Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại Da Tạp Sự 40 Quyển

Quyển Thứ 3

Thái tử Vị Sanh Oán đi vào nhà Trưởng giả Hỏa Sinh, thấy ngọc báu đẹp nên lén lấy đưa cho tùy tùng, khi vào trong nhà bảo họ:

– Hãy đưa châu báu lúc nãy cho ta.

Tùy tùng mở tay ra chỉ thấy tay không, nên đáp:

– Không biết châu báu đi đâu mất!

Thái tử giận đánh người tùy tùng. Hỏa Sinh nói:

– Họ bị giận đánh vì tội gì vậy?

Đáp:

– Ta là giặc nhỏ, nó là giặc lớn. Ta lén lấy bảo châu trong nhà khanh, bị kẻ tiểu nhân này trộm lại.

Hỏa Sinh nói:

– Không phải thái tử trộm cũng chẳng phải kẻ kia cắp. Sau khi thái tử lấy, vật ấy lại trở về chỗ cũ. Thưa thái tử! tài sản trong nhà thần là vật của thái tử, cần bao nhiêu tùy ý lấy mang đi, vì sao lén lấy?

Thái tử im lặng suy nghĩ: “Sau khi cha ta qua đời, ta sẽ lấy tất cả”.

Khi Vị Sanh Oán bị bạn ác là Đề Bà Đạt Đa xúi giục, phản nghịch giết hại phụ vương, tự xưng là quán đảnh đại vương, làm chủ nước Ma kiệt đà, bảo với Hỏa Sinh:

– Khanh là em ta, hãy cùng nhau phân chia tài sản.

Hỏa Sinh suy nghĩ: “Kẻ giết người cha anh minh của mình để tự lên ngôi, lẽ nào lại dung thứ cho ta! Nay ác vương này muốn đoạt nhà cửa của ta, nên đồng ý trước”. Suy nghĩ xong, Hỏa Sinh bảo:

– Đại vương, trước đây thần đã có ý dâng hết nhà cửa tài sản cho ngài, vậy còn phân làm gì, cầu xin đại vương đến ở trong nhà của thần, thần đi đến vương cung, mong ngài chấp nhận.

Vua phán:

– Lành thay! làm theo ý khanh.

Nhà vua chuyển Hoả Sinh vào vương cung, những vật tốt đẹp đều chuyển theo vào trong cung. Di chuyển qua lại như vậy đến bảy lần, vật tốt vẫn theo Hỏa Sinh, vật xấu theo sau nhà vua.

Bấy giờ, vua Vị Sanh Oán suy nghĩ: “Ta không thể lấy được vật báu của Hỏa Sinh, hãy làm thủ thuật khác để lấy cho được”.

Nhà vua bảo kẻ trộm:

– Ngươi hãy vào nhà Hỏa Sinh lấy trộm bảo châu.

Người kia nghe lời, làm móc sắt trèo lên tường muốn vào nhà. Người nhà trông thấy, gọi lớn: “Có trộm có trộm.” Hoả Sinh nghe nói, ý không muốn cho trộm đi, nên bảo:

– Hãy giữ trộm lại.

Tên trộm bị dính chặt trên đầu tường, không thể leo xuống được. Đến sáng, mọi người cùng lại xem, hỏi:

– Vì sao ngươi đến đây?

Đáp:

– Nhà vua sai tôi đến trộm vật báu của Hỏa Sinh.

Mọi người đều tức giận, cho rằng:

– Đấy chính là kẻ ác, đã giết oan vua pháp vô tội, nay còn sai trộm đến đoạt ngang tài sản của người. Tội lỗi này quá sâu, làm sao tha thứ được.

Nhà vua nghe sự việc như vậy, sai sứ giả đến gặp Hỏa Sinh nói:

– Hãy thả người ấy ra không được làm hại.

Khi Hỏa Sinh muốn thả nên bảo tên giặc hãy đi đi. Tên ấy liền được thoát. Hỏa Sinh suy nghĩ: “Kẻ kia có thể giết cha mình, thật không có chuyện không hại ta, lẽ nào vì tài sản mà bỏ mạng hay sao? Vã lại trước đây ta đã được Thế Tôn thọ ký xuất gia tu tập trong giáo pháp của Ngài, đoạn trừ các hoặc, chứng quả A la hán. Vậy ta nên bỏ tục xuất gia, đem tất cả tài bảo trong nhà bố thí hết cho người cô độc đi xin, làm những người nghèo khổ đều được sung túc”. Sau khi từ giã thân bằng quyến thuộc bạn bè xong, trưởng giả Hỏa Sinh đến gặp đức Phật, lạy sát chân Ngài, ngồi qua một bên chắp tay cung kính bạch:

– Thế Tôn, xin Ngài cho phép con được xuất gia trong pháp luật thiện thuyết và thọ cận viên thành tựu tánh Bí sô, tịnh tu phạm hạnh phụng sự Thế Tôn.

Phật thấy như vậy, bảo:

– Này Bí sô hãy đến đây tu tập phạm hạnh.

Hỏa Sinh nghe như vậy xong, râu tóc tự rụng như đã cắt bỏ được bảy ngày, thân mặc pháp y, bình bát có nơi tay, uy nghi đầy đủ như Bí sô một trăm tuổi hạ. Có bài tụng:

Thế Tôn gọi con đến .

Tóc rụng, mặc pháp y,

Các căn được thanh tịnh.

Theo Phật, ý thành tựu.

Được Thế Tôn tùy căn cơ dạy bảo, Tôn giả tinh tấn cần tu quán sát năm đường sinh tử luân hồi di chuyển không ngừng, các hành hữu vi đều không bền vững, là pháp đáng chán, thường bị phá hoại, hoan lạc tạm thời, chịu khổ lâu dài, tuy có quả báo cõi trời cuối cùng cũng tan rã, quán sát thấy rõ như vậy nên đoạn trừ các hoặc nghiệp, đắc quả A la hán ba minh sáu thông, đủ tám giải thoát, biết rõ như thật: - Ta sinh đã hết, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, không còn đời sau. Tâm không còn chướng ngại như tay quơ trong khoảng không, bị dao cắt không giận, được thoa hương không tham đắm, xem vàng và đất như nhau, không còn vương vấn danh lợi, Thích Phạm chư thiên đều cung kính.

Khi ấy, các Bí sô đều sinh phân vân, nói với nhau:

– Chỉ có đức Phật Thế Tôn mới phá được lưới nghi ngờ, chúng ta hãy cùng hỏi.

Họ cùng đến gặp Phật thưa:

– Thế Tôn, trước đây trưởng giả Hỏa Sinh tạo nghiệp gì, do quả báo của nghiệp ấy được sinh vào nhà giàu có hưởng thụ đầy đủ; lại vì nghiệp gì mà bị lửa đốt với mẹ trong một lần; nhờ nghiệp gì mà sinh trong loài người lại được hưởng thụ diệu tướng cõi trời; lại do nghiệp nào được xuất gia tu tập trong Phật pháp, đoạn trừ phiền não chứng quả A la hán?

Thế Tôn dạy:

– Này các Bí sô hãy lắng nghe, những nghiệp đồng tử Hỏa Sinh đã tạo, được hưởng thụ như nói rõ ở trên. Các thầy nên biết, về quá khứ cách đây 91 kiếp có Phật ra đời hiệu Tỳ Bát Thi Như Lai, Ưùng cúng, Chánh đẳng giác, đầy đ? mười hiệu, cùng đại chúng Bí sô sáu mươi hai ngàn vị, lần lượt du hành đến một thành tên Thân Tuệ, vua hiệu Hữu Thân. Cách đó không xa có rừng Thân Tuệ, đức Phật và các Bí sô trú ở đó.

Nhà vua có phước đức lớn, đất nước an ninh, nhân dân phồn thịnh không có chiến tranh, là vị đại pháp vương như trên đã nói.Trong thành có một Trưởng giả tên Thiên Phận rất giàu nhiều tài sản hưởng thụ sung túc có thể sánh với Tỳ sa môn thiên vương. Trưởng giả suy nghĩ: “Tuy ta thường thỉnh Phật Tỳ Bát Thi và các thánh chúng thọ trai phạn thơm ngon, nhưng chưa bao giờ cúng dường bốn vật dụng trong ba tháng an cư. Nay ta nên thỉnh Phật và Tăng, cúng dường tất cả những nhu cầu sinh hoạt cần thiết trong ba tháng an cư”. Sau khi suy nghĩ, Trưởng giả đến gặp Phật lạy sát chân Ngài, ngồi qua một bên. Đức Phật dùng các phương tiện giảng thuyết pháp yếu, chỉ dạy làm cho lợi ích hoan hỷ. Sau khi thuyết pháp, đức Phật yên lặng.

Khi ấy Thiên Phận rời khỏi chỗ ngồi, bạch Phật:

– Thế Tôn! Cầu xin Ngài từ bi thương xót nhận cho con được cúng dường ẩm thực, y phục, ngọa cụ, y dược trong ba tháng an cư.

Đức Phật im lặng nhận lời thỉnh của ông ta.

Thấy Phật đã nhận lời, Trưởng giả lạy sát chân Phật từ giã. Quốc vương Hữu thân nghe đức Tỳ bát thi Như Lai cùng đại chúng đến nước mình đang ở trong rừng, nên suy nghĩ: “Ta tuy thường thỉnh Phật và tăng vào cung cúng dường, nhưng chưa cúng dường tứ sự trong ba tháng an cư. Nay ta muốn thỉnh Phật và tăng cúng dường ba tháng”. Nhà vua đến gặp đức Phật, lạy sát chân Ngài, ngồi qua một bên. Đức Phật thuyết pháp vi diệu cho nhà vua, làm cho lợi ích hoan hỷ, sau đó im lặng. Nhà vua đứng dậy, chắp tay cung kính bạch Phật:

– Con tuy thường thỉnh Phật và Tăng vào cung thọ trai, nhưng chưa cúng dường tứ sự trong ba tháng an cư. Cầu mong Thế Tôn và các đại chúng thương xót nhận lời con được cúng dường đầy đủ tứ sự trong ba tháng.

Phật dạy:

– Đại vương! Ta đã nhận lời thỉnh cúng dường ba tháng của trưởng giả Thiên Phận.

Vua nói:

– Nếu Phật không nhận lời vì thọ sự cúng dường của Thiên Phận, con xin bàn bạc lại, chắc ông ta đồng ý.

Phật dạy:

– Nếu ông ta đồng ý, Ta sẽ thọ thỉnh.

Vua nghe Phật dạy, lạy sát chân từ giã. Sau khi về cung, nhà vua liền sai sứ giả đến triệu Trưởng giả Thiên Phận. Khi trưởng giả đến, nhà vua bảo:

– Trưởng giả! Ông biết không, ta muốn thỉnh Phật và Tăng để chính mình cúng dường trước, ông sẽ cúng lần sau; việc này cũng không muộn.

Đáp:

– Đại vương, thần đã thỉnh Phật và Tăng trước rồi, đã có ý này xin nguyện được phép không làm trái lại.

Vua nói:

– Trưởng giả, tuy là như vậy, nhưng ông là người trong nước của ta, đem lý ra cân nhắc thì nên nhường ta trước.

Trưởng giả tâu:

– Đại vương, tuy thần là người của vua, nhưng xét cạn lý thì thần thỉnh trước, nếu vua cố ép thì trái với đạo nghĩa.

Vua nói:

– Trưởng giả! Không do ham muốn nên được toại ý, nhưng trẫm cùng trưởng giả thiết cúng cách nhật, nếu người nào làm thức ăn ngon hơn thì họ tùy ý được thỉnh nữa.

Trưởng giả thưa:

– Xin vâng.

Ngay đêm ấy, trưởng giả liền chuẩn bị các món ăn uống thượng hạng thơm ngon đặc biệt.Vào buổi sáng, tại nơi thiết trai, Trưởng giả dùng bình lớn chứa nhiều nước sạch, sai người đến bạch Phật:

– Thức ăn đã dọn xong, xin Ngài biết thời gian.

Vào sáng sớm, đức Phật Tỳ Bát Thi mặc y mang bát cùng Tăng chúng tùy tùng đến nhà trưởng giả Thiên Phận, an tọa vào nơi dọn tiệc trai. Sau khi thấy đức Phật an tọa, Trưởng giả tự tay dâng các loại cúng dường lên Phật và chúng Tăng, ân cần tiếp đãi như vậy, khi biết mọi người đã no đủ, dâng tăm xỉa răng, nước súc miệng và thu xếp bát xong, đặt một chiếu nhỏ ngồi trước Phật để nghe pháp. Thế Tôn tùy theo căn cơ, thuyết pháp vi diệu làm cho Trưởng giả được lợi ích hoan hỷ, sau đó từ giã. Đến lượt nhà vua thiết cúng, cũng bày biện các món cúng dường như trước … cho đến từ giã. Như vậy, họ luân phiên cúng dường không có ai hơn kém cả. Nhà vua thấy sự việc như vậy nên chống tay lên mặt buồn rầu. Thấy sắc diện vua ưu buồn, các đại thần tâu:

– Vì sao đại vương có sắc buồn như vậy?

Đáp:

– Hiện nay làm sao ta không buồn được, người khách trong nước của ta cúng dường Phật và Tăng mà ta không hơn được nên lo buồn.

Đại thần tâu:

– Nhà của Trưởng giả Thiên Phận không có củi, phải mua để nấu ăn. Vậy ta không cho người bán củi bán cho họ thì làm sao họ nấu thức ăn được.

Nhà vua ra lệnh:

– Những người trong nước không được bán củi cỏ. Ai vi phạm bị đưa ra khỏi nước.

Đến ngày cúng dường tìm không có củi để nấu thức ăn, Trưởng giả liền dùng gỗ thơm chiên đàn trong nhà để thổi lửa bếp, lại dùng dầu thơm thoa lên vải để nấu thức ăn, do đó, mùi thơm bay khắp cả thành.

Nhà vua lấy làm lạ hỏi:

– Vì sao hôm nay có mùi thơm tỏa khắp khác với ngày thường, từ đâu bay đến vậy?

Mọi người đem sự việc tâu lên vua.

Nhà vua nói:

– Ta không thể bỏ việc này .

Đại thần can gián:

– Đại vương vì sao phải làm như vậy, Trưởng giả không có con, sau khi qua đời tài vật đều thuộc về ngài, được như vậy tùy ý xử dụng. Nay nhà vua nên thu hồi lệnh cấm bán củi, cho phép họ bán lại.

Trưởng giả nghe nhà vua cho phép bán củi, nên tức giận nói ra lời ác:

– Theo số gỗ thơm hiện có trong nhà ta, khiến cho thiêu đốt vua cùng mẹ trong một chỗ.

Sau đó vào ngày khác, vua lại ưu sầu, quần thần thưa hỏi, vua đáp như trước.Quần thần tâu:

– Xin chớ lo buồn, thần sẽ có cách làm cho Trưởng giả cúng dường không bằng đại vương.

Vào ngày vua tổ chức cúng dường, trong nội thành, các đại thần liền dọn sạch gạch đá, quét dọn các nẻo đường, rưới nước thơm, xông hương thơm, treo tràng phan cờ lọng khắp nơi, rãi các loại hoa đẹp trên đất, trang trí rất hài lòng như ở vườn Hoan hỷ, thứ đến làm nhà ăn to lớn tráng lệ, bố trí chỗ ngồi ăn với nghi vệ quý báu trang nghiêm, treo tua vải rực rỡ che trên chỗ ngồi, thoa dầu thơm bột thơm vào chỗ đã lau chùi, dọn thức ăn mềm mại như cam lộ cõi trời, các loại mỹ vị thơm ngon hơn cả trân tu ở thế gian, để cung kính dâng lên cúng Phật và tăng. Khi ấy, các đại thần cùng tâu lên vua:

– Chúng thần cùng nhau hết sức trang hoàng thành phố, dọn thức ăn thịnh soạn như vậy, đại vương nên phát tâm vui mừng.

Sau khi đích thân xem xét, vua cho là rất hiếm có, liền sai sứ đến gặp Thế Tôn, bạch:

– Bữa ăn đã dọn xong, xin Phật định liệu.

Đức Phật và các Tỳ kheo mặc y mang bát đi đến vương cung, vào chỗ trai diên an tọa. Nhà vua ra lệnh cho voi lớn quán đảnh cầm lọng có trăm nan che trên đức Phật Thế Tôn. Ngoài ra, các voi khác đều cầm từng lọng che trên Bí sô. Đại phu nhân của nước cầm quạt báu quạt mát cho Phật. Những người trong cung quạt cho các Bí sô. Đích thân vua và đại thần bưng các thứ cúng dường dâng lên Phật và Tăng … như nói ở trên. Khi ấy, Trưởng giả Thiên Phận sai gia nhân:

– Ngươi hãy đến chỗ nhà vua thiết cúng, lén xem thức ăn uống ngon dỡ thế nào.

Sứ giả đến thấy sự thịnh soạn của bữa tiệc nên quên cả về. Sứ giả thứ hai, thứ ba cũng vậy.Bấy giờ, Trưởng giả đích thân đến xem, thấy sự thịnh soạn của bữa tiệc nên lấy làm hy hữu, suy nghĩ: “những thức cúng dường thơm ngon này, sức ta có thể làm được, nhưng voi và cung nhân thì ta làm sao có được!” Sau khi suy nghĩ, Trưởng giả về nhà, bảo người giữ cửa:

– Nếu thấy người ăn xin nào đến, cần gì thì giúp nhưng không cho vào nhà. Trưởng giả vào phòng, ưu sầu buồn bã. Khi ấy, Thiên Đế Thích thường dùng thiên nhãn quán sát thế gian, thấy Trưởng giả Thiên Phận đang ưu sầu ở trong phòng, xét biết tâm niệm ông ta nên suy nghĩ: “Đức Phật là ruộng phước số một trong thế gian, Thiên Phận là đại thí chủ đứng đầu, ta nên tương trợ cho ông ấy”. Đế Thích hóa ra một vị Bà la môn, đến nhà Trưởng giả, bảo người giữ cửa:

– Ngươi hãy đi báo với Trưởng giả, có đại Bà la môn giòng Kiều Thi Ca đang ở ngoài cửa cần gặp trưởng giả.

Người giữ cửa bảo:

– Trưởng giả bảo tôi canh giữ cửa này, thấy người đến xin, cần gì thì cho nhưng không cho vào; cần gì tôi sẽ cho, tùy ý mang đi, phiền gì phải gặp cho được trưởng giả?

Người kia đáp:

– Tôi không xin gì cả nhưng có chuyện cần phải gặp Trưởng giả.

Sứ giả vào thưa:

– Bên ngoài có đại Bà la môn giòng Kiều Thi Ca nói, không xin gì cả chỉ cần gặp Trưởng giả.

Trưởng giả nói:

– Hãy bảo người ấy muốn gì thì tùy ý cho mang đi, cần gì phải cố gặp ta?

Thưa:

– Đúng như lời ngài đã dạy, con đã bảo họ rồi, nhưng họ nói có việc cần thiết muốn gặp Trưởng giả.

– Nếu vậy, hãy cho họ vào.

Sau khi được người giữ cửa đưa vào, Bà la môn thấy Trưởng giả ưu sầu nên hỏi:

– Vì sao ngài chống tay lên má dáng điệu ưu sầu như vậy?

Trưởng giả nghe hỏi, nói kệ đáp:

Ai giải tỏa được buồn,

Mới nói chuyện với họ

Họ không xóa hết buồn

Nói với họ làm gì?

Thiên Đế Thích hỏi: - Trưởng giả có việc gì buồn, tôi có phương pháp giải buồn được.

Trưởng giả liền kể lại sự việc xảy ra, Thiên Đế Thích hiện lại nguyên hình, bảo Trưởng giả:

– Ta sai Xảo Diệu Thiên ở trên đến đây giúp đỡ.

Nói xong, Thiên Đế Thích biến mất. Về đến thiên cung, Thiên đế bảo Xảo Diệu Thiên:

– Ông hãy đến Thiệm Bộ Châu, giúp đỡ cho Trưởng giả Thiên Phận.

Đáp:

– Lành thay!

Vào sáng sớm, Xảo Diệu Thiên đến thành ấy, tùy ý biến hóa trang hoàng đường sá với sự kỳ lạ siêu tuyệt, các loại trang sức hơn cả của vua, nhà ăn tọa cụ khéo léo đẹp như cõi trời, thức ăn uống đều nấu từ bếp trời, sai voi lớn cầm lọng có trăm nan che hầu đức Phật Tỳ Bát Thi, các voi khác cầm lọng hầu các Bí sô, trong nhà thiên nữ cầm quạt mát đức Phật, các thiên nữ khác cầm quạt hầu chúng Bí sô. Nhà vua cũng sai sứ giả lén đến quan sát, xem Trưởng giả cúng dường như thế nào. Sứ giả đến thấy sự việc kỳ lạ đặc biệt như vậy nên quên cả về. Vua sai đại thần, rồi cũng như vậy. Đến lượt thái tử cũng không trở về. Nhà vua quái lạ việc này nên tự đến cửa nhà Trưởng giả. Thế Tôn thấy vua đến, bảo với Trưởng giả:

– Đây là vị vua đã thấy chân đế, ông đã nói lời thô ác với vị ấy. Vua đang ở ngoài cửa, ông hãy ra xin lỗi.

Trưởng giả liền ra ngoài xin lỗi vua, tâu:

– Đại vương, xin thỉnh ngài tạm vào nhà, tự tay cúng dường.

Vua vào nhà, thấy bếp trời nấu món thượng diệu nên rất lấy làm hy hữu, bảo với Trưởng giả:

– Từ nay ngài có thể cúng Phật và Tăng hằng ngày, chẳng phải là việc mong cầu của trẫm.

Sau khi cúng dường Phật và Tăng với các thức ăn thịnh soạn như vậy, Trưởng giả đảnh lễ sát chân Phật và phát nguyện:

– Con cúng dường phước điền tối thượng, nguyện nhờ thắng duyên này, trong đời tương lai con thường được sinh vào nhà đại phú quý, tài sản sung túc hưởng thụ diệu tướng cõi trời, nhận được pháp thù thắng, thoát khỏi triền cái. Con sẽ thừa sự bậc Đại sư Như thị, tâm không nhàm chán.

– Này các Bí sô chớ có ý hoang mang, trưởng giả Thiên Phận thời ấy, nay chính là Hỏa Sinh. Do nói lời thô ác với nhà vua kia: “Đem lửa chiên đàn đốt cả mẹ con”, với sức nghiệp này nên bị đốt chung với mẹ trong năm trăm đời. Nhờ thiện nghiệp cúng dường lên Phật Tỳ Bát Thi và phát nguyện nên thường được sinh trong nhà đại phúù quý, tài sản vô số, các diệu tướng cõi trời tự nhiên xuất hiện, xuất gia tu tập trong giáo pháp của Ta, đoạn trừ hết phiền não, chứng quả A la hán.

– Này các Bí sô, thần thông đạo lực của Ta cùng với Phật Tỳ Bát Thi bình đẳng nhau. Ai đối với Ta cúng dường thừa sự với tâm ân cần, tất đạt được kết quả thù thắng. Như vậy nên biết rằng, nếu gây nghiệp hoàn toàn đen thì bị quả báo thuần đen … rộng như nói ở trên.

Các Bí sô nghe lời Phật dạy, tín thọ phụng hành.

Nhiếp tụng thứ ba trong biệt môn thứ nhất:

Chuyết bát súc tư cụ

Đao tử cập châm đồng

Tinh y trinh hữu tam

Thị đại tiên khai hứa.

* Một thời Phật ở thành Thất La Phiệt. Bát bị nứt, Bí sô đem đến thợ thiết, bảo: - Hiền thủ, bát tôi bị nứt, xin vá lại cho tôi.

Người thợ thiết suy nghĩ: “Những đệ tử của Thích Ca đều ở không, chẳng trả tiền chỉ muốn sai làm giùm. Nếu ta làm, thì họ lại tiếp tục đến nữa, làm cho họ mãi, tất công việc của ta bị bỏ bê, chẳng biết lúc nào xong, vậy ta hãy kéo dài thời gian”. Nghĩ vậy, người thợ nói:

– Thánh giả, tôi đang bận, ngày mai hãy đến.

Ngày mai Bí sô đến, thợ lại bảo ngày sau, hoặc sáng hoặc chiều … ngày nào cũng như vậy, cố ý dối trá để kéo dài thời gian làm cho Bí sô mệt nhọc. Có Bí sô bạn thấy vậy hỏi:

– Cụ thọ, hằng ngày thấy thầy đến nhà này, có phải họ là môn đồ hay quen thân với thầy không?

Đáp:

– Đại đức! Nhà này không phải là môn đồ hay là người quen thân của tôi. Tôi có bát nứt nhờ họ sửa chữa, họ tìm cách gạt tôi, nên phải thường đến đây.

Đáp:

– Cụ thọ, thầy không nghe lời tục nói hay sao, thợ trẻ giỏi khéo, khó nói lời thật. Nhưng tôi biết làm, nếu Phật cho phép tôi sẽ vá lại cho ngài.

Họ đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô nào biết làm, nên vá bát vị ấy ở chỗ khuất, nếu có người thấy cũng không sinh hiềm khích.

Khi Bí sô ấy được Phật cho phép liền tìm đến gặp Bí sô biết làm kia, nói:

– Đại đức, Thế Tôn đã cho phép được tự vá bát, xin thầy hãy làm cho tôi.

Vị kia đáp:

– Cụ thọ, chẳng lẽ dùng ngón tay tôi vá bát hay sao, hãy chờ tôi làm dụng cụ rồi mới vá. Họ đem sự việc bạch Phật.

Phật dạy:

– Vì việc này, từ nay Ta cho phép tăng già được chứa sắt để làm dụng cụ. Ai cần, có thể mượn lấy dùng, làm xong trả lại.

* Duyên khởi ở thành Thất La Phiệt. Các Bí sô muốn may ba y, dùng tay xé nên vải may y bị hư, họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Không nên dùng tay xé vải, hãy cắt bằng dao nhỏ. Sau khi Phật cho phép, có những Bí sô muốn cắt y, đến nhà thế tục bảo cư sĩ:

– Tôi cần dao nhỏ để cắt y.

Đáp:

– Xin mang đi. Sau khi dùng xong, Bí sô trả lại chủ cũ.

Họ bảo:

– Vật này đã cúng cho ngài.

Đáp:

– Thế Tôn chưa cho phép nhận.

Họ đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Ta cho phép Bí sô được nhận cất dao nhỏ.

Thấy Phật đã cho phép, lục chúng Bí sô liền dùng vàng bạc lưu ly pha lê các báu vật với nhiều màu sắc, nhiều loại trân kỳ để trang sức cán dao. Những người thế tục thấy vậy hỏi:

– Thánh giả, đây là vật gì?

Đáp:

– Thế Tôn cho giữ dao nhỏ.

Họ nói:

– Quý vị còn có sự tham muốn trói buộc tâm hay sao?

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không được dùng vàng bạc pha lê các báu vật nhiều màu sắc, những loại trân kỳ để trang sức cán dao. Ai cần dao nhỏ chỉ được dùng cán sắt.

Họ liền làm dao dài lớn. Người tục lại hỏi:

– Đây là vật gì?

Đáp:

– Đây là dao nhỏ, Thế Tôn cho phép dùng.

– Thánh giả, đây là dao lớn, không phải dao nhỏ.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không được giữ dao dài.

Họ lại làm dao quá nhỏ không thể cắt được vật. Phật dạy:

– Các ông nên biết, có ba loại dao là lớn trung nhỏ. Loại lớn dài sáu ngón tay; loại nhỏ dài bốn ngón, loại trung giữa hai loại trên. Hình dáng có hai:

Một: Cong như lông quạ;

Hai: Như lông cánh gà, không nên làm mũi nhọn.

* Duyên khởi tại thành Thất La Phiệt. Khi các Bí sô may ba y, dùng trúc hay cuống lông chim để xỏ, nên y bị hư rách. Phật dạy: - Nên dùng kim. Lục chúng dùng vàng bạc lưu ly pha lê các loại quý báu để làm kim. Người thế tục thấy vậy hỏi:

– Đây là vật gì?

Đáp:

– Phật cho phép giữ kim. Họ nói: “Sa môn Thích tử bị tham muốn trói tâm”. Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không nên dùng vàng … để làm kim. Kim có bốn loại là đồng, sắt, thâu thạch và đồng đỏ. Bí sô dùng kim tùy theo chỗ để, bị sét.

Phật dạy:

– Nên dùng ống đựng kim. Bí sô không hiểu phải dùng ống như thế nào. Phật dạy:

– Có hai loại ống kim. Một là ống rút ra được; Hai là ống trúc. Ở đây cho phép dùng ống, đối với hai loại dao trên nếu sợ sét thì đặt vào ống cũng được.

* Duyên xứ ở thành Thất La Phiệt, Phật cho phép Bí sô làm Tăng già chi. Các Bí sô trải nhiều vải trên đất, phần nhiều bị thức ăn của côn trùng làm dơ bẩn; đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Không nên để trên đất, hãy làm trụ phơi y.

Bí sô không biết làm trụ như thế nào, bạch Phật. Phật dạy:

– Có hai loại trụ là gỗ hay tre, giăng y ở trên.

Kéo qua lại, tre làm rách y. Phật dạy:

– Trước hết khoan lỗ, sau đó xỏ dây cột giăng vào bên trên. Như Phật dạy có ba loại y là: Thượng, trung, hạ. Y thượng đặt vừa trên trụ cao, hai y trung hạ không tương xứng. Phật dạy:

– Nên làm ba loại trụ, lớn nhỏ tùy theo y.

Nhiếp tụng thứ tư trong biệt môn thứ nhất:

Chiếu cảnh tinh giám thủy

Bất ưng dụng sơ loát

Đảnh thượng lưu trường phát

Dục thất lật cô tỳ.

* Tại thành Thất La Phiệt. Sáng sớm, Lục chúng Bí sô mặc y mang bát vào thành khất thực. Những người thế tục đang bày những vật để trang điểm trong rương ra. Thấy vậy, Lục chúng liền lấy gương để soi mặt. Nan đà, Ô Ba Nan Đà bảo nhau: “Ta thật đẹp trai”. Người thế tục thấy vậy, không vừa ý, nói: - Thánh giả trên đầu không tóc dưới nách lông dài, vậy đẹp ở chỗ nào?

Họ đành im lặng, Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không nên soi gương. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Như Phật dạy không nên soi gương, họ soi vào nước, cũng bị chê cười. Phật dạy:

– Không nên dùng nước để soi mặt.

Khi Bí sô xem trùng trong nước, thấy mặt mình nên có tâm xấu hổ. Phật dạy:

– Xem xét nước thấy mặt không phạm, chớ nghi ngại. Nếu xem mụt ghẻ, hay xem hình dáng già trẻ so với trước đây, soi gương không có lỗi.

* Duyên xứ như trước, Lục chúng khất thực, thấy dụng cụ trang sức trong nhà thế tục, liền lấy lược chải tóc trên đầu, hỏi nhau có đẹp không. Người thế tục thấy vậy, chê cười như trước. Họ đành im lặng; đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không nên chải đầu, ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Bí sô dùng bàn chải cũng bị lỗi như trước. Phật dạy:

– Ai dùng bị tội vượt pháp.

Bí sô dùng cả lược và bàn chải. Phật dạy:

– Bị tội như trước.

* Duyên xứ như trước. Sau khi trải vàng để mua rừng Thệ đa dâng lên Phật và Tăng, một hôm Trưởng giả Cấp Cô Độc sai thợ cạo đến chùa cạo tóc cho chư Tăng. Thấy người ấy đến, Lục chúng hỏi:

– Ngươi có thể cạo tóc nhưng chừa lại một phần trên đầu không?

Đáp:

– Đó là nghề của con.

Lục chúng bảo để lại phần tóc lớn, lại bảo cạo bớt một phần, rồi hai, ba, bốn, năm, cho đến tám phần, sau đó lại nói:

– Này kẻ ngu si, chẳng hiểu gì cả, hãy cạo sạch hết đi, rồi cho ngươi về.

Chiều tối, thấy người ấy mới về, Trưởng giả hỏi:

– Ngươi cạo tóc được bao nhiêu người?

Đáp:

– Không có rảnh để cạo, Ô Ba Nan Đà bảo làm vòng tóc trên đầu.v.v … mãi đến chiều tối mới cho về.

Trưởng giả nghe vậy, không vừa ý chê trách.Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không nên mang vòng tóc trên đầu. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước, cụ thọ Ngưu Ngọa ở trong hang Trư Khảm, vườn vua Xuất Quang, núi Thủy Lâm, nước Kiêu Thiểm Tỳ. Sau đó, trong tháng mùa xuân, rừng cây tươi tốt, các loại chim như ngỗng, nhạn, uyên ương, oanh vũ, xá lị, công … hót hay vang lừng trong các vườn rừng, nên vua Xuất Quang ra lệnh người giữ vườn:

– Ngươi hãy sửa sang cây cỏ trong núi Thủy Lâm, dọn dẹp gạch ngói, bố trí nhiều nước sạch, cắt người hộ vệ, ta muốn đến rừng du ngoạn một lúc.

Người kia tuân theo lệnh vua, làm hết các việc, sau đó trở lại tâu lên cho vua:

– Thần đã làm hoàn tất theo lệnh của đại vương, xin ngài biết thời gian.

Nhà vua liền đưa những người trong cung làm tùy tùng, đi đến rừng du ngoạn đến lúc mệt nhọc, nằm ngủ. Những người trong cung tính ưa thích hoa quả, nên đi tìm khắp nơi trong rừng. Khi ấy, Bí sô Ngưu Ngọa râu tóc quá dài, y trên rách nát, y dưới dơ bẩn, đang ngồi kiết già dưới gốc cây. Vừa thấy Tôn giả, các cung nhân đều kinh hoàng. kêu lớn: “Có quỷ! có quỷ!”. Nghe vậy, Bí sô liền vào trong hang. Nghe tiếng kêu, nhà vua giật mình thức dậy, rút kiếm chạy tới, hỏi cung nhân:

– Quỷ ở đâu?

Đáp:

– Đã chạy vào hang Trư Khảm .

Nghe xong nhà vua đi đến hang, cầm kiếm, hỏi:

– Ngươi là vật gì?

Đáp:

– Tôi là Sa môn.

Vua hỏi:

– Là Sa môn gì?

Đáp:

– Đệ tử đức Thích Ca.

Hỏi:

– Người đã chứng A la hán phải không?

Đáp:

– Chưa đắc.

– Người đắc Bất hoàn, Nhất lai, Dự lưu quả phải không?

Đáp:

– Không đắc.

– Hãy gác việc ấy lại. Người đã đắc định thứ nhất đến định thứ tư?

Đáp:

– Chưa đắc.

Nghe xong, nhà vua rất tức giận, bảo với đại thần:

– Đây là kẻ phàm tục xâm phạm cung nữ của ta. Hãy đem kiến bỏ đầy hang để chúng cắn thân hắn.

Khi ấy, có Thiên thần cựu trú ở gần hang, nghe vậy, nên suy nghĩ: “Đây là thiện Sa môn đến đây nhờ ta, ngài không vi phạm gì cả, chỉ sống thiểu dục, vua ác phi pháp muốn gây hại một cách oan uổng. Ta hãy tạo điều kiện giúp đỡ”. Thiên thần liền biến thành một con heo lớn, từ trong hang chạy ra. Thấy heo, nhà vua bảo đại thần:

– Hãy dắt ngựa và mang cung tên lại đây.

Đại thần vâng lệnh giao cho vua.

Khi con heo chạy nhanh ra ngoài khu vườn, nhà vua vội chạy theo sau. Bấy giờ, có cung nữ kia bảo Bí sô:

– Thánh giả hãy đi đi, nhà vua rất bạo ác, có thể hại ngài.

Bí sô ấy vội mang y bát đi nhanh đến thành Thất La Phạt. Khi các Bí sô khác trông thấy, chào hỏi:

– Kính chào cụ thọ, lâu đã không gặp, ngài từ đâu đến?

Đáp:

– Tôi trú ở Kiêu Thiểm Tỳ đến đây.

– Ngài sống có an lạc không?

Đáp:

– Nào có an lạc gì, sắp bị quốc vương giết hại.

Hỏi:

– Vì sao vậy?

Vị này kể lại sự việc vừa rồi. Các Bí sô đem sự việc bạch phật. Phật bảo một Bí sô:

– Thầy hãy đến gặp Bí sô Ngưu Ngọa và bảo: – Thế Tôn gọi thầy.

Vâng lệnh Phật, vị này đến gặp Ngưu Ngọa, truyền lệnh Phật. Nghe lệnh, vị này đến gặp Phật, sau khi lễ kính đứng qua một bên. Thế Tôn bảo:

– Này Bí sô có phải thầy đã làm hình dáng xấu xa phi pháp như vậy phải không?

Đáp:

– Bạch Đại đức, đúng vậy.

– Ngươi thật là người ngu nên bị tâm tham luyến yêu thích trói buộc vào chỗ hang kia.

Phật bảo các Bí sô:

– Để tóc dài có những lỗi như vậy, nên các ông không được để tóc dài, ai không cắt tóc bị tội vượt pháp.

Như lời Phật dạy Bí sô không được để tóc dài, có Bí sô sống ở A Lan Nhã không có người cắt tóc, nên vứt bỏ hết ngọa cụ, đến sống gần tụ lạc. Đức Phật biết vậy nên hỏi A Nan Đà:

– Vì sao lan nhã Bí sô bỏ trú xứ kia để đến sống gần tụ lạc?

A Nan Đà bạch Phật:

– Như Phật chế định, Bí sô không nên để tóc dài.

Phật dạy:

– Nay Ta khai cho, lan nhã Bí sô được để tóc dài bằng hai lóng tay; người sống ở làng xóm thì để tóc ngắn hơn.

* Duyên xứ như trước, có Bí sô bị bệnh, đến gặp y sĩ, nói:

– Hiền thủ, tôi có bệnh xin ngài điều trị.

Đáp:

– Thánh giả, nên làm phòng tắm, tắm rửa thân hình sạch sẽ thì bình phục.

– Này hiền thủ, lẽ nào tôi lại hưởng thụ dục lạc như thế tục hay sao?

Đáp:

– Thánh giả, ngoài cách này ra, không thuốc nào chữa được.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nếu y sĩ bảo cần làm phòng tắm để trừ bệnh ấy, không còn cách khác, thì Ta khai cho phép vào phòng tắm.

Phật cho phép làm phòng tắm, Bí sô trở lại nói với y sĩ:

– Phòng tắm trừ bệnh có hình thức thế nào?

Y sĩ đáp:

– Tôi từng đọc phương thuốc của Luân vương, trong ấy dạy phòng tắm có thể trừ được bệnh ấy, tôi không biết hình thức nó thế nào. Nhưng Đại sư của thầy đủ Nhất thiết trí, hãy đến hỏi Ngài và làm theo.

Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Nên làm như phòng tắm.

Họ làm phòng tắm trong chật ngoài rộng. Phật dạy:

– Không được làm như vậy, cách làm phòng tắm là trong rộng ngoài hẹp, hình như trái bầu.

Bên trong bị khói mịt mù không thoát được. Phật dạy:

– Nên làm cửa sổ để khói thoát ra.

Họ làm cửa sổ quá thấp gần, nên khói vẫn không thoát ra. Phật dạy:

– Không nên làm quá thấp.

Họ lại làm quá cao nên ít ánh sáng. Phật dạy:

– Không nên làm quá cao hay quá thấp, nên làm vừa ở giữa.

Có chim, quạ tu hú, bồ câu bay vào phòng. Phật dạy:

– Nên làm song ngăn cách, khi bị gió mưa tạt vào nên làm cánh cửa. Gió thổi bật cửa, nên làm chốt cửa. Nếu khó mở đóng, nên làm cây chống như móng chân dê để đóng mở.

Phòng không có cửa, Phật dạy:

– Nên lắp cửa, làm chốt ngang và khóa.

Trong phòng tắm, bình nước để dưới đất làm nước bị lạnh không thể dùng được, Phật dạy:

– Trong phòng tắm, hai bên nên bố trí kệ, đặt bình nước lên trên, không quá cao không quá thấp, vừa bằng đến gối.

Đốt lửa trên đất làm tổn hại đất, Phật dạy:

– Không nên đốt trên đất, nên lót gạch đá trên đất.

Khi lửa đang cháy rực, Bí sô vào phòng, bị ngất, Phật dạy:

– Khi lửa đang cháy rực, không nên vào, đợi lửa bớt cháy rồi hãy vào tùy ý.

Họ phân tán lửa ra, làm lửa mau tắt, Phật dạy:

– Nên gom lại một chỗ.

Họ không biết lấy vật gì gom lửa lại, Phật dạy:

– Nên dùng xẻng sắt.

Khi Bí sô trúng lửa bị ngất, nên dùng ít dầu man thanh tử trộn lương khô bỏ vào lửa, thì tỉnh dậy. Có mùi hôi, Phật dạy:

– Nên đốt hương.

Bị chảy nước mắt, Phật dạy:

– Dùng cục lương khô chặm. Vẫn không hết, dùng vụn dư cam tử thấm ướt làm viên nhỏ để chặm nước mắt.

Trong phòng không có phản để ngồi, mỗi người tự mang lại bị dầu làm nhơ bẩn, Phật dạy:

– Dùng cỏ lót vào.

Chân đi trên đất bị bùn làm dơ nhớp, Phật dạy:

– Nên trải cỏ.

Họ dùng cỏ khô nên bị cháy, Phật dạy:

– Nên trải cỏ xanh.

Cỏ xanh khó tìm, Phật dạy:

– Nên nhúng cỏ khô cho ướt.

Bí sô thoa dầu toàn thân nên bị lác, dùng gạch đá móng tay gải làm trầy da, Phật dạy:

– Bị lác không được dùng móng tay cào, nên dùng đá nổi.

Họ dùng đá nổi bén nên bị lỗi như trước, Phật dạy:

– Nên mài mất chỗ bén, sau đó mới dùng.

Họ dùng rồi vứt bừa bãi nên bị thất lạc, Phật dạy:

– Không được vứt bừa bãi làm mất, nên dùng dây treo móc lên ngà voi hay trên cọc .

Đá nổi dính mồ hôi dầu nhớp nên phải thường tẩy bằng nước. Phật dạy:

– Không nên tẩy bằng nước, nên bỏ vào lửa.

Nhiều người ra vào làm cho phòng bị trống lạnh, Phật dạy:

– Ra vào phải đóng cửa, nên sai một Bí sô giữ cửa.

Các Bí sô nói chuyện phiếm trong nhà tắm, Phật dạy:

– Không nên nói chuyện phiếm trong nhà tắm. Khi tắm giặt có hai nghi thức: Một nói đúng pháp; Hai im lặng như bậc Thánh.

Bí sô tắm giặt trong phòng làm đọng bùn ẩm thấp, Phật dạy:

– Không nên dùng nước tắm giặt trong phòng, nên làm phòng tắm giặt riêng.

Trong phòng tắm lại có bùn, Phật dạy:

– Dùng vật lát lên.

(Đây là chế độ phòng tắm ở phương Tây, dùng gạch xếp thành, hình dạng như chất lương thực, trên hẹp dưới rộng, chính giữa cao chừng một trượng, bên dưới rộng bảy tám thước Tàu, có mở cánh cửa một bên, trét tro bùn trong ngoài dày kín. Mặt sau bố trí một khám nhỏ, trong khám để tượng đá hay tượng đồng, sau khi tắm tượng xong, bưng để nơi khác. Sau đó người khác vào chí tâm cúng dường phát nguyện việc thường làm; sở phí không nhiều được phước vô cùng. Giữa để lò đất sâu chừng một thước. Khi tắm, đốt than hay củi trong lò này, xem lạnh ấm cho hợp thời tiết. Trong phòng đốt đèn, khói thông cửa sổ ra ngoài. Theo phép phương Tây đều tắm trước khi ăn, không giống ở phương này đói rửa, no tắm. Khi muốn tắm thì mặc quần tắm, vào phòng ngồi xổm một bên. Một lúc ra mồ hôi, lấy dầu thoa khắp thân, bảo người lau kỳ cọ, có thể trừ được các bệnh nặng cảm cúm bệnh lạnh bệnh gió, không cần dùng thuốc khác, chứ không phải chỉ dùng nước nóng để tắm cho sạch cáu bẩn thôi đâu. Sau đó, đi vào phòng riêng, dùng nước thuốc để tắm thân thể, đây là phép tắm theo Đế Thích. Phật dạy Bí sô việc lạ chưa biết, sợ người xem không hiểu nên nhân đây chú thích ra, nếu không bệnh nên bỏ bớt, tùy lúc mà làm. Nhưng ở Trung Thiên Trúc nóng nên ít làm như vậy, những xứ lạnh ở phương Bắc đều làm.)

Bí sô không biết dùng vật gì để lát, Phật dạy:

– Nên dùng gạch lát, hoặc rãi bằng cát.

Bị đọng nước. Phật dạy:

– Nên làm mương thoát nước.

Khi rót nước vào, người rót nước ở dưới, người tắm ở trên, nước văng làm bẩn y, Phật dạy:

– Không nên như vậy, nên bảo người tắm ở dưới, người rót nước ở trên, khi tắm giặt nên dùng xỉ mộc và tháo đậu, phân bò, đất vụn.

Họ lấy ở nơi khác, Phật dạy:

– Nên dự trữ các vật này trong nhà tắm, không nên đi xa lấy.

Sau khi tắm rửa, thân thể bị suy nhược, Phật dạy:

– Nên ăn chút ít.

Tay dính dầu mồ hôi khó rửa sạch liền, nếu kéo dài thời gian rửa, sợ bị lỗi, Phật dạy:

– Nên dùng muỗng để ăn. Gặp cháo nóng cũng nên dùng muỗng.

Khi ăn cần muối, không có lá để nhận, Phật dạy:

– Nên chứa mâm đựng muối.

Phật bảo làm phòng tắm, không biết sai người nào làm; Phật dạy:

– Nên sai đệ tử môn nhân cùng làm, nếu có thí chủ cũng nên nhờ làm.

Khi tắm rửa, lau chùi thân thể cho nhau, Phật dạy:

– Khi vào phòng tắm nên đưa đệ tử vào, bảo họ lau chùi thân.

(Mâm đựng muối, phép ăn ở phương Tây, trước đưa muối dưới có gừng lát. Đây là Thánh giáo và phương này không giống nhau. Mâm vốn là để muối, hoặc để xem nước, nguyên vì không muốn ăn thịt chúng sinh (trùng). Luật dạy: – Ăn xong không đòi hỏi nữa.

Tăng tự cho rằng phải dùng mâm để lưu lại một phần lớn thức ăn, đem thí chúng sinh, giúp đỡ cho khỏi đói. Đây chỉ do sự sai lầm của người truyền)

Quyển Thứ 4

(Tiếp theo nhiếp tụng thứ tư trong biệt môn thứ nhất)

* Một thời, đức Phật ở thành Quảng Nghiêm.Trong thành này có Lật Cô Tỳ Tử (Licchavi) tên Thiện Hiền, tánh tình chân thật, hành động chất trực, hằng ngày đều đến kính lễ Thế Tôn. Vào một lúc nọ, ông ta đang đi đến gặp Phật. Trong lúc giữa Bí sô Thật Lực Tử và hai Bí sô Hữu và Địa thường có oán đối nhiều đời. Hai Bí sô Hữu và Địa du lịch trong nhân gian đi đến thành Quảng Nghiêm, trên đường bổng gặp Hiền Thiện, hỏi:

– Này Hiền Thiện, người đi đâu vậy?

Đáp:

– Thánh giả, tôi muốn đến lễ Phật.

Hai người kia nói:

– Đến gặp Thế Tôn, phải nói lời cúng dường. Vậy người có lời nói thắng diệu nào để dâng lên Ngài không?

Đáp:

– Tôi chưa có.

– Này Thiện Hiền, người đến gặp đức Phật nên nói thế này: “Bí sô Thật Lực Tử không biết xấu hổ, hành động phi pháp, hành dâm cùng vợ của con, làm việc bất tịnh hạnh phạm Ba la thị ca”. Thế Tôn nghe như vậy chắc chắn rất hoan hỷ.

Thiện Hiền nghe nói xong, đến gặp Thế Tôn, lạy sát chân Phật, đứng qua một bên, bạch:

– Thế Tôn, Bí sô Thật Lực Tử không có tàm quý, hành động phi pháp, cùng với vợ của con hành động dâm dục, làm việc phi tịnh hạnh, phạm Ba la thị ca.

Sau khi nói như vậy, Thiện Hiền từ giã. Phật bảo các Bí sô:

– Lật cô tỳ tử kia nói lời phỉ báng dối trá, hãy làm yết ma phú bát cho ông ta. Nếu có những trường hợp như vậy, cũng làm theo trình tự: – Trải tòa, đánh kiền chùy tuyên cáo, sau đó đại chúng tập họp, sai một Bí sô tác pháp yết ma đơn bạch: “Đại đức Tăng già lắng nghe, Lật cô tỳ tử Thiện Hiền, dùng pháp Ba La Thị Ca không căn cứ vu báng Bí sô thanh tịnh Thật Lực Tử. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng đồng ý, nay Tăng tác yết ma phú bát cho Thiện Hiền”. Đây là lời tác bạch. Tăng tác yết ma phú bát xong, Bí sô không được đến nhà người ấy, nếu có đến cũng không được ngồi vào chỗ, không được ăn uống, không được thuyết pháp cho họ.

Phật bảo A Nan Đà:

– Thầy hãy đến chỗ ở của Thiện Hiền, bảo rằng Tăng già đã tác yết ma phú bát cho ông ấy.

Tôn giả A Nan Đà vâng lệnh Phật đến chỗ Thiện Hiền, gặp lúc không có ông ta ở nhà, nên hỏi người vợ:

– Ông Thiện Hiền đang ở đâu?

Đáp:

– Thánh giả! Ông ấy có việc đi ra ngoài. Ngài cần gặp Thiện Hiền có việc gì?

– Nên biết rằng Tăng già đã tác yết ma phú bát cho gia đình bà.

Hỏi:

– Đại đức, yết ma phú bát là gì?

Đáp:

– Nếu gia đình người nào bị Tăng già tác yết ma phú bát thì các Bí sô không được đến nhà người ấy, nếu có đến cũng không được ngồi, không được nhận thức ăn uống không được thuyết pháp.

Người phụ nữ nói:

– Đại đức! Căn cứ theo đây thì các Thánh chúng phát thẻ lập quy chế không được đi lại với chúng con. Con có lỗi gì mà bị phú bát?

Đáp:

– Đến gặp Phật, Thiện Hiền chồng bà đã nói: Bí sô Thật Lực Tử không có xấu hổ, hành động phi pháp, cùng với vợ con hành động dâm dục, làm việc bất tịnh hạnh phạm Ba la thi ca.

Người vợ nghe xong liền trở vào phòng, Tôn giả trở về.Sau khi xong việc, Thiện Hiền trở về nhà. Người vợ nói:

– Chàng có biết không, Thánh chúng đã tác yết ma phú bát cho chàng.

Đáp:

– Lành thay phú bát! Rất tốt phú bát!.

Người vợ hỏi:

– Chàng có biết phú bát là gì không?

Đáp:

– Không hiểu.

Người vợ nói:

– Ai bị Thánh chúng phú bát thì các Bí sô không đến nhà người ấy, nếu đến cũng không được ngồi, không được ăn uống, không được nói pháp. Có phải chàng đã từng thấy Bí sô Thật Lực Tử cùng với em làm việc phi pháp ở chỗ khuất phải không?

Đáp:

– Không thấy.

– Chàng hãy đến sám hối với Đại sư. Nếu bậc Đại từ tôn dung thứ cho thì tốt, như không dung thứ thì đừng bước vào nhà nữa.

Nghe xong, Thiện Hiền xấu hổ sợ hãi, đi ngay đến gặp Phật, lạy sát chân Ngài, chắp tay rạp sát đất bạch:

– Thế Tôn! Theo thường nguyện của con mỗi buổi sáng sau khi tắm rửa, đi đến lễ Đại sư, giữa đường con gặp hai Bí sô Hữu và Địa. Họ hỏi con: – Ông đi đâu vậy? Con đáp: - Muốn đến gặp Phật để lễ kính. Họ hỏi con đến gặp Phật có lời tốt đẹp nào dâng lên Phật không, con đáp không có. Họ dạy con đến gặp Phật nên nói như thế này: - Thế Tôn, Bí sô Thật Lực Tử không biết xấu hổ, có hành động phi pháp cùng vợ của con hành động dâm dục, làm việc phi phạm hạnh, phạm Ba la thị ca. Lời nói ấy do hai vị kia dạy con nói, chẳng phải lỗi do con.

Khi ấy, Thế Tôn bảo các Bí sô:

– Thiện Hiền phỉ báng nhưng vốn không phải do ý mình, vậy nên tác pháp ngưỡng bát yết ma cho ông ta. Nếu có trường hợp như vậy, nên tiến hành: - Trải tòa, đánh kiền chùy, báo cho cả chúng biết. Sau khi tăng tập họp, bảo Thiện Hiền đến trước Thượng tọa, ngồi xổm chắp tay thưa như sau: “Đại đức Tăng già lắng nghe, con là Thiện Hiền bị ác tri thức làm cho sai lầm nên đem việc không thật vu báng cho Thật Lực Tử .Vì vậy, Tăng già đã tác yết ma phú bát cho con. Nay con cầu xin Tăng già tác yết ma ngưỡng bát . Cầu xin đại đức Tăng già cho con pháp ngưỡng bát, xin từ mẫn con”. (nói ba lần như vậy).

Sau đó đưa Thiện Hiền đến chỗ thấy nhưng không nghe chắp tay đứng, và sai một Bí sô tác pháp đơn bạch yết ma: “Đại đức tăng già lắng nghe. Lật Cô Tỳ Tử Thiện Hiền kia bị ác tri thức làm cho sai lầm nên đem việc không thật vu báng cho cụ thọ Thật Lực Tử. Tăng già đã tác yết ma phú bát cho ông ta. Nay Thiện Hiền ấy cầu xin Tăng già tác yết ma ngưỡng bát”. Đây là lời tác bạch.

Nếu Tăng già đã tác yết ma ngưỡng bát rồi, khi các Bí sô đến nhà họ, được phép ngồi, nhận thức ăn và thuyết pháp.

Nhiếp tụng thứ năm trong biệt môn thứ nhất.

Sinh chi diện như cảnh

Bất vi ca vũ nhạc

Hứa tác ca vịnh thanh

Dụng bát hữu tứ chủng.

* Duyên xứ ở thành Thất La Phạt, có một Bí sô chuyên tu tịch định nhưng khi đang ngồi kiết già sinh chi vẫn cương lên. Vào lúc khác, vị này theo thứ lớp khất thực, sau khi thọ trai thu xếp y bát, rửa sạch chân, dưới một gốc cây ngồi thẳng tư duy, đặt niệm trước mặt thì sinh chi cương lên. Bị dục làm phiền não nên vị này nổi sân, lấy sinh chi của mình đặt trên đá, rồi dùng đá đập nát. Quá đau đớn không thể chịu đựng được, vị này suy nghĩ: “Ta bị khổ não thiêu đốt tâm ý, Thế Tôn từ bi sao không thương tưởng đến? “.Khi ấy, từ xa biết rõ sự khổ não này, đi đến bên cạnh, đấng Chánh Biến Giác hỏi:

– Này Bí sô thầy đã làm gì?

Vị này thưa lại đầy đủ. Phật dạy:

– Thầy há không nghe Ta dạy, khi Bí sô sinh ý dục nhiễm nên quán bất tịnh thì ngăn chận dâm tình, vì sao thầy lại làm kẻ ngu si, cần đánh đập cái này lại đánh cái khác.

Bí sô nghe như vậy, tàm quý im lặng. Nhân việc này, Phật dạy các Bí sô:

– Chẳng phải trước đây Ta đã không dạy cho các thầy, khi tâm dục nhiễm phát sinh thì tu quán bất tịnh, khi tâm sân hận phát sinh thì tu quán từ bi, khi tâm ngu si phát sinh thì tu quán mười hai nhân duyên. Ai không tu tập pháp phải tu tập, không đánh điều cần phải đánh mà lại đánh đập điều khác thì bị tội vượt pháp.

Trong thành này có một Trưởng giả, cưới vợ chưa bao lâu, sinh được một con trai hình dung tuấn tú mọi người đều yêu mến, nuôi dưỡng thương yêu dần dần trưởng thành, xuất gia trong pháp luật của Phật. Vị này có duyên sự nên đi khỏi rừng Thệ Đa du hành trong nhân gian. Chẳng may trên mặt mọc mụt ghẻ, đi chữa trị gặp phải thầy thuốc không lành nghề dùng kim châm nên miệng vị này bị méo lệch. Khi du hành xong, trở về vườn Cấp cô độc, không được các vị quen biết cũ chào đón thăm hỏi, nên vị này hỏi:

– Đại đức, không biết tôi hay sao?

Đáp:

– Cụ thọ, tôi không nhớ có quen, thầy là ai?

Vị kia kể lại các việc trước kia, tôi tên là … Người kia kinh ngạc nói:

– Ngày trước mặt mày Thầy đoan chính, nay vì sao bị méo lệch.

Vị kia trình bày lại sự việc. Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Nên giữ mặt như giữ gương sáng, không nên vô ý để thầy thuốc không giỏi châm chích. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Như Phật dạy:

– Không được để cho thầy thuốc dở trị bệnh, có Bí sô đầu mặt bị nóng sốt, muốn chích bớt máu nóng trên trán nhưng không thể tìm được thầy thuốc bậc thượng.

Phật dạy:

– Nếu không có thầy thuốc bậc thượng thì nhờ thầy thuốc bậc trung lể máu ra.

Trong thành này có hai nhóm người kết bạn nhau, một nhóm thuộc hạng giao dịch, một nhóm là Bà la môn. Nhóm giao dịch giỏi ca múa hơn nhóm Bà la môn nhưng thua về chiến đấu.Vào một lúc nọ, nhóm Bà la môn bảo nhau:

– Nhóm giao dịch ca múa hay hơn chúng ta nhưng về chiến đấu ta hơn bọn ấy, bằng cách nào để chúng ta ca múa hơn bọn họ?

Có người bàn bạc:

– Nếu muốn thắng họ, chúng ta nên tập ca múa.

Họ lại bàn tiếp:

– Việc này thật hay, nhưng chúng ta nên học ca múa với ai?

Lại có người bàn:

– Nhóm Thánh giả sáu vị giỏi âm nhạc, về ca múa lại vượt hơn người khác. Chúng ta nên đến đó học nghề với họ, các vị ấy tham lam, tánh thích tài sản, nên cần gì thì chúng ta cung cấp.

Sau khi bàn luận, họ cùng nhau đến gặp Lục chúng, đảnh lễ sát chân thưa:

– Đại đức xin rũ lòng từ bi, dạy chúng tôi ca múa.

Lục chúng đáp:

– Nếu có cung cấp bánh trái thì ta sẽ dạy ngươi.

Họ nghe nói vậy nên thường cung cấp bánh, được Lục chúng dạy ca múa. Sau khi học giỏi, trong lúc hội hè, họ chiến đấu thắng nhóm kia. Nhóm giao dịch trổ tài ca múa cũng bị họ thắng luôn, nên nói:

– Xưa nay chúng ta ca múa hơn các vị, các vị chiến đấu thắng bọn ta, vì sao hôm nay các vị mạnh cả hai; việc này như thế nào?

Đáp:

– Vì chúng ta cố công học tập ca múa.

Hỏi:

– Ai dạy cho các vị?

Đáp:

– Thánh giả Lục chúng từ bi dạy cho chúng tôi.

Những người Bà la môn nghe vậy đều sinh tâm bất mãn khinh khi:

– Sa môn Thích tử hành pháp trạo cử, ca múa đùa giỡn còn dạy cho người đời.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Do ca múa có những lỗi như vậy, cho nên Bí sô không được học tập ca múa. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Khi Thế Tôn đã không cho phép học tập ca múa, có Bà la môn bị quên âm nhạc của họ, đến gặp Lục chúng cầu xin ôn lại cho họ. Lục chúng đáp:

– Thế Tôn chế giới không được ca múa.

Bà la môn bạch:

– Nếu như vậy, có thể lược bớt.

Lục chúng đáp:

– Ta sẽ lược bớt cho ngươi.

Đến chỗ những Bà la môn, họ lại dạy thay đổi lược bớt những phần có dụng cụ ca múa . Sau đó, khi hội họp phần trình diễn ca múa của Bà la môn không bằng bạn họ. Các Bà la môn đều sinh bất mãn chê bai:

– Sa môn Thích tử ngầm gây sự tổn hại làm cho chúng ta bị thua.

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không được thay thế giảm bớt dụng cụ ca múa của người khác. Ai thay thế, bị tội vượt pháp.

Vào lúc khác, Bà la môn đến gặp Lục chúng, thưa:

– Xin dạy tôi nhạc hài hước.

Lục chúng không dạy. Họ thưa:

– Thánh giả! Nếu không thể dạy, chỉ xin ngài tạm có mặt nơi đó thì chúng tôi được thắng.

Đến nơi, khi Lục chúng xuất hiện, những người trình diễn quen họ trông thấy liền xấu hổ không thể chơi nhạc được, nên bất mãn chê trách:

– Sa môn Thích tử lại tới lui có mặt nơi ca múa.

Phật dạy:

– Bí sô không được cố ý đến xuất hiện ở những nơi ca múa. Bí sô nào tự mình ca múa, ngâm vịnh, dạy cho người, hoặc giúp đỡ hoặc tự mình xuất hiện đều bị tội vượt pháp.

(Sau đây là nhân duyên của Tôn Giả Thiện Hòa)

* Tại Kiêu Thiểm Tỳ có một trưởng giả tên là Đại Thiện, bẩm tánh nhu hòa, vợ đang có thai. Tôn giả Xá Lợi Phất biết sau này bào thai kia sẽ được hóa độ chứng quả thắng thượng, nên Ngài đến nhà. Khi ấy, Trưởng giả vốn có tín tâm, cầu quy y thọ giới. Từ đó, Tôn giả thường đến nhà ấy. Một hôm, Ngài đi một mình không có thị giả đến nhà Trưởng giả. Hỏi:

– Đại đức! Vì sao đi một mình không có thị giả?

Đáp:

– Hiền thủ! Làm sao tôi ở trong rừng cỏ mà tìm có thị giả, nơi chỗ quý vị mới có được người làm thị giả.

Đáp:

– Thánh giả! Nếu như vậy, vợ con đang có thai nếu sinh con trai sẽ cho làm thị giả của Ngài.

Tôn giả từ giã, sau khi chú nguyện:

– Hiền thủ, nguyện cho đứa bé khỏe mạnh.

Sau tám, chín tháng, vợ Trưởng giả sinh hạ một bé trai, thân hình gầy nhỏ, âm thanh hòa nhã. Sau 21 ngày, Trưởng giả mời thân thuộc tập họp lại, làm lễ chúc mừng. Người cha bồng con xin mọi người đặt tên. Mọi người bàn bạc:

– Bé này thân hình gầy nhỏ, âm thanh hòa nhã, là con của Trưởng giả Đại Thiện, nên đặt tên cho cháu là Thiện Hòa.

Ngày tháng dần qua, Thiện Hòa đã đến tuổi khôn lớn. Vào buổi sáng nọ, Tôn giả Xá Lợi Tử mặc y mang bát vào thành Kiêu Thiểm Tỳ, thứ lớp khất thực đến nhà Đại Thiện. Trưởng giả trông thấy vội mừng rỡ chào đón, chắp tay đảnh lễ sát đất và thỉnh lấy bát, đặt đầy đủ bánh trái vật thực rồi dâng lên Tôn giả.Khi đồng tử Thiện Hòa ra xem mặt Thánh giả. Tôn giả hiện tướng làm cho Trưởng giả nhớ lại chuyện cũ. Trưởng giả liền bảo con mình:

– Khi con còn trong bụng mẹ, ta đã cho con làm đệ tử của Tôn giả. Vậy nay con hãy đi theo Tôn giả.

Đồng tử là người mang thân tối hậu nên rất dễ lìa bỏ thế tục, liền theo Tôn giả trở về trú xứ. Tôn giả cho cậu ta xuất gia và sau đó thọ giới cụ túc, như pháp khai hóa. Vị này siêng năng tinh tấn không lười biếng, đoạn trừ phiền não chứng quả A la hán. Bấy giờ, Bí sô Thiện Hòa ngâm vịnh tán tụng kinh pháp, âm thanh trong suốt vang tận Phạm thiên. Có vô số chúng sinh nghe âm thanh này đều được gieo trồng căn lành giải thoát, cho đến các loại bàng sinh có tình thức nghe đến tiếng ấy đều lắng tai nghe diệu âm này. Bấy giờ, Thế Tôn nhân đại chúng tập họp, bảo mọi người:

– Này các Bí sô, trong giáo pháp của ta, trong số đệ tử thanh văn có âm thanh vi diệu, Bí sô Thiện Hòa đứng số một.

Do vị ấy diễn xướng âm thanh hòa nhã làm cho người nghe phát tâm hoan hỷ. Bí sô chưa ly dục đều bỏ phế việc của mình, hằng ngày chỉ lắng nghe âm thanh tán tụng.

Một hôm, khi đêm gần tàn, đại vương Thắng Quang của Kiều Tát La cỡi voi Bạch Liên Hoa cùng tùy tùng, có việc ra khỏi thành, cần đi đến nơi kia. Trong rừng Thệ Đa, Bí sô Thiện Hòa đang cao giọng tụng kinh. Khi voi của vua nghe âm thanh ưa thích này nên vểnh tai lắng nghe, không chịu đi tới. Quản tượng dùng móc câu đập vào chân nhưng voi vẫn đứng yên. Vua bảo quản tượng:

– Hãy làm cho voi đi!

Đáp:

– Đại vương! Thần đã tận lực thúc đẩy tiến tới nhưng nó vẫn không bước chân, chẳng biết ý nó muốn gì?

Vua bảo:

– Hãy thả ra để tùy ý nó đi.

Quản tượng thả móc câu, voi liền đi đến vườn Cấp cô, đứng ngay cửa chùa vểnh tai nghe âm thanh. Tụng kinh xong, Bí sô Thiện Hòa đọc bốn bài kệ phát nguyện:

Chư thiên, A tu la, Dược xoa

Ai đến nghe pháp phải chí tâm

Ủng hộ Phật pháp cho trường tồn

Luôn luôn thực hành lời Phật dạy

Những vị nghe pháp nên đến đây

Ở trên mặt đất hoặc không trung

Thường hành tâm từ với loài người

Ngày đêm chính mình sống đúng pháp

Nguyện các thế giới thường an ổn

Đem nhiều phước, trí lợi chúng sinh

Có bao nghiệp tội đều tiêu trừ

Xa lìa các khổ về tịch tịnh.

Thường xoa thân thể bằng hương giới

Dùng áo thiền định mặc kín thân

Trang điểm khắp bằng hoa tuệ giác

Sống ở nơi nào cũng an lạc.

Nghe kệ này xong, voi của vua biết đã hết thời kinh nên vẩy tai, bước chân đi, nhanh chậm tùy theo móc câu điều khiển. Vua hỏi quản tượng:

– Nay vì sao voi này đi theo ý khanh?

Đáp:

– Chưa biết vị thánh giả nào trong chùa đọc tụng kinh điển với âm thanh mỹ diệu, voi nghe ưa thích nên không chịu đi nữa.

Vua nói:

– Nếu như vậy, hãy quay voi lại đến thăm hỏi vị Tôn giả kia, ta nguyện dâng cúng thượng y cho ngài, để ngày mai sẽ đến thành kia.

Quản tượng vâng lệnh quay voi trở lại. Khi chưa đến chỗ cũ, Phu nhân Thắng Man ngạc nhiên vì sao vua vội trở lại, nên hỏi lý do. Vua kể lại đầy đủ sự việc trên, và bảo rằng:

– Phu nhân hãy đưa tấm vải tối thượng, ta muốn tự mình dâng lên vị kinh sư kia.

Sau khi suy nghĩ: “Hay là thánh giả Thiện Hòa dùng âm thanh mỹ diệu đọc tụng kinh điển, nhưng Tôn giả ấy hình dáng xấu xí, tánh của đại vương ta thích người tuấn tú, như gặp vị ấy sẽ không vừa ý lại sinh khinh mạn hối tiếc sự kính trọng trước đây. Ta hãy tìm cách làm cho vua không tự đến gặp”, phu nhân Thắng Man tâu:

– Thưa đại vương! Ngài cứ đến thành kia, thiếp sẽ mang vải đến dâng lên Tôn giả.

Đáp:

– Phu nhân nên lấy tấm khác, lẽ nào do vật này mà nước Kiều Tát La của ta trở nên nghèo thiếu hay sao?

Phu nhân im lặng. Nhà vua liền mang tấm vải tốt nhất đến rừng Thệ Đa. Khi ấy, cụ thọ A Nan Đà đang đi kinh hành trước cửa chùa. Vừa thấy, vua xuống voi, lạy sát chân Tôn giả, thưa:

– Đại đức, sáng sớm hôm nay vị Tôn giả nào đọc tụng kinh pháp?

Đáp:

– Đại vương cần gì mà hỏi như vậy?

– Đại đức! Con muốn chính mình đem y này dâng cúng vị ấy.

Tôn giả nghĩ: “Cụ thọ Thiện Hòa có âm thanh mỹ diệu, phúng tụng kinh pháp âm vận hòa nhã siêu quần, nhưng hình dáng vị ấy xấu xí quá, mà vị vua này tánh thích người xinh đẹp nho nhã. Nếu vua thấy vị này, sẽ sinh khinh khi, tâm không cung kính, vậy ta nên bày cách không cho ông ta gặp”; nên thưa:

– Đại vương, hãy đưa y cho tôi, tôi sẽ dâng vị ấy.

Đáp:

– Đại đức! Thế Tôn tán thán việc tự tay mình dâng cúng là tối thượng nhất, nên nay con muốn tự tay mình dâng.

Khi ấy, tại chỗ ở ban ngày, Tôn giả Thiện Hòa đang ngồi kiết già dưới gốc cây. Tôn giả A Nan đưa nhà vua đến nơi vị ấy, nói với vua:

– Đại vương, người ngồi dưới gốc cây là Tôn giả có âm thanh vi diệu.

Vua tiến tới, nhìn xuống thấy vị ấy hình dáng xấu xí, sinh khinh thường không còn tín tâm nữa, quay đầu lại nhăn mày, để tấm y xuống rồi bỏ đi.

Thấy hành động nhà vua như vậy, Thiện Hòa nói kệ:

Ai dùng sắc thấy ta

Dùng âm thanh cầu ta

Ái nhiễm loạn tâm họ

Không thể thấy được ta.

Ai chỉ biết bên trong

Mà không thấy bên ngoài

Theo trong mà cầu quả

Là bị mê vì tiếng.

Ai chỉ biết bên ngoài

Mà không thấy ở trong

Theo bên ngoài cầu quả

Cũng bị mê vì tiếng.

Ai không biết bên trong

Cũng không thấy bên ngoài

Phàm phu đều bị chướng

Cũng bị mê vì tiếng.

Ai biết rõ bên trong

Lại khéo thấy bên ngoài

Bậc trí sẽ xuất ly

Không bị tiếng làm mê.

Bấy giờ các Bí sô đều sinh nghi ngờ, bạch Thế Tôn:

– Vì nhân duyên gì, Bí sô Thiện Hòa thân hình xấu xí mà âm thanh hòa nhã, được xuất gia tu tập trong Phật pháp, trừ hết các lậu chứng quả A la hán.

Thế Tôn bảo họ:

– Bí sô Thiện Hòa phải tự nhận lấy nghiệp đã tạo … nói rộng cho đến như bài kệ:

Dù trãi qua trăm kiếp

Nghiệp đã làm không mất

Khi nhân duyên gặp nhau

Nhận trở lại kết quả.

Thế Tôn bảo các Bí sô:

– Các thầy hãy lắng nghe, thời quá khứ trong hiền kiếp này, khi loài người sống đến bốn vạn tuổi, có đức Phật Câu Lưu Tôn đầy đủ mười hiệu ra đời.

Sau khi làm các Phật sự viên mãn, đức Phật Thế Tôn kia nhập vô dư y Niết bàn. Bấy giờ, quốc vương kia tên Vô Ưu cúng dường xá lị của Phật ấy nên xây tháp chu vi một do thiện na, cao nữa do thiện na, sai người quản thủ lần lượt xây dựng. Người này có tín tâm, ý thích hiền thiện, siêng năng làm việc không thấy mệt nhọc. Có người làm công nọ thấy tháp quá cao lớn, nên sinh hiềm hận nói với bạn:

– Nay vua xây tháp lớn này, hao phí nhiều công sức người, biết ngày nào mới xong!

Người quản thủ nói:

– Người không thể làm nữa thì tùy ý đi nơi khác, vì sao lại nói ra lời hiềm hận như vậy.

Người kia im lặng không thể nói lại. Người quản thủ muốn đuổi kẻ kia, nhưng anh ta xin lỗi và đến làm lại như cũ. Khi tháp vẫn chưa xong, anh ta lại sinh hiềm hận. Người quản thủ dùng gậy đuổi đi, anh ta lại xin tạ tội và làm lại như cũ . Đến khi tháp hoàn tất, mọi người ngắm xem quên cả mệt nhọc. Trăm ngàn chúng sinh đều hoan hỷ. Người hiềm hận trước đây thấy vậy sinh hối hận: “Trước đây ta đã làm việc bất thiện, thấy tháp cao lớn nên nói lời khinh mạn. Nay ta nên sắm sửa vật cúng dường”. Anh ta liền dùng số tiền đang có gần đây, làm cái linh đẹp bằng vàng đem treo trên tháp. – Này các Bí sô nên biết, kẻ làm thuê kia nay là Thiện Hòa, do có tâm hiềm hận với tháp nên nay làm thân người với hình dáng xấu xí, do cúng dường linh bằng vàng nên tiếng nói hòa nhã, làm cho người nghe đều rất hoan hỷ.

Khi ấy, các Bí sô còn có ý nghi, thưa lại với Thế Tôn:

– Đại đức Bí sô Thiện Hòa trước đây tạo nghiệp gì mà do sức nghiệp ấy đọc tụng kinh pháp âm thanh vang tận Phạm thiên.

Thế Tôn bảo:

– Này các Bí sô hãy lắng nghe sự việc ấy. Thời quá khứ, khi loài người thọ hai vạn tuổi, có đức Phật Ca Nhiếp Ba đầy đ? mười hiệu xuất hiện trong thế gian. Giữa thành phố và rừng Thi Lộc, tiên nhân đọa xứ, nước Ba La Ny Tư có cây hương quả. Có con chim hót hay sống nơi cây này. Một hôm, vào sáng sớm đức Phật Ca Nhiếp Ba mặc y mang bát vào thành khất thực. Khi con chim ấy thấy đức Phật tướng mạo đoan nghiêm như núi bằng vàng, liền cất tiếng hót vang với âm thanh vi diệu, nhiễu quanh Phật ba vòng rồi bay trở vào núi. Hằng ngày cứ như vậy, khi thấy đức Phật đi qua, chim này nhiễu quanh và hót vang, rồi bay vào lùm cây sống hoan hỷ. Vào một ngày khác, bị chim ưng bắt được, sau khi qua đời chim kia sinh vào nhà đại Bà la môn, rồi từ đó về sau không bị thác sinh vào loại hạ tiện ác độc, cho đến ngày nay sinh loài người vẫn cảm ứng giọng nói hay vọng tận Phạm thiên, làm người khác ưa thích. Này các Bí sô nên biết, chim hót hay kia nay là Thiện Hòa.

Các Bí sô lại có nghi khác, thưa thỉnh Thế Tôn:

– Đại đức Bí sô Thiện Hòa đã từng làm nghiệp gì, do sức nghiệp này nên có âm thanh mỹ diệu số một trong hàng đệ tử của Phật?

Thế Tôn bảo:

– Bí sô Thiện Hòa do phát nguyện lực nên cảm ứng được quả báo này. Đó là nghiệp gì?

– Vào thời Phật Ca Nhiếp Ba, Thiện Hòa xuất gia, Bổn sư cuả vị ấy đứng đầu về việc hướng dẫn phúng tụng trong các đệ tử Phật Ca Nhiếp Ba. Nhưng thời ấy, Thiện Hòa từ khi xuất gia cho đến khi già cả, tuy tu tập phạm hạnh nhưng cuối đời không chứng được gì, khi lâm chung phát nguyện:

– Ta xuất gia tu tập trong thánh giáo của đức Phật Ca Nhiếp Ba, cuối đời không chứng được gì, nguyện ta nhờ thắng nhân này theo như sự thọ ký của Phật Ca Nhiếp Ba là trong đời vị lai khi loài người thọ một trăm tuổi, có Phật ra đời hiệu Thích Ca Mâu Ny Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác, ta được xuất gia tu tập trong giáo pháp của Phật ấy, đoạn trừ phiền não chứng A la hán. Như thân giáo sư của ta trong Phật pháp là bậc đệ tử tán tụng số một, ta cũng như vậy, gặp Phật xuất gia, là bậc số một trong những vị hướng dẫn xướng tụng.

Do sức nguyện ấy, Thiện Hòa xuất gia tu tập theo giáo pháp của Ta, trong các đệ tử là vị thầy hướng dẫn xướng tụng số một. Bí sô nên biết, nghiệp đã tạo nếu thuần đen thì có quả báo thuần đen, nếu thuần trắng thì có quả báo thuần trắng, nếu tạp nghiệp thì có quả báo xen tạp.

Các thầy nên vứt bỏ nghiệp thuần đen và xen tạp, tu tập nghiệp thuần trắng, như nói rộng ở chỗ khác.

* Duyên xứ như trước, khi các Bí sô tụng kinh, không thông thạo âm vận tùy theo câu mà đọc, cũng như tiếng trút trái táo vào chậu khác. Trong khi các ngoại đạo kia đọc tụng kinh với âm thanh ngâm vịnh. Hằng ngày, Trưởng giả Cấp Cô Độc thường đến thân cận lễ bái Th? Tôn, nghe bên đường có tiếng các ngoại đạo tụng kinh, nên suy nghĩ: “Những ngoại đạo này xuất gia trong pháp luật không tốt, đọc tụng ngâm vịnh kinh điển với âm thanh ngôn từ dễ nghe. Các thánh giả của ta không thông thạo âm vận phải tùy câu tùy chữ, nên tụng kinh cũng như tiếng trút táo sang chậu khác. Đây là việc ta nên bạch với Đại sư”.

Sau khi gặp Phật, lạy sát chân Ngài, ngồi qua một bên, Trưởng giả bạch Phật:

– Thế Tôn! Các ngoại kia xuất gia trong pháp luật xấu, mà đọc tụng nhâm vịnh kinh điển với âm thanh ngôn từ dễ ưa. Các thánh giả của con không rành âm vận phải theo chữ theo câu, tụng kinh cũng như tiếng trút táo vào chậu khác. Nếu Phật Thế Tôn từ bi đồng ý thì cho phép các thánh chúng dùng âm thanh ngâm vịnh để tụng kinh điển.

Thế Tôn cho phép bằng cách im lặng. Trưởng giả thấy Phật im lặng cho phép nên làm lễ từ giã. Phật bảo các Bí sô:

– Từ nay về sau Ta cho phép các thầy dùng âm thanh ngâm vịnh để đọc tụng kinh pháp.

Sau khi Phật cho phép, các chúng Bí sô dùng cách ngâm vịnh để đọc tụng kinh, việc cung thỉnh, dạy bảo, tác bạch cũng làm như vậy. Nhân khi Trưởng giả Cấp Cô Độc vào chùa thấy âm thanh của chư Tăng huyên náo cả chùa, nên thưa:

– Thánh giả! Già lam này trước đây là nơi Pháp vũ nay trở nên thành Càn Thát Bà.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không nên dùng âm thanh ngâm vịnh đọc tụng kinh pháp, kể cả đọc kinh thỉnh dạy, tác bạch đều không nên làm vậy. Nhưng có hai việc dùng tiếng ngâm vịnh, một là tán thán ân đức của đức Đại sư, hai là tụng kinh Vô Thường (Tam khải), ngoài ra không nên làm.

Phật cho phép dùng tiếng ngâm vịnh trong hai việc là tán thán đức của Phật và tụng kinh Vô Thường (Tam khải), có một Bí sô nhỏ tuổi, làm hai việc này nhưng không biết ngâm vịnh, chỉ biết đọc thẳng như tiếng trút táo.Các Bí sô nói:

– Làm hai việc này, Phật cho phép ngâm vịnh, tại sao không làm?

Đáp:

– Con không biết.

Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Nên học cho biết.

Khi Phật bảo học, Bí sô tùy nơi trong phòng, hành lang, bên cửa, chánh điện … đều học tập tiếng ngâm vịnh. Trưởng giả vào chùa thấy vậy, cũng hiềm hận như trước, bạch:

– Thánh giả, chưa thể bỏ được thành Càn Thát Bà.

Lại bạch Phật, Phật dạy:

– Nên học tập ngâm vịnh nơi chỗ khuất, không nên ở nơi đầu đường, ai vi phạm bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước. Có một Bí sô đứng kéo bát ra khỏi túi đựng bát. Bí sô khác nói:

– Cụ thọ! Chớ nên đứng rút bát ra.

Hỏi:

– Có lỗi gì?

Đáp:

– Rơi xuống đất bị vỡ chẳng phải là lỗi hay sao?

Người kia im lặng. Đem sự việc bạch Phật, Phật dạy:

– Bí sô không nên đứng lấy bát của mình, bát ở trong túi cũng không được đứng để rửa hay phơi khô. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Nhiếp tụng thứ sáu trong biệt môn thứ nhất.

Đạp y tinh chư đại

Nhục cập ư tọa cụ

Hữu duyên ly tam y

Lục chủng tâm niệm pháp.

* Một thời, Phật ở trong rừng Thi Lộc, vùng Khủng Úy, núi Giang Trư. Vương tử Bồ đề thỉnh Phật và Tăng thiết lễ cúng dường nơi lầu Diệu Hoa. Trên lầu này, khắp nơi đều có trải vải gấm đỏ hồng như bình minh hay ráng chiều. Đến nơi, thấy nơi nào có vải phủ thì Ngài không bước lên. Các Bí sô cũng không dám đặt chân lên. Vương tử Bồ đề bạch:

– Thế Tôn! Cầu xin Thế Tôn từ bi đi qua.

Đức Phật cũng không bước lên. Vương tử thấy vậy, thu xếp tấm vải, Phật mới bước tới. Ngoại đạo nghe như vậy, nói:

– Sa môn Kiều Đáp Ma chưa kham nỗi sự cúng dường, nên không dám bước lên vải gấm của vương tử trải.

Đức Phật biết việc này, bảo các Bí sô:

– Nếu có Bà la môn cư sĩ Trưởng giả có tín tâm trải vải quý giá ngay trên đường đi, thỉnh các Bí sô:

– Nguyện quý ngài mở lòng từ bi bước đi lên. Vì muốn chiến thắng tâm ngã mạn của ngoại đạo, các thầy nên quán tưởng các hành vô thường để đi lên, chớ nghi ngại.

* Duyên xứ như trước, có Bí sô đang bưng bát đi trên đường, bị vấp chân nên bát bị rơi vỡ. Nhân việc thiếu sót này nên đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không nên bưng bát bằng tay, nên dùng góc y bọc bát ôm đi.

Lại bị lỗi như trước, Phật dạy:

– Nên làm túi đựng bát để mang đi, nên làm dây mang lên vai, ôm đi. Ai làm trái lại, bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước, có Bí sô làm bạn với đoàn buôn đi du hành trong nhân gian. Trong những người cùng đi, có Bà la môn thình lình bị bệnh nên đến gặp y sĩ:

– Tôi có bệnh như vậy, mong ngài điều trị.

Đáp:

– Bệnh này nên dùng Ha lê lặc thì hết bệnh.

Nói:

– Trên đường đi không tìm chỗ nào được.

Y sĩ nói:

– Sa môn Thích tử biết rành các loại thuốc, theo họ xin chắc sẽ được cho.

Người ấy đến gặp Bí sô hỏi:

– Thánh giả! Ngài có Ha lê lặc không?

Đáp:

– Tôi có, ông dùng thứ ấy làm gì?

Nói:

– Tôi có bệnh, y sĩ bảo phải dùng nó, xin ngài cho tôi.

Trước người ấy, Bí sô mở túi ra tìm Ha lê lặc, trước tiên lấy ra dao bén, rồi đến tấm da, và các thứ tạp dược nhơ sạch xen lẫn. Bà la môn thấy các vật tạp uế nên nói:

– Thánh giả, Bí sô quý vị thường làm việc không thanh khiết như vậy, tôi thà chết chứ không chịu uống thuốc nhơ bẩn này.

Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô nên sắm ba loại túi, một là túi đựng bát, hai là túi đựng thuốc, ba là túi đựng tạp vật.

Các Bí sô dùng đai mang ba túi này ngang nhau dưới nách, bị hở y bày túi ra ngoài. Người bất tín thấy vậy chê cười, nói:

– Thánh giả! Chả lẽ ngài mang cái trống dưới nách đi.

Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật dạy:

– Không được dùng mang đai bằng nhau, nên làm theo thứ lớp dài ngắn mang cho tương xứng.

Họ lại mang bằng đai nhỏ làm tổn hại thân thể. Phật dạy:

– Nên làm bản lớn, bên trong độn bằng vải và dùng tơ cột lại, đừng cho thiếu lớp. Ai làm khác đi, bị tội vượt pháp.