Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu Bộ Tỳ Nại Da Tạp Sự 40 Quyển

Quyển Thứ Nhất

Bốn mươi quyển Tạp sự này có tám môn. Một tụng đại môn bao trùm cương lĩnh cả bộ. Có tám tụng tổng nhiếp cho tám môn, trong mỗi môn lại có biệt môn. Mỗi biệt môn có mười tụng. Tổng cộng là tám mươi chín tụng. Trong mỗi nhiếp tụng có ngàn hàng. Người nào thọ trì thông thuộc, có thể nắm được toàn bộ ý nghĩa cả bộ.

Tụng đại môn tổng nhiếp:

Chuyên thạch cập ngưu mao,

Tam y tinh thượng tòa,

Xá lợi mãnh thú cân,

Cấp đa ny trừ tháp.

Tụng tổng nhiếp biệt môn thứ nhất:

Chuyên khai tiễn trảo bát,

Cảnh sanh chi đạp y,

Thủy la sinh đậu châu,

Tẩy túc quần ưng kết.

Tụng nhiếp một trong biệt môn thứ nhất:

Chuyên khai thạch tự thổ,

Ngưu hoàng hương ích,

Nhãn Đã trụ đẳng chư tuyến,

Anh lạc ấn ưng tri.

* Một thời, đức Thế Tôn ở giảng đường Cao Các, bên bờ hồ Di Hầu, thành Quảng Nghiêm.Vào sáng sớm, Lục chúng Bí sô mặc y mang bát sắp vào thành Quảng Nghiêm để khất thực. Cách thành không xa, có vườn của Lật Cô Tỳ Tử, phong cảnh thanh nhàn, hoa trái xum xuê, suối mát chảy quanh, chim đẹp đua hót như trong vườn Hoan Hỷ của trời Đế Thích. Trong vườn lại có các dụng cụ giải lao, những nhạc khí với âm thanh tuyệt hảo, cùng các vật để tắm rửa, hương thơm để thoa.

Lục chúng bàn nhau:

– Này Nan Đà, Ô Ba Nan Đà, từng nghe vườn này rất khả ái. Thế Tôn cũng thường tán thán như cõi trời Ba mươi ba. Chúng ta thử vào xem có những gì đặc biệt không.

Sau khi bàn bạc, Lục chúng vào vườn, thấy các loại chày gỗ dài ngắn, các vồ to nhỏ và các cục đá lớn bé. Những vật này phục vụ cho việc vui đùa, làm cho thân thể được vận động, máu huyết lưu thông, trừ bệnh, làm tiêu hoá ăn uống. Họ lại thấy các loại nhạc cụ đặc biệt như sáo, đàn, trống …

Lại có các loại bột tắm thơm, các loại gạch nổi nhẹ, tháo đậu, cỏ thơm, dư cam (hạt dư cam có ở Quảng Châu dùng để gội tóc, phương Tây gọi là trái Am ma lạc ca) dùng kỳ cọ thân thể và xức tóc, có thể làm cho tóc trắng trở thành đen.

Lục chúng thấy vậy, bàn với nhau:

– Các nhạc cụ này diễn tả được đủ các tình cảm, chúng ta cố gắng xử dụng cho hết; vậy nên ca múa hay tắm rửa trước?

Một người bảo:

– Đã lâu chúng ta chưa tắm, vậy nên tắm trước.

Sau khi bàn luận, họ cùng nhau xuống ao, cầm gạch nổi để kỳ cọ thân thể. Lục chúng có nhiều kỹ xảo, biết hết các kỹ thuật, khi tắm rửa dùng gạch nổi kỳ cọ thân thể làm vang ra âm thanh của năm loại nhạc, như người có kỹ thuật thổi kèn gẩy đàn vỗ tay. Những người đi qua nơi này, ngờ nơi đây có tấu nhạc nên cùng lắng tai nghe. Họ nói với nhau:

– Vườn Lật Cô Tỳ có biểu diễn ca vũ, chúng ta hãy dừng lại xem.

Mọi người hưởng ứng đồng ý và chen nhau vào vườn.

Khi mọi người vào vườn thì Lục chúng lại đi ra. Họ hỏi Lục chúng:

– Thánh giả, người tấu âm nhạc ở đâu?

Đáp:

– Các người là kẻ ngu, có tai nghe tiếng mà tâm không biết hay dở. Làm gì có nhạc sĩ nào tấu được những âm thanh kỳ diệu như vậy.

Hỏi:

– Thánh giả, vậy âm thanh vừa rồi là của ai tấu?

Đáp:

– Hiền thủ, âm thanh các người nghe là khi chúng ta tắm rửa, dùng gạch kỳ cọ thân thể phát ra âm điệu ấy.

Những người kia nói:

– Sa môn quý ngài còn có năm dục não loạn thân tâm hay sao?

Đáp:

– Này kẻ ngu si, chúng ta không não loạn người khác, tự hưởng thụ dục lạc nhưng không bỏ phế việc tu tập thì có lỗi gì? Ngươi có phải là thầy ta đâu mà nói ra những lời chê bai này, hãy im lặng đi chớ rước lấy tai họa.

Những người kia nghe nói, sợ hãi, im lặng bỏ đi. Họ vào thành Quảng Nghiêm, đến ngã tư đường bàn luận chê bai. Các Bí sô nghe vậy, bạch Phật:

Phật suy nghĩ: “Bí sô tắm rửa dùng gạch kỳ cọ thân thể, có những lỗi như vậy”. Vì vậy, Ngài dạy:

– Khi tắm rửa, các Bí sô không nên dùng gạch kỳ cọ thân thể, ai dùng gạch kỳ cọ thân thể, bị tội vượt pháp.

Sau khi Phật không cho phép dùng gạch kỳ cọ thân thể, chân các Bí sô có cấu bẩn nên bị nứt. Khi họ đi khất thực, mọi người trông thấy, hỏi:

– Thánh giả! Chân ngài bị nứt có nhiều cấu bẩn, tại sao không kỳ cọ sạch sẽ mà để bẩn thỉu như vậy?

Đáp:

– Thế Tôn không cho phép.

Họ nói:

– Thân quý ngài nhơ bẩn, sao gọi là thanh tịnh?

Bí sô im lặng, sau khi nhận thực phẩm, trở về trú xứ, đem sự việc bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:

– Trước đây chế định, nay tùy khai. Ta cho phép các Bí sô dùng gạch kỳ cọ chân, nhưng không kỳ cọ nơi khác trên thân. Ai kỳ cọ chỗ khác bị tội vượt pháp.

Khi ấy, Lục chúng thấy Phật không cho dùng gạch, nên dùng đá nổi.

Phật dạy:

– Cũng bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước. Vào sáng sớm, các Bí sô mặc y mang bát vào thành khất thực. Họ thấy các vị Bà la môn dùng tay vạch ba vạch bằng đất trắng hay tro trắng lên trán, nên cầu xin gì cũng được tốt đẹp. Thấy vậy, Lục chúng nói với nhau:

– Đây là phương pháp tốt, chúng ta nên làm theo.

Hôm khác, họ vạch ba vạch trên trán rồi vào thành khất thực. Những người không tin, cười nói:

– Ta xin bái lạy.

Lục chúng bảo:

– Này kẻ ngu không hiểu biết lễ nghi, ai hợp với quỳ lạy, ai đáng được kính lễ?

Họ đáp:

– Chúng tôi chỉ biết thấy bà la môn già thì nói quỳ lạy, thấy Bí sô nên thưa lễ kính.

Lục chúng nói:

– Như vậy, tại sao các ngươi thấy ta là Bí sô lại không lễ kính mà nói quỳ lạy?

Đáp:

– Thánh giả! Tôi thấy mặt quý ngài có ba vạch, vậy là Bà la môn nào phải Bí sô. Chúng tôi không biết là Bí sô, xin thứ lỗi.

Lục chúng đành im lặng. Các Bí sô nghe sự việc, bạch Phật. Phật suy nghĩ: “Nếu Bí sô vẽ ba vạch trên mặt sẽ có những lỗi lầm như vậy”. Do đó, Ngài quy định:

– Bí sô nào vẽ ba vạch như vậy, bị tội vượt pháp.

Phật dạy:

– Bí sô không được dùng đất trắng vẽ ba vạch trên mặt như vậy.

Có Bí sô bệnh, y sĩ cho đơn thuốc dùng đất trắng bôi lên thân. Bí sô không dám, đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Trước là chế định, nay là tùy khai. Nếu y sĩ bảo bôi đất trên thân, được làm theo, không phạm.

Phật ở thành Thất La Phiệt. Vào sáng sớm, Lục chúng mặc y mang bát vào thành khất thực, thấy các vị Bà la môn bôi ngưu hoàng trên trán nên mong cầu những thức ăn ngon; đều đạt được. Thấy vậy, Lục chúng nói với nhau:

– Đây là phương pháp tốt, chúng ta nên làm theo.

Hôm khác, họ bôi ngưu hoàng trên trán, đi khất thực. Những người không tin, thấy dấu trên trán, khinh thường cười nói:

– Ta xin quỳ bái … như đoạn trên … Tôi thấy quý vị trang sức trên mặt bằng ngưu hoàng, đó là Bà la môn chứ nào phải Bí sô. Chúng tôi không biết, xin thứ lỗi.

Lục chúng đành im lặng. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật nghĩ: “Nếu Bí sô trang sức trên trán bằng ngưu hoàng, nên sẽ gây ra lỗi như vậy”. Do đó, Ngài quy định:

– Bí sô không được bôi ngưu hoàng trên trán. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Sau khi Phật chế không được bôi ngưu hoàng trên trán, có Bí sô bị mụt dữ trên trán, đến hỏi y sĩ:

– Hiền thủ, hãy trị bệnh cho tôi.

Y sĩ nói:

– Thánh giả hãy dùng ngưu hoàng bôi quanh mụt ghẻ thì sẽ hết bệnh.

Bí sô nói:

– Thế Tôn chế giới không được dùng ngưu hoàng bôi trên trán.

Y sĩ nói:

– Thánh giả! Thầy ngài đại từ bi, nếu có bệnh tất cho phép.

Họ đem việc này bạch Phật. Phật bảo các Bí sô:

– Trước đây chế định, nay tùy khai, trừ trường hợp bệnh và y sĩ bảo làm được phép dùng ngưu hoàng. Không bệnh, cố ý dùng, bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước. Lục chúng Bí sô thoa chất thơm, đi vào trong nhóm thanh thiếu niên, bảo với họ:

– Các ngươi hãy ngửi mùi thơm của ta xem thế nào?

Những người kia đáp:

– Lẽ nào Thượng tọa thoa chất thơm?

Đáp:

– Đúng vậy.

Họ nói:

– Thoa mùi thơm là trang sức thế tục, nào hợp với Thượng tọa.

Đáp:

– Hợp hay không, ta cũng đã làm.

Họ cùng nhau bất mãn khinh khi. Các Bí sô đem việc này bạch Phật. Phật nghĩ: “Bí sô thoa mùi thơm, có lỗi lầm như vậy”. Do đó, Ngài chế:

– Bí sô không được thoa mùi thơm. Ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Như Phật đã chế không được thoa chất thơm, có Bí sô bị bệnh, đến gặp y sĩ, hỏi:

– Xin khám bệnh cho tôi và điều trị.

– Thánh giả, hãy thoa chất thơm thì hết bệnh ngay.

Đáp:

– Hiền thủ, lẽ nào bảo tôi ưa thích dục lạc hay sao?

– Thánh giả! Đấy là thuốc trị bệnh, dùng loại khác không hết được.

Bí sô bạch Phật .

Phật dạy:

– Nay Ta cho phép nếu y sĩ cho toa như vậy, thoa chất thơm không phạm.

Khi Bí sô thoa chất thơm vào ngồi trong chúng, thuyết pháp cho các Bà la môn cư sĩ, hoặc vào nhà thế tục, mọi người biết vậy nên chê bai. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Ta sẽ quy định những pháp cho Bí sô thoa mùi thơm. Những Bí sô nào thoa mùi thơm không được vào ngồi giữa mọi người, cũng không được thuyết pháp cho Bà la môn cư sĩ, không được đi đến nhà thế tục. Sau khi hết bệnh, Bí sô phải tắm sạch hết mùi, mới được tùy ý vào giữa mọi người và được thuyết pháp cho mọi người. Ai không làm theo pháp này, bị tội vượt pháp.

Khi ấy, có tín tâm Bà la môn cư sĩ đem hương thoa đến cúng dường các Bí sô.

Bí sô không nhận, các cư sĩ nói:

– Thánh giả! Khi Phật chưa ra đời, chúng con nhờ vào ngoại đạo để làm phước. Nay, Phật ra đời, chúng con lấy các Ngài làm phước điền lớn. Vì sao không nhận vật cúng dường của các con mang đến? Lẽ nào làm cho chúng con không có hành trang tốt đẹp để đi qua đời sau? Xin từ bi nhận của cúng dường nhỏ mọn của chúng con.

Bí sô đáp:

– Hãy chờ tôi thưa hỏi Phật .

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật.Phật dạy:

– Nên nhận.

Sau khi nhận, Bí sô vứt ngay xuống đất trước người cho.

Thí chủ nói:

– Thánh giả! Chúng con mua vật quý giá đem đến, vì sao vứt bỏ đi.

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật.Phật dạy:

– Nhận xong, không nên xem thường vứt bỏ trước thí chủ, nên đem thoa trên đất trước tháp Phật đề cúng dường.

Như lời Phật dạy:

– Nên thoa hương trên đất trước tháp Phật để cúng dường.

Các Bí sô sau khi nhận hương ấy, dùng tay bôi trước tháp tóc móng tay của Phật để cúng dường. Thấy vậy, thí chủ nói:

– Thánh giả! Con không biết có tháp để cúng dường hay sao? Ý chúng con là cúng cho các ngài. Trước tháp Phật, chúng con đã cúng dường rồi.

Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Nhận được chất thơm nên thoa trong phòng.

Bí sô được hương thơm, bôi lên cánh cửa phòng. Những người khác cho là điện Phật nên lễ bái.

Phật dạy:

– Không nên làm vậy, nên bôi lên cửa ngoài … họ lại bị lỗi như trước.

Phật dạy:

– Nên thoa trên đầu, bờ của tường vách, mũi luôn được ngửi. Khi ngửi vật thơm, làm cho mắt sáng, chớ nghi ngại.

* Một thời, Thế Tôn ở vườn Thi Lộc, rừng Khủng Úy, núi Thất Thu Ma La. Vương tử Bồ Đề xây cất lầu Điểu Minh vừa xong nên tổ chức khánh thành, thỉnh Phật và Tăng đến để cúng dường. Thế Tôn đến nơi, cùng chúng Tăng an tọa dưới lầu thọ trai. Trong khi thọ trai, Ô Ba Nan Đà lấy tay đánh vào trụ lầu, làm cho lầu bị chấn động. Người cúng dường báo:

– Thánh giả! Vương tử Bồ Đề mới tạo lầu này, dùng cả trăm màu sắc để tô vẽ điêu khắc, ý gì mà ngài muốn phá hoại?

Ô Ba Nan Đà đáp:

– Kẻ bần hàn Bồ Đề có tâm tham ái nơi này, sau khi chết sẽ đọa vào nơi nào? Ngươi cũng có tâm tham ái nơi này, sau khi chết sẽ đọa vào loài quỷ bứu to.

Người kia nghe xong, rất bất mãn chê trách. Các Bí sô đem sự việc bạch Phật .Phật suy nghĩ: “Bí sô đánh vào cột, có những lỗi như vậy”.

Ngài chế:

– Bí sô không được lấy tay đánh vào cột, ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Sau khi Phật chế không được dùng tay đánh vào cột, Lục chúng Bí sô dùng đấm tay, vai, lưng, gối và gạch đá đánh làm lay động … lại gây bất mãn chê trách bị lỗi như trước.

Phật dạy:

– Không được đánh bằng bất kỳ vật gì?

Khi ấy, Lục chúng đánh vào tường, vào đất. Phật dạy:

– Không được đánh vật khác, ai vi phạm bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước… Vào sáng sớm, Lục chúng Bí sô mặc y mang bát vào thành khất thực, thấy các Bà la môn mang dây phạm tuyến nên khất thực được nhiều thức ăn ngon. Họ bàn nhau:

– Nan Đà, Ô Ba Nan Đà! Ta có phương pháp tốt là mang dây phạm tuyến.

Vào ngày khác, họ mang dây này vào thành khất thực. Có những người không tin thấy dây phạm tuyến, nên khinh khi nói:

– Ta xin quỳ bái … hỏi đáp như trước … cho đến các Bí sô đem sự việc bạch Phật.

Phật suy nghĩ: “Bí sô mang dây phạm tuyến có những lỗi như vậy”. Do đó, Ngài chế:

– Bí sô không được mang dây, ai vi phạm bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước… Lục chúng khất thực thấy các Bà la môn dùng hoa thơm đẹp trang sức thân thể, tay đeo dây ngũ sắc, được nhiều thức ăn no đủ, sau khi ăn no thân hình sung mãn đi ra khỏi nhà.

Lục chúng bảo nhau:

– Nan Đà, Ô Ba Nan Đà! Đây là phương pháp tốt, chúng ta nên làm theo.

Vào ngày khác, họ cột dây ngũ sắc trên tay, đi vào thành khất thực. Các Bà la môn thấy vậy nên khinh thường, nói: - Ta xin quỳ bái. Lục chúng nổi lên bất mãn.. nói rộng như trước … cho đến các Bí sô bạch Phật. Phật suy nghĩ: “Bí sô mang dây ngũ sắc có những lỗi lầm như vậy”. Do đó, Ngài chế:

– Bí sô không được mang dây ngũ sắc nơi tay, ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Sau khi Phật không cho mang dây ngũ sắc nơi tay, có Bí sô bị bệnh, đến gặp y sĩ hỏi:

– Hiền thủ! Tôi bị bệnh xin ngài điều trị.

Đáp:

– Thánh giả! Ngài dùng dây ngũ sắc, chú nguyện mang nơi tay thì hết bệnh.

– Thế Tôn không cho phép làm.

Y sĩ nói:

– Đại sư của ngài lấy từ bi làm gốc, bị bệnh tất cho phép không ngờ gì cả.

Các Bí sô bạch Phật .Phật dạy:

– Nay Ta cho phép các Bí sô vì bệnh, y sĩ bảo làm, mang dây không phạm.

Sau khi Phật cho cột dây nơi tay, Bí sô lại mang dây trước khuỷu tay phải, lại bị chê có lỗi. Phật dạy:

– Không được.

Họ lại mang sau khuỷu. Phật dạy:

– Không được.

Họ lại mang trước khuỷu tay trái.Phật dạy:

– Không được.

Họ lại mang sau khuỷu tay trái.

Bí sô nhờ mang dây được hết bệnh, sau đó vứt bỏ dây ấy bừa bãi. Phi nhân thấy vậy nên hiềm khích, nói:

– Thánh giả! Dây này do có kết tên họ của tôi, nhờ chú ấy nên làm cho hết bệnh, nay ngài lại khinh thường.

Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Không được vứt bỏ bừa bãi. Ai chưa hết bệnh thì cột nơi góc y, khi bình phục rồi nên an trí nơi hốc tường cột.

* Duyên xứ như trước… Lục chúng khất thực, thấy những người thế tục trang sức bằng các loại chuỗi anh lạc, nên dùng vòng anh lạc đeo tay chân trang sức nơi thân, rồi nói với nhau rằng trang sức đẹp không. Những người thế tục nói đùa:

– Thánh giả, trên đầu tóc cạo sạch, dưới nách lông dài, có chỗ nào trang sức cho đẹp đâu, chẳng phải là các vị bị dục nhiễm trói buộc hay sao?

Lục chúng đành im lặng. Bí sô bạch Phật.Phật suy nghĩ: “Bí sô mang anh lạc có những lỗi như vậy”. Do đó, Ngài chế:

– Bí sô không được dùng chuỗi anh lạc trang sức nơi tay chân, ai cố ý mang bị tội vượt pháp.

* Duyên xứ như trước… Có giặc đến, trộm kho tàng của Tăng và các vật riêng tư. Vì không ghi chép chính xác nên Bí sô không biết mất vật vào lúc nào. Phật dạy:

– Bí sô nên làm con dấu.

Lục chúng Bí sô dùng vàng bạc lưu ly thủy tinh ngọc thạch mà làm con dấu, trang sức bằng vật quý trên nhẫn (con dấu) đeo tay . Khi gặp mgười thế tục, họ xòe tay ra khoe nhẫn quý và chú nguyện: “Mong quý vị không bệnh sống lâu”.

Người thế tục hỏi:

– Trên nhẫn có gì vậy?

Đáp:

– Hiền thủ, đây là nhẫn con dấu, Phật cho phép dùng.

Người đời chê bai cười nói:

– Sa môn Thích tử còn làm việc kiêu mạn, dùng các vật báu trang sức để làm nhẫn con dấu, chẳng phải thật Sa môn, cũng chẳng phải Bà la môn.

Các Bí sô nghe vậy, bạch Phật . Phật dạy:

– Bí sô không nên mang nhẫn và vật trang sức quý báu, nên dùng năm loại là thâu thạch, đồng đỏ, đồng trắng, ngà và sừng để làm con dấu.

Trên con dấu của Lục chúng lại khắc hình tượng nam nữ làm việc phi pháp. Những người thế tục thấy vậy chê:

– Quý vị là Sa môn còn có tâm ô nhiễm hay sao?

Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Con dấu có hai loại, một cho đại chúng, một cho cá nhân. Nếu con dấu của đại chúng, nên khắc tượng chuyển pháp luân, hai bên bố trí hình nai quỳ chầu vào, bên dưới ghi căn nguyên làm chùa, tên họ thí chủ. Nếu là con dấu cá nhân, nên khắc tượng bộ xương, hoặc hình đầu lâu, để khi nhìn thấy sinh tâm nhàm chán.

Nhiếp tụng thứ hai trong biệt môn thứ nhất

Tiễn qua phát khai quang,

Xuân thời thực tiểu quả,

Khát thính ngũ chủng dược,

Quảng thuyết Hỏa Sinh duyên.

* Duyên xứ như trước… Trưởng giả Cấp Cô Độc xây dựng trú xứ Thệ Đa Lâm cúng dường cho Phật và Tăng.Một hôm, trưởng giả bảo người thợ cạo:

– Người hãy đến rừng Thệ Đa, cạo râu tóc cho Thánh chúng.

Người kia vâng lệnh, đi đến chùa. Khi ấy, Lục chúng Bí sô tụ tập trước cửa chùa nhìn ngắm không ngừng. Ô Ba Nan Đà đang kinh hành qua lại trước chùa, thấy người thợ cạo đến, bảo:

– Xin chào, hiền thủ đến đây! Cũng như trăng đầu tháng thật khó gặp được.

Người thợ nói:

– Trưởng giả sai tôi đến cạo tóc cho chúng Tăng.

Hỏi:

– Người biết cắt móng tay không?

Đáp:

– Thánh giả! Đấy là nghề của tôi.

– Người hãy đến đây, thử trổ nghề giỏi xem!

Người thợ ra trước, Tôn giả xoè tay ra.

Người thợ nói:

– Thánh giả muốn cắt như thế nào?

– Hiền thủ! Hãy cắt như hình hạt lúa.

Thợ cạo làm đúng theo yêu cầu. Sau đó, Ô Ba Nan Đà lại bảo cắt hình đầu người, rồi hình dao cạo, hình lưỡi búa, hình bán nguyệt … người kia vẫn làm đúng theo. Cuối cùng, Tôn giả bảo:

– Người là kẻ ngu si, nói dối có nghề giỏi, mà chẳng biết gì cả, hãy cắt bằng hết, mau bỏ hình cũ đi.

Mãi đến chiều, Tôn giả mới cho người thợ về.

Chiều tối, người thợ mới về chỗ Trưởng giả. Trưởng giả hỏi:

– Người đã cạo râu tóc cho bao nhiêu vị?

Đáp:

– Tôi nào có rảnh để cạo tóc cho đại chúng, quan trưởng Bí sô Ô Ba Nan Đà sai tôi cắt móng tay với các loại hình dạng … nói đủ như trước … cho đến chiều mới cho về, còn muốn làm gì nữa!

Trưởng giả nghe nói, có ý chê trách:

– Tuy đã xuất gia trong pháp luật thiện thuyết mà tâm không tịch tịnh.

Bí sô nghe nói, bạch Phật. Phật suy nghĩ: “Bí sô cắt móng tay có những lỗi như vậy”. Do đó, Ngài chế:

– Bí sô không nên cắt móng tay, ai vi phạm bị tội vượt pháp.

Sau khi Phật không cho cắt móng tay, các Bí sô để móng tay dài.

Người thế tục thấy vậy hỏi:

– Tại sao móng tay dài vậy?

Đáp:

– Thế Tôn không cho cắt.

– Để móng tay chân dài vậy là sạch hay sao?

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Trước là quy định, nay tùy khai. Để móng tay có hai cách: một như hình dao cạo, hai như lưỡi búa.

* Duyên xứ như trước… Trưởng giả Cấp cô độc sai thợ cạo vào chùa cạo râu tóc cho chúng Tăng … như trước … cho đến hỏi:

– Ngươi hiểu cách đánh móng tay chân không?

Đáp:

– Thánh giả, đấy là nghề của tôi.

– Ngươi hãy đến đây làm thử xem .

Bí sô sai họ làm màu vàng trước, rồi đến màu đỏ, màu trắng, màu vàng kim … Họ đều làm theo lời sai bảo. Bí sô lại bảo họ:

– Ngươi là kẻ ngu si, dối nói có nghề giỏi nhưng không biết gì cả, hãy chùi cho bình thường bỏ hết cái cũ đi. Khi người kia về gặp Trưởng giả … cho đến … còn muốn làm gì nữa. Trưởng giả nghe nói nên có ý hiềm trách nói như trước. Bí sô nghe vậy, bạch Phật.

Phật nghĩ: “Bí sô đánh móng tay có những lỗi như vậy “. Do đó, Ngài chế:

– Bí sô không được chùi móng tay, ai vi phạm, bị tội vượt pháp.

Sau khi Phật không cho Bí sô chùi móng tay, Bí sô nhuộm y hay đốt bát, móng tay bị cấu bẩn màu sắc nhớp nhúa. Khi họ mang bát khất thực, người thế tục hỏi:

– Thánh giả, vì sao móng tay ngài bẩn vậy?

Bí sô trình bày sự việc.

– Tại sao thánh giả không chùi sạch?

Đáp:

– Thế Tôn không cho phép.

– Vậy mang đất trên móng tay là thanh tịnh hay sao?

Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Khi chùi cấu bẩn, có thể lau móng tay, không nên vì đẹp mà chùi cho sáng bóng.

* Phật ở thành Vương Xá. Vua Ảnh Thắng suy nghĩ: “Khi thời tiết thay đổi đến Xuân Thu, có lúa mới và trái đầu mùa nên đem dâng lên Phật và các Thánh chúng, sau đó mới dùng riêng”. Khi ấy, có đại thần dâng trái Am một la mới chín lên vua (trái này lớn như trái đào, sống chín khó biết, có bốn loại khác nhau không đồng. Am ma lạc ca lớn như trái táo chua, chỉ dùng làm thuốc). Nhà vua bảo:

– Hãy mang quả này dâng lên Phật và Tăng.

Vị đại thần cười mỉm. Vua nói:

– Vì sao khanh cười?

Đáp:

– Đại vương cho rằng thần chưa dâng lên Phật và Tăng, nhưng thần đã dâng lên trước rồi.

Vua nói:

– Sợ khanh không biết việc này, vì vậy, ta dâng lên Thánh chúng vườn cây ăn trái có ngàn gốc.

Đại thần tâu:

– Đây thật là việc tốt, thần rất tùy hỷ.

Nhà vua liền đem vườn cây ăn trái có ngàn gốc dâng lên tứ phương Thánh tăng, và tổ chức đại hội khánh tạ phước điền. Trước đây, rừng cây này kết trái rất nhiều, giả sử nhân dân nước Ma yết đà tụ họp lại hết cũng đủ trái để ăn. Sau khi nhà vua dâng khu rừng này cho Tăng già, các Bí sô thấy trái còn nhỏ nhưng đã thơm ngon nên cùng hái ăn cho đến hết sạch. Có vua nước khác cần loại trái này, sai sứ giả đến gặp vua Ảnh Thắng xin trái Am một la.

Nhà vua nói:

– Rừng trái cây này, ta đã cúng Tăng chúng rồi. Người hãy đến đó xin với chúng Tăng. Sứ giả đến vườn Trúc lâm.

Khi ấy, Lục chúng đang tụ tập trước chùa trông ngóng chẳng sót việc gì. Ô Ba Nan Đà đang kinh hành trước chùa. Sứ giả đến nơi lạy sát chân Tôn giả, bạch:

– Thánh giả! Con là sứ giả của quốc vương … ngài sai con đến đây cầu xin trái Am một la. Nếu quý ngài có, xin chia cho. Ô Ba Nan Đà bảo sứ giả:

– Người hãy đến rừng trái, tùy ý muốn, lấy nhiều ít đem đi.

Sứ giả đến vườn, quan sát khắp nơi, chỉ thấy cành không chẳng có trái nào cả, nên trở về thưa lại là rừng trống không có trái. Ô Ba Nan Đà cùng sứ giả đi vào vườn, sau khi quan sát, bảo:

– Người hãy leo lên cây cao này. Sứ giả liền leo lên nhưng vẫn không thấy trái. Ô Ba Nan Đà lại bảo:

– Hãy leo lên cành phía Đông.

Cho đến bảo leo lên cánh phía Nam, Tây, Bắc. Người kia leo khắp nhưng chẳng được gì nên tụt xuống khỏi cây, hỏi:

– Thánh giả, hay là năm nay rừng cây này chẳng có trái?

Đáp:

– Hiền thủ, năm nay cũng kết trái như năm trước.

– Như vậy, hay là năm nay bị gió mưa nên trái rụng phải không?

Đáp:

– Không phải.

– Vì sao không có trái nào?

Đáp:

– Chúng tôi đã ăn hết khi trái còn nhỏ.

Sứ giả trở lại tâu sự việc lên vua. Vua phán:

– Lành thay! Tâm nguyện của ta là muốn cho Thánh chúng được ăn.

Sứ giả buồn bã trở về nước mình. Khi ấy, nước Ma yết đà có đại hội, mọi người đều tụ tập. Họ hỏi Bí sô:

– Thánh giả! Vì sao năm nay cả rừng cây không kết trái?

Đáp:

– Hiền thủ! Chẳng phải không kết trái chỉ vì chúng tôi đã ăn hết.

– Thánh giả! Tính ra, khi rừng trái cây này chín, nhân dân cả nước Ma yết đà ăn cũng đủ, chỉ vì các vị ăn hết khi chúng còn nhỏ, nên không còn trái nào cả, đây thật không tốt.

Bí sô đáp:

– Rừng trái này, nhà vua không cho những người trong nước, chỉ cúng Tăng chúng.Vậy chúng ta cùng ăn, có lỗi gì?

Khi mọi người nghe nói vậy, cùng nhau không vừa lòng chê trách:

– Sa môn Thích tử còn không biết tri túc, huống chi bọn thế tục chúng ta.

Bí sô bạch Phật. Phật suy nghĩ: “Do ăn trái ấy còn nhỏ nên có lỗi như vậy”. Do đó, Ngài chế:

– Các Bí sô không được ăn trái ấy còn nhỏ, ai ăn bị tội vượt pháp.

Như Phật chế, không được ăn trái ấy, có Trưởng giả với tín tâm đem trái Am một la nhỏ nhưng thơm ngon dâng lên Bí sô. Bí sô nói:

– Phật không cho ăn. Các Trưởng giả nói:

– Khi Phật chưa ra đời, những người chúng con đều lấy ngoại đạo làm phước điền … như trên… cho đến từ bi nhận vật cúng dường nhỏ mọn của con.

Các Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Khi chúng có hạt ăn không phạm.

Lại có Trưởng giả với tín tâm đem trái Am một la chín dâng lên Bí sô … như trước … cho đến nhận vật cúng nhỏ mọn của con. Các Bí sô không dám nhận, đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Sau khi có hạt cho đến khi chín đều được ăn, chớ nghi ngại.

* Duyên khởi ở thành Thất la phiệt. Có Bí sô bị bệnh, đến y sĩ nói:

– Tôi có bệnh như vậy, xin điều trị. Y sĩ nói:

– Nên dùng bơ cho thân thể nhuận tốt, tôi sẽ cho thuốc xổ.

Vị ấy dùng bơ, lại sinh bệnh tiêu khát. Y sĩ đến hỏi:

– Thánh giả khoẻ không?

Đáp:

– Hiền thủ, tôi lại sinh bệnh khát.

Y sĩ nói:

– Hãy cầm lấy dư cam tử.

Bí sô giữ mãi dư cam tử nơi tay, y sĩ thấy hỏi:

– Ngài đã hết khát chưa?

Đáp:

– Chưa hết.

Y sĩ nói:

– Thánh giả, hay là ngài không cầm đến dư cam tử?

Đáp:

– Đang cầm trong tay.

Y sĩ:

– Nên cho vào miệng.

Bí sô ngậm vào miệng. Ngày khác, y sĩ đến hỏi:

– Ngài hết khát chưa?

Đáp:

– Vẫn chưa hết khát.

Y sĩ:

– Hay là ngài không ngậm dư cam tử trong miệng?

Đáp:

– Đang ngậm trong miệng.

– Hãy nhai đi.

Đáp:

– Thế Tôn không cho.

Y sĩ nói:

– Thế Tôn đại từ bi chắc chắn cho phép.

Bí sô bạch Phật. Phật dạy:

– Nên nhai.

Sau khi nhai, lại nhả ra ngoài, không dám nuốt xuống, nên không hết bệnh khát.Y sĩ nói:

– Tại sao không nuốt?

Đáp:

– Thế Tôn không cho ăn phi thời.

Bí sô đem sự việc bạch Phật . Phật dạy:

– Nay Ta cho phép, có năm loại trái, bệnh hay không bệnh, thời hay phi thời đều được ăn, không phạm.

Như Phật dạy có năm loại trái cây, bệnh hay không bệnh, thời hay phi thời đều được ăn, không phạm, Bí sô không biết năm loại nào. Phật dạy:

– Đó là dư cam tử (Phạn ngữ Am ma lạc ca, dịch là Dư cam tử cùng với Am một la ở trên khác nhau, chỉ giống về tiếng gọi, mọi người nhầm lẫn nên chú ra; đây đã trực tiếp xem rõ) Ha lê lặc, Tỳ ê lặc, Tất bát lê, Hồ tiêu. Năm loại thuốc này, có bệnh không bệnh, thời hay phi thời, tùy ý ăn, chớ ngại.

Quyển Thứ 2

(Phần tiếp theo của nhiếp tụng thứ hai trong biệt môn thứ nhất – nói về chuyện Trưởng giả Hỏa Sinh)

* Một thời, Phật ở vườn Trúc Lâm, thành Vương Xá.

Trong thành có một trưởng giả tên Thiện Hiền, nhiều tài sản hưởng thụ sung túc, rất tín ngưỡng ngoại đạo lõa hình, kết hôn chưa bao lâu, vợ đã có thai.Vào sáng sớm, Thế Tôn mặc y mang bát, vào thành Xá vệ, theo thứ lớp khất thực, lần lượt đến nhà Thiện Hiền. Trưởng giả thấy Thế Tôn đến nhà, liền đưa vợ ra gặp Thế Tôn, thưa thỉnh:

– Bạch đức Bạc già phạm, vợ con có thai sẽ sinh nam hay nữ?

Phật nói:

– Trưởng giả, chắc chắn sẽ là nam, làm hưng thịnh rạng rỡ gia tộc, có đầy đủ diệu tướng của chư Thiên, xuất gia tu tập trong giáo pháp của Ta, diệt hết các hoặc, đắc quả A la hán.

Trưởng giả nghe xong, đem thức ăn tinh khiết thơm ngon đặt đầy bát, dâng lên Thế Tôn. Sau khi chú nguyện Trưởng giả khỏe mạnh, Thế Tôn ra khỏi nhà.

Cách đó không xa, có ngoại đạo lõa hình vừa thấy Thế Tôn, liền suy nghĩ: “Ta chỉ có nhà này thường cúng dường thức ăn, nay cũng bị Sa môn Kiều Đáp Ma khuyến dụ. Ta thử đến gặp họ hỏi lý do, được thọ ký gì”. Sau khi đến nơi, ngoại đạo hỏi Trưởng giảû:

– Sa môn Kiều Đáp Ma có từng đến đây không?

Đáp:

– Có đến.

– Hãy kể lại cho ta nghe được không?

Đáp:

– Thánh giả, vợ con có thai, nên hỏi vị ấy về việc sinh đẻ. Vị ấy báo trước là sinh con trai, làm rạng rỡ gia tộc, có đầy đủ diệu tướng của chư Thiên, xuất gia tu tập trong pháp luật vị ấy, đoạn trừ hết hoặc, đắc quả A la hán.

Vị ngoại đạo này tinh thông lịch số, liền quán sát tính toán âm dương thì đúng như lời Phật nói, nên suy nghĩ: “Nếu ta tùy thuận khen ngợi sự thật thì gia chủ càng tôn kính ông ta. Vậy ta nên che dấu sự thật, nói khác đi”. Sau khi suy nghĩ, ngoại đạo liền chống tay vào mặt ra dáng suy nghĩ. Thấy vậy, Trưởng giả hỏi:

– Thánh giả, vì sao chống tay vào mặt?

Đáp:

– Lời nói của Sa môn nữa thật nữa hư.

Trưởng giả hỏi:

– Thật hư như thế nào?

Đáp:

– Sinh con trai là thật, làm rạng rỡ gia tộc thì không đúng. Nói rạng rỡ là tên khác của lửa, đây là con vô phước, vừa sinh xong đốt cháy gia tộc. Nói có đầy đủ diệu tướng của chư Thiên là nói dối. Này Trưởng giả! Có bao giờ thấy ai sinh trong loài người mà có đầy đủ diệu tướng của chư Thiên không. Xuất gia tu tập trong giáo pháp vị ấy cũng có thật, vì sau khi sinh bị nghèo cùng đói lạnh, thiếu ăn thiếu mặc, tự nhiên phải gia nhập vào trong pháp của Sa môn. Đoạn trừ hết hoặc, chứng quả A la hán, cũng là dối trá vì Sa môn Kiều Đáp Ma cũng chưa diệt hết phiền não chứng quả A la hán, huống chi các đệ tử khác.

Trưởng giả Thiện Hiền nghe nói như vậy nên rất buồn khổ, thưa:

– Thánh giả, con phải làm thế nào đây?

Ngoại đạo nói:

– Này trưởng giả! Ta là người xuất gia, thọ trì giới cấm, không tùy tiện nói dối, hư thật thế nào sau này tự người sẽ rõ.

Nói xong, ngoại đạo từ giã.

Thiện Hiền suy nghĩ: “Hãy giết bỏ cái thai trong bụng kia đi”. Thiện Hiền liền đưa cho vợ uống thuốc phá thai, nhưng người con này mang thân cuối cùng, tuy bị thuốc độc nhưng biến thành thuốc lành. Trưởng giả liền đạp vào bên hông trái, cái thai nằm qua bên phải; đạp hông bên phải, thai chuyển qua bên trái. Người mang thân cuối cùng các lậu chưa hết thì không thể bị chết nữa chừng. Trải qua nhiều tháng, khi người phụ nữ kia bị bóp bụng đau đớn thì kêu lớn.

Người chung quanh nghe tiếng kêu, vội chạy đến hỏi Trưởng giả:

– Tại sao vợ ngài kêu lớn như vậy?

Trưởng giả đáp:

– Vợ tôi đau bụng sắp sinh.

Người chung quanh nghe vậy nên bỏ về.Trưởng giả suy nghĩ: “Ta không thể phá cái thai trong bụng, vậy nên đem người mẹ đến nơi rừng vắng không người, giết đi”. Trưởng giả đưa vợ cùng đi, thi hành độc kế giết chết, rồi lén mang trở về nhà, bảo với thân thuộc và hàng xóm: “Vợ tôi gặp nạn thình lình qua đời”. Thân thuộc đều buồn rầu thương tiếc, đem lụa năm màu bọc thi thể, đưa đến rừng lạnh nơi hỏa thiêu. Ngoại đạo nghe vậy, rất vui mừng, vì quá phấn khởi nên dựng cờ phướng, đi vào thành vua, khắp các phố phường đường xá, lớn tiếng rao lên:

– Này tất cả mọi người, hãy cùng nhau xét lại lời báo trước của Sa môn Kiều Đáp Ma. Vợ Trưởng giả Thiện Hiền sinh con trai, làm vẻ vang gia tộc, có đầy đủ diệu tướng của chư Thiên, xuất gia tu tập trong giáo pháp của Ta, trừ hết các hoặc, chứng quả A la hán. Nay, vợ trưởng giả đã chết, bỏ thây ra rừng lạnh, như cây đại thọ không có gốc rễ cành lá hoa quả, việc này làm sao chấp nhận được?

Pháp nhĩ của Thế Tôn là trong tất cả mọi lúc quán sát nghe thấy biết rõ tất cả chúng sinh, thường có tâm đại bi làm lợi ích tất cả, đứng đầu trong việc cứu hộ, đại hùng lực không nói hai lời, y vào định tuệ hiển phát ba minh, tu tập trọn vẹn ba học, điều phục hoàn toàn ba nghiệp, vượt bốn bạo lưu, ở yên nơi bốn thần túc, luôn luôn tu tập bốn nhiếp hạnh, xả trừ năm triền cái, viễn ly năm chi, thoát khỏi năm đường, đầy đủ sáu căn, viên mãn sáu độ, bố thí khắp bằng bảy thánh tài, nở hoa bảy giác ngộ, xa lìa tám nạn, tu tập bát chánh đạo, vĩnh viễn đoạn trừ chín kết, thông suốt chín định, đầy đủ mười lực, tiếng khen khắp mười phương, rất thù thắng trong các tự tại, được pháp vô úy chiến thắng ma oán, nổi lên tiếng sấm lớn, rống lên tiếng sư tử, ngày đêm sáu thời luôn luôn dùng mắt Phật quán sát thế gian: “Ai tăng thiện căn, ai giảm thiện căn, ai gặp khổ nạn, ai hướng đến nẻo ác, ai bị chìm trong bùn dục, ai có thể hóa độ, làm phương tiện nào để cứu hộ họ thoát ra, làm cho người không có thánh tài được thánh tài, dùng thuốc trí tuệ An thiện na phá tan mạc mắt vô minh, làm cho người không có thiện căn trồng được thiện căn, người có thiện căn làm cho phát triển, đưa nhân loại lên đường Trời, an ổn không bị trở ngại đến thành Niết bàn”.

Như có bài tụng:

Giả sử đại hải triều,

Có khi trễ kỳ hạn,

Phật với kẻ đáng độ,

Cứu ngay không bỏ qua,

Phật đối các hữu tình,

Luôn từ bi thương tưởng.

Nghĩ cứu khổ cho họ

Như trâu mẹ giữ nghé.

Đang đi kinh hành, Thế Tôn mỉm cười, miệng phóng ra hào quang vi diệu năm sắc, chiếu xuống đất, rọi lên trời. Ánh sáng chiếu xuống địa ngục Vô gián và các ngục khác. Nơi đang bị nóng bức liền được mát mẻ, nơi chìm trong nước lạnh thì được ấm áp.Các loài hữu tình ở đó đều được an lạc, cùng suy nghĩ: “Ta cùng các ngươi đã chết khỏi địa ngục sinh đến đây hay sao?” Khi Thế Tôn làm cho chúng hữu tình ấy phát lòng tin rồi, lại hiện tướng khác. Hữu tình thấy tướng khác, lại suy nghĩ: “Chúng ta không phải chết ở đây mà sinh đến nơi khác, chắc chắn chúng ta nhờ vào sức uy đức của bậc Vô thượng Đại thánh, làm cho thân tâm chúng ta đang được hưởng thụ an lạc”. Sau khi họ sinh tâm kính tín thì các khổ không còn nữa, được thọ thân tốt đẹp trong trời người, sẽ là bậc pháp khí thấy lý chân đế.Ánh sáng hướng lên, rọi tận cõi trời Sắc cứu cánh. Trong hào quang này diễn thuyết các pháp khổ, không, vô thường, vô ngã, và thuyết hai bài kệ:

Ngươi hãy cầu xuất ly,

Siêng tu trong Phật giáo,

Chiến thắng quân sinh tử,

Như voi xô nhà cỏ.

Ngay trong pháp luật này,

Thường sống không phóng dật,

Tát cạn biển phiền não,

Chấm dứt cảnh giới khổ.

Bấy giờ, hào quang ấy chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới, xoay quanh trở lại chỗ Phật. Nếu Phật Thế Tôn thuyết giảng việc quá khứ thì hào quang đi vào lưng, nếu thuyết giảng việc vị lai thì hào quang đi vào ngực, nếu thuyết giảng về địa ngục thì hào quang đi vào dưới chân, nếu thuyết giảng về bàng sinh thì hào quang đi vào gót chân, nếu thuyết giảng về ngạ quỷ thì hào quang đi vào ngón chân, nếu thuyết giảng về loài người thì hào quang đi vào đầu gối, nếu thuyết giảng về việc lực luân vương thì hào quang đi vào bàn tay trái, nếu thuyết giảng về việc chuyển luân vương thì hào quang đi vào bàn tay phải, nếu thuyết giảng về việc trời thì hào quang đi vào rốn, nếu thuyết pháp Thanh văn thì hào quang đi vào miệng, nếu thuyết pháp Độc giác thì hào quang đi vào giữa lông mày, nếu thuyết về Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì hào quang đi vào đảnh. Hào quang này xoay quanh đức Phật ba vòng rồi đi vào miệng Phật. Cụ thọ A Nan Đà chắp tay cung kính bạch Phật: - Thế Tôn! Đức Như lai Ứng cúng Chánh đẳng giác tự nhiên mỉm cười chẳng phải không có nhân duyên.

Tôn giả nói kệ thỉnh Phật:

Miệng phóng các hào quang vi diệu,

Chiếu khắp đại thiên nhiều hình tướng,

Bao trùm các quốc độ mười phương,

Như mặt trời sáng khắp hư không,

Phật là nhân tốt cho chúng sinh,

Hay trừ kiêu mạn và buồn khổ,

Có duyên nên từ kim khẩu Phật,

Mỉm cười chắc giảng việc hy hữu,

Thế Tôn biết các việc tường tận

Xin Ngài dạy cho người muốn nghe,

Như vua sư tử rống sấm lớn,

Nguyện Ngài giải nghi cho chúng con,

Như Diệu sơn vương trong biển lớn,

Nếu không nhân duyên không lay động,

Đấng Từ bi tự tại mỉm cười,

Xin Ngài nói rõ nhân duyên ấy.

Thế Tôn bảo A Nan Đà: - Đúng vậy! Đúng vậy! Này A Nan Đà, chẳng phải không nhân duyên mà đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác thị hiện mỉm cười. Ông hãy báo cho các Bí sô, đức Như Lai sắp đi đến nơi Thi Lâm, cụ thọ nào muốn đi theo hãy mặc y.

Tôn giả A Nan vâng lời Phật dạy, bảo các Bí sô:

– Cụ thọ nào muốn đi theo Phật đến nơi Thi Lâm, hãy mặc y.

Bấy giờ, các Bí sô cùng đến chỗ Phật . Khi ấy đức Đại sư tự điều phục nên sự điều phục vây quanh; tự tịch tịnh nên tịch tịnh vây quanh, giải thoát nên giải thoát vây quanh, an ổn nên an ổn vây quanh, thiện thuận nên thiện thuận vây quanh, A la hán nên A la hán vây quanh, ly dục nên ly dục vây quanh, đoan chính nên đoan chính vây quanh, như rừng chiên đàn nên chiên đàn vây quanh, như voi chúa nên các voi vây quanh, như vua sư tử các sư tử vây quanh, như trâu chúa lớn các trâu vây quanh, như vua nhạn các nhạn vây quanh, như Bà la môn có học trò vây quanh, như thầy thuốc giỏi có bệnh nhân vây quanh, như đại tướng quân có binh sĩ vây quanh, như bậc thầy dẫn đường giỏi người lữ hành vây quanh, như quốc vương lớn quần thần vây quanh, như chuyển Luân vương ngàn người con vây quanh, như mặt trăng sáng các sao vây quanh, như vầng mặt trời ngàn ánh sáng vây quanh, như Trì quốc thiên vương có chúng Càn thát bà vây quanh, như Tăng trưởng Thiên vương có chúng Cưu bàn trà vây quanh, như Quảng mục thiên vương có chúng rồng vây quanh, như Đa văn thiên vương có chúng Dược xoa vây quanh, như Tịnh diệu vương có chúng A tu la vây quanh, như Đế Thích có chư thiên trời Ba mươi ba vây quanh, như đại Phạm vương có chúng phạm vây quanh, như biển lớn sâu trong suốt yên lặng, như đám mây lớn giăng mù khắp nơi, như voi chúa chấm dứt cơn say cuồng, điều phục các căn uy nghi tịch tịnh, trang nghiêm với ba mươi tướng, tám mươi vẻ đẹp trang sức tự thân, ánh sáng chiếu tròn một tầm rực rỡ hơn ngàn mặt trời, bước đi ổn định chậm rãi như núi báu di chuyển, có đủ mười lực, bốn vô úy đại bi, ba niệm trụ, vô biên phước trí đều đã tu tập, vô lượng công đức đều viên mãn. Lại có Tôn giả A Thận Nhã Kiều Trần Như, Tôn giả Mã Thắng, Tôn giả Bà Sáp Ba, Tôn giả Đại Danh, Tôn giả Vô Diệt, Tôn giả Xá Lợi Tử, Tôn giả Đại Mục Liên, Tôn giả Ca Nhiếp Ba, Tôn giả A Nan Đà, Tôn giả Hiệt Ly Phạt Để. Có vô số các vị đại Thanh văn và các Bí sô cùng vô số ức trời người như thế, cung kính vây quanh Thế Tôn, muốn đến Thi Lâm.

Du hành theo Phật có mười tám lợi ích thù thắng:

1.- Không sợ vua chúa.

2.- Không sợ kẻ làm hại.

3.- Không sợ nước.

4.- Không sợ lửa.

5.- Không sợ nước địch.

6.- Không sợ sư tử hổ lang ác thú.

7.- Không sợ bị đóng cửa.

8.- Không sợ thuế bến đò.

9.- Không sợ thiếu sự che chở.

10.- Không sợ người.

11.- Không sợ phi nhân.

12.- Luôn luôn được thấy chư thiên.

13.- Được nghe tiếng chư thiên.

14.- Được thấy ánh sáng lớn.

15.- Nghe âm thanh thọ ký.

16.- Cùng nhau lĩnh thọ diệu pháp.

17.- Cùng hưởng thụ thực phẩm.

18.- Thân không bệnh khổ.

Khi chư thiên cùng đại chúng theo đức Phật đến Thi Lâm, có gió mát thổi ở bốn mặt rừng. Bấy giờ, trong thành Vương xá có hai đồng tử, một thuộc dòng Sát đế lợi, một thuộc dòng Bà la môn, đi du ngoạn với nhau. Đồng tử Sát đế lợi rất có tín tâm, đồng tử Bà la môn không có kính tín. Đồng tử Bà la môn nói với đồng tử Sát đế lợi: - Bạn biết không, đức Như Lai thầy của bạn báo trước vợ trưởng giả Thiện Hiền sinh con trai, làm rạng rỡ gia tộc, có đầy đủ diệu tướng chư Thiên, xuất gia tu tập trong giáo pháp của vị ấy, đoạn trừ các hoặc chứng quả A la hán. Nay vợ ông ta đã chết, bỏ thây trong Thi Lâm, chẳng phải lời nói của Thế Tôn không đúng hay sao?

Đồng tử Sát đế lợi nói kệ:

Giả sử trăng sao đều rơi rụng,

Đất núi rừng cây bay lên không.

Sóng lớn nước biển khô cạn sạch,

Lời nói Thế Tôn không hư vọng .

Đồng tử Bà la môn nói: - Nếu như vậy, chúng ta hãy cùng đi đến nơi thiêu thây chết ở Thi Lâm, xét nghiệm hư thật.

Đáp:

– Ta cùng đi.

Khi đồng từ Sát đế lợi trông thấy Thế Tôn, nên nói kệ:

Mâu Ny uy nghi không đùa giỡn,

Trời người đại chúng đều vân tập,

Ngài sẽ rống lên tiếng sư tư,

Chiến thắng lời kẻ khác, không ngại,

Đại sư đang đến trong Thi Lâm.

Gió mát thổi khắp nơi hoang dã,

Vô lượng chúng sinh đều chiêm ngưỡng,

Mừng nhìn Điều Ngự hiện thần thông.

Vua Ảnh Thắng nghe sự việc này: “Thế Tôn dự báo vợ Trưởng giả Thiện Hiền sinh con trai, làm vẻ vang gia tộc, có đầy đủ diệu tướng của chư Thiên, xuất gia tu tập trong giáo pháp của Phật, đoạn trừ các hoặc chứng quả A la hán. Nay vợ ông ấy đã chết, bỏ thây nơi Thi Lâm. Đại sư Như Lai và các Thanh văn, đại chúng gần xa cùng đến nơi tống táng”.Nhà vua lại suy nghĩ: “Không thể vô cớ mà Thế Tôn đi đến Thi Lâm, chắc vì việc của vợ Thiện Hiền, nhân đó điều phục những chúng sinh có duyên. Ta nên đến đó cùng xem việc này”. Nhà vua ra lệnh quân đội với nghi vệ, cùng thái tử hậu phi trong cung … và các tùy tùng đồng ra khỏi thành . Khi đồng tử Sát đế lợi thấy vua Ảnh Thắng, nên nói kệ:

Hãy xem quốc vương ra khỏi thành,

Cùng với quân đội theo hộ vệ,

Tôi suy nghĩ rằng đại chúng này:

Chắc chắn được nhờ lợi ích tốt.

Khi thấy đức Thế Tôn, đại chúng liền mở đường phía trước ra. Thế Tôn mỉm cười đi vào trong đại chúng. Nhóm lõa hình đều suy nghĩ: “Kiều Đáp Ma mỉm cười đang đi vào trong chúng, chả lẽ đứa nhỏ này không chết?”. Họ bảo trưởng giả: - Đấy là chúng sinh làm hết phước nên thân mạng chưa chết.

Đáp:

– Thánh giả, nay gặp tai họa này, phải làm sao đây?

– Trưởng giả, ta là người xuất gia, giữ gìn giới cấm, chỉ biết niệm thiện, sau này ngươi tự biết.

Khi ấy, trưởng giả đưa thây vợ lên giàn củi, châm lửa hỏa thiêu, ngọn lửa rực rỡ đốt cháy toàn thân nhưng chung quanh vùng bụng không bị thương tổn. Ngay trong bụng người mẹ, liền nứt ra mọc lên một hoa sen xanh. Trong hoa sen có một đứa bé thân hình xinh đẹp, an nhiên ngồi yên trông thật đáng yêu. Đại chúng thấy sự việc này rất kinh ngạc thật chưa từng có. Ngoại đạo đều mất hết nhuệ khí, dẹp hết ngã mạn. Đấng Đại sư bảo Trưởng giả Thiện Hiền:

– Ông hãy bồng đứa bé trong lửa ra.

Trưởng giả vẫn nhìn sang mặt ngoại đạo. Họ bảo trưởng giả:

– Ngài vào trong lửa, chắc chắn phải chết.

Trưởng giả nghe vậy, run sợ nên không dám vào bồng con. Thế Tôn bảo Thị Phược Ca:

– Ông hãy vào lửa bồng đứa trẻ ra.

Thị Phược Ca suy nghĩ: “Thế Tôn không sai ta làm việc phi xứ phi thời, ta hãy vào lửa bồng đứa trẻ”. Với tâm không sợ, Thị Phược Ca vào bồng đứa bé đang ở trong lửa ra. Chư thiên nói kệ:

Phật dạy vị ấy vào trong lửa,

Bồng đứa bé ra, không sợ hãi,

Nhờ thần lực tự tại của Phật,

Làm cho lửa nóng thành ao mát.

Thế Tôn bảo Thị Phược Ca: - Vừa rồi, ông vào lửa, thân có bị thương tổn, cháy phỏng không?

– Bạch Thế Tôn! Con sinh ra trong vương cung, lớn lên trong cung, từng thoa thân thể bằng hương ngưu đầu chiên đàn, nhưng chưa có cảm giác mát mẻ như hôm nay.

Phật bảo Trưởng giả Thiện Hiền:

– Bây giờ, ông hãy bồng con về.

Khi ấy, Trưởng giả bị ác kiến che mất tâm trí, nên vẫn không tin, quay lại nhìn ngoại đạo. Bọn tà kiến cùng nói:

– Này Trưởng giả, đứa bé này rất ít phước, bẩm tánh hung bạo, lửa có thể ăn tất cả mà không đốt nó được, chứng minh cho biết nó chính là chúng sinh ác độc đầy tội khổ, thấy rõ trước mắt chẳng cần nói nhiều. Nếu mang nó về nhà tất bị tai họa, tánh mạng của ngài chắc chắn bị hại chết.

Người trong đời không thương yêu gì hơn thân mạng, Trưởng giả nghe có tai họa liền tránh xa ngay.Khi ấy, Thế Tôn bảo vua Ảnh Thắng:

– Đại vương nên nhận lấy đứa bé này.

Nhà vua vội vã đưa tay nhận lấy đứa bé, chăm chú nhìn khắp rồi thưa với Thế Tôn:

– Nên đặt tên đứa bé này là gì?

Phật bảo nhà vua:

– Đứa bé này sinh ra từ lửa, vậy đặt tên là Hỏa Sinh.

Sau đó, đức Phật tuỳ theo căn cơ sở thích mọi người mà thuyết pháp. Trong chúng có vô lượng vạn ức chúng sinh được hạnh thù thắng, hoặc đắc quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, hoặc xuất gia đoạn trừ các hoặc chứng quả A la hán, hoặc đắc noãn đảnh nhẫn thiện căn, hoặc phát tâm thanh văn bồ đề, hoặc phát tâm độc giác bồ đề, hoặc phát tâm vô thượng bồ đề, hoặc quy y Tam bảo, hoặc thọ trì giới cấm, có lòng tin sâu xa. Vua Ảnh Thắng giao đứa bé cho tám bà nhũ mẫu nuôi dưỡng … nói rộng như chỗ khác.Khi ấy, người cậu lớn của đồng tử Hoả Sinh trước đây đem tài vật mậu dịch ở phương khác, nghe em gái mình có thai, nên rất vui mừng, lại được nghe Thế Tôn dự báo sẽ sinh con trai, làm rạng rỡ cho gia tộc … v.v … cho đến … chứng quả. Ông ta liền bán hàng hóa của mình, thu thập các vật khác rồi trở về thành Vương xá, nghe em gái đã chết nên suy nghĩ: “Thế Tôn thọ ký em ta sinh con trai sẽ được chứng quả, lẽ nào là dối trá không thật?”. Ông ta tìm hỏi người lân cận:

– Em gái tôi mang thai được Phật thọ ký, nên vui mừng chưa lâu, nay nghe bị chết thật trái với hy vọng trước đây, không thể nào lời Thế Tôn không thật?

Người lân cận nói:

– Đúng vậy, lời nói của đức Phật đại sư không hư vọng, chỉ vì người chồng tin theo lời ngoại đạo, nên giết cô ấy chết oan uổng. Đứa con sinh ra có uy thần lớn, ở trong lửa cháy nhưng không sao cả, nay đang được nuôi dưỡng trong cung vua.

Người cậu nghe như vậy, đi đến gặp Trưởng giả Thiện Hiền, sau khi chào hỏi, nói:

– Này trưởng giả, người làm việc phi lý.

Đáp:

– Tôi đã làm gì?

– Người nghe lời ác kiến của kẻ ngoại đạo, em ta có thai, giết cho chết oan, đứa bé được sinh ra có uy thần lớn ở giữa lửa cháy vẫn không bị hại, hiện nay đang được nuôi dưỡng trong cung vua.Việc này đã như vậy, thôi không cần nói nữa, nếu mang đứa bé về đây, ta sẽ dung thứ. Nếu ngươi không làm như vậy, ta sẽ tập họp thân tộc làng xóm xua đuổi ngươi với số thẻ biểu quyết đồng ý mà ngươi không biết hết được, truyền rao tiếng xấu của ngươi khắp các nẻo đường: em ta không có lỗi bị Thiện Hiền giết chết oan uổng. Kẻ giết phụ nữ không được nói chuyện với ai cả, bị pháp luật xử tội hành hình.

Trưởng giả nghe vậy, rất đau khổ, suy nghĩ: “Theo lời vừa nói, chắc chắn ông ta không tha cho ta”. Trưởng giả đến gặp vua Ảnh Thắng và tâu lên sự việc như vậy … cho đến bị tội gia hình, cầu mong ngài ban ân cho đồng tử lại. Nhà vua nói:

– Ta không nhận đồng tử của ngươi, chính đức Phật Thế Tôn trực tiếp giao cho ta. Nếu ngươi cần nó thì hãy đến hỏi đức Phật.

Trưởng giả liền đến gặp đức Phật, lạy sát dưới chân, thưa:

– Bạch Thế Tôn! Con bị thân thuộc oán trách rất đau khổ … nói rộng như việc ở trước … cho đến bị tội gia hình, cầu Phật từ bi cho con xin đồng tử lại. Thế Tôn suy nghĩ: “Nếu trưởng giả này không nhận được đứa bé, tất trào máu nóng mà chết”. Thế Tôn bảo cụ thọ A Nan:

– Ông hãy đi cùng trưởng giả đến gặp vua Ảnh Thắng, chuyển lời Ta chúc sức khỏe nhà vua, và nói xin đại vương trả đồng tử Hỏa Sinh lại cho Trưởng giả. Nếu Trưởng giả không nhận được đồng tử tất bị trào máu nóng mà chết.

Tôn giả A Nan Đà đến gặp nhà vua trình bày lại hết lời Phật dạy. Nhà vua nói:

– Tôn giả là bậc Trẫm tin ngưỡng mộ, kề cận Thế Tôn, con sẽ phụng hành lời Phật dạy.

Sau khi chúc sức khỏe nhà vua, Tôn giả A Nan Đà từ giã ra về. Nhà vua bảo Trưởng giả:

– Ta vâng lệnh Phật nuôi dưỡng đứa bé này, rất thương yêu nó, nên phải giao ước sau đó ta mới trả lại là cứ ba ngày phải mang lại gặp ta, được vậy thì mang đi tùy ý.

Trưởng giả đáp:

– Thần không dám trái lệnh.

Nhà vua ra lệnh cho mặc thượng y, trang sức đầy đủ với anh lạc, đặt lên voi lớn hộ tống em bé về nhà. Thông thường ở thế gian, khi cha còn sống, danh tiếng của con không rực rỡ, sau khi cha qua đời, đồng tử Hoả Sinh tự quản lý gia nghiệp, rất tín ngưỡng Tam bảo, ngay tại chỗ đất cha hại mẹ ngày trước, xây dựng chùa Tăng trang bị đầy đủ dụng cụ sinh hoạt, cúng dường cho tứ phương Tăng, gọi là Nhu Phúc Lâm. Thế nên trong kinh nói: “Phật ở thành Vương xá, vườn Nhu Phúc Lâm”.Trước đây, Thiện Hiền trưởng giả từng sai thương nhân đi buôn bán ở phương khác. Họ nghe Trưởng giả đã qua đời, đồng tử Hỏa Sinh thay cha quản lýù gia nghiệp, có lòng kính tín rộng lớn với Tam bảo. Thương nhân được nhiều bát ngưu đầu chiên đàn thượng diệu, liền mang một bát đựng đầy trân bảo, sai sứ đến dâng cho Hỏa Sinh. Sau khi nhận được, Hỏa Sinh bố trí bát này trên phướn cao, thông báo khắp nơi:

– Người nào không dùng thang, bậc cấp, hoặc Sa môn, Bà la môn có uy lực lớn thần thông tự tại lấy được thì tôi tặng bát cho người ấy.

Bấy giờ, vào sáng sớm các ngoại đạo đi tắm rửa, thấy ngọn phướn cao nên nói với trưởng giả:

– Đấy là vật gì?

Trưởng giả liền trình bày hết sự việc. Ngoại đạo đáp:

– Trưởng giả xưa nay kính Thích ca tử, ông ta sẽ lấy được không?

Ngoại đạo nói xong bỏ đi. Có nhiều vị Bí sô kỳ túc vào thành khất thực, thấy phướn cao này, đều hỏi trưởng giả:

– Đấy là vật gì?

Ông ta nói rõ. Bí sô nói:

– Lẽ nào ta vì bát mà khoe tài mình hay sao?

Như Phật dạy:

– Che dấu điều thiện phát lộ việc ác, là hạnh người xuất gia.

Nói xong, họ bỏ đi. Cụ thọ Thập lực Ca Nhiếp Ba đi ngang qua đó, cũng hỏi trưởng giả:

– Đây là vật gì?

Ông ta cũng nói rõ. Tôn giả suy nghĩ: “Ta sinh tử từ vô thỉ đến nay, đối với phiền não oan gia đã có nuôi dưỡng, ta đều chuyển đổi vứt bỏ không còn gì. Nay ta nên nhận lấy nhân duyên của trưởng giả đã thỉnh mời, làm cho ông ta mãn nguyện. Tôn giả liền đưa tay như vòi voi lớn đến trên ngọn phướn lấy cái bát chiên đàn, mang về trú xứ.Bí sô thấy hỏi:

– Tôn giả được cái bát ngưu đầu chiên đàn thù thắng này ở đâu.

Tôn giả kể lại sự việc trên cho các Bí sô nghe.Các Bí sô nói:

– Chẳng lẽ Tôn giả vì cái bát gỗ này mà hiện thần thông?

Đáp:

– Đúng hay sai, tôi cũng đã làm rồi, nay biết làm sao?

Các Bí sô đem sự việc bạch Phật. Phật dạy:

– Bí sô không được hiện thần lực trước người thế tục. Ai vi phạm bị tội vượt pháp. Nhưng bát có bốn loại là làm bằng vàng, bạc, lưu ly, pha lê. Lại có bốn loại bát là bằng thâu thạch, đồng đỏ, đồng trắng, các loại gỗ. Bốn loại bát trước, nếu trước không có thì không được nhận; nếu đã có sẵn thì phải vứt bỏ. Bốn loại bát sau, nếu trước không có thì không được nhận ; nếu đã có sẵn thì tùy lúc nhận dùng làm tô đựng thuốc. Cần phải biết, bát xử dụng hợp pháp có hai loại là bằng sắt và bằng đất.

Về sau, nơi đồng tử Hỏa Sinh xuất hiện đầy đủ diệu tướng của thiên nhân. Từ thành Chiêm Ba đến thành Vương xá, ở giữa có trạm thu thuế. Người thuế quan qua đời sinh vào loài Dược xoa, ban đêm báo mộng với con mình:

– Sau khi cha qua đời sinh vào loài Dược xoa.

Ngay tại chỗ thu thuế, lập cho cha miếu thờ thần Dược xoa, trước cửa treo một cái chuông rung. Khi có những người nào mang vật đi ngang qua, mà không nộp thuế, chuông rung liền vang lên, thì gọi họ trở lại, lấy thuế rồi cho đi. Vào ngày nọ, người con nói với thân tộc về giấc mộng của mình, rồi cùng nhau xem xét chỗ cần thiết, an trí miếu thần, treo chuông rung bên ngoài. Tại thành Chiêm ba có vợ người Bà la môn. Bà ta suy nghĩ: “Bà la môn này nhờ vào sự hoạt động, có những tài vật thu thập được, ta thường lấy xử dụng, nay lại ăn không ngồi rồi không làm gì mưu sinh cả, việc này thật không nên”. Nghĩ vậy, bà ta vào chợ mua sợi kiếp bối về làm thành sợi mịn, mang đến thợ dệt bảo họ dệt thật đẹp, được hai tấm vải giá trị ngàn đồng tiền vàng, rồi nói với chồng:

– Xấp vải này giá trị ngàn đồng tiền, chàng hãy mang ra chợ bán lấy tiền. Nếu có người mua thì tốt, bằng không ai hỏi, nên rao lên: – Trên chợ không người; để đi đến chỗ khác.

Người chồng mang xấp vải bán, rao giá ngàn tiền vàng nhưng không ai trả đến giá ấy, nên rao lên rằng chợ không có người. Sau đó, ông ta cuộn xấp vải ấy đặt trong cán lọng tre, rồi cùng đoàn buôn đi đến thành Vương xá. Họ đi dần đến nơi miếu thờ thần Dược xoa. Đợi mọi người đóng thuế xong, người ấy vừa muốn lên đường thì chuông lại rung vang lên. Thuế quan nghe tiếng chuông, bảo nhau:

– Chuông đã kêu lên, chắc còn vật chưa nộp thuế, hãy kiểm soát lại chớ cho thất thoát.

Họ giữ đoàn buôn lại và kiểm soát kỹ nhưng không có vật nào chưa đóng thuế cả, nên cho đoàn buôn lên đường. Chuông kêu vang nữa. Họ lại kiểm soát kỹ đến lần thứ ba. Đoàn buôn lấy làm lạ và sinh bất mãn tức giận, báo với thuế quan:

– Các người muốn chèn ép ta nên bày chuyện giữ lại.

Khi ấy, thuế quan phân đoàn buôn làm hai nhóm. Họ giải quyết cho nhóm không có người Bà la môn được lên đường thì chuông không kêu. Khi nhóm còn lại lên đường thì chuông lại kêu. Họ lại phân làm hai nhóm như trước để cho đi và giữ lại. Sau đó, đoàn thương nhân đi hết, chỉ còn lại người Bà la môn. Bị thuế quan giữ lại không cho lên đường, Bà la môn nói:

– Hãy xét kỹ bên người tôi có vật gì thì cứ lấy. Sau khi xét kỹ không có vật gì, nên ông ta được đi. Chuông lại kêu, ông ta bị giữ lại nữa. Họ bảo Bà la môn:

– Dù ông có tài vật, chúng tôi cũng không lấy nữa, hãy nói thật đi, đừng dối với thần linh. Ta muốn nêu cho biết thần minh là Thánh.

Bà la môn nói:

– Nếu người không dối trá, ta sẽ nói thật.

Ông ta lấy trong cán lọng ra hai tấm vải. Thấy vậy, thuế quan rất kinh ngạc, khen việc lạ:

– Lành thay thần minh báo việc không sai. Thuế quan lấy ra một tấm khoác lên cho thần. Bà la môn nói:

– Các ngài đã nói rõ là không lấy thuế, nay xem hình như muốn lấy hết của tôi.

Đáp:

– Đừng sợ, ta không lấy vật, chỉ muốn biểu dương lời nói của đại thần không hư vọng, nên tạm thời đem một tấm để báo ân thần rồi sẽ trả lại để người mang đi.

Sau khi nhận lại xấp vải, Bà la môn cuộn để vào cán lọng rồi lên đường, đến thành Vương xá, đi vào chợ, trương xấp vải lên đòi giá ngàn đồng tiền vàng, nhưng cuối cùng không có ai đến trả đúng giá, nên ở giữa chợ rao lên:

– Đây không có chợ.

Khi đồng tử Hỏa Sinh ra khỏi vương cung, cỡi voi vào phố chợ, muốn đi về nhà, nghe tiếng rao nên hỏi:

– Người ấy vì sao mà rao lên không có chợ, hãy gọi ông ta lại cho ta hỏi.

Bà la môn đến, Hỏa Sinh hỏi:

– Tại sao người nói trong thành không có chợ.

Đáp:

– Tôi có hai tấm vải, trị giá đến ngàn tiền vàng, nhưng không có ai trả giá.

– Hãy mang lại đây cho ta xem thử.

Ông ta mang đến trình ra. Hỏa Sinh bảo:

– Một tấm còn mới, một tấm đã mặc rồi, ta trả giá tấm đã mặc hai trăm năm mươi tiền vàng, tấm chưa mặc năm trăm tiền.

Người Bà la môn nói:

– Ý gì mà nói vậy, cả hai tấm đều chưa dùng.

Hỏa Sinh nói:

– Hãy cho người xem để nghiệm rõ hư thật, lấy tấm chưa dùng mở ra tung lên không trung thì nó trụ lại như cái lọng rơi xuống từ từ, còn cái đã dùng thì rơi ngay xuống đất.

Người chủ thấy vậy cho là việc ít có, nói:

– Trưởng giả, ngài có trí lớn thần tuệ siêu quần.

Hỏa Sinh lại bảo:

– Tấm chưa dùng để trên gai, mũi nhọn không xuyên qua được. Tấm đã dùng rồi tất bị mũi gai châm vào.

Sự thật đúng như lời nói. Người Bà la môn lại cho là hy hữu, nói:

– Trưởng giả thông minh trí thức, thật chưa từng có, theo giá đã trả, ngài hãy lấy xấp vải đem về.

Hỏa Sinh nói:

– Ngài là người khách buôn, xin trả hết cho không bớt giá làm gì.

Nhận đủ cả ngàn đồng tiền, Bà la môn vui mừng ra đi.

Khi ấy trưởng giả đưa xấp vải đã xử dụng cho gia nhân mặc, và dùng xấp chưa mặc là áo tắm.

Một hôm, vua Ảnh Thắng cùng các đại thần lên lầu cao. Y phục vừa giặt xong của Hỏa Sinh phơi ở góc lầu bị gió thổi bay đến trước mặt vua. Vua nói:

– Y phục này của chư Thiên dùng, ở đâu bay lại đây?

Đại thần tâu:

– Thần từng nghe, ngày xưa có vị vua tên Mạn đà la, trời mưa vàng vật báu trong bảy ngày. Nay, có y rơi xuống cho vua, chắc không lâu vàng sẽ đến.

Nhà vua nói:

– Ta nghe trưởng giả Hỏa Sinh được Phật thọ ký có đầy đủ diệu tướng của trời người. Y trời tốt đẹp này từ trên không trung rơi xuống. Chờ trưởng giả đến, ta sẽ tặng.

Khi Hỏa Sinh đến, vua bảo:

– Thế Tôn thọ ký khanh có tướng tốt của trời người. Y trời này từ không trung bay xuống, khanh hãy lấy mặc.

Sau khi đưa tay nhận lấy y của vua, Hỏa Sinh xem kỹ, biết là vật của mình, nên mỉm cười, tâu:

– Đại vương, ngài đã tiếp xúc với vật này chưa?

Đáp:

– Rồi.

– Ngài đã cầm y phục bẩn xin hãy rửa tay. Đây không phải là y phục của trời, mà là khăn tắm của hạ thần.

Vua hỏi:

– Làm sao biết được?

Đáp:

– Ngoài ra còn một tấm nữa cho gia nhân mặc giống như cái này, ngài có thể nghiệm được.

Nhà vua thấy vậy rất làm kỳ lạ, bảo với đồng tử:

– Hiện nay, diệu tướng của trời đã xuất hiện nơi khanh hay chưa?

Đáp:

– Đã xuất hiện.

– Như vậy, tại sao không mời ta đến nhà khanh?

Đáp:

– Nếu đại vương cho phép, hôm nay thần xin thỉnh ngài.

Vua nói:

– Khanh hãy về nhà chuẩn bị thức ăn uống.

– Đại vương, nếu người có tướng đẹp của trời xuất hiện thì họ tự nhiên không phải làm lụng lao nhọc, ngay bây giờ xin cung thỉnh ngài đến dự tiệc tại nhà.

Đến cổng nhà của trưởng giả, vừa thấy người tớ gái, nhà vua liền nhìn xuống đất. Trưởng giả thưa:

– Vì sao ngài nhìn xuống đất?

Vua đáp:

– Ta tránh vợ khanh.

Đáp:

– Đó là người giúp việc ở ngoài, không phải vợ của thần.

Vua nói:

– Thật hiếm có!

Sau đó lại thấy phụ nữ trong nhà, vua cũng nhìn xuống. Trưởng giả lại hỏi, vua đáp như trước.

– Đó cũng là người phục vụ, không phải vợ thần.

Nhà vua nghe nói lấy làm kỳ dị. Khi vào cửa trong, thấy nền đất lưu ly trong suốt như ao nước trong, ngay trên cửa có bố trí cá máy, bóng hiện trong đất, vua cho là ao nước, nên tháo giầy ra.

Hỏa Sinh thưa:

– Vì sao đại vương tháo giầy?

Vua đáp:

– Sắp đi qua nước, nên sợ ướt giầy.

Hỏa Sinh thưa:

– Đây là mặt đất lưu ly, không phải là nước.

Vua hỏi:

– Vì sao có cá bơi lội?

Đáp:

– Không phải cá thật, chỉ là bóng cá máy.

Vua không tin, liền tháo chiếc nhẫn ném xuống đất. Nhẫn chạm đất vang tiếng kêu và lăn sang một bên. Nhà vua lại trầm trồ mãi và lên tòa sư tử. Khi ấy, những người trong nhà đều ra bái yết vua. Chưa kịp đứng lên thì những người nữ đều chảy nước mắt. Vua hỏi Hỏa Sinh:

– Vì sao những người trong nhà thấy ta thì rơi nước mắt?

Đáp:

– Không phải họ khóc! Vì y phục của vua được xông ướp bằng khói hương chiên đàn trầm thủy, mùi khói này làm hại con ngươi họ làm cho chảy nước mắt.

Khi ấy, vua Ảnh Thắng hưởng thụ diệu lạc thù thắng khó tưởng được như cõi trời, nên thích thú không chán, chẳng chịu về cung, bỏ phế tất cả việc triều chính . Các đại thần tâu với thái tử Vị Sinh Oán:

– Đại vương nước ta vào nhà trưởng giả Hỏa Sinh, tham đắm dục lạc không chịu về triều. Cầu xin thái tử đến đó thỉnh đại vương trở về.

Vị Sinh Oán đến gặp nhà vua tâu:

– Đại vương, vì sao ngài ở đây không nhìn lại cơ đồ?

Nhà vua bảo thái tử:

– Chẳng lẽ khanh không thể đảm đương được việc nước trong một ngày hay sao?

Thái tử tâu:

– Đại vương nói chỉ có một ngày hay sao! Ngài xuất cung đến nay đã bảy ngày.

Nghe nói vậy, vua nhìn vào mặt Hoả Sinh, nói:

– Thật đã bảy ngày à!

Đáp:

– Tâu đại vương, đúng vậy.

Vua nói:

– Như vậy, làm sao phân biệt được ngày đêm?

Hỏa Sinh tâu:

– Đại vương, nhờ thấy hoa nở và khép, ngọc báu sáng và không sáng, chim có hót hay không nên biết đó là ngày hay đêm.

Vua nói:

– Nhưng ta vẫn chưa biết.

Đáp:

– Có loại hoa đêm nở ngày khép, loại đêm khép ngày nở. Có loại ngọc đêm tối ngày sáng, loại đêm sáng ngày tối. Có loại chim hót về đêm, loại hót về ban ngày.

Nhà vua nghe nói rất lấy làm kỳ dị, nói với đồng tử:

– Lời của Đại sư Thế Tôn thật không hư dối, đúng như những điều Ngài báo trước, nay khanh đều có hưởng thụ cả.