Đại Tập 57 · Bộ Kinh Tập IV · Số 490–584

Số 525 - Kinh Trưởng Giả Tử Áo Não Tam Xứ

SỐ 525

KINH TRƯỞNG GIẢ TỬ ÁO NÃO TAM XỨ

Hán dịch: Đời Hậu Hán, Tam tạng An Thế Cao,

người nước An Tức.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-kheo, ở tại tinh xá trong vườn Kỳ-đà Cấp cô độc thuộc nước Xá-vệ.

Bấy giờ, trong thành Xá-vệ, có đại trưởng giả giàu có, của cải vô số, ruộng đất, nhà cửa, trâu, ngựa không thể tính đếm được. Nhà trưởng giả không có con. Tục lệ nước đó, nếu không có con thì sau khi qua đời, của cải sẽ nhập vào cửa quan. Vợ chồng trưởng giả cầu đảo cúng tế chư Thiên, Thần, mặt trời, mặt trăng, sao để cầu xin con, cầu mãi cũng không được.

Khi ấy, vợ trưởng giả quy y Tam bảo, vâng giữ năm giới, ngày đêm tinh tấn, không dám biếng nhác, sau đó mang thai. Người vợ thông suốt, biết rõ năm việc:

1.Biết ý chồng mình.

2.Biết chồng mình nghĩ gì và không nghĩ gì.

3.Biết nguyên nhân bào thai.

4.Biết phân biệt nam hay nữ.

4.Phân biệt được thiện, ác.

Lúc ấy, vợ trưởng giả, báo cho chồng biết là mình đã có thai. Trưởng giả vui mừng, hằng ngày cung cấp cho vợ y phục, chăn

đắp đẹp nhất, thức ăn ngon nhất. Mười tháng đã mãn, vợ trưởng giả sinh được đứa con trai, giao cho nhiều bà mẹ cùng nuôi dưỡng chăm sóc. Một bà mẹ cho bú mớm, một bà mẹ lo tắm giặt, một bà mẹ lo thay áo, đắp chăn, một bà mẹ lo bồng ẳm. Đứa bé khôn lớn, đến khi được mười lăm, mười sáu tuổi, vợ chồng trưởng giả lo tìm vợ cho con. Thời gian sau tìm được cô con gái xinh đẹp, nết na, con của một trưởng giả. Đám cưới, trưởng giả tổ chức tại nhà, trong một khu vườn ở ngoài thành, thỉnh mời rất nhiều khách đến ăn uống, vui chơi, thết đãi các thức ăn ngon nhất. Bốn phương đều đến, không ai chống phá. Tiếp đãi khách khứa như vậy đến bảy ngày.

Lúc này, cặp vợ chồng trẻ đang dạo chơi trong vườn, thấy trên cây Vô ưu có hoa, màu sắc rất đẹp giống như lụa đào. Người vợ nói với chồng:

–Thiếp muốn được hoa này.

Người chồng leo lên cây, hái hoa Vô ưu. Cành cây bé nhỏ, nên bị gãy, người chồng rơi xuống đất, chết ngay.

Cha mẹ hay tin con mình té cây chết, liền chạy nhanh đến. Người mẹ ôm đầu đứa con, người cha ôm hai chân con, xoa bóp, xem xét, nhưng đứa con hoàn toàn không sống lại được. Cha mẹ thương con, đau đớn thảm thiết, thân thể bị tổn thương. Khách khứa thấy vậy, cũng rất đau xót: “Chết sao mà nhanh chóng thế! Buổi tiệc ăn uống, vui chơi chưa tàn, mà chú rễ té trên cây xuống, chết mất, sao mà vô thường đến thế!”

Khi ấy, Đức Thế Tôn cùng với Tôn giả A-nan đắp y, mang bát vào thành khất thực. Nghe tin vợ chồng trưởng giả chỉ có một đứa con mà lại té cây chết, đang kêu khóc thảm thiết, thật không thể nói hết được. Đức Phật bèn quán xét, thấy chỗ sinh của đứa bé này là từ cõi trời Đao-lợi. Tuổi thọ hết, sinh làm con nhà trưởng giả, rồi sau khi chết, sinh vào loài rồng, bị vua chim Kim sí bắt ăn thịt. Ba nơi đều đau xót, đều làm đám tang.

Phật bảo Tôn giả A-nan:

–Ta với ông hãy đến nơi đó, giảng giải cho tâm ý vợ chồng trưởng giả vơi đi, để tiêu trừ tai họa. Nếu như không được vậy, ta e trưởng giả lo buồn sẽ chết!

A-nan vâng lời, liền đi theo Phật, đến chỗ Trưởng giả.

Nghe Phật đến, trưởng giả vui mừng, cúi đầu lễ sát chân Phật.

Phật hỏi trưởng giả:

–Ông ưu sầu việc gì đến như vậy?

Trưởng giả thưa:

–Thân con vô phước, chỉ có một đứa con, vừa cưới vợ cho nó, thỉnh mời khách đến, đang ăn uống vui chơi, chưa tan tiệc, nó leo lên cây hái hoa, rơi xuống đất chết liền. Nay thân con như đá, tâm trơ trơ như sắt. Vừa được một đứa con, mà nó lại bỏ con, đi rồi.

Phật bảo trưởng giả:

–Con người có sinh, phải có chết, sự vật có thành tựu, phải có tan hoại. Suy cho cùng, đến khi mạng hết thì không thể trốn tránh. Hãy bỏ đi sự thương nhớ, chớ lo nghĩ xúc động quá.

Khi ấy, Phật phóng ra ánh sáng chiếu khắp mười phương làm cho trưởng giả thấy được, cha mẹ đứa bé trên cõi trời, trong loài rồng cũng đang than khóc.

Phật bảo trưởng giả:

–Đứa bé này, vốn ở trên cõi trời Đao-lợi, hết tuổi thọ sinh vào làm con nhà ông. Sau đó qua đời, lại sinh trong loài rồng, bị vua chim Kim sí bắt ăn thịt. Cha mẹ ba nơi cùng lúc đều than khóc. Vậy đó là con của ai?

Phật liền nói kệ:

Các Thiên tử trên trời

Đó là con ông sao?

Khi ở trong loài rồng

Là con loài rồng chăng?

Bấy giờ, Phật giảng nói:

Chẳng phải con chư Thiên

Cũng chẳng phải con ông

Lại chẳng phải con rồng

Sinh tử do nhân duyên

Vô thường như mộng ảo

Tất cả không bền lâu

Ví như khách qua đường.

Phật bảo trưởng giả:

–Người chết không thể thoát khỏi được. Việc đã qua thì không thể kéo lại được.

Trưởng giả thưa:

–Bạch Thế Tôn! Đứa bé này, đời trước tạo tội, phước gì, mà được sinh vào trong nhà giàu, mạng sống lại ngắn ngủi? Việc này như thế nào?

Phật bảo:

–Kiếp trước, đứa bé này ưa làm việc bố thí, tôn kính người. Do phước đức này, nên được sinh vào nhà giàu. Trái lại, đứa bé này cũng ưa vui chơi săn bắn, làm tổn hại đến chúng sinh. Do nghiệp duyên này, làm cho mạng sống yểu.

Phật bảo trưởng giả:

–Tội phước theo người, như bóng theo hình.

Lúc ấy, trưởng giả vui mừng hớn hở, liền đắc pháp nhẫn.

Khi Phật nói xong, vợ chồng trưởng giả và tất cả đại chúng trong hội đều vui mừng lãnh thọ.

Số 526 - Kinh Trưởng Giả Tử Chế

SỐ 526

KINH TRƯỞNG GIẢ TỬ CHẾ

Hán dịch: Đời Hậu Hán, Tam tạng An Thế Cao,

người nước An Tức.

Nghe như vầy:

Một thời, Phật cùng với năm trăm vị Sa-môn, đều là bậc A-la-hán, ở trong núi Kỳ-xà-quật, thuộc thành La-duyệt-kỳ. Vào một buổi sáng, Phật cùng với đại chúng đắp y, mang bát vào thành khất thực.

Khi ấy, trong thành có một nhà hào tộc giàu có, thuộc trong bốn chủng tánh. Nhà cửa, lầu gác rất tốt đẹp, ở chỗ cao ráo nhất trong nước, thành quách được bao quanh bằng bảy lớp cửa.

Nhà hào tộc trong bốn chủng tánh, tên là Đàn-ni-ca-nại, có một người con tên là Chế đã được mười sáu tuổi. Cha là Đàn-ni-ca-nại qua đời nên Chế ở với mẹ.

Khi Phật đến nhà khất thực, Chế đang đứng trong cửa thứ ba, từ xa đã trông thấy Phật đến, Chế liền suy nghĩ: “Người này sao mà đẹp đẽ, trang nghiêm quá vậy, đẹp như hạt châu minh nguyệt, có ánh sáng như mặt trời, mặt trăng, da có sắc màu vàng ròng, như ánh trăng tròn đầy ngày rằm.”

Lúc Phật đang còn đứng ngoài cửa, Chế liền chạy vào, thưa với mẹ:

–Con thấy có một người đến nhà mình, rất trang nghiêm, đẹp đẽ, trong thiên hạ không ai bằng. Từ lúc mới sinh ra đến giờ, con chưa thấy người nào như vậy. Nay đang đứng trước cửa khất thực, mẹ nên bố thí cho người ấy.

Người mẹ là người tham lam, bỏn sẻn, nên không chịu bố thí.

Chế thưa:

–Mẹ nên thương con mà bố thí cho người này, cho người ấy như bị bệnh được thuốc hay vậy.

Chế lại thưa:

–Mẹ nên bố thí cho người này, vì đó là bậc danh tiếng, vang khắp đến cõi trời, cõi người. Hiện nay người này đang đứng ngoài cửa.

Người mẹ cũng không chịu bố thí. Chế luôn miệng khuyên mẹ không ngừng. Mẹ liền sân giận bảo Chế:

–Sao con cứ quấy rối mẹ mãi. Con làm cho mẹ phiền não rối loạn đây nè.

Mẹ lại nói tiếp:

–Người này không phải đến đây khất thực mà chỉ muốn lừa dối con thôi. Nay con còn nhỏ dại, làm sao biết được. Con nài nỉ mãi không thôi, chừng nào mẹ lấy cây đánh mới thôi à.

Biết được tánh bỏn sẻn, tham lam của người mẹ, Phật liền hiện thần thông, phóng ra ánh sáng, chiếu suốt bảy lớp cửa. Thấy ánh sáng Phật, Chế rất vui mừng, liền đến chỗ mẹ thưa:

–Người ngu không biết bố thí, như người mù bị rơi trong lửa, phải ngồi trong đó chịu trận, chỉ vì không có mắt. Người ở thế gian chỉ vì bỏn sẻn, tham lam, không tin bố thí, sau sẽ bị tai họa. Người mà tâm nghĩ điều ác, miệng nói lời ác, thân làm việc ác, ngu si không tin Phật, không tin kinh điển, không tin Tỳ-kheo Tăng, sau khi chết đều đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Người không tham lam, bỏn sẻn, tin bố thí, về sau sẽ được phước. Thân làm việc thiện, miệng nói lời thiện, tâm nghĩ điều thiện, tự mình được phước, mọi người thường giúp đỡ. Theo ở với người trí làm cho mình cũng thành có trí.

Chế thưa tiếp:

–Mẹ không chịu bố thí thì con đem phần ăn của con ngày nay mà bố thí vậy. Con thà nhịn ăn một ngày, mẹ thương con, mau đem đến. Con muốn cho người này, sợ người ấy sẽ bỏ con mà đi. Nếu bỏ đi thì rất khó gặp lại người này.

Người mẹ vẫn không chịu cho. Chế tự đi lấy phần cơm của mình, lấy áo tốt đẹp, đem đến chỗ Phật, đầu mặt đảnh lễ sát chân Phật, rồi lui ra, đứng một bên, chắp tay bạch Phật:

–Con đem y phục, thức ăn dâng cúng Phật.

Phật im lặng, không đáp.

Chế lại thưa:

–Phật là Bậc Đạo Sư của cõi trời, cõi người. Xin Ngài thương xót độ thoát chúng con. Xin Ngài thọ nhận cho con, làm cho con được phước.

Chế thưa như vậy ba lần, Phật liền thọ nhận. Chế rất vui mừng.

Phật bảo Chế:

–Những thói tham lam, bỏn sẻn, con đã điều phục. Hôm nay, con cúng dường Phật y phục, thức ăn, sẽ làm cho tâm con nếu có mong muốn điều gì cũng được thành tựu.

Chế rất vui mừng, lại bạch Phật:

–Nếu được như ý nguyện, con cũng không mong cầu làm Thiên vương Đế Thích ở cõi trời Đao-lợi thứ hai, cũng không mong cầu làm Phạm vương ở cõi trời thứ bảy, cũng không mong cầu đời đời giàu sang phú quý mà chỉ nguyện cho con được trí tuệ, ánh sáng như Phật.

Phật bảo:

–Rất tốt, các ý nguyện của con sẽ được thành tựu.

Thiên vương Đế Thích ở cõi trời thứ hai, nghe Chế nói, đang chắp tay đứng ở sau Phật, liền đến trước Phật, bảo Chế:

–Hôm nay, ông đem một chút thức ăn, y phục cúng dường Phật mà liền muốn cầu làm Phật, không thể được đâu. Mười kiếp, trăm, ngàn, vạn ức kiếp ông còn chưa thể được làm Phật.

Chế thưa Thiên vương Đế Thích:

–Tôi không phải đem một bữa ăn cúng dường để muốn được làm Phật. Mà tôi luôn giữ gìn tâm thiện, tinh tấn không lười biếng, cầu Phật không ngừng, nên phải được làm Phật.

Thiên vương Đế Thích bảo Chế:

–Ông đem bốn báu nhiều như núi Tu-di, với lòng lành nhớ nghĩ,

bố thí cho dân chúng khắp trong thiên hạ, đến ngàn vạn kiếp, ức vạn kiếp, còn chưa được làm Phật.

Chế lại bảo Thiên vương Đế Thích:

–Ví như người thợ mộc, cầm rìu vào núi tìm cây, phải chọn lấy cây thẳng, tốt, được như ý mới lấy. Tôi không vì đem một chút thức ăn, y phục mà cầu làm Phật.

Thiên vương Đế Thích lại bảo Chế:

–Ông muốn cầu làm Phật khổ lắm, chi bằng ông cầu làm Phạm vương ở cõi trời thứ bảy, hoặc làm Thiên vương Đế Thích ở cõi trời Đao-lợi thứ hai, cầu làm Phật rất khó được.

Chế lại hỏi Thiên vương Đế Thích:

–Thiên vương có thấy bên trong cõi Diêm-phù-lợi không?

Thiên vương Đế Thích đáp:

–Tôi có thấy.

Chế nói:

–Khắp trong cõi ấy, lửa lớn lên đến cõi trời, dù có đem thân mình vào trong đó, tôi cũng chờ cầu làm Phật, trọn không dừng nghỉ.

Thiên vương Đế Thích bảo:

–Lửa lớn khắp trong cõi Diêm-phù-lợi. Trong cõi đó có dân chúng, súc sinh và các loài côn trùng. Ông không nên giết chúng. Miệng nói lời ác, tâm nghĩ điều ác, chết sẽ vào địa ngục, lúc nào mới được làm Phật?

Chế bảo Thiên vương Đế Thích:

–Dân chúng và côn trùng ở thế gian, với lòng lành, tôi đều đem giao phó cho Phật Di-lặc. Phật Di-lặc sẽ độ thoát họ. Tôi cầu Phật đạo không dừng nghỉ.

Chế lại bảo Thiên vương Đế Thích:

–Phạm vương ở cõi trời thứ bảy, Thiên vương Đế Thích ở cõi trời thứ hai, chỗ ở rồi cũng bị tan hoại, cũng sẽ đến chỗ chết, đều không thoát khỏi cái chết.

Thiên vương Đế Thích chắp tay thưa:

–Ông giữ tâm vững vàng đến như vậy. Mong cầu làm Phật không ngừng, ông sẽ được làm Phật.

Chế lại bảo Thiên vương Đế Thích:

–Ông chớ giữ tâm coi thường, cao ngạo. Ở cõi trời còn có người hơn ông. Tôi giữ tâm thiện, tinh tấn không lười biếng, cầu làm Phật không ngừng, chắc chắn phải được làm Phật.

Thiên vương Đế Thích liền im lặng, không nói nữa.

Phật bảo Chế:

–Con trước sau đã hầu hạ sáu vạn Phật. Con luôn nguyện cầu làm Phật. Con thường giữ tâm tinh tấn để hầu hạ chư Phật. Cách sau hai trăm ức vạn kiếp, con không còn đọa trong địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh nữa. Hai trăm ức vạn kiếp xong, con sẽ làm vua Chuyển luân, sẽ có mười ức nước nhỏ phụ thuộc vào con. Con sẽ thống lãnh bốn thiên hạ, đi lại tự tại, làm việc rất ngay thẳng. Thọ mạng hết thì sinh lên làm Phạm thiên ở cõi trời thứ bảy, vua trời Đâu-suất ở cõi trời thứ tư. Tuổi thọ cõi trời hết sẽ lại sinh xuống làm vua Chuyển luân. Tuổi thọ hết lại sinh lên làm Phạm thiên ở cõi trời thứ bảy. Lên xuống như vậy trăm ức vạn kiếp xong, con sẽ làm Phật hiệu là Tu-di Ca-la, độ thoát cho dân chúng cõi trời, người. Khi con sinh ra, ánh sáng chiếu khắp một vạn hai ngàn ức cõi trời đất, lên đến cõi trời thứ hai mươi tám. Trời đất đều chấn động mạnh. Đêm sáng như mặt trời mọc. Dân chúng đều thọ đến bảy ngàn ức tuổi. Thân con cao hai trăm trượng, cõi nước của con sẽ có một vạn một ngàn thành, mỗi thành đều rộng bốn trăm tám mươi dặm, đều có bảng treo được khắc chạm bằng bảy báu: vàng, bạc, lưu ly, thủy tinh, san hô, xà cừ, mã não.

Khi con làm Phật, sẽ mở hai hội thuyết kinh. Hội thứ nhất có sáu ngàn ức Sa-môn, đều đắc quả A-la-hán. Hội thứ hai khi thuyết kinh có bốn ngàn ức Sa-môn cũng đều đắc quả A-la-hán. Lúc ấy, dân chúng không có trộm cắp, nam nữ đều đồng lòng, không có người ác, cũng không có núi, rừng, khe, hang, đất đai bằng phẳng. Dân chúng không có bệnh tật, buồn khổ, tất cả đều an vui, chỗ ở đều tự giữ. Mỗi ngày trời mưa ba lần để giảm bớt bụi đất. Dân chúng muốn bàn luận đều tụ hội lại. Tháng mùa hạ thì không nóng, tháng mùa đông thì không lạnh, tất cả đều được điều hòa. Tinh xá con giảng pháp tên là Nan-đề-đà. Nếu có người nam, người nữ giữ

giới, cúng dường cho Phật, Bích-chi-phật, A-la-hán, cầu làm Phật, đều có thể chứng đắc Phật đạo, không thể không cầu. Tám phương trên dưới không thể sánh bằng, trí tuệ của Phật cũng vậy. Dân chúng trong thiên hạ không biết sinh ra từ đâu, cũng không biết chết đi về đâu.

Phật giảng nói kinh này xong, Chế và các Tỳ-kheo Tăng đều ở trước Phật, đầu mặt lễ sát chân Phật rồi lui ra.

Số 527 - Kinh Thệ Đồng Tử

SỐ 527

KINH THỆ ĐỒNG TỬ

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Sa-môn Chi Pháp Độ.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại núi Kỳ-xà-quật, thuộc thành La-duyệt-kỳ.

Vào một buổi sáng, Phật cùng các Tỳ-kheo đắp y, mang bát vào thành khất thực. Phật đi đến một nhà giàu có tên là Ca-la-việt. Nhà này có một đứa con mười sáu tuổi tên là Thệ.

Khi ấy, ở trong lớp cửa thứ ba, Thệ thấy Phật đến, thân có tướng tốt, hình dáng trang nghiêm, tâm ý an tịnh, các căn vắng lặng, từ sau ót của Phật, phóng ra ánh sáng rực rỡ, như ánh sáng mặt trời, ánh mặt trăng ngày rằm, chiếu suốt vào trong cửa. Thệ thấy Phật như vậy, trong lòng vui vẻ, kính trọng, liền đi lên nhà gặp mẹ nói bài kệ:

Ánh sáng vàng trăm màu

Hy hữu chưa từng thấy

Nay đến đứng ngoài cửa

Cầu mình nên giúp đỡ.

Oai nghi hơn Phạm vương

Mặt sáng hơn chư Thiên

Thương con mẹ nên đến

Cúng dường cho vị ấy.

Nghe nói thế, người mẹ bảo:

–Như lời con nói, người này đâu phải nghèo khổ, vì sao đến xin con? Thật là lạ, nếu quả như vậy thì không hợp lý!

Bấy giờ, Phật liền dùng thần thông hóa hiện, ánh sáng từ thân chiếu ra, thấu suốt bảy lớp cửa.

Cảm kích trước oai thần của Phật, Thệ lại nói kệ, thưa mẹ:

Ví như người thấy lửa

Gieo mình vào trong đó

Không biết hướng đến Phật

Tự làm hại như vậy.

Bậc tôn quý trời, người

Các Thánh không ai hơn

Bậc xứng đáng cúng dường

Ban cho được lợi lớn.

Phần thức ăn hôm nay

Xin đem đến cho con

Để dâng cúng vị ấy

Vui này khó gặp được.

Người mẹ liền đi lấy áo tốt đẹp, thức ăn đến cho Thệ. Thệ cầm lấy đi đến chỗ Phật, đầu mặt cúi sát đất, làm lễ Phật, rồi lui qua một bên, chắp tay bạch Phật:

–Nay được gặp Đức Như Lai, con chí tâm cung kính, một lòng hướng về Phật. Xin Phật thương xót, thọ nhận phần cúng dường này.

Đúng thời, Phật thọ nhận rồi, nói kệ cho Thệ:

Con điều phục tâm tham

Lại khéo tu bố thí

Ngày nay cúng dường Phật

Tâm niệm thật là tốt.

Nghe Phật nói, Thệ liền nói kệ thưa:

Con không nguyện giàu sang

Cũng không mong Thích - Phạm

Chỉ cầu tuệ cao tột

Như Phật, Đấng Vô Thượng.

Bấy giờ, trời Đế Thích hạ xuống ở trước Thệ, nói kệ:

Bố thí một chút ít

Mong cầu là Phật sao!

Đời đời luôn bố thí

Chứa báu như Tu-di.

Trải qua ngàn ức kiếp

Đem lòng lành thương khắp

Không vì chút ban cho

Mà đắc đạo Vô thượng.

Thệ liền đáp lại trời Đế Thích bằng kệ:

Muốn chặt cây to lớn

Không thể một nhác búa

Liền chặt được cây to

Mà phải chặt lần lần

Mới đốn được cây to

Nghiệp tích chứa từ nhỏ

Cầu đạo cũng như vậy

Không do một chút thí.

Sao thành đạt đạo lớn

Niềm tin tôi mạnh mẽ

Cũng là cho thế gian.

Thiên đế Thích lại nói kệ với Thệ:

Chi bằng cầu Tôn thiên

Thích - Phạm đều dễ đạt

Khó hiểu được pháp Phật

Phật đạo rất khó thành.

Thệ đáp lại trời Đế Thích bằng kệ:

Giả sử cả thiên hạ

Bị lửa cháy khắp nơi

Dù đem thân vào đó

Trọn không bỏ tâm Phật.

Giả sử tất cả người

Cùng nhau làm hại tôi

Nguyện luôn đem lòng thành

Trọn không bỏ đạo lớn.

Nguy thay! Thích Phạm thiên

Đó đều là pháp chết

Nguyện hướng Nhất thiết trí

Dũng mãnh như sư tử.

Thiên đế Thích lại nói kệ cho Thệ:

Vui thay được lợi lớn

Mới có tâm kính Phật

Một lòng hướng đạo lớn

Ông chắc chắn làm Phật!

Thệ đáp lại Thiên đế Thích bằng kệ:

Thiên vương chớ nghi ngờ

Đối với đạo Vô thượng

Tinh tấn không lười biếng

Được làm Phật ở đời.

Bấy giờ, Thiên đế Thích im lặng.

Khi ấy, Phật nói kệ cho Thệ:

Đời trước con đã từng

Hầu hạ tám ngàn Phật

Tâm luôn nguyện đạo lớn

Muốn an lạc quần sinh.

Sau mười hai ức kiếp

Trọn không đọa đường ác

Chỉ tu nhiều đức thiện

Cho ý nguyện thêm nhiều.

Con sẽ trăm ức lần

Làm vua Chuyển luân vương

Cũng làm Tứ Thiên vương

Luôn thực hành chánh pháp.

Cũng sẽ làm Đế Thích

Chưa từng trái phạm hạnh

Sau sinh trời Đâu-suất

Đạo đức được thành tựu.

Ở giữa ngàn cõi nước

Được làm Phật tại đó

Hiệu là Tu-di Kiếp

Được tất cả hầu hạ.

Ngàn nước đều rộng lớn

Bốn trăm tám mươi dặm

Thành quách được trang nghiêm

Bằng tất cả châu báu.

Hội thuyết pháp thứ nhất

Sáu mươi ngàn ức người

Những đệ tử được độ

Đều đắc A-la-hán.

Hội thuyết kinh thứ hai

Bốn mươi ngàn ức người

Đều nhập tuệ La-hán

Hóa độ rất nhiều chúng.

Hội thuyết kinh thứ ba

Độ được chúng vô số

Lìa nhơ, vào tuệ sáng

Thảy đều không vướng mắc.

Khi ấy trong cõi Phật

Không có người ác loạn

Đều hướng đến đạo pháp

Việc làm đều chân chánh.

Tật bệnh và buồn khổ

Tất cả đều không có

Mọi người đều hòa kính

Cùng nhau sống an vui.

Trời mưa ngày ba lần

Làm sạch hết bụi đất

Nóng lạnh được điều hòa

Độ được rất nhiều người.

Tộc tánh nam và nữ

Nếu muốn phát tâm thiện

Với chư Phật tôn kính

Cúng dường nên như vậy.

Nay ta giảng pháp này

Bồ-tát nên thực hành

Đối mặt trước Chánh giác

Liền được mắt tuệ Phật.

Chư Phật có vô số

Kinh pháp không thể tận

Nếu hết lòng cung kính

Phước báo cũng vô lượng.

Phật thọ ký cho Thệ xong, con của Ca-la-việt là Thệ cùng trời Đế Thích và các Tỳ-kheo lòng đều vui mừng, ở trước Phật làm lễ, rồi lui ra.

Số 528 - Kinh Bồ-Tát Thệ

SỐ 528

KINH BỒ-TÁT THỆ

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Sa-môn Bạch Pháp Tổ.

Phật cùng với năm trăm vị Tỳ-kheo, đều là bậc A-la-hán, đang ở tại núi Kê.

Một buổi sáng, Phật cùng đại chúng đắp y, mang bát vào thành khất thực.

Bấy giờ, trong thành có một trưởng giả giàu có, ở chỗ cao ráo bậc nhất trong nước. Nhà cửa, lầu gác rất đẹp, tường quách bao quanh bảy lớp cửa. Trưởng giả tên là Đàn-ni-gia-nại. Ông ta có người con tên là Thệ được mười sáu tuổi. Đàn-ni-gia-nại qua đời, nên Thệ ở với mẹ.

Phật đến nhà Đàn-ni-gia-nại khất thực. Khi ấy, Thệ đang ở trong lớp cửa thứ ba, thấy Phật đến, lòng rất vui mừng, liền nghĩ: “Vị này sao mà đẹp đẽ, trang nghiêm không ai bằng như vậy. Đẹp như châu minh nguyệt, ánh sáng như mặt trời, mặt trăng, da có sắc màu vàng kim, đẹp như mặt trăng ngày rằm.”

Phật đến đứng ngoài cửa. Thệ liền chạy vào thưa mẹ:

–Con thấy một người đến nhà mình rất trang nghiêm, đẹp đẽ, thiên hạ không ai bằng. Từ lúc sinh ra đến nay, con chưa từng thấy người nào như vậy. Nay đang đứng ngoài cửa muốn khất thức. Thệ thưa mẹ:

–Ta nên cho vị ấy.

Người mẹ rất tham lam, bỏn sẻn, không chịu cho.

Thệ lại thưa mẹ:

–Phàm người ở đời, tham lam, bỏn sẻn không ích lợi gì cho bản thân, tốt xấu gì cũng nên cho họ.

Người mẹ cũng không chịu cho.

Thệ lại thưa mẹ:

–Vị này là bậc Thầy trong thiên hạ. Cúng dường vị này như bệnh được thuốc hay vậy.

Thệ nói tiếp:

–Mẹ thương con mà cho vị này. Tiếng tăm vị này vang khắp thiên hạ. Nay đang đứng ngoài cửa.

Mẹ cũng không chịu cho.

Thệ thưa mẹ nhiều lần. Mẹ giận dữ bảo Thệ:

–Con quấy rối mẹ không thôi, làm cho mẹ phiền muộn. Người này không phải đến đây khất thực, chỉ muốn dối gạt con thôi. Con còn nhỏ làm sao biết được. Con cứ nài nỉ mãi, chừng nào mẹ lấy cây đánh mới thôi à.

Biết người mẹ tham lam, bỏn sẻn, Phật dùng oai thần, phóng ra ánh sáng chiếu suốt bảy lớp cửa. Thấy ánh sáng Phật, tâm Thệ liền được tỏ rõ, mở bày. Thệ lại đến thưa mẹ:

–Người ngu mới không biết bố thí, ví như người mù rơi vào trong lửa, người này chỉ vì bị mù không có mắt nên mới vậy. Người đời chỉ vì tham lam, bỏn sẻn, nên tâm nghĩ điều ác, miệng nói lời ác, thân làm việc ác. Người ngu không tin Phật, không tin kinh, sau khi chết sẽ bị đọa vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Người không tham lam, bỏn sẻn, thân làm việc thiện, miệng nói lời thiện, tâm nghĩ điều thiện thì sẽ được phước. Người có trí nên cúng dường thức ăn cho Phật. Người thường theo ở với người trí cũng làm cho mình trở thành có trí.

Thệ thưa mẹ:

–Mẹ không chịu cho thì đem phần cơm của con hôm nay đến cho con. Hôm nay con không ăn. Con sẽ cúng dường cho vị ấy. Mẹ mau đem đến cho con, con sợ người này bỏ con mà đi. Vị này rất khó được gặp.

Mẹ cũng không chịu cho. Thệ liền tự đi lấy thức ăn và y phục tốt đẹp đem đến chỗ Phật, trước Phật, đầu mặt đảnh lễ sát chân Phật,

rồi đứng qua một bên, chắp tay bạch Phật:

–Con xin dâng cúng Phật y phục, thức ăn. Phật im lặng không đáp.

Thệ lại bạch Phật:

–Phật là bậc cha mẹ trong thiên hạ. Xin Ngài độ thoát cho chúng con, thương xót thọ nhận cho con, làm cho con được phước.

Thệ thưa như vậy ba lần, Phật thọ nhận. Thệ rất vui mừng.

Phật bảo Thệ:

–Những thói tham lam, bỏn sẻn con đã đẩy lùi. Hôm nay, con cúng dường Phật y phục, thức ăn, như vậy sẽ làm cho con được như ý nguyện. Thệ rất vui mừng, lại bạch Phật:

–Tâm con không mong làm Thiên vương Đế Thích ở cõi trời Đao-lợi thứ hai, cũng không muốn làm Phạm thiên, cũng không cầu giàu sang ở đời, chỉ nguyện cho con có được ánh sáng trí tuệ như Phật.

Phật bảo:

–Lành thay! Ý nguyện của con sẽ được thành tựu.

Nghe Thệ nói, Thiên vương Đế Thích đang đứng chắp tay ở sau Phật, liền bước ra trước, bảo Thệ:

–Mong cầu làm Phật rất khó được, mười kiếp, trăm kiếp, ngàn kiếp, vạn kiếp, ức kiếp còn chưa có thể được làm Phật. Nay ông chỉ đem một chút thức ăn, y phục cúng dường Phật mà liền muốn làm Phật, thật không thể được!

Đế Thích lại bảo Thệ:

–Nếu đem bốn báu nhiều như núi Tu-di mà ban cho khắp, với lòng lành luôn nghĩ đến thiên hạ, mười vạn kiếp, trăm vạn kiếp, ngàn vạn kiếp, còn chưa có thể được làm Phật.

Thệ trả lời Đế Thích:

–Ví như người thợ giỏi, cầm rìu vào núi chặt cây, tất phải tìm được cây thẳng, tốt, vừa ý, mới chặt lấy. Tôi cũng không vì một chút thức ăn, y phục cúng dường Phật để muốn được làm Phật, mà tôi luôn giữ gìn tâm thiện, sáng suốt, suy nghĩ tiến tới, không biếng nhác, chắc chắn phải được làm Phật.

Đế Thích lại bảo Thệ:

–Mong cầu làm Phật rất khổ nhọc, chi bằng cầu làm Phạm vương, Đế Thích.

Thệ lại trả lời Đế Thích:

–Nếu trong cõi Diêm-phù-đề đều có đầy lửa, lên đến cõi trời, đem thân tôi quăng vào trong đó, tôi cũng cầu làm Phật, trọn không dừng nghỉ.

Đế Thích bảo:

–Nếu làm cho lửa đầy khắp cõi Diêm-phù-lợi thì trong cõi đó có dân chúng, súc sinh và các loài côn trùng. Ông không nên giết chúng. Còn nếu có lòng dạ ác, phải đọa vào địa ngục thì lúc nào mới được làm Phật?

Thệ lại nói:

–Dân chúng và các loài côn trùng ở thế gian, với lòng từ, tôi sẽ giao phó cho Phật Di-lặc. Phật Di-lặc sẽ độ thoát cho họ. Tôi vẫn cầu Phật đạo, không dừng nghỉ.

Thệ lại bảo Đế Thích:

–Phạm thiên, Đế Thích tuy tôn quý nhưng cũng vô thường, cũng không thoát khỏi cái chết.

Đế Thích liền chắp tay thưa Thệ:

–Ông giữ tâm bền chí đến như vậy, mong cầu làm Phật không ngừng, chắc chắn ông sẽ được làm Phật.

Thệ bảo Đế Thích:

–Chớ nên giữ tâm coi thường, cao ngạo. Ở cõi trời, vẫn có người hơn mình. Tôi giữ gìn lòng lành, sáng suốt, tiến tới không biếng nhác, mong cầu Phật đạo chắc chắn sẽ được làm Phật.

Đế Thích liền im lặng, không nói nữa.

Phật bảo Thệ:

–Trước sau, con đã cúng dường thức ăn cho sáu vạn Phật. Tâm con luôn mong cầu làm Phật. Con thường cúng dường Phật với tâm thiện. Cách sau hai trăm vạn ức kiếp, con không còn đọa vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ nữa.

Phật lại bảo Thệ:

–Con thường cúng dường Phật với lòng lành, sau sẽ làm Kim

luân vương, sẽ có mười ức vua nước nhỏ theo hầu, sẽ thống lãnh cả thiên hạ, thường bay lại tự tại, mọi việc làm đều chân chánh. Tuổi thọ hết sẽ sinh làm Phạm thiên và vua trời Đâu-suất. Tuổi thọ cõi trời hết lại sinh xuống làm Kim luân vương. Tuổi thọ hết lại sinh lên làm Phạm thiên. Như vậy lên xuống hai trăm vạn ức kiếp xong, con sẽ làm Phật hiệu là Tu-di Gia-la, độ thoát dân chúng trong cõi trời, người. Khi sinh ra, ánh sáng chiếu khắp ba ngàn núi Tu-di, trên lên đến cõi trời hai mươi tám. Trời đất đều chấn động mạnh, ngày đêm đều sáng. Khi ấy tuổi thọ con người là bảy ngàn ức tuổi, thân cao hai trăm trượng. Cõi nước có một vạn hai ngàn thành, mỗi thành rộng bốn trăm tám mươi dặm, cửa thành được chạm khắc bằng bảy báu. Khi làm Phật có hai hội thuyết kinh cho các Sa-môn. Hội thuyết kinh thứ nhất có sáu ngàn ức Sa-môn đắc đạo quả A-la-hán. Hội thuyết kinh thứ hai có bốn ngàn ức Sa-môn đều đắc đạo A-la-hán. Thời đó, dân chúng không có trộm cắp, người nam người nữ đều đồng lòng, dân chúng không làm ác, các đường ác, các nơi cực khổ đều không có, cũng không có núi rừng, khe, hang. Đất đai bằng phẳng, dân chúng không bị bệnh tật, đau khổ, tất cả đều được an vui, chỗ ở đều tự giữ. Trời mưa ngày ba lần rửa sạch bụi đất. Dân chúng muốn luận bàn, đều tụ hội với nhau. Tháng mùa hạ không nóng lắm, tháng mùa đông không lạnh lắm, tất cả được điều hòa. Tinh xá giảng kinh tên là Nan-đề-đà. Nếu có người cúng dường Phật, A-la-hán, mong cầu làm Phật, Bích-chi-phật, A-la-hán đều được Phật đạo, không ai không cầu Phật trí, tận cùng mười phương không thể xưng lường hết được. Trí Phật cũng như vậy, không có gì cao hơn. Người trong thiên hạ không biết từ đâu sinh đến, cũng không biết chết đi về đâu.

Phật giảng nói kinh này xong, Thệ và các Tỳ-kheo, Thiên vương Đế Thích, đều cùng đảnh lễ Phật.

Số 529 - Kinh A-Cưu-Lưu

SỐ 529

KINH A-CƯU-LƯU

Hán dịch: Thất dịch.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Phật bảo các Tỳ-kheo:

–Xưa có một người buôn bán, tên là A-cưu-lưu, nhà cửa giàu có, vàng bạc, châu báu, nô tỳ rất nhiều. A-cưu-lưu không tin có đời sau, làm thiện không được điều tốt, làm ác cũng chẳng gặp điều xấu. A-cưu-lưu nói: “Thân người sau khi chết, đất bên ngoài, đất trong thân; nước bên ngoài, nước trong thân; lửa bên ngoài, lửa trong thân; gió bên ngoài, gió trong thân đều hòa hợp lại với nhau. Con người sau khi chết, hoàn toàn không sinh trở lại. Những việc thiện ác đã làm, những gì tâm nghĩ, miệng nói, thân làm đều mất hết, về sau không sinh trở lại.”

Khi ấy, A-cưu-lưu đem hàng ngàn vạn của cải hàng hóa cùng đi buôn với năm trăm thương gia khác, trong đó A-cưu-lưu là giàu có nhất. Đoàn thương gia đi qua vùng đất rất khó khăn, không có nước, cỏ. Lương thực, nước, cỏ mang theo đều đã cạn. Đi một ngày, hai ngày không thấy nước, cỏ. Đi ba ngày, bốn ngày cũng không thấy nước, cỏ. Các thương gia bắt đầu sợ hãi, nói:

–Nay chúng ta đều phải chết đói trong vùng đất hoang này sao?

Mọi người khóc lóc kêu cha, mẹ, vợ, con. A-cưu-lưu cưỡi ngựa

Tứ bố đi tìm nước, cỏ. Đang đi thì từ xa, A-cưu-lưu thấy một cây, có lá màu xanh, hoa trái sum suê, mới tự nghĩ: “Cây này dưới gốc sẽ có nước”, liền đi thẳng đến, tới nơi thấy một người đàn ông khôi ngô tuấn tú, không ai bằng. Trông thấy A-cưu-lưu cưỡi ngựa đi đến, người ấy ra tiếp đón và nói:

–Chào ông! Ông đến đây tìm điều gì?

A-cưu-lưu thấy người ở tại gốc cây chào hỏi mình, nên rất vui mừng, như được sống lại.

Người ở tại gốc cây nói:

–Ông từ đâu đến, đến đây muốn điều gì?

A-cưu-lưu đáp:

–Tôi muốn được cứu mạng sống của tôi và năm trăm người cùng với súc sinh.

Người ở tại gốc cây hỏi:

–Ông cần gì?

Đáp:

–Tôi muốn có nước.

Người ở tại gốc cây liền đưa tay phải ra. Nước từ năm đầu ngón tay chảy như dòng suối, có mùi rất thơm. Người ấy bảo A-cưu-lưu:

–Hãy tự nhiên uống đi.

Uống xong lại đòi ăn. Người ở tại gốc cây liền đưa tay phải, thức ăn ngon từ đầu ngón tay tuôn ra. Được ăn uống no nê rồi, A-cưu-lưu lại khóc lớn. Người ở tại gốc cây hỏi:

–Vì sao ông khóc?

A-cưu-lưu thưa:

–Các bạn tôi, năm trăm người và súc sinh từ ba, bốn ngày nay đều không ăn uống gì, rất là đói khát. Mạng sống chỉ còn trong chốc lát. Vì thế tôi khóc.

Người ở tại gốc cây bảo A-cưu-lưu:

–Hãy dẫn năm trăm người và súc sinh đến đây. Ta sẽ cho họ được no đủ.

A-cưu-lưu liền chạy đi kêu các bạn:

–Chớ có buồn nữa. Đã có được chỗ ăn uống rồi. Hãy theo tôi đi đến đó.

Các bạn rất vui mừng, đi theo đến dưới cây. Đến nơi, tất cả đều chắp tay làm lễ người ở tại gốc cây.

Người ấy hỏi:

–Các ông muốn điều gì?

Mọi người đều thưa:

–Chúng tôi rất đói khát.

Người ở tại gốc cây liền đưa tay phải, từ năm đầu ngón tay chảy ra rất nhiều nước như dòng suối. Người, ngựa, súc sinh đều uống. Uống xong lại đòi ăn. Người ở tại gốc cây lại đưa cánh tay phải, từ năm đầu ngón tay tuôn ra thức ăn ngon. Năm trăm người và súc sinh đều ăn no.

Người ở tại gốc cây hỏi:

–Năm trăm người các ông muốn đi tìm điều gì mà đến đây?

Các thương gia thưa:

–Chúng tôi muốn đến biển lớn, tìm châu báu.

Người ở tại gốc cây bảo:

–Các ông đều muốn tìm châu báu. Những thứ ấy đều từ trong tay ta mà có. Người ở tại gốc cây liền đưa cánh tay phải, từ năm đầu ngón tay tuôn ra vàng, bạc, thủy tinh, lưu ly, san hô, hổ phách, ngọc trắng. Mọi người liền thâu lấy, lấy theo sức mình rồi đi.

Người ở tại gốc cây bảo A-cưu-lưu đem vàng bạc này về làng, ban bố cho người nghèo cùng. Ai muốn thức ăn thì cho thức ăn. Ai muốn vàng bạc, tiền của, y phục thì cho những thứ ấy, rồi bảo những người đó chú nguyện cho tôi, làm cho tôi được phước, làm cho trong tay tôi luôn tuôn ra các vật báu, lại làm cho tôi sớm thoát khỏi chỗ hoang vắng này. Nghe nói vậy, A-cưu-lưu rất kinh sợ, liền cúi đầu lạy sát đất, hỏi:

–Nhân giả là ai? Là trời hay là rồng, hay quỷ thần, hay là người?

Người ở tại gốc cây đáp:

–Tôi chẳng phải là trời, cũng chẳng phải là rồng, chẳng phải là quỷ, cũng chẳng phải người. Tôi là Hào Bệ Lệ (ngạ quỷ giàu). Đời trước, tôi là người rất nghèo ở trong nước, thường ngồi dưới cửa thành. Tuy nghèo khổ, nhưng tâm tôi trong sạch, ưa thích Sa-môn

Đạo nhân. Tôi nghèo khổ nên không thể bố thí cho người, thấy người khác bố thí, tôi vui theo. Khi ấy, Phật Ca-diếp nhập Niết-bàn, các Tỳ-kheo đến chỗ tôi khất thực. Tôi thưa với các thầy Tỳ-kheo: “Con không có gì để cúng dường.” Nhưng tôi chỉ vào trong thành, nhà nào hiền lành, có thể được thức ăn, nhà nào không hiền lành, không thể được thức ăn. Các thầy Tỳ-kheo đến đó khất thực, tôi thấy họ khất thực được nên rất vui mừng.

Vào thời kỳ Phật Ca-diếp Niết-bàn, quốc vương tên là Cơ Lập, làm tháp bảy báu cúng dường Phật Ca-diếp, tôi liền lấy tay sờ trên đó và nói: “Nguyện cho tôi được phước.” Vua đem vật tốt đẹp, cúng dường tháp Phật, tôi liền lấy tay sờ vào đó và nói: “Nguyện cho tôi được phước”, do nghèo khổ, nên chưa từng ăn chay giữ giới, ăn uống không đúng thời, lại thêm uống rượu, nên sau khi chết, sinh làm Hào Bệ Lệ. Nhưng do đời trước, thấy người làm thiện, tôi vui theo, lấy tay sờ trên vật cúng dường, nên làm cho năm đầu ngón tay của tôi tuôn ra được các vật cần dùng. Lại do đời trước chưa từng ăn chay giữ giới, nên khiến tôi phải sinh làm loài ngạ quỷ này.

A-cưu-lưu tự nghĩa: “Ta trước đây không tin có đời sau, làm thiện không gặp được điều tốt, làm ác không gặp điều xấu. Nay chính mắt ta thấy thật rõ có đời sau. Lại cũng rõ ràng, ở đời làm thiện thì được điều tốt, làm ác gặp điều xấu. Từ nay về sau, trở về làng, ta sẽ làm việc thiện, ban bố cho người. Người mong cầu điều gì: vàng bạc, châu báu, thức ăn uống, y phục… ta đều cho, không làm trái ý.”

Về đến làng, A-cưu-lưu bảo những người trong nước:

–Ai muốn được vàng bạc, châu báu, y phục, thức ăn uống, mong cầu vật gì đều có thể đến đây lấy.

Ban bố như vậy thật vô số. Hàng ngày nấu cơm cho tám vạn bốn ngàn Đạo nhân. Nước vo gạo chảy ra cửa, nhiều đến nỗi người ta phải dùng ghe đi. A-cưu-lưu dốc lòng làm việc thiện, sau khi chết sinh lên cõi trời Đao-lợi thứ hai, làm người ở cõi trời, cách tòa thiên đế bốn trăm tám mươi dặm. Trong nước ấy, có người nữ hành khất tên là Tham, với lòng lành đem một bồn cháo gạo cúng dường Sa-môn Ma-ha Ca-diếp. Sau khi chết, người nữ ấy cũng sinh làm Thiên nhân ở cõi trời Đao-lợi, ở bên tòa thứ ba của trời Đế Thích. Lại

còn hơn các thiên nhân khác năm việc. Năm việc đó là:

1.Tuổi thọ lâu dài.

2.Xinh đẹp.

3.An lạc.

4.Trí tuệ.

5.Thần lực.

Về sau, khi Phật mẫu sinh lên cõi trời Đao-lợi. Phật lên trời, thuyết kinh cho mẹ. Thuyết kinh xong, Phật mẫu và vô số Thiên chúng đều đắc quả Tu-đà-hoàn. Nhân đó, Phật gặp A-cưu-lưu, đời trước luôn ban bố cho người, nay cách xa Thiên đế bốn trăm tám mươi dặm. Lại gặp người nữ xin ăn đời trước, đã đem cháo gạo cúng dường Sa-môn Ma-ha Ca-diếp, nay được ở bên tòa thứ ba của trời Đế Thích, lại còn hơn các Thiên chúng khác năm việc. Tri kiến của Phật biết tất cả. Từ xa Phật gọi A-cưu-lưu đến và bảo:

–Người làm việc thiện, ban phát cho nhiều người nay lại gặp nhau.

A-cưu-Lưu liền đến trước Phật, đầu mặt lễ Phật sát đất, bạch Phật:

–Con ban phát cho rất nhiều người, nhưng chỉ được làm Thiên nhân thôi, không được quả vị Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Bích-chi-phật, Phật đạo. Nay thấy người nữ xin ăn, chỉ đem cháo gạo cúng dường Sa-môn Ma-ha Ca-diếp mà được ở bên tòa thứ ba của Thiên đế Thích, lại còn hơn các Thiên chúng khác năm việc. Người đem chút vật nhỏ cúng dường Ma-ha Ca-diếp mà được phước báo lớn như thế, cho nên bản thân họ được giàu sang đến như vậy.

Thưa xong, vị trời làm lễ Phật, rồi giã từ.

Số 530 - Kinh Tu-Ma-Đề Trưởng Giả

SỐ 530

KINH TU-MA-ĐỀ TRƯỞNG GIẢ

Hán dịch: Đời Đông Ngô, Cư sĩ Chi Khiêm,

người nước Nguyệt Chi.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Phật cùng với đại chúng Tỳ-kheo gồm năm trăm vị ở tại tinh xá Kỳ hoàn, thuộc nước Xá-vệ.

Bấy giờ, Thế Tôn cùng với A-nan đắp y, mang bát vào thành khất thực. Trong thành có con của đại Trưởng giả, tên là Tu-ma-đề vừa mới mất, cha mẹ, dòng họ và bạn bè đều khóc lóc thương tiếc, dậm chân than oán buồn rầu, tuyệt vọng, hoặc kêu cha mẹ, anh em, hoặc kêu chồng, gào khóc đủ cách như vậy. Lại có người cào nắm đất làm cho bụi bặm dính đầy mình, hoặc có người cầm dao cắt râu tóc mình, ví như bị người bắn tên độc vào tim, đau đớn vô cùng. Hoặc có người cào xé áo đang mặc mà than khóc, giống như gió lớn thổi mạnh, làm cho cây rừng cành lá rung động. Lại có người như cá mắc cạn, quằn quại trên đất, giống như cây lớn bị chặt đổ ngổn ngang. Khổ sở đau đớn như vậy.

Đức Thế Tôn biết mà vẫn hỏi Tôn giả A-nan:

–Các người kia vì sao khóc lóc thảm thiết như vậy?

Tôn giả A-nan thưa:

–Bạch Thế Tôn! Trong thành này, có con của đại Trưởng giả, tên là Tu-ma-đề vừa mới mất, cha mẹ, anh em, vợ con, dòng họ, bạn bè vì ân ái ràng buộc nên mê loạn như vậy. Nguyện xin Đức Thế Tôn đi đến nhà đó để cứu độ cho họ. Chư Phật Thế Tôn không ai thỉnh

cầu thì không có chỗ để nói. Nay vì những người kia, con xin thỉnh cầu Phật Thế Tôn rũ lòng đại Từ bi đến đó.

Như Lai nhận lời thỉnh của A-nan, liền đến nhà kia.

Trông thấy Đức Thế Tôn đến, những người đó đều lấy tay lau mặt rồi đi ra tiếp đón Phật, đầu mặt lễ sát chân Phật, khóc lóc nghẹn ngào, không thể nói được. Họ muốn than lớn nhưng vì kính sợ Phật nên không dám than thở, mà chỉ đứng đó.

Khi ấy, Phật hỏi cha mẹ, anh em, dòng họ, bạn bè của con Trưởng giả:

–Vì sao các người than khóc, buồn rầu, đắm chìm vào pháp không thật này?

Những người này đều thưa:

–Bạch Thế Tôn! Trong thành chỉ có người này là thông minh trí tuệ, đẹp đẽ hơn hết, đã đến tuổi trưởng thành. Chúng con lúc nào cũng nhớ nghĩ đến, mọi người đều thích nhìn, ngắm không chán, lời nói hiền hòa, hiếu thảo với cha mẹ, kính thuận anh em. Lại có nhiều của báu: Vàng, bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, kho tàng chứa đầy châu báu. Lại có xe, ngựa, thức ăn uống, thuốc thang, quần áo, đồ nằm, nô tỳ, tôi tớ. Tất cả đều đầy đủ. Bỗng một hôm, người này qua đời. Vì thế chúng con khóc than, thương tiếc không thể kìm chế được.

Lành thay! Bạch Thế Tôn! Xin Thế Tôn vì chúng con, dùng phương tiện thuyết pháp để chúng con xa lìa được các khổ não. Từ nay về sau lại không còn chịu các khổ như vậy nữa, đoạn trừ được các gốc rễ của phiền não: tham dục, sân giận, ngu si, được qua khỏi bờ sinh, lão, bệnh, tử, vónh viễn xa lìa biển sầu bi khổ não, sinh ra nơi nào cũng được gặp chư Phật, bạn lành, không gặp duyên ác.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo cha mẹ, dòng họ, bạn bè của con Trưởng giả và mọi người:

–Các người có bao giờ thấy, có ai sinh mà không già, không bệnh, không chết không?

Các người này thưa:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con chưa từng thấy như vậy.

Phật lại bảo mọi người:

–Các ngươi muốn xa lìa sinh, già, bệnh, chết, sầu, bi, khổ não thì chớ nghĩ đến sự ràng buộc ân ái này, giữ tâm ngay thẳng, quay về nương với Tam bảo. Vì sao? Vì ở đời, không ai hơn Phật. Phật có thể dẫn đường cho những người mê mờ, ngu si. Các người buôn bán và các thầy thuốc giỏi, có tướng tốt cũng không bằng Phật. Vì sao? Vì chính Như Lai là bậc thầy cho thuốc, lời Phật nói ra chính là thuốc hay.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Trong mười phương thế giới

Có sinh ắt có tử

Đường sinh tử qua lại

Chỉ pháp mới trừ diệt.

Không mười phương, cõi nào

Có thể vượt cái chết

Chỉ Phật mới dứt bỏ

Vì thế quy mạng Phật.

Phật lại bảo mọi người:

–Các người biết thế nào gọi là tử không?

Mọi người thưa:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con không biết.

Phật bảo mọi người:

–Sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời hung dữ, nói thêu dệt, ganh ghét, sân giận, si mê, người nào làm mười điều ác này gọi là tử.

Phật lại bảo mọi người:

–Người nào trái nghịch, không hiếu thuận cha mẹ, không thực hành chánh pháp, không cung kính Sa-môn, Phạm chí và các bậc trưởng lão cũng gọi là tử.

Phật lại bảo:

–Người nào không tôn kính Tam bảo và các Sa-môn trì giới, có đức, cũng gọi là tử.

Phật lại bảo:

–Người nào tham lam, bỏn sẻn, ganh ghét, kiêu ngạo, coi khinh, tự mình không giữ giới, người lớn nhỏ trong nhà cũng không

giữ giới, lời nói thô lỗ, làm tổn thương đến người, cuồng si, biếng nhác, tâm ý không an ổn, sáu tình không đủ, trí tuệ kém cõi, không nghiêm khắc với chính mình, thích tin lời nói của người khác, thường ôm lòng ganh tỵ, sân giận, tự khen mình, ngăn cản việc thiện của người, khen ngợi việc quấy của người, cao ngạo tự thỏa mãn, không thân cận Sa-môn, Phạm chí, không nghe chánh pháp. Người như vậy cũng gọi là tử.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Người nào tâm không tốt

Ưa làm mười điều ác

Thường ôm lòng cao ngạo

Không tôn kính Tam bảo.

Không giữ giới trong sạch

Lười biếng không tinh tấn

Những người nào như vậy

Đều được gọi là tử.

Người ưa làm điều ác

Sinh đọa vào đường ác

Người nào làm điều thiện

Mới được sinh cõi trời.

Nếu người không tin Phật

Cũng không hành chánh pháp

Mà thực hành phi pháp

Như vậy gọi là tử.

Phật lại bảo mọi người:

–Người nào giàu sang mà không kiêu mạn, tâm ý thường an vui, không tự cho mình cao, cũng không tự cho mình thấp, tâm bình đẳng với tất cả, xem mọi người như mình. Tuy được giàu sang, tâm vẫn bình thường không khác, thường xem tất cả đều là vô thường, biết chúng không phải là của ta, còn hơn oán độc, hiểu biết các pháp, hội họp là có ly tan. Biết vậy nên siêng năng tu tập, biết tất cả pháp không thể nương tựa, đối với danh lợi không màng đến, cũng không vướng mắc vào tất cả cảnh trần, thường tu dưỡng tâm, gần gũi người trí, không gần bạn ác, thường mong cầu sự xa lìa.

Pháp Phật nói ra, không khi nào sai trái.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ít có chúng sinh

Ở tại thế gian

Được nhiều giàu sang

Mà không cao ngạo.

Tự cao coi thường

Không lìa được khổ

Nếu không cao ngạo

Mau được giải thoát.

Người không cao ngạo

Nhất định giải thoát

Người mà cao ngạo

Ắt đọa đường ác.

Người bỏ cao ngạo

Không gọi là tử

Người có cao ngạo

Mới gọi là tử.

Phật lại bảo mọi người:

–Các người có biết: Sinh, già, bệnh, chết ở đời này thì đời sau thần thức luân chuyển sẽ lại thọ thân khác không?

Mọi người thưa:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con không biết.

Phật bảo:

–Các người nên biết! Chúng sinh do bốn nhân duyên trói buộc, thần thức luân chuyển trong năm đường, nên không biết từ đâu sinh đến, chết đi về đâu.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Vô thường cho là thường

Không sạch cho là sạch

Thật khổ mà nói vui

Vô ngã cho có ngã.

Chúng sinh trong sinh tử

Đắm trong kiến đảo điên

Trải ngàn vạn ức kiếp

Không biết gốc sinh tử.

Nếu có người hiểu biết

Pháp vi diệu chân thật

Biết đấy chẳng phải thường

Đúng là gốc lớn khổ.

Nếu người thấy ác xấu

Đoạn được gốc ba độc

Chắc chắn được thành tựu

Đạo Chánh giác Vô thượng.

Phật lại bảo mọi người:

–Do các phiền não nên phát sinh các nhân duyên. Do nhân duyên nên chịu các khổ não, những cái đó luân chuyển trong sinh tử. Sắc không đến đời sau, thọ, tưởng, hành, thức cũng không đến đời sau. Vì sao? Vì năm ấm không thể nắm bắt được, không chắc chắn, không tạm dừng.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Vì do các phiền não

Nên phát sinh điều ác

Vì các nhân duyên này

Lãnh chịu vô lượng khổ.

Do thọ các khổ não

Sinh vô lượng phiền não

Đó là gốc sinh tử

Luân chuyển luôn như vậy.

Các sắc đẹp thế gian

Ví như bọt trên nước

Tất cả các khổ, bệnh

Ví như bọt nước mưa.

Tất cả các tưởng nhớ

Như ngựa hoang không khác

Vô lượng các việc làm

Tánh như thân cây chuối.

Những cái biết của tâm

Đều là ảo không thật

Chánh pháp vi diệu này

Do Như Lai nói ra.

Là diệu pháp của Phật

Đã giảng cho các ngươi

Vì thương xót chúng sinh

Mà nói là cam lồ.

Phật lại bảo mọi người:

–Địa không đến tới đời sau, thủy, hỏa, phong cũng không đến tới đời sau. Vì sao? Vì địa vô giác, vô tri, vì bốn đại là vô thức. Địa tức là không thật, bốn đại phải hợp mới thành. Do nhân duyên này nên không đến tới đời sau.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Hết thảy trong các Pháp

Không hình thể, không sắc

Cũng không chỗ hiểu biết

Giả dối, không chân thật.

Bốn đại giả hợp thành

Yếu mềm không chắc chắn

Muốn đến tới đời sau

Hoàn toàn không thể được.

Phật lại bảo:

–Nhãn không đến tới đời sau, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng không đến tới đời sau. Vì sao? Vì nhãn là không, vô ngã, vô thường, không có chỗ tạm trú. Nếu muốn làm cho dừng cũng không thể được, có duyên liền sinh, hết duyên liền diệt, sinh không từ đâu đến cũng không đi về đâu; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý cũng như vậy.

Các người nên biết! Sáu tình này duyên hợp thì có, duyên tan thì không, ví như khách ở nhờ không lâu dài. Lại như người mắc nợ, tíùnh số ngày công làm để trả nợ, hết số ngày liền đi không ở lại, đi rồi là hết sạch không còn gì, không còn qua lại. Sáu tình này cũng như vậy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Các tình không kiên cố

Pháp này như hư không

Không an, không lâu bền

Không thể là của ta.

Do nhân duyên mà có

Hoàn toàn không quyết định

Duyên hòa hợp tạo thành

Đời sau không thể được.

Khi Phật giảng nói kinh này, có ba trăm Tỳ-kheo diệt trừ hết các lậu, giải thoát khỏi phiền não, đắc quả La-hán. Lại có năm trăm chư Thiên xa lìa bụi bẩn cõi trần, được mắt pháp trong sạch. Lại có tám ngàn trời, người đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Phật lại bảo mọi người:

–Các người nên xem xét hết thảy là vô thường, không nên xa lìa nhớ nghĩ này. Ta biết chư Phật ở quá khứ, vì tất cả chúng sinh làm chiếc cầu lớn, có lòng đại Từ bi với tất cả chúng sinh. Phật ở quá khứ hiệu là Phật Ca-diếp, Phật Câu-tôn-đế, Phật Câu-na-hàm Mâu-ni, Phật Tùy Diệp, Phật Thi-khí, Phật Định Quang, có hằng hà sa số chư Phật Như Lai như vậy đã đoạn trừ tất cả pháp ác, tu tập vô lượng pháp thiện, sâu dày, ở trong các pháp không còn chướng ngại, nhưng cũng đều là vô thường. Đời quá khứ, cũng có vô lượng Bích-chi-phật, quyết tâm cầu sự vắng lặng, khéo tu tập tâm, cũng đều là vô thường. Đệ tử chư Phật đời quá khứ có vô lượng, vô biên đều đoạn trừ hết các phiền não, chứng được ba minh, sáu thông và tám giải thoát, vónh viễn xa lìa sinh tử được đến bờ giác, cũng đều là biến đổi vô thường. Đời quá khứ, cũng có những Tiên nhân chứng được năm thông, tu hành giữ giới trong sạch, thọ vô lượng kiếp, cũng đều trở về vô thường. Thuở xưa cũng có vô lượng Chuyển luân thánh vương và các Tiểu vương, đầy đủ bảy báu, không thiếu thứ gì, rồi cũng lại vô thường.

Ta, vô lượng kiếp đời quá khứ làm các quốc vương, đem đầu, mắt, tủy, não, tay, chân, đất nước, thành lũy, vợ con, voi ngựa, bảy báu, cung điện, lâu đài và cả năm thú vui, tất cả đều ban cho khắp.

Bấy giờ, ta cũng tu hành giữ giới, không có khuyết phạm. Nếu có người đến xin các vật thì cũng vui vẻ ban cho, không sinh tâm sân giận, cũng không có tâm ganh ghét, thân tâm luôn dũng mãnh sáng suốt, tấn tới, không biếng nhác, chuyên tu thiền định giải thoát Tam-muội. Do trí tuệ nhạy bén, rộng lớn không ngại, sâu xa không ai bằng, đầy đủ vô lượng công đức như vậy, nên khi hành đạo Bồ-tát, với công đức này, ta ngồi bên cội Bồ-đề, với tâm kim cang mà lập thề nguyền: “Quyết không rời khỏi chỗ này trừ phá được bốn ma, đắc Nhất thiết chủng trí, mười Lực, bốn Vô sở úy, mười tám pháp Bất cộng.” Vừa phát tâm niệm này, thiên ma Ba-tuần dẫn quyến thuộc đến, trang bị binh khí, vây quanh cây Bồ-đề, cách ba mươi hai do-tuần, phát lòng suy nghĩ ác: “Ta đem binh chúng, quyết phá hoại người này, làm cho không thành đạo.” Khi ấy, ta duỗi tay vỗ xuống đất, các quyến thuộc của ma liền bị phá tan. Pháp mà ta hiểu biết, chứng đắc và hiểu rõ hiện đang chứng nghiệm, nên ta được thành đạo.

Bấy giờ, ta liền tập hợp vô lượng công đức, trí tuệ, dùng một niệm tương ưng với tuệ, thành được đạo Chánh đẳng Bồ-đề Vô thượng, rồi chuyển xe pháp, tự mình thành tựu, rồi cũng lại thành tựu giáo hóa cho tất cả chúng sinh. Khi ấy, lại có ba Dạ-xoa, một tên là A-la-bà-già, hai tên là Tỳ-sa-na-già, ba tên là Tu-chỉ-lam, cùng với những Dạ-xoa, như vậy còn có vô lượng quỷ thần biến hóa, biết giữ giới, ở trong chín mươi lăm ngoại đạo, họ là bậc cao quý hơn hết, không ai bằng, đã đoạn trừ tất cả gốc rễ của ba độc, không có khổ về sinh, lão, bệnh, tử, thành tựu được đạo quả vô thượng, nhưng rồi cũng sẽ bị vô thường biến chuyển. Sau ba tháng, ta cũng sẽ nhập Niết-bàn.

Phật lại bảo đại chúng:

–Này các người! Hãy xem xét vô thường với tất cả mọi người, Như Lai đắc Nhất thiết chủng trí, thân tướng tốt đẹp, thành tựu đầy đủ mà cũng không thể thoát khỏi. Chư Phật đời quá khứ, vị lại, hiện tại cũng lại là vô thường, vì thế các người phải xem xét kỹ pháp vô thường. Nếu có thể được như vậy thì không có tâm yêu đương, quyến luyến, cũng không có ý tưởng ham muốn, sân giận, ngu si, đoạn trừ hẳn các khổ của sinh, già, bệnh, chết, xa lìa tất cả pháp ác, tăng thêm

vô lượng hạnh trong sáng, thông đạt các pháp phát khởi từ mười hai nhân duyên. Do nhân duyên này, thường gặp chư Phật. Vì sao? Vì người nào thông đạt mười hai nhân duyên tức là thấy pháp. Nếu thấy pháp tức là thấy Phật. Muốn thấy Phật, nên trong sạch giữ gìn giới oai nghi không để khuyết.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Các vua quá khứ

Sinh trưởng cung cấm

Hùng mạnh, đoan chánh

Trang sức đẹp đẽ.

Voi ngựa xe cộ

Của báu rất nhiều

Các vua như vậy

Rồi cũng vô thường.

Chư Tiên quá khứ

Mặc áo da nai

Như Đề-bà-diên

Chư Thiên, Tiên nhân.

Sách vở ngoại đạo

Đều thông suốt hết

Chư Tiên như vậy

Cũng lại vô thường.

La-hán quá khứ

Đã đoạn ba độc

Ba minh, sáu thông

Không đắm ba cõi.

Lìa các si, dục

Nhiều ruộng phước tốt

Thánh chúng như vậy

Cũng lại vô thường.

Không nghe một câu

Đoạn hết phiền não

Tự mình tinh tấn

Là ruộng phước lớn.

Như con tê giác

Độc chiếm núi rừng

Tiếng tăm Duyên giác

Cũng về vô thường.

Quyến thuộc của ma

Phá tan một lúc

Đoạn trừ phiền não

Được thành Phật đạo.

Đã thành đạo rồi

Sau chuyển xe pháp

Phật tuy như vậy

Cũng là vô thường.

Chư Phật quá khứ

Biết việc ba cõi

Chư Phật vị lai

Bền chí chúng sinh.

Chư Phật hiện tại

Hằng sa ức cõi

Chư Phật như vậy

Cũng là vô thường.

Sức mạnh vô thường

Không bỏ cõi Dục

Cõi Sắc, Vô sắc

Tiên nhân, quốc vương.

Sang hèn, cao thấp

Cũng đều không bỏ

Chư Phật, Duyên giác

Học và Vô học.

Không sợ vô thường

Không chọn tài sắc

Không kể mạnh yếu

Cùng bậc Đại trí.

Làm người bền vững

Vì thế nên biết

Vô thường rất khổ

Nên cầu chánh pháp.

Ta xưa làm vua

Bố thí cung điện

Lầu vườn ao tắm

Hoa quả sum suê.

Quốc thành, vợ con

Đầu, mắt đều cho

Đem công đức này

Mong cầu Phật đạo.

Ta thuở xa xưa

Bố thí tay chân

Do sự việc này

Tu tập nhẫn nhục.

Ưng đuổi bồ câu

Cắt thịt đổi mạng

Vì đạo Vô thượng

Nhẫn chịu bệnh khổ.

Thực hành khổ hạnh

Tập hạnh khó làm

Phá trừ ma vương

Nơi cây đạo tràng.

Đắc thành Phật đạo

Không còn bẩn nhơ

Ta chuyển xe pháp

Nơi vườn Lộc dã.

Ta hàng phục được

Dạ-xoa hung dữ

Ở trong bảy núi

Trụ ở Tuyết sơn.

Ta hàng phục được

Quyến thuộc của chúng

Mà không thể hàng

Sức mạnh vô thường.

Có thể hàng phục

Giống như đỉnh núi

Voi dữ như vậy

Độ làm đệ tử.

Và các quyến thuộc

Ta đều hàng phục

Mà không thể hàng

Sức mạnh vô thường.

Ta với luận sư

Cùng với ngoại đạo

Đem chánh pháp luạân

Thảy không bằng ta.

Chúng sinh các đường

Độ làm để tử

Nhưng không hàng phục

Sức mạnh vô thường.

Ta thấy tham muốn buộc

Nên sân giận, ngu si

Pháp mê mờ như thế

Đều đã được trừ diệt.

Đèn trí tuệ lớn soi

Chiếu tam thiên thế giới

Mà không thể hàng phục

Sức mạnh của vô thường.

Hàng phục Thiên ma vương

Và quyến thuộc của ma

Phá tan mọi u ám

Đem chánh pháp chiếu sáng.

Hàng phục các luận sư

Và những người xem tướng

Nhưng không thể hàng phục

Sức mạnh của vô thường.

Bấy giờ, Tôn giả A-nan ở trước Phật, thưa:

–Lành thay! Bạch Thế Tôn! Thế Tôn đã khéo phân biệt, giảng rõ pháp này. Kinh này tên là gì? Phụng trì như thế nào?

Phật bảo:

–Kinh này tên là Trừ Chư Ưu Não, các ông nên thọ trì. Còn có tên khác là Hội Chư Phật Tiền, cũng có tên là Như Lai Sở Thuyết Thị Hiện Chúng Sinh, các ông nên thọ trì.

Phật bảo Tôn giả A-nan:

–Vào đời sau, thiện nam, thiện nữ nào thọ trì kinh Như Lai Sở Thuyết Thị Hiện Chúng Sinh trong bảy đời thì tự mình biết rõ được đời trước, độc không thể làm hại, lửa không thể đốt cháy, nước không thể làm trôi, không đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh và tám nạn, xả thân này được sinh vào cõi nước của Phật Di-lặc, được ở trong hội thứ nhất của Phật Di-lặc.

Phật giảng nói kinh này xong, Tôn giả A-nan và các đại chúng Thiên, Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lầu la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… nghe Phật nói đều vui vẻ lãnh nhận để tu hành.