh ý khinh mạn hơi quá đáng. Thấy vậy, thợ dệt ngầm ngầm tức giận. Một hôm, sau khi cùng nhau ăn tiệc, thợ dệt say rượu về nhà gõ cửa. Đang lúc sắp sinh, người vợ phải ngồi yên nên tuy nghe gọi cửa nhưng không làm sao đi ra xem được.Với bản tính độc dữ, lại thêm say rượu nên mối hận trong lòng thợ dệt được dịp phẫn nộ thêm. Sau khi sinh con, vợ mới ra mở cửa, bảo với chồng:

– Em vừa sinh con trai, anh hãy vui mừng.

Nghe nói như vậy, đã sẵn ý độc dữ nên chồng suy nghĩ:

– Khi nó có thai, đã khinh mạn ta, nay đã sinh con càng thêm cao ngạo, nếu không giết đi tất thành kẻ thù.

Kẻ ác này bảo vợ:

– Hãy mau nấu chảo dầu lên.

Khi thấy dầu đã sôi, hắn ta bảo vợ:

– Ngươi hãy ném đứa nhỏ vào chảo dầu đi.

Vợ van xin:

– Đây là con anh, mới sinh chưa biết chi, nào có lỗi gì mà muốn giết đi, thật không nên!

Bị kẻ ác dùng gậy đánh trên lưng, trên đời này không thương ai bằng thân mình, người vợ không chịu đau đớn nổi nên phải bỏ con vào chảo dầu sôi. Thấy con đã chín, chồng ác bảo vợ:

– Ngươi hãy ăn thịt này đi.

Đáp:

– Làm sao tôi ăn thịt con mình được!

Tên chồng ác càng hành hạ khổ sở. Chịu khổ không nổi, vợ đành phải ăn thịt con mình.

Như Thế Tôn dạy:

– Nhiễm dục là lỗi nhỏ,

Ngu cũng có thể trừ,

Sân si là họa lớn,

Người trí nên viễn ly.

Bấy giờ, thợ dệt hối hận đứng ngồi không yên như lửa đốt trong lòng, rất là buồn bực, phiền muộn mệt mỏi nên ngủ quên. Người vợ suy nghĩ: “Người này giết con rồi bắt ta ăn thịt, thật là Dạ xoa mang hình người, phải mau chạy trốn”.

Mang theo lương thực đi đường, cô ta chạy ra ngoài thành.

Có thương khách ở phương Bắc muốn về lại nước mình, cô ta đi theo để sống qua ngày. Thấy cô ta hình dáng xinh đẹp nên chủ đoàn buôn yêu mến, hỏi:

– Thiếu nữ, cô tùy thuộc ai và đi về đâu?

Đáp:

– Trước đây tôi có chồng nhưng bị rắn độc cắn chết, một con trẻ mới sinh bị chó sói hại chết, một đứa hai tuổi bị chết đuối, cha mẹ thân thuộc đều bị sét đánh chết. Không nơi nương tựa, tôi lang thang khắp nơi nên tạm nhờ vào đoàn buôn để sống qua ngày.

Nghĩ rằng cô này xinh đẹp thật khó tìm được nên chủ buôn nhận làm vợ. Thình lình, trên đường đi bị giặc cướp đoạt, tài sản mất hết, chủ buôn bị bỏ mạng. Thấy cô này dáng điệu đáng yêu, tướng giặc cung cấp y phục thức ăn và lấy làm vợ.

Sau đó vua phương Bắc tru diệt tướng cướp và đua cô ta về làm đại phu nhân. Không bao lâu, vua băng hà. Quần thần tổ chức nghi lễ lớn. Trong nước, theo phép chôn người chết, vua và phi hậu đều táng chung trong một lăng. Trộm muốn phá lăng nên đào xuống quan tài. Trong mộ, Cù Đàp Di Gầy bị bụi đất rơi vào mũi nên hách xì. Nghe tiếng kêu, cho là thây ma hiện quỷ nên bọn trộm sợ hãi bỏ chạy tứ tảùn.Thấy ánh sáng chiếu xuống mộ, Cù Đáp Di Gầy mới lần theo lỗ đào chui ra. Đã ra ngoài rồi, hoang mang nhìn khắp nơi, ngổn ngang trăm nỗi khổ đau, không biết sống thế nào đây, lại thêm toàn thân đói khát, do đó cô ta điên cuồng không còn nhớ gì nữa, bôi bùn đất đầy người, tay chân rách nát, trần truồng cô độc lang thang ra đi, trải qua vạn dặm đến thành Thất La Phiệt.

Như Thế Tôn dạy, nghiệp báo của chúng sinh bất khả tư nghị, nghiệp đã gây ra rồi phải tự chịu, ác duyên vừa hết, thiện quả mới sanh.

Dần dần, cô ta đi về thành rừng Thệ Đa.

Khi ấy, Thế Tôn đang thuyết diệu pháp cho đại chúng vây quanh. Trông thấy Thế Tôn với ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp trang nghiêm toàn thân siêu tuyệt thế gian, hào quang tròn sáng hơn ngàn nhật quang, như núi báu chúa, cô ta nhìn quên cả mệt mõi. Nhờ chăm chú chiêm ngưỡng Phật, cô ta phục hồi bản tâm, quan sát lại thân mình rất xấu hổ nên ngồi bẹp xuống đất không dám tiến bước.

Trong tất cả mọi lúc, đức Như Lai đại sư đều thấy biết tất cả, luôn rãi lòng từ lợi ích cho hữu tình, là bậc cứu hộ đệ nhất, hùng lực vô cùng không có hai lời, luôn an trú trong định tuệ, biểu hiện ba minh, tu tập hoàn toàn tam học, điều phục hoàn toàn ba nghiệp, vượt bốn bạo lưu, an định trong bốn thần túc, tất cả mọi lúc tu tập bốn nhiếp pháp, xả trừ năm cái, viễn ly năm trần, siêu việt năm đạo, sáu căn đầy đủ, viên mãn sáu độ, bố thí khắp bằng bảy thánh tài, nở hoa bảy giác ngộ, xa lìa tám nạn, thích tám đường chánh, vĩnh viễn đoạn trừ chín kiết, thông suốt chín định, viên mãn mười lực, tiếng vang khắp mười phương, có năng lực thù thắng tối thượng, được pháp vô úy chiến thắng ma oán, phát tiếng sấm lớn, rống lên tiếng sư tử, ngày đêm sáu thời thường dùng Phật nhãn quán sát trong thế gian ai tăng, ai giảm, ai gặp khổ nanï, ai hướng đến ác xứ, ai bị chìm trong bùn dục, ai có thể giáo hóa được, bằng phương pháp gì để cứu thoát họ, làm cho người không có thánh tài được thánh tài, dùng trí an thiện na phá mạc vô minh, làm cho người chưa có thiện căn trồng thiện căn, đã có thiện căn làm cho tăng trưởng, đặt trên đường trời người an ổn vô ngại hướng đến thành Niết bàn.

Như bài tụng:

– Giả sử đại hải triều,

Có lúc sai kỳ hạn,

Đối với người đáng độ

Phật hóa độ đúng lúc,

Phật đối với hữu tình,

Luôn từ bi không bỏ,

Nghĩ cứu khổ nạn chúng,

Như trâu mẹ theo nghé.

Thế Tôn bảo A Nan Đà:

– Ông ra ngoài chúng, lấy thượng y đưa cho Cù Đáp Di Gầy vợ thương chủ mặc vào rồi dẫn vào đây nghe pháp.

Tuân lời Phật dạy, A Nan Đà lấy thượng y đắp lên cho cô ta rồi đưa đến gặp Phật lạy sát hai chân ngồi qua một bên.

Quán sát căn tánh của cô ta, đức Như Lai đại sư tùy cơ thuyết pháp làm cho hiểu rõ lý Bốn thánh đế dùng chày trí tuệ kim cương phá tan núi hai mươi thân kiến, chứng quả dự lưu.

Sau khi chứng quả, cô ta đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, hết sức tán thán rồi bạch:

– Thế Tôn! Xin ngài từ bi cho con được bỏ thế tục xuất gia trong pháp luật của Phật, thành Bí sô ny tịnh tu phạm hạnh.

Thế Tôn cho phép và giao cô ta cho Đại Thế Chủ. Được Đại Thế Chủ cho xuất gia, thọ cận viên, dạy học Tỳ nại da, giáo giới đúng pháp, vị này siêng năng nhất tâm không biếng nhác, quán sát biết rõ năm nẻo luân hồi không ngừng, các hành vô thường phải bị hoại diệt, đoạn trừ mê hoặc về ba cõi, phá tan bánh xe năm nẻo, chứng quả A la hán, đầy đủ cả ba minh sáu thông tám giải thoát, đắc như thật tri: Ta sinh đã hết, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, không thọ thân sau, tâm không còn chướng ngại như tay vỗ hư không, dao cắt mùi hương, không còn thương ghét, xem vàng như đất cục, vứt bỏ hết cả danh lợi, được chư thiên Thích, Phạm đều cung kính.

Khi ấy, Thế Tôn bảo các Bí sô:

– Trong các Bí sô ny đệ tử của Ta, Cù Đáp Dy Gầy là bậc trì luật đệ nhất.

Khi nghe đức Phật ghi nhận như vậy, có các vị ny trong ny chúng đến nghe Cù Đáp Dy Gầy thuyết pháp. Để làm cho các vị ny sinh tâm nhàm chán, Cù Đáp Dy Gầy giảng thuyết về nhân duyên sự nghiệp của mình. Nghe như vậy, các vị ny đem sự việc này nói với các Bí sô.

Một hôm, Cù Đáp Dy Gầy đến làm lễ sát chân Phật. Thấy vậy, các Bí sô rỉ tai nhau nói về nghiệp duyên của vị ấy.

Sau khi lễ Phật, Cù Đáp Dy Gầy xin cáo lui.

Tuy biết rõ nhưng Thế Tôn vẫn cố hỏi A Nan Đà:

– Các Bí sô rỉ tai nhau nói những việc gì vậy?

Sau khi A Nan Đà bạch lại sự việc trên, Phật bảo:

– Nghiệp báo của chúng sinh bất khả tư nghị, tất cả thế gian đều do tâm tạo tác, đều do nghiệp sinh, tồn tại theo nghiệp, tự làm nghiệp gì sẽ bị quả báo ấy.

Bấy giờ, các Bí sô đều phân vân, thưa với Thế Tôn:

– Đại đức Thế Tôn! Trước đây Cù Đáp Dy Gầy đã tạo nghiệp gì mà chồng bị rắn cắn chết, một đứa con bị chó sói hại, một đứa bị chết đuối, cha mẹ thân thuộc đều bị sét đánh chết, ăn thịt con mình, loạn tâm điên đảo lang thang đi đến gặp Phật, được xuất gia thọ cận viên trong pháp luật toàn hảo, đoạn trừ các phiền não chứng quả A la hán, được Phật thọ ký là bậc trì luật đệ nhất trong ny chúng?

Phật dạy:

– Này các Bí sô nên biết, do đã gây nghiệp đời trước, nay quả báo chín nên vị ny này phải chịu nhận lấy không phải do bốn đại bên ngoài … cho đến thuyết bài kệ, như nói ở nơi khác. Này các Bí sô hãy lắng nghe. Ngày xưa, tại tụ lạc nọ có một trưởng giả giàu với nhiều tài sản, cưới vợ đã lâu nhưng không có con nên rất lo buồn: “Ta có nhiều tài sản nhưng không người thừa kế, sau khi qua đời tất bị quan thu hết”.

Nghe vợ hỏi vì sao buồn bã như vậy, ông ta nói rõ việc này. Vợ suy nghĩ: “Không biết do nghiệp chồng ta mỏng manh hay là ta vô phước nên không có con. Hay là chồng ta thay đổi tình cảm với ta mà tìm vợ khác nên chống tay lên má trước mặt ta, nói những lời buồn bã, ta nên tự làm không nên phiền ông ấy sai khiến”.

Bà ta nói với chồng:

– Em có nghiệp xấu nên không thể có con trai, anh hãy cưới vợ khác để sinh trai gái.

Đáp:

– Hiền thủ! Há em không nghe rằng nhà có hai vợ, muốn kiếm miếng nước lạnh để uống bột cũng khó. Trong nhà ấy, thường có sự tranh cãi cùng nhau gây gỗ không lúc nào ngưng.

Người vợ làm bộ tình cảm nói với chồng:

– Thánh tử! Hãy cưới vợ đi, nếu cô ta bằng tuổi em gái, em sẽ xem như em gái ; nếu bằng con gái thì chăm nom như con gái mình.

Nghe như vậy, chồng liền tìm vợ bé. Tại Tụ lạc khác có một trưởng giả. Vợ ông ta sinh được một gái hai trai. Khi cô gái lớn lên thì cha mẹ qua đời. Người kia tìm đến gặp hai người em để xin cưới chị làm vợ. Được sự đồng ý, ông ta tổ chức đám cưới với nghi lễ to lớn. Theo thói thường, con người có mới nới cũ, người chồng không còn nhớ vợ cũ. Trước đây về trong bụng có ác bệnh nên không thể sinh trai gái, nay bị chồng ruồng bỏ thì sinh tâm rất đố kỵ nhân đó hết bệnh nên có thai. Bà ta bảo với chồng:

– Anh hãy vui mừng, em đã có thai.

Chồng bảo:

– Hiền thủ! Nếu em sinh trai, sau khi ta qua đời, nó sẽ thừa kế ta làm chủ nhà.

Vợ nói:

– Thật như lời nói, vợ sau của chàng nếu không bỏ độc cho em xẩy thai thì có sự việc này.

Chồng nói:

– Hiền thủ! Trước đây ta đã nói với nàng, nhà có hai vợ chắc chắn gây loạn với nhau. Em đang chưa có gì mà đã nói trước lời ấy.Vợ không nói gì cả. Đủ tháng, sau khi sinh được một con trai, bà ta suy nghĩ: “Đứa bé này sinh ra nhờ ân trời, tất bị vợ sau gây tổn hại. Ta hãy đưa nó cho cô ta nuôi làm con”.

Sau khi suy nghĩ như vậy, bà ta bảo với vợ sau:

– Này tiểu muội! Chị cho đứa bé này cho em nuôi dưỡng, đều là con chung của mình, tình cảm không khác gì.

Người vợ sau nói:

– Thật tốt.

Sau một thời gian ngắn cùng nhau nuôi dưỡng, người vợ bé sinh ác ý, suy nghĩ: “Nó không phải con ta lẽ nào kế tục cho nhà ta. Khi nó trưởng thành, mẹ làm đại phu nhân con làm chủ nhà thì ta bị làm nô bộc, việc này chắc như vậy, cần gì ta nuôi dưỡng kẻ oán thù, hãy mau giết cho sớm”. Đã có ý nghĩ ác như lửa thêm củi, ngọn lửa càng cháy mạnh, ôm lòng độc ác cũng như vậy. Bà ta dùng dầm tre nhọn đâm vào trong yết hầu đứa bé. Bị đau đớn quá, nó kêu khóc vang.

Mẹ ruột hỏi mẹ sau:

– Vì sao em bé khóc vậy?

Đáp:

– Không biết.

Được người mẹ bồng bế yêu thương vỗ về, đứa bé càng la khóc lớn. Dùng ngón cái vạch miệng đứa bé, thấy có dầm tre, người mẹ kinh hoàng móc lấy ra đau đớn đến nỗi đứa bé bị qua đời. Quá đau khổ, người mẹ đấm ngực khóc than kêu gào thảm thiết.

Bà con thân cận đến hỏi lý do, bà ta nói:

– Con tôi bị mẹ kế ganh ghét dùng dầm tre đâm vào miệng nó làm cho đau đớn đến chết.

Nghe nói, bà con thân cận đều kinh hoàng tụ tập lại hỏi vì sao mẹ kế làm như vậy. Bà ta khóc lóc nói ra hết mọi việc. thân tộc gần xa đều tụ tập lại cùng nhau tức giận mẹ kế:

– Trẻ con không lỗi gì vì sao giết một cách đau khổ như vậy?

Nghe như vậy, bà ta đấm ngực thề:

– Nếu tôi có tâm đố kỵ giết chết con trẻ này, sẽ làm cho chồng tôi bị rắn độc cắn chết, một đứa con bị chó sói làm chết, một đứa bị nước cuốn chết, cha mẹ thân thuộc đều bị sét đánh chết hết ; tôi phải ăn thịt con, tâm bị điên cuồng, trần truồng đi lại không biết gì cả.

– Này các Bí sô! Các ông nghĩ sao? Người vợ sau của trưởng giả nào phải người nào khác, nay chính là ny Cù Đáp Di Gầy. Vì trong thời quá khứ, tâm cô ta quá độc hại, giết con của người lại còn thề độc. Do nghiệp ấy nên chồng bị rắn cắn chết, một đứa con bị chó sói hại, một đứa bị nước cuốn trôi. Cha mẹ thân thuộc bị sét đánh chết hết.

Lại nữa, này các Bí sô, vào thời Phật Ca Diếp, Cù Đáp Di Gầy này xuất gia trong Phật pháp làm Bí sô ny, giữ gìn phạm hạnh đến trọn đời nhưng không chứng quả, y chỉ với một vị ny làm thân giáo sư trong giáo pháp đức Phật ấy và đã được Thế Tôn thọ ký là người trì luật số một. Khi Cù Đáp Di lâm chung phát nguyện:

– Ta tu tập phạm hạnh đến trọn đời trong giáo pháp của đức Ca Nhiếp Ba Như Lai vô thượng chánh đẳng giác, có làm được những thiện căn. Phật Ca Diếp thọ ký cho đồng tử trong đời tương lai khi loài người sống đến một trăm tuổi sẽ thành Chánh Giác hiệu Thích Ca Mâu Ni. Ta nguyện được xuất gia trong giáo pháp đức Phật ấy, đoạn các phiền não chứng A la hán. Như Phật Ca Diếp Ba tuyên bố thân giáo sư của ta là người trì luật số một trong ny chúng ; ta cũng như vậy, sẽ được Phật thọ ký là bậc trì Luật số một.

Khi ấy, các Bí sô bạch Phật:

– Trước kia, cha mẹ của người ấy đã tạo nghiệp gì mà bị sét đánh chết ; chồng tạo tội gì mà bị rắn cắn chết, hai con gây ác gì mà bị chó sói hại, nước cuốn trôi chết?

Phật bảo các Bí sô:

– Do các nghiệp họ tự tạo đều đã thành thục, … rộng như nói ở trước.

– Này các Bí sô hãy lắng nghe:

– Trong hiền kiếp này khi loài người sống hai vạn tuổi, có Phật Ca Diếp Ba Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác đầy đủ mười hiệu ra đời, trú tại rừng Thi Lộc, Tiên nhân đọa xứ thành Ba La Ny Tư. trong thành này có một trưởng giả giàu có vô cùng, làm một trú xứ bên bờ sông, gần bên thành. Chư Tăng các nơi đến đây đều trú nơi này.

Bấy giờ, trưởng giả có đưa tài vật cho người trong thôn để làm ăn. Người nọ nhận tài vật đến ba lần nhưng đều làm tiêu tán hết. Do đó, trưởng giả gọi đến mắng:

– Ngươi thật không có trí tuệ, ba lần đưa cho tài vật đều làm tiêu tán hết, nếu không trả lại thì không cho ngươi về.

Đáp:

– Trưởng giả, xin ngài dung thứ lần nữa, đưa tài vật để buôn bán. Nếu không trả lại hết thì cả vợ chồng và hai con tôi đều làm nô tỳ.

Sau khi họ làm cam kết, trưởng giả đưa tài vật. Họ lại làm cho tiêu tán nữa. Trưởng giả nhận lấy cả vợ chồng con cái đưa làm tịnh nhân của chùa nhưng ở trong thành. Hằng ngày họ qua sông đến chùa để phục vụ việc nấu cơm, vợ và hai con làm thức ăn. Có vị Bí sô La hán làm tri sự cho Tăng. Một hôm, gặp mưa nước sông dâng cao, vợ chồng con cái đều không qua được. Vị La hán ngạc nhiên vì sao họ không sang, liền đến gặp họ, nói:

– Đã sắp đến giờ ăn sao không đi làm, sẽ làm cho chúng tăng bị mất bữa ăn.

Nghe như vậy, họ đều tức giận, cha mẹ thân quyến đều nguyền rủa:

– Kẻ ấy vô cớ gây khổ sở cho ta, vì sao không bị sét đánh chết cho rồi.

Người chồng nói:

– Trên đường đi đến đây, sao ông ta không bị rắn cắn chết cho rồi.

Một đứa con nói:

– Sao không bị chết chìm cho rồi.

Đứa kia lại nói:

– Sao không bị chó sói hại cho rồi.

– Này các Bí sô đừng nghĩ gì khác, tịnh nhân ngày xưa nào phải ai lạ, nay chính là hai vợ chồng; cha mẹ của họ nay là những kẻ bị sét đánh chết ; chồng là kẻ nay bị rắn cắn chết ; hai đứa con thời ấy nay bị chết trôi và chó sói hại. Trong thời quá khứ, những kẻ ấy bằng tâm độc hại nói lời thô ác về vị La hán nên chịu lấy quả báo ấy.

– Này các Bí sô, do nhân duyên này, Ta thường tuyên bố nghiệp đen nhận quả báo đen, nghiệp trắng nhận qu? báo trắng, nghiệp tạp nhận quả báo tạp.

Các ông cần phải siêng năng tu tập nghiệp trắng, tránh xa nghiệp đen tạp.

Các Bí sô nghe lời Phật dạy, đều rất hoan hỉ tín thọ phụng hành, đảnh lễ sát chân Phật rồi từ giã.

* Duyên xứ như trước. Bấy giờ các Thích nữ vô tội bị kẻ ngu si Ác Sinh tàn sát. Những Thích nữ quá đau khổ vì thân thuộc anh chị em và chồng đều bị tiêu diệt nên đến xin xuất gia trong giáo pháp thiện thuyết của Phật. Sau khi được xuất gia, như tiếng vang của cái linh, sự ưu sầu giảm dần, sau đó lại bị dục phiền não bùng lên không thể ngăn lại được. Như Thế Tôn dạy rắn độc lớn có năm lỗi là:

1 Nhiều tức giận.

2 Nhiều kết hận.

3 Oán thù.

4 Không biết ân.

5 Ác độc.

Người nữ cũng như vậy, sân, hận, thù, oán, không biết ân, ác độc. Sự ác độc của nguời nữ là giống nhau về nhiều tâm dục nhiễm.

Bấy giờ, các Thích nữ Bí sô ny cùng nhau tập họp bàn luận, đi đến gặp Bí sô ny Thổ La Nan Đà, đảnh lễ rồi ngồi qua một bên, bạch:

– Thánh giả! Phiền não do tâm dâm dục thật khó kiềm chế, thường quậy phá người nữ, làm sao ngăn cấm?

Đáp:

– Này các chị em ơi, phải làm gì nữa, các cô còn trẻ đẹp hãy xả học xứ đi, tìm chàng trai lái buôn trẻ tuổi có nhiều tài sản cùng nhau ân ái thì phiền não do tâm dục tự nhiên không còn. Nếu còn trẻ tuổi, ta cùng đi với các cô.

Nghe như vậy, chư ny làm lễ sát chân rồi trở về, cùng nhau bàn luận:

– Này các chị em, Thánh giả Thổ La Nan Đà nói như vậy, chúng ta sẽ làm thế nào đây?

Có người nói:

– Lời nói của Thổ La Nan Đà rất đúng, chúng ta nên đi tìm kiếm việc ấy.

Người khác nói:

– Các chị em, người nữ được xuất gia trong giáo pháp thiện thuyết của Phật, thật khó gặp, hãy đến hỏi thánh giả Cù Đáp Di Gầy.

Mọi người đều đồng ý rồi cùng nhau đến gặp vị ấy, đảnh lễ dưới hai chân, bạch:

– Thánh giả, tâm dục gây phiền não thật khó ngăn cấm, thường quậy phá người nữ, chúng tôi nên dùng phương pháp gì để ngăn cấm?

Đáp:

– Này các em, chớ nói về tên dục, vì sao? Vị ngọt của nó rất ít mà nguy hiểm quá nhiều. Như Thế Tôn dạy, những người có trí, biết rõ năm lỗi của dâm dục vậy không nên làm. Năm lỗi ấy là:

1 Quan sát dục vị ngọt ít, lỗi nhiều, thường có các khổ.

2 Khi hành dục thường bị trói buộc.

3 Người làm việc dâm dục không biết nhàm chán.

4 Người vì làm việc dâm dục không việc ác nào không làm.

5 Đối với các dục cảnh, chư Phật Thế Tôn và chúng Thanh Văn cùng các bậc hiền nhân có chánh kiến dùng vô số cánh nói về lỗi lầm của dục.

Thế nên, người trí không nên làm theo thói dục.

Lại nữa, người trí biết sự xuất gia có năm thắng lợi. Đó là:

1 Công đức xuất gia là lợi ích riêng của ta không chung với người khác ; Vì thế người trí nên cầu xuất gia.

2 Tự biết mình là kẻ ti tiện bị người khác sai khiến; sau khi xuất gia được người khác cúng dường, lễ bái, khen ngợi; Vì thế người trí nên cầu xuất gia.

3 Sau khi bỏ thân ở cõi này, sẽ sinh lên cõi thiên, xa lìa ba nẻo ác; Vì thế người trí nên cầu xuất gia.

4 Do từ bỏ thế tục nên thoát khỏi sinh tử, sẽ được Niết Bàn an ổn vô thượng; Vì thế người trí nên cầu xuất gia.

5 Thường được chư Phật, chúng Thanh Văn và các bậc thượng nhân khen ngợi; Vì thế người trí nên cầu xuất gia.Các em nên quan sát lợi ích ấy, dùng tâm cương quyết cắt bỏ các lưới dục, cầu công đức lớn. Các chị em ơi, muốn nghe những tội lỗi đời trước của tôi khi sống theo dục hay phiền não của đời này vì làm theo dục?

Chư ny đáp:

– Để việc đời trước lại, xin nói việc hiện tại.

Khi ấy, Cù Đáp Di tuần tự nói về đời mình:

– Chỉ trong đời này, bị mất cả cha mẹ, chồng con đều bị chết hết, ăn cả thịt con mình, bị chôn sống trong mộ, điên cuồng mê loạn …

Nghe kể như vậy, chư ny buồn sợ, dựng cả tóc gáy, chú tâm lắng nghe, nhìn sửng vào mặt Cù Đáp Di Gầy. Khi ấy, quán sát căn tính của họ, Cù Đáp Di Gầy tùy cơ thuyết pháp làm cho họ được khai ngộ Bốn Thánh Đế.

Nghe pháp, họ đều chứng quả Dự lưu … như nói đầy đủ ở trước.

Sau khi đắc quả, họ thưa với Cù Đáp Di Gầy:

– Chỉ còn chút nữa, chúng tôi bị Thổ La Nan Đà đẩy xuống bùn dục, trầm luân mãi trong sinh tử.

Cù Đáp Di gầy hỏi:

– Vị ấy làm gì?

Nghe họ kể lại sự việc trên, Cù Đáp Di Gầy nói:

– Này chị em, biết làm thế nào, vị ấy làm việc ác nên gây tổn hại Phật pháp.

Các Bí sô ny thiểu dục cùng nhau chê bai:

– Tại sao Bí sô ny lại bảo người khác xả học xứ để ân ái cùng người thế tục?

Các Bí sô ny thưa với Bí sô, Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô ny không được dạy người khác xả học xứ, khuyên họ hoàn tục. Nếu ai khuyến khích việc ấy, phạm tội Thổ la để dã.

Duyên xứ như trước. Có một Bí sô ny la mắng Bí sô. Vì xấu hổ nên Bí sô im lặng. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô ny không được la mắng Bí sô. Ai vi phạm bị tội vượt pháp. Ny không được la mắng Bí sô, như vậy cũng không nên la mắng Bí sô ny, chánh học nữ, cầu tịch, cầu tịch nữ. Ba chúng dưới đều phải cúi đầu nghe không được la mắng năm chúng. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.