Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại Da Tạp Sự 40 Quyển

Quyển Thứ 9

(Tiếp theo nhiếp tụng bốn trong biệt môn thứ hai).

Bấy giờ, Ác Sinh bảo Khổ Mẫu:

– Thật khó chống lại các Thích chủng dũng mãnh ở thành Kiếp Tỳ La, họ đóng cửa thành và phòng thủ ở trên, vậy chúng ta làm sao sát hại họ được, thôi hãy lui binh.

Khổ Mẫu đáp:

– Đối với các thành lớn, dùng phương pháp tấn công thì phá tan được. Thần từng nghe các vị tiên xưa nói: Có năm việc quyết định thắng họ. Năm việc ấy là:

Giao hảo, ngầm hối lộ

Lừa gạt, dùng kế độc

Sau đó, dùng binh lực

Là hành động người trí.

Theo mưu lược này, đầu tiên dùng những phương pháp để lừa gạt, sai sứ mang lệnh vua đến nói với họ:

– Đối với ngài, ta rất thương mến, không có ác ý, nhưng có việc nhỏ cần phải vào thành, mong ngài mở cửa cho phép vào chốc lát rồi lui ra ngay không dám ở lâu.

Theo kế này, sau khi sứ giả thi hành, những người trong thành cùng nhau thương nghị:

– Nên cho họ vào hay không? Có người nói cho vào, có người không cho, có người nói nên tập trung lại rút thẻ, bên nào nhiều thẻ nghe theo bên ấy. Theo ý kiến ấy, mọi người cùng nhau rút thẻ.

Khi ấy, sau khi suy nghĩ: “Ta thường theo dõi Sa môn Kiều Đáp Ma tìm sự sơ suất của ông ấy nhưng không được, nay chính là lúc ta nên hại quyến thuộc của ông ta”. Ma vương liền biến thành một Thích tử già ngồi trên ghế cao bắt thẻ trước. Thấy ông ta bắt thẻ, đến lượt những người khác, họ đều nói:

– Bậc kỳ túc đã nhận, tại sao ta không lấy?

Bấy giờ, trong hội có nhiều người nhận thẻ. Thấy bên nhận thẻ nhiều, nên họï mở cửa thành cho quân lính vào. Vua Ác Sinh ra lệnh:

– Ta đã vứt bỏ những tên họ Thích, hãy tùy ý chém giết.

Nghe như vậy, tướng sĩ xua bốn loại binh, cờ trống vang trời, tiếng reo dậy đất, chém giết khắp nơi, không chút thương xót. Thấy sự việc này, rất thương xót cho thân quyến, mang đầu tóc rối tung, Thích tử Đại Danh vội vàng chạy đến gặp Ác Sinh thưa:

– Xin đại vương ban cho tôi ước nguyện.

Vua hỏi:

– Cần việc gì?

Thưa:

– Xin ngài cho các Thích chủng được bình an!

Vua nói:

– Ta không tha các Thích chủng khác được, nhưng gia quyến của ngươi được tùy ý ra đi.

Đáp:

– Tôi sẽ lặn xuống đáy hồ, trong lúc tôi chưa nổi lên xin cho quyến thuộc tôi được chạy đi.

Nghe như vậy, vua nhìn quần thần. Họ tâu vua:

– Đại Danh này là bạn thân của tiên vương, nên cho hắn được toại nguyện.

Vua phán:

– Nếu vậy, thả họ trong một lúc.

Được nhà vua cho phép, với tâm ý đau buồn thương xót thân quyến, Đại Danh vội vàng nhảy vào hồ, lặn xuống đáy nước, rồi lấy tóc mình cột vào rễ cây nên chết ở đó. Khi ấy, những Thích chủng không cộng nghiệp trong thời quá khứ, chạy ra khỏi thành, hoặc đến nước Mạt La, hoặc đến nư?c Nê Ba La, hoặc đến các tụ lạc thành phố khác. Những người cộng nghiệp trong thời quá khứ, chạy ra cửa Đông lại vào cửa Nam, chạy ra cửa Nam chạy vào cửa Tây, chạy ra cửa Tây chạy vào cửa Bắc, chạy ra cửa Bắc chạy vào cửa Đông.

Thấy vậy, quần thần tâu vua:

– Các Thích chủng đang tự đốt mình. Vì sao biết như vậy? Những người ra khỏi thành đều chạy vào lại. Sau khi hỏi:

– Hãy xem vì sao Đại Danh lặn lâu vậy, nhà vua sai người xem xét. Thấy Đại Danh đã chết, họ tâu vua. Biết ông ta đã chết, càng thêm phẫn nộ, vua ra lệnh đại thần:

– Hãy làm tòa cao, ta sẽ lên tòa, để chính mắt thấy, nếu không thấy máu người tuôn chảy tràn ngập khắp các nẻo đường, thì không bao giờ rời khỏi tòa này.

Sau đó, nhà vua lên tòa. Khi những người mạnh mẽ bị giết, máu cũng không chảy nhiều. Quần thần bàn nhau:

– Quý vị nên biết, nay vua Ác Sinh gây tội lỗi lớn, tự muốn thấy máu chảy lan tràn, làm sao có được như vậy, hãy lấy khoáng chất đỏ tía nấu ra màu đỏ, rót đầy cả ngàn bình, đổ khắp các nẻo đường, xem nó chảy không khác gì máu cả.

Sau khi làm theo kế này, họ tâu lên:

– Máu chảy đến!

Trông thấy nước này cho là máu, Ác Sinh suy nghĩ: “Ta đã nhìn thỏa mãn, vậy hãy trở về”.

Trong trận này, kẻ ngu Ác Sinh giết oan bảy vạn bảy ngàn Thích chủng. Trong số, có nhiều vị đã kiến đế. Sau khi giết hại các vị hiền thiện như thế xong, phe Ác Sinh dẫn năm trăm đồng nam và năm trăm đồng nữ Thích chủng đến một khu vườn là trú xứ của ngoại đạo.

Khổ Mẫu tâu:

– 1000 tên này đều là oán gia, tại sao không giết hết đi?

Vua nói:

– Nên giết thế nào?

Tâu:

– Sai bầy voi giày họ.

Khi ấy, trong năm trăm Thích chủng có người rất khỏe mạnh, đánh voi ngã và dùng tay xô ra. Thấy vậy, Khổ Mẫu tâu vua:

– Đại vương thấy những người mạnh khỏe này không?

Vua đáp:

– Ta thấy!

Tâu:

– Nếu thả ra, bọn này sẽ gây bất lợi cho ngài.

Vua nói:

– Có cách gì giết họ được?

Đáp:

– Đào hố chôn sống cho ló đầu lên, dùng sắt đóng cho tan nát.

Khi ấy, có hai đồng tử chạy đến chỗ Phật. Thế Tôn muốn làm cho mọi người biết nghiệp báo thật có, nên dùng thần lực hóa bát lớn lên và để họ núp vào, nhưng vẫn bị chín rục trong bát.

Khi hai Thích chủng bị chết, Phật rất đau đầu, bảo A Nan:

– Hãy múc bát nước đầy, đem đến cho ta.

Khi A Nan dâng bát nước, có hai ba giọt mồ hôi trên cổ Đức Thế Tôn nhỏ vào bát nước, làm cho bốc khói phát tiếng kêu như lấy miếng sắt nóng bỏ vào nước.

Bấy giờ, sau khi sai một người:

– Ngươi hãy ở lại đây, nếu Phật có nói gì về ta, hãy mau đến báo lại, vua Ác Sinh đem năm trăm đồng nữ về nước.

Thấy sự việc như vậy, các Bí sô đều có thắc mắc nên bạch Phật:

– Đại đức! vì nghiệp gì mà Ngài đau đầu? Các Thích chủng ở thành Kiếp Tỷ La đã tạo nghiệp gì, nay tuy không phạm tội mà bị kẻ ngu Ác Sinh tiêu diệt?

Thế Tôn bảo A Nan Đà:

– Thầy hãy đi gọi các Bí sô tập trung tại vườn ngoại đạo, ta sẽ nói về nhân duyên túc nghiệp về việc kẻ ngu si chúng sinh Ác Sinh tàn sát các Thích chủng.

Vâng lệnh Phật, Tôn giả đi thưa với chúng tăng.

Bấy giờ, Thế Tôn cùng các Bí sô đi đến vườn ấy. Giữa đường, có Bà la môn trông thấy Thế Tôn, nói:

– Này Kiều Đáp Ma, kẻ ngu si Ác Sinh tạo rất nhiều nghiệp ác, đang giết oan nhiều Thích chủng vô tội.

Phật bảo Bà la môn:

– Đúng vậy! Đúng vậy! Ngu si Ác Sinh tạo ra vô lượng nghiệp ác nặng nề, Thích chủng vô tội bị tàn sát oan uổng.

Đến vườn kia, Phật thấy những đồng nam đồng nữ bị sắt đóng còn đang sống thoi thóp. Khi thấy Phật, họ đều gào khóc.

Sau khi đứng lại một bên, trải tọa cụ, ngồi xuống, Thế Tôn bảo các Bí sô:

– Các Thích chủng ở thành Kiếp Tỷ La đã ba lần bị người khác sát hại, kêu khóc vang trời. Quá khứ, là những người đánh cá giết hại thủy tộc, lại giết hại nhiều người trong làng xóm, hiện nay họ đang bị Ác Sinh giết hại, còn chút hơi tàn kêu khóc vang dậy không khác ngày xưa. Này các Bí sô! Có từng nghe các thợ săn đồ tể, nuôi sống bằng nghiệp này mà có voi ngựa xa bộ uy nghiêm mạnh mẽ không?

– Bạch Thế Tôn! Chưa từng thấy sự việc như vậy.

Phật dạy:

– Lành thay Bí sô! Ta cũng chưa từng nghe thấy sự việc, bọn thợ săn mà có binh lính hùng mạnh như vậy. Vì sao? Do bọn đồ tể có tội ác vì tâm luôn tìm cầu sinh mạng thú vật. Ai gây nghiệp ác này, không thể có được quân đội tượng mã xa bộ hùng mạnh, tài sản phong phú. Vì sao? Khi các loại cầm thú như dê v.v … bị giết, dùng tâm ác độc nhìn người giết, do đó họ không có được tượng mã xa bộ hùng mạnh và nhiều tài sản. Này các Bí sô! Khi những kẻ bị súc sinh nhìn bằng mắt ác độc còn làm cho họ không có bốn loại binh và nhiều tài sản, huống chi Ác Sinh quá ngu si giết hại các vị hữu học đầy đủ uy đức trì giới thanh tịnh, mà phát triển được tượng mã xa bộ tài sản, và được an ổn không bị tiêu diệt, thì không có việc này. Các thầy nên biết! Như rồng độc nhìn đến đâu thì nơi ấy bị tiêu diệt, thành Kiều Tát La này cũng vậy, kẻ ngu Ác Sinh cùng với Khổ Mẫu bị lửa đốt cháy kêu khóc vang trời, bị đọa vào ngục Vô gián khổ não vô cùng. Thế nên, các thầy nên biết! Đối với cây khô còn không nên có tâm ác, huống chi với các loại chúng sinh khác.

Thấy sự việc này, các Bí sô đều nghi ngờ, bạch Thế Tôn:

– Năm trăm Thích chủng không phạm lỗi đã từng làm nghiệp gì và do nghiệp lực ấy nên bị kẻ ngu Ác Sinh giết oan? Lại do nghiệp gì, khi họ bị sát hại, Phật bị đau đầu?

Phật bảo các Bí sô:

– Các thầy lắng nghe về nghiệp của các Thích chủng và Ta đã làm. Nghiệp đã tạo kia khi hội đủ nhân duyên làm cho chín mùi, như nước cuồng lưu không thể ngăn cho cạn, không ai chịu thay được, v.v… cho đến quả báo tự mình phải chịu.

Này các Bí sô, thời quá khứ, bên bờ sông kia có năm trăm ngư dân sống ở đó. Có hai con cá lớn từ biển lội vào sông, ngoi lên mặt nước. Thấy hai cá này, ngư dân rất vui mừng, thả lưới lớn và bắt được chúng. Thấy chúng quá lớn, họ bàn nhau:

– Giờ phải làm sao, cá to quá, nếu giết hết thì thịt chúng sẽ bị ương rã vì dùng không hết.

Có người bàn:

– Giết một con và cột một con dưới nước. Hoặc bàn:

– Cả hai đều lớn, nếu giết một con thì thịt nó cũng bị ương rã vậy nên cột vào trụ dưới nước, đừng cho chết, khi cần cắt lấy thịt sống để ăn.

Tất cả đều đồng ý rồi cùng nhau chia cắt thịt. Bị đau đớn khổ sở, cá kêu rống vang trời.

Bấy giờ, có một đồng tử trong đám ngư dân, thấy vậy nên thích thú. Hai con cá lớn suy nghĩ: “Ta thật bất hạnh tự dưng bị đau khổ, trong đời tương lai họ sinh đến đâu ta sinh đến đấy. Tuy họ vô tội, ta cũng sát hại làm cho đau khổ “.

Này các Bí sô! Đừng suy nghĩ khác, hai con cá ấy nay là Ác Sinh và Khổ Mẫu, năm trăm ngư dân nay là năm trăm Thích tử. Vì năm trăm ngư dân làm cho hai con cá bị đau khổ kịch liệt nên nay bị Ác Sinh và Khổ Mẫu chôn sống dùng sắt đóng lên làm cho Thích chủng đau khổ vô cùng. Các Thích chủng khác chính là những người trong lúc ấy vui vẻ theo. Đồng tử trong số ngư dân ấy, nay chính là Ta, vì thấy giết cá, sinh tâm hoan hỷ nên tạo thành nghiệp. Do nghiệp ấy, tuy đã chứng đắc Vô thượng Bồ đề nhưng Ta vẫn còn bị đau đầu. Nếu Ta không có được phước tụ như vầy, với vô biên công đức, thì cũng bị tàn sát như những người kia.

Lại nữa, này các Bí sô! Hãy lắng nghe về nghiệp của các Thích chủng thành Kiếp Tỷ La đã gây trong thời quá khứ. Có năm trăm tên giặc đến thôn nọ cướp đoạt tài vật. Có hai trưởng giả đang ở trên lầu bị giặc gọi xuống nhưng không tuân lệnh. Bọn giặc lại bảo:

– Nếu không xuống, làm cho ngươi chết hết.

Trưởng giả đáp:

– Ta thà chết chứ không xuống.

Bọn giặc liền chất củi phóng hỏa thiêu lầu. Lửa cháy bùng lên, thiêu đốt rất đau khổ, Trưởng giả suy nghĩ: “Ta không có tội gì mà bị khổ thế này, trong đời tương lai ngươi sinh về đâu, ta cũng sinh đến đó, làm cho ngươi bị khổ này “.

Này các Bí sô! Chớ nghĩ gì khác, hai Trưởng giả kia nay là Ác Sinh và Khổ Mẫu, năm trăm tên giặc nay là năm trăm Thích chủng. Vì bọn giặc giết hai Trưởng giả, nên nay hai người này giết lại bọn họ. Thế nên, này các Bí sô! Gây nghiệp đen bị quả báo đen, làm nghiệp trắng được quả báo trắng, tạo nghiệp tạp bị quả báo tạp. Vì vậy, các thầy nên từ bỏ hai nghiệp đen và tạp, cần tu tập nghiệp trắng, nên học như vậy.

Giết Thích chủng xong, về đến thành Thất La Phiệt, vua Ác Sinh sắp đi vào. Trên lầu cao, thái tử Thệ Đa đang cùng các thể nữ ca tấu âm nhạc, hưởng thụ năm dục. Nghe như vậy, Ác Sinh hỏi là ai, quần thần đáp:

– Thái tử Thệ Đa.

Vua phán:

– Hãy gọi đến đây.

Thái tử vâng lệnh đi đến.

Vua trách:

– Ta đi dẹp kẻ thù vô cùng mệt nhọc, tại sao ở nhà ngươi hưởng dục lạc?

Thái tử đáp:

– Đại vương! Thần không rõ, vậy kẻ thù là ai?

Vua nói:

– Các Thích tử ở thành Kiếp Tỷ La là kẻ thù của ta.

Thái tử nói:

– Nếu Thích tử là kẻ thù vậy ai là bạn thân?

Nghe nói, vua rất giận dữ, bảûo các đại thần: – Đây cũng là phe đảng của Thích tử, hãy mau tru diệt.

Các quan liền giết thái tử. Sau khi qua đời, thái tử sinh vào cõi trời 33. Vì chưa hết quả báo thù thắng ở cõi người, nên thái tử vẫn hưởng thụ diệu lạc ở cõi trời.

Bấy giờ, Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này, nên nói tụng:

Đời này hoan hỷ, đời sau hỷ

Vì làm việc phước, hai đời vui

Tự biết vui này do nghiệp trước

Lại được chuyển sinh vào thiện xứ.

Đời này an lạc, đời sau lạc

Vì làm việc phước, hai đời lạc

Tự biết lạc này do nghiệp trước

Sinh đến nơi khác cũng an lạc.

Nghe Phật thuyết kệ xong, Cụ thọ A Nan Đà bạch Phật:

– Đại đức, con không hiểu ý nghĩa của bài kệ này.

Phật dạy:

– Này A Nan Đà, thái tử Thệ Đa không có lỗi lầm, bị kẻ ngu Ác Sinh giết oan, nhưng quả báo thù thắng ở nhân gian chưa hết, nên vẫn hưởng thọ diệu lạc ở cõi trời. Vì vậy, Ta thuyết bài kệ ấy.

A Nan Đà im lặng hoan hỷ tín thọ.

Sau đó, cùng các thể nữ đang ở trong cung điện, vua Ác Sinh tự khoe khoang:

– Ta là bậc có sức dũng mãnh hiếm có, vô song, trong thế gian có ai bằng không?

Nghe nói xong, năm trăm thể nữ do Ác Sinh mang về đồng nói kệ:

Họ là con nhà Phật

Vì giữ gìn giới luật

Nay ngài giết hết rồi

Tự khoe để làm gì?

Nghe Thích ca nữ nói kệ xong, vua rất phẫn nộ, nói kệ bảo đại thần:

Giết rồng, giữ long nữ

Sinh sân độc với ta

Hãy mau chặt tay chân

Để mau theo thân tộc.

Các đại thần dẫn năm trăm Thích nữ đến bên bờ hồ Ba Thát La, chặt tay chân của họ. Vì vậy, hồ này tên là hồ Chặt Tay Chân. Câu ở đầu các kinh: “Phật ở bên bờ hồ Chặt Tay Chân, chính do việc này ” . Bị chặt tay chân, quá đau khổ không thể chịu nổi, năm trăm Thích nữ suy nghĩ: “Chúng ta đang bị đau đớn thống khổ không chịu nổi, Thế Tôn đại từ lẽ nào không thương xót “.

Thường pháp của chư Phật là không việc gì không biết. Khi ấy, Thế Tôn với tâm đại bi đi đến chỗ ấy, thấy các Thích nữ đang ngồi lỏa hình.

Thấy vậy, Thế Tôn khởi lên trí Thế gian. Theo thường pháp của chư Phật là khi khởi Tâm thế tục, cho đến côn trùng cũng biết ý Phật. Nếu khởi tâm xuất thế, cho đến Duyên giác Thanh văn cũng không biết ý Phật, huống chi chúng sinh khác mà có thể biết được. Phật suy nghĩ: “Lành thay! Nếu được thiên nữ Xá Chi đem y phục và nước đến đây thì thật thích hợp “. Phật vừa suy nghĩ, thiên nữ Xá Chi liền biết ý Phật, nên suy nghĩ: “Vì sao Thế Tôn khởi thế gian niệm, theo ta biết Thế Tôn muốn tuyên thuyết diêäu pháp cho năm trăm Thích nữ nên cần y phục và nước “.

Sau khi suy nghĩ, thiên nữ cầm năm trăm thiên y, đến ao Vô Nhiệt dùng bình múc đầy nước đem đến chỗ Phật, lạy sát chân Ngài, bạch:

– Đại đức! Chúng con đem đến năm trăm thiên y và nước thơm vi diệu.

Phật dạy:

– Ngươi hãy đến an ủi các Thích ca nữ, cho họ tắm rửa và mặc y phục.

Xá Chi lần lượt làm theo lời Phật dạy. Khi ấy, đức Như Lai dùng sức thần thông làm cho năm trăm Thích nữ không còn đau khổ nữa và dạy:

– Này các thiện nữ nhân! Tự mình gây nghiệp nay đã thành thục, phải tự chịu lấy, không ai thay thế được.

Dạy xong, đức Phật đi đến nơi khác. Sau khi phát tâm tịnh tín với Thế Tôn, các Thích nữ qua đời, sinh lên trời Tứ thiên vương. Khi nam hay nữ vừa sinh đến thiên giới đều có ba ý nghĩ: “Ta chết từ chỗ nào, nay sinh đến nơi nào, do đã làm nghiệp gì? ” Họ nhớ lại mình đã chết từ cõi người, nay sinh lên cung trời Tứ thiên vương, vì nhờ sinh tâm rất thanh tịnh kính trọng Thế Tôn.

Năm trăm thiên nữ suy nghĩ nếu chúng ta không đến lễ bái Thế Tôn thì bất kính và không đúng, nên trang sức anh lạc xinh đẹp sáng chói, dùng thiên y đựng các loại hoa Ôn bát la, Bát đầu ma, Câu vật đầu, Phân đà lợi, Mạn đàn la. Vào lúc nữa đêm, với hào quang rực rỡ chiếu sáng cả rừng Thệ Đa, năm trăm thiên nữ đến gặp đức Phật, cúng dường thiên hoa, lạy sát chân Ngài rồi ngồi qua một bên lắng nghe diệu pháp. Thế Tôn tùy theo căn cơ sở thích của các thiên nữ mà thuyết diệu pháp, làm cho họ được ngộ lý Bốn thánh đế.

Bấy giờ, các thiên nữ dùng chày trí Kim cương phá tan 25 núi ngã kiến, chứng quả Dự Lưu. Sau khi kiến đế, ba lần bạch Thế Tôn:

– Đại đức! Nhờ Phật Thế Tôn làm cho con chứng đắc được quả giải thoát, không phải do cha mẹ, quốc vương, chư thiên, Sa môn, Bà la môn, bạn bè, thân quyến làm cho. Con được gặp Thế Tôn là bậc thiện tri thức giúp đỡ làm cho thoát khỏi địa ngục, bàng sinh, ngạ quỷ, ở yên nơi cõi trời thắng diệu, sẽ hết sinh tử đến đường Niết bàn, khô cạn biển máu vượt qua núi xương, dùng chày trí Kim cương đập nát ngã kiến đã tích tụ từ vô thủy, chứng quả Dự Lưu. Từ nay cho đến trọn đời, con xin quy y Phật, Pháp, Tăng bảo, thọ trì năm học xứ không sát sinh cho đến không uống rượu. Cầu xin Thế Tôn chứng tri cho con là Ô Ba Tư Ca.

Ngay trước Đức Phật, họ chắp tay cung kính nói kệ:

Chúng con nhờ Phật lực

Đóng hẳn ba đường ác.

Sinh cõi trời thắng diệu

Hướng mãi đường Niết bàn

Con nhờ vào Thế Tôn

Được con mắt thanh tịnh

Kiến đạo thấy chân lý

Sẽ thoát khỏi biển khổ

Vượt qua cõi trời người

Viễn ly khổ sinh tử

Biển hữu khó gặp Phật

Con gặp nên được thoát

Con trang nghiêm thân

Tịnh tâm lạy chân Phật thể

Nhiễu phải trừ thù oán

Xin trở lại thiên cung.

Sau khi trình bày ý nguyện của mình, như người đi buôn được nhiều tài lợi, như nông phu thu hoạch nhiều nông sản, như người dũng mãnh chiến thắng kẻ giặc thù, như người bệnh nặng được khỏe mạnh hẳn, năm trăm thiên nữ hoan hỷ từ giã đức Phật trở về thiên cung.

Nghe nói như vậy, các Bí sô đều nghi ngờ, thưa với Thế Tôn:

– Năm trăm Thích nữ này từng tạo nghiệp gì và do sức nghiệp ấy làm cho đời này tuy không phạm tội lỗi mà bị kẻ ngu Ác Sinh chặt oan tay chân, lại nhân nghiệp gì được sinh lên trời, nghe chánh pháp của Phật chứng chân đế lý?

Phật bảo các Bí sô:

– Nghiệp của các Thích nữ kia đã làm, khi thành thục, nhân duyên gặp nhau … như nói ở trên, đều tự chịu lấy quả báo của mình. Này các Bí sô! Thời quá khứ trong Hiền kiếp này, khi loài người thọ hai vạn tuổi, có đức Phật ra đời hiệu là Ca Nhiếp Ba Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Năm trăm Thích nữ này xuất gia trong giáo pháp đức Phật ấy, làm Bí sô ni thường đến mắng chưởi đòi chặt tay chặt chân các vị Bí sô ni hữu học, vô học. Do nghiệp lực này, họ bị đọa trong địa ngục chịu thiêu đốt khổ não trong vô lượng năm, vì dư nghiệp này nên thường bị chặt tay chân trong năm trăm đời, cho đến đời này bị khổ sở như vậy. Nhờ phát tâm thanh tịnh đối với Ta, nên họ được sinh lên trời. Lại do ngày xưa làm Bí sô ni có thọ trì đọc tụng chánh pháp, nên được gặp Ta, nghe pháp chứng đắc kiến đế. Này các Bí sô! Việc này đều do nghiệp … như nói ở trên.

Bấy giờ, nghe Phật dự báo, người mà vua Ác Sinh để lại, trở về gặp vua. Hỏi:

– Thế Tôn nói gì về ta?

Đáp:

– Đại vương, Như Lai nói như vầy: “Qua bảy ngày, nước Kiều Tát La sẽ bị phá diệt, Ác Sinh và Khổ Mẫu bị lửa thiêu đốt, đọa vào đại địa ngục Vô gián “.

Nghe nói như vậy, Ác Sinh rất phiền não, tay ôm trán. Thấy vậy, Khổ Mẫu hỏi:

– Vì sao đại vương ưu sầu?

Đáp:

– Này Khổ Mẫu! Làm sao ta không ưu sầu. Thế Tôn có dự báo vào bảy ngày sau ta cùng khanh bị lửa dữ thiêu đốt và đọa vào đại địa ngục Vô gián.

Khổ Mẫu tâu:

– Đại vương! Như Bà la môn, khất sĩ vào nhà cầu xin. Khi không được cho vật gì, họ muốn làm cho nhà ấy bị trăm ngàn việc chẳng lành. Huống chi Sa môn Kiều Đáp Ma có thân tộc bị đại vương giết hết, làm sao không nói lời oán hận nặng nề, tuỳ theo tâm ác mà trù rủa. Nếu vua sợ thì trong hồ nước ở vườn sau, làm một lầu đ?p và đến ở đó trong bảy ngày, qua thời gian đó mới trở vào thành.

Vua đồng ý và sai làm lầu rồi đưa các cung nhân cùng Khổ Mẫu lên ở trên lầu. Sau một đêm, Khổ Mẫu tâu:

– Đại vương! Đã qua một đêm chỉ còn sáu đêm, sẽ cùng nhau vào thành.

Như vậy hai, ba cho đến ngày thứ bảy, Khổ Mẫu tâu:

– Hôm nay an ổn, hãy cùng vào thành.

Khi ấy, bỗng nhiên mây nổi che bốn phía. Thông thường người nữ ưa ngắm nữ trang, nên sau khi bảo nhau:

– Hãy trang sức cho xong để vào trong thành.

Bọn cung nhân lo sửa soạn y phục. Có một cung nữ lấy ngọc Nhật quang để trên cái gối, rồi lo trang điểm. Bấy giờ, mây tan trời sáng, ánh sáng mặt trời hiện ra chiếu vào viên ngọc, hội tụ phát ra lửa đốt cái gối, lửa ngọn phụt lên đốt cháy ngôi lầu. Bọn cung nhân bỏ chạy tứ tản. Bị lửa đốt, Ác Sinh và Khổ Mẫu muốn bỏ chạy, nhưng có phi nhân đóng kín cửa nên họ không thoát ra được. Bấy giờ, bị lửa thiêu đốt đau đớn thấu tâm can, Ác Sinh bảo Khổ Mẫu:

– Tai hại thay! Ta đang bị đau khổ vì lửa đốt!

Khổ mẫu nói:

– Đại vương! Thần cũng vậy.

Thân thể cả hai bị lửa hừng hực đốt cháy chín rã nên kêu gào dữ dội, liền đọa vào địa ngục đại Vô gián, chịu các khổ não.

Thế Tôn nói kệ:

Đời này bị đốt, đời sau đốt

Tạo tội, hai đời đều bị đốt

Tự biết bị đốt do nghiệp ác

Sau đó bị đọa vào đường ác

Đời này chịu khổ, đời sau khổ

Người gây ra tội hai đời khổ

Tự biết khổ này do nghiệp ác

Lại còn chịu khổ nơi cõi khác.

Nghe Phật nói kệ xong, Cụ thọ A Nan Đà bạch Phật:

– Đại đức! Con không hiểu ý nghĩa bài kệ này.

Phật dạy:

– Này A Nan Đà! Kẻ ngu Ác Sinh cùng với Khổ Mẫu bị lửa thiêu đốt đọa vào đại địa ngục A tỳ. Nhân sự việc đó, Ta thuyết kệ này với ý ấy … rộng như nói trên.

Sau khi Ác Sinh tru diệt họ Thích, trong thành ấy còn để lại những vật trang sức như anh lạc, vòng nhẫn … Thấy những vật ấy, các Thích nữ khóc lóc, sầu não. Sau khi suy nghĩ: “Khi những người chủ vật này còn sống rất kính trọng chúng Tăng, vậy nên đem chúng làm phước bằng cách dâng lên chư Tăng “. Họ dâng các vật ấy đến chư Tăng. Được cúng các vật ấy, Lục chúng đem ra trang sức thân thể, đi vào thành Kiếp Tỷ La thứ lớp khất thực. Trông thấy những vật trang sức này, các Thích nữ lại khóc lóc như trước, thưa:

– Thánh giả! Chúng con không muốn nhìn lại những vật này nên dâng đến các vị để không còn ưu phiền. Nay, các vị lại làm cho chúng con nhớ lại chuyện cũ.

Lục chúng im lặng. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật suy nghĩ: “Vì các Bí sô trang sức anh lạc, vòng xuyến, mang dây bằng vàng nên có lỗi như vậy “. Ngài chế định:

– Từ nay về sau, các Bí sô không được trang sức bằng những vật nhiều màu. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Nhiếp tụng năm trong biệt môn thứ hai:

Xuất gia hữu ngũ lợi

Bất tróc tiền thọ học

Đại chúng thuyết già đà

Yên đồng thấu thính hứa.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phiệt. Trong tụ lạc kia, có trưởng giả lấy vợ sống hạnh phúc. Sau đó chẳng bao lâu, gia tộc ly tan, tài sản không còn, nên ông ta suy nghĩ: “Ta đã lớn tuổi, không thể làm ra tiền tài để sử dụng, thân tộc của ta cũng không còn. Vậy ta hãy bỏ tục xuất gia “. Sau khi suy nghĩ, ông ta bảo vợ:

– Hiền thủ! Tôi đã già, không thể làm ra tiền tài, mà sản nghiệp cùng thân tộc không còn, nên muốn xuất gia.

Người vợ đáp:

– Tốt! Nhưng phải trở về thăm tôi.

Được! Người chồng đáp.

Sau khi đến rừng Thệ Đa, gặp các Bí sô, làm lễ sát hai chân, người chồng thưa:

– Thánh giả! Con cầu xin xuất gia.

Đáp:

– Hiền thủ! Đấy là việc tốt, ông sẽ được toại ý. Như Thế Tôn dạy: “Những người có trí thấy năm điều lợi nên ưa thích xuất gia. Năm điều ấy là:

– Một, ta được tự lợi người khác không có; Vậy người trí nên cầu xuất gia.

– Hai, tự biết ta là kẻ ti tiện bị người khác sai khiến, sau khi xuất gia được họ cung kính khen ngợi lễ bái ; Vậy người trí nên cầu xuất gia.

– Ba, sẽ chứng đắc Niết bàn an ổn vô thượng ; Vậy người trí nên cầu xuất gia.

– Bốn, qua đời ở đây sẽ sinh cõi trời ; Vậy người trí nên cầu xuất gia.

– Năm, thường được chư Phật, chúng Thanh văn và các bậc thắng nhân khen ngợi ; Vậy người trí nên cầu xuất gia trong pháp luật toàn thiện “.Ông phát tâm này, thật là tốt đẹp.

Các Bí sô cho vị này xuất gia và thọ cận viên. Qua hai ba ngày, sau khi dạy bảo các pháp thức, họ bảo vị này:

– Hiền thủ! Nai không nuôi nai, thành Thất La Phạt rộng lớn là cảnh giới của Phật, nên đi khất thực để nuôi mạng sống.

Vào sáng sớm, mặc y ôm bát vào thành Thất La Phạt khất thực, gặp một phụ nữ giống vợ mình, nên vị ấy suy nghĩ: “Trước đây ta có hứa với vợ, sau khi được xuất gia sẽ về thăm viếng. Ta đã xuất gia, vậy hãy giữ lời hứa, chớ làm cho bà ấy buồn rầu “. Khất thực xong, về lại rừng Thệ Đa, sau đó vị ấy thưa với Ô Ba Đà Da:

– Trước đây con có hứa với vợ cũ là sau khi được xuất gia sẽ về thăm viếng. Xin thầy cho phép.

Vị thầy đáp:

– Ông đi tùy ý nhưng khéo hộ trì tâm mình.

Thưa:

– Xin vâng.

Sau khi từ giã, vị ấy đi dần về làng cũ. Vừa trông thấy, người vợ vội chạy ra trước đón rước, kêu to:

– Kính chào! Thánh tử mới về! Và muốn nắm y giữ bát.

Bí sô nói:

– Hiền thủ muốn làm gì?

Đáp:

– Muốn đón lấy y bát.

Bí sô nói:

– Đừng đụng vào y bát.

Hỏi:

– Vì sao vậy?

Đáp:

– Tôi phụng hành lời dạy của Ô Ba Đà Da là khéo hộ trì tâm ý.

Đáp:

– Thánh tử! Người hãy tự giữ tâm, tôi nào gây trở ngại gì! Bà ấy vẫn thu xếp y bát, trải tòa mời ngồi và lấy nước rửa chân.

Hỏi:

– Muốn làm gì?

Vợ đáp:

– Muốn rửa chân.

Nói:

– Đừng chạm vào chân tôi.

Hỏi:

– Vì sao?

Đáp:

– Tôi vâng lệnh của thầy bảo phải hộ trì tâm ý.

Vợ nói như trước và cứ rửa chân cho, rồi đem dầu đến muốn thoa. Bí sô thấy vậy hỏi và vợ đáp muốn thoa chân. Bí sô nói:

– Chớ thoa cho tôi.

Hỏi đáp như trước … thầy tôi dạy phải hộ trì tâm.

Vợ nói:

– Thánh tử! Người hãy tự hộ trì tâm.

Bà ta lại dọn ăn và muốn ăn chung.

Hỏi:

– Làm gì vậy?

Đáp:

– Xa cách đã lâu, không ăn chung mâm, ý muốn ăn chung.

Bí sô không đồng ý, hỏi đáp như trước. Bà ta lại trải tấm nệm, thưa:

– Thánh tử! Đi xa mệt nhọc, xin nghỉ ngơi một lúc.

Sau khi rửa chân, Bí sô nằm nghỉ. Người vợ đến, muốn cùng nằm chung.

Bí sô hỏi:

– Người muốn làm gì?

Đáp:

– Thánh tử! Đã lâu không nằm chung, nay muốn nằm chung.

Hỏi đáp như trước … Bí sô không cho, nhưng bà ấy vẫn đến ôm đại. Người nữ tiếp xúc thật độc hại. Khi tiếp xúc, tâm Bí sô bị loạn động phát ra ý niệm xấu liền giao hợp. Sau khi sống chung nhiều ngày, Bí sô bảo vợ:

– Tôi muốn trở về chùa.

Sau khi suy nghĩ, ông ấy tư thông với ta, người ngoài không thấy, ta nên làm cho mọi người biết việc ấy, chắc chắn các Bí sô trục xuất và trở về lại với ta, người vợ thưa:

– Thánh tử chẳng nên đi không, hãy mang theo ít lương thực và bối xĩ (tiền thời đó).

Bí sô nói:

– Tôi không được cầm các vật như vàng, bối xỉ … làm sao mang đi.

Người vợ nói:

– Tôi sẽ tìm cách làm để không bị xúc chạm.

Sau khi đem các vật ấy treo trên tích trượng, bà ta nói:

– Hãy đem đi.

Bí sô cầm tích trượng đi đến thành Thất La Phiệt. Thông thường, Lục chúng Bí sô giữ cửa chứ chẳng chịu ở không. Đang kinh hành trước cửa, trông thấy Bí sô ấy đến với đầu như chim cú, lông mi dài rũ xuống, sau khi suy nghĩ: “Đấy là Tôn giả nào đến đây, ta hãy đón tiếp “. Ô Ba Nan Đà đi ngược lại, kêu lên:

– Xin chào! Xin chào Tôn giả!

Bí sô kia đáp:

– Xin kính lễ! Kính lễ A Dá Lợi Da.

Sau khi suy nghĩ: “Bí sô này chắc là Bí sô già cả ngu độn nên không biết Ô Ba Nan Đà, không rõ A Dá Lợi Da, ta hãy hỏi hắn từ đâu đến “. Ô Ba Nan Đà đến hỏi:

– Lão già từ đâu đến?

Đáp:

– A Dá Lợi Da! Con đi thăm vợ cũ về.

Ô Ba Nan Đà nói:

– Ông là người tốt nên còn giữ ân cũ, ai cũng khen ngợi người nhớ ân cũ. Thế Tôn cũng có nói: “Này các Bí sô! Nên thường học cách báo ân, ân nhỏ còn báo huống chi ân lớn!” Ông còn nhớ ân cũ, vậy gặp vợ không?

Đáp:

– Con có gặp.

Hỏi:

– Bình an không?

Đáp:

– May mắn được che chở nên vẫn bình an.

Hỏi:

– Vật gì treo trên tích trượng của ông vậy?

Đáp:

– Đó là bối xỉ của vợ cho để đổi lương thực đi đường.

Sau khi khen: – Lão già, ông thật có phúc đức, đi thăm vợ lại được lợi này nữa, Ô Ba Nan Đà suy nghĩ: “Xem hình dáng cử chỉ của hắn chắc có việc riêng, ta hãy ôn hòa tra hỏi hắn. Với bẩm tính chất phác, Ma Ha La kể hết ra những sự việc đã làm.

Ô Ba Nan Đà nói:

– Hãy đem những việc ông đã làm đến thưa cho Ô Ba Đà Da nghe, vị ấy tất vui mừng.

Đến gặp thầy, ông này kể lại tất cả. Nghe như vậy, vị thầy nói lại các Bí sô về chuyện này. Bí sô đem sự việc bạch Phật, Phật bảo các Bí sô:

– Bí sô già cả ngu độn này không biết khinh trọng, không cố ý phạm. Nếu ai chưa từng được nghe bốn pháp Ba La Thị Ca, cũng không phạm.

– Này các Bí sô! Vì lý do này, sau khi truyền cận viên, phải thuyết giảng bốn pháp Ba La Thị Ca (cho người thọ). Nếu ai không thuyết bị tội vượt pháp.

Quyển Thứ 10

(Tiếp theo tụng năm trong biệt môn hai).

* Duyên tại thành Thất La Phạt. Bí sô tên Hoan Hỷ sống nơi tịch tịnh A Lan Nhã, thường thích an tọa tu tập thiền định nên vị ấy được mọi người khen là Hoan Hỷ trụ định. Một hôm, sắp nhập định, bị ma nữ đến mời hành dục, Hoan Hỷ không chấp nhận. Khi khác, sắp nhập định, ma nữ lại đến, ngồi trên đầu gối của Hoan Hỷ. Như vậy, phải biết cảnh giới của người nữ rất độc, tiếp xúc là hại người, nhiễm tâm đã sinh nên họ cùng hành dục.Sau khi hành dục, như bị mũi tên cắm vào ngực, tâm tư rất đau khổ, Hoan Hỷ suy nghĩ: “Tại sao ta ngu si phá hoại hạnh thanh tịnh, làm việc dâm ô thì phải hoàn tục”. Vị này lại nghĩ: “Ta thật không có tâm che dấu vậy hãy đến thưa đầy đủ việc này với Thế Tôn”. Nếu có quy chế còn được xuất gia, ta sẽ thực hành như pháp, nếu không được, sẽ hoàn tục. Tay phải ôm pháp y, tay trái che phần xấu của thân, vị ấy buồn bã khóc lóc đến gặp Thế Tôn.

Khi ấy, đang thuyết giảng chánh pháp cho vô lượng trăm ngàn đại chúng vây quanh, trông thấy vị ấy đến, sau khi suy nghĩ: “Nếu Ta không chào trước: – Lành thay mới đến! Tất vị ấy trào máu nóng ra chết ngay”. Thế Tôn bảo với Hoan Hỷ:

– Lành thay mới đến! Vì sao khóc lóc vậy?

Đáp:

– Đại đức Thế Tôn! Trước đây con là Hoan hỷ, nay không còn hoan hỷ nữa.

Phật hỏi:

– Thầy có lỗi gì mà nói như vậy?

Đáp:

– Thế Tôn! Con không xả học xứ, mà phá hủy phạm hạnh thanh tịnh, làm việc dâm dục. Tuy gây lỗi này nhưng con không có tâm che dấu chút nào cả.

Phật nói:

– Này Hoan Hỷ! Ông có thể thọ học xứ trọn đời không?

Đáp:

– Bạch Đại đức! Con có thể thọ trì.

Khi ấy, Thế Tôn bảo các Bí sô:

– Các thầy nên biết, Bí sô Hoan Hỷ tuy phạm tịnh giới nhưng không có tâm che dấu, chẳng phải Ba la thị ca. Các thầy nên cho Hoan Hỷ thọ học xứ trọn đời. Nếu có trường hợp như vậy, cũng nên truyền cho họ thế này:

– Trải tòa, đánh kiền chùy thưa khắp chúng, khi tăng đã tập họp, bảo Bí sô Hoan Hỷ làm lễ Tăng, sau đó ngồi xổm trước Thượng tọa chắp tay cầu xin như sau:

– Đại đức Tăng già lắng nghe. Con là Bí sô Hoan Hỷ không xả học xứ, hủy phạm hạnh thanh tịnh làm việc dâm dục, nhưng không có tâm ý che dấu. Con là Hoan Hỷ, nay theo Tăng cầu xin học xứ trọn đời, cầu xin thương xót cho.(lần thứ hai, thứ ba cũng cầu xin như vậy). Sau khi bảo Hoan Hỷ đứng nơi mắt thấy nhưng tai không nghe, Tăng già sai một Bí sô tác yết ma:

– Đại đức Tăng lắng nghe, Bí sô Hoan Hỷ không xả học xứ, hủy phạm hạnh thanh tịnh, hành dâm dục, nhưng không có tâm che dấu chút nào. Nay theo Tăng già cầu xin học xứ trọn đời. Nếu thời gian thích hợp với Tăng, Tăng đồng ý, nay Tăng cho Bí sô Hoan Hỷ học xứ trọn đời. Đây là lời tác bạch. Thứ đến tác Yết ma:

– Đại đức Tăng già lắng nghe, Bí sô Hoan Hỷ không xả học xứ, hủy phạm hạnh thanh tịnh, hành dâm dục, nhưng không có tâm che dấu chút nào. Bí sô Hoan Hỷ theo cầu xin Tăng cho học xứ trọn đời. Nay Tăng cho Bí sô Hoan Hỷ học xứ trọn đời. Các cụ thọ nào đồng ý cho Bí sô Hoan Hỷ học xứ trọn đời thì im lặng. Vị nào không đồng ý thì nói ra.( lần thứ hai, thứ ba cũng nói như vậy). Tăng đã cho Bí sô Hoan Hỷ học xứ trọn đời. Tăng đã đồng ý vì im lặng. Tôi xin ghi nhận như vậy.

Phật bảo các Bí sô:

– Ta sẽ nói những việc mà người thọ học phải làm. Bí sô thọ học đối với Bí sô còn nguyên Bí sô tánh, không được nhận sự cung kính lễ bái nghênh đón chắp tay; không được ngồi chung một tòa, phải ngồi chỗ thấp; không được kinh hành chung, nếu đi phải sau một bước; đi đến nhà trưởng giả Bà la môn không được cùng Bí sô còn nguyên Bí sô tánh làm bạn, nếu đi chung phải để họ đi trước; không được ngủ chung phòng; không được cho người khác xuất gia và thọ cận viên; không nhận làm y chỉ cho người; không được nuôi Sa di; không được tác pháp Đơn bạch Bạch nhị Bạch tứ yết ma; không được sai làm người Bỉnh yết ma; không được sai giáo giới Bí sô ny; nếu có sai, đến đâu nếu thấy Bí sô khác phá giới, phá hiến, phá uy nghi, phi chánh mạng, đều không được cử tội họ; cũng không được đưa ra những quy định; không được đồng trưởng tịnh và tùy ý sự; hằng ngày phải dậy sớm, mở các cửa thu dọn đèn, quét dọn phòng chùa, dùng Tân cù ma trát láng tùy nơi, cũng trát sạch nơi nhà xí, múc nước, để đất lá không được thiếu sót; cấp nước cần dùng phải hợp lúc lạnh ấm; quét dọn cống rãnh nước cho sạch; đánh kiền chùy, trải tòa; chu tất các việc cắm hoa đốt hương cúng dường; nếu có khả năng tùy lúc tụng niệm tán thán công đức của Phật, nếu không làm được thì mời người khác; vào tháng nóng phải cầm quạt quạt các Bí sô; khi muốn ngồi phải ngồi chỗ dưới Bí sô trên Sadi; khi thọ thực phải làm tâm an ổn; khi ăn xong phải thu dọn chỗ ngồi; đem vật đựng thức ăn để lại chỗ cũ; quét dọn chỗ ăn; thường cáo tri cho chúng biết số ngày, thưa như sau:

– Đại đức Tăng lắng nghe, hôm nay là ngày đầu tháng, mỗi người trong chúng đều phải dụng tâm vì thí chủ tạo chùa, thiên thần hộ chùa, quốc vương, đại thần, sư tăng, cha mẹ, tín thí mười phương mà thuyết về diệu kệ trong kinh nói về phước thí, nếu không có khả năng thì thỉnh vị khác làm.

Cùng nhau phân phòng, các Bí sô không phân cho người thọ học. Phật dạy:

– Nên phân cho họ.

Bí sô không phân lợi dưỡng, Phật dạy:

– Nên phân cho họ.

Có Bí sô thọ học không tu thiện pháp, Phật dạy:

– Nên tu tập, nên tùy thuận làm theo những pháp phải hành này cho đến khi đoạn trừ hết các phiền não, không làm thì bị tội.

Sau khi các Bí sô tuần tự làm theo lời Phật chế, Bí sô Hoan Hỷ chí tâm ân cần siêng năng không lười biếng, liền đoạn trừ các phiền não trói buộc vào năm nẻo, chứng quả A la hán, đủ ba minh sáu thông tám giải thoát, biết rõ như thật: - Ta sinh đã hết, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, không thọ đời sau; tâm không chướng ngại như tay vỗ hư không, như dao cắt bột hương, không còn thương ghét, xem vàng với đất bình đẳng không khác, đối với danh lợi không còn vướng mắc gì cả, Thích Phạm chư Thiên đều cung kính. Sau khi chứng quả, Hoan Hỷ vẫn tuân theo pháp chế trước đây không dám vi phạm. Phật dạy:

– Không nên làm nữa, nên ngồi tùy theo thứ tự lớn nhỏ, được sống chung với người còn nguyên Bí sô tính.

* Duyên tại thành Vương xá. Sau khi xuất gia, Cụ thọ Tất Lân Đà Bà Ta thường bị bệnh.Vị đồng phạm hạnh đến hỏi thăm:

– Đại đức! Đi lại sinh hoạt có an lạc thoải mái không?

Đáp:

– Cụ thọ! Tôi thường đau bệnh, làm sao an lạc.

Hỏi:

– Bệnh gì?

Đáp:

– Bị ho.

Hỏi:

– Đã uống thuốc gì?

Đáp:

– Trước đã từng nuốt khói thuốc cũng có giảm bớt.

Hỏi:

– Nay sao không dùng nữa?

Đáp:

– Phật chưa cho phép.

Bấy giờ, các Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

– Người bệnh được phép nuốt khói thuốc để trị liệu.

Bí sô không biết, để thuốc trên lửa, nhưng nuốt không được khói. Phật dạy:

– Có thể dùng hai cái tô chụp lại nhau, đáy trên xoi lỗ, bên trong để lửa đặt thuốc để nuốt …

Nhưng họ vẫn chưa làm cho hoàn hảo. Phật dạy:

– Nên làm ống.

Họ làm ống trúc nhưng vẫn bị lỗi. Phật dạy:

– Không nên dùng trúc hãy làm bằng sắt.

Họ làm quá ngắn. Phật dạy:

– Đừng làm quá ngắn.

Họ làm quá dài. Phật dạy:

– Không nên làm quá dài, nên dài chừng 12 ngón tay, không được có mũi nhọn cũng không quá thô kệch, đặt lỗ trống của bát lên trên và dùng miệng nuốt khói.

Họ dùng xong vứt bừa bãi. Phật dạy:

– Không nên vứt tùy tiện, nên làm túi nhỏ để đựng.

Họ để túi dưới đất. Phật dạy:

– Không nên để dưới đất, sẽ hư, nên treo trên vòi voi, trên cọc, trên sào.

Ống đồng bị sét, Phật dạy:

– Nên dùng dầu thoa.

Sau đó, khi dùng phải lau rửa mệt nhọc, Phật dạy:

– Không nên rửa bằng nước, nên đốt trong lửa cho sạch.

Nhiếp tụng sáu trong biệt môn hai:

Dược thang ưng tẩy dục

Quán tỷ khai đồng trản

Thừa dư lão bệnh thính

Tu tri tiện lợi sự.

* Duyên tại thành Thất La Phạt. Bí sô nọ bị bệnh, đến gặp thầy thuốc, nói:

– Hiền thủ! Tôi bị bệnh mong ngài chữa trị.

Đáp:

– Thánh giả, hãy tắm bằng nước nóng có thuốc thì có thể bình phục.

Đáp:

– Phật chưa cho phép.

Thầy thuốc nói:

– Thánh giả! Thế Tôn đại bi tất cho phép việc này.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nếu y sĩ bảo tắm nước nóng thì tùy ý được làm.

Phật đã cho phép tắm bằng nước nóng làm thuốc, các Bí sô không biết thuốc gì là nước nóng nên trở lại thưa với thầy thuốc:

– Phật đã cho phép tôi tắm bằng nước nóng có thuốc, vậy không biết dùng thuốc gì?

Y sĩ đáp:

– Thánh giả! Tôi cũng không biết loại thuốc gì, từng đọc sách của Luân Vương, thấy trong ấy gọi nước nóng này là nhân đẳng. Đại sư là bậc Nhất Thiết Trí, nếu hỏi Ngài sẽ đáp.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nếu chỉ trị phong thì dùng rễ cành hoa quả vỏ cây … nấu chung lấy nước nóng tắm thì hết bệnh.

Các Bí sô tắm bằng nước nóng, làm da thịt biến màu. Phật dạy:

– Dùng dầu xoa bóp.

Họ thoa nhiều dầu làm bẩn y phục. Phật dạy:

– Dùng tháo đậu để lau sạch nên da biến sắc.

Phật dạy:

– Khi tắm sắp xong, nhỏ một hai giọt dầu vào trong nước nóng, làm cho thân thể tươi sáng.

Cụ thọ Tất Lân Đà Bà Ta có bệnh … cho đến… Bí sô hỏi vì sao bệnh?

Đáp:

– Tôi bị bệnh mũi chảy nước.

Y sĩ hỏi:

– Với bệnh này từng trị bằng thuốc gì?

Đáp:

– Từng nhỏ thuốc vào mũi.

Hỏi:

– Đại đức, nay sao không nhỏ nữa?

Đáp:

– Thế Tôn chưa cho phép.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nếu người có bệnh, Ta cho phép được nhỏ tô dầu vào mũi.

Bí sô đổ thuốc vào mũi, bị chảy ra ngoài làm bẩn thân thể. Phật dạy:

– Không nên như vậy.

Bí sô lại dùng lá để nhỏ thuốc, vẫn chưa được hoàn hảo. Phật dạy:

– Không nên dùng lá.

Họ lại nhỏ thuốc bằng miếng vải vụn, có lỗi như trước. Phật dạy:

– Không nên nhỏ thuốc bằng miếng vải vụn, có thể dùng đồng sắt hay thiết để làm ống nhỏ mũi.

Bí sô làm một đầu đưa ra. Phật dạy:

– Nên làm hai đầu.

Họ lại làm bén nhọn ghê gớm, Phật dạy:

– Không được làm bén nhọn dữ dằn.

Bí sô tay bẩn nhỏ thuốc vào mũi. Phật dạy:

– Nên rửa sạch tay mới được nhận thuốc nhỏ vào mũi.

Cụ thọ Tất Lân Đà Bà Ta bị bệnh khát. Bí sô đến thăm hỏi:

– Thầy bị bệnh gì?

Đáp:

– Bị bệnh khát nhưng không có đồ để uống nước.

Họ bạch Phật. Phật dạy:

– Nên sắm chén bằng đồng để uống nước.

Sau khi người thân tộc của cụ thọ Tất Lân Đà Bà Ta đến nghe pháp, trở về bảo với vợ:

– Thánh giả Tất Lân Đà Bà Ta thuyết pháp vi diệu, tôi đã được nghe và thọ trì.

Vợ nói:

– Nhờ Phật ra đời nên anh được lợi ích.

Chồng nói:

– Vì sao các người không đi nghe pháp?

Đáp:

– Em phận đàn bà ra ngoài rất xấu hổ. Nếu thánh giả Tất Lân Đà Bà Ta đến đây thuyết pháp cho, em sẽ nghe và thọ trì.

Khi người chồng đến thỉnh, Tôn giả nói:

– Hiền thủ! Tôi bị bệnh nên không thể đến nhà được.

Thưa:

– Thánh giả! Con đem xe đưa ngài đi.

Đáp:

– Phật chưa cho phép Bí sô đi xe.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Do việc này nên cho phép các Bí sô có bệnh được đi xe.

Sau khi Phật cho phép, Tất Lân Đà Bà Ta đi xe cùng các đệ tử đến nhà người thỉnh. Tình cờ gặp nhau trên đường đi, lục chúng Bí sô hỏi các đệ tử kia:

– Ai đi xe vậy?

Đáp:

– Là Ô Ba Đà Da của tôi.

Lục chúng nói:

– Thế Tôn cho phép các Bí sô đi xe à?

Đáp:

– Đã cho.

Sau khi tán dương, Thế Tôn đại từ biết các Bí sô thân thể mềm yếu không thể đi bộ nên cho đi xe, Lục chúng bàn nhau: “Chúng ta cũng nên trang trí xe cho đẹp”.Đến ngày thứ hai, dùng các lông đẹp và các chuông linh treo trang trí đẹp đẽ trên xe, họ đi đến các ngã đường. Thấy vậy, các trưởng giả Bà la môn hỏi:

– Thánh giả! Đây là vật gì?

Đáp:

– Thế Tôn cho phép chúng tôi đi xe.

Họ nói:

– Chẳng lẽ Sa môn các vị còn hưởng thụ dục lạc hay sao?

Lục chúng im lặng. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không bệnh mà đi xe bị tội vượt pháp. Có hai lý do được đi xe:

l.) Tuổi già sức yếu;

2.) Bị bệnh suy nhược.* Duyên tại thành Thất La Phiệt. Trưởng giả nọ có chánh tín, cùng Bà la môn không có tín tâm vào rừng Thệ Đa tham quan khắp nơi. Đến dưới gốc cây, thấy chỗ vệ sinh, Bà la môn nói:

– Này Trưởng giả! Sa môn Thích tử rất nhơ bẩn nên tiểu tiện nhơ bẩn dưới dưới gốc có hoa trái.

Trưởng giả nói:

– Các thánh giả đều là bậc đại đức, chả lẽ tự tiện phóng uế hay sao, hay là người bạch y làm việc không nên này?

Trong lúc nói chuyện, bỗng thấy một Bí sô già cả, dùng y che đầu ngồi dưới gốc cây đại tiện. Bà la môn không tín tâm thấy vậy nói với trưởng giả:

– Ngài nói bạch y làm việc bất tịnh này, hãy xem Bí sô này dùng y che đầu, ngồi đại tiện dưới gốc cây, chẳng lẽ là bạch y hay sao?

Nghe nói, trưởng giả rất xấu hổ, đành im lặng không đáp được. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không được đại tiểu tiện dưới gốc cây. Ai cố vi phạm bị tội vượt pháp.

Sau khi Phật chế định, đang đi trên đường, đến khu rừng lớn, các Bí sô muốn đi ngoài, vì giữ giới phải cố nhịn, nên bị són ra. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Khi đi đường, đến chỗ rừng cây, các Bí sô tùy ý đi ngoài.

Khi Thế Tôn đã cho phép khi đi đường đến rừng cây, được đi ngoài, có Bí sô ở trong làng xóm, không dám đi ngoài dưới gốc cây, nên giữa ngày bị bón nóng khổ sở. Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nếu là dưới bụi gai, tùy ý đi ngoài.

Ô Ba Nan Đà vì đại tiện làm bẩn vườn rau của người. Phật chế Bí sô không được đại tiểu tiện trên rau cỏ sống. Đi đến những nơi không có cỏ sống, các Bí sô đi ngoài để phẩn nhơ bừa bãi. Thấy vậy, các trưởng giả Bà la môn cùng nhau chê cười:

– Sa môn Thích Tử rất ưa nghi thức, cùng ngồi ăn một chỗ, cùng đi ngoài một nơi.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Vì lý do này, Ta cho phép các Bí sô làm nhà xí.

Làm chỗ vệ sinh bên ngoài chùa, ban đêm đi ngoài, họ sợ hổ lang, sư tử, giặc … nên đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nên làm trong chùa.

Các Bí sô không biết nên làm chỗ nào, Phật dạy:

– Nên làm ở góc Tây Bắc sau chùa.

Họ hỏi làm ra sao, Phật dạy:

– Có hai loại nhà xí:

l) Nhà vệ sinh riêng;

2) Bên cạnh.Nhà riêng là phòng vuông một trượng, chỗ vệ sinh ở giữa. Bên cạnh là sau phòng, ngăn bằng vách gỗ và che chung quanh, vệ sinh bên trong. Bên ngoài nên bố trí chỗ rửa tay chân và để bình nước. Nhà xí phải có cửa và khóa, bên ngoài để guốc gỗ dùng khi đi vào.

Có lúc, một Bí sô đã vào nhà xí, Bí sô khác lại vào nữa, Phật dạy:

– Không nên như vậy, khi muốn vào nhà xí phải búng ngón tay tằng hắng; người đang ở trong cũng vậy.

Nhà xí có mùi hôi, Phật dạy:

– Nên chia nhau quét dọn cho sạch, khi vứt lá đất chớ cho chết trùng.

Các Bí sô rửa nhà xí bằng tay nên cảm thấy gớm, Phật dạy:

– Nên dùng nước dội và quét sạch, không cần dùng tay.

Có những Bí sô rửa tay chân quá lâu trong nhà xí làm người khác chờ, Phật dạy:

– Nên bố trí chỗ rửa tay chân bên ngoài.

Họ bố trí quá xa, Phật dạy:

– Nên gần, vì vậy Ta cho phép các Bí sô khi làm nhà xí nên làm đủ các vật dụng cần dùng.

Khi Phật cho làm phòng xí, các Bí sô cũng tiểu tiện trong phòng xí, làm cho người muốn đại tiện phải chờ, chờ mãi sinh bệnh. Phật dạy:

– Nên làm chỗ tiểu tiện riêng.

Các Bí sô không biết nên làm chỗ nào. Phật dạy:

– Nên làm nơi tiểu gần nhà xí, có chỗ dẫn nước ra, làm cửa riêng như nhà xí.

Nhiếp tụng bảy trong biệt môn hai:

Thủy bình tri tịnh xúc

Nguyện Thế Tôn trường thọ

Nhân tư ny Niết bàn

Hám tước câu khai ngũ.

* Duyên tại thành Thất La Phạt. Trời đang nóng nực, bị khát cần nước uống, nên Bà la môn vào chùa đến gặp Bí sô, nói:

– Tôi đang khát xin cho nước.

Bí sô đem bình nước rửa đến đưa cho họ uống. Thấy vậy, Bà la môn hỏi:

– Thánh giả! Bình này là nước sạch hay nước rửa vậy?

Đáp:

– Là nước rửa.

Hỏi:

– Nếu vậy, tại sao đưa bình này cho tôi?

Đáp:

– Bình để chung nên tôi đem lại.

Họ nói:

– Thánh giả! Bình rửa và sạch không nên lẫn lộn, hãy để riêng. Nếu có Sa môn Bà la môn đến xin nước, giúp họ hết khát chẳng phải có phước hay sao?

Bà la môn này bỏ đi vì chê nước bẩn nên không uống. Bí sô bạch Phật, Phật dạy:

– Đại chúng nên bố trí bình chứa nước sạch để cung cấp cho người bị khát.

Phật dạy đại chúng nên bố trí nước sạch, có trưởng giả nghe như vậy nên dâng cúng nhiều bình đựng nước vào chùa. Ai cần cứ tự tiện mang đi, kể cả người giữ vườn hay người thế tục cũng vậy. Thấy vậy nhưng Bí sô không ngăn họ. Chẳng bao lâu, số bình kia hết sạch. Các Bí sô nói với thí chủ:

– Hiện nay, những bình ngài cúng đã hư hết, nên mang lại thêm.

Đáp:

– Thánh giả! Con đã cúng rất nhiều vì sao mau hết vậy?

Bí sô kể lại sự việc trên cho thí chủ.

Đáp:

– Thánh giả, con không cúng cho những kẻ thế tục, vì sao không ngăn họ, đến nỗi hao phí như vậy?

Các Bí sô bạch Phật, Phật dạy:

– Chẳng nên bỏ qua không hỏi người ấy như vậy, nên sai người quản lý vật ấy cho Tăng.

Sau khi Phật cho phép, các Bí sô không lựa chọn, sai người tùy tiện. Phật dạy:

– Người có năm việc không nên sai. Thế nào là năm? Ấy là có ái, nhuế, bố, si, không biết đã cất hay chưa cất vật đang có. Người có năm việc nên sai là: không có ái, nhuế, bố, si, biết rõ đã cất hay chưa cất vật dụng.

Nên sai theo trình tự: - Tập họp chúng Tăng như trước, đối trước Tăng hỏi: – Bí sô tên … có thể làm người quản lý vật dụng … cho Tăng không? Vị kia đáp:

– Tôi có thể. Sai một Bí sô bạch nhị yết ma.Đại đức tăng lắng nghe. Bí sô … này vui lòng làm người quản lý vật dụng … cho Tăng. Nếu thời gian thích hợp với Tăng. Tăng đồng ý, nay Tăng sai Bí sô … làm người quản lý vật dụng … cho Tăng. Đây là lời tác bạch. Thứ đến tác yết ma:

– Đại đức Tăng lắng nghe. Bí sô … này vui lòng làm người quản lý vật dụng … cho Tăng. Nếu tăng đồng ý cho Bí sô … làm người quản lý vật dụng … cho Tăng thì im lặng. Vị nào không đồng ý thì nói ra. Tăng đã đồng ý cho Bí sô … làm người quản lý vật dụng … rồi vì im lặng. Tôi xin ghi nhận như vậy.

Có người thế tục bị khát đến xin nước, Bí sô dùng bình mới đựng đầy nước đưa cho họ, đem bình cũ đưa cho Bí sô. Phật dạy:

– Không nên như vậy, nên dùng bình mới cúng các Bí sô, bình cũ cho người thế tục.

Dùng bình xong, Bí sô cất giữ, người tục vất bỏ tùy tiện, Phật dạy:

– Phải thu cất lại.

Bí sô không khéo giữ gìn, làm bình bị hư, Phật dạy:

– Nên làm kho chứa.

Bí sô làm theo lời dạy. Có người thương chủ từ phương Bắc đến, thỉnh Phật và Tăng, cúng dường trong ba tháng. Sau khi suy nghĩ: “Ta cúng dường, không muốn dùng vật dụng của người khác, nên sắm vật khác, ông ta dùng đồng trắng đồng đỏ làm nhiều vật dụng để đựng thức ăn dâng cúng dường Như Lai và chúng Thanh văn trong ba tháng. Sau khi mãn hạn, ông ta đem các vật ấy dâng hết cho Tăng. Bí sô đem hết các vật này cất trong kho chứa đồ gốm, làm cho đồ gốm bị hư vỡ. Phật dạy:

– Vật dụng bằng đồng và sắt không được để chung.

Có Bà la môn bị khát nước, đến gặp các Bí sô thưa:

– Thánh giả! Xin cho tôi nước.

Bí sô đưa gầu và dây múc nước cho Bà la môn. Họ hỏi:

– Thánh giả! Vật này để làm gì?

Đáp:

– Tôi không có nước sẳn, hãy tự lấy để uống.

Bà la môn nói:

– Các vị thương xót đến tất cả chúng sinh, nếu dự trữ một số nước uống, thật là việc thiện.

Bí sô đáp:

– Đức Phật chưa cho phép. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật.

Phật dạy:

– Đại chúng nên để dành một số nước sạch.

Nghe như vậy, Bí sô tùy tiện để nước, hoặc sân trước, trong phòng ở, trước hiên, bên cửa … làm cho nước nhơ bẩn. Phật dạy:

– Không nên như vậy, nên làm nhà chứa nước.

Nghe như vậy, Bí sô không biết để chỗ nào … Phật dạy:

– Nên bố trí chỗ để nước bên phía Đông cổng chùa.

Trong phòng chứa tối tăm, Phật dạy:

– Nên làm cửa sổ. Trên nền đ?t có bùn, dùng gạch lát làm cho thông nước. Phòng nên có cửa và khóa. Bình chứa nước không để trên mặt đất, nên đặt trên kệ gỗ. Nếu không có kệ gỗ, nên dùng gạch lót, dùng vật kê không cho nghiêng ngã.

Bình luôn bị dơ phải thường chà rửa, họ không biết chà rửa bằng vật gì. Phật dạy:

– Nên dùng bàn chải và lá cây.

Tuy thường chà rửa, nhưng vẫn có mùi hôi. Phật dạy:

– Nên để nhiều bình thay nhau đựng nước; một số đựng nước, một số phơi cho khô.

Họ phơi vào giữa nắng, Phật dạy:

– Nên phơi chỗ mát cho khô.

Không đậy miệng làm đất rơi vào bình, Phật dạy:

– Cần phải đậy kín, không được dùng tay bẩn khuấy trong nước, phải rửa sạch tay.

Mỗi khi đụng vào bình phải rửa tay, làm cho họ mệt nhọc. Phật dạy:

– Nếu bình sạch bằng đồng hay đất, tay không đụng vào nước, lấy không phạm.

Hoặc dùng phân bò khô chà tay cho sạch cáu bẩn cũng được. Sau khi Phật cho phép dự trữ nước, họ không biết nên sai ai làm. Phật dạy:

– Nên sai đệ tử môn nhân làm. Những vật cần dùng nơi để nước, nên sắm đủ.

* Phật ở vườn nhiều cây, thành Kiếp Tỳ La. Khi ấy, Bí sô ny Đại thế chủ Kiều Đáp Di cùng với năm trăm Bí sô ny quyến thuộc đến gặp đức Phật, lạy sát chân Ngài, ngồi qua một nên nghe Phật thuyết pháp.

Bỗng nhiên, nghe đức Phật hách xì, Đại Thế Chủ Kiều Đáp Di bạch:

– Cầu mong Thế Tôn thọ mệnh lâu dài, sống hơn số kiếp.

Khi nghe Đại thế chủ Kiều Đàm Di thưa như vậy, năm trăm Bí sô ny cũng đồng thanh nguyện như vậy.

Nghe năm trăm Bí sô ny nguyện như vậy, Dược xoa quỷ thần trên mặt đất cũng đồng thanh nguyện như vậy.

Nghe như thế, Dược xoa quỷ thần trên hư không cũng phát nguyện này.

Nghe như vậy … Tứ đại thiên cung, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ Ma, trời Đô Sử Đa, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại cho đến trời Phạm Thiên cũng đồng phát nguyện này:

– Cầu mong Thế Tôn thọ mệnh lâu dài sống hơn số kiếp.

Thế Tôn bảo Bí sô ny Đại thế chủ Kiều Đáp Di:

– Bà cùng với tất cả chúng sinh đã làm điều chướng ngại lớn. Do lời nguyện của bà, năm trăm Bí sô ny và trên đất không trung cho đến Phạm Thiên nghe lời nói ấy, không nên cung kính với Phật như vậy. Ai cung kính như vậy, không gọi là thiện.

Đại thế chủ thưa:

– Đại đức Thế Tôn đối với Như Lai, bày tỏ sự cung kính như thế nào được gọi là thiện?

Phật bảo Kiều Đáp Di:

– Đối với Như Lai nên nói thế này:

– Nguyện Phật và Tăng trường tồn ở thế gian, thường sống hòa hợp như nước với sữa, phát huy rực rỡ giáo pháp của đấng Đạo sư.Này Kiều Đáp Dy! Ai làm như vậy là cung kính bậc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, gọi là sự lễ bái hoàn hảo.

Khi ấy một Bí sô nói kệ:

Thế chủ Kiều Đáp Dy

Lạy sát chân Như Lai

Nguyện Mâu Ny sống lâu

Hơn kiếp độ chúng sinh.

Tâm Phật mẫu ân cần

Thưa lên lời kính lễ

Nhưng không nên với Phật

Mà nguyện lời như vậy.

Sau khi suy nghĩ: “Đức Phật tán thán sự hòa hợp của chúng Tăng … cho đến … Đại sư còn đang trú trong đời, hiện nay chúng Bí sô chưa bị chia rẽ, ta nên nhập Niết bàn”, Đại thế chủ Kiều Đáp Di đến gặp đức Phật, lạy sát hai chân Ngài, thưa:

– Thế Tôn! Ý con đang muốn vào Niết bàn.

Nghe thưa như vậy, Thế Tôn im lặng; thưa đến lần thứ ba, Ngài cũng im lặng. Đại thế chủ lại thưa:

– Thế Tôn! Ý con đang muốn vào Niết bàn.

Phật nói:

– Này Kiều Đáp Di! Thưa như vậy là vì Niết bàn phải không?

Đáp:

– Con vì Niết bàn nên thưa như vậy.

Phật nói:

– Người đã vì Niết bàn nên nói như vậy, Ta có gì để nói! Các hành vô thường phải đều như vậy.

Bấy giờ, năm trăm Bí sô ny lại bạch Thế Tôn:

– Chúng con có ý muốn vào Niết bàn.

Phật bảo các Bí sô ny:

– Các người vì Niết bàn nên thưa như vậy phải không?

Thưa:

– Đúng vậy!

Phật dạy:

– Các người đã vì Niết bàn nên thưa như vậy, Ta có gì để nói! Các hành vô thường đều phải như vậy.

Nghe Phật dạy xong, Đại thế chủ và các Bí sô ny rất hoan hỷ lạy sát chân Phật, đến gặp Nan Đà thưa:

– Thánh giả! Tôi có ý muốn nhập Niết bàn ngay.

Nan Đà nói:

– Thưa như vậy là vì Niết bàn phải không? … rồi nói như Phật thuyết …

Như vậy, họ lại đến gặp cụ thọ A Ny Lô Đà, La Hổ La, A Nan Đà … các vị thượng tọa, đảnh lễ thưa:

– Thánh giả! Chúng con có ý muốn vào Niết bàn.

Bí sô A Nê Lâu Đà và các vị thượng tọa hỏi:

– Thưa như vậy là vì Niết bàn phải không?

Thưa:

– Đúng vậy.

– Các vị đã vì Niết bàn nên nói như vậy, chúng ta biết nói gì, các hành vô thường đều như vậy.

Sau khi đảnh lễ Phật và các vị Tôn giả, từ giã trở về chùa thuộc trú xứ của mình, trong bảy ngày, Đại thế chủ và năm trăm Bí sô ny diễn thuyết diệu pháp cho ba chúng.

Sau khi được nghe pháp, có vô lượng chúng sinh chứng đắc lợi ích thù thắng rộng lớn. Các Bí sô ny đều ra khỏi chùa, đến nơi thanh tịnh theo thứ tự ngồi bán già, cả năm trăm vị đều như vậy.

Bấy giờ, đại thế chủ Kiều Đáp Di vào tam muội, dùng định lực thù thắng, bằng hành động tự tại toàn thân biến mất, vọt lên hư không ở phương Đông, biểu hiện bốn tư thế đi đứng nằm ngồi, vào định hỏa quang, từ thân phóng ra nhiều loại ánh sáng màu xanh vàng đỏ trắng hồng trong một lúc; duới thân phát ra lửa, trên thân phun nước trong; dưới thân phun ra nước; trên thân phát ra lửa, hiện như vậy ở phương Đông, phương Nam, Tây, Bắc cũng vậy. Năm trăm Bí sô ny cùng Đại thế chủ Kiều Đàm Di hiện tướng không khác nhau.

Khi ấy, Đại thế chủ vào định thứ nhất, xuất định thứ nhất vào định thứ hai, xuất định thứ hai vào định thứ ba, xuất định thứ ba vào định thứ tư, xuất định thứ tư vào không xứ, xuất không xứ vào thức xứ, xuất thức xứ vào vô sở hữu xứ, xuất vô sở hữu xứ vào phi tưởng phi phi tưởng xứ, xuất phi tưởng phi phi tưởng xứ đi ngược vào tịnh lự thứ nhất, rồi vào Niết bàn.

Năm trăm Bí sô ny cũng như Đại thế chủ Kiều Đáp Dy, lần lượt nhập thuận và nghịch các thiền xong, cũng vào Niết bàn. Khi ấy, cả mặt đất chấn động, sáu phương đều sáng rực. Trên hư không chư Thiên kêu vang, tiếng như đánh trống. Tại núi Diệu cao, hoặc trong các núi khác, tại thành phố làng xóm, giữa rừng vắng, nơi thanh tịnh. Các Bí sô thấy các tướng trạng này, đều chánh niệm quán sát Đại thế chủ và năm trăm Bí sô ny nhập Ni?t bàn. Các Bí sô lại suy nghĩ: “Từ mẫu của Thế Tôn đã vào Niết bàn, chúng ta hãy đến hỗ trợ nhau cúng cúng dường xá lị “. Sau khi suy nghĩ, tùy theo sức mình, mỗi vị mang các loại gỗ thơm đến chỗ Đại thế chủ Kiều Đáp Ma bát Niết bàn.

Bấy giờ, Thế Tôn cùng Kiều Trần Như, Bà Sáp Ba, Đại Danh, A Ny Lô Đà, Xá Lợi Phất, Đại Mục Liên … cùng đại chúng thanh văn tập họp đến để cúng dường xá lị của Đại thế chủ Kiều Đáp Dy.v.v … Vua Thắng Quang cùng thái tử, đại thần, quyến thuộc cũng đến nơi ấy để cúng dường xá lị. Trưởng giả Cấp Cô, trưởng giả Tiên Thọ, trưởng giả Cố Cựu và Lộc Tử Mẫu … cùng quyến thuộc cũng đều đến đó. Lại có quốc vương các nước cùng vô số quyến thuộc của họ cũng đến nơi. Vua Thắng Quang dùng các loại y báu, vật trang sức, trang trí năm trăm chiếc xe quý đem đến, cùng với các loại hương hoa, tràng phan, lọng báu, âm nhạc … Khi ấy, bốn vị Bí sô là cụ thọ Nan Đà, A Ny Lô Đà, A Nan Đà, La Hổ La, cùng khiêng linh xa Đại thế chủ. Thế Tôn cũng dùng tay phải đỡ linh xa. Các Bí sô khác cũng khiêng linh xa các Bí sô ny. Với tâm ân cần kính trọng, tổ chức rất trang nghiêm, mọi người đưa linh xa đến chỗ yên tịnh rộng rãi bằng phẳng.

Bấy giờ, Thế Tôn nâng thượng y che trên Đại thế chủ Kiều Đáp Dy và năm trăm Bí sô ny lên, bảo các Bí sô:

– Các thầy hãy xem đây, Đại thế chủ Kiều Đáp Dy … thọ một trăm hai mươi tuổi mà thân thể không già, trẻ như đồng nữ mười sáu tuổi.

Vua Thắng Quang cùng đại chúng dùng các loại gỗ thơm hỏa thiêu tử thi. Sau khi giảng dạy về pháp vô thường cho mọi người, trở về chùa, rửa sạch chân, ngồi trên tòa, Thế Tôn bảo các Bí sô:

– Các thầy nên biết! Sự việc như vậy đều vì khi trông thấy người khác bị hách xì, lại cầu nguyện trường thọ. Thế nên, khi thấy người khác hách xì, Bí sô không nên nói cầu trường thọ. Ai cố ý nói bị tội vượt pháp.

Thấy những sự việc như vậy, các Bí sô đều có ý nghi ngờ, bạch Phật:

– Thế Tôn! Đại thế chủ Kiều Đáp Dy và năm trăm Bí sô ny đã từng làm nghiệp gì, do nghiệp lực ấy nên sống đến 120 tuổi mà tướng mạo không già, trẻ như đồng nữ 16 tuổi?

Phật bảo các Bí sô:

– Các thầy hãy lắng nghe về nghiệp của Đại thế chủ Kiều Đáp Di và năm trăm Bí sô ny đã làm, và do nghiệp ấy tự nhận lấy quả báo.

Này các Bí sô! Thời quá khứ trong kiếp Hiền này, khi loài người thọ hai vạn tuổi, có Phật Thế Tôn hiệu Ca Nhiếp Ba Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác, đầy đủ mười hiệu, xuất hiện trong đời, ở rừng Thi Lộc, tiên nhân đọa xứ, thuộc Ba La Ny Tư.Khi nhân duyên giáo hóa của đức Thế Tôn ấy đã mỹ mãn, Ngài vào Vô dư Niết bàn như củi hết lửa tắt. Có vị vua tên Kết Lị Chỉ xây bốn bảo tháp mỗi cạnh một du thiện na, cao nữa du thiện na để cúng dường xá lị của Như Lai ấy. Vị đại phi và năm trăm thể nữ của vua vì già cả nên bị vua không nhìn đến. Họ bàn nhau:

– Vì sao ngày nay đại vương bỏ chúng ta ra không hỏi han đến?

– Vì chúng ta đã già nên vua không hỏi đến.

Có một thể nữ đặt vấn đề:

– Các chị em tu tập nghiệp gì để không bị già cả và làm cho mãn nguyện?

Nghe vương phi đáp:

– Nếu cúng dường tháp Xá Lợi Phật Ca Nhiếp Ba thì sở nguyện thành tựu.

Họ đều tán thành và tâu xin vua. Được vua đồng ý, họ mang các loại hương bột, hương xoa, vòng hoa, anh lạc, cờ phướng, lọng báu, các món ăn thơm ngon, đến nơi tháp ân cần tôn trọng khen ngợi cúng dường, cả thân tâm lễ kính, đi nhiễu bên phải hành đạo, quỳ dài chắp tay phát nguyện: “Đem thiện căn do cúng dường vô thượng phước điền này, nguyện cho con đời nào cũng không có tướng già cho đến khi hết tuổi thọ”.

Này các Bí sô! Vị đại vương phi và năm trăm thể nữ kia của vua, nay là Đại thế chủ Kiều Đáp Di và năm trăm Bí sô ny. Do phước lực ấy kéo dài đến đời này sống nên 120 tuổi mà tướng mạo không già, cũng như đồng nữ 16 tuổi.

– Này các Bí sô nên biết! Đều do nghiệp lực của mình … nói rộng như trước … nên học như vậy.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phiệt. Khi Thế Tôn chế cho các Bí sô:

– Thấy người khác hách xì không được nói trường thọ.

Trong thành có trưởng giả đã cưới vợ nhưng chẳng có con. Khi tuổi già tài sản không còn, ông bảo với vợ:

– Tôi già cả, không có con cái, ý muốn xuất gia.

Vợ nói:

– Tùy ý.

Ông ta đến rừng Thệ Đa gặp các Bí sô, được xuất gia và thọ cận viên. Vào lúc nọ, đức Phật đang thuyết pháp cho đại chúng, Bí sô già này cũng đang ngồi bên ngoài chúng. Người vợ cũ đi ngang qua nghe chồng hách xì, nhưng không có một Bí sô nào nguyện trường thọ cả. Thấy như vậy, không nhịn được, người vợ lấy tay trái bốc đất quay quanh đầu Bí sô rồi ném ra ngoài, chú nguyện trường thọ. Trước sự chứng kiến của các Bí sô, người vợ ra trước nắm tay Bí sô già kia lôi đi, sau khi dùng lời thô ác mắng chưởi:

– Thánh tử! Nay vì sao ông xuất gia sống trong những kẻ oán thù? Trong rừng Thệ Đa này thường có năm trăm dược xoa áo xanh. Do tôi chú nguyện làm cho ông được trường thọ. Nếu không như vậy, chắc chắn ông bị Dược xoa hút tinh khí, vậy không nên ở đây hãy đi về nhà.

Khi ấy, các Bí sô nói:

– Này ông già hãy ở lại chớ đi.

Nhưng ông ta vẫn không chịu đứng lại. Khi bị Bí sô nắm một tay kéo lại, ông ta la lên:

– Tôi đau quá! Đau quá!

Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Hãy hỏi Bí sô già ấy: Bên tay nào đau, bên tay bị Bí sô nắm đau hay bên tay vợ cũ nắm đau? Nếu ông ấy nói tay bị Bí sô nắm đau thì tâm đã muốn đi hãy để tùy ý ; Nếu nói tay bị vợ nắm đau thì tâm còn muốn ở lại không nên cho đi.

Khi hỏi theo lời Phật dạy, nghe ông ta đáp:

– Tay bị các vị nắm đau!

Các Bí sô liền để thả ra, để ông ta đi về nhà. Nhân vì cho ông ta xuất gia thọ cận viên nên gây ra chướng ngại lớn, Phật dạy:

– Bí sô già cả đều thích trường thọ, như vậy khi gặp họ hách xì nên nói trường thọ. Ai không nói bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước, trưởng giả nọ có tâm chánh tín, cùng một Bà la môn không tín tâm, đi vào rừng Thệ Đa. Bỗng nhiên trưởng giả tín tâm bị hách xì. Các Bí sô không nói trường thọ, nhưng Bà la môn không tín tâm nguyện trường thọ và nói:

– Sao ngài có tín tâm với kẻ oán gia, trong rừng Thệ Đa này thường có năm trăm Được xoa áo xanh; Do tôi nguyện làm cho ngài được trường thọ; Nếu không như vậy chắc chắn bị Dược xoa hút tinh khí của ngài, không nên ở đây lâu hãy mau đi ra.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Những kẻ thế tục đều thích trường thọ, nếu thấy họ hách xì, nên nguyện họ trường thọ. Các Bí sô thấy người già hách xì, người nhỏ nên đứng dậy làm lễ và nói mong ngài hết hách xì. Nếu người nhỏ hách xì, người lớn nên nói vô bệnh. Ai không làm như vậy, bị tội vượt pháp.

* Phật ở vườn Thi Lộc, tiên nhân đọa xứ, nước Ba La Ny Tư. Năm Bí sô được Phật làm cho trụ chánh định vị, xuất gia trong pháp luật thiện thuyết, nhưng đối với các loại dùng để nhai nuốt ăn uống, uy nghi đi đứng đều chưa hiểu rõ, nên họ thưa với Phật:

– Việc ấy phải làm thế nào?

Phật dạy:

– Này các Bí sô! Có năm loại để cắn nhai là rễ, cọng, lá, hoa, quả ; Năm thứ dùng để ăn nuốt là mỳ, cơm, đậu chín, cá thịt, bánh.

Họ không biết dùng loại gia vị gì, Phật dạy:

– Nên dùng sữa, lạc, bơ, mật, cá thịt, thịt khô, các loại rau. Nếu không có các loại này, có thể hòa với nước để ăn. Những gia vị tươi mát làm cho thân thể có sắc và sức để tu tập các thiện pháp.

Nhiếp tụng tám trong biệt môn hai:

An môn phiến nựu khổng

Bì thế xử trong song

Nội khoát võng phiến xu

Khai điếm tu dương giác.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phạt. Làm phòng xá, nhưng các Bí sô không biết bố trí cửa. Phật dạy:

– Nên làm cửa.

Họ không làm cánh cửa nên bỏ phế việc tu thiền định. Phật dạy:

– Nên làm cánh cửa.

Họ không làm bản lề cửa nên đóng mở khó khăn. Phật dạy:

– Nên làm bản lề cửa và lỗ khóa.

Khi mở cửa có tiếng, Phật dạy:

– Nên lót miếng da vào chổ kêu.

Trong phòng bị tối, Phật dạy:

– Nên làm cửa sổ.

Cửa sổ quá thấp, bị nạn trộm cắp, Phật dạy:

– Không nên làm quá thấp.

Họ làm quá cao, phòng bị tối như trước, Phật dạy:

– Không làm quá cao hay quá thấp, nên trung bình.

Bí sô làm trong hẹp ngoài rộng, Phật dạy:

– Nên làm trong rộng ngoài hẹp.

Có quạ chim bay vào, Phật dạy:

– Nên ngăn bằng lưới.

Khi đã ngăn lưới nên không làm cửa, ban đêm rắn, bồ cạp … bò vào trong phòng. Phật dạy:

– Nên làm cửa sổ.

Cửa sổ bị gió thổi bật ra, Phật dạy:

– Nên làm chốt cửa ở trên.

Khi đóng mở bị khó khăn, Phật dạy:

– Nên dùng gậy móng dê để đóng mở cửa (làm cây nạng sắt xẻ đôi hình như móng chân dê).

Nhiếp tụng chín trong biệt môn hai:

Thiết chùy cập thương tử,

Thiết tráp tinh mộc khiên

Phủ sàng táo ngũ bách,

Phủ tạc chúng giai hứa.

* Duyên tại thành Vương Xá. Cụ thọ Tất Lan Đà Bà Ta có bệnh. Các Bí sô đến thăm hỏi Tôn giả bệnh gì. Đáp:

– Tôi bị bệnh phong.

Hỏi:

– Đại đức từng uống thuốc gì?

Đáp:

– Trước đây, khi bị bệnh, lấy chày sắt nóng thả vào bình nước, tôi dùng nước nóng này lau tắm thân thể thì hết bệnh.

Hỏi:

– Nếu như vậy, vì sao nay thầy không làm?

Đáp:

– Thế Tôn chưa cho phép.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nay Ta cho phép Bí sô bị bệnh phong được dùng nước nóng từ chày sắt lau thân thể.

Nghe Phật cho phép như vậy, Bí sô đốt chày nóng quá nên không lấy ra được. Phật dạy:

– Nên cột bằng dây sắt và chờ nóng kéo ra.

Bí sô bỏ cả dây sắt vào lửa, nóng quá không thể nắm được. Phật dạy:

– Để dây sắt bên ngoài không được bỏ vào lửa, phần gần chày sắt dùng bùn bọc lại, nắm chỗ không bị nóng, kéo ra bỏ vào bồn nước, tùy ý xử dụng.

Dùng xong, Bí sô dùng tháo đậu, phân bò để rửa sạch chày sắt. Phật dạy:

– Không nên rửa vậy, bỏ vào lửa thì sạch.

Các Bí sô nấu nước nóng để rửa trước, nấu nước sạch sau. Phật dạy:

– Nấu nước sạch trước, nấu nước rửa sau. Ai không làm như vậy, bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước. Bí sô đến hỏi Tôn giả Tất Lan Đà Bà Ta bị bệnh gì.

Đáp:

– Tôi bị bệnh như vậy.

Hỏi:

– Tại sao đại đức không trị liệu?

Đáp:

– Cụ thọ! Trước đây tôi từng sắm cái vạc nhỏ để nấu thuốc sưởi ấm, nay không có nên bệnh tăng thêm.

Hỏi:

– Sao không sắm vật ấy?

Đáp:

– Phật chưa cho phép.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Cho phép Bí sô có bệnh được sắm vạc sưởi ấm.

* Duyên tại thành Thất La Phiệt. Có trưởng giả làm phòng tắm cho Tăng già. Trong đó, có than lửa rơi vãi khắp nơi. Phật dạy:

– Nên gom lại một chỗ.

Bí sô không biết dùng vật gì để gom lại. Phật dạy:

– Dùng sắt làm xuổng để xúc.

Sau khi Phật đã cho phép, các Bí sô ở Lan Nhã không có sắt. Phật dạy:

– Dùng gỗ làm cái mai.

Mai bị lửa cháy. Phật dạy:

– Dùng phân bò trộn bùn trát lên mai rồi dùng.

* Duyên khởi như trước. Bí sô bị bệnh đến y sĩ hỏi:

– Hiền thủ! Tôi bị bệnh như vậy, xin ngài chữa trị cho.

Y sĩ đáp:

– Thánh giả! Nên trị liệu như vậy. Bí sô nấu thuốc nên cần nồi, phải mượn cuả Trưởng giả và sau đó trả lại.

Trưởng giả nói:

– Con xin cúng cho thánh giả.

Bí sô đáp:

– Phật chưa cho phép.

Trưởng giả nói:

– Nếu vậy bỏ xuống đất rồi đi.

Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

– Cho phép nhận.

Khi ấy, Tỳ Xá Khư mẹ Lộc Tử nghe Phật cho phép các Bí sô được nhận nồi, nên đem đến năm trăm nồi sắt. Các Bí sô không biết làm thế nào, Phật dạy:

– Theo thứ tự dâng đến các Bí sô.

Phật cho phép chia, các Bí sô nhỏ không được. Phật dạy:

– Nên cho họ nồi đất.

* Duyên xứ như trước, có một Bí sô nằm trên đất lạnh nên ăn uống không tiêu, đến gặp trưởng giả mượn giường chiếu để làm vật lót nằm. Sau khi hết bệnh, vị này đem vật ấy trả lại. Trưởng giả nói:

– Con xin dâng cho thánh giả.

Đáp:

– Phật chưa cho phép.

Các Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

– Được nhận.

Khi ấy, nghe Phật cho phép các Bí sô nhận giường, Tỳ Xá Khư mẹ Lộc Tử đem đến cúng năm trăm cái giường. Các Bí sô không biết thế nào, Phật dạy:

– Nên thứ tự chia đến các Bí sô.

* Duyên xứ như trước. Có Bí sô cần bếp lò, nên mượn của trưởng giả, khi dùng xong đem trả lại. Trưởng giả nói:

– Con xin cúng cho thánh giả.

Bí sô nói:

– Phật chưa cho phép.

Các Bí sô đem việc này bạch Phật.

Phật dạy:

– Nên nhận.

Tỳ Xá Khư mẹ Lộc Tử dâng đến năm trăm cái lò … như trên … thứ lớp phân đến các Bí sô.

* Duyên xứ như trước. Có một Bí sô cần nồi nhuộm y, đến mượn của trưởng giả, xong việc đem trả. Họ nói:

– Xin cúng cho thánh giả.

Bí sô thưa:

– Phật chưa cho phép.

Các Bí sô đem việc này bạch Phật.Phật dạy:

– Nên nhận cho đại chúng dùng.

* Duyên khởi như trước. Bí sô bị gãy giường, mượn đục của trưởng giả, sau đó trả lại. Họ nói:

– Xin dâng Thánh giả.

Đáp:

– Phật chưa cho phép.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nên nhận đục ấy cho đại chúng.

Nhiếp tụng mười trong biệt môn hai:

Hứa cân phủ tam thê

Trúc mộc thằng tùy sự

Hạ quán tạo tự pháp

Thuyết Nan đà nhân duyên.

* Có Bí sô bị gãy chân giường, nên cần búa, mượn Trưởng giả, sau đó trả lại … như trên … cho đến được nhận cho chúng Tăng.

* Duyên xứ như trước. Đức Phật ở trong vườn Lộc Tử Mẫu, cho phép các Bí sô làm chùa và tháp. Làm xong cao quá, Bí sô không biết làm sao leo lên. Phật dạy làm thang. Bí sô không biết làm bằng vật gì. Phật dạy:

– Được tùy ý dùng ba loại là tre gỗ và dây để làm.

* Duyên tại thành Thất La Phiệt. Bí sô thân bị bệnh, đến gặp y sĩ hỏi:

– Hiền giả! Tôi có bệnh như vậy trên thân, xin ngài chữa trị.

Y sĩ nói:

– Thánh giả! Hãy để trống bên dưới thì hết bệnh.

Đáp:

– Thế Tôn chưa cho phép.

Y sĩ nói:

– Thế Tôn từ bi cho phép không ngại gì cả.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nếu có bệnh, khai cho để trống ở dưới.

* Duyên xứ như trước. Như lời Phật dạy, làm chùa cho Bí sô, Tăng xá nên làm năm phòng; điện Phật làm bảy lớp; lầu cổng bảy tầng. Nếu làm phòng chùa Ny nên ba lớp; điện Phật năm lớp; lầu cổng năm tầng. Bí sô không biết làm sao leo lên cao. Phật dạy:

– Bên góc cửa nên làm cầu thang để leo, có ba loại cầu thang là đá, gỗ, đất.

Bí sô không hiểu, làm cầu thang tầng dưới bằng gỗ, tầng giữa bằng đất, tầng trên bằng đá, trên đè xuống làm dưới bị hư. Phật dạy:

– Tầng dưới làm bằng đá, giữa bằng đất, trên bằng gỗ.