Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại Da Tạp Sự 40 Quyển

Quyển Thứ 39

(Tiếp theo phần Niết bàn và thuyết minh sự việc năm trăm vị kết tập)

Tụng mười trong biệt môn tám.

Khi ấy, thấy mọi người vì muốn tranh giành xá lỵ nên chiến đấu với nhau, sợ họ bị tổn thương trái lời Phật dạy, nên trong chúng có vị Bà la môn tên Đột Lộ Noa cầm cây cờ lớn thay mặt đại chúng bảo với các tráng sĩ thành Câu Thi Na:

– Quý vị hãy tạm ngừng lại, tôi xin vì các vị trình bày sự lợi hại. Tôi từng nghe đức Đại Sa môn Kiều Đáp Ma này thương yêu tất cả các loại hữu tình, đã hùng dũng tinh tấn chịu đựng các việc oán hại trong vô lượng kiếp, chịu khổ lâu dài như vậy mà còn tán thán việc nhẫn nhục, nhờ vậy nên chứng thành Vô thượng giác, tâm hành bình đẳng cũng như hư không, tế độ khắp cả các hữu tình, chúng sinh hết phước xả bỏ Niết bàn nên Ngài vừa an nghỉ mới được bảy ngày thì đã hưng binh đánh nhau, thật là trái nghịch. Xin các vị chớ nên cạnh tranh nhau, tôi sẽ chia đều, làm cho mọi người hoan hỷ, đem xá lỵ thân Phật phân làm tám phần, mỗi đoàn đem về cúng dường làm lợi cho quần sinh, bình chia xá lỵ xin cho tôi được thỉnh đưa về nước mình xây tháp thờ phụng.

Nghe nói như vậy, các tráng sĩ thành Câu Thi Na nói:

– Rất đúng, vì đức Thế Tôn Đại sư luôn luôn tu tập nhẫn nại, không nên vì Ngài mà sát hại … nói rộng như trước. Ngài hãy thuận theo pháp mà phân chia cho chúng tôi, đây là việc tốt.

Được chấp nhận rồi, Bà la môn ấy chia xá lỵ Phật ra làm tám phần:

Phần thứ nhất trao cho các tráng sĩ thành Câu Thi Na để cúng dường trọng thể.

Phần thứ hai trao cho các tráng sĩ ấp Ba Ba.

Phần thứ ba trao cho ấp Giá La Bác.

Phần thứ tư trao cho xứ A La Ma.

Phần thứ năm trao cho ấp Phệ Suất Noa.

Phần thứ sáu trao cho các Thích tử thành Kiếp Tỷ La.

Phần thứ bảy trao cho các vị Lật Cô Tỳ thành Phệ Xá Ly.

Phần thứ tám trao cho đại thần Hành Vũ nước Ma Gia Đà.

Sau khi được phân chia xá lỵ, những người này thỉnh về nước mình xây tháp cung kính tôn trọng, đem hương hoa âm nhạc cúng dường trọng thể.

Bà la môn Đột Lộ Noa đem cái bình chia xá lỵ về tụ lạc của mình xây tháp cúng dường.

Trong đại chúng, có thanh niên tên Tất Bát La bảo mọi người:

– Ân đức của Phật Thích Ca ban bố khắp nơi, Ngài đã nhập Niết bàn nơi tụ lạc quý vị. Không được chia xá lỵ của Thế Tôn, vậy tôi xin phần tro tàn, đem về xứ Tất Bát La xây tháp cúng dường.

Như vậy, tại Chiêm Bộ Châu, có tám tháp xá lỵ của Thế Tôn; tháp thứ chín thờ bình; tháp thứ mười thờ tro. Xá lỵ của Như Lai gồm có sáu đấu lớn, phân làm tám phần. Bảy phần thờ tại Chiêm Bộ Châu. Phần thứ tư do xứ A La Ma nhận lấy, đem cúng dường ở Long Cung.

Lại nữa đức Phật có bốn răng xá lỵ, một ở cõi trời Đế Thích; một ở nước Kiền Đà La; một ở nước Yết Lăng Già; một ở cung long vương dưới biển thuộc ấp A Ma La, đều có xây tháp cúng dường.

Sau này, vua Vô ưu ấp Ba Tra Ly, khai quật bảy tháp ra, lấy xá lỵ ấy, xây tám vạn bốn ngàn tháp uy linh cúng dường khắp cả cõi Chiêm Bộ Châu. Do uy đức của tháp làm trang nghiêm thế gian nên trời, rồng, dược xoa, nhân loại thần Thánh … đều cung kính tôn trọng cúng dường, làm cho chánh pháp được sáng rực không bị tiêu diệt, ai có cầu mong điều gì cũng được toại ý.

(Từ đây về sau nói về việc Ngũ bá kết tập ở thành Vương xá).

Đức Thích Ca Như Lai sinh trong giòng họ Thích, thành Chánh Đẳng Giác tại nước Ma Kiệt Đà, chuyển Diệu pháp luân tại Bà La Ny Tư, nhập Diệt tại vùng đất của bộ tộc Tráng sĩ thuộc thành Câu Thi Na. Tôn giả Xá Lợi Tử cùng chúng tám vạn đại Bí sô đồng nhập Niết bàn. Tôn giả Đại Mục Liên cùng bảy vạn Bí sô cũng nhập Niết bàn. Thế Tôn cùng một vạn tám ngàn Bí sô cũng nhập Niết bàn. Khi ấy, có chư Thiên sống lâu nhiều kiếp (Đa kiếp trường thọ thiên) thấy Phật Niết bàn nên cùng nhau bi thương, lại thấy các vị Thánh đều diệt độ nên hiềm trách rằng Kinh Luật Luận pháp tạng chân chánh của Thế Tôn nói ra đều chưa được kết tập, lẽ nào để cho chánh giáo thành tro tàn hay sao?

Biết ý của chư Thiên ấy, tôn giả Đại Ca Nhiếp Ba bảo các Bí sô:

– Các thầy nên biết rằng cụ thọ Xá Lợi Tử, cụ thọ Đại Mục Kiền Liên cùng rất nhiều chúng đại Bí sô không nỡ nhìn Phật vào Đại Niết bàn nên đã viên tịch trước. Hiện nay, Thế Tôn và một vạn tám ngàn Bí sô cùng vào Niết bàn nên có vô lượng chư Thiên trường thọ nhiều kiếp cùng nhau than tiếc, lại hiềm trách rằng vì sao không kết tập Tam tạng Thánh giáo, lẽ nào để cho diệu pháp thậm thâm của Như Lai thành ra tro tàn hay sao. Hãy báo cho mọi người biết nên cùng nhau kết tập, đây là đại sự.

Đại chúng đồng thanh:

– Rất tốt! Chúng ta cùng làm.

Khi ấy, Ca Nhiếp Ba thưa với Tăng già:

– Trong chúng Tăng này, ai nhỏ nhất?

Đáp:

– Cụ thọ Viên Mãn.

Đại Ca Nhiếp Ba bảo:

– Này Viên Mãn! Thầy hãy đánh kiền chùy ra lệnh Tăng già tập họp lại hết.

Nghe xong, Viên Mãn đến nơi yên tịnh nhập vào tứ thiền, theo định lực của mình chánh niệm quán sát, sau khi quán sát, xuất định đi đánh kiền chùy.

Bấy giờ, có bốn trăm chín mươi chín vị đại A la hán từ các phương vân tập đến và an tọa vào chỗ ngồi. Tôn giả Ca Nhiếp Ba bạch:

– Thưa các cụ thọ, Bí sô Tăng già đã tập họp hết chưa, hãy quan sát kỹ xem vị nào chưa đến?

Sau khi cùng nhau xem xét, các Bí sô báo với đại Ca Nhiếp Ba:

– Bí sô ở các nơi đều đã tập họp hết, chỉ riêng cụ thọ Ngưu Chủ chưa đến.

Khi ấy, Bí sô Ngưu Chủ đang ở yên tịnh tại cung Thi Lợi Sa.

Đại Ca Nhiếp Ba bảo tôn giả Viên Mãn:

– Thầy hãy đến chỗ ở của cụ thọ Ngưu Chủ nói với thầy ấy rằng Bí sô Tăng già với đại Ca Nhiếp Ba là thượng thủ có lời thăm hỏi sức khỏe tôn giả. Tăng già đang có việc cần, thầy hãy mau đến.

Nghe xong, tôn giả Viên Mãn nhập định thậm thâm, với định lực lực ấy biến mất khỏi thành Câu Thi Na, xuất hiện ở cung Thi Lợi Sa.

Đến nơi, Viên Mãn đảnh lễ sát chân tôn giả Ngưu chủ và bạch rằng:

– Bí sô Tăng già với đại Ca Nhiếp Ba là thượng thủ chúc sức khỏe tôn giả và báo rằng Tăng già đang có việc cần làm hãy mau đến.

Tuy đã thoát ly các dục nhưng tập khí luyến ái cũng còn, tôn giả nói với Viên Mãn:

– Chào cụ thọ mới đến, có phải Đại sư Thích Ca Mâu Ny Như Lai đi giáo hóa ở thế giới khác phải không; hay là Tăng già xảy ra tránh sự; vì sự chuyển pháp luân vô thượng của đức Như Lai nên các ngoại đạo phỉ báng phải không; hay là ngoại đạo kết bè đảng gây tai nạn cho Thanh văn đệ tử của Như Lai; hay là các đệ tử của Như Lai do phiền não bốc lên nên khinh chê nhau; hay là có Sa môn Bà la môn trái nghịch lại lời Phật dạy; hay là những kẻ ngu si sắp phá Tăng; hay là kẻ ác kiến định đem những văn từ tương tợ pháp để gây loạn chánh pháp của Phật; hay là có nhiều vị đồng phạm hạnh bỏ phế hạnh nghiệp thù thắng là tụng Kinh và Thiền quán mà ưa thích bàn luận việc thế sự vô ích; hay là có tâm nghi ngờ do dự hai đường, phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp, phi luật nói là luật, luật nói là phi luật; hay là có các Bí sô bị tâm tham lam cấu uế quấy loạn nên vứt bỏ sáu pháp hòa kính, thấy có khách đến cùng đồng phạm hạnh thì không yêu mến nhau; hay là có Bí sô với ác tính làm cho các tín tâm trưởng giả Bà la môn quay lưng lại chánh pháp mà hướng về ngoại đạo; hay là có Bí sô sống theo tà mạng cày ruộng mua bán, nịnh hót, phục vụ vua, xem tướng họa phúc, tận lực tích trữ tài sản bất tịnh; hay là có Bí sô ít sống chánh hạnh, nhận lấy ngọa cụ xấu thì sinh ra khinh chê, không thật là Sa môn tự xưng Sa môn, gây phiền não cho đồng phạm hạnh; cho nên thầy Viên Mãn từ xa phải đến đây, lẽ ra thầy nói rằng Đại đức Thế Tôn an ổn vô sự mà lại nói Ca Nhiếp Ba là thượng thủ; hay là đức Đại bi Thế Tôn đã xả bỏ hàm thức vĩnh viễn vào cảnh giới vô dư đại Niết bàn, hay là bị mất vị Thầy lái thuyền nên thế gian kinh sợ; hay là đức Thập Lực Vô Úy bị quỷ Vô thường nuốt mất, hay là Đấng làm cho tất cả hữu tình thức tỉnh vì lợi ích nên ngủ không thức nữa; hay là ánh sáng mặt trời Phật đã lặn; hay là mặt trăng Như Lai tròn sáng bị A tu la ghét nên che mất ánh sáng; hay là đại thọ thù thắng như ý Đại sư tối tôn trong ba ngàn thế giới, được trang sức bằng hoa giác ngộ, trái là quả bốn bậc Thanh văn, với hương thơm khả ái, bị voi điên vô thường xô ngã, hay là đèn trí tuệ Như Lai bị gió vô minh thổi tắt phải không?

Nghe hỏi như vậy, cụ thọ Viên Mãn nói kệ:

Chúng Thanh văn đã tập,

Trí tuệ đều sáng suốt,

Để chánh pháp trường tồn,

Chỉ còn chờ tôn giả,

Thuyền Phật pháp đã chìm,

Núi trí tuệ cũng sụp,

Chúng thù thắng của Phật,

Đều sắp về viên tịch,

Xin ngài mau gặp họ,

Cùng kết tập pháp Phật,

Việc này rất trọng đại,

Nên sai con gặp ngài.

Cụ thọ Ngưu Chủ bảo Viên Mãn:

– Thôi đừng nói nữa, hãy nghe kệ:

Đèn sáng Vô thượng còn ở đời,

Tôi xin đến đó lễ Tôn nhan,

Nay đã hết duyên, vào Niết bàn,

Có người trí nào lại đến đó.

Thầy hãy đem y bát của tôi,

Đưa cho đại chúng ứng cúng ấy,

Tôi vào diệt độ, không tái sinh,

Xin thánh chúng từ bi tha thứ.

Nói kệ xong, tôn giả rời khỏi tòa ngồi, vọt lên hư không hiện mười tám pháp biến hóa, phóng các loại ánh sáng, hóa ra lửa thiêu thân, tự diệt độ. Từ thân tôn giả chảy ra bốn dòng nước.

Dòng thứ nhất nói kệ:

Chúng sinh chúng ta hết phúc đức,

Hiện nay bỗng nhiên bị bỏ rơi,

Mặt trời trí tuệ đã lặn rồi,

Tất cả quần mê, không ai cứu.

Dòng nước thứ hai nói kệ:

Các hành bị diệt từng sát na,

Từ sinh đến diệt đều khổ não,

Chỉ do phàm phu chấp hư vọng,

Kẻ tạo người nhận đều không thật.

Dòng nước thứ ba nói kệ:

Bậc trí không để tâm phóng dật,

Gắng tu thiện pháp mau thành tựu,

Tuổi trẻ xinh đẹp cũng phải chết,

Bị quỷ vô thường nuốt tất cả.

Dòng nước thứ tư nói kệ:

Tôi xin đảnh lễ đệ tử Phật,

Việc cần phải làm, đã thành tựu,

Kính thuận Đại sư vào viên tịch,

Như trâu chúa đi, trâu nhỏ theo.

Sau khi cúng dường di thân xá lỵ của tôn giả Ngưu Chủ xong, Viên Mãn cầm y bát vị ấy, nhập vào định thậm thâm, biến mất khỏi cung Thất Lỵ Sa, hiện ra tại rừng Song Lâm thành Câu Thi Na, đến chỗ Đại Ca Nhiếp Ba và năm trăm Bí sô, sau khi kính lễ tùy từng vị, đặt y bát của Ngưu Chủ trước thượng tọa, nói kệ:

Vị ấy nghe Phật đã viên tịch,

Tất cả phước nghiệp đều đi theo,

Đây là y bát, con đem về,

Cầu xin được Tăng già tha thứ.

Tôn giả Đại Ca Nhiếp Ba bảo các Bí sô:

– Các vị đồng phạm hạnh hãy nghe nói.

Vị theo thánh giáo đã nhập diệt,

Nhiều Ứng cúng khác đã Niết bàn,

Hiện tại, Tăng hòa hợp đồng tâm,

Khắp vì trời người mà kết tập.

Tôn giả Ca Nhiếp Ba lại nói kệ bảo đại chúng hãy kiên quyết chí niệm, đừng nhập Niết bàn:

Các vị đừng làm theo Ngưu Chủ,

Viên tịch tại cung Thất Lỵ Sa,

Không nên vội vã vào Niết Bàn,

Hãy làm lợi ích cho quần sinh.

Bấy giờ, cụ thọ Ca Nhiếp Ba và năm trăm Bí sô cùng lập quy chế:

– Quý vị hãy nghe tôi nói, mặt trời Phật đã lặn, sợ pháp cũng mất theo, nên nay muốn cùng nhau tập họp lại để kết tập Pháp tạng. Mới an táng Đại sư xong nên mọi người đều buồn khổ, nếu kết tập tại đây ngay thì Tăng già bốn phương đến làm cho phiền phức. Tâm đã không an thì việc khó thành tựu. Nhưng đức Phật Thế Tôn thành Chánh Đẳng Giác dưới gốc Bồ đề tại nước Ma Yết Đà, pháp thân đã đi qua. Hiện nay, chúng ta nên đến đó kết tập.

Có vị nói rất tốt, có vị nói chúng ta nên đến dưới cây Bồ đề.

Đại Ca Nhiếp Ba nói:

– Vua Vị Sinh Oán con vua Hắng Thân nước Ma yết đà, mới phát tín tâm, có thể đem bốn loại vật dụng cần thiết cho đời sống cúng dường đầy đủ đến chúng Tăng. Chúng ta nên đến đó kết tập.

Đại chúng đều khen phải, có người nói rằng tất cả chúng ta đều chứng quả A la hán, chỉ trừ A Nan Đà còn ở địa vị hữu học nhưng khi Phật còn tại thế, cụ thọ này đích thân làm thị giả nên thọ trì hết pháp tạng của Phật mà quả vị chưa viên mãn, vậy phải làm sao đây?

Đại Ca Nhiếp Ba nói:

– Nếu như vậy, hãy làm pháp lựa chọn vì sợ vị hữu học khác sinh khó chịu, nên sai A Nan Đà làm người cấp nước, người khác tự ra ngoài.

Đại chúng đều tán đồng.

Trước đại chúng, cụ thọ Ca Nhiếp Ba bảo A Nan Đà:

– Thầy có thể làm người cung cấp nước cho đại chúng không?

Đáp:

– Làm được.

Ca Nhiếp Ba bạch nhị yết ma để sai:

– Đại đức Tăng lắng nghe, cụ thọ Bí sô A Nan Đà này đã từng đích thân phục vụ đức Phật nên thọ trì khắp các pháp tạng. Nếu thời gian thích hợp với Tăng, Tăng đồng ý, nay Tăng sai Bí sô A Nan Đà làm người cung cấp nước cho chúng Tăng. Đây là lời tác bạch.

Đại đức Tăng lắng nghe, cụ thọ Bí sô A Nan Đà này đã từng đích thân phục vụ đức Phật nên thọ trì khắp các pháp tạng. Nay Tăng sai Bí sô A Nan Đà làm người cung cấp nước cho chúng Tăng. Nếu cụ thọ nào đồng ý Bí sô A Nan Đà làm người cung cấp nước cho chúng Tăng thì im lặng, vị nào không đồng ý thì nói ra.

Tăng già đã sai Bí sô A Nan Đà làm người cung cấp nước cho chúng Tăng. Tăng đã đồng ý vì im lặng. Tôi xin ghi nhận như vậy.

Đại Ca Nhiếp Ba lại bảo A Nan Đà:

– Thầy cùng đại chúng du hành nhân gian, hãy đi đến nước Ma Yết Đà, còn tôi đi đường thẳng.

Khi A Nan Đà cùng đại chúng đi đến thành Vương xá thì Đại Ca Nhiếp Ba đã đến trước rồi. Vua Vị Sinh Oán rất tin tưởng Phật, khi cỡi voi lớn mà trông thấy Ngài thì bước ngay xuống đất nhưng nhờ vào uy thần của Phật nên không bị thương tổn. Đang cỡi voi, trông thấy Ca Nhiếp Ba, vua nhớ đến Như Lai, liền nhảy xuống ngay.

Dùng thần lực đỡ vua xuống đất nên không bị thương tổn, Tôn giả bảo:

– Đại vương biết cho, Đại sư Như Lai, tâm luôn chánh định còn các Thanh văn đệ tử thì không được như vậy. Nếu không nhiếp niệm quán sát thì không biết việc ở trước rõ hay không rõ, thế nên từ nay tôi cùng vua quy định, nếu khi vua đang cỡi voi ngựa mà thấy đệ tử Thanh văn của Như Lai thì không được vội vàng nhảy xuống, phải bảo trọng thân thể.

Vua thưa:

– Xin vâng lời tôn giả dạy, Thánh giả biết cho, khi Phật tại thế, con đích thân cúng dường, nay đã Niết bàn vậy bày tỏ sự cung kính ở đâu; tôn giả chính là nơi để con tôn kính Thế tôn. Vì sao, giáo pháp Như Lai đều ủy thác cho tôn giả.

Sau khi thưa như vậy, vua lại bảo đại thần:

– Hãy luôn cúng dường bốn vật cần dùng đến tôn giả không được thiếu sót.

Tôn giả nói:

– Đại vương nên biết, đức Phật chứng đại Bồ đề thành tựu pháp thân tại đất nước này, vậy nên ngày nay dựng ngọn cờ pháp kết tập tam tạng tại xứ của nhà vua. Đại chúng Bí sô đang trên đường đi đến.

Vua thưa:

– Lành thay, con xin cung cấp tất cả những vật cần dùng cho Thánh chúng.

Không bao lâu, các Thánh chúng đều đến đại thành Vương xá. Nghe vậy, muốn đến gặp, vua ra lệnh cho đại thần:

– Tất cả nhân dân xa gần sang hèn đều phải trang hoàng thành phố, quét dọn đường sá.

Mang hoa hương đẹp tràng phan lọng quý cùng trăm ngàn các loại âm nhạc, vua cùng phi hậu, thái tử, thể nữ trong cung, nhân dân trong nước đồng thời xuất thành nghênh đón Thánh chúng. Sau khi vào thành, đại chúng an tọa. Trước thượng tọa, nhà vua cung kính quỳ rạp chắp tay thưa:

– Đại đức Đại Ca Nhiếp Ba, hôm nay Thánh chúng đều đến đây làm lợi ích lớn cho chúng sinh, con xin cung cấp tất cả những gì cần dùng. Hiện nay, con không biết có thể tổ chức đại hội kết tập ở nơi nào?

Tôn giả nói:

– Nếu tổ chức kết tập tại vườn Trúc Lâm trong thành này, chư Tăng các nơi đến gây huyên náo, sợ bị gián đoạn. Nếu trên núi Thứu Phong cũng không yên tịnh, dưới hang Tất Bát La có thể kết tập được nhưng không có ngọa cụ.

Nghe nói như vậy, vua rất vui mừng, thưa với Ca Nhiếp Ba:

– Nếu xác định kết tập tại chỗ ấy, con xin cúng dường tất cả các loại ngọa cụ theo nhu cầu.

Ca Nhiếp Ba nói với đại chúng:

– Vì Thánh chúng đến hang Tất Bát La để kết tập, vị đại vương này xin phục vụ tất cả những nhu cầu cần dùng không để thiếu thốn. Đại chúng các vị hãy mau đến đó.

Vua bạch với Tôn giả Ca Nhiếp Ba:

– Khi đại giác Thế Tôn nhập Niết bàn mà không báo cho con biết, cầu xin tôn giả ở mãi thế gian, nếu sắp viên tịch xin cho con biết trước.

Tôn giả im lặng nhận lời. Tôn giả lại suy nghĩ: “Trong mùa hạ này, tiền an cư nên sắm sửa phòng nhà và ngọa cụ và khi hậu an cư thì kết tập”.

Tôn giả quán sát tâm của A Nan Đà rồi bảo cụ thọ A Ny Lư Đà:

– Trong đại chúng được Thế Tôn tán thán này, thầy biết ai còn là hữu học có tham, sân, si, còn đủ ái thủ, việc làm chưa hoàn tất?

Nhập vào định thứ tư, A Ny Lư Đà quán sát trong chúng, thấy chỉ có tôn giả A Nan Đà còn địa vị hữu học, bị phiền não trói, việc làm chưa xong. Sau khi quán sát, tôn giả nói với Ca Nhiếp Ba:

– Thưa tôn giả! Trong chúng đại Thanh văn này đều thanh tịnh không còn các phần hư mục chỉ có cốt lõi, đầy đủ phúc đức, việc đã làm xong, đáng nhận sự cúng dường của trời người, chỉ riêng A Nan Đà còn là hữu học, còn bị phiền não trói, việc làm chưa xong.

Tôn giả Ca Nhiếp Ba quán sát xem A Nan Đà cần được điều phục bằng khuyên nhủ hay quở trách. Thấy cần dùng cách quở trách vị này mới được điều phục nên giữa đại chúng, tôn giả lớn tiếng bảo A Nan Đà:

– Thầy hãy ra ngoài, không được cùng kết tập với đại chúng thù thắng này.

Nghe nói lớn tiếng như vậy, như bị tên bắn vào tim, toàn thân run rẩy sợ hãi, A Nan Đà thưa:

– Đại đức Ca Nhiếp Ba, hãy bỏ qua việc ấy, xin dung thứ cho, tôi không phá giới, phá kiến, phá uy nghi, phá chánh mạng, không phạm lỗi với Tăng này, vì sao bỗng nhiên bị đuổi ra ngoài?

Tôn giả bảo:

– Chính thầy thân cận hầu Phật, làm sao phá kiến giới uy nghi chánh mạng, việc ấy nào có gì lạ; nhưng nói không phạm lỗi trong Tăng thì hãy đem thẻ ra đây để tôi nêu lên để cho thầy biết.

Tôn giả A Nan Đà liền rời chỗ ngồi. Khi tôn giả đứng dậy, ba ngàn thế giới chấn động ba cách; đó là chấn nhỏ, vừa và lớn; lay nhỏ, lay vừa, lay lớn; động nhỏ, động vừa, động lớn. Trên hư không, có chư Thiên trợn mắt, nói rằng: “Than ơi, Đại Ca Nhiếp Ba, làm sao nói lên được lời đúng đắn, lời chân thật như vậy. A Nan Đà này gần rời Thế Tôn rồi.”

Nói như vậy xong, họ cùng nhau than thở, chê trách.

Ca Nhiếp Ba bảo A Nan Đà:

– Thầy nói không phạm lỗi trong Tăng nhưng làm sao mà thầy không phạm lỗi với Tăng được? Thầy biết Thế Tôn không cho phép người nữ với tánh kiêu mạn dối trá được xuất gia. Như Phật bảo rằng này A Nan Đà, ông đừng cầu xin việc cho người nữ xuất gia và thọ cận viên. Vì sao? Nếu cho người nữ xuất gia trong pháp của Ta thì chánh pháp không trường tồn như ruộng lúa tốt bị sương muối mưa đá thì không còn hạt chắc.

Như vậy này A Nan Đà! Nếu cho người nữ xuất gia, giáo pháp bị tổn giảm không trường tồn. Vậy mà thầy thỉnh Phật độ họ, chẳng phải là lỗi hay sao?

A Nan Đà thưa:

– Đại đức hãy bỏ qua, xin dung thứ cho, tôi không có ý riêng xin độ cho người nữ, chỉ vì Đại thế chủ là di mẫu của Phật. Khi sinh Phật được bảy ngày thì phu nhân Ma Da qua đời, đích thân di mẫu dưỡng dục cho bú mớn, với ân sâu như vậy sao lại không báo đáp.

Lại nữa, nghe chư Phật quá khứ đều có bốn chúng nên tôi muốn Thế Tôn cũng như vậy. Một là báo ân sâu của di mẫu, hai là nghĩ đến tình thân tộc, do đó nên thỉnh Phật độ người nữ xuất gia; xin tha lỗi này cho tôi.

Ca Nhiếp Ba bảo:

– Này A Nan Đà! Việc này không phải là báo ân, chính là phá hoại thân chánh pháp, cho sương muối mưa đá lớn rơi xuống ruộng Phật. Đúng ra, chánh pháp trụ thế đủ 1000 năm, do thầy nên thời gian tồn tại bị giảm xuống. Lại nữa, thầy nói nghĩ đến tình thân tộc thật là phi lý, vì người xuất gia vĩnh viễn từ bỏ ân ái. Thầy lại nói rằng tôi nghe chư Phật trong quá khứ đều có bốn chúng nên mong Thế Tôn đồng như vậy, trong thời xa xưa ấy loài người đều thiểu dục, đối với tham sân si và phiền não đều cạn mỏng nên họ xuất gia được. Nay không phải như vậy nên Thế Tôn không cho phép. Vậy mà thấy họ cố sức cầu khẩn nên thầy xin Phật cho phép. Đây là lỗi thứ nhất của thầy, hãy bỏ một thẻ xuống.

Ca Nhiếp Ba lại nói:

– Này A Nan Đà! Có lỗi khác nữa, người nào tu tập nhiều bốn thần túc thì được trú thế một kiếp hay hơn một kiếp. Thầy không vì chúng sinh mà thỉnh Phật Thế Tôn trú thế một kiếp.

A Nan Đà thưa:

– Tôn giả! Tôi không có ý riêng, chỉ vì ngay lúc ấy bị Ma ngăn che.

Hỏi:

– Đây là lỗi lớn! Làm sao tha thứ được. Thầy thân cận Thế Tôn, tập khí trần lao đều hết vậy mà còn để Ma La Ba Tỳ ngăn che. Đây là lỗi thứ hai, hãy bỏ xuống một thẻ nữa.

Ca Nhiếp Ba nói:

– Thầy còn có lỗi, khi còn tại thế, Thế Tôn nói ví dụ, ngay trước Phật, thầy lại nói rõ việc ấy ra. Đây là lỗi thứ ba, hãy bỏ xuống một thẻ nữa.

Thầy lại có lỗi khác, có lúc Thế Tôn đưa nội y màu hoàng kim cho thầy giặt, thầy dùng chân đạp lên y để vắt nước, không phải là lỗi hay sao?

A Nan Đà thưa:

– Lúc ấy không có người khác, thế nên tôi dùng chân đạp lên y, chứ không có ý khinh mạn.

Tôn giả nói:

– Nếu không có người, sao thầy không ném lên trên, chư Thiên ở hư không sẽ hỗ trợ cho thầy. Đây là lỗi thứ tư, hãy bỏ xuống một thẻ nữa.

Thầy lại có lỗi khác, khi sắp đến rừng Song Lâm để Niết bàn, Thế Tôn khát nước. Thầy đem nước đục dâng lên Phật, chẳng phải là lỗi hay sao?

A Nan Đà nói:

– Tôi lấy nước tại cuối sông Câu Đà, khi ấy có năm trăm chiếc xe đi qua sông nên không thể tìm được nước trong chứ không phải lỗi của tôi.

Ca Nhiếp Ba bảo:

– Đây là lỗi của thầy, bấy giờ sao không đưa bát lên không trung, chư Thiên sẽ rót nước tám công đức vào bát ấy. Đây là lỗi thứ năm, hãy bỏ xuống một thẻ.

Thầy lại có lỗi khác, như Thế Tôn dạy Ta bảo các Bí sô cứ mỗi nữa tháng thuyết kinh Biệt Giải Thoát. Có những giới nhỏ thuộc chi tiết, Ta muốn bỏ đi để các Bí sô Tăng già sinh hoạt an lạc. Thầy đã không thưa hỏi nên không biết trong số đó giới nào gọi là giới nhỏ thuộc chi tiết, nay không còn nơi nào để hỏi vậy phải làm sao đây.

Hiện nay, nếu chỉ nói bốn pháp Ba la thị ca, mười ba pháp Tăng già phạt thi sa, hai pháp Bất định, ba mươi pháp Ny tát kỳ ba dật để ca, chín mươi pháp Ba dật để ca, bốn pháp Ba la để đề xá ny, các pháp chúng học, ngoài ra gọi là giới nhỏ thuộc chi tiết. Có người nói từ pháp Tha thắng đến bốn pháp Đối thuyết, ngoài ra gọi là giới nhỏ thuộc chi tiết. Có người nói từ bốn pháp Tha thắng đến chín mươi tội đọa, ngoài ra gọi là giới nhỏ thuộc chi tiết. Có người nói từ đầu đến ba mươi Xả đọa, ngoài ra gọi là giới nhỏ thuộc chi tiết. Có người nói từ đầu đến hai Bất định, ngoài ra là Giới nhỏ thuộc chi tiết. Có người chỉ nói bốn pháp Tha thắng, ngoài ra là giới nhỏ thuộc chi tiết.

Bấy giờ, các Bí sô không biết giới nào là giới nhỏ thuộc chi tiết. Nếu nơi ấy, có ngoại đạo nghe biết, tìm được sơ hở nên nói rằng Sa môn Kiều Đáp Ma quy định nghiêm ngặt, khi vị ấy còn sống, các đệ tử Thanh văn thi hành toàn bộ giáo pháp, vị ấy qua đời, sau khi hỏa thiêu, giáo pháp cũng diệt theo. Với những giới cấm, ai thích thì giữ, không thích thì bỏ, phần lớn không còn phụng hành. Tại sao thầy không vì chúng sinh đời vị lai mà thưa hỏi đức Thế Tôn, như vậy đáng bị tội truy hối.

A Nan Đà đáp:

– Đại đức! Chẳng phải tôi có ý khác lên không thưa hỏi, chỉ vì khi ấy bị chia lìa Như Lai nên tôi rất đau khổ ưu buồn.

Ca Nhiếp Ba nói:

– Như vậy cũng có lỗi, thầy thân cận với Phật, sao không biết các hành vô thường mà lại buồn khổ đến như thế, đó là lỗi lớn. Đây là lỗi thứ sáu, hãy bỏ xuống một thẻ nữa.

Thầy lại có lỗi, giữa những người thế tục, hiện tướng âm tàng của Phật ra trước các người nữ.

Đáp:

– Đại đức! Tôi không có ý khác, chỉ vì những người nữ ấy bị dục nhiễm cường thịnh, phiền não bao vây, nếu thấy được âm tàng của Thế Tôn thì dục nhiễm chấm dứt.

Tôn giả nói:

– Thầy không có tuệ nhãn tha tâm trí làm sao biết được phụ nữ thấy được âm tàng của Phật thì hết dục nhiễm? Đây là lỗi thứ bảy, hãy bỏ xuống một thẻ nữa.

Thầy lại có lỗi nữa, tự tiện bày thân kim sắc của Như Lai cho các người nữ. Trông thấy Phật, họ khóc rơi nước mắt làm ướt bẩn tôn nghi Phật; đây là lỗi của thầy.

A Nan Đà nói:

– Chẳng phải tôi không ngại ngùng nhưng nghĩ rằng có những chúng sinh nếu thấy được thân kim sắc của Phật, đều nói rằng nguyện cho thân tướng của tôi sẽ được như Phật.

Ca Nhiếp Ba nói:

– Thầy không có tuệ nhãn tha tâm trí làm sao biết chúng sinh phát nguyện như vậy. Đây là lỗi thứ tám của thầy, hãy bỏ xuống một thẻ nữa.

Lại nữa, thầy chưa ly dục mà ở giữa chúng Tăng ly dục thì không được. Thầy hãy đi ra, Thánh chúng thù thắng không thể kết tập cùng thầy được.

Bị tôn giả Ca Nhiếp Ba kết tám tội ác tác ấy, A Nan Đà nhìn khắp bốn phía trong lòng buồn bã than thở, nói:

– Than ơi khổ thay, tại sao ta đến nỗi như thế này, mới rời xa Như Lai thì đã không còn nơi nương tựa giúp đỡ, mất ánh sáng lớn rồi, sẽ nói với ai đây!

Khi tôn giả Ca Nhiếp Ba kết tội ấy, chư Thiên trên không cùng nhau thán phục bảo:

– Đại tiên nên biết, Thiên chúng tăng thịnh, A tu la suy giảm. Chánh pháp của Thế Tôn sẽ trường tồn. Đạo lực của đại Thanh văn này gần bằng Phật, nên đem tám sự việc ra kết tội tôn giả kia. Đức của Thanh văn kia chỉ dưới Phật, thế nên ta biết Phật Pháp bất diệt.

Khi ấy, A Nan Đà lại bạch tôn giả:

– Đại đức hoan hỷ bỏ qua cho, tôi xin như pháp sám hối tội ấy, không dám tái phạm. Nhưng khi Phật Thế Tôn sắp Niết bàn, có dạy: – Này A Nan Đà! Sau khi Ta diệt độ, chớ có ưu sầu khóc lóc; Ta giao thầy cho Đại Ca Nhiếp Ba. Vậy lẽ nào tôn giả thấy tôi có chút lỗi nhỏ mà không dung nạp, xin hoan hỷ phụng hành lời dạy của Đại sư.

Ca Nhiếp Ba nói:

– Thầy chớ buồn khóc, thiện pháp do nơi thầy mà được phát triển không bị tiêu diệt. Chúng tôi cần phải kết tập Thánh giáo của Như Lai, thầy hãy đi khỏi nơi này, Thánh chúng không thể cùng thầy kết tập.

Tôn giả A Ny Lư Đà thưa với Ca Nhiếp Ba:

– Không có A Nan Đà, chúng tôi làm sao kết tập?

Đáp:

– Tuy A Nan Đà có đủ các đức nhưng chưa thoát ly dục nhiễm sân si, hữu học chưa làm xong việc, nên không thể cùng vị ấy kết tập.

Ca Nhiếp Ba lại bảo A Nan Đà:

– Hãy mau ra ngoài, phải nổ lực đối với việc cần phải làm, khi chứng quả A la hán rồi Thánh chúng sẽ cùng thầy kết tập.

Vừa ly biệt Đại sư nên trong lòng đang buồn bã thương nhớ, lại bị kết tội đuổi ra, A Nan Đà càng thêm áo não, đi đến thôn Tăng Thắng kết hạ an cư, lấy đồng tử trong thôn làm thị giả. Trong thời gian ấy, cụ thọ A Nan Đà hết sức chuyên cần, thường thuyết diệu pháp cho bốn chúng. Đồng tử suy nghĩ: “Bổn sư của ta là bậc hữu học ly dục hay vô học ly dục, ta hãy nhập định tương ứng để quán sát tâm vị ấy”.

Sau khi nhập định quán sát, đồng tử thấy tâm tôn giả là bậc hữu học ly dục. Sau khi xuất định, đồng tử đến gặp tôn giả, đứng qua một bên nói kệ:

Nên ở yên tịnh dưới bóng cây,

Nhất tâm chánh niệm Niết bàn cung,

Thầy nên cẩn thận chuyên cần tu,

Vào đường viên tịch không lâu nữa.Nghe đồng tử nói yếu nghĩa rồi, suốt ngày đêm dù ngồi hoặc đi lại, tôn giả hết sức chuyên chú mài dũa tâm tư, trừ các chướng pháp. Vào đầu đêm, luôn luôn đi hoặc ngồi, tôn giả hết sức kiên tâm trừ sạch các chướng pháp. Vào giữa đêm, tôn giả rửa chân vào phòng, nằm nghiêng bên phải, hai chân gác lên nhau, tưởng đến ánh sáng, nghĩ đến lúc thức dậy. Khi tác ý như vậy, đầu chưa đụng gối, tôn giả đã đoạn trừ hết tâm hữu lậu, được giải thoát, chứng quả A la hán, hưởng thụ an lạc của giải thoát, liền đi đến đại chúng ở thành Vương Xá.

Biết tôn giả đã chứng quả, đại chúng đều tán thán là bậc đại trượng phu. Khi ấy, Đại Ca Nhiếp Ba cùng năm trăm A la hán cùng đến hang Tất Bát La. Sau khi tập họp, tôn giả nói với đại chúng:

– Quý vị biết cho, trong đời tương lai sẽ có những Bí sô độn căn tán loạn, nếu không có tụng tóm lược thì không thể đọc tụng và thọ trì Kinh Luật Luận. Thế nên, trong buổi sáng, chúng ta nên kết tập kệ tụng tóm lược tương ứng theo sự việc, sau khi ăn sẽ kết tập Kinh Luật và Luận.

Nghe như vậy, các Bí sô bạch với tôn giả:

– Bây giờ, có thể kết tập kệ tụng trước.

Sau khi ăn trưa, họ lại bạch:

– Kết tập phần nào trước?

Tôn giả bảo:

– Nên kết tập Kinh trước.

Khi ấy, năm trăm trăm vị A la hán cùng nhau thỉnh Đại Ca Nhiếp Ba lên tòa sư tử. Sau khi an tọa, tôn giả bảo A Nan Đà:

– Cụ thọ có thể chọn lựa kết tập những kinh mà Như Lai đã thuyết không?

Đáp:

– Được.

Tôn giả tác bạch:

– Đại đức Tăng già lắng nghe, Cụ thọ A Nan Đà này có thể chọn lựa kết tập những kinh pháp mà Như Lai đã dạy. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng đồng ý, nay Tăng sai Cụ thọ A Nan Đà sẽ chọn lựa kết tập những kinh pháp mà Như Lai đã dạy. Đây là lời tác bạch.

Thứ đến tác yết ma

– Đại đức Tăng già lắng nghe, Cụ thọ A Nan Đà này có thể chọn lựa kết tập những kinh pháp mà Như Lai đã dạy. Nay Tăng sai cụ thọ A Nan Đà sẽ chọn lựa kết tập những Kinh pháp mà Như Lai đã dạy. Nếu các Cụ thọ đồng ý A Nan Đà này sẽ chọn lựa kết tập những kinh pháp mà Như Lai đã dạy thì im lặng. Vị nào không đồng ý thì nói ra. Tăng đã đồng ý A Nan Đà này sẽ chọn lựa kết tập những Kinh pháp mà Như Lai đã dạy rồi. Tăng đã đồng ý vì im lặng. Tôi xin ghi nhận như vậy.

Khi Cụ thọ A Nan Đà sắp thuyết lại pháp, năm trăm A la hán đều lấy Tăng già chi trải lên tòa ấy. A Nan Đà nhìn khắp bốn phía, phát tâm thương mến các loại hữu tình, với tâm rất tôn trọng chánh pháp, sinh tâm cung kính với các vị đồng phạm hạnh, đi nhiễu bên phải tòa cao ấy, cúi đầu kính lễ, y theo pháp kính lễ ngay trước thượng tọa, tưởng đến vô thường, dùng tay vịn tòa, ngồi yên ngay thẳng, thứ đến quán sát kỹ, thấy chư Thánh chúng cũng như biển lớn sâu thẳm yên tịnh, nên suy nghĩ: “Ta đích thân nghe Kinh ấy từ Phật, hoặc nghe nói lại, hoặc nói ở cung rồng, hoặc nói ở trên trời, đều thọ trì hết không quên gì cả, vậy ta nên nói ra”.

Khi ấy, chư Thiên bảo nhau:

– Các vị nên biết! Thánh giả A Nan Đà sắp tuyên thuyết kinh pháp mà Như Lai đã dạy, hãy nhất tâm lắng nghe.

Có thiên tử nói kệ:

Ai kiến lập diệu pháp,

Lợi ích ba ngàn cõi,

Pháp bậc thánh không sợ,

Cũng như sư tử rống,

Các vị hãy chí thành,

Nghe thuyết vi diệu pháp,

Người muốn sự an lạc,

Hãy biết nghĩa thật này.

Tôn giả Ca Nhiếp Ba nói kệ bảo A Nan Đà:

Cụ thọ hãy tuyên thuyết lời Phật,

Là pháp tối thượng trong các pháp,

Những pháp Đại sư đã giảng dạy,

Đều làm lợi ích khắp quần sinh.

Nghe nói đến danh hiệu của Đại sư, tôn giả A Nan Đà sinh tâm luyến mộ, quay đầu hướng về chỗ Niết bàn, chí thành chắp tay dùng ngữ âm phổ thông nói rằng:

– Như vầy tôi nghe. Một thời tại rừng Thi Lộc, Tiên nhân đọa xứ, thuộc Ba La Ny Tư, đức Thế Tôn bảo năm Bí sô:

– Đây là Khổ thánh đế, đối với pháp được nghe này mà suy nghĩ đúng lý thì sinh mắt, trí, sáng suốt, giác ngộ … nói đầy đủ như trong Kinh Ba lần chuyển pháp luân ở trên.

Bấy giờ, cụ thọ A Nhã Kiều Trần Như nói với Đại Ca Nhiếp Ba:

– Pháp vi diệu này, chính tôi được nghe từ nơi Phật. Thế Tôn từ bi giảng dạy cho tôi. Do năng lực của Kinh làm cho chúng tôi khô cạn biển lớn máu lệ không bờ, vượt qua núi xương, đóng bít cửa đường ác Vô gián, khéo mở con đường thiên cung và giải thóat. Khi được nghe thuyết Kinh vi diệu thậm thâm này, đối với tất cả pháp, tôi được xa lìa trần cấu, đắc pháp nhãn tịnh, tám vạn chư Thiên đều được lợi ích.

Khi nghe những lời như vậy, chư Thiên trên hư không và các Bí sô chưa ly dục rất đau khổ như bị ngàn mũi tên bắn vào tim, kêu gào khóc lóc, đồng thanh nói:

– Khổ thay, khổ thay.

Họ nói kệ:

Tai họa thay đời này,

Vô thường không phân biệt,

Phá hoại kho trân bảo,

Làm khô biển công đức,

Chính tôi ở chỗ Phật,

Nghe pháp giải thóat này,

Nay lại ở nơi khác,

Truyền lại lời Như Lai.

Khi nghe thuyết Kinh, đại chúng đều than thở:

– Khổ thay! Tai họa thay! Sức rất mạnh của vô thường không chừa gì cả, phá hoại con mắt của thế gian như vậy.

Khi ấy, Kiều Trần Như rời khỏi tòa, ngồi xổm lên. Thấy như vậy, các La hán khác đều cung kính rời tòa, ngồi xổm lên và nói:

– Khổ thay! Tai họa thay, sức rất mạnh của vô thường, vì sao chính chúng ta đích thân nghe Thế Tôn thuyết pháp, nay chỉ còn nghe nói lại.

Họ nói kệ:

Chí tôn tám bộ đã đi rồi,

Vì sao chúng ta không nhập diệt,

Phật đã không còn, đời trống rỗng,

Ai sẽ đưa cuộc sống đi lên.

Khi ấy, các vị A la hán đều nhập vào đệ tứ thiền, dùng nguyện lực quán sát thế gian, rồi xuất định, bảo cụ thọ A Nan Đa:

– Thầy đến vì pháp?

Đáp:

– Đại đức! Tôi đến vì pháp, các vị cũng đến vì pháp?

Đáp:

– Đúng vậy.

Khi ấy, Ma Ha Ca Nhiếp Ba suy nghĩ: “Ta đã kết tập Kinh điển mà đức Phật thuyết đầu tiên, không bị các vị đồng phạm hạnh chống đối, không bị chê bai, như vậy biết là Kinh này thật đúng là lời Phật dạy”.

Tôn giả lại bảo A Nan Đà:

– Thế Tôn thuyết kinh thứ hai ở đâu?

Bằng âm thanh rõ ràng, A Nan Đà đáp:

– Thế tôn cũng thuyết tại Bà La Ny Tư.

Hỏi:

– Thuyết cho ai?

Đáp:

– Cho năm Bí sô.

Hỏi:

– Thuyết như thế nào?

Đáp:

– Thuyết giảng như vầy: Này các Bí sô, nên biết có Bốn thánh đế. Bốn đế là gì?

– Đó là Khổ, Tập, Diệt, Đạo thánh đế.

Khổ thánh đế là gì?

– Đó là Sinh khổ, Bệnh khổ, Lão khổ, Tử khổ, Ái biệt ly khổ, Oán tắng hội khổ, Cầu bất đắc khổ, tóm lại khổ vì chạy theo năm uẩn nên gọi là khổ.

Khổ Tập thánh đế là gì?

– Nghĩa là Hỷ và Ái câu hữu khắp nơi sinh ra nhiễm trước nên gọi là Tập.

Khổ Diệt thánh đế là gì?

– Đó là đối với hỷ ái câu hữu khắp nơi sinh nhiễm trước để tiếp tục nhận lấy hậu hữu, đều trừ diệt vứt bỏ hết. Nhiễm ái diệt hết thì chứng diệu Niết bàn.

Con đường đưa đến diệt khổ thánh đế là gì?

– Nghĩa là tám chánh đạo: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh cần, chánh niệm, chánh định; gọi là con đường đưa đến Diệt khổ thánh đế. Khi pháp này được thuyết ra, cụ thọ A Nhã Kiều Trần Như tâm giải thóat khỏi các phiền não, bốn Bí sô kia lìa các trần cấu, đắc pháp nhãn thanh tịnh.

Bấy giờ, Cụ thọ A Nhã Kiều Trần Như bảo với cụ thọ Ca Nhiếp Ba:

– Những pháp như vậy, đích thân tôi được nghe Phật dạy. Nghe pháp xong, tâm tôi giải thóat khỏi các phiền não. Bốn Bí sô kia lìa các trần cấu, đắc pháp nhãn tịnh.

Tôn giả suy nghĩ:

– Ta đã kết tập Kinh giáo thứ hai mà Thế Tôn đã thuyết, không bị các vị đồng phạm hạnh chống đối, chê bai, thế nên biết rằng Kinh này đúng là lời Phật dạy.

Tôn giả lại hỏi A Nan Đà:

– Thế Tôn thuyết Kinh thứ ba nơi nào?

Bằng âm thanh trong trẻo rõ ràng, A Nan Đà đáp:

– Thế Tôn cũng thuyết tại Ba La Ny Tư.

Hỏi:

– Thuyết cho ai?

Đáp:

– Cho năm Bí sô.

Hỏi:

– Thuyết những gì?

Đáp:

– Thuyết như thế này: Như vầy tôi nghe. Một thời tại rừng Thi Lộc, thuộc Ba La Ny Tư, Thế Tôn bảo năm Bí sô: Này các Bí sô nên biết, sắc không phải là ta, nếu sắc là ta thì sắc không bị bệnh và chịu những khổ não. Ta muốn sắc như thế này, ta không muốn sắc như thế này, sắc đã không hoạt động theo ý mình như vậy. Thế nên biết rằng sắc không phải là ta. Thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy … nói đủ như trước.

Phật bảo năm Bí sô:

– Ý các ông thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

Đáp:

– Đại đức, sắc là vô thường.

Phật dạy:

– Sắc đã là vô thường thì tức là khổ, hoặc khổ khổ, hoại khổ, hành khổ. Như vậy, đệ tử Thanh văn đa văn của Ta chấp có ngã hay không, sắc là ngã, ngã có các sắc, sắc thuộc về ngã, ngã ở trong sắc không?

– Bạch Thế Tôn! Không.

Như vậy, các ông nên biết, thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường … cũng như vậy. Những sắc nào hoặc quá khứ, vị lai, hiện tại, trong ngoài, thô tế, hơn kém, xa gần, tất cả đều vô ngã.

– Này các Bí sô, nên quán sát thật kỹ sắc ấy bằng chánh trí. Như vậy đối với thọ, tưởng, hành, thức, nào hoặc quá khứ, vị lai, hiện tại, đều nên quán sát kỹ bằng chánh trí tuệ như trước. Nếu Thanh văn thánh đệ tử của Ta quán sát năm thủ uẩn này không có ngã hay ngã sở, quán sát được như vậy rồi thì biết thế gian không có chủ thể và đối tượng để chấp thủ và cũng không bị chuyển biến theo, tự giác ngộ như vậy nên chứng Niết bàn: Ta sinh đã hết, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, không còn thân sau.

Khi Phật thuyết pháp này, tâm năm Bí sô giải thóat các phiền não.

Khi ấy, các vị la hán đều suy nghĩ:

– Ta đã kết tập Kinh thứ ba của Phật dạy mà không bị đồng phạm hạnh chống đối và chê bai, vậy nên biết Kinh này chính là lời Phật dạy.

Những kinh pháp khác mà Thế Tôn thuyết giảng tại nơi vương cung, tụ lạc, thành ấp, đều được A Nan Đà nói lại hết. Các vị A La Hán cùng nhau kết tập, những Kinh tương ưng với năm uẩn thì xếp vào phẩm Uẩn; Kinh nào tương ưng với sáu xứ, mười tám giới thì xếp vào phẩm Xứ giới; Kinh nào tương ưng với duyên khởi thánh đế thì xếp vào phẩm Duyên khởi; Kinh nào do Thanh văn nói thì xếp vào phẩm Thanh văn; Kinh nào do Phật nói thì xếp vào phẩm Phật; Kinh nào tương ưng với niệm xứ, chánh cần, thần túc, căn, lực, giác, đạo phần thì xếp vào phẩm Thánh đạo; Kinh nào tương ưng với kệ tụng thì gọi là Tương ưng A Cấp Ma (Tương ưng xưa dịch theo nghĩa là Tạp); Kinh dài, nói dài thì gọi là Trường A Cấp Ma; Kinh trung bình, nói trung bình thì gọi là Trung A Cấp Ma; Kinh nói một vấn đề, hai vấn đề cho đến mười vấn đề thì gọi là Tăng nhất A Cấp Ma.

Khi ấy, Đại Ca Nhiếp Ba nói với A Nan Đà:

– Kinh tạng chỉ có những kinh A Cấp Ma (Agama, A hàm) ấy, ngoài ra không có Kinh khác nữa.

Sau khi nói như vậy xong, tôn giả xuống khỏi tòa cao và nói với đại chúng:

– Các vị nên biết, đã cùng nhau kết tập xong những Kinh mà Phật đã thuyết, tiếp theo là kết tập Tỳ Nại Da (Vinaya – Luật).

Nghe nói như vậy, mọi người đều khen:

– Lành thay!

Bấy giờ, trong chúng chỉ có cụ thọ Ô Ba Ly là rất thông thạo duyên khởi của luật. Ca Nhiếp Ba lại lên tòa cao thưa với đại chúng:

– Các vị nên biết, cụ thọ Ô Ba Ly thông suốt hết về Luật, được Thế Tôn thọ ký là bậc trì luật đệ nhất, cho nên tôi thỉnh làm người kết tập Luật.

Đại chúng nói:

– Xin vâng.

Khi ấy, Ca Nhiếp Ba nói với Ô Ba Ly:

– Cụ thọ, thầy có thể chọn lựa kết tập Luật do Như Lai thuyết giảng không?

Đáp:

– Được.

Tôn giả tác bạch:

– Đại đức Tăng lắng nghe, cụ thọ Ô Ba Ly này có thể chọn lựa kết tập về Luật do Như Lai nói ra. Nếu thời gian thích hợp với Tăng, Tăng đồng ý, nay Tăng sai cụ thọ Ô Ba Ly sẽ chọn lựa kết tập về Luật do Như Lai nói ra. Đây là lời tác bạch.

Thứ đến tác yết ma, chuẩn theo văn bạch.

Sau khi tác yết ma xong, cụ thọ Ca Nhiếp Ba xuống tòa. Tôn giả Ô Ba Ly bước lên tòa sư tử.

Quyển Thứ 40

Tiếp theo tụng mười trong biệt môn tám, nói về sự việc Năm trăm vị kết tập và Bảy trăm vị kết tập.

Khi ấy, Ca Nhiếp Ba hỏi Ô Ba Ly:

– Thế Tôn chế học xứ thứ nhất ở đâu?

Bằng âm thanh rõ ràng, Ô Ba Ly đáp:

– Thế Tôn chế tại Ba La Ny Tư.

Hỏi:

– Nói cho ai?

Đáp:

– Nói cho năm Bí sô.

Hỏi:

– Việc ấy thế nào?

Đáp:

– Mặc y nội cho tề chỉnh, không quá cao, không quá thấp; nên học như vậy.

Nghe nói như vậy xong, các vị A La Hán đều nhập vào Định Biên Tế, dùng định lực quán sát thế gian xong, rồi lại xuất định. Ma Ha Ca Nhiếp Ba suy nghĩ: “Ta đã kết tập học xứ đầu tiên của Phật chế, không bị các vị đồng phạm hạnh chống lại hay chê bai; thế nên biết rằng Luật này chính Phật chế ra.

Tôn giả lại bảo Ô Ba Ly:

– Thế Tôn chế học xứ thứ hai ở đâu?

Bằng âm thanh rõ ràng, Ô Ba Ly đáp:

– Tại Ba La Ny Tư.

Hỏi:

– Nói cho ai?

Đáp:

– Cho năm Bí sô.

Hỏi:

– Việc ấy thế nào?

Đáp:

– Mặc ba y tề chỉnh; nên học như vậy.

Nghe nói xong, các vị A la hán đều nhập vào định Biên Tế, dùng nguyện lực quán sát thế gian rồi xuất khỏi định.

Ca Nhiếp Ba suy nghĩ: “Ta đã kết tập học xứ thứ ba của đức Thế Tôn … như trên”.

Tôn giả lại hỏi Ô Ba Ly:

– Thế Tôn chế học xứ thứ ba ở đâu?

Bằng âm thanh rõ ràng, Ô Ba Ly đáp:

– Tại thôn Yết Lan Đạc Ca.

Hỏi:

– Nói cho ai?

Đáp:

– Cho Bí sô Tô Trần Na con của Yết Lan Đạc Ca.

Hỏi:

– Sự việc ấy thế nào?

Đáp:

– Bí sô nào đã thọ cấm giới như các Bí sô khác mà hành dâm cho đến loài súc sinh, bị phạm tội ba la thị ca, không được sống chung.

Nghe nói thế rồi, các vị la hán đều nhập vào Định Biên Tế rồi xuất định. Ca Nhiếp Ba suy nghĩ: “Ta đã kết tập … như trước”.

Các học xứ khác, Thế Tôn chế cho các Bí sô ở tại vương cung hay thôn xóm … đều được cụ thọ Ô Ba Ly nói lại hết. Các vị A La Hán đã kết tập xong, gọi đây là pháp Ba La Thị Ca, đây là pháp Tăng già phạt thi sa, đây là pháp Hai bất định, ba mươi pháp Xả đọa, chín mươi pháp Ba dật đề ca, bốn pháp Ba la để đề xá ny, pháp chúng học, bảy pháp Diệt tránh, đây là chế lần đầu, đây là chế thêm, đây là định chế, đây là tùy khai, như vậy là pháp xuất gia, như vậy là pháp thọ cận viên, như vậy là pháp Đơn bạch Bạch nhị Bạch tứ yết ma, như vậy nên độ, như vậy không nên độ, như vậy là pháp Bao sái đà, như vậy là pháp An cư, như vậy là pháp Tùy ý, v.v … cho đến tạp sự. Đây là Ny đà na Mục đắc ca …

Sau khi kết tập Luật tạng, cụ thọ Ô Ba Ly xuống tòa. Tôn giả Ca Nhiếp Ba nghĩ: “Người đời sau trí kém căn độn, theo văn để hiểu thì không đạt được ý nghĩa sâu xa, vậy ta nên tự thuyết minh Ma thất lý ca (Luận – Matika) sẽ làm cho rõ ý nghĩa của Kinh Luật vậy.”

Sau khi suy nghĩ như vậy, Tôn giả bạch Nhị yết ma thưa cho Tăng biết. Sau khi Tăng đồng ý, Tôn giả lên tòa cao thưa với các Bí sô:

– Tôi xin bắt đầu thuyết minh về Luận tạng, theo sự hiểu biết làm cho sáng tỏ ý nghĩa. Đó là bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Bồ đề phần, tám Thánh đạo phần; bốn Vô úy, bốn Vô ngại giải, bốn Sa môn quả, bốn Pháp cú, trí Vô tránh nguyện, định Biên tế, Không, Vô tướng, Vô nguyện, tạp tu các Định, chánh nhập hiện quán, thế tục Trí Chiêm ma tha (Thiền định – Samatha), Tỳ bát xá na (Minh sát tuệ – Vipassana), pháp tập, pháp uẩn, như vậy gọi chung là Luận tạng.

Sau khi nghe thuyết minh như vậy, các vị La hán đều nhập vào định Biên tế, tuần tự quán sát xong lại xuất định … như nói ở trước. Như vậy đây là Tô Hằng La (Kinh – Sutta), đây là Tỳ Nại Da (Luật – Vinaya), đây là A Tỳ Đạt Ma (Luận – Abhidhamma) chính là những lời dạy của Phật được kết tập xong.

Khi ấy, Dạ xoa trên đất đều kêu to lên rằng quý vị nên biết, Thánh giả Ca Nhiếp Ba làm thượng thủ và năm trăm vị A la hán cùng nhau kết tập tam tạng Thánh giáo của Như Lai. Vì vậy, chư Thiên phát triển, A tu la suy giảm.

Nghe như vậy, dạ xoa ở trên không lại gọi to lên tận trời Tư Thiên Vương … Tam Thập Tam Thiên, Da Ma, Đổ Sử Đa, Lạc Biến Hóa, Tha Hóa Tự Tại, Tha Hóa Tự Tại, Phạm Chúng, Phạm Phụ, Đại Phạm, Thiểu Quang, Vô Lượng Quang, Cực Quang, Tịnh, Thiểu Tịnh, Vô Lượng Tịnh, Biến Tịnh, Vô Vân, Phước Sinh, Quảng Quả, Vô Phiền, Vô Nhiệt, Thiện Hiện, Thiện Kiến … trong chốc lát âm thanh ấy truyền lên tận trời Sắc cứu cánh. Chư Thiên ấy đồng thanh nói rằng chư Thiên phát triển, A tu la suy giảm.

Khi năm trăm vị A La Hán kết tập xong, đại hội kết tập này gọi là năm trăm vị kết tập. Đại Ca Nhiếp Ba nói kệ:

Các vị kết tập pháp pháp vương,

Đều vì thương yêu các chúng sinh,

Lời lẽ Phật dạy nhiều vô lượng,

Nay đều kết tập không bỏ sót,

Vì kẻ phàm ngu không hiểu biết,

Nên làm đèn sáng trừ bóng tối.

Cụ thọ Đại Ca Nhiếp Ba suy nghĩ: “Ta kết tập xong ba tạng thánh giáo, bằng định lực quan sát thì những giáo pháp mà Thế Tôn đã thuyết, đã được làm cho tồn tại lâu dài trong đời. Những điều cần làm theo lời Như lai dạy đều đã làm xong. Ta đã phụng hành theo đúng chánh đạo mà đức Thế Tôn đã dạy, vậy là ta đã báo đáp một phần nhỏ từ ân của Phật. Những lời dạy để lại làm lợi ích quần sinh của Thế Tôn Đại sư, đều đã được kết tập, từ nay xa mãi Thế Tôn, không còn nơi nương cậy, gánh vác thân năm uẩn hôi hám này thật mệt nhọc, giờ Niết bàn đã đến không nên kéo dài nữa.”

Sau khi suy nghĩ, Tôn giả nói kệ:

Ta đã kết tập giáo pháp Phật,

Để cho chánh pháp được tăng trưởng,

Tồn tại làm lợi ích thế gian,

Giúp ích chúng sinh thoát phiền não,

Chiến thắng những kẻ không tàm quý,

Hộ trợ những người biết tàm quý,

Việc làm lợi ích đã viên mãn,

Lúc này, ta nên hướng Niết bàn.

Đại Ca Nhiếp Ba bảo A Nan Đà:

– Thầy có biết không, Thế Tôn đem giáo pháp phó chúc cho ta rồi nhập Niết bàn. Hiện nay, ta sắp vào Niết bàn nên chuyển đại pháp này phó chúc cho thầy, hãy hết sức hộ trì. Sau khi ta diệt độ, tại thành Vương xá có vợ thương chủ sẽ sinh một bé trai. Khi mới sinh ra, bé trai được bọc trong tấm vải xa nạch ca, vì vậy tên là Xa Nạch Ca (một loại cây bố gai, xứ này trước đây không có, cao bằng con người, có thể dệt làm vải; xưa dịch Thương Na Hòa Tu là không chuẩn). Sau đó, nhân người ấy đi vào biển tìm hàng hóa trân bảo, được trở về an ổn nên thiết lập đại hội Phật đà năm năm, sau đó xuất gia, nên đem Phật pháp phó chúc cho người ấy.

Sau khi nói xong, Ca Nhiếp Ba lại suy nghĩ: “Thế Tôn đại bi tu tập các hạnh khổ, đó là bạn lành chân thật, trang nghiêm với vô lượng công đức, xá lỵ di thân còn để lại khắp nơi, ta hãy cung kính cúng dường rồi nhập Niết bàn”.

Sau khi suy nghĩ như vậy, Tôn giả dùng sức thần thông đi đến bốn tháp lớn của Phật là nơi Đản sinh, nơi thành đạo, nơi chuyển Pháp luân, nơi Niết bàn và các tháp thờ xá lỵ khác, chí thành cúng dường, rồi vào cung rồng cúng dường răng của Phật, bay lên hư không đến cõi trời Ba mươi ba, định lễ bái răng của Phật. Thấy Ca Nhiếp Ba muốn cung kính lễ bái, trời Đế Thích và chư Thiên hỏi:

– Vì sao ngài đến đây?

Tôn giả đáp:

– Tôi muốn cúng dường tháp thờ răng xá lỵ của Thế Tôn lần cuối cùng.

Nghe nói như vậy, chư Thiên buồn bã đứng lặng yên. Trời Đế Thích bưng răng Phật đưa cho Ca Nhiếp Ba. Nhận lấy xá lỵ, Tôn giả đặt trên bàn tay, chuyên chú chiêm ngưỡng rồi đặt trên đầu, rồi rãi hoa mạn đà la, hoa sen, bột hương ngưu đầu trên răng xá lỵ để cúng dường. Sau khi thuyết pháp cho trời Đế Thích và chư thiên, Tôn giả biến mất khỏi núi Tu di và hiện ra ở thành Vương xá.

Tôn giả lại suy nghĩ: “Trước đây ta đã hứa báo cho vua Vị Sinh Oán biết khi sắp vào Niết bàn”.

Đến vương cung, Tôn giả bảo người giữ cửa:

– Vì tôi, xin ông thông báo với vua rằng Ca Nhiếp Ba đang ở ngoài cửa muốn gặp vua.

Nghe xong, người giữ cửa vào cung, thấy vua đang ngủ say nên vội đi ra lại, bảo với Ca Nhiếp Ba:

– Thánh giả, đại vương đang ngủ.

Tôn giả bảo:

– Vì tôi, người nên trở vào đánh thức vua dậy.

Thủ môn nói:

– Tánh vua bạo ác, khó xúc phạm được, tôi không dám gọi, sợ vua nổi giận ra lệnh giết tôi.

Ca Nhiếp Ba nói:

– Nếu vậy, xin vì tôi, chờ vua thức dậy, báo cho vua biết Ca Nhiếp Ba sắp vào Niết bàn nên đến cửa cung từ giã vua.

Nói xong, Tôn giả vào núi Kê Túc, trải cỏ ngồi giữa ba ngọn núi, suy nghĩ: “Lúc này ta nên mặc y phấn tảo của Thế Tôn ban cho, khiến cho thân xác được bảo tồn chờ đến khi Bồ tát Từ Thị hạ sinh, vị Thế Tôn ấy sẽ chỉ cho các đệ tử và đại chúng thấy thân này của ta, làm cho họ sinh nhàm chán”.

Sau đó, Tôn giả nhập định, ba ngọn núi chụm lại như căn phòng kín nên thân thể không hư hoại. Tôn giả lại suy nghĩ: “Nếu vua Vị Sinh Oán đến đây, thì núi mở ra vì không gặp được thân ta thì vua trào máu nóng ra chết”.

Suy nghĩ xong, Tôn giả xả bỏ mạng sống. Khi ấy, mặt đất chấn động sáu cách, sao xẹt rụng rơi khắp nơi sáng rực, trên hư không chư thiên đánh trống vang lừng. Cụ thọ Ca Nhiếp Ba vọt lên hư không, hiện ra các thần biến, phun ra nước trong suốt hoặc ánh lửa sáng, nổi mây che kín, mưa trận mưa lớn. Biến hóa như vậy xong, Tôn giả vào phòng đá nằm nghiêng bên phải, gác hai chân lên nhau, nhập vào cảnh giới Vô dư y diệu Niết bàn.

Chư thiên Thích, Phạm đều suy nghĩ: “Vì sao mặt đất chấn động như vậy?”.

Cùng nhau quán sát, thấy Ca Nhiếp Ba nhập Niết bàn nên họ cùng vô lượng trăm ngàn vạn ức chư thiên mang đến các loại hoa sen xanh vàng đỏ trắng cùng nước thơm Ngưu đầu chiên đàn, trầm, bột thơm cùng đến chỗ Tôn giả, đem các loại hoa trời bột hương thơm rãi trên thân Tôn giả mà cúng dường. Chư thiên cúng dường xong, ba ngọn núi lại chụm vào nhau che kín như căn phòng.

Sau khi rời khỏi chỗ Tôn giả, chư Thiên rất buồn khổ, nói rằng đức Phật vừa Niết bàn, chúng ta chưa hết buồn rầu, vì sao đến nay lại bị ưu sầu tiếp. Chư Thiên cựu trú ở hang Tất bát la chỉ còn cái tên rỗng mà thôi, những thắng pháp đều đã đi theo Tôn giả hết rồi. Nước Ma yết đà không còn rực rỡ nữa, chúng sinh bị nghèo cùng vì ruộng phước không còn. Tất cả các thiện pháp đều đã tiêu vong. Như vậy là vị giác ngộ thứ hai đã vào Niết bàn, chẳng lẽ đến nay núi pháp bị sụp đổ, thuyền pháp bị lật chìm, đại thọ pháp bị ngã xuống, biển pháp cạn khô, chúng ma hoan hỷ. Những giáo pháp để giáo hóa chúng sinh và những việc lợi ích đều sẽ ẩn mất.

Sau khi nói lên những lời bi thương như vậy xong, chư Thiên lạy sát chân Tôn giả rồi biến mất.

Nằm ngủ, vua Vị Sinh Oán mơ thấy rằng kèo cột trong cung điện đều sụp gãy nên giật mình thức dậy. Thấy vua tỉnh giấc, người thủ môn liền tâu lại đầy đủ những lời của Ca Nhiếp Ba cho vua biết. Nghe nói, vua ngây ngất ngã lăn ra đất. Cận thần dùng nước lạnh rưới vào mặt vua cho tỉnh lại. Đi đến Trúc lâm, vua gặp Tôn giả A Nan Đà, lạy sát đất, khóc vang, thưa rằng con nghe Tôn giả Đại Ca Nhiếp Ba đã vào Niết bàn.

A Nan Đà cùng nhà vua đi đến núi Kê túc để chỉ chỗ Tôn giả cho vua (xưa gọi là Kê túc vì có Tôn giả trú ở trong, người sau gọi là Tôn túc, lại nữa vì trên núi có dấu tích của đức Phật, nhưng trong Phạn âm từ ngữ Kê túc và Tôn túc bị nhầm lẫn nhau). Họ đến nơi, được đại dược xoa mở ba ngọn núi ra. Vua thấy di thể rồi, lại thấy chư thiên cúng dường bằng hoa mạn đà la cùng các hoa sen, nước thơm chiên đàn, các loại hương hoa. Vua đưa hai tay lên, khóc lớn, bị ngã lăn ra đất cũng như cây đại thọ bị chặt đứt cả gốc. Một lúc sau, vua tỉnh lại và muốn nhặt củi.

Thấy như vậy, Tôn giả A Nan Đà hỏi:

– Đại vương, nhặt củi làm gì?

Đáp:

– Để hỏa thiêu.

Tôn giả nói:

– Chớ nói như vậy, thân thể này của Tôn giả do sức định bảo trì. Chờ đến lúc Bồ tát Từ thị hạ sinh, Phật ấy cùng chín mươi sáu ức cu đê Thanh văn tùy tùng đi đến nơi này, đem di thể Tôn giả ra chỉ dạy cho đệ tử rằng đây là Ca Nhiếp Ba đệ tử thượng thủ của Phật Thích Ca Mâu Ny, là bậc đệ nhất trong việc thiểu dục tri túc tu tập hạnh đổ đa. Những pháp do Phật Thích Ca Mâu Ny nói ra đã được vị này kết tập để kiến lập pháp nhãn. Khi ấy, các Thanh văn ấy suy nghĩ rằng thời quá khứ thân người nhỏ bé, thân Phật to lớn.

Cầm y Tăng già chi của Ca Nhiếp Ba chỉ cho chúng Thanh văn, Đức Thế Tôn ấy nói rằng:

– Đây là y Tăng già chi mà đức Thích Ca Mâu Ny Ứng cúng Chánh đẳng giác đã từng mặc.

Khi nghe nói như vậy, chín mươi sáu ức Câu đê Thanh văn liền chứng quả A La Hán, đều tinh tấn tu hạnh Đổ đa thiểu dục tri túc.

Thế nên, Tôn giả để lại di thể này dùng định lực bảo trì, không thể đốt cháy mà nên xây dựng tháp lên trên.

Sau khi vua rời khỏi, ba ngọn núi liền chụm lại như cũ che trên thân Tôn giả. Vua cho xây tháp lên trên.

Lạy sát chân Tôn giả A Nan Đà, vua thưa:

– Bạch Tôn giả! Con không được nhìn Phật vào Niết bàn cũng không được thấy Tôn giả Ca Nhiếp Ba diệt độ. Nếu thánh giả vào Niết bàn, xin cho con được thấy.

Tôn giả đồng ý.

Khi ấy, Xa Nạch Ca từ biển lớn trở về an ổn. Sau khi ổn định vật dụng xong, ông ta đi đến Trúc Lâm. Tôn giả A Nan Đà đang đi kinh hành trước cửa hương đài. Trông thấy Tôn giả, ông ta đến lạy sát chân, thưa:

– Từ biển lớn, con an ổn trở về là nhờ năng lực của Tam Bảo. Từ nay, con muốn tổ chức pháp hội năm năm để cúng dường Phật và Tăng. Hiện nay, Thế Tôn đang ở đâu?

Đáp:

– Này con, đức Phật đã Niết bàn.

Nghe nói, Xa Nạch Ca ngất lăn ra đất. Sau khi được rưới nước tỉnh lại, ông ta hỏi:

– Tôn giả Xá Lợi Phất, Đại Mục Kiền Liên và Đại Ca Nhiếp Ba đang ở đâu?

Đáp:

– Đều đã vào Niết bàn.

Nghe vậy, ông ta cực kỳ đau buồn, tổ chức đại hội năm năm rất lớn. Tôn giả hỏi:

– Này con, đối với bốn nhiếp trong Phật pháp, con đã thi hành Tài nhiếp. Từ nay, nên thi hành pháp nhiếp.

Đáp:

– Đại đức, con nên làm gì?

Tôn giả nói:

– Con nên xuất gia tu tập trong Phật pháp.

Đáp:

– Rất đúng, con xin vâng theo.

Tôn giả cho xuất gia và thọ cận viên. Sau khi yết ma, vị này phát nguyện rằng kể từ hôm nay cho đến trọn đời luôn luôn mặc y Xa nạch ca.

Bí sô này rất thông minh, nghe qua một lần liền lĩnh thọ ngay nên thọ trì hết tám vạn pháp uẩn mà A Nan Đà đã được thọ trì với Phật. Vị này đầy đủ ba minh, thông thuộc ba tạng.

Lúc nọ, A Nan Đà cùng các Bí sô trú tại vườn Trúc lâm. Có một Bí sô nói kệ:

– Người nào sống trăm năm,

Không thấy bạch hạc nước,

Không bằng sống một ngày,

Được thấy bạch hạc nước.

Nghe như vậy, A Nan Đà nói với Bí sô ấy:

– Kệ mà ông tụng không phải là lời của Đại sư, nhưng Phật Thế Tôn dạy thế này:

Người nào sống trăm năm,

Không rõ được sinh diệt,

Không bằng sống một ngày,

Được rõ pháp sinh diệt.

Ông nên biết rằng, trên đời có hai hạng người thường phỉ báng Thánh giáo:

Tánh bất tín, nhiều sân,

Tuy tín nhưng hiểu sai,

Chấp bậy vào nghĩa Kinh,

Như voi lún bùn sâu.

Kẻ ấy tự hại mình,

Do không có trí tuệ,

Thông hiểu sai, vô ích,

Nên biết như thuốc độc.

Thế nên những người trí,

Nghe rồi thực hành đúng,

Trừ dần phiền não hoặc,

Sẽ chứng quả ly hệ.

Nghe dạy như vậy, người ấy thưa lại với thầy mình. Thầy nói:

A Nan Đà già tối,

Không còn sức ghi nhớ,

Lời nói nhiều lầm lẫn,

Chưa chắc đáng tin cậy.

Ông cứ tụng trì theo như cũ.

Tôn giả A Nan Đà ngầm đến xem xét, thấy vị kia vẫn đọc theo lời sai nên bảo:

– Này con, ta đã bảo con, Thế Tôn không dạy lời như vậy.

Bí sô kia đem lời thầy mình dạy ra thưa cho Tôn giả biết. Nghe vậy, Tôn giả suy nghĩ:

– Bí sô này được ta đích thân dạy bảo mà đã không chịu nghe, biết làm sao đây. Giả sử có Tôn giả Xá Lợi Phất, Đại Mục Kiền Liên, Đại Ca Nhiếp Ba thì việc này cũng vậy thôi. Các đại đức ấy đều đã vào Niết bàn. Mong rằng căn lực từ thiện của Như Lai làm cho pháp nhãn trú thế một ngàn năm.

Tôn giả cảm thán nói kệ:

Tôn túc đã qua rồi,

Hạng trẻ không sánh bằng,

Vắng vẻ một mình ta,

Như chim nằm trong trứng,

Thân thuộc xưa không còn,

Bạn pháp cũng theo cả.

Trong các loại tri thức,

Niệm trong định hơn cả,

Ngọn đèn trong thế gian,

Chiếu sáng trừ bóng tối,

Phá trừ ngu si hoặc,

Bậc ấy đã không còn.

Kẻ cần dạy thật nhiều,

Bậc hướng đạo có một.

Như ngọn tháp lẻ loi,

Rừng tàn, còn một cây.

Cụ thọ A Nan Đà bảo Bí sô Xa nạch ca:

– Tôn giả Đại Ca Nhiếp Ba đem giáo pháp Thế Tôn phó chúc cho ta rồi bát Niết bàn. Từ nay, ta phó chúc lại cho ông mà diệt độ, ông hãy hộ trì. Hãy tạo trú xứ ở núi Mâu Luận Trà tại nước Mạt Độ La.

Trong nước này có con vị trưởng giả mà Thế Tôn đã dự báo sẽ làm chủ chùa. Lại nữa, trong nước có người bán hương tên Cấp đa. Người này sẽ có một con trai tên Ô Ba Cấp Đa. Ông hãy độ cho xuất gia. Thế Tôn dự báo người ấy gọi là Vô tướng nhưng mến chuộng Phật, sau khi Ta Niết bàn một trăm năm, người ấy sẽ làm Phật sự lớn.

Nghe bảo như vậy, Xa nạch ca thưa:

– Xin vâng lời Thân giáo sư dạy.

Tôn giả bảo:

– Thầy hãy khéo ở lại, ta nhập Niết bàn và báo cho vua biết.

A Nan Đà lại suy nghĩ: “Nếu ta nhập Niết bàn ở đây, vua Vị Sinh Oán với thành Quảng Nghiêm bất hòa từ lâu, không thể cùng nhau phân chia xá lỵ thân ta. Nếu ta nhập Niết bàn trong thành Quảng Nghiêm thì vua Vị Sinh Oán cũng không được phân. Vậy ta nên diệt độ giữa dòng sông Hằng Hà”.

Sau khi suy nghĩ, Tôn giả quyết định lên đường. Bấy giờ, vua Vị Sinh Oán nằm mơ thấy cái lọng lớn bị gẫy ngã nên giật mình thức dậy. Thấy vua thức dậy, người giữ cửa đem lời nhắn nhủ của Tôn giả A Nan Đà thưa lại vua rõ. Nghe nói, vua ngất lăn ra đất. Sau khi được rưới nước tỉnh lại, vua nói:

– Tôn giả A Nan Đà nhập Niết bàn ở nơi nào?

Xa nạch ca nói kệ trả lời:

Vị Tôn giả này sinh từ Phật,

Theo Phật giữ gìn hết pháp tạng,

Cầu chứng Niết bàn trừ sinh tử,

Do đó đã về thành Quảng nghiêm.

Nghe nói xong, vua Vị Sinh Oán dẫn bốn loại binh đến bờ sông Hằng. Khi ấy, chư Thiên cựu trú ở thành Quảng Nghiêm từ hư không bảo mọi người:

Tôn giả Khánh Hỷ đèn thế gian,

Vô cùng thương xót chúng quần sinh,

Tâm luôn từ bi sắp viên tịch,

Ngài đã đi đến thành Quảng nghiêm.

Khi ấy, những người Lật Cô Tỳ ở thành Quảng Nghiêm thống lĩnh bốn loại binh đến bờ sông Hằng.

Vua Vị Sinh Oán lạy sát hai chân, chắp tay nói kệ:

Mắt Thế Tôn đẹp như sen xanh,

Duyên hết, nhập Diệt ở chốn này,

Tôn giả lại đang muốn viên tịch,

Xin ngài để thân lại nơi đây.

Dân chúng thành Quảng Nghiêm lại lễ bái vọng về Tôn giả, xin để di thân lại cho họ.

Thấy như vậy, Tôn giả suy nghĩ, nói kệ:

Nếu ta thuận lời Vị Sinh Oán,

Người Lật Cô Tỳ sẽ oán hận.

Nếu để Xá lỵ lại Quảng Nghiêm,

Dân chúng thành Vương tất buồn khổ.

Vậy để nữa thân cho Vương xá,

Nữa thân thuộc về thành Quảng Nghiêm,

Hai nước hòa giải không đánh nữa,

Tùy theo ý mình mà cúng dường.

Khi Tôn giả sắp vào Niết bàn, mặt đất chấn động sáu cách. Có vị tiên nhân dẫn theo năm trăm môn đồ đằng vân đến chỗ Tôn giả, chắp tay thưa:

– Đại đức! Con xin được xuất gia thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô trong pháp luật thiện thuyết.

Tôn giả suy nghĩ: “Làm sao cho đệ tử của ta đến chổ này, ta nên dùng thần lực ngay trong nước, ngăn đường đi của mọi người”.

Vừa suy nghĩ xong, có năm trăm đệ tử cùng đến nơi. Ngay giữa mặt nước, Tôn giả biến ra hòn đảo, ngăn bước chân của mọi người khắp bốn mặt, cho năm trăm người thọ cận viên. Ngay khi đang tác bạch, năm trăm người ấy đắc quả Bất hoàn, đến yết ma lần thứ ba thì đoạn trừ hết phiền não chứng quả A La Hán. Do đại tiên ấy xuất gia thọ cận viên vào Giữa Ngày, giữa mặt nước nên người bấy giờ gọi tên là Giữa ngày hoặc Giữa nước. (Vốn gọi là Mạt điền Địa na; Mạt điền là giữa, Địa na là ngày; nhân đó nên gọi là Giữa ngày. Hoặc gọi là Mạt điền Đạc ca; Mạt điền là giữa, Đạc ca là nước, do xuất gia giữa nước nên gọi là trong nước. Xưa gọi là Mạt điền địa vì chỉ nêu tên mà không rõ nguyên nhân, nên nay chú thích ra).

Sau khi chứng quả, Tôn giả lạy sát chân Tôn giả A Nan Đà thưa:

– Lúc cuối cùng, Thế Tôn độ Thiện hiền, vị ấy lại viên tịch trước. Con cũng như vậy, xin vào Niết bàn trước vì không muốn thấy thân giáo sư vào Niết bàn.

Tôn giả nói:

– Này con, Thế Tôn đem giáo pháp phó chúc cho Ca Nhiếp Ba rồi mới Niết bàn. Đại Ca Nhiếp Ba phó chúc lại cho ta, ta lại phó chúc cho con, hãy khéo hộ trì giáo pháp đã có. Thế Tôn có dự báo ở nước Ca Thấp Di La, dễ có được vật dụng chỗ ở cần dùng, rất thuận tiện cho việc tu tập thiền định. Phật lại dự báo về con rằng sau khi Ta Niết bàn mãn một trăm năm, có một Bí sô tên Mạt điền địa làm cho giáo pháp của ta lưu hành ở nước này. Thế nên, con hãy truyền bá thánh giáo ở nơi ấy.

Đáp:

– Con xin vâng làm.

Tôn giả Khánh Hỷ hiện thần biến vào Niết bàn cũng như nước làm tắt lửa, phân nữa thân xá lỵ cho vua Vị Sinh Oán, nữa thân cho dân thành Quảng Nghiêm.

Dùng trí Kim cương bén,

Tự cắt thân mình ra,

Nữa cho vua Vương xá,

Nữa cho dân Quảng Nghiêm.

Nhận được nữa thân xá lỵ, thành Quảng Nghiêm xây tháp cúng dường. Vua Vị Sinh Oán cũng xây tháp cúng dường ở Ba Thát Ly.

Khi ấy, Tôn giả giữa ngày suy nghĩ: “Thân giáo sư của ta có di huấn Phật giáo lưu thông ở Ca Thấp Di La. Thế Tôn cũng báo trước trong đời tương lai có Bí sô tên Giữa Ngày điều phục rồng độc tên Hốt Lộng ở Ca Thấp Di La, và lưu hành giáo pháp của Ta. Như vậy, bây giờ ta hãy làm cho vừa ý Đại sư”.

Đi đến nước ấy, Tôn giả ngồi kiết già. Nước này do rồng bảo hộ, nếu không quấy nhiễu thì khó điều phục được rồng. Tôn giả nhập định làm cho mặt đất ở xứ này chấn động sáu cách. Thấy mặt đất chấn động, rồng liền nổi sấm chớp, mưa trận mưa lớn gây khủng bố Tôn giả.

Tôn giả nhập từ bi định nên sự uy vũ dữ dội của rồng cũng không làm lay động một góc y của Bí sô. Mưa đá của rồng phun trên Bí sô, đều biến thành hoa trời lả tả rơi xuống. Rồng thêm giận dữ, phóng các loại dao búa binh khí nhưng chúng đều hóa thành sen vàng rải trên thân Bí sô. Trên không trung có tiếng kệ:

Trên không rơi mưa đá,

Hóa ra hoa sen đẹp,

Giả sử phóng gươm giáo,

Cũng biến thành anh lạc,

Rồng biểu lộ giận dữ,

Ngọn núi cũng ngã nghiêng,

Tôn giả như núi Tuyết,

Sáng sạch không lay động.

Nhờ năng lực từ bi, nên lửa đao thuốc độc đều không làm hại được. Thấy như vậy, rồng rất thán phục, đến bên cạnh Tôn giả, thưa:

– Thánh giả đang cần gì?

Đáp:

– Ngươi hãy thu xếp cho ta một chỗ ở.

Rồng nói:

– Việc này thật khó.

Tôn giả nói:

– Thế Tôn bảo ta đến ở xứ này. Ngài lại nói ở Ca Thấp Di La phòng ở, ngọa cụ, vật cần dùng đều dễ có, là nơi tốt nhất, để tu tập thiền định.

Hỏi:

– Đó là Phật báo trước phải không?

Đáp:

– Đúng vậy.

Hỏi:

– Cần bao nhiêu đất?

Đáp:

– Đủ chỗ ngồi kiết già.

Rồng bảo:

– Cho ngay chỗ ấy.

Tôn giả kiết già che kín chín hang núi. Rồng hỏi:

– Tôn giả có chừng bao nhiêu môn đồ?

Tôn giả nhập định xem xét, cho biết có năm trăm A La Hán đến ở chỗ này.

Rồng nói:

– Tùy ý, nếu thiếu một người, con sẽ lấy đất lại.

Đáp:

– Đúng vậy, nhưng nơi nào có người nhận, phải có thí chủ, ta muốn mọi người cùng đến ở nơi này.

Rồng đáp:

– Tùy ý.

Trong lúc mọi người ở bốn phương đã kéo đến, Tôn giả đích thân phân chia ranh giới thành ấp xóm làng cho họ. Sau khi công việc hoàn tất, mọi người cùng đến thưa với Tôn giả:

– Chổ ở của dân cư chúng con đã tạm an ổn nhưng việc sinh sống phải làm sao đây?

Dùng thần lực, Tôn giả đưa mọi người đến núi Hương Túy, bảo mọi người rằng:

– Hãy nhổ lấy gốc cây Uất kim hương.

Thấy mọi người nhổ cây hương nên các loài rồng lớn trong núi Hương Túy rất tức giận muốn phóng sấm sét và mưa đá xuống. Để điều phục chúng, Tôn giả nói rõ việc trên.

Các rồng thưa:

– Tôn giả, giáo pháp của Như lai trú đến khi nào?

Đáp:

– Trú thế một ngàn năm.

Rồng thưa:

– Xin hãy cam kết, cho đến khi nào giáo pháp Như Lai còn trú thế thì được dùng tùy ý.

Đáp:

– Tốt.

Tôn giả bảo mọi người mang gốc hương về trồng khắp nơi ở Ca Thấp Di La, đến khi nào Phật pháp chưa diệt thì đừng cho mất đi. Sau khi làm cho mọi người ở bốn phương được sống ổn định, Tôn giả hiện các thần thông làm cho thí chủ và các vị đồng phạm hạnh đều hoan hỷ. Như củi hết lửa tắt, Tôn giả vào vô dư Niết bàn.

Bấy giờ, mọi người mang gỗ thơm ngưu đầu chiên đàn hỏa táng nhục thân và xây tháp thờ tại chỗ.

Trước đây, khi Tôn giả Xa Nạch Ca Độ Ô Ba Cấp Đa (đây gọi là Tiểu hộ) xuất gia, đã làm cho Phật pháp lưu truyền bá rộng. Tôn giả bảo Ô Ba Cấp Đa:

– Ông nên biết rằng Như Lai Đại sư đem giáo pháp phó chúc lại cho Đại Ca Nhiếp Ba rồi vào Niết bàn. Đại Ca Nhiếp Ba cũng đem giáo pháp phó chúc lại cho thân giáo sư của ta rồi vào Niết bàn. Thân giáo sư của ta cũng đem giáo pháp phó chúc lại cho ta rồi vào Niết bàn. Từ nay, ta đem giáo pháp phó chúc lại cho ông rồi sẽ vào Niết bàn. Ông hãy hết sức hộ trì thánh giáo đừng để bị tiêu diệt, phải thọ trì những điều Phật đã chế định.

Sau khi dạy bảo như vậy xong, Tôn giả Xa Nạch Ca phương tiện thuyết pháp làm cho các thí chủ và đồng phạm hạnh hoan hỷ. Tôn giả lại hiện các thần biến, trên phun lửa sáng, dưới tuôn nước trong rồi nhập vào cảnh giới Vô Dư Y Diệu Niết bàn.

Tôn giả Ô Ba Cấp Đa lại đem giáo pháp phó chúc cho cụ thọ Địa Để Ca (Hữu quý). Sau khi hoằng truyền chánh pháp, vị này phó chúc cho cụ thọ Hắc sắc (Phạm ngữ là Ngật Lý Sắc Noa), lần truyền đến cụ thọ Thiện Kiến (Phạm ngữ là Tô Điệt Lý Xa Na). Các vị Đại long tượng như vậy tuần tự truyền cho nhau. Tính ra, sau khi Đại sư viên tịch, mặt trời Phật đã lặn, thế gian không chỗ nương nhờ đến thời điểm này là một trăm mười năm.

Khi ấy, các Bí sô ở thành Quảng Nghiêm đặt ra mười việc không thanh tịnh trái lại pháp luật của Thế Tôn chế ra, không thuận theo Tô Hằng La, không y cứ Tỳ Nại Da, trái với chánh lý. Các Bí sô này cho là thanh tịnh nên cùng nhau tuân hành nhưng không thấy việc ấy có trong Kinh luật. Mười việc ấy là:

1. Bấy giờ, khi các Bí sô tiến hành phi pháp bất hòa yết ma, phi pháp hòa yết ma, pháp bất hòa yết ma. Nghe như vậy, đại chúng đều lớn tiếng chấp thuận. Đây gọi là tịnh pháp do lớn tiếng cùng chấp thuận. Việc này trái lời Phật dạy, trái vượt chánh lý, không thuận theo Kinh, không y cứ luật. Các Bí sô ở thành Quảng Nghiêm làm việc không thanh tịnh này lại cho là thanh tịnh, thấy việc phi pháp này không những bỏ qua không hỏi đến mà còn khen ngợi tuyên thuyết và cùng nhau tuân hành.

2. Các Bí sô tiến hành phi pháp bất hòa yết ma, phi pháp hòa yết ma, pháp bất hòa yết ma. Khi chứng kiến như vậy, mọi người đều tùy hỷ. Đây gọi là pháp tịnh tùy hỷ. Việc này trái lời Phật dạy, trái vượt chánh lý, không thuận theo Kinh, không y cứ Luật. Các Bí sô ở thành Quảng Nghiêm lại cho là thanh tịnh, khen ngợi tuyên thuyết và cùng nhau tuân hành.

3. Các Bí sô tự tay đào đất lại bảo người khác đào đất. Đây gọi là pháp tịnh theo việc cũ …như trên cho đến… cùng nhau tuân hành.

4. Các Bí sô dùng muối chứa trong ống, tự giữ lấy, thủ trì xử dụng, trộn với thời dược để ăn uống tùy ý. Đây gọi là pháp tịnh về dùng muối …như trên cho đến… cùng nhau tuân hành.

5. Các Bí sô chưa đi cách xa nhau hơn một trạm ngựa rưỡi, lại ăn chúng riêng. Đây gọi là tịnh pháp đi đường …như trên cho đến… cùng nhau tuân hành.

6. Các Bí sô không làm pháp dư thực, dùng hai ngón tay để ăn. Đây gọi là pháp tịnh bằng hai ngón tay …như trên cho đến… cùng nhau tuân hành.

7. Các Bí sô hòa rượu vào nước uống. Đây gọi là tịnh pháp trị bệnh …như trên cho đến… cùng nhau tuân hành.

8. Các Bí sô dùng một thăng sửa nấu đặc (nhũ lạc) hòa vào nước quậy lên để uống phi thời. Đây gọi là tịnh pháp lạc tương …như trên cho đến… cùng nhau tuân hành.

9. Các Bí sô làm tọa cụ mới, không may thêm lên một miếng cũ bằng cỡ một gang tay Phật mà xử dụng. Đây gọi là tịnh pháp tọa cụ …như trên cho đến… cùng nhau tuân hành.

10. Các Bí sô đích thân đem bát đẹp, bày biện hương hoa, sai cầu tịch bưng đến cửa từng nhà, bảo với mọi người rằng này những người đang sống trong thành Quảng Nghiêm và thương khách bốn phương đến đây, nếu bố thí vàng, bạc hay bối xỉ (tiền tệ thời ấy) bỏ vào bát này thì được lợi ích lớn, giàu có an lạc vô cùng.

Sau khi thu hoạch nhiều rồi, họ phân chia nhau những vàng bạc vật báu được thu hoạch ấy. Đây gọi là tịnh pháp vàng báu. Việc này trái lời Phật dạy, trái vượt chánh lý, không thuận theo kinh, không y cứ Luật. Các Bí sô ở thành Quảng Nghiêm làm việc bất tịnh lại cho là thanh tịnh, khen ngợi tuyên thuyết và cùng nhau tuân hành.

Khi còn ở thành Quảng Nghiêm, cụ thọ A Nan Đà có một đệ tử tên Lạc Dục (phạm ngữ là Tát Bà Ca La) là bậc A La Hán chứng tám giải thoát, sống thiểu dục tri túc vô sự. Vị này có một đệ tử ở tụ lạc Bà Táp Bà, tên Danh Xưng (phạm ngữ Da xá) cũng là bậc A La Hán trú tám giải thoát cùng năm trăm đệ tử du hành trong nhân gian đến thành Quảng Nghiêm. Khi ấy, các Bí sô muốn phân lợi vật nên người tri sự đến thưa với Tôn giả Danh Xưng rằng Tăng già được lợi vật, sắp cùng nhau phân chia, hãy đến lấy phần.

Hỏi:

– Cụ thọ, lợi vật ấy phát sinh từ đâu, do ai cúng dường?

Vị ấy nói lại sự việc thu hoạch được lợi vật như trước. Nghe xong, Tôn giả suy nghĩ: “Mụt ghẻ dữ phát sinh chỉ có việc này hay còn việc khác nữa”.

Tôn giả nhập định quán sát mới thấy vì họ khinh mạn giới nên làm các ác hạnh, cùng nhau gây ra mười điều phi pháp. Thấy vậy rồi, vì muốn chánh pháp được tồn tại lâu dài nên vị này đi đến gặp Tôn giả Lạc Dục, lạy sát hai chân, bạch:

– Tôn giả, Bí sô được phép làm pháp cùng nhau lớn tiếng đồng ý không?

(đúng là phi pháp nhưng khi cùng nhau tác pháp, đại chúng lớn tiếng cùng đồng ý cho là đúng pháp)

Tôn giả hỏi:

– Thế nào là pháp cùng nhau đồng ý?

Đáp:

– Các Bí sô ở thành Quảng Nghiêm tiến hành phi pháp bất hòa yết ma, phi pháp hòa yết ma, pháp bất hòa yết ma, mà đại chúng lại lớn tiếng cùng nhau đồng ý việc ấy. Đây gọi là tịnh pháp lớn tiếng cùng nhau đồng ý. Việc này có đúng không?

Tôn giả nói:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai chế định không cho phép như vậy ở đâu?

Đáp:

– Tại thành Chiêm Ba.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp:

– Cho nhóm sáu Bí sô.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Tội ác tác.

Đại Danh thưa:

– Tôn giả, đây là việc thứ nhất. Việc này trái lời Phật dạy, trái vượt chánh lý, không thuận theo Kinh, không y cứ luật mà các Bí sô làm việc bất tịnh lại cho là thanh tịnh, khen ngợi tuyên thuyết và cùng nhau tuân hành. Tôn giả không nên bỏ qua việc ác như vậy.

Nghe nói như vậy, Tôn giả lặng im hồi lâu rồi đáp:

– Đã biết việc ấy.

Đại danh lại hỏi:

– Thưa Tôn giả, như vậy pháp tùy hỷ được phép làm không?

Tôn giả hỏi lại:

– Pháp tùy hỷ như thế nào?

Đáp:

– Các Bí sô này tiến hành phi pháp bất hòa yết ma, phi pháp hòa yết ma, pháp bất hòa yết ma mà đại chúng lại tùy hỷ. Đây gọi là tịnh pháp tùy hỷ. Việc này có đúng không?

Tôn giả đáp:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai chế định không được làm việc này tại đâu?

Đáp:

– Tại thành Chiêm ba.

Hỏi:

– Chế cho ai?

Đáp:

– Cho nhóm sáu Bí sô.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội ác tác.

Đại danh thưa:

– Tôn giả, đây là việc thứ hai. Việc này trái lời Phật dạy … như trên cho đến … Tôn giả không nên bỏ qua việc ác như vậy.

Nghe nói như vậy, Tôn giả lặng im hồi lâu rồi đáp:

– Đã biết việc ấy.

Lại hỏi:

– Tịnh pháp theo việc cũ được phép làm không?

Tôn giả hỏi:

– Tịnh pháp theo việc cũ là gì?

Đáp:

– Các Bí sô ấy tự mình đào đất, bảo người đào đất mà đại chúng cho là tịnh pháp theo việc cũ, việc này đúng không?

Tôn giả đáp:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như lai không cho phép là việc này tại đâu?

Đáp:

– Thành Thất La Phiệt.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp:

– Cho nhóm sáu Bí sô.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội đọa.

Thưa:

– Tôn giả đây là pháp thứ ba. việc này trái lại lời Phật dạy … như trên cho đến … Tôn giả không nên bỏ qua việc ác như vậy.

Nghe nói như vậy, Tôn giả lặng im hồi lâu rồi đáp:

– Đã biết việc ấy.

Đại danh lại hỏi:

– Thưa Tôn giả, tịnh pháp về việc dùng muối đúng không?

Tôn giả hỏi:

– Tịnh pháp về muối là gì?

Đáp:

– Các Bí sô này để muối vào trong ống, thủ trì xử dụng, hòa với thời dược để ăn uống tùy ý, cho là muối tịnh; việc này được không?

Tôn giả nói:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai không cho phép là việc này tại đâu?

Đáp:

– Thành Vương xá.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp:

– Cho cụ thọ Xá Lợi Phất.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội Ba dật để ca

Thưa:

– Tôn giả đây là pháp thứ tư. Việc này trái lại lời Phật dạy … như trên cho đến … Tôn giả không nên bỏ qua việc ác như vậy.

Nghe nói như vậy, Tôn giả lặng im hồi lâu rồi đáp:

– Đã biết việc ấy.

Đại Danh lại hỏi:

– Tôn giả, tịnh pháp đi đường như vậy đúng không?

Tôn giả hỏi:

– Tịnh pháp đi đường là gì?

Đáp:

– Khi đi lại, các Bí sô này chỉ cách nhau trong một trạm ngựa rưỡi mà lại ăn chúng riêng, cho là pháp tịnh vì đi đường. Việc này đúng không?

Tôn giả nói:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai không cho phép là việc này tại đâu?

Đáp:

– Thành Vương xá.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp:

– Cho Thiên Thọ.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội Ba dật để ca

Thưa:

– Tôn giả đây là pháp thứ năm.Việc này trái lại lời Phật dạy … như trên, cho đến … Tôn giả không nên bỏ qua việc ác như vậy.

Nghe nói như vậy, Tôn giả lặng im hồi lâu rồi đáp:

– Đã biết việc ấy.

Đại Danh lại hỏi:

– Thưa Tôn giả, được phép làm tịnh pháp hai ngón không?

Tôn giả hỏi:

– Tịnh pháp hai ngón là gì?

Đáp:

– Các Bí sô này không làm pháp dư thực mà dùng hai ngón tay để lấy ăn, cho là tịnh pháp bằng hai ngón tay. Việc này đúng không?

Tôn giả nói:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai không cho phép làm việc này tại đâu?

Đáp:

– Thành Thất La Phiệt.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp:

– Cho Thiện Lai.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội Ba dật để ca

Thưa:

– Tôn giả đây là pháp thứ sáu.Việc này trái lại lời Phật dạy … như trên, cho đến … Tôn giả không nên bỏ qua việc ác như vậy.

Nghe nói như vậy, Tôn giả lặng im hồi lâu rồi đáp:

– Đã biết việc ấy.

Đại Danh lại hỏi:

– Thưa Tôn giả, được phép làm tịnh pháp trị bệnh như vậy không?

Tôn giả hỏi:

– Tịnh pháp trị bệnh là gì?

Đáp:

– Các Bí sô này dùng nước hòa với rượu, quậy lên uống, cho là tịnh pháp. Việc này có đúng không?

Tôn giả nói:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai không cho phép làm việc này tại đâu?

Đáp:

– Thành Thất La Phiệt.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp:

– Cho Thiện Lai.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội Ba dật để ca

Thưa:

Tôn giả đây là pháp thứ bảy.Việc này trái lại lời Phật dạy … như trên, cho đến … Tôn giả không nên bỏ qua việc ác như vậy.

Nghe nói như vậy, Tôn giả lặng im hồi lâu rồi đáp:

– Đã biết việc ấy.

Đại Danh lại hỏi:

– Thưa Tôn giả, tịnh pháp lạc tương như vậy có đúng không?

Tôn giả hỏi:

– Tịnh pháp lạc tương là gì?

Đáp:

– Các Bí sô này, dùng một thăng sữa nấu đặc hòa với nước, quậy lên uống phi thời, cho là tịnh pháp nước sửa đặc. Việc này có đúng không?

Tôn giả nói:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai không cho phép làm việc này tại đâu?

Đáp:

– Thành Thất La Phiệt.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp:

– Cho chúng mười bảy Bí sô.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội Ba dật để ca

Thưa:

– Tôn giả đây là pháp thứ tám.Việc này trái lại lời Phật dạy … như trên, cho đến … Tôn giả không nên bỏ qua việc ác như vậy.

Nghe nói như vậy, Tôn giả lặng im hồi lâu rồi đáp:

– Đã biết việc ấy.

Đại Danh lại hỏi:

– Thưa Tôn giả, được phép làm tịnh pháp tọa cụ như vậy không?

Tôn giả hỏi:

– Tịnh pháp tọa cụ là gì?

Đáp:

– Làm tọa cụ mới, các Bí sô này không dùng một miếng cũ lớn bằng một gang tay của Phật may đắp lên mà đem xử dụng, cho là tịnh pháp tọa cụ. Việc này có đúng không?

Tôn giả nói:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai không cho phép làm việc này tại đâu?

Đáp:

– Thành Thất La Phiệt.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp:

– Cho nhóm sáu Bí sô.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội Ba dật để ca

Thưa:

– Tôn giả đây là pháp thứ chín.Việc này trái lại lời Phật dạy … như trên, cho đến … Tôn giả không nên bỏ qua việc ác như vậy.

Nghe nói như vậy, Tôn giả lặng im hồi lâu rồi đáp:

– Đã biết việc ấy.

Đại Danh lại hỏi:

– Được phép làm tịnh pháp vàng vật báu không?

Tôn giả hỏi:

– Tịnh pháp vàng vật báu là gì?

Đáp:

– Các Bí sô này trang sức bát đẹp, đem đến từng nhà xin các loại vàng vật báu, bối xỉ (tiền tệ). Tăng cùng nhau phân chia, cho là tịnh pháp vàng vật báu. Việc này có đúng không?

Tôn giả nói:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai không cho phép làm việc này tại đâu?

Đáp:

– Tại Tỳ nại da.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp:

– Cho nhóm sáu Bí sô.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội Xả đọa.

Thưa:

– Tôn giả đây là pháp thứ mười.

Lại nữa, đối chiếu trong Kinh Bảo Đảnh ở phẩm Phật Ngữ thuộc Tương Ưng A Cấp Ma, trong phẩm Giới Uẩn thuộc Trường A Cấp Ma, Kinh Yết Sĩ Na ở phẩm Tương Ưng thuộc Trung A Cấp Ma, giữa phẩm bốn và năm thuộc Tăng Nhất A Cấp Ma, thì điều này trái với lời Phật dạy.

Tôn giả đáp:

– Nếu như vậy, ông hãy đến nơi khác tìm những vị đồng bạn tốt. Ta sẽ làm bạn pháp với ông.

Nghe Tôn giả Lạc Dục nói như thế rồi, cụ thọ Danh Xưng nhập vào tịnh lự biên tế thứ tư, sau đó đi về thôn An Trú. Tại đó, có Bí sô tên Xa Sá (Tàu dịch Siểm Khúc) là đệ tử của Tôn giả A Nan Đà, chứng quả A La Hán, trú tám giải thóat. Danh xưng đến gặp Xa sá, đảnh lễ sát chân rồi bạch:

– Tôn giả, Bí sô được phép làm tịnh pháp cùng nhau lớn tiếng đồng ý không?

Tôn giả hỏi:

– Thế nào là tịnh pháp cùng nhau đồng ý?

Đáp:

– Các Bí sô này tiến hành phi pháp bất hòa yết ma, phi pháp hòa yết ma, pháp bất hòa yết ma, mà cùng nhau đồng ý cho là tịnh pháp. Việc này có đúng không?

Tôn giả nói:

– Không được như vậy.

Hỏi:

– Như Lai chế định không cho phép như vậy ở đâu?

Đáp:

– Tại thành Chiêm ba.

Hỏi:

– Cho ai?

Đáp cho nhóm sáu Bí sô.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Bị tội ác tác.

Đại Danh thưa:

– Tôn giả, đây là việc thứ nhất. Việc này trái lời Phật dạy … như đã nói đầy đủ ở trước cho đến… việc thứ mười.

Tôn giả đáp:

– Nếu như vậy, hiền giả hãy đến các nơi khác tìm những vị đồng bạn tốt. Ta sẽ làm bạn pháp với hiền giả.

Sau khi từ giã, vị này đi đến thành Tăng yết thế. Nơi này có Tôn giả Bà Sai là đệ tử của ngài A Nan Đà, chứng quả A La Hán, trú tám giải thóat. Đến gặp Tôn giả Bà Sai, Đại Danh lạy sát chân thưa:

– Tôn giả, Bí sô được phép làm tịnh pháp cùng nhau đồng ý không?

Tôn giả hỏi:

– Thế nào là tịnh pháp cùng nhau đồng ý?

Hỏi đáp như trước đến việc thứ mười.

Sau khi từ giã, Đại Danh đi đến thành Ba Thát Ly Tử. Nơi ấy có cụ thọ tên Khúc An. Bấy giờ, Khúc An đang nhập diệt tận định nên Danh Xưng đến cụ thọ Thiện Ý … như trước cho đến việc thứ mười rồi đi đến thành Lưu Chuyển. Nơi ấy có cụ thọ Nan Thắng, cũng nói mười việc như trước cho đến đảnh lễ từ giã đi đến thành Đại Huệ. Nơi ấy, có cụ thọ Thiện Kiến … cũng nói mười việc như trên … cho đến đảnh lễ từ giã đi đến thành Câu Sinh. Nơi ấy có cụ thọ Diệu Tinh … cũng nói mười việc như trước.

Nghe nói như vậy, cụ thọ Diệu Tinh suy nghĩ: “Trước khi đến trú xứ của ta, vị cụ thọ này đã đến trú xứ khác để nói chưa?”.

Khi biết đã đến các nơi khác rồi, Diệu Tinh suy nghĩ: “Vị cụ thọ này đã lặn lội đường xa, chắc chắn rất mệt nhọc”.

Diệu Tinh nói:

– Cụ thọ hãy tạm thời nghỉ ngơi lại đây, tôi sẽ đi tìm đồng bạn tốt.

Danh Xưng ở lại, Diệu Tinh lên đường.

Tại thành Quảng Nghiêm, các Bí sô cùng nhau đến gặp đệ tử của Danh Xưng, hỏi:

– Thân giáo sư của ông đang ở đâu?

Đáp:

– Đi tìm cầu đồng bạn tốt.

Hỏi:

– Cầu để làm gì?

Đáp:

– Để tẩn xuất các vị.

Hỏi:

– Chúng tôi vi phạm gì mà muốn khu tẫn?

Đệ tử của Danh Xưng nêu hết các việc trên ra.

Các Bí sô ấy nói:

– Thân giáo sư của ông đã làm việc bất thiện, đức Phật đã Niết bàn, vì sao lại gây phiền não nhau trong giáo pháp để lại. Chúng tôi chỉ tùy duyên tạm thời để sống.

Trong chúng ấy, có các Bí sô bàn với nhau:

– Lời vị kia nói là chân thật không dối trá. Việc làm của các cụ thọ là trái nghịch không thuận Thanh văn hạnh. Trước đây, chúng ta đều nghe chánh pháp của Thế Tôn tồn tại một ngàn năm. Thời gian này chưa qua mà đã khiến cho pháp bị ẩn mất. Hiện nay vị ấy tìm cầu đồng bạn vì hộ trì chánh pháp nên muốn khu tẫn, thật là tốt đẹp. Do sự việc đúng này làm cho những kẻ ác không còn xem thường giới luật, mụt ghẻ dữ không mọc được.

Các Bí sô đều sợ hãi, không thể đáp lại được, đành im lặng đứng qua một bên, nói với nhau:

– Cụ thọ Danh Xưng đã đi tìm cầu đồng bạn để tiến hành việc khu tẫn, vì sao vẫn lặng yên như thế này!

Người kia nói:

– Ta phải làm gì đây?

Đáp:

– Vị kia đã tìm đồng bạn thì chúng ta cũng vậy, làm sao khu tuẫn được.

Có người nói:

– Nếu như vậy, sẽ có tránh sự phát sinh, hãy cùng nhau mau bỏ đi nơi khác.

Hỏi:

– Sẽ đi đâu, đến nơi nào rồi cũng xảy ra lỗi ấy, hãy xin các vị ấy hoan hỷ dung thứ cho.

Có người nói:

– Nhất định vị ấy không hoan hỷ cho chúng ta. Thôi cứ tạm thời ở đây, Danh Xưng có các môn đồ đệ tử. Chúng ta hãy đem y, bát, bình, dây mang bát, chén đồng, nịt lưng tặng trước đểû họ vui lòng rồi mới cầu xin hoan hỷ.

Sau khi tán đồng là phương pháp tốt, các Bí sô đem cho Tăng già chi, y bảy điều, y năm điều, y lót Tăng khước kỳ, y lót thân, bát, túi lọc nước … Cung cấp như vậy, làm cho môn nhân kia chấp nhận, các Bí sô vẫn ở yên trong trú xứ.

Sau khi tìm cầu đồng bạn tốt, cụ thọ Danh Xưng về đến thành Quảng Nghiêm. Các môn nhân đệ tử đảnh lễ sát chân, bạch:

– Thân giáo sư tìm được đồng bạn không?

Đáp:

– Này các con, không bao lâu đồng bạn tốt sẽ đến tương trợ.

Các đệ tử nói:

– Thưa thân giáo sư, việc này đã qua, xin thầy nghĩ lại. Đức Đại sư đã nhập diệt, giáo pháp cũng đi theo, vì tùy duyên nuôi sống, gây phiền họ làm gì?

Nghe như vậy, Đại Danh suy nghĩ: “Ta chưa từng nghe các đệ tử nói những lời như vậy, xem bộ dạng của họ thì chắc là nhận lời yêu cầu của người khác”.

Tôn giả bảo:

– Các cụ thọ, ta chưa từng nghe các vị nói những lời như vậy, có phải các vị nhận lời yêu cầu của người khác phải không?

Các đệ tử đều im lặng.

Bấy giờ, Danh Xưng sai người đến nói với đồng bạn rằng phe ác đã tăng dần, các vị hãy đến mau, Phật pháp đại sự không thể chậm trễ.

Với bài kệ;

Phải nhanh lại chậm,

Nên chậm lại nhanh,

Là trái chánh lý,

Hành động kẻ ngu,

Bị mang tiếng xấu,

Xa lìa bạn lành,

Hành động suy tổn,

Như trăng tối dần.

Cần chậm thì chậm,

Phải nhanh làm nhanh,

Là thuận chánh lý,

Tri thức bậc trí,

Được tiếng khen tốt,

Thân cận bạn thiện,

Hành động phát triển,

Như trăng sáng dần.

Cụ thọ Danh Xưng đánh kiền chùy, có sáu trăm chín mươi chín vị A La Hán đều là đệï tử của ngài A Nan Đà vân tập đến. Đang nhập Diệt tận định nên Tôn giả Khúc An không nghe tiếng kiền chùy. Sau khi các Bí sô đã tập họp, cụ thọ Danh xưng suy nghĩ:

– Nếu ta bạch với chúng Tăng tất gây sự giận dữ tranh cãi lớn, vậy chờ hòa hợp đông đủ rồi mới thông báo.

Đến trước thượng tọa, Danh Xưng ngồi xổm chắp tay im lặng.

Khi ấy, Tôn giả Khúc An vừa xuất khỏi định diệt tận. Chư thiên báo:

– Thánh giả Khúc An, vì sao ngài an nhiên như vậy, sáu trăm chín mươi chín vị A La Hán đồng học đã đến tập họp ở thành Quảng Nghiêm, muốn kết tập để chánh pháp đư?c tồn tại lâu dài, hãy mau đến đó.

Dùng năng lực thần thông, Tôn giả biến mất khỏi Ba Thát Ly, hiện ra ở thành Quảng Nghiêm rồi gõ cửa phòng.

Các Bí sô hỏi:

– Ai đó?

Khúc an nói kệ đáp:

– Ở tại thành Ba Thát Ly Tử.

Sa môn trì Luật, bậc Đa văn,

Nơi ấy, có người đã đến đây,

Đứng ngay trước cửa, các căn tịnh.

Các Bí sô ở trong nói:

– Ngoài chúng này ra cũng có vị các căn tịch tịnh hay sao, xin nói tên ra.

Khúc an đáp:

Ở tại thành Ba Thát Ly tử,

Sa môn trì Luật, bậc đa văn,

Nơi ấy, có người đã đến đây,

Đứng ngay trước cửa, tên Khúc an.

Các Bí sô nói:

– Lành thay, xin chào, xin mời vào đây.

Khi Tôn giả này vào, các Bí sô đều đứng dậy nghênh tiếp, thăm hỏi, đảnh lễ rồi ngồi về chỗ cũ theo thứ tự.

Thấy các Tôn giả đã an tọa, cụ thọ Danh Xưng đem mười việc ra trình bày:

– Thưa các cụ thọ! Được phép làm tịnh pháp đồng ý như vậy không?

Hỏi:

– Tịnh pháp đồng ý như thếù nào?

Đáp:

– Như có Bí sô thi hành phi pháp bất hòa yết ma, phi pháp hòa yết ma, pháp bất hòa yết ma, gọi là tịnh pháp cùng đồng ý; việc này được không?

Tôn giả đáp:

– Không được.

Hỏi:

– Chế định tại đâu?

Đáp:

– Tại thành Chiêm Ba.

Hỏi:

– Chế cho ai?

Đáp:

– Cho nhóm sáu Bí sô.

Hỏi:

– Bị tội gì?

Đáp:

– Tội Ác tác.

Thưa:

– Tôn giả, đây là việc thứ nhất, chính là trái ngược lời Phật dạy … cho đến pháp thứ mười hỏi đáp như trước. Sau đó, đại chúng cùng nhau kết tập. Sau khi tác bạch, kiền chùy được đánh lên, tất cả Bí sô tại thành Quảng Nghiêm đều vân tập đến, theo thứ tự an tọa. Khi ấy, Tôn giả Danh Xưng lại nêu lên hết mười điều trên cho đại chúng, bàn luận việc đúng sai và được tất cả chấp thuận.

Khi ấy, có bảy trăm vị A La Hán cùng nhau kết tập nên gọi là cuộc kết tập bảy trăm vị (Thất bách kết tập).

Nội nhiếp tụng ở trước:

Lớn tiếng và tùy hỷ,

Đào đất, rượu, chứa muối,

Nữa trạm, hai ngón tay,

Sữa đặc, tọa cụ, báu.

Từ thành Quảng Nghiêm đến An trú,

Đi khắp thiên hạ đến Yết xa,

Thành Ba Thát Ly, thành Lưu Chuyển,

Đại Huệ, Câu Sinh cộng bảy thành.

Tôn giả Lạc Dục và Danh Xưng,

Tôn giả Xa Tha Bà, Táp Bà,

Thiện Ý, Khúc An và Nan Thắng,

Thiện Kiến, Diệu Tinh cả chín vị.