Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Kinh Tập
Đại Tập 57 · Bộ Kinh Tập IV · Số 490–584
- Dịch giả
- Thích Tịnh Hạnh
- Thông tin
- Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000
Số 531 - Kinh Trưởng Giả Âm Duyệt
SỐ 531
KINH TRƯỞNG GIẢ ÂM DUYỆT
Hán dịch: Đời Đông Ngô, Cư sĩ Chi Khiêm,
người nước Nguyệt Chi.
Nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-kheo và các Bồ-tát, thiện nam, tín nữ ở tại núi Kỳ-xà-quật, thuộc thành La-duyệt-kỳ. Tất cả chúng hội vây quanh nghe Phật thuyết pháp. Phật bảo đại chúng: –Ở trong thành kia, có Trưởng giả tên là Âm Duyệt, rất giàu có, của cải vô số, tuổi đã cao mà không có con, nên lấy làm buồn rầu. Tuy nhiên, vị trưởng giả này có phước đức đời trước nên được bốn phước báo:
1.Phu nhân sẽ sinh con trai, đẹp đẽ không ai bằng.
2.Năm trăm ngựa trắng cùng một lúc sinh ngựa con khỏe mạnh.
3.Được nhà vua trao ấn vàng, cho làm sứ giả.
4.Năm trăm thuyền báu cùng đến một lúc.
Tôn giả A-nan bạch Phật:
–Vì sao được thuyền báu… cùng đến một lúc?
Phật bảo Tôn giả A-nan:
–Lúc trước, Trưởng giả Âm Duyệt có thân tộc rất nhiều, đã sai năm trăm người đi thuyền vào biển. Nay được vật báu và an ổn trở về nhà. Thế nên Đức Như Lai nói bốn phước ấy, cùng một lúc tập hợp.
Trưởng giả vui mừng, tự nghĩ: “Trời đã ban phước đức và tập
hợp lại cho ta, ta nên làm thức ăn ngon, hội hợp thân tộc cùng nhau chúc mừng.” Liền theo ý nghĩ, trưởng giả làm nhiều thức ăn, vui chơi, ca hát, đờn trống, âm thanh vang đến cõi trời.
Khi ấy, trời Tứ Thiên vương, trời Thích Phạm vương, các vua Rồng, Quỷ, A-tu-la vương, tất cả thần vương cùng với quyến thuộc đứng trong hư không, nhìn xem phước đức vô lượng của Trưởng giả.
Với thần lực, Đức Như Lai biết Trưởng giả lòng rất vui mừng hớn hở. Nhân đó Như Lai muốn đến khen ngợi. Nếu Trưởng giả hiểu rõ, có thể gieo trồng phước đức.
Đúng thời, Như Lai đến khen ngợi bằng tám loại âm thanh hay tốt liền đứng ngoài cửa, nói bài kệ:
Trưởng giả hôm nay
Phước lành tụ hợp
Tất cả đều đến
Lợi tốt dòng họ.
Xưa gieo phước đức
Được bốn phước lành
Lớn nhỏ sướng vui
Thế gian ai bằng!
Chư Thiên, rồng, thần
Đều cùng kính phục
Vui thay Trưởng giả
Chứa được phước lành.
Như xuân gieo lúa
Mùa thu gặt hái
Trước làm sau hưởng
Phước báo theo nhau.
Trưởng giả nghe được âm thanh hay của Phật, năm tình thong thả, vui vẻ bước ra, gặp Phật, liền cung kính thưa:
–Sa-môn Cù-đàm thật là thần diệu! Biết được gia tộc của con có vô lượng phước lành, Ngài còn chiếu cố đến nhà con khen ngợi.
Trưởng giả liền đem lụa trắng tốt trị giá ngàn vạn lượng vàng dâng cúng Như Lai. Phật liền thọ nhận và chú nguyện.
Phật bảo trưởng giả:
–Tài có năm điều nguy hại. Người đời không biết mới tham lam bỏn sẻn, không chịu giảm bớt, ban phát cho người nghèo cùng thiếu thốn, sau khi qua đời cũng bỏ hết của cải lại. Nay ông cũng vậy, đã được phước báo, sinh ra nơi nào cũng được phước đức. Trưởng giả bạch Phật:
–Thế nào là năm việc nguy hại?
Phật liền dạy:
1.Không biết lửa lớn thiêu đốt lúc nào.
2.Nước lớn vô thường sẽ làm trôi chìm.
3.Bị quan trên vô cớ tìm cách chiếm đoạt.
4.Con hư sẽ tiêu xài không có hạn lượng.
5.Bị giặc cướp tìm cách đoạt lấy.
Năm việc này một khi xảy đến thì không thể ngăn chặn được. Ví như có người vi phạm pháp vua, bị bắt giam vào ngục phải chịu hình phạt chết, của cải nhập vào cửa quan làm sao ngăn cản được.
Lại nữa, như của cải châu báu nước Bân-chì nhiều vô số, bị quốc vương đoạt lấy, người chủ không thể giữ lại được, cũng chẳng phải thần, rồng có thể ngăn được. Vì sao? Vì đời trước bố thí không hối tiếc cho nên đời này không giàu không nghèo.
Nghe Phật nói, trưởng giả càng thêm vui mừng. Lúc đó, Như Lai liền trở về núi Kỳ-xà-quật.
Bấy giờ, trong nước có kẻ dị đạo Ni-kiền tên là Bất-lan Ca-diếp, nghe Như Lai đến nhà Trưởng giả nói bài kệ khen ngợi mà được Trưởng giả cúng dường ngàn vạn lượng vàng, nên sinh tâm ganh ghét, liền suy nghĩ: “Sa-môn Cù-đàm chỉ nói bài kệ khen ngợi mà còn được vàng, huống gì là ta đến đó xin mà không được sao?” Lại suy nghĩ tiếp: “Ta nên đến nhờ Sa-môn Cù-đàm nói cho một bài kệ rồi sau đó mới đi xin chắc chắn sẽ được châu báu. Ta than thở sẽ được Cù-đàm cho bài kệ.”
Bất-lan Ca-diếp ôm lòng ngu si, ganh ghét, đến cúi đầu thăm hỏi Như Lai, quỳ gối thưa Phật:
–Con đức mỏng không có phước, áo cơm không no đủ, nghe nói Cù-đàm đến nhà trưởng giả chỉ nói một bài kệ khen ngợi mà được rất nhiều châu báu, lẽ nào Ngài không thương xót mà ban cho con bài kệ
để cho con đọc tụng, đến đó than thở, hy vọng sẽ được châu báu.
Với ba minh, Đức Như Lai biết được trưởng giả kia sau này của cải sẽ tan hoại. Bất-lan Ca-diếp không biết thời nếu đến nhà Trưởng giả gặp lúc nguy ách mà nói bài kệ phước lành ắt sẽ bị Trưởng giả đánh trượng rất đau.
Như Lai mới bảo:
–Ta không tiếc bài kệ. Vì sao? Vì ông không biết thời để nói bài kệ này, ắt sẽ bị đau khổ. Thế nên, Như Lai không thể giúp theo ý muốn của ông. Nếu như gặp lúc nói đúng thời, ta sẽ cho ông câu kệ hay tuyệt, làm cho Trưởng giả nghe lời nói chân thật, ông có thể thoát khỏi bị đánh đập đau đớn.
Bất-lan Ca-diếp tự nghĩ: “Vì không muốn ta đến nhà trưởng giả xin châu báu nên Sa-môn Cù-đàm tiếc bài kệ, không chịu cho ta.”
Nghĩ vậy liền thưa xin lần nữa:
–Ngài cứ cho con, đâu cần biết những việc khác.
Như Lai thương xót, can gián ba lần nhưng người kia vẫn không chịu hiểu, Phật cũng biết rõ nhân duyên đời trước của Bất-lan Ca-diếp nên đời nay phải chịu đau khổ này.
Như Lai lại bảo:
–Tọâi không thể để nợ được.
Phật liền nói bài kệ phước lành Ni-kiền đọc tụng một năm mới thuộc.
Về sau, nhà Trưởng giả bị lửa đốt cháy, vật báu đều cháy hết, năm trăm ngựa mạnh khỏe, cùng một lúc bị lửa thiêu chết, sinh đứa con xinh đẹp trong một ngày liền chết, nhà vua sai sứ đòi lại ấn vàng. Sau đó, nhà Trưởng giả đi thuyền vào biển, tìm châu báu an ổn trở về, vào bờ được vài ngày, năm trăm thuyền báu chỉ trong một ngày bị trôi chìm hết. Thân tộc lớn nhỏ đều buồn rầu ví như có người sắp bị xử trảm đang trong thời gian chờ chết, cảnh thật buồn rầu, lo sợ khó nói hết được.
Ngày hôm đó, Bất-lan Ca-diếp đi đến cửa nhà Trưởng giả, đọc bài kệ Cát tường của Như Lai cho:
Hôm nay trưởng giả
Phước lành tập hợp
Tất cả đều đến
Lợi tốt dòng họ.
Xưa gieo phước đức
Được bốn phước lành
Lớn nhỏ sướng vui
Thế gian ai bằng!
Chư Thiên, Thần, Rồng
Đều cùng khen ngợi
Vui thay trưởng giả.
Chứa được phước lành.
Như xuân gieo lúa
Mùa thu gặt hái
Trước làm sau hưởng
Phước báo theo nhau.
Lúc Bất-lan Ca-diếp đọc bài kệ này xong, trưởng giả liền mở cửa, nổi giận nói:
–Tai họa trong thiên hạ không ai hơn ta. Vì sao người này lõa hình, không biết hổ thẹn mà còn cho đó là tốt đẹp, nói điềm phước lành cho ta, làm cho ta càng thêm lo buồn?
Nói xong, liền ra đánh đập Bất-lan Ca-diếp, từ đầu đến chân, không chỗ nào là không bị đánh, toàn thân cử động rất đau đớn. Bất-lan Ca-diếp phải bò lết về nhà.
Các Lục sư thấy vậy, hỏi thăm.
Bất-lan Ca-diếp đáp:
–Tai biến này chính là do Cù-đàm.
Bất-lan Ca-diếp không biết tự xét mình trở lại oán trách Thế Tôn.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn ở trong vườn Trúc, thuộc thành La-duyệt-kỳ, cùng đại chúng đang vây quanh nghe Phật thuyết pháp.
Phật bảo đại chúng:
–Bất-lan Ca-diếp trước đây theo Như Lai cầu xin một bài kệ, muốn đến nhà trưởng giả ca tụng để xin châu báu. Như Lai đã can gián, nhưng ông ta không tin, nay đã ở đó gặp tai họa đau đớn.
Tôn giả A-nan bạch Phật:
–Bất-lan Ca-diếp với Trưởng giả có nhân duyên gì mà bị tai họa ấy?
Phật bảo A-nan:
–Chính thuở xưa, cách nay hàng a-tăng-kỳ kiếp không thể tính đếm được, khi ấy có quốc vương cũng tên là Âm Duyệt, lại có một con chim tên là Anh vũ, đậu trên cung vua hót tiếng rất hay. Vào lúc nhà vua nằm nghỉ trưa, nghe tiếng chim hót giật mình thức dậy hỏi các quan xung quanh: “Con chim gì hót tiếng rất hay?”
Các quan thưa: “Có một con chim kỳ lạ, lông có năm màu sáng rực, đậu trên cung vua hót rồi bay đi.”
Nhà vua liền sai mọi người cưỡi ngựa đuổi theo, liên tục tìm kiếm rất lâu mới bắt được nó đem về. Được chim, vua rất vui mừng, yêu thích không chán. Vua liền lấy châu ngọc, thủy tinh, lưu ly, chân châu, san hô để trang sức trên khắp thân, đầu, cổ, lông, cánh của nó và luôn ở bên nó ngày đêm nhìn ngắm, không rời nó giây phút nào.
Sau đó lại có một con chim tên là Cú sói đầu, bay đến đậu trên cung vua, thấy Anh vũ được vua thương mến, liền hỏi Anh vũ: “Do nhân nào đến đây?”
Anh vũ đáp: “Tôi bay đến đậu trên cung vua hót tiếng rất hay, nhà vua thương mến tôi, bắt lấy tôi, thường ở bên cạnh, lấy châu báu năm màu và chuỗi ngọc trang sức trên thân tôi.”
Chim Cú sói đầu nghe rồi ganh tỵ, liền nghĩ: “Ta cũng sẽ hót tiếng hay hơn Anh vũ. Quốc vương cũng sẽ yêu mến ta.”
Đến lúc vua nằm nghỉ, chim Cú sói đầu cất tiếng kêu, vua giật mình kinh ngạc, lông tóc dựng đứng, vô cùng lo sợ, hỏi các quan: “Đây là tiếng gì vậy, làm cho ta kinh động lo sợ?”
Các quan tâu: “Đó là tiếng hót ghê rợn của con chim tên là Cú sói đầu.”
Vua nổi giận nói: “Các người hãy phân công đi tìm kiếm, đuổi bắt nó về đây.”
Mọi người bắt được chim đem về cho vua. Vua ra lệnh các quan: “Nhổ hết lông cánh của chim Cú sói đầu, sẽ khiến cho toàn thân của nó cử động rất đau đớn.”
Chim Cú sói đầu đi xiểng liểng ra đến đồng ruộng. Các chim bạn thăm hỏi: “Vì sao đến nỗi như vậy?” Chim Cú sói đầu sân giận, không tự trách mình, lại đáp: “Chính tại Anh vũ nên tôi mắc tai vạ này.”
Phật nói:
–Tiếng tốt được phước, tiếng xấu mắc tai họa, tội báo do mình, trở lại giận Anh vũ.
Phật bảo Tôn giả A-nan:
–Quốc vương khi xưa nay chính là Trưởng giả Âm Duyệt. Chim Anh vũ chính là ta. Chim Cú sói đầu nay chính là Bất-lan Ca-diếp. Khi xưa, chim Cú sói đầu ganh ghét Anh vũ liền bị tai họa, nay ganh ghét Như Lai mắc tai họa đau đớn khó nói, tham lam ganh ghét sẽ thiêu đốt thân mình, khác gì nạn khổ. Vì sao? Vì Bất-lan Ca-diếp trước sau đã chê bai Như Lai sáu lần, đó là:
1.Ở trong nước đang có tai nạn mà sinh tâm tham ganh ghét, chê bai Như Lai.
2.Ở trong vườn Trúc, thuộc thành La-duyệt-kỳ, chê bai Như Lai.
3.Ở trong thành La-duyệt-kỳ đến nhà Trưởng giả Âm Duyệt, vì tham vàng bạc mà chê bai Như Lai.
4.Ở trong nước Ma-kiệt-đề, vì tham vật cúng dường mà chê bai Như Lai.
5.Ở trong nước Duy-da-ly, vì tham danh lợi dưỡng mà chê bai Như Lai.
6.Ở trong nước Xá-vệ, vì tham lợi dưỡng và tiếng khen mà chê bai Như Lai.
Khi ấy, quốc vương đuổi ra khỏi nước, Bất-lan Ca-diếp và ngoại đạo, lục sư, đồ chúng đều một lòng nói: “Cù-đàm thật là oai thần, ai nấy đều kính trọng. Chúng ta pháp thuật còn non kém, tiếng tăm không còn, ai thấy cũng sợ hãi, làm sao mà sống được. Cũng như lấy cát bỏ vào trong bình nước, liền bị chìm xuống.” Sau đó qua đời, bị đọa vào địa ngục, bị tra khảo, trị tất cả tội, đau khổ vô cùng.
Phật lại bảo đại chúng:
–Vào đời vị lai phần nhiều là người xấu ác, tham lam, ganh tỵ,
cao ngạo, chê bai, nhiều ít đều cùng nhau mong cầu, vì thế mà tự thiêu đốt lấy mình. Thật khổ thay! Này A-nan! Vì thế các ông nên giảng nói rộng kinh này để cứu giúp chúng sinh đời vị lai.
Tôn giả A-nan bạch Phật:
–Trưởng giả Âm Duyệt đời trước gieo trồng phước đức gì mà nay được bốn phước báo này và đã tạo tội gì mà lại mất đi?
Phật bảo Tôn giả A-nan:
–Đời trước, Trưởng giả Âm Duyệt, lúc còn nhỏ tôn kính Phật, Pháp và Thánh chúng, hết lòng cúng dường và nguyện được giàu sang. Sau đó cưới vợ, đam mê sắc đẹp, xem thường Tam bảo, không có lòng lành cứu giúp người già yếu và trẻ nhỏ. Vì thế quả báo ứng hợp, phước hết, sự nghiệp liền tiêu tan. Các ông nên giảng nói, chỉ bày làm cho họ hiểu biết pháp này.
Phật giảng nói kinh này rồi, bốn bộ đệ tử, trời, rồng, quỷ, thần, quốc vương, dân chúng và tất cả đại chúng trong hội được nghe kinh đều vui mừng cùng đảnh lễ Phật.
Số 532 - Kinh Tư-Ha-Muội
SỐ 532
KINH TƯ-HA-MUỘI
Hán dịch: Đời Đông Ngô, Cư sĩ Chi Khiêm,
người nước Nguyệt Chi
Nghe như vầy:
Một thời, Đức Phật cùng với đại chúng Tỳ-kheo gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị trú tại vườn Trúc, thuộc nước Vương xá.
Bấy giờ, có con của Trưởng giả Thệ Tâm tên là Tư-ha-muội, cùng năm trăm đệ tử ra khỏi thành Vương xá, để đến vườn Trúc. Chưa đến nơi, nhưng từ xa đã trông thấy Phật đi kinh hành, hào quang chiếu sáng khắp nơi mà người đời không thể có được. Năm trăm đệ tử cùng nhau bàn luận: “Phật trang nghiêm không ai bằng, oai thần đến như vậy. Vì nhân duyên gì lại có ở đời? Do làm những hạnh gì, tích chứa công đức gì mà được thân như vậy? Chúng ta nên đến thưa hỏi.” Năm trăm đệ tử đều cung kính, run sợ, lông tóc dựng đứng, đến trước Phật làm lễ rồi lui qua một bên.
Tư-ha-muội đứng ra bạch Phật:
–Thân Phật trang nghiêm như vậy, chẳng phải ở đời có được! Nhờ đâu được như vậy? Do đã làm hạnh gì, tích chứa công đức gì?
Phật hỏi Tư-ha-muội:
–Do thấy được điều gì mà nói thân Phật trang nghiêm như vậy, chẳng phải ở đời có được?
Tư-ha-muội liền ở trước Phật, nói kệ, thưa:
Dùng tưởng để nhìn, không thể thấy
Đấng Trung Tôn trong lúc kinh thành
Cất mỗi bước chân, hoa sen hiện
Hình tướng trang nghiêm, không thể lường.
Không tuệ, ngã, năng hiện chánh pháp
Khắp cả mặt đất đều chấn động
Đất cao thấp, tự nhiên bằng phẳng
Chỗ gập ghềnh, làm cho dễ đi.
Khi cất bước kinh hành nơi ấy
Chân kinh hành đặt lên mặt đất
Thân đứng lại mà đất chuyển phải
Đất xoay chuyển mà không thể biết.
Khi bước chân đạp xuống đất này
Đi kinh hành nhưng lại không thấy
Dấu vết của chân như bức vẽ
Tất cả tướng đều hiện rõ ràng.
Tướng bánh xe đó vô sắc
Nhưng đều hiện rõ trên mặt đất
Những điều thấy đó, đời chẳng có
Vì thế, nên biết phải tôn quý.
Không thể thấy được ở trên đảnh
Ở bên trái hay ở bên phải
Ở phía trước hay ở phía sau
Tất cả chỗ, đều không thể thấy.
Do nhân nào mà ý biết rõ?
Do duyên nào mà trí tỏ tường?
Vì thế, nên tâm lấy làm lạ
Nguyện xin Ngài giảng giải rõ cho.
Thân trí tuệ do đâu lại được?
Gốc rễ này làm sao đến nơi?
Hành bố thí là những pháp nào?
Phải làm gì để thành sự thật?
Xin Ngài vì con đoạn trừ nghi
Giải rõ cho chúng con được hiểu
Làm sao để được trí tuệ Phật
Để chúng con bắt đầu phát tâm.
Theo thứ lớp xin Ngài giải rõ
Các hạnh nguyện Bồ-tát đang hành
Để tự mình thành tựu mọi việc
Được thần túc, đến khắp mười phương.
Phật nói:
–Lành thay, lành thay! Tư-ha-muội! Những điều ông hỏi thật là dày sâu, thật là bổ ích, nhiều mối suy nghĩ, nhiều điều sâu kín, chỉ có lòng thương xót cõi trời, người khắp mười phương, muốn độ thoát cho họ, mới phát khởi tâm Bồ-tát Đại só, làm cho sáng suốt tiến tới.
Phật bảo Tư-ha-muội:
–Ta sẽ giảng rõ cho ông. Ông hãy lắng nghe và lãnh thọ.
Tư-ha-muội liền thưa:
–Con xin lãnh thọ sự chỉ dạy.
Phật nói:
–Nếu thiện nam, thiện nữ nào thực hành sáu việc sau đây, nếu chưa phát tâm Bồ-đề thì liền phát tâm. Những gì là sáu?
1.Nương theo Phật mà trụ.
2.Vào chánh đạo không quay trở lại.
3.Tự hiểu rõ bên trong tâm mình.
4.Được gặp bạn lành để tự nương theo.
5.Thường có nguyện lớn.
6.Không khiếp nhược, không nhàm chán trí tuệ.
Đó là sáu việc.
Khi ấy, Phật nói kệ:
Nếu có người nương theo pháp Phật
Vào đường chánh rồi, không trở ra
Luôn biết nương tựa nơi bạn hiền
Liền theo đó có được nguyện lớn.
Trong tâm ý phải hiểu biết rõ
Được vậy là người không khiếp nhược
Chuẩn bị đầy đủ các trí tuệ
Người như vậy, mới lãnh thọ pháp.
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Nếu phải phát tâm thì có bao nhiêu tâm vui?
Phật nói:
–Nếu phải phát tâm Bồ-tát thì sẽ có sáu tâm vui. Những gì là sáu?
1.Do được tâm vui, nên không xa lìa Phật.
2.Quyết nhận lời để vào chánh đạo.
3.Làm vị Y vương chữa trị sinh, già, bệnh, chết cho người.
4.Ta làm vị dẫn đường đưa người trong năm đường thoát khỏi sinh tử.
5.Ta làm vị thuyền trưởng quyết cứu thoát người đang trôi nổi trong biển lớn.
6.Ta ở chỗ tối tăm làm vị Minh chủ phá tan mọi ngu si.
Đó là sáu tâm vui.
Bấy giờ, Phật nói kệ:
Do tâm vui nên không lìa Phật
Quyết giữ lời để vào chánh đạo
Làm Y vương chữa trị tất cả
Hạnh như vậy mới được vừa ý.
Ở thế gian, ta sẽ dẫn đường
Cho người ra khỏi mọi ách nạn
Hết thảy sinh tử và lão bệnh
Mọi người bị nó làm tham đắm.
Điều ta thấy luôn làm người khổ
Xoay chuyển, đọa đày trong năm nẻo
Ta sẽ làm vị thuyền trưởng lớn
Quyết cứu vớt người trôi trong biển.
Trong tăm tối ta làm minh chủ
Với người mù sẽ cho mắt sáng
Với người dua nịnh và ngu si
Tất cả đều được cho trí tuệ.
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Do được tâm vui nên có bao nhiêu công đức được dừng nghỉ?
Phật nói:
–Do phát tâm Bồ-tát sẽ có sáu việc thân ý được an nghỉ. Những gì là sáu?
1.Do được thoát khổ nhọc trong địa ngục, cầm thú, ngạ quỷ, nên thân ý được an nghỉ.
2.Được thoát khỏi tám điều tai nạn.
3.Do được thoát khỏi các luận bàn, nên không còn rơi vào chín mươi sáu tà kiến.
4.Được chư Phật và La-hán độ thoát.
5.Do được an trụ trong pháp khí đệ nhất nên không còn lay chuyển.
6.Do an trụ trong lời Phật dạy, nên không bỏ mất Phật đạo.
Đó là sáu công đức được an nghỉ.
Bấy giờ, Phật nói kệ:
Do được ra khỏi các đường ác
Mà thân xa lìa tám nạn khổ
Các ngoại đạo không màn tên gọi
Hạng như vậy đều phải xa lìa.
Được chư Phật và các La-hán
Và tất cả những bậc danh tiếng
Đều hóa độ để khởi tôn ý
Tất cả các pháp cao quý nhất.
Ta nay được làm các pháp khí
Tất cả chư Phật cùng với pháp
Cũng không dứt bỏ lời Phật dạy
Do đó nên mới được vừa ý.
Thể của hư không có thể tận
Bóng, tiếng vang cũng có thể thấy
Cũng không bằng người dùng mãnh này
Hành vô biên là không thể tận.
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Người phát tâm Bồ-tát còn phải thực hành các pháp nào?
Phật nói:
Người phát tâm Bồ-tát nên thực hành sáu việc. Đó là:
1.Nên thực hành bố thí.
2.Nên tự mình giữ gìn giới cấm.
3.Nên nhẫn nhục.
4.Nên tinh tấn.
5.Nên nhất tâm.
6.Nên thực hành trí tuệ.
Đó là sáu việc nên thực hành.
Khi ấy, Phật nói kệ:
Người thực hành nhiều bố thí
Hoặc thực hành việc giữ giới
Hành nhẫn nhục và tinh tấn
Tu thiền định và trí tuệ.
Trước Phật liền được thọ ký
Được hùng mạnh giữa loài người
Công đức này cao quý nhất
Các Bồ-tát nên thực hành.
Người như vậy với tất cả
Hạnh đặc biệt không ai bằng
Ở nơi nào cũng tôn quý
Được vô số người cúng dường.
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Bồ-tát muốn chứng đắc pháp Nhẫn vô sinh nên làm những pháp gì?
Phật nói:
–Bồ-tát có sáu việc thực hành để mau chứng được pháp Nhẫn vô sinh. Thế nào là sáu?
1.Không xét đến có thân.
2.Không xét đến có người.
3.Không xét đến có thọ mạng.
4.Không xét đến có hình tướng.
5.Không xét đến sự có, không.
6.Không xét đến sự thường có.
Đó là sáu việc, Bồ-tát thực hành sẽ mau chứng được pháp Nhẫn vô sinh.
Bấy giờ, Phật nói kệ:
Ngô, ngã, nhân, cùng với thọ.
Cũng không xét có hình tướng
Tâm không nghĩ, có hay không
Bậc trí tuệ nên xa lìa.
Miệng giảng nói pháp nhân duyên
Pháp nhân duyên vô sở hữu
Tất cả pháp không chỗ khởi
Do đó nên đắc pháp nhẫn.
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Bồ-tát Đại sĩ đã chứng đắc pháp Nhẫn vô sinh thì cần thực hành bao nhiêu việc nữa để đạt được Nhất thiết trí?
Phật nói:
–Bồ-tát Đại sĩ đã đạt được pháp Nhẫn vô sinh thì có sáu việc nên làm để chứng được Nhất thiết trí. Đó là:
1.Được sức của thân.
2.Được sức của miệng.
3.Được sức của ý.
4.Được sức của thần túc.
5.Được sức của đạo.
6.Được sức của tuệ.
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Thế nào là sức của thân?
Phật nói:
–Thân lực là thân bền chắc như kim cương, không có tỳ vết, lửa không thể thiêu đốt, dao không thể chặt được, tất cả mọi người không thể làm lay động. Đó là sức của thân.
–Thế nào là sức của miệng?
Phật nói:
–Khẩu lực là miệng có được sáu loại âm thanh, như từ miệng của Như Lai giảng nói, vang khắp tam thiên đại thiên thế giới. Đó là sức của miệng.
–Thế nào là sức của ý?
Phật nói:
–Ý lực là dù cho trăm ngàn ức ma có đến, cũng không thể lay động được một sợi lông của Phật. Đó là sức của ý.
–Thế nào là thần túc lực?
Phật nói:
–Thần túc lực là dùng một ngón chân có thể làm chấn động tam thiên đại thiên thế giới, mà dân chúng trong đó không chút kinh sợ. Đó là sức của thần túc. –Thế nào là đạo lực?
Phật nói:
–Đạo lực là mười phương chư Phật thuyết pháp cho tất cả mọi người, không thiếu sót chỗ nào, tất cả đều được nghe. Đó là sức của đạo. –Thế nào là tuệ lực?
Phật nói:
–Tuệ lực là có thể hiểu biết việc làm và ý nghĩ của tất cả mọi người, hiểu biết cả những lúc gặp gỡ. Trong khoảng khảy móng tay, bằng trí tuệ có thể biết, có thể thấy, có thể hiểu, tất cả đều thấy biết rõ. Đó là sức của trí tuệ.
Bồ-tát Đại sĩ đã được pháp Nhẫn vô sinh và có sáu pháp này thì thành tựu Nhất thiết trí.
Bấy giờ, Phật nói kệ:
Thân dũng mãnh không thể lường
Không có ai phá hoại được
Dù dùng lửa, hoặc dùng dao
Cùng không thể hại thân này.
Tất cả người và đao binh
Hoặc dùng gậy và mắng chửi
Muốn hại thân, không thể được
Cũng không làm động sợi lông.
Âm thanh lớn vang Phạm thiên
Ở trong đó không sợ hãi
Thuyết kinh pháp khắp thế giới
Không có thể ngăn cản được.
Ý cao quý khó sánh bằng
Tánh Bồ-tát thật tự nhiên
Một ức ma muốn quấy loạn
Cũng không thể làm động tâm.
Thần túc lực đều đầy đủ
Làm chấn động cả trời đất
Người thành tựu thần túc lực
Liền biết là bậc tôn quý.
Nếu đã được đạo giác ngộ
Liền biết là bậc tối tôn
Phật và pháp đều đầy đủ
Liền theo đó chuyển xe pháp.
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Đã thành tựu Nhất thiết trí, Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Chánh Giác an trụ bao nhiêu pháp?
Phật nói:
–Thành tựu Nhất thiết trí, Thích-ca Như Lai an trụ sáu pháp. Đó là:
1.Mười Lực của Phật.
2.Bốn Vô sở úy.
3.Mười tám pháp Bất cộng.
4.Có lòng xót thương lớn.
5.Không ai có thể thấy được đảnh Phật.
6.Có ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân.
Đó là sáu pháp trụ.
Khi ấy, Phật nói kệ:
Phật là bậc đủ mười Lực
Bốn vô úy, đều vượt qua
Vượt lên trên tất cả pháp
Làm đại tướng trong loài người.
Được thành tựu lòng thương xót
Không ai thấy được đảnh Phật
Cho đến trời và loài rồng
Tất cả người không thể thấy.
Bậc như vậy, tướng dũng mãnh
Có đầy đủ ba hai tướng
Tất cả đều được thành tựu
Liền chứng đắc bậc Vô thượng.
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Đã chứng đắc Nhất thiết trí, Như Lai Vô Sở Trước Chánh Đẳng Giác thực hành bao nhiêu pháp diệt độ?
Phật nói:
–Đã chứng đắc Nhất thiết trí, Thích-ca Như Lai thực hành sáu pháp diệt độ.
Lúc đó, Thích-ca Như Lai để lại năm phần diệt độ.
Thế nào là năm?
1.Giới thân.
2.Định thân.
3.Trí tuệ thân.
4.Giải thoát thân.
5.Giải thoát tri kiến thân.
Đó là năm phần diệt độ để lại. Vì thương xót mọi người nên phải diệt độ…
Bấy giờ, Thích-ca Như Lai dùng vô số việc ca tụng, khen ngợi công đức của Tỳ-kheo Tăng dạy người bố thí. Vì thương xót mọi người nên phải diệt độ.
Lúc này, Thích-ca Như Lai tự làm tan hoại thân xương nát như hạt cải. Vì thương xót mọi người nên phải diệt độ.
Khi ấy, Thích-ca Như Lai nói với các Bồ-tát:
–Ta vì mong cầu đạo Chánh giác Vô thượng, vì thương xót mọi người nên diệt độ.
Khi đó, Thích-ca Như Lai thuyết mười hai bộ kinh cho chúng sinh trong mười phương, làm cho họ đều hiểu rõ. Mười hai bộ kinh đó là:
1.Văn kinh.
2.Thuyết kinh.
3.Thính kinh.
4.Phân biệt kinh.
5.Hiện kinh.
6.Thí dụ kinh.
7.Sở thuyết kinh.
8.Sinh kinh.
9.Phương đẳng kinh.
10.Vô tỷ pháp kinh.
11.Chương cú kinh.
12.Hàng kinh.
Đó là mười hai bộ kinh.
Vì thương xót mọi người nên Phật diệt độ.
Lúc ấy, Như Lai giảng nói bốn tự quy. Đó là:
1.Chỉ lấy cốt yếu, không lấy thức.
2.Chỉ lấy pháp, không lấy thức.
3.Chỉ lấy tuệ, không lấy hình.
4.Chỉ lấy chánh, không lấy lời nói.
Đó là bốn tự quy. Đã đạt được Nhất thiết trí, Thích-ca Như Lai thực hành sáu pháp diệt độ như vậy.
Bấy giờ, Phật nói kệ:
Khi Đức Phật sắp diệt độ
Vì muốn tất cả được an ổn
Để năm phần cho mười phương
Thương xót người và phi nhân.
Để xá-lợi cho thế gian
Vì tất cả làm tan thân
Như hạt cải rất nhỏ mịn
Người nào được đều tôn kính.
Và do đó nên cúng dường
Người, phi nhân rất vui mừng
Ở trong cõi trời và người
Sinh nơi nào cũng không khổ.
Khi diện kiến cúng dường ta
Hoặc xá-lợi sau diệt độ
Với tâm ý rất thanh tịnh
Phật dặn dò Tỳ-kheo Tăng.
Hai việc này không sai khác
Được quý trọng không ai bằng
Bố thí lớn trong thế gian
Hưởng phước đức trời và người.
Lưu lại mười hai bộ kinh
Phật để chúng khắp mười phương
Các Bồ-tát nên tu tập
Làm vô số phát tâm tốt.+
Mười đạo địa, ba tạng kinh
Ánh sáng lớn độ không cùng
Thương tất cả người, chẳng người
Mà hiện ra ở đời sau.
Liền thuyết giảng bốn tự quy
Những ai không thọ trì pháp
Thương sự đời nói kinh này
Phật lúc này đã diệt độ.
Khi ấy, Đồng tử Tư-ha-muội, liền đứng trước Phật, nói kệ thưa:
Con cũng sẽ vâng lời Phật
Thật vui thay! Tuệ vô thượng!
Người nào được nghe pháp này
Mà không phát tâm Bồ-tát.
Năm trăm đệ tử hôm nay
Đang trụ tại thế gian này
Con sẽ làm cho phát tâm
Khuyến khích hành hạnh Bồ-tát.
Ví như các hạt giống cây
Do thấm ướt được sinh mầm
Có thấm ướt nên phát triển
Mọc ra thân và đốt cây.
Sau đó mọc cành và lá
Từ cành lá mà có hoa
Do có hoa nên có quả
Rồi sau đó sinh trở lại.
Tâm Bồ-tát cũng như vậy
Theo sáu pháp, liền phát sinh
Do tâm này có thể làm
Mà thực hành thì pháp sinh.
Nghĩa chân thật của kinh này
Tất cả Phật đều giảng nói
Kế đó được cành và lá
Để sau đó sinh trở lại.
Như vậy cây được sinh trưởng
Cây Bồ-tát là trên hết
Nếu muốn được tựa cây này
Làm an ổn cho tất cả.
Pháp như vậy là cây lớn
Vì thế nên xưng là Phật
Hay thương xót tất cả người
Chỗ thực hành hạnh Bồ-tát.
Tư-ha-muội lại bạch Phật:
–Sau khi Như Lai diệt độ, có bao nhiêu công đức mà chẳng phải như Phật, A-la-hán có thể đem lại?
Phật nói:
–Sau khi Thích-ca Như Lai diệt độ, có sáu công đức mà chẳng phải chư Phật, A-la-hán có thể đem lại. Sáu công đức đó là:
1.Sau khi Như Lai diệt độ, xá-lợi được cúng dường Trời, Rồng, Quỷ, Thần, thần Chất lượng, thần Chấp nhạc, thần Kim điểu, thần giống hình người, thần hành động bằng tấm lòng người, phi nhân đều đến cúng dường xá-lợi, việc hành lễ đến không cùng.
2.Sau khi Như Lai diệt độ, mọi người trong ba cõi đều được ra khỏi Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới
3.Sau khi Như Lai diệt độ, bốn chúng đệ tử thực hành phước cúng dường Tỳ-kheo Tăng.
4.Sau khi Như Lai diệt độ, mười hai bộ kinh đều được ban bố khắp cõi Diêm-phù-đề.
5.Sau khi Như Lai diệt độ, ở chỗ hẻo lánh xa xôi và các nước lớn sẽ không hiểu kinh pháp, nghĩa lý. Các pháp ngoại đạo ở trong đó sẽ hưng thịnh.
6.Sau khi Như Lai diệt độ, người nào nghe được điều Phật đã làm, thần túc của Phật, sự biến hóa của Phật, trí tuệ Phật, sinh tâm mến mộ, phát tâm cung kính thanh tịnh, từ nhân duyên đó, sẽ được sinh vào cõi trời, người, thọ hưởng phước lành.
Đó là sáu công đức mà chẳng phải chư Phật, A-la-hán có thể đem lại được.
Khi ấy, Phật nói kệ:
Người nào cúng dường xá-lợi
Được sinh vào cõi trời, người
Nếu cúng dường Tỳ-kheo Tăng
Được bốn chúng theo ủng hộ.
Người trụ pháp thực hành pháp
Được vượt qua khỏi ba cõi
Người nào nghe pháp yếu này
Nương theo đó mà thực hành.
Ở biên địa và các nước
Người nghe pháp Vô thượng này
Người nào nghe công đức Phật
Liền phát sinh tâm Bồ-tát
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Thế nào là đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác chân thật?
Phật nói:
–Có sáu pháp chân thật. Sáu pháp đó là:
1.Mắt lìa sắc là chân thật.
2.Tai lìa sắc là chân thật.
3.Mũi lìa sắc là chân thật.
4.Lưỡi lìa sắc là chân thật.
5.Thân lìa sắc là chân thật.
6.Ý lìa sắc là chân thật.
Bấy giờ, Phật nói kệ:
Chẳng phải tai, mắt và tiếng
Trong đó hiểu là vô sắc
Không hiện tưởng là chân thật
Người muốn học nên như vậy.
Tai và lưỡi không liên quan
Thân và miệng lại cùng ý
Chớ khiến tâm nghĩ việc đó
Không chỗ nghĩ là chân thật.
Không chỗ tưởng là chân thật
Nên xa lìa, tham đắm sắc
Các cái có không liên quan
Đó gọi là chánh chân thật.
Khi ấy, Tư-ha-muội liền ở trước Phật, nói kệ thưa:
Thật lành thay! Pháp không nghĩ
Người nào nghe, không ưa muốn
Điều lo sợ đều đã thoát
Không vướng mắc vào yêu thương.
Phật liền nói kệ cho Đồng tử Tư-ha-muội:
Nếu không lễ lạy chư Phật
Cũng không tôn kính chánh pháp
Không gần kề với chúng Tăng
Không thích nghe lời dạy bảo.
Nếu có người lòng không tin
Đối với giới, cũng yếu kém
Do khiếp nhược, không tinh tấn
Nên không thể hiểu pháp này.
Rất nóng giận và hung dữ
Ý mê loạn không cảm hóa
Tánh coi thường không trí tuệ
Đám người này không nên ưa.
Những con ma và lính ma
Hạng tà kiến, kẻ ngoại đạo
Mãi ở trong lưới nghi ngờ
Nghe lời này không tin nhận.
Tư-ha-muội bạch Phật:
–Hạng người này chẳng phải là bậc pháp khí. Con sẽ làm bậc pháp khí. Xin Phật truyền thọ cho con.
Tư-ha-muội liền ở trước Phật nói kệ, thưa:
Ví như người hoại pháp khí
Với chánh pháp không thể giữ
Nên đối với người ngu này
Con nguyện làm bậc pháp khí.
Xin Phật truyền thọ cho con
Ý này phát từ trong lòng
Sẽ gần gũi các bạn lành
Cùng đồng ý cầu Bồ-tát.
Người nghèo cùng, làm cho giàu
Người không tin, làm cho tin
Người xấu ác, khuyên giữ giới
Ủng hộ cho khắp mọi người.
Thường thuyết giảng nhãn, tinh tấn
Chỉ bày cho họ sám hối
Ánh sáng chiếu độ tất cả
Loài côn trùng, đều độ thoát.
Dùng pháp không chỉ dạy người
Khiến tất cả thoát sinh tử
Quyết phát tâm nhận Bồ-tát
Ở trong pháp mà thực hành.
Phần xá-lợi, đều chia khắp
Cho chúng sinh được an ổn
Kinh giới lưu khắp mười phương
Cho tất cả thường tu tập.
Phật bảo Đồng tử Tư-ha-muội:
–Chư Phật ở quá khứ đều là truyền thọ rồi, nếu quyết muốn nay ta cũng sẽ truyền cho hiện tại, vô số chư Phật ở các cõi nước đang chuyển pháp luân, chư Phật này đều cũng thọ nhận rồi.
Nghe Phật truyền thọ, Đồng tử Tư-ha-muội lòng rất vui mừng, từ chỗ đứng giữa hư không, cách mặt đất một trăm bốn mươi trượng, hạ xuống, đầu mặt đảnh lễ sát chân Phật.
Khi ấy, năm trăm đệ tử thấy sự biến hóa như vậy, liền ở trước Phật nói kệ, thưa:
Xin thương xót dạy chúng con
Cúi xin Phật truyền thọ cho
Đời sau năm trước xấu ác
Chúng con sẽ gìn giữ pháp.
Nếu có người tranh, mắng chửi
Người hung ác, dùng gậy đánh
Khi đời có hạng người này
Con dạy họ tự biết lỗi.
Chúng con vào lúc ở đời
Các khổ não đều sẽ nhịn
Vì tất cả người, chẳng người
Trao cho chúng con pháp yếu.
Chúng con đều hiểu rõ thân
Với mạng sống không tham tiếc
Chỉ thích ở nơi vắng vẻ
Với cúng dường không luyến tiếc.
Bấy giờ, Phật nói kệ cho trăm năm đệ tử:
Năm trăm đệ tử ở đây
Hôm nay đều đến hội này
Vào thời kỳ đời vị lai
Đều được phát tâm Bồ-tát.
Còn sẽ chịu ít khổ não
Với tuổi thọ sẽ ngắn đi
Vào lúc ấy, ở nơi nào
Được cúng dường vô lượng số.
Ta lúc đầu phát Bồ-tát
Cũng đời đời nhẫn chịu khổ
Người nào học được như ta
Sẽ được làm vua cõi người.
Pháp vốn không, ngã cũng không
Thương tất cả thuyết pháp này
Vào lúc ta ở thời đó
Vì tất cả hiện hình tượng.
Các Bồ-tát đều hoan hỷ
Khen ngợi Phật còn ở đời
Làm tất cả được an ổn
Người làm ra hình tượng Phật.
Tất cả cõi khắp mười phương
Chư pháp vương ở hiện tại
Phật vì các chúng Bồ-tát
Thường phóng ra ánh sáng lớn.
Đại sĩ lòng Từ rộng khắp
Hiện đang ở trời thứ tư
Thường khuyên mến các Bồ-tát
Cố chỉ bày pháp sâu dày.
Đời bấy giờ người thực hành
Phần nhiều người đều phát tâm
Như còn dư nghiệp đời trước
Hoặc ý loạn, sẽ hết tội.
Chí mong cầu không nhàm chán
Cũng không thể tự no đủ
Không ưa làm các việc khác
Thường cầu hạnh Phật, Bồ-tát.
Các đệ tử chớ âu sầu
Tuy khổ nhọc, nhưng không lâu
Lúc sau này, khi qua đời
Liền sinh lên trời Đâu-suất.
Nguyện được sinh cõi an ổn
Thọ vô lượng, trước pháp vương
Ở trong nước Diệu dược vương
Nơi Phật Vô Nộ truyền giáo.
Nguyện được sinh đến cõi đó
Lúc sau này, khi qua đời
Liền ở đó, đắc thần túc
Luôn cúng dường các Đức Phật.
Hành sáu pháp được thành tựu
Bấy giờ được Phật truyền thọ
Sẽ ra khỏi ba đường ác
Và xa lìa tám hoạn nạn.
Các lưới ngoại đạo, tà kiến
Bi tan hoại, được giải thoát
Do không vướng mắc, liền ngộ
Nên vượt qua các bọn kia.
Bấy giờ, năm trăm đệ tử được Phật truyền thọ đều rất vui vẻ, liền đứng giữa hư không, cách mặt đất hai mươi trượng, rồi mới hạ xuống lễ Phật, thưa:
–Thầy Tư-ha-muội của chúng con, vì sao được truyền thọ?
Khi ấy, Phật mỉm cười, vô số màu sắc khác nhau từ miệng Phật
phóng ra. Ánh sáng chiếu khắp vô số cõi Phật, trở về xoay quanh Phật ba vòng rồi nhập vào đỉnh đầu.
Lúc này, Tôn giả A-nan rời khỏi chỗ ngồi, y phục chỉnh tề, gối phải quỳ sát đất, đầu mặt lễ sát chân
Phật, chắp tay bạch Phật:
–Vì sao Phật mỉm cười? Phật mỉm cười tức là có ý nghĩa.
Phật nói kệ cho Tôn giả A-nan:
Tư-ha-muội là đứng đầu
Trong đệ tử, thầy bậc nhất
Đều ở chung trong một kiếp
Được tôn kính trong loài người.
Lúc đó vào kiếp Hiền thiện
Đời xấu ác, năm thứ nhơ
Ở trong đó, hết tội báo
Cho nên được thần túc thông.
Sau khi đủ các thần túc
Liền bay khắc các cõi nước
Lo cúng dường được thành Phật
Danh hiệu là Liên Hoa Thượng.
Khi ấy, năm trăm đệ tử liền ở trước Phật nói kệ khen ngợi:
Phật đã nói cho chúng con
Được truyền thọ sẽ làm Phật
Dạy tất cả tạo công đức
Vô số lượng không nhớ hết.
Lúc đó, con không chánh pháp
Trụ nơi cõi Diêm-phù-đề
Giảng đạo Bồ-tát thọ kinh
Giảng chánh pháp cho tất cả.
Nếu có người nghe kinh này
Liền phát sinh tâm Bồ-tát
Thì chúng con nguyện xin Phật
Đấng Đại Hùng truyền thọ cho.
Phật là cha của tất cả
Luôn thương xót người, chẳng người
Vì chúng con nên thương xót
Bậc đại tướng phân biệt nói.
Lúc bấy giờ với kinh này
Về sau sinh tâm cung kính
Liền phát sinh tâm Bồ-tát
Vì người nên hỏi nghĩa này.
Đấng Đại Hùng thuyết đầy đủ
Tâm Bồ-tát có đức nào
Người sáng suốt nghe pháp này
Liền phát sinh tâm Bồ-tát?
Bấy giờ, Phật nói kệ cho năm trăm đệ tử:
Nếu có người nghe liền tin
Bậc Bồ-đề Vô thượng tôn
Ta truyền thọ cho tất cả
Đều sẽ được vua cõi người.
Ý mong muốn được dũng mãnh
Liền phát sinh tâm Bồ-tát
Ý chí ấy rất thanh tịnh
Sẽ được sinh quả trong sạch.
Từ sắc dục vượt ba cõi
Liền phát sinh tâm Bồ-tát
Dùng tâm này làm công đức
Mau được ra khỏi ba cõi.
Mọi việc làm của cõi người
Đều vướng mắc trong ba cõi
Nếu tâm ý không vướng mắc
Bậc Bồ-tát không ai hơn.
Nếu Bồ-tát phát sinh tâm
Vì tất cả thuyết đạo thọ
Có công đức liền chỉ dạy
Giữ kinh này và hiện rõ.
Thuyết đầy đủ việc Bồ-tát
Lời giáo hóa, phổ biến khắp
Các pháp khác vô số kể
Pháp tốt đẹp không thể nói.
Tuệ vô lượng đều đầy đủ
Do đó nên được làm Phật
Thương xót khắp tất cả người
Luôn tu tập hạnh Bồ-tát.
Bấy giờ, Tôn giả A-nan bạch Phật:
–Kinh này tên là gì? Nên phụng hành như thế nào?
Phật bảo Tôn giả A-nan:
–Kinh này tên là Bồ-tát Đạo Thọ Kinh, nên phải đọc tụng, thọ trì.
Tôn giả A-nan bạch Phật:
–Vì sao có tên là Bồ-tát Đạo Thọ Kinh?
Phật bảo Tôn giả A-nan:
–Ví như các loại cây, trước là phải nẩy mầm, sau mới mọc lên thân cây, cành cây, lá, hoa, quả. Như vậy, này Tôn giả A-nan! Đối với kinh này, từ khi mới phát tâm Bồ-tát, liền được vui vẻ. Do vui vẻ, thân ý được dừng nghỉ, đầy đủ sáu độ hoàn hảo, thực hành phương tiện thắng trí, liền chứng đắc pháp Nhẫn vô sinh, đầy đủ tuệ Nhất thiết trí, chuyển pháp luân cho đến khi diệt độ, phân bố xá-lợi cho đời sau thờ cúng. Vì thế, này A-nan! Kinh này tên là “Bồ-tát đạo thọ kinh.”
Phật giảng nói kinh này xong, Đồng tử Tư-ha-muội và năm trăm đệ tử, các Tỳ-kheo Tăng, Trời, Người, Rồng, Quỷ, Thần chất lượng được nghe kinh rồi, tất cả đều rất vui vẻ, đầu mặt sát đất, làm lễ Phật rồi lui ra.
Số 533 - Kinh Bồ-Tát Sinh Địa
SỐ 533
KINH BỒ-TÁT SINH ĐỊA
Hán dịch: Đời Đông Ngô, Cư sĩ Chi Khiêm,
người nước Nguyệt Chi.
Nghe như vầy:
Một thời, Phật cùng với năm trăm vị Tỳ-kheo nghỉ bên gốc cây Ni-câu-loại, ở tinh xá dòng họ Thích, thuộc nước Ca-duy-la-vệ.
Lúc ấy, trong thành có con của trưởng giả dòng họ Thích, tên là Sai-ma-kiệt đi đến chỗ Phật, đảnh lễ xong, ngồi qua một bên, chắp tay thưa:
–Bạch Phật! Bồ-tát thực hành hạnh gì để mau đắc đạo Chánh giác Vô thượng, đầy đủ ba mươi hai tướng tốt, đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, đến khi qua đời, tâm ý không loạn, không đọa vào tám chỗ nạn khổ, thường biết việc quá khứ, vị lai, thành tựu các pháp, tròn đầy mọi việc, biết rõ tất cả pháp không có chỗ chướng ngại, tin hiểu hạnh thông, chứng đắc pháp Nhẫn vô sinh, luôn một lòng mong cầu làm Sa-môn, chưa từng phạm giới, không ham thích chỗ ở?
Phật nói:
–Lành thay! Sai-ma-kiệt! Con đã hỏi hạnh của Bồ-tát. Hạnh Bồ-tát lấy nhẫn nhục làm gốc. Nhờ sức nhẫn, nên mau được thành Phật, nhẫn có bốn việc. Bốn việc đó là:
1.Nếu bị người chửi mắng thì im lặng không trả lời.
2.Nếu bị người đánh đập thì lãnh chịu mà không đánh lại.
3.Nếu bị người sân giận thì hướng lòng lành về người ấy.
4.Nếu bị người khinh chê hủy báng thì đừng nhớ nghĩ đến điều xấu ác đó.
Khi ấy, Phật nói tụng:
Đánh chửi mà không sân
Khinh chê cũng không hận
Bồ-tát nhẫn như vậy
Tu học tất sẽ đạt.
Cẩn thận, không coi thường
Tâm ý chưa từng đoạn
Không phạm, không làm ác
Như vậy mau thành Phật.
Bồ-tát thường hành nhẫn
Hết lòng hành đại Từ
Cho nên được thành Phật
Được ba hai tướng tốt.
Làm theo việc người ác
Thường vui thích đánh đập
Tâm oán hại mọi người
Nóng nảy, ưa sân giận.
Gieo đầu vào lưới mê
Trọn không gần Bồ-tát
Ngu vì tham quá độ
Ngang ngược không kính lễ.
Không hiếu thuận mẹ cha
Nên chịu khổ địa ngục
Muốn mau được thành Phật
Nên tu tập giới đức
Theo lời thầy lành dạy
Tâm bình đẳng cho người.
Lại có bốn việc thực hành để mau được thành Phật.
Bốn việc đó là:
1. Ưa thích kinh điển và đạo Bồ-tát, hết lòng bảo vệ chánh pháp, dạy bảo mọi người.
2. Xa lìa người nữ không cùng làm việc với họ.
3.Thường vui thích làm việc bố thí cho Sa-môn, Phạm chí.
4. Không ngủ nghỉ trái giờ giấc, tu tập hạnh không.
Lúc này, Phật nói tụng:
Người thích hạnh Sa-môn
Siêng bảo vệ chánh pháp
Ưa pháp, không rời thầy
Người như vậy khó có.
Học rộng, cầu Phật đạo
Nghe nhiều, giáo hóa khắp
Thích cho, không tính toán
Do đó mau thành Phật.
Không nên gần, người nữ
Tổn đức, loạn thế gian
Làm các việc ham muốn
Không thể gần Bồ-tát.
Vì thế, người thanh cao
Thường phòng xa nữ sắc
Tịnh tu Bồ-tát đạo Thương xót giúp quần sinh. Lúc đó, Sai-ma-kiệt liền tháo châu báu chuỗi ngọc trên người ra, tung rải dâng lên Phật, oai thần của Phật làm cho châu báu ấy lơ lửng giữa hư không và hóa thành lọng báu, từ trong đó có năm trăm người biến hóa đi ra, cũng tháo châu báu trên thân ra, tung rải dâng lên Phật và cất tiếng thưa:
–Chúng con nguyện phát tâm Bồ-đề Vô thượng.
Thấy các người biến hóa, Sai-ma-kiệt hớn hở vui mừng, thưa hỏi Phật:
–Những người biến hóa này từ cõi trời đến hay từ khắp bốn phương đến?
Phật bảo:
–Những người này không từ mười phương đến.
Cũng chẳng phải trời, cũng chẳng phải rồng, cũng chẳng phải thần, chẳng phải người.
Cũng chẳng phải địa, thủy, hỏa, phong, không.
Chẳng phải sắc, thọ, tưởng, hành, thức.
Cũng chẳng phải ý, chẳng phải tâm. Chẳng phải làm.
Chẳng phải qua, chẳng phải lại.
Cũng chẳng phải đời này, chẳng phải đời sau.
Cũng chẳng phải sinh tử.
Những người này, gọi là người biến hóa, không từ đâu sinh đến, gọi là không, như bóng hiện trong gương, không lấy, không bỏ, không do đâu đến, không nắm bắt, không ngã, không nhân, không thọ mạng, không thức.
Người nam, người nữ nào hiểu biết các pháp như là mộng ảo, không có thức, nghe điều này mà tin và thực hành theo thì đó là con Phật. Đẩy lùi bóng tối, đem lại ánh sáng cho thế gian, làm cho quân ma hàng phục, thành tựu đức lớn, đó là Sa-môn, Phạm chí, là bậc Đại Bồ-tát thanh tịnh, là người không do đâu sinh, đã được truyền thọ, là bậc Vô thượng, không thoái chuyển. Tin ưa pháp này thì được như vậy. Phật bảo Sai-ma-kiệt:
–Người nào nghe kinh này mà kinh ngạc, chê bai cười cợt thì nên biết đó chẳng phải là Sa-môn, Phạm chí. Đó là bọn ngoại đạo, buông thả, theo thầy xấu ác, không trở lại được đường lành, bị che mờ, mắt không còn sáng, giả xưng là Bồ-tát. Đó là bọn người lừa dối chuyên gây xung đột.
Bấy giờ, ma ác đến hỏi Phật:
–Có bao nhiêu người tin pháp này?
Phật bảo:
–Có bốn trăm ức trời, người trong cõi Dục đều được pháp Nhẫn vô sinh.
Khi ấy, Sai-ma-kiệt đạt được pháp Nhẫn vô sinh, năm trăm Tỳ-kheo, năm trăm thiện nam và hai mươi lăm tín nữ đều được quả vị bất thoái chuyển. Hết tuổi thọ, sẽ được sinh lên cõi Tây phương thanh tịnh, có vô lượng chư Phật, luôn bảo vệ vô số pháp Phật, giáo hóa tất cả mọi người khiến họ đều được bất thoái chuyển. Như vậy, trải qua vô số kiếp ở cõi này rồi mới làm Phật.
Nghe Phật dạy, ma bước đi chầm chậm đến thưa Phật:
–Đời sau có thể không cần nói lại pháp này.
Hiền giả A-nan bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn! Kinh này tên là gì? Phụng trì như thế nào?
Phật bảo Hiền giả A-nan:
–Kinh này tên là Bồ-tát Sinh Địa do Sai-ma-kiệt hỏi. Hãy nên gìn giữ tu hành. Trăm kiếp thực hành, năm độ sẽ hoàn hảo, dù không có đại trí, không có Bồ-tát dẫn dắt, không bằng đọc tụng kinh này và thuyết giảng khắp cho mọi người.
Khi ấy, Phật nói tụng:
Nếu đã tin học kinh Sinh Địa
Công đức ấy thật không thể lường
Tự mình vượt khỏi ba đường ác
Chắc chắn thọ hưởng phước đời sau.
Đức Phật giảng nói kệ xong, Sai-ma-kiệt và bốn chúng đệ tử, các Trời, Rồng, Thần đều vui vẻ lãnh nhận.
Số 534 - Kinh Nguyệt Quang Đồng Tử
SỐ 534
KINH NGUYỆT QUANG ĐỒNG TỬ
Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Trúc Pháp Hộ,
người nước Nguyệt Chi.
Nghe như vầy:
Một thời, Phật cùng với một ngàn vị Tỳ-kheo và hai vạn Bồ-tát trú nơi núi Linh thứu, thuộc thành Vương xá.
Các vị Tỳ-kheo đều đã chứng thần thông vô ngại, đắc quả A-la-hán, dứt sạch phiền não, ra khỏi đường sinh tử, không còn vô minh che lấp, chỉ còn lại trí tuệ sáng suốt.
Hai vạn Bồ-tát thì thần thông đạt đến bậc Thánh, quản lý ba cõi, thu giữ các pháp, trí tuệ khéo xoay chuyển không ngăn ngại, chứng được thần lực oai đức của Phật, trụ nơi không có chỗ trụ.
Bấy giờ, Thế Tôn ở trong thành lớn Vương xá, giảng nói rộng về đạo nghĩa, khai hóa chúng sinh. Các thần trời, thần đất, hải linh, quỷ thần, vua chúa, thần dân, chúng sinh ba cõi, đều đến lễ lạy, cúng dường Đức Phật.
Khi ở đời không có Phật, ngoại đạo hưng thịnh, giống như trong đêm tối đèn đuốc mới tỏa sáng. Khi thiên hạ có Phật, ngoại đạo tiêu tan, ví như mặt trời mọc, đèn đuốc không còn sáng.
Trong nước có bọn ngoại đạo, tà kiến như Bất-lan Ca-diếp… Phật dùng đạo chánh chân dạy bảo thiên hạ. Khi ấy, lục sư ngoại đạo bị dứt bỏ, không được ai tin theo, nên ôm lòng ganh ghét, tìm cách phá hoại Phật, để mình được cung kính trở lại.
Bấy giờ, lục sư tập họp môn đồ lại, cùng nhau bàn luận:
–Chúng ta đạo đức cao xa, tên tuổi vang bốn biển, được quần chúng tôn trọng, các vua đều tuân theo, dân chúng nam nữ đều kính tin và ngưỡng mộ, được mười sáu nước lớn suốt đời cúng dường. Đức độ chúng ta như gió, dân thì như cỏ, đều phải cúi đầu lễ lạy dưới chân chúng ta. Nay Phật ra đời, hiện oai thần biến hóa, nên chúng ta bị mọi người bỏ rơi, không tin theo nữa, làm cho chúng ta ăn uống không ngon, nằm ngồi không yên, ra vào đi tới thường buồn rầu, rối ruột, trong tâm uất hận như muốn điên cuồng. Chúng ta nên tìm kế gì phá hoại, làm xấu Phật, để bị đuổi ra khỏi nước làm cho mọi người không còn thấy, khi ấy mọi người mới trở lại cúng dường cho chúng ta. Hiện nay, trong thành lớn La-duyệt, có Trưởng giả quyền thế, làm tướng quốc đại thần tên là Thân Nhật, tin theo chúng ta, một lòng không đổi, thường phá hoại đạo Phật, cho là hư dối. Chỉ có người này, có đủ quyền lực, giúp đỡ chúng ta phá hoại và làm xấu Phật.
Bàn xong, lục sư liền rời khỏi chỗ ngồi, dẫn năm trăm đệ tử đến nhà Thân Nhật, trong thành Vương xá (La-duyệt).
Thấy các lục sư đến, Thân Nhật xuống điện chánh để đón tiếp, làm lễ và dâng cúng giường ghế tốt đẹp, thức ăn đồ uống đầy đủ, rồi chắp tay ngồi ở trước.
Các sư nói:
–Chúng tôi cùng với đại chúng đến nhà Trưởng giả, muốn bàn luận một việc, xin Trưởng giả nghe cho.
Thân Nhật thưa:
–Xin quý sư dạy bảo, con xin lắng nghe.
Lục sư nói:
–Chúng tôi là thầy trong nước này, công danh rạng rỡ, mọi người lễ lạy, quốc vương tôn kính, đại thần tin theo, được nói năng đi lại trong mười sáu nước. Trưởng giả biết không! Phật xuất hiện ở đời, tự xưng là Thánh trí, dùng ảo thuật lừa dối, nói những lời trái nghịch, muốn cùng với chúng tôi so bề tài trí, cùng oai lực, thần thông, làm mê hoặc mọi người, dân chúng trong nước vì ngu muội, tin theo đạo ấy, đạo ấy làm thiên hạ nghi hoặc, bại hoại lòng lành, còn cho chúng tôi là không có đạo đức, không cho tin theo. Trưởng giả là người có
thế lực, được đế vương khâm phục, dân chúng đều tin theo, oai lực vang động bốn biển. Thiên hạ chỉ trông mong vào thầy trò chúng tôi, trọn đời trọng nghĩa, đem công đức truyền cho đời sau. Nguyện xin vì chúng tôi mà phá hoại và trừ bỏ đạo ấy đi, để mọi người trở lại cúng dường chúng tôi, như vậy không sướng chăng?
Trưởng giả thưa:
–Tôi nhờ ngày trước, tôi có người anh ngu muội, tin theo Phật nên phá hoại và làm xấu các sư. Từ đó đến nay, tôi rất giận anh tôi. Mỗi lần muốn toan tính làm việc gì, đều không biết làm sao. Nay nghe lời các sư dạy, hợp với ý tôi, nên tôi sẽ đem hết sức mình giúp cho các sư.
Các Phạm chí nói:
–Vừa rồi, chúng tôi cùng nhau luận bàn, muốn trưởng giả đào cái hầm rộng năm trượng, sâu sáu thước, ngay bên trong cửa, trong đó để lửa than, đặt nửa miếng thiết nhỏ làm đòn tay, trên phủ lớp đất mỏng che lại; rồi lại làm cơm cúng dường, trong cơm có tẩm thuốc độc. Nếu hầm lửa không thiêu đốt thì thức ăn độc cũng đủ giết hại. Chúng ta sẽ đến thỉnh Phật. Phật thường nói, đã đạt được ba trí, thần thông vô ngại, soi thấy tất cả: Thấy rõ nguồn gốc tội phước, chỗ đến của lành dữ. Thật ra, Phật không có trí này, mà chỉ làm mê hoặc mọi người. Nếu thật có trí này thì sẽ không nhận lời thỉnh. Nếu không có trí này, ắt sẽ nhận lời. Nay chúng ta sẽ dùng mưu kế này đối với Phật.
Nghe vậy, Thân Nhật rất vui mừng, khen ngợi:
–Kế này rất hay, thật đúng là lời dạy của bậc Đại sư. Mưu kế này rất sâu dày cao trí, thật là kỳ diệu. Dùng mưu này lo gì không thành công.
Theo lời dạy, Trưởng giả đào hầm lửa, làm thức ăn trộn thuốc độc, bày dọn sẵn sàng, chỉ chờ thỉnh Phật.
Bấy giờ, Bất-lan Ca-diếp và năm trăm đệ tử, thấy Thân Nhật đồng ý với âm mưu của mình, lòng rất vui mừng hớn hở, không kìm chế được, đều đứng dậy, đồng đưa tay khen ngợi Thân Nhật:
–Lành thay! Thật là đệ tử thứ nhất của bậc Thánh.
Thân Nhật trịnh trọng thưa:
–Hôm nay lo sửa soạn việc này, ngày mai các sư sẽ thấy.
Trưởng giả làm lễ, các sư quay trở về.
Khi đó, Thân Nhật ra lệnh người nhà chuẩn bị xe, ông cùng nhiều người đi đến chỗ Phật.
Đến nơi, trưởng giả xuống xe, bỏ lọng, tháo kiếm, cởi giày, chắp tay tiến tới, cúi đầu đảnh lễ sát chân Phật, quỳ gối bạch Phật:
–Bạch Thế Tôn! Khi đói khát, con mong được oai thần giáo hóa của Thế Tôn và rất vui được hưởng ngọn gió mát của Thế Tôn. Nhưng việc nhà quá bận rộn, nên không thể đến thăm Thế Tôn được. Nay con xin được cúi đầu đảnh lễ Đạo Sư.
Phật bảo trưởng giả:
–Hãy chí tâm hướng về Như Lai.
Thân Nhật thưa:
–Ngày mai con muốn làm cơm cúng dường. Nguyện xin Thế Tôn và các Thánh chúng vui lòng đến tệ xá của con.
Vì thương xót trưởng giả ngu mê, muốn cứu độ ông ta, nên Thế Tôn im lặng nhận lời mời.
Thân Nhật rất vui, tự nghĩ: “Quả đúng như diệu kế”, liền lễ Phật, giã từ rồi đi đến chỗ lục sư.
Các sư đón hỏi:
–Phật có nhận lời thỉnh không?
Thân Nhật thưa:
–Nhờ oai lực của các sư, Phật đã nhận lời mời, đúng như mưu kế của chúng ta.
Các sư và năm trăm đệ tử đều rất vui mừng, không kìm chế được. Các Phạm chí đều mừng rỡ nói:
–Trưởng giả mau trở về đào hầm lửa, làm thức ăn trộn thuốc độc, dọn bày sẵn chờ Phật đến.
Trưởng giả về nhà, âm thầm sai bảo mọi người chuẩn bị hầm lửa ngay giữa cửa, dọn bày thức ăn có tẩm thuốc độc để sẵn.
Trưởng giả có người con, tên là Nguyệt Quang, đã mười sáu tuổi, rất đónh đạc, khôi ngôi, tuấn tú, thông suốt các sách vở, nắm vững các môn thiên văn, địa lý, tên tuổi vang xa khắp nơi, các kẻ có trí đều kính mến ngưỡng mộ, có lòng Từ bi thương xót khổ não sinh tử ở đời, đem đức bủa khắp cứu giúp quần sinh.
Nguyệt Quang khuyên can cha:
–Phật là Bậc Đại Thánh, Tôn sư của ba cõi, đạo đức trong sạch, lời dạy chân chánh, chứng đắc ba trí, Từ, Bi, Hỷ, Xả, tâm còn hơn mẹ hiền. Chúng ta nên nương nhờ để được độ thoát, sao lại sinh tâm ác nghịch mà mong cầu phước cõi trời. Như vậy há không phải là mê hoặc sao? Ngày xưa, Thế Tôn cầu đạo, ngồi nơi đạo tràng, bên gốc cây Nguyên kiết, thiên ma thứ sáu thấy Phật cao xa, ba độc đã diệt, đoạn sạch các cấu bẩn và vô minh, chỉ còn lại trí tuệ sáng suốt, thần thông vô thượng, được các trời tôn kính, các vua hầu hạ, vạn thần theo bảo vệ… nên sinh tâm ganh ghét, phiền muộn, suy nghĩ: “Nếu Phật thành đạo ắt sẽ hơn ta.” Do đó, ăn uống không ngon, không màng đến múa hát. Thiên ma ra chánh điện, tập họp quần thần bàn luận, tìm phương kế phá đạo Phật.
Quần thần thưa: “Bồ-tát có thần thông, đạo lực vô phương, oai lực chấn động ba cõi, đức độ điều phục cả mười phương. Chúng thần chẳng thể tìm được mưu kế gì.”
Lúc đó, ma vương nổi giận, ra oai, làm chấn động cả trời đất, kêu gọi binh chúng ma quỷ, mặc áo giáp, cờ xí rợp trời, ánh sáng che khuất bầu trời. Ma vương ra lệnh cho quân lính, đều biến hóa thành hàng trăm ngàn loại hình khác lạ, đầu trùng, thân quỷ rất đáng sợ, gánh núi, vác đá, miệng mắt phóng ra lửa, vây quanh Bồ-tát kêu gào, đạp đất như trâu rống, chấn động đến cả chỗ hoang vắng. Núi lở, đất nứt, cây cối đổ gãy, nước biển sóng lớn, vọt lên sáu nguồn, nước chảy tràn mênh mông, sóng lên cao cuồn cuộn đến trời. Trăm họ khiếp sợ, tổ chim trên cây rớt xuống núi, rồng ẩn trong nước bay vọt lên, làm cho chim kinh sợ bay tứ tung, sư tử sợ hãi chạy trốn, chim cánh vàng bay trốn, cá lớn Ma-kiệt trôi ngửa theo dòng nước. Chư thần sợ hãi, chạy tìm chỗ ẩn náu. Ma biến hóa ra hàng ngàn hình tướng hung ác, nhiều loại khí độc bay tứ tung khắp nơi, rồi cùng lúc gom tụ lại hướng đến Thế Tôn.
Với lực của Từ tâm, Phật chỉ đưa tay, các ác quỷ cùng lúc đều hàng phục, chắp tay, đầu mặt lễ Phật, xin quy y. Lúc đó, Như Lai liền đến điều phục, các thiên ma xin làm đệ tử. Tuy thắng, nhưng Phật không có ý vui.
Đem hầm lửa, thức ăn trộn thuốc độc thì làm sao hại được Phật.
Chất độc có nhiều như núi Tu-di, ngọn lửa lớn, đao, kiếm, mâu… cùng không thể lay động một sợi lông của Phật. Nay dùng hầm lửa, thức ăn trộn thuốc độc để hại Phật, giống như sức lực của muỗi mòng mà muốn lay đổ núi lớn, như cánh của loài ruồi nhặng muốn ngăn che mặt trời, mặt trăng, chỉ tự mình hủy hoại mà thôi, chi bằng sớm sám hối tội lỗi, mới mong thoát tội. Trời, Rồng, Quỷ, Thần, dân chúng nơi thế gian, Phạm vương, Đế Thích, Ma vương… đều cúi đầu nghe lời dạy của Phật. Sắc thân Như Lai như kim cương, dứt trừ các điều ác, tích chứa vạn điều thiện, tướng tốt, ánh sáng, thần thông vô lượng, đã dứt hẳn năm đường ác mê mờ, đạt được trí tuệ Chánh chân Vô thượng, vượt trên Thánh chúng, như mặt trăng giữa các vì sao, như mặt trời mới mọc, tỏa chiếu ánh sáng khắp nơi, giảng đạo rộng khắp, giáo hóa quần sinh mê muội, Từ, Bi, Hỷ, Xả, thương xót chúng sinh, ban ân cứu giúp khổ nạn, còn hơn mẹ hiền.
Phật có oai đức, thần lực như vậy, xin cha sửa đổi, sám hối, quy y Tam bảo.
Bấy giờ, Trưởng giả Thân Nhật bị nghiệp tội che mờ, tâm không tin hiểu lời Nguyệt Quang thưa, bảo con:
–Nếu đức độ của Như Lai, đúng như lời khen ngợi của con: Phật có thần thông, chiếu thấy hết thì sẽ biết trước cha làm hầm lửa, nấu thức ăn trộn thuốc độc, sao lại nhận lời thỉnh mời của cha. Do đó đủ biết, không cần nghĩ chi xa.
Nguyệt Quang lại thưa:
–Phật thật có ba Thánh trí, sáu thần thông, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả… tất cả đều thành đạt. Phật thường độ cho những người ngu muội, không muốn trái ý người.
Tâm Thân Nhật ngu si, ôm lấy sự mê muội, không xả bỏ ý định!
Sáng ngày mai, trưởng giả sai người thỉnh Phật. Sứ giả
vâng lời, đến chỗ Phật, quỳ gối bạch:
–Bạch Thế Tôn! Trưởng giả Thân Nhật kính lời mời. Bây giờ đã đến lúc thọ trai, nguyện xin Đức Thế Tôn và đại chúng quá bước đến tệ xá của chúng con.
Khi ấy, Đức Thế Tôn nghĩ: “Nay nhận lời mời của Thân Nhật không như bình thường. Nên phóng ra thần thông, làm chấn động mười phương, khiến cho họ hàng phục, ắt sẽ thành tựu đạo lớn, giáo hóa được rộng khắp vô lượng, đồng thời giáo hóa đám lục sư và chín mươi sáu ngoại đạo.”
Bấy giờ, Thế Tôn phóng ra ánh sáng lớn, chiếu soi, trên đến trời Tam thập tam, dưới thấu đến mười tám địa ngục. Cảnh giới của cõi Phật lúc này có đầy ánh sáng lớn, thần thông. Bồ-tát, La-hán, Duyên giác, Phạm vương, Đế Thích, Thiên vương, Thần biển, Thần đất và các ma quỷ, hàng ức vạn tướng đảng bộ, nghe Phật độ Thân Nhật, đều đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ sát chân Phật, rồi lui qua hai bên.
Phật bảo các Tỳ-kheo:
–Các ông hãy mang bát đến nhà Trưởng giả Thân Nhật.
Các Tỳ-kheo đều thưa:
–Dạ vâng!
Tất cả đều chuẩn bị sẵn sàng. Đất biến thành màu vàng. Trên đảnh Phật có bảy lớp mây thơm, sáu loại hoa sen: hồng, vàng, xanh, cam, tía, trắng… tự nhiên mọc lên ở hai bên đường.
Phật đi bộ ra khỏi cổng, bảo Bồ-tát Không Vô Cát Tường và sáu mươi vạn người đi trước, hoặc đi trên không, hoặc theo đường lộ mà đi, Phật đi ở giữa, còn bao nhiêu người khác đều đi theo sau Phật. Ánh sáng rực rỡ chiếu khắp tất cả, làm mờ ánh sáng mặt trời, mặt trăng. Các trời cúng dường lọng báu, rải hoa xuống như mưa. Trời, rồng bay khắp, chim không dám bay qua. Chúng sinh ba cõi không thấy đảnh Phật. Nhạc trời cùng lúc trổi lên, trùng độc ẩn mất, chim lành liệng quanh, hót vang.
Phật không đạp đất, nhưng tướng bánh xe in trên đất, ánh sáng chiếu rực rỡ suốt bảy ngày. Các loại cây quý, cây thuốc, cây ăn trái đều nghiêng ngã xuống, ngưỡng lên như hình dáng người đang quỳ. Quỷ Dạ-xoa cánh vàng, các ma quỷ đều dần theo trăm ngàn binh lính, tay cầm các loại nhạc hoặc cầm hương hoa, bảy báu, chuỗi ngọc, lụa cõi trời, cờ phướn, lọng báu từ mười phương đến hội họp. Thiên chúng đều hạ xuống, nhạc khí trổi lên, người mù thấy được,
người điếc nghe được, người câm nói được, người què đi được, mọi oán ghét đều hòa vui, người mê được tỏ, người say tỉnh lại, trâm cài, vòng đeo phụ nữ phát ra tiếng. Chim bay, thú chạy đều hóa thành hình người, cây khô trăm năm tự nhiên ra hoa, ngạ quỷ được no đủ, địa ngục được an vui. Đàn tỳ bà, đàn tranh, ống sáo và trống được đánh lên vang rền.
Phật dùng thần lực biến hóa hầm lửa thành ao tắm bảy báu màu cam tía, có nước tám mùi vị, dưới dáy có cát vàng, chung quanh có hoa sen, trong ao có cá, ba ba, con giải, cá sấu… đang vui đùa. Chim bay, thú chạy, âm thanh hòa hợp. Ven bờ ao có trồng nhiều hàng cây trúc ti, cây y phục, giữa những cây treo lụa mỏng, lụa đỏ, đủ cả năm màu. Cành lá bằng san hô, thủy tinh, lưu ly, vàng ròng, bạc trắng, dây bằng vàng ròng giăng mắc giữa các hàng cây, các chuỗi ngọc được treo rũ xuống, mỗi khi có gió thổi, va chạm, phát ra trăm loại âm thanh thật êm dịu: Khen ngợi oai đức của Phật chưa từng có, nói pháp vô thường, khổ, không, vô ngã, làm cho người buồn lại vui, người vui lại buồn. Trên cây bảy báu có các loài chim khổng tước, anh võ, chim cánh vàng, chim thần mỏ đỏ, chim phụng hoàng, chim cát tường, câu-kỳ-na-la có đến hàng trăm ngàn con, ánh sáng màu sắc rực rỡ, tỏa chiếu trên các cây, hót vang trăm thứ tiếng, làm cho mọi người đều đến nghe. Chim đang bay, thú đang chạy đều ngừng lại để nghe. Tất cả tuy hình tướng khác nhau, nhưng đồng lòng đem thân mạng quay về nương theo Thế Tôn.
Bấy giờ, Thần biển, Thần đất, chúng sinh ba cõi, đều đã đến nhà Trưởng giả, thần hầm lửa biến thành ao tắm, trời đất chấn động, các vị đến xem Thân Nhật, thấy rõ thần thông biến hóa, đạo đức thù thắng như vậy. Trông thấy các vị ấy, Trưởng giả Thân Nhật kinh sợ, lông tóc dựng đứng, hồn vía thất kinh, tự nghĩ: “Ôi, thật là mê hoặc! Ta đã làm việc ác nghịch, không có đạo đức.”
Trưởng giả quay lại nói với lục sư:
–Các ông là loại súc sinh, đẩy tôi vào chỗ nước sôi lửa bỏng. Bây giờ biết làm sao đây!
Lục sư sợ hãi, xấu hổ, không nói gì, sợ mang tại họa lớn, nên đã chạy trốn.
Lúc ấy, Thân Nhật cùng với người con là Nguyệt Quang và phu nhân, thể nữ, quyến thuộc nam nữ, ngoại đạo, bạn bè… đều cung kính đón Phật, trông thấy Thế Tôn ánh sáng rực rỡ như núi báu, hình dáng trang nghiêm, sắc thân vàng tía, cao một trượng sáu, các căn vắng lặng, ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, là vua các trời, đạo đức sáng ngời. Đức Thế Tôn đầy đủ mười Lực, là vua trong hàng trời, người. Phật dùng thần lực và oai đức, chiếu thấu vào tâm mê mờ, làm cho Thân Nhật hiểu rõ, như mê được tỏ rõ, dứt trừ bệnh quá dại khờ, giải thoát năm tình, buồn vui lẫn lộn. Trưởng giả liền biết tội, đem thân quỳ sát đất, làm lễ Phật, thưa:
–Bạch Thế Tôn! Xin Thế Tôn tha thứ cho con. Con ngu si, không biết chánh chân, tin theo lời nói xấu ác, sinh tâm độc ác, muốn làm hại Thế Tôn. May mắn nhờ tâm Từ hóa độ của Thế Tôn, xin tha tội cho con. Nguyện xin Thế Tôn rũ lòng thương xót cứu giúp cho con thoát khỏi tội lớn. Xin thỉnh Thế Tôn đến chỗ ngồi.
Khi ấy, Như Lai đi lên chánh điện, chúng hội cũng đã an tọa. Thân Nhật xấu hổ, sợ sệt không yên, đến trước Phật, bạch:
–Vì ngu si mê lầm, tin theo lời của bọn xấu ác cho là chân thật, như người mê sảng uống lộn thuốc, bệnh càng tăng thêm. Nay được gặp Phật, bệnh tà được dứt trừ. Con đã làm việc không có đạo đức, vì đã bỏ thuốc độc vào thức ăn, nên không thể cúng dường. Xin Đức Thế Tôn đợi chốc lát để con nấu thức ăn mới.
Phật bảo Trưởng giả:
–Hãy đem thức ăn ấy đến, không cần nấu lại. Tham lam, dâm dục, sân giận, ngu si, tà kiến là các thứ độc lớn ở đời. Ta không có những độc này, đã đoạn trừ các độc, độc không thể hại ta.
Thân Nhật đem thức ăn đến, mùi hương diệt hết tám nạn, ngạ quỷ được an vui. Phật và đại chúng thọ trai xong, Trưởng giả đi lấy nước rửa, chúng hội đều im lặng.
Thân Nhật lui ra, ngồi khóc, thưa:
–Bạch Thế Tôn! Xin tha thứ cho con! Con vì mê hoặc đã dám mưu toan nghịch ác đến Như Lai. Tự xét biết tội nặng, đáng vào địa ngục, chịu khổ đêm dài, nước sôi lửa bỏng, đau đớn vô cùng, làm sao thoát khỏi được. Phật với lòng đại Từ, cứu giúp ba cõi, thương xót
chúng sinh, vớt họ ra khỏi cảnh lửa nóng bỏng. Khi chưa được nghe lời Thế Tôn dạy, con đã gây ra tội lỗi. Không có Thế Tôn, không ai biết trước được.
Phật bảo Thân Nhật:
–Thuở xưa, khi Phật Định Quang thọ ký cho ta, có nói: “Vào đời sau, vô số a-tăng-kỳ kiếp, ở trong đời năm xấu ác, ông sẽ làm Phật, hóa độ cho chúng sinh như ta ngày nay. Lúc ấy, sẽ có Trưởng giả Thân Nhật làm hầm lửa, nấu thức ăn trộn thuốc độc mưu toan hại ông.” Khi ấy, ta đã đắc trí tuệ Tam-muội, biết trước tên họ của ông rồi, huống chi là ngày hôm qua lại không biết sao?
Thân Nhật vui vẻ thưa:
–Bạch Thế Tôn! Thế Tôn đã biết trước việc vô số kiếp. Con đã tỉnh ngộ, sẽ được thoát khỏi tội. Nay con hết lòng tự quy y Phật. Con đã làm việc sai trái, nguyện cho tội nặng của con được nhẹ bớt.
Phật vốn có thệ nguyện không bỏ chúng sinh ngu si, mê hoặc, liền bảo Thân Nhật:
–Lành thay, Trưởng giả! Ông đã tự giác sám hối, tội nặng ắt sẽ tiêu trừ. Ta sẽ thuyết giảng đạo nghĩa, làm cho ông hiểu rõ. Trưởng giả thưa:
–Bạch Thế Tôn! Con nguyện xin muốn nghe. Dù chết, đối với đạo thiện, con hết lòng không quên.
Khi ấy, Thế Tôn phát ra âm thanh lớn, gồm tám loại tiếng, diễn đạt vạn ức âm thanh, thuyết giảng vô lượng pháp: Tám Giải thoát, bốn Đế, ba môn Giải thoát, sáu Ba-la-mật, thực hành đạo pháp sâu dày rất tốt đẹp, hiểu biết ba cõi là không. Các pháp, tội phước đều do nhân duyên tạo ra. Xem bệnh, chọn thuốc, tùy theo căn cơ thích hợp mà thuyết pháp.
Thân Nhật tỉnh ngộ, bỗng nhiên hiểu rõ, giải trừ mọi nghi ngờ, vui vẻ nhập định Vô tưởng tịch nhiên, ngay trên tòa ngồi liền đạt bất thoái chuyển. Trưởng giả vui mừng, vọt lên hư không, cách mặt đất một trăm bốn mươi trượng, từ trên hư không hạ xuống, cúi đầu sát đất, hôn và xoa chân Phật, quỳ gối trình thưa:
–Nay con được giác ngộ, là nhờ Phật hóa độ cho con.
Trưởng giả vui mừng, tán thán Phật:
–Mười Lực của Phật thật oai hùng. Thần lực của Như Lai chấn động mười phương, không ai sánh bằng, biết trước hầm lửa, cơm trộn thuốc độc, làm cho mọi thứ độc hại tự tiêu trừ. Phật không lo buồn gì. Tất cả dao kiếm không thể làm tổn hại Phật được. Mũi tên, dao cứng đều hóa thành hoa. Đức Phật dũng mãnh thay! Như Lai có thể làm cho chín mươi sáu tà đạo hàng phục. Tất cả dù khác miệng nhưng đều cùng một lời, ca ngợi Phật là đạo vững chắc như kim cương. Phật như núi vàng chiếu sáng tất cả, làm tan hoại mọi u ám, mê mờ, chỉ còn lại ánh sáng trí tuệ. Phật vượt lên trên các vị Thánh, đức vượt quá hư không, biện tài vô ngại, mở bày chánh pháp khắp đại thiên thế giới, điều phục những chúng sinh khó hóa độ, làm cho thành thục. Oai lực chấn động ba cõi, độc tôn không có ai sánh bằng, lìa các bụi nhơ cõi trần, sạch như vàng cõi trời, mưa những pháp báu, làm tất cả được no đủ, ban phát bảy loại của cải vô tận. Xét tâm mà chọn thuốc, trước hết phá tan quân ma. Tùy theo căn cơ thích hợp mà giảng nói pháp, làm cho tất cả đều được độ thoát. Chín mươi sáu tà đạo đều ẩn trốn.
Khi Thân Nhật ca ngợi pháp Phật, có vô số chúng đến với đại hội, họ đều thích nghe pháp nên được phước báo, được độ thoát, số lượng không thể tính đếm được. Trời đất chấn động, nhạc khí vang lên, trời Phạm vương thứ bảy nghe giảng nói pháp. Đàn tỳ bà, khánh, trống, ngàn loại nhạc cụ tự nhiên trổi lên. Thiên đế trời Đao-lợi rải hoa dâng lên Phật, khen ngợi oai đức của Phật chưa từng có.
Khi ấy, ai nấy đều vui mừng, cúi đầu làm lễ Phật rồi lui ra.
Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
