Đại Tập 57 · Bộ Kinh Tập IV · Số 490–584

Số 513 - Kinh Lưu Ly Vương

SỐ 513

KINH LƯU LY VƯƠNG

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Trúc Pháp Hộ,

người nước Nguyệt Thị.

Nghe như vầy:

Thuở ấy, Phật du hóa đến thành Ca-duy-la-vệ, vào tinh xá do dòng họ Thích dựng lên dưới bóng cây Ni-câu-loại, cùng với năm trăm Tỳ-kheo, thị giả là Tôn giả A-nan, Kim cang lực sĩ Lâu-do, thảy đều hội đủ.

Trong thành có năm trăm trưởng giả thuộc dòng họ nổi tiếng Xá-di, vì Đức Thế Tôn mà tạo dựng giảng đường, họ giao ước với nhau: Giảng đường làm xong sẽ thỉnh bậc Chánh giác đến để thiết lễ cúng dường. Các hàng Sa-môn, Phạm chí, Trưởng giả, Cư sĩ cùng toàn thể dân chúng không ai được quyền lên giảng đường này trước Đức Phật, nếu ai vi phạm sẽ phạm tội khó lường. Vua nước Xá-vệ có một thái tử tên là Duy-lâu-lê, lúc mới sinh có được ngọc báu lưu ly nên lấy đó đặt tên hiệu. Lúc ấy, thái tử chỉ huy các vệ sĩ đi viếng thăm bên họ ngoại vừa về, khi vào thành trông thấy giảng đường cao rộng, trang nghiêm, toàn bộ đều đẹp đẽ trong đời ít có, liền lên nơi ấy để nghỉ và hóng mát. Người trông coi giảng đường liền đến thưa với các vị trong tộc họ nổi tiếng kia:

–Thái tử nước Xá-vệ vào nghỉ trong giảng đường. Các vị trong tộc họ kia nghe thế lấy làm tức giận, nên nói:

–Đó là tài sản của tộc họ chúng ta, ông ấy có đức khác lạ gì mà

dám lên giảng đường? Chúng ta vốn tạo nên giảng đường này là cho Đức Phật, sẽ là nơi dâng cúng thức ăn cho Đức Thế Tôn và hàng Thánh chúng. Cúng dường xong rồi sau đó chúng ta mới được vào, thế mà có kẻ đến trước Thế Tôn, đặt thân thể ở đó.

Nói rồi, liền sai sứ giả đến trách mắng, xua đuổi kẻ kia ra khỏi nơi ấy không được chậm trễ. Những nơi nào kẻ kia đặt chân đến hãy xóa sạch dấu chân đi. Bậc thềm nào kẻ ấy giẫm lên lập tức thay cái mới.

Thái tử Lưu Ly nghe tiếng mắng nhiếc liền biến sắc, trong lòng nổi lên sự oán hận độc ác, bảo quan thái sử:

–Hãy nghi nhớ thật kỹ điều này, không lâu ta sẽ lên ngôi vua và sẽ giết hết loại ấy.

Quan thái sử là A-tát-đà (đời Tấn gọi là Vô Tín), có khả năng xem thiên văn, nghiên cứu những điều tai họa, quái lạ, chép những điều ấy vào trong đai áo. Ôm nỗi hận độc trong lòng, thái tử ra lệnh cho đám quân hầu trở về, không tiếp tục viếng thăm bên ngoài nữa. Vua cha của thái tử Lưu Ly là Ba-tư-nặc cùng với hoàng hậu là Mạt-lợi, xa giá cùng với đoàn tùy tùng đến vườn cây thái tử Kỳ-đà, vua xuống xe, dẹp bỏ lọng, cởi mũ, cởi kiếm, buông roi ngựa, cởi giày, trừ bốn đội quân, đi bộ vào con đường tắt nhỏ, cùng với hoàng hậu Mạt-lợi, cung kính đảnh lễ Phật rồi ngồi sang một bên.

Thái tử Lưu Ly về cung điện, không thấy ai cả, hỏi kẻ tả hữu:

–Phụ vương và thái hậu bây giờ ở đâu? Tả hữu tâu là vua đến chỗ Đức Phật.

Thái tử nghe nói, liền sai thuộc hạ của mình không được cởi giáp, thẳng đến tinh xá. Nên biết, ngay khi ấy, chính thái tử đã sát hại những cận thần, tùy tùng của vua cha hơn năm trăm người trong cùng một lúc, trừ những người giữ các dụng cụ của vua như: mũ, lọng, kiếm, roi, giày, cùng các đồ trang sức, ngoài ra không còn một ai.

Trong lúc ấy, Đức Thế Tôn vì vua và hoàng hậu giảng nói về giáo pháp vô thường nơi thế gian, ái dục, sum họp rồi biệt ly. Vua nghe đạt pháp không thoái chuyển. Hoàng hậu thấy được Dấu đạo (Tu-đà-hoàn). Phật giảng nói kinh xong, vua đảnh lễ và lui ra, không thấy những người hầu cận, còn thi thể thì la liệt, chỉ có hai người

trông coi áo mũ vua là còn sống, do chạy trốn trong lùm cây, trở ra gặp vua. Vua hỏi:

–Các quan đâu rồi?

Hai người ấy thưa:

–Thái tử ép buộc các quan nhập chung với đám quân của thái tử trở về cung rồi.

Vua nói với hoàng hậu Mạt-lợi:

–Con ta làm điều bất hiếu, mưu tạo phản, vốn biết thế này ta nên lánh đi, đem nước giao cho tinh xá. Những người trong họ hầu cận thương vua và hoàng hậu sức khỏe yếu đuối, đi bộ khó khăn, còn dùng xe để đi thì xe hư xấu không dùng được, thế là phải đi bộ lần đến bên thành. Trước đó, thái tử Lưu Ly cho bày năm trăm quân trấn giữ cửa thành và bảo lính coi cửa:

–Nếu vua cha đến thì không cho vào.

Vua Ba-tư-nặc nói:

–Nếu không vào được, chúng ta nên thế nào?

Trả lời:

–Đại vương nên ra khỏi nước.

Vua Ba-tư-nặc nghẹn ngào rơi nước mắt, dùng lời kệ than:

Như lời Đức Phật dạy

Xét suy thật đúng lý

Hưng, suy cùng sang hèn

Tất cả không gì bền.

Thà giữ giới, nhớ đạo

Không tham nhiều bỗng lộc

Nay được nghe giảng pháp

Không mong nhiều đất đai.

Chiếm ngôi, mặc buông lung

Tham bẩn vội làm vui

Nghe pháp nhờ giải thoát

Bụi bẩn tiêu trừ hết.

Bấy giờ, những kẻ xem có tới hàng ngàn người, nghe lời vua than thì tám trăm người đều phát tâm Bồ-đề, an trụ không thoái chuyển, có vẻ lo lắng không vui. Hoàng hậu Mạt-lợi tâu vua:

–Xin chớ buồn phiền, chúng ta hãy về bên nước vua cha của thiếp.

Vua và hoàng hậu khởi hành, bảy ngày bảy đêm đến thôn Đâu-tát, thành Ca-duy-la-vệ, gặp lúc ban đêm cửa thành đóng, không thể vào được, mọi người đói khát không biết đi về đâu, xin ăn thì không có nơi chốn, bèn dừng lại bên sông, gần chỗ những người rửa rau, nhặt những rau cải rơi vãi để ăn. Nhà vua ăn rồi bị trúng độc, đau ruột rồi qua đời. Hoàng hậu quá đau xót, cất tiếng khóc lớn.

Người giữ cổng làng hỏi:

–Ai đó?

Đáp:

–Ta là hoàng hậu.

Lại hỏi:

–Nhà vua ở đâu?

Hoàng hậu đáp:

–Thật là đau xót, vua vừa mất bên bờ sông.

Người giữ cổng làng liền chạy đi báo với những người thuộc dòng họ cao quý Xá-di. Những người ấy nghe tin dữ vội vàng, kinh ngạc theo đường chạy đến, đưa tặng quan tài lo việc tẩm liệu theo đúng pháp để trà-tỳ. Mọi người đều gọi tên, mến tiếc, ai cũng thương cảm.

Bấy giờ, người trong tộc họ Thích là Thích-ma-nam cha của Cù-di, cũng với các hào tộc khác dùng kệ than:

Có con có của khác nào cơn sóng

Ta vốn không ngã đâu là của con?

Ngu si cậy dựa sang quý còn đâu?

Thái tử cướp ngôi, chết, sa địa ngục.

Trong tộc họ Thích có hai trăm năm mươi người nghĩ sâu về lẽ vô thường, đạt bất thoái chuyển, năm trăm người nữ chưa xuất gia chứng được pháp Nhẫn vô sinh. Lúc này, thái tử Lưu Ly nghe vua cha qua đời, liền thăng điện lên ngôi vua, quan thái sử là người theo đạo khác lấy thư viết từ trong đai áo, một bằng chứng khó quên, ghi những điều trái ý. Vua nghe rồi trong lòng càng nổi giận, phẫn chí, liền điều bốn đội quân đi đánh thành Ca-duy-la-vệ. Phật biết trước

việc đó, nên từ tinh xá đi đến ngồi nơi một cội cây khô bên đường, trong giây lát quân của thái tử đến.

Bấy giờ, vua Lưu Ly từ xa trông thấy Đức Thế Tôn, bèn xuống xe voi, quỳ, cúi đầu hỏi Phật:

–Thưa Bậc Thiên Trung Thiên! Có bảy loại cây quý là Bồ-đề, Phụ-sai, Ni-câu-loại, Tất-bát, Ưu-đàm-bát, Tất-la, Đát-la, Kiền-ni-xá-la, bóng nó cao lớn, lại sum suê xanh tốt, sao Ngài lại chọn cây khô gai gốc này mà ngồi?

Phật bảo vua Lưu Ly:

–Tuy có bảy loại cây quý, bóng nó cao rộng, cành lá um tùm xanh tốt, nhưng xanh tốt đâu thể còn mãi, ta ngồi nơi cây khô gai gốc lại là an ổn, cũng để tỏ lòng thương xót những người thân quyến.

Vua suy nghĩ: Lời sấm truyền của người xưa nói: Đem quân chinh phạt, gặp vị Sa-môn, nên đem quân về, huống chi hôm nay lại gặp Đức Phật, làm sao tiến binh được? Bèn cúi đảnh lễ nơi chân Phật, rồi đem quân trở về.

Về đến thành Xá-vệ, sáng hôm sau, thị giả là Tôn giả A-nan, lực sĩ Lâu-do theo hầu Đức Phật Thế Tôn, trở lại vườn Ni-câu-loại, Phật bảo Tôn giả A-nan trải tòa ngồi rồi gọi bốn chúng cùng hội họp. Lúc này, sắc diện của Phật không còn chiếu sáng, sau gáy của Phật không có ánh sáng, y phục như cũng đổi sắc. Tôn giả A-nan ngồi xem xét thấy thế, liền sửa lại y phục, chân phải quỳ xuống đất, chắp tay bạch Phật:

–Con hầu Phật nhiều năm, chưa từng thấy có ba thứ biến đổi.

Phật bảo Tôn giả A-nan:

–Sau bảy ngày nữa, dòng họ Thích cao quý ở thành Ca-duy-la-vệ sẽ bị giết hại, nên ta hiện ra những tướng thay đổi như thế.

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên tiến lên bạch Phật:

–Điều ấy đâu khó gì, con xin dùng sức thần thông chánh giác đã đạt được, có thể dùng bàn tay phải nâng nước của người Xá-di đặt trên không trung, trên không đến trời, dưới không chạm đất, vua Lưu Ly làm sao có thể giết được?

Phật bảo Tôn giả Mục-kiền-liên:

–Ta biết ông có uy đức thần thông đủ làm sự việc như thế,

nhưng đây là tội từ nơi kiếp trước, ai có thể chịu thay được?

Tôn giả Mục-kiền-liên lại nói:

–Có thể dùng chiếc lồng sắt che phủ nước ấy, bên trên dùng mũ trụ chụp lại, khiến không còn thấy hình ảnh, rồi đem đặt nơi đất khác, lại xẻ bốn mặt của núi Tu-di, đặt vào đó rồi khép lại mỗi chốn yên mỗi chỗ. Lại nước nơi biển cả, lượng rất sâu rộng ba trăm ba mươi sáu vạn dặm, con đem đất nước này đặt nổi giữa biển, khiến dân nơi nước ấy không thể ra vào. Lại đem cõi nước ấy đặt ở đỉnh núi Tu-di, có thể lật úp lại, khiến không thể hủy hoại được. Lại nhấn chìm tầng đất kim cương và đem bốn đội quân của vua Lưu Ly đặt ở mặt ngoài núi Thiết vi khiến cho hai phe thù oán không thể đánh nhau được.

Phật nói:

–Lành thay! Như Lai tin mười uy lực này của ông có thể giải quyết việc ấy, nhưng dòng họ Xá-di đời trước đã mắc tội thì ai có thể thay thế, chuộc các tội ấy?

Tôn giả A-nan thưa:

–Có thể dùng mưu trí bảo vệ nước ấy được yên ổn chăng?

Phật nói:

–Nếu người nước Xá-di có thể đồng lòng không cộng tác với kẻ thù bên ngoài để có cớ qua lại thì nước có thể bảo toàn.

Quan thái sử ba lần khuyên vua Lưu Ly nên lợi dụng lúc này đem quân đánh họ Xá-di. Vua nghe khuyên nổi giận truyền đem quân mã ra đi. Thế Tôn biết sự việc nên đến ngồi nơi cội cây khô. Như thế ba lần và ba lần vua Lưu Ly đều đem quân về. Đến lần thứ tư, Phật không thể ngăn cản được nữa. Bốn loại quân tinh nhuệ của vua Lưu Ly đến biên giới nước của người Xá-di. Những kẻ tài năng của dòng họ Thích cũng họp quân đem ra chống giữ. Những người mạnh khỏe, bắn cung giỏi trong họ: Có người bắn xa bốn mươi dặm, có người bắn xa hai mươi dặm, có người bắn xa mười dặm, hoặc bảy dặm. Do tài năng, họ bắn ra đều trung đích, không mũi tên nào sai, có thể bắn đứt một sợi tóc thành bảy phần, khi ở cách xa nhiều dặm bắn đều trúng cả, cứ theo tiếng mà trúng đích, chưa từng sai chạy. Trong lúc giao chiến, họ bắn quân của vua Lưu Ly thủng rách cờ xí,

hư lọng, gãy cán, càng xe, yên ngựa, xuyên thủng áo giáp, đứt dây cung nỏ, nhưng không làm hại tánh mạng, ngay cả với voi ngựa. Bắn trúng vòng xuyến bằng ngọc anh lạc đeo ở cánh tay, ngón tay, mà không phạm vào da. Bắn đứt râu tóc, tóc mai, lông mi mà không phạm đến cơ thể.

Vua Lưu Ly sợ hãi hỏi các quan:

–Quân địch cách đây bao xa mà bắn trúng như thế?

Có kẻ đáp:

–Hoặc cách bốn mươi dặm, hai mươi dặm, mười dặm, gần cũng bảy dặm.

Vua nghe càng lo, không thể tự chủ, ý định quyết đánh quân địch giờ thì e sợ, muốn rút lui.

Quan thái sử can:

–Đại vương đừng sợ, chắc chắn không thua. Người Xá-di đều theo giới của Phật, là những Thanh tín só (Ưu-bà-tắc) có tâm Từ, không giết hại, chỉ dùng cung tên dọa người chứ không có ý sát hại, họ thà chết chứ không làm hại sinh mạng kẻ khác. Vậy hãy chỉnh đốn thế trận, đồng lòng tiến đánh. Tướng giữ trọng trách đạt thắng lợi nhưng chẳng bao lâu.

Các quan tâu:

–Xem cách bắn của quân địch, tấn công từ xa, không hình, không ảnh, không thể dùng sức để chống lại. Sợ bị đánh bại khiến chúng tôi bị tiêu diệt, vì tên bắn như thế là không thể chống cự. Nay nếu nghe theo lời khuyên của vị quan nhỏ kia thì không thể được, lòng mọi người đều dao động.

Ý chí còn vững, vua Lưu Ly giận dữ ra lệnh thúc quân tiến đánh. Những người Xá-di ở bên ngoài thành chạy vào để bảo vệ thành trì, đóng cửa cố thủ. Bày trận bao vây đến ngày thứ bảy, cho biết rõ việc tới lui, nên kêu gọi giảng giải, yêu cầu quân trong thành nên quy hàng, nếu không sẽ bị tiêu diệt. Những người dòng họ Thích cùng nhau bàn bạc:

–Nên chống cự để giữ thành, hoặc nên đóng cửa ẩn nấp, hay nên bí mật rút đi… Do dự chưa quyết, mọi người bỏ xăm, tìm cách để ổn định nhân tâm, nhiều người chịu bốc xăm, số ít không tham gia, ít

phải theo nhiều, mở cửa giúp kẻ ác gây nên tai họa. Bên trong cùng bên ngoài ứng tiếp, muốn cho kẻ địch thắng, vì người khuyến thiện thì ít. Được mở cửa nên giặc tiến vào, trước là giết năm trăm người giữ cửa, chém giết không tiếc thương. Rồi bắt trói ba vạn người họ Thích đem chôn sống, chỉ chừa cái đầu, lại cho bầy voi giẫm đạp đến chết, sau đó dùng ngựa kéo cày xéo lên nơi ấy. Những người bị chết do hành vi tàn bạo ấy đều chứng quả Tu-đà-hoàn.

Thích-ma-nam là người từng giao du thân mật với vua Ba-tư-nặc, nói với người trong nước:

–Hãy xét kỹ về lẽ vô thường, đó là chứng cớ của những nỗi khổ sở, độc hại. Mắc tội từ đời trước nên phải chịu quả báo, chớ mang oán hận. Người sống rồi cũng sẽ chết, cái còn rồi bỗng mất, bao nhiêu nỗi thống khổ như búa bổ xẻ năm chỗ hư ác, ngậm ngùi thương cảm, thở than, hưởng phước cùng lúc chịu tai họa một chốn. Dòng họ hơn bảy vạn người, có những người bị bắt sống, dùng khóa sắt gông cổ. Một ngàn người phụ nữ của dòng họ Thích bị chúng dùng giáo đâm xuyên qua người, phơi ra ở bên đường. Những người trẻ tuổi khác bị chúng dồn lại từng nhóm rồi dùng cung tên bắn chết.

Khi ấy, vua Lưu Ly trông thấy Thích-ma-nam và những người bị khổ, quay sang hỏi các quan:

–Đó là ai vậy?

Có kẻ đáp:

–Đó là Thích-ma-nam.

Thích-ma-nam đi đến, có điều muốn xin, vua bảo nói đi.

Thích-ma-nam nói:

–Vua là bậc đại vương còn hưởng thịnh vượng lâu dài, xin nghe những điều tôi nói.

Vua biết những nỗi niềm uẩn khuất, nên để cho thưa.

Thích-ma-nam nói:

–Xin vua bớt cơn giận, hãy ngăn chặn quân lính đừng để buông lung kiếm quá nhiều kẻ bị giết hại. Tôi xin nhảy xuống ao, chốc lát trở về, cùng vua từng có ân tình thân thiết, nhanh chóng nghe được quyết định. Chờ tôi ra khỏi nước, sẽ bàn những điều tốt đẹp.

Tâm suy nghĩ miệng vua nói:

–Người khó ở trong nước được lâu, liền chấp thuận.

Lúc này, Thích-ma-nam vì người trong nước đang gặp tai nạn lớn, từ tạ để vào ao xỏa tóc quấn nơi cây, tự chìm vào ao nước, một lúc lâu vẫn không thấy nổi lên. Vua lấy làm lạ, liền khiến tả hữu mò tìm, kiếm dưới chỗ rễ cây thì gặp được thi thể, đem chôn nơi bờ ao. Vua thương tiếc, buồn bã nghĩ: “Vì dòng họ mà tự trầm, nghĩa cử như thế đó, ta là vua một nước, không dằn được cơn giận nhỏ, chẳng cứ lẽ tiến đánh gấp để mắc phải tội ác càng nhiều sao? Trước là ba ức người thảy đều bị mất mạng. Kế đó cũng ba ức người hy sinh theo. Những kẻ cứu được tự đột phá vòng vây chạy thoát để bảo toàn tánh mạng. Lại có ba ức người lo sửa nhà cửa để cúng dường, yến tiệc thích thú, ca nhạc tự vui, không biết rằng bên ngoài đang có tai ách cho tánh mạng, cũng không nghe biết để lo sợ trốn chạy, vẫn an nhàn như thường, không chút chuẩn bị.” Vua Lưu Ly chôn cất Thích-ma-nam tử tế, giữ lại con cháu.

Sau khi đánh dẹp họ Xá-di, vua Lưu Ly lập người trưởng thượng lên ngôi, an ủi vỗ về xong, trở về nước Xá-vệ.

Phật và các đệ tử đến thành Ca-duy-la-vệ, trông thấy những người dân bị thương tật, tàn phế rất nhiều. Lại thấy những phụ nữ không còn chi thể như tay, chân, tai, mũi, thân hình lõa lồ, gục trong các hầm hố, không có gì để che phủ, đời họ đau khổ như thế, kẻ bất nhân hại người thật tàn bạo.

Phật nói với các Tỳ-kheo:

–Vua Lưu Ly kia buông lung, ác độc, trái đạo, tội nhiều như thế, chỉ trong vòng bảy ngày sẽ bị lửa địa ngục thiêu chết. Đời này gây tội ác sẽ bị quả báo ngay trong đời này.

Quan thái sử tâu lời sấm, điều quái lạ đồng với lời Phật nêu. Vua rất sợ nên chèo thuyền ra biển, mong có thể tự thoát khỏi. Thuyền dừng giữa biển, đến ngày thứ bảy, từ trong nước tự nhiên lửa nổi lên, đốt cả thuyền và nhà vua, trong chốc lát biến thành tro than.

Đức Thế Tôn thương xót những người bị lõa lồ liền dùng oai thần, rung động đến cung điện Tử cam nơi cõi trời Đao-lợi. Vua trời Đế Thích, hoàng hậu, cùng những vị đứng đầu, vô số các vị Thiên tử, mỗi vị đều mang áo trời cùng đi xuống, dùng y phục phủ khắp những

người bị lõa lồ. Phật vì những phụ nữ ấy, nói kệ:

Các người nhân đã thấy

Hiện thay đổi như thế

Hết cũ chớ tạo mới

Sau được giải thoát mãi.

Phật nói kệ xong, liền vì họ mà giảng nói chánh pháp. Những người đến xem, tám bộ chúng Trời, Rồng, Quỷ, Thần, A-tu-luân (A-tu-la), Ca-lưu-la (Ca-lâu-la), Chân-đà-la (Khẩn-na-la), Ma-hưu-lặc (Ma-hầu-la-già), Phạm chí, Cư só, Trưởng giả, dân chúng, vô số trăm ngàn, nghe Phật giảng nói, năm trăm Tỳ-kheo, tâm ý thông rõ, các lậu diệt hết. Năm trăm Phạm chí, còn bao nhiêu người có mặt khác, thấy đất nước bị hủy hoại nên càng đau buồn cho những thương tật, tàn phế, hết thảy đều phát tâm xuất gia, tu theo đạo pháp, trở thành những Sa-môn. Năm trăm Thiên tử đạt được pháp Nhẫn vô sinh. Hai trăm A-tu-la, một ngàn Long vương đều phát tâm vô thượng đạo ý chân chánh. Các ngòi, rãnh, hầm hố với năm nhóm nam nữ bị khỏa thân chết, được sinh lên cung trời Đao-lợi. Một ngàn năm trăm người được thấy Dấu đạo (chứng quả Tu-đà-hoàn), một ngàn người chứng quả A-na-hàm.

Phật giảng nói kinh này xong tất cả những người được nghe đều cung kính đảnh lễ và lui ra.

Số 514 - Kinh Gián Vương

SỐ 514

KINH GIÁN VƯƠNG

Hán dịch: Đời Lưu Tống, Cư sĩ Thư Cừ Kinh Thanh.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ. Lúc ấy, vua nước đó tên là Bất-ly-tiên-nê đi ra khỏi đất nước, đến chỗ Phật, thân dính đầy bụi, cởi kiếm, hạ lọng, đảnh lễ Đức Phật. Thế Tôn bảo:

–Hãy ngồi xuống.

Vua vâng lời. Đức Phật hỏi vua:

–Vua từ đâu đến mà thân dính đầy bụi vậy?

Vua liền đứng dậy cúi đầu thưa:

–Con đi từ cõi nước có tai nạn khác lạ.

Đức Phật bảo vua:

–Vua trị nước nên dùng chánh pháp thì không mất phép tắc, thường dùng tâm Từ bi chăm sóc muôn dân, sở dó được làm vua cai trị đất nước là do thực hành việc thiện đời trước mà được, việc quản lý dân chúng không thể thiện lệch. Nếu không thì các công thần quan lại, cho đến dân chúng đều có lời oán trách, vua cai trị không bình đẳng, người trong nước đều căm giận, thân chết rồi thì thần thức sẽ nhập vào địa ngục núi lớn, sau đó tuy có hối hận nhưng không kịp nữa. Vua cai trị nước đúng đắn bình đẳng theo phép tắc thì thần dân khen ngợi công đức, bốn biển đều quy thuận. Trời, rồng, quỷ thần đều nghe vua lành, băng hà được sinh cõi trời, sau đó cũng không ân hận. Vua không nên ham mê phóng túng, dâm

dục, mà bỏ bê việc nước, không dùng tâm sân giận để giết hại giặc, phải nghe lời can gián đúng đắn của trung thần, phàm nói với người thường dùng lời nói khoan hồng, không có nóng giận, phải dùng bốn ý đối với muôn dân trong nước. Những gì là bốn? Đó là: tùy thời ban phát, ý và lời tương ưng, có ngọc quý ban cho toàn dân, thăm hỏi người già bệnh và đơn độc. Vua như vậy, trong nước hòa bình thì được phước đức, sau khi băng hà được sinh lên cõi trời, mong cầu được như ý. Vua không phải lo, thường được tự tại, mọi người đều cung kính, nể sợ, lấy đó làm vui. Còn các thứ như voi giỏi, ngựa hay, xe quý, quan hiền, quần liêu, trăm quan tùy tùng trước sau, châu báu cất giấu, trăm vật trong kho, đều sẽ hủy hoại không tồn tại lâu dài, tuổi trẻ đến già, mạnh khỏe rồi bệnh, các loài chúng sinh đều đi đến chỗ chết, châu báu, vợ con, nhà cửa trong ngoài không thể tồn tại, như người nằm mộng thấy cung điện, nhà cửa, vườn đẹp, cây lớn, hoa quả, hồ nước, suối chảy, vui chơi ở trong đó thú vị vô cùng, nhưng khi tỉnh dậy bỗng nhiên chẳng biết ở đâu, thấy những vật hiện có ở đời cũng như người thấy cảnh trong mộng. Vua dù thấy cây có hoa quả, nhưng hoa quả không thể dính mãi trên cây, lá xanh sẽ bị vàng rụng, áo lễ, khăn, mão trang phục của vua không thể đẹp lâu dài, nước chảy không thể thường đầy, phóng lửa nơi hoang dã lửa cháy bỏ hừng hực nhưng chẳng bao lâu thì tắt, gió mạnh, mưa tuôn, sấm sét ầm ầm, chỉ trong chốc lát bỗng nhiên không còn, khi mặt trời xuất hiện thì ánh sáng của vì sao biến mất, mặt trời chiếu sáng rực rỡ khắp thiên hạ chẳng bao lâu lại tối. Thế gian vô thường cũng lại như vậy.

Ví như bốn bên có núi đá lớn, trên dưới đều có sáu ngọn núi, cùng đến một lúc hợp lại, các loài chúng sinh ở trong đó, không kể giàu sang, hay thấp hèn đều sẽ tan nát. Con người có bốn việc không thể dừng lại, già đến thân thể khô gầy, bệnh đến tâm khổ não, thân chết thần thức biến đi, dù có châu báu, cũng vất bỏ không thể mang theo.

Bốn việc này chắc chắn không thể từ bỏ, không thể tránh xa, chẳng phải miệng có thể bảo vệ yêu cầu, không thể đem tiền của mua chuộc, van xin mà thoát được. Khi ấy, dù có voi tốt, ngựa hay

châu báu, quần thần, tráng sĩ trăm quan trước sau, dẫn đường hộ vệ nhưng ai có thể làm cho chúng rút lui. Vua có thấy sư tử là loài mạnh nhất trong loài thú, từ xa nhìn thấy bầy nai muốn bắt, bèn nhảy tới trước vồ bắt, xẻ từng miếng thịt để ăn. Đau đớn như vậy, đâu có kể xiết! Mạng sống như sư tử khi bắt bầy nai, thân người lúc sắp chết không an ổn, máu huyết tiêu hao, sắc mặt biến đổi, mạng sống ngày càng ngắn ngủi, ngũ tạng không điều hòa, không màng ăn uống, tuy có thần chú, thầy giỏi, thuốc hay cũng không thể làm cho lành bệnh. Miệng vì nói dối theo đòi hỏi của nó mà nhà cửa tan nát, thân thể đau đớn như bị đánh đòn, tay chân run rẩy, gân cốt muốn rã rời, miệng khô, hơi thở rất yếu, suy nhược gầy ốm, không thể đi đứng ngồi nằm như người thường. Nếu có thuốc tốt, cơm cháo ngon ngọt, có thể dùng chút đỉnh nhưng rất khổ cực, gân mạch muốn tan rã, chỉ có đem hơi ra mà không vào lại, môi khô nứt, chánh khí khô cạn, chỉ còn tà khí, lưỡi co rút, mặt nhăn, mắt không còn sắc, tai mũi tắt ngẹt, không nghe âm thanh, mùi hương, tay chân co quắp, gân rút, miệng câm, muốn nói không được, tay nắm lấy hư không, quờ quạng hơi bên, mồ hôi toát, nước mắt chảy tương tục, tâm ý đau buồn, ý thức lần lần tiêu diệt, không còn biết gì nữa, hơi ấm mất, thân lạnh, thần hồn lìa xác, ngọc ngà châu báu, cha mẹ, anh em, vợ con, nội ngoại, bạn bè, người giúp việc đều bỏ hết, chỉ đi một mình không biết đến đâu. Thế gian tuy vui thích nhưng không được lâu dài.

Ngay bây giờ, vua nên nương tựa vào đâu? Chỉ có hiếu thuận thương yêu phụng dưỡng cha mẹ, cúng dường các vị Sa-môn thanh tịnh phạm hạnh, gặp người già cả phải tôn kính, có tiền tài châu báu cho đều muôn dân, phải đem lòng thương yêu ban bố cho dân, không nghe lời gièm pha mà hãm hại mọi người, pháp của vua nên tuyên dương Thánh đạo, dạy bảo dân chúng làm thiện, chỉ nhất tâm đối với Tam bảo. Vua làm đúng như vậy thì được các bậc Thánh khen ngợi, trời, rồng, quỷ thần đều ủng hộ đất nước, sống được cao quý giàu sang, chết lại sinh lên cõi trời.

Thân chết, thần thức ra đi sẽ nương tựa vào đâu? Chỉ nhờ vào điều thiện mà thôi. Lửa cháy hừng hực thì dựa vào nước mà dập tắt.

Con người đói khát chỉ nhờ cơm nước, già yếu nương vào cây gậy, người mù nhờ người có mắt, bóng tối nhờ đèn đuốc, bệnh tật nguy cấp nhờ thầy thuốc giỏi, thuyền vượt qua biển lớn sóng gió dữ dội nhờ vào người chèo lái, đường có giặc cướp nhờ có chỗ ẩn núp. Thân chết, thần thức thoát đi chỉ nhờ vào sự tu tập điều thiện, giống như gặp những nạn kia đều dựa vào những việc như vậy. Nhờ mình cứu giúp mà dòng họ được an ổn. Vua không vì thú vui, ăn uống ngọt ngon, việc đi ở tự tại không thể luôn được, ăn no thì sẽ tiêu hóa, không thể no hoài. Hương thơm xoa thân mùi thơm bay đến mũi, ngọc trai, chuỗi ngọc sáng láng chói mắt, hoa đẹp dưới nước trên bờ dùng để trang sức, chỉ vàng may thành gọi là y phục, y bằng tơ trắng, y thêu hoa, y đủ màu, y rất quý, y nhiều điều, y mịn dày, y gấm lụa, những thứ này đều vô thường chẳng thể bảo tồn lâu dài; cung đình, lâu đài, cung điện, phòng xá, bảy báu, vàng, bạc, giường niệm, thảm trải đất quanh co mềm mại dùng để che thân thể, do bảy báu dệt thành; gấm hoa lụa là dùng làm màn trướng, cột, cửa cung điện, đều được điêu khắc chạm trổ hoa văn, đốt các thứ hương, vui chơi ở trong đó, những thứ ấy đều là vô thường không thể bảo tồn lâu dài; các thứ khí cụ âm nhạc: đàn cầm, đàn sắt, đàn tranh, sáo, các thứ âm thanh ca vũ kỹ nhạc vang dậy nghe thật là thích thú, không thể diễn tả. Những thứ ấy cũng vô thường như huyễn, như mộng, không thể duy trì lâu dài. Nhìn thấy mỗi lần vua đi có voi, ngựa, xe quý, đánh chuông trống vang lên, người bảo vệ đi trước sau, vua ngồi ở trong xe có che lọng bằng lông chim, người hầu cầm cờ chim lông màu xanh, cán chạm trổ hoa văn, dùng để quét bụi, sửa sang đường đi, vẽ lan can màu đỏ, mọi người thấy đều tôn kính, hoa đẹp hương thơm đều đem dâng vua, chúc thọ vạn tuế. Những điều này cũng khó tồn tại lâu dài.

Vua thấy con người sắp chết chăng? Bà con nội ngoại tập họp lại bên người ấy, vỗ ngực kêu trời, đều nói làm sao! Nghẹn ngào nức nở lệ rơi ràn rụa, kêu than khổ thay thần thức lẻ loi, bỏ ta như vậy sao! Nghe những lời này thật đáng thương, thấy vậy càng thêm bi ai, đưa thi hài ra khỏi thành bỏ nơi hoang vắng, chim bay thú chạy xông vào ăn thịt, trong thân có trùng lại ăn thịt tử thi, nắng

cháy, gió thổi, xương cốt đều bị khô kiệt. Trước kia các vua tôn vinh phú quý, kho tàng đầy ấp cũng như đại vương. Ngày nay bỗng nhiên không thấy gì cả. Những điều này vô thường tự chứng nghiệm biết. Xưa còn như vậy huống gì ngày nay. Vua suy nghĩ kỹ không còn nhớ nghĩ dâm dục, không nghe lời nịnh ghép nhầm tội người, thu nhận lời can gián, cai trị khoan dung, sẽ sợ nỗi khổ trừng trị tàn khốc ở địa ngục. Muôn loài chúng sinh đều ham sống, không nên giết hại.

Đức Phật thuyết giảng kinh này xong, vua lãnh hội, phát nguyện làm đệ tử thọ trì năm giới, thành kính đảnh lễ Phật sát đất rồi lui ra.

Số 515 - Kinh Như Lai Thị Giáo Thắng Quân Vương

SỐ 515

KINH NHƯ LAI THỊ GIÁO THẮNG

QUÂN VƯƠNG

Hán dịch: Đời Đường, Tam tạng Pháp sư Huyền Trang.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Bạc-già-phạm ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Thất-la-phiệt, cùng với vô lượng các bậc Đại Bí-sô, các chúng trời, người… hội đủ.

Bấy giờ, người chủ nước Kiều-tát-la là đại vương Thắng Quân, thành tựu ngôi vị và uy đức tôn quý, vì muốn chiêm ngưỡng và thưa hỏi Đức Phật, nên xa giá trang nghiêm đến nơi ở của Như Lai. Khi đến nơi, vua xuống xe đi bộ vào khu vườn, nơi Phật ngụ. Từ xa nhà vua trông thấy Đức Thế Tôn đang ngồi bên cội cây, dáng ngay ngắn, trang nghiêm, các căn thanh tịnh, tâm ý an nhiên, đã có thể khéo đạt được sự thuận hợp tối thượng vắng lặng, trọn vẹn, đã có thể khéo đạt tới chỗ điều thuận bậc nhất lặng ngừng giải thoát, lại khéo có thể âm thầm hộ trì, thâu giữ các căn, là rồng đã trưởng thành, là ngưu vương đã trưởng thành, là ngựa quý đã trưởng thành, thanh tịnh không vẩn đục, như ao suối trong lành, oai đức rực rỡ, ánh sáng tỏa chiếu, như núi vàng lớn, có đủ ba mươi hai tướng của bậc đại trượng phu, trang nghiêm viên mãn, cùng với tám mươi vẻ đẹp luôn hiện bày nơi thân tướng.

Bấy giờ, vua Thắng Quân từ xa trông thấy Phật rồi, lòng mừng khấp khởi, không sao dằn được, liền cởi bỏ những nghi trượng tiêu

biểu của bậc vua giòng Sát-đế-lợi đã thọ pháp Quán đảnh. Năm thứ mà đại vương thường mang theo mình gồm:

1.Mũ báu đội trên đầu.

2.Kiếm quý cầm nơi tay.

3.Lọng gồm các thứ báu.

4.Chiếc quạt bằng ngọc Mạt-ni.

5.Đôi giày do những thứ báu dệt nên.

Vua bỏ những thứ ấy lại đi tới chỗ của Như Lai. Đến nơi, cúi lạy xuống chân Thế Tôn, nhiễu quanh theo phía bên phải Phật ba vòng, lui ra ngồi sang một bên.

Vua an tọa xong, liền bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn đại Bi! Xin Như Lai thương xót chỉ dạy trao truyền! Xin Thiện Thệ thương xót chỉ dạy, dẫn dắt khiến con trong cõi sinh tử đạt được ý nghĩa lớn, lợi ích, an lạc.

Đức Thế Tôn nói với nhà vua:

–Lành thay, lành thay! Này đại vương! Nay ông có thể thưa hỏi Như Lai về ý nghĩa lớn như thế.

Này đại vương! Ông nay là chủ của một nước lớn, nên dùng chánh pháp, chớ dùng tà pháp, nên làm theo chánh pháp, không nên làm theo phi pháp. Vì sao? Đại vương nên biết! Nếu có quốc vương hoặc các vị vua khác, bỏ chánh pháp, dùng tà pháp để cai trị một nước, người đó hiện tại bị các vị Thánh hiền chê trách, sau dẫn tới những lo âu, hối hận, khi thân hoại mạng chung sẽ bị đọa vào các đường dữ, sinh trong địa ngục chịu bao thứ khổ não dữ dội. Lại nếu có vị quốc vương hay các vua khác, lìa bỏ tà pháp, dùng chánh pháp để cai trị một nước, những vị ấy hiện tại được các Thánh hiền ngợi khen, sau này không có điều lo lắng hối hận, khi thân hoại mạng chung sẽ được sinh lên các cõi thiện, sinh trong các cõi trời, thọ nhận những thứ vui vẻ, tốt đẹp.

Này đại vương! Ví như cha mẹ thương các con, tâm thường muốn con mình xa lìa khổ đau, đạt được vui sướng. Nhà vua cũng nên như thế, đối với đô thị, huyện, ấp trong nước với những chúng sinh hiện có, từ những hạng tôi tớ, kẻ được sai khiến, các quan, tể tướng, phụ tá, nên dùng bốn Nhiếp pháp được Phật thuyết giảng để

thu phục họ. Bốn pháp ấy là những gì?

1.Bố thí.

2.Nên nói những lời thân ái (Ái ngữ).

3.Làm những điều lợi ích (Lợi hành).

4.Cùng làm những công việc (Đồng sự).

Như vậy khéo thu phục mọi chúng sinh khắp chốn trong nước, từ kẻ tôi tớ, kẻ được sai khiến, đến những quan tể tướng, phụ tá. Thâu phục nơi hai nghĩa cùng phụng sự, cùng quy về. Hai nghĩa ấy là gì? Một là ở hiện tại, hai là ở vị lai.

Đại vương nên biết! Ví như có người nam hay người nữ, trong giấc mơ thấy những vườn cây đáng yêu, hang núi đáng yêu, làng nước đáng yêu, cùng các thứ khác. Khi tỉnh dậy, những thứ đã thấy ấy đều không có. Như thế, này đại vương! Vận nước, thân mạng đều là hư giả vô thường, tất cả đều như những thứ thấy trong giấc mơ.

Đại vương nên biết! Cái vui nơi sự giàu sang của vua, cái vui tự tại của vua, cái vui theo ái dục của vua, cùng những thứ dục lạc khác được thọ nhận như: voi, ngựa, xe cộ, quân binh, cung điện, hoàng hậu, cung phi, thái tử, các vương hầu, các quan tể tướng phụ tá, đám hầu cận, cho đến quân sĩ bảo vệ và chúng dân, rồi cha mẹ, anh em, chị em, thê thiếp, trai gái tôi tớ, những người để sai khiến, mọi chúng sinh nơi làng xóm trong nước, các thứ vàng bạc, châu báu, Mạt-ni, chân châu, y phục, lúa thóc, kho tàng, những thứ dục lạc hiện có như thế, nhưng khi mạng chung đều phải bỏ hết, một mình chuyển sang kiếp sau, không một vật nào đem theo được. Đại vương nên biết! Như đã nói trên, những thứ để tạo vui không thể còn mãi, không thể giữ gìn, tin tưởng, đều là pháp biến đổi nhanh chóng không dừng, lưu chuyển dời động rốt cuộc quy về hoại diệt. Niệm niệm trôi qua, tiếp theo là tro tàn, sau cùng đi tới nẻo diệt tận. Là pháp mất, hoại, có những lo sợ, những tai ương, nhiều việc sầu não, đều là pháp héo khô, tàn tạ, rơi rụng, hoại diệt, ly tán.

Đại vương nên biết! Ví như rừng cây trước thấy nở hoa, tiếp theo là biết trái, sau thì trở lại không còn trái. Trước thấy là xanh tươi, sum suê, tiếp theo là úa vàng, sau cùng là tàn rụng. Như thế,

này Đại vương! Vận nước, thân mạng, cái vui nơi sự giàu sang của vua, cái vui tự tại của nhà vua, cái vui theo ái dục của vua, cùng những thứ dục lạc khác được thọ nhận như voi, ngựa, xe cộ, quân binh… nói rộng cho đến đều là pháp rơi rụng, héo tàn, hoại diệt, ly tán cũng đều như thế.

Đại vương nên biết! Như đống lửa lớn, trước thấy cháy bừng, lại càng bừng lên dữ dội, chuyển sang cháy bừng khắp, sau cùng là bặt dừng. Tuy cháy bừng lên dài lâu, rốt cuộc cũng quy về diệt tận. Như thế, này đại vương! Vận nước, thân mạng, cái vui nơi sự giàu sang của vua, cái vui tự tại của vua, cái vui theo ái dục của vua, cùng những thứ dục lạc khác được thọ nhận như: voi, ngựa, xe cộ, quân binh… nói rộng cho đến đều là pháp sự rơi rụng, héo tàn, hoại diệt, ly tán cũng lại như vậy.

Đại vương nên biết! Như vầng mặt trời, mặt trăng có diệu dụng lớn lao, khó lường, gồm đủ uy lực lớn, phóng ra ánh sáng lớn để tự trang nghiêm, chiếu rọi khắp thế gian, cuối cùng quy về ẩn khuất. Như vậy, này đại vương, vận nước, thân mạng, cái vui về sự giàu sang của vua, cái vui tự tại của vua, cái vui theo ái dục của vua cùng những thứ dục lạc khác được thọ nhận như voi, ngựa, xe, cộ, quân binh… Nói rộng cho đến đều là pháp rơi rụng, úa tàn, hoại diệt, ly tán, cũng lại như vậy.

Đại vương nên biết! Ví như từ đám mây lớn trùm khắp hư không, gió mạnh, sấm chớp nhanh, mưa trút xuống, làm chấn động trời đất, rồi chỉ trong chốc lát là tan mất hết. Như vậy, này đại vương! Vận nước, thân mạng, cái vui nơi sự giàu sang của vua, cái vui tự tại của vua, cái vui yêu theo cái dục của vua, cùng những thứ dục lạc khác được thọ nhận như: voi, ngựa, xe cộ, quân binh… nói rộng cho đến đều là pháp rơi rụng, héo tàn, hoại diệt, ly tán cũng lại như vậy. Cho nên, này đại vương! Phải khéo siêng năng tu tập theo pháp quán vô thường, theo phép quán tận diệt, đối với sự chết chóc của chính mình thường nên kinh sợ. Là vua của nước lớn nên dùng chánh pháp, chớ dùng phi pháp, nên làm theo chánh pháp, không làm theo phi pháp.

Đại vương nên biết! Như bốn núi lớn từ bốn phương hướng tới,

bền chắc, dày kín, không chút thiếu sót, không có các khoảng trống, vây quanh đủ khắp, gồm lại làm một, trên đến tận hư không, dưới cùng khắp mặt đất, trong đó tất cả cỏ cây, nhánh cành, hoa lá hiện có các hữu tình, kể cả loại sâu bọ máy cưa đều bị tiêu diệt, khó lấy sức mạnh để có thể trốn thoát, không thể dùng thế lực để chống lại, khó lấy chú thuật, của cải, thuốc men để có thể ngăn chặn. Như vậy, này đại vương! Thế gian có bốn thứ rất đáng sợ, mỗi thứ khi đến sẽ làm hao mòn hủy diệt tất cả chúng sinh, khó dùng sức mạnh để có thể trốn tránh, khó dùng thế lực để chống lại, không thể dùng chú thuật, của cải thuốc men để ngăn chặn. Thế nào là bốn thứ rất đáng sợ hãi?

1.Cái già yếu đến bức bách, làm hao mòn mất hết sự trẻ khỏe của chúng sinh.

2.Bệnh tật đến bức bách, làm hao mòn sự điều hợp của chúng sinh.

3.Cái chết đến bức bách, hủy diệt sự sống của chúng sinh.

4.Sự suy tàn đến bức hại, làm hao mòn, tiêu mất sự hưng thịnh của chúng sinh.

Đại vương nên biết! Ví như sư tử là vua của các loài thú, vào trong đàn hươu bắt một con rồi ăn hoặc chưa ăn, không có gì là khó khăn trở ngại. Lúc ấy, con hươu kia, trước thì chạy nhảy mạnh mẽ, nhưng khi vào miệng sư tử rồi thì không thể làm gì được. Như vậy, này đại vương! Tất cả chúng sinh khi đã vào miệng của vua sư tử vô thường rồi thì bao thế lực đã có cũng không làm gì được.

Đại vương nên biết! Ví như một người có nhiều sức khỏe, mạnh mẽ, khi bị tên độc bắn trúng thì tất cả sức mạnh kia đều bị gãy đổ, tiêu diệt mất. Như thế, này đại vương! Tất cả chúng sinh cứng cỏi, mạnh mẽ, khi bị trúng tên độc là cái chết thì sẽ không còn thế lực, không còn cách cứu giúp, không nơi nương náu, không chỗ trốn chạy. Đến lúc sắp lìa bỏ thân mạng, cơ thể rã rời, máu thịt cạn kiệt, tâm can nóng bức, đau đớn khô khát thúc ép, há miệng thở mạnh, tay chân run rẩy, không sao chịu nổi, không còn nguồn sức, nước bọt, nước mắt chảy ra, đại tiểu tiện chảy rớt làm thân thể nhơ bẩn, sáu căn bế tắc, cổ họng nghẹn lại, giọng nói khản đặc, hơi thở khò khè,

gấp gáp, thầy giỏi bó tay, thuốc hay cũng chịu, trong việc ăn uống những món ngon vật lạ không ăn gì được, nằm bẹp nơi giường gối, sắp sang tới cõi khác, chìm đắm không cùng. Sinh già bệnh chết, dòng thác vô thường trôi nhanh, đến khi lâm chung mạng thừa không còn là báo, nghiệp có sức mạnh nên có đời sau hiện ra trước mắt thật đáng lo sợ. Sứ giả của vua Diễm-ma to rộng đen tối, nuốt vào trong đêm, thoi thóp sau cùng sắp mất, chỉ một thân đơn độc không có thân thứ hai, cũng không bạn bè nào khác, vội bỏ đời này, quy nơi đời sau, là di sự chuyển lớn, hướng tới rừng rậm lớn, vào cõi hắc ám lớn, dạo trong chốn đồng trống mênh mông, trôi dạt trong biển lớn mịt mờ, gió nghiệp thổi lộng đến nơi hoang vắng tối tăm, không dấu vết gì để ghi nhớ. Ngay lúc ấy, không có cách nào để chở che, cứu giúp, không chỗ để nương dựa, không lối nào khác để trốn tránh, chỉ trừ có chánh pháp.

Này đại vương! Lúc như thế chỉ có chánh pháp mới có thể cứu vớt, mới có thể làm nhà cửa, cung điện, làm chỗ trở về nương náu. Đó là chỗ để chạy về, là chỗ để tránh thoát, có thể cứu vớt chúng sinh ra khỏi mọi khổ não sinh tử.

Đại vương nên biết! Ví như có người bị cái khổ vì lạnh lẽo bức bách, chỉ có hơi ấm của lửa, ánh sáng của mặt trời, y phục để mặc… mới có thể ngăn chặn đạt được yên ổn. Cái khổ của sự nóng bức chỉ có rừng cây, suối nước… hoặc đi trên đường xa thì chỉ có bóng râm mát mẻ. Nếu bị khô khát bức bách thì chỉ có nước trong mát. Nếu bị đói bức bách thì chỉ có nhiều thức ăn ngon. Nếu do bệnh tật bức bách thì chỉ có thuốc của lương y cùng người chăm sóc. Nếu bị sợ sệt thúc ép thì chỉ có những người bạn hiền mạnh mẽ. Như thế, này đại vương! Tất cả chúng sinh bị trúng tên độc là cái chết không còn sức lực, không người cứu giúp, không chỗ nương tựa, không lối trốn thoát. Đến khi sắp lìa bỏ thân mạng, chi thể rã rời, máu thịt khô cạn, tâm can bức não, nóng khát thúc ép, há miệng thở mạnh, tay chân bấn loạn, không sao chịu được, nói rộng, cho đến chính ở lúc ấy, chỉ có chánh pháp mới có thể cứu giúp, có thể là nhà cửa cung điện, có thể làm nơi trở về nương náu, là nơi hướng về, là chốn để tránh thoát, có thể cứu vớt chúng sinh ra khỏi mọi khổ não sinh tử. Vì sao? Đại

vương nên biết! Như thân này, dù tăng sự giữ gìn, bảo vệ, dù từ lâu được tắm rửa, trang sức, tuy dùng nhiều các thức ăn uống ngon bổ, no đủ, thỏa thích, kịp đến khi lâm chung chắc chắn không sao thoát được, bị đói khát bức bách mà lìa bỏ tánh mạng.

Đại vương nên biết! Như thân này dù thường tắm rửa, xoa các thứ hương, như hương bột, hương xông, đeo tràng hoa… mặc tình trang sức, do tự thể này vốn từ các thứ cấu uế tạo thành, đến khi lìa bỏ thân mạng, tất trở về với nơi bất tịnh xú uế.

Đại vương nên biết! Như thân này tuy dùng các thứ y phục đẹp đẽ để mặc che, trùm vấn, do tự thân này vốn từ các vật bất tịnh hợp thành, nên khi mạng chung, chắc chắn là vô số những thứ cấu bẩn chảy ra. Đại vương nên biết! Như thân này tuy được ở trong cung thất có hoàng hậu, phi tần, thể nữ, cung nhân xinh đẹp, thân quyến vây quanh, tấu các thứ nhạc, hát các bài ca để tự làm vui, hoan hỷ thích thú, đến khi lâm chung tự thấy những tướng xấu, chắc chắn sẽ sợ hãi, lo buồn, đau khổ. Đại vương nên biết! Như thân này tuy được ở nơi cung thất có trang trí sắc màu, lầu đài, điện gác được sơn vẽ, điểm tô cửa chính, cửa sổ, đóng mở kỹ lưỡng, các thứ hương hoa dùng để trang trí, các thứ đèn nến, ánh sáng luôn tỏa chiếu, bày biện các loại châu ngọc quý lạ, màn trướng che chắn, đốt các thứ hương tốt, rải các loài hoa đẹp, hoa hương, bình quý, trưng bày khắp nơi, nào vàng bạc, lưu ly, các loại giường tòa quý giá, trải thảm lông, gấm thêu, chiếu vẽ, đệm hoa, che phủ lên trên thì dùng màn trướng đẹp tốt, chăn gấm, chốn nghỉ ngơi yên ổn, giấc ngủ êm đềm. Đến khi mạng chung thì không còn biết gì cả. Hoặc đưa thi hài tới chỗ chôn cất, những loài cầm thú xấu ác như diều quạ, cầy, sói, dã can, cùng giành nhau ăn xác, xương thịt, máu mủ, râu tóc, phẩn nhơ vung vãi trên đất hôi thối cả vùng thật đáng ghê tởm.

Đại vương nên biết! Như thân này trước thường cỡi voi quý, ngựa quý, xe kiệu được trang sức bằng các thứ báu, lại đánh trống, thổi ốc, tạo âm nhạc vang dội, các loại tàn, lọng theo sau che hầu, quạt lễ, ánh sáng lấp loáng, vô lượng những kẻ mạnh mẽ, gan dạ nơi quân đi voi, quân cỡi ngựa, quân dùng xe, quân đi bộ, kẻ tùy tùng đưa đường trước sau, bảo vệ hai bên, trăm ngàn chúng quan,

hết dạ trung thành cung kính phục vụ, dân chúng nơi thành thị, thôn ấp đều chắp tay kinh ngạc, thán phục. Tuy nhận hưởng quả báo tốt đẹp thù thắng, vẻ vang tự tại, nhưng chẳng bao lâu, khi nhắm mắt xuôi tay, không còn cử động, thây nằm ngang ngửa lắc lư trên xe tang, mọi người khiên kéo ra cửa thành lớn, cha mẹ, vợ con, anh em, chị em, những kẻ sai phái, tôi tớ, nào quan chức, phụ tá, những quyến thuộc theo tiễn hai bên, buồn lo đau khổ chất chứa trong lòng, đầu tóc rối bời, nghẹn ngào đau xót, đi đứng nghiêng ngã, cùng lên tiếng kêu gào: Khổ thay, những người cùng nước trong các thành ấp trông thấy cũng khóc lóc thương xót theo tiễn đến nơi chôn cất. Hoặc nếu thi thể bị lộ ra ngoài, tức cho các loài cầm thú như diều, quạ, chó đói, các loài chim dữ, thú dữ chồn, sói, cáo cấu xé ăn xác, thịt xương rơi vãi. Hoặc như nhóm củi dùng lửa thiêu xác, gân xương cháy tàn, máu thịt tiêu mất, mùi khói bốc lên tỏa ra bốn phía. Lửa tắt, xương tiêu, thành tro bụi tung bay cùng khắp. Hoặc có đào đất chôn cất trong mộ phần hay lăng tẩm, trải qua thời gian rồi thịt tiêu, xương mục. Đại vương nên biết! Thân này như thế là biến hoại, vô thường, tất cả chúng sinh và những việc làm thảy đều như vậy, không thường còn, không thể giữ gìn, tin tưởng, đều là pháp biến đổi, nhanh chóng không dừng, trôi chảy, chuyển dời, rốt lại đều hủy diệt. Niệm niệm đổi thay, tiêu mòn sau đó là tro tàn, rốt cùng là đến cửa diệt vong, là pháp mất mát, hủy hoại, có những lo sợ, có những tai nạn và nhiều thứ buồn rầu, đau khổ. Đều là pháp rơi rụng, úa tàn, hoại diệt, lìa tan.

Cho nên, này đại vương! Hãy khéo siêng năng tu theo pháp quán vô thường, pháp quán tận diệt, đừng để những tham dục làm cấu nhiễm, đừng để sự giận dữ kích động, đừng để sự ngu si che lấp. Đừng để đắm nhiễm lại thú vui nơi sự giàu sang của ngôi vua. Đừng để đắm nhiễm lại thú vui theo ái dục của ngôi vua. Đừng để đắm nhiễm lại những thứ dục lạc khác được thọ nhận như voi, ngựa…. Phải nên diệt trừ sự kiêu căng, phóng túng về của cải, thọ mạng. Phải nên sợ sệt quỷ vô thường, không hẹn với người hẹn, bất chợt mà đến. Là người chủ nước lớn, nên dùng chánh pháp, không dùng phi pháp, nên làm theo chánh pháp, không làm theo phi pháp. Nên thương xót

chúng sinh đều như con một. Phải nên thành tâm hộ trì pháp Phật, nối dòng Tam bảo, chớ nên quan tâm đến những cái khác. Vì sao? Vì trong biển sinh tử lưu chuyển từ vô thỉ, chỉ có chánh pháp của Phật mới là bến bãi, cầu đò lớn, ngàn vạn ức kiếp thật khó gặp được.

Đại vương nên biết! Ta rốt cuộc không nói về chỗ đạt những thứ dục lạc của thế gian, chứa chất thọ dụng gọi là giàu sang. Ta chỉ nói về chỗ đạt được chánh pháp của chư Phật, trí tuệ của bậc Thánh là của báu được tích lũy để thọ dụng, mới là sự giàu sang chân thật viên mãn. Do đó, này đại vương! Phải nên chán lìa những thứ dục lạc hiện có ở thế gian, phải nên nguyện cầu chánh pháp của chư Phật, trí tuệ của bậc Thánh, đó là của báu.

Khi Đức Thế Tôn giảng nói xong kinh này, chủ nước Kiều-tát-la là đại vương Thắng Quân và tất cả hàng trời, người… ở thế gian nghe điều Phật dạy, đều rất vui mừng, tin tưởng, thọ nhận và vâng làm.

Số 516 - Kinh Thắng Quân Vương Sở Vấn

SỐ 516

KINH THẮNG QUÂN VƯƠNG SỞ VẤN

Hán dịch: Đời Triệu Tống, Đại sư Thi Hộ.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ, cùng với các bậc Đại Bí-sô một ngàn hai trăm năm mươi người hội đủ. Lúc ấy, có đại vương, chủ nước Kiều-tát-la là Thắng Quân, một vị vua tôn quý, có uy đức lớn, giàu có, tự tại, quốc độ, cảnh giới của đại vương là một cảnh giới rộng lớn, được tất cả mọi người cùng tôn kính. Phước đức của nhà vua từ lâu đối với pháp Phật là rất tôn trọng tin tưởng.

Bấy giờ, nhà vua liền ngồi xe báu, cùng các quan, đám tùy tùng và vô số trăm ngàn Bà-la-môn, Trưởng giả… vây quanh, dùng các thứ âm nhạc đi trước dẫn đường. Vua ra khỏi nước Xá-vệ, đến vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, là nơi Phật Thế Tôn cư ngụ, để cung kính cúng dường, nghe nhận chánh pháp.

Đức Phật nói:

–Nhà vua là chủ của muôn dân, nên thường dùng chánh pháp thi hành trong việc cai trị, giáo hóa. Đối với phi pháp thì lìa bỏ, không làm. Vì sao? Đại vương nên biết! Nếu vua và các quan lìa bỏ chánh pháp, thi hành phi pháp thì trong đời này mọi người sẽ khinh khi, chê bai, cho đến khi thân mạng hoại diệt không được sinh nơi các cõi tốt. Nếu vua và các quan rời bỏ phi pháp, thi hành chánh pháp, ở đời này được mọi người ca ngợi, đến khi thân hoại mạng chung được

sinh lên cõi trời thọ nhận quả báo tốt đẹp, giàu vui, tự tại, được trời, người kính trọng.

Này đại vương! Ví như người đời sinh một đứa con, cha mẹ yêu thương xem như ngọc báu, tạo nhiều phương tiện khiến cho con luôn được vui sướng, người con lớn lên cũng có lòng hiếu kính. Tâm Từ bi yêu thương của vua cũng lại như thế, tất cả muôn dân đều là con một, chỗ yêu thương, nhớ tưởng của vua giống như cha mẹ, thường dùng bốn pháp để giáo hóa thu phục họ, đó là bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự. Thường thi hành bốn pháp như thế, tất cả dân chúng đều sẽ quy phục, vua hãy dùng tâm từ ái quan sát dân chúng giống như nghĩ nhớ đến con mình. Mọi người trong nước cũng xem vua như cha mẹ của họ. Lại như có người nơi giấc mộng thấy mọi thứ như sông suối, ao hồ, vườn rừng, hoa quả, đường phố, ngõ hẻm, đại lộ, mọi nơi đều trang nghiêm, thanh tịnh, vừa ý, mọi người đều yêu thích. Những việc như thế khi tỉnh giấc đều không còn thấy gì cả. Các pháp ở thế gian cũng lại như vậy, thảy đều như mộng, rốt cuộc không thật, như đại vương là chủ của mọi người, thọ ba thứ vui thú, đó là vui vì giàu sang, vui vì ái dục, vui vì tự tại. Cai quản một nước lớn, có nhiều thứ của cải như voi, ngựa, xe cộ, vàng bạc, ngọc báu, kho chứa các vật, cho đến hoàng hậu, phi tần, quyến thuộc, các quan phụ giúp, kẻ hầu… số lượng rất nhiều, giàu sang thịnh vượng, không gì sánh bằng. Giàu sang như thế tuy nhiều nhưng những thứ hiện có ấy không cho là hơn hẳn. Vì sao? Vì đó là pháp điên đảo, làm tâm ý lao nhọc, tăng thêm các phiền não.

Đại vương nên biết! Những thứ ấy đều là pháp vô thường, hoại diệt, là không bền vững và không rốt ráo, như chùm bọt nước mà không có thật. Cho nên, này đại vương! Đối với những việc ấy phải biết rõ như thật. Đối với các pháp ở thế gian cũng thường biết rõ. Lìa các phiền não, tu hạnh xuất thế. Lại nữa, các pháp ở thế gian như một cây lớn tưới nhuần nơi gốc rễ liền sinh cành lá. Cành lá sum suê nên có thể ra hoa. Hoa nở không lâu liền sinh trái hạt, trái hạt chín rồi, màu sắc mùi hương thơm tho, ngon ngọt, mọi người đều yêu thích. Cây ấy bỗng bị lửa lớn thiêu đốt, khắp phía đều hừng cháy, sắc hồng rực sáng, chiếu át cả mặt trời, mặt trăng, bốn phương trên dưới là một

khối lửa. Cây đáng yêu kia đều không còn gì cả, chỉ có ánh lửa hiện ra, nhưng ánh lửa ấy không lâu liền bị cơn mưa lớn dập tắt. Mây, sấm, tia chớp, ánh sáng giao nhau xuất hiện, lúc ấy đống lửa không còn nữa, chỉ còn cơn mưa to liên miên không dứt. Cơn mưa ấy không lâu lại cũng ngưng tạnh.

Đại vương nên biết! Như trên đã nói, các pháp ở thế gian cũng lại như thế, chỉ trong giây lát là bị hoại diệt, rốt cuộc đều không thực. Như nơi nhà vua cai trị, tuy là rộng lớn chứa nhiều của cải, chỉ trong

giây lát là bị hoại diệt, nghĩa lý ấy cũng vậy. Do đó, này đại vương! Đối với pháp vô thường thì chớ sinh tưởng thường trụ. Đối với pháp có diệt tận đừng tạo tưởng vô tận. Niệm niệm tư duy luôn bị vô thường đến xâm phạm. Niệm xả bỏ những pháp thế gian, lìa xa những đắm nhiễm, tu hạnh xuất thế làm lớn thêm căn lành.

Này đại vương! Lại như bốn phương có bốn dãy núi lớn, từ không trung đến, những ngọn núi cao rộng kia, ngọn nào cũng vững chắc, rơi xuống cõi Diêm-phù, mà trong cõi ấy tất cả loài cây cỏ, rừng rậm hiện có đều bị hủy diệt không còn sót gì, kẻ có sức mạnh cũng không thể cứu được.

Này đại vương! Trong cõi thế gian có bốn điều đáng sợ lớn cùng đến bức bách cũng lại như vậy. Tất cả chúng sinh không nơi trốn chạy, kẻ có sức mạnh lớn cũng không thể cứu được. Bốn cái đáng sợ đó là gì?

1.Sợ những tà hạnh.

2.Sợ cái già.

3.Sợ bệnh tật.

4.Sợ cái chết.

Này đại vương! Tà hạnh nếu phát sinh tức hủy hoại chánh hạnh. Cái sợ nơi già nếu đến sẽ hủy vẻ trẻ trung. Cái sợ về bệnh đến sẽ hủy hoại điều vui an ổn. Cái sợ về chết nếu đến sẽ hủy hoại mạng sống.

Này đại vương! Lại như sư tử là vua của loài thú nếu vào đàn thú bắt một con ăn thịt, con thú bị bắt kia làm sao trốn chạy? Vào trong bụng sư tử rồi sẽ tiêu mất không còn gì.

Này đại vương! Sức mạnh lớn của luật vô thường đối với chúng sinh cũng sẽ như vậy.

Này đại vương! Những người ở trong thế gian, đến lúc sắp lâm chung, trước đó bị nhiều bệnh khổ như trúng tên độc, sức lực suy yếu, gân cốt, chi thể thảy đều đau nhức, da thịt khô gầy, tay chân run rẩy, những chất nhơ bẩn xuất ra, các căn như mắt tai mũi lưỡi thân… không thể phát khởi nhận biết, các cảnh không hiện, chỉ thấy cảnh của nghiệp bất thiện mà mình đã tự tạo hiện ra trước mắt, khiến hết sức sợ sệt. Không nơi nương náu, không ai cứu vớt, cha mẹ, bà con vây quanh, thầy giỏi, thuốc hay cũng không thể chạy chữa. Thức ăn thức uống ngon bổ không thể nuốt trôi. Trong từng ý niệm luôn sợ hãi vô thường. Hơi thở ra vào dần dần nhỏ, ngắn. Sợ về bệnh như thế, khi ấy mới bắt đầu, tâm nghĩ đến việc tạo nghiệp thiện, nói tiếng nhỏ với cha mẹ: “Con nay rất sợ, ghét cảnh trước mắt, mạng sống sắp dứt, cha mẹ nên vì con tạo các lợi ích, bố thí nơi Phật, Tăng, nguyện thương xót cứu giúp.”

Nói như vậy rồi, chỉ trong sát-na, thọ mạng liền hết. Chốn này đã bỏ, chốn khác lại sinh, theo nghiệp tự mình tạo ra mà thọ nhận các quả báo.

Đại vương nên biết! Chúng sinh nơi thế gian, hoặc thiện, hoặc bất thiện, hoặc hơn, hoặc kém, đều từ chỗ tự tạo nhân, sinh quả, không hề mất. Tạo nghiệp thiện chính là chỗ quy hướng, là chốn dựa nương. Khi mạng sắp hết chẳng sinh sợ hãi. Chốn này duyên lìa, sinh nơi chốn khác, thọ nhận quả thù thắng. Do đấy, này đại vương! Ông nay phải nên xả bỏ pháp thế gian, lìa các thứ nhiễm, chấp, tu hạnh xuất thế, hướng tới của pháp thiện, ở trong niệm niệm tạo tưởng về vô thường. Nếu được như thế thì đối với pháp thiện mới gọi là tinh tấn.

Lại nữa, này đại vương! Như người ở thế gian đi vào đống lửa lớn, cần dùng phương tiện tức có thể diệt. Ở trong phiền não bức bách, phải nhờ sự mát mẻ, trong lành thì mới tỉnh táo. Khi bị đói khát phải nhờ ăn uống thì mới có thể cứu sống. Lúc nhiễm bệnh khổ, phải nhờ thuốc hay thì mới có thể trừ khỏi. Đối với nguy nan, phải có được sức mạnh nơi tri thức thiện mới thoát khỏi các nạn. Lúc bị nghèo khốn, phải có được của cải quý báu mới có thể cứu tế. Khi vào chiến trận, cần phải mặc áo giáp đồng dày kiên cố, dũng mãnh mới có thể

chiến thắng. Mọi nơi chốn không nương không nhờ, cô độc khổ não, phải có được bạn thân, mới là chỗ dựa nương.

Này đại vương! Pháp thiện xuất thế gian cũng lại như vậy. Nơi các thế gian, giống như trên đã nói, các thứ ăn uống, thuốc hay, bạn thân… có thể làm nơi nương tựa, có thể làm người cứu giúp.

Này đại vương! Nếu người không tu tập pháp xuất thế gian thì đều không phải là chỗ có thể nhờ cậy, lúc mạng sắp hết, tự sinh sợ hãi thì ai là người cứu giúp? Bỏ báu này rồi, tự thọ khổ kia, ai làm việc cứu độ? Do sự việc ấy, nên Như Lai nêu giảng đúng như thật.

Này đại vương! Nên mau chóng đối với các pháp thế gian, bỏ các kiến chấp về thường, tạo tưởng vô thường, bỏ kiến chấp vững chắc, tạo tưởng về hoại diệt, như bọt nước tụ lại, không thật. Nên nhớ nghĩ tu tập pháp thiện xuất thế gian. Từ chỗ tự làm rồi, chuyển sang khuyên người khác cùng làm, như thế, mới có thể ở trong pháp thiện gọi là tinh tấn.

Này đại vương! Nên quán về tự thân, không có một chút vui nào có thể đạt được, tuy lại có đủ vô số thức ăn uống thượng vị, ngon bổ để nuôi thân, chưa từng một lúc nào có sự sai lầm về đói khát. Như vậy, dần dần có thể nuôi giữ mạng căn. Quả báo nơi thọ mạng kia hết, tức thì tan hoại, quy về pháp vô thường.

Này đại vương! Lại quán về tự thân. Tuy có đủ loại y phục quý giá bậc nhất, các vật dụng trang nghiêm, cho đến vô số kho chứa các vật, không hề thiếu hụt. Voi, ngựa, xe, cộ, bốn thứ đầy đủ, số lượng ấy rất nhiều, không gì có thể so sánh. Quả báo nơi thọ mạng hết, tất quy về vô thường.

Lại nữa, này đại vương! Như người ở thế gian giàu có, nhiều của cải, trong mỗi mỗi ngày đều tắm rửa sạch sẽ, dùng dầu thơm xoa lên thân. Lại dùng các thứ y phục trang nghiêm đẹp đẽ bậc nhất, các vòng hoa tươi đẹp, cùng các chuỗi anh lạc, chân châu, các thứ vòng xuyến, nhẫn ngọc… như thế để trang sức nơi thân tướng, ngồi nơi tòa báu, giàu sang tự tại, uy đức hết mực tôn quý, cùng với đám quyến thuộc vây quanh, hòa tấu hàng trăm thứ âm nhạc đặc biệt. Khắp các lầu gác đều đốt các loại hương vi diệu như chiên-đàn, trầm thủy… tất cả sinh diệt nối tiếp, luân chuyển không có cùng tận, đều do vô minh

làm nhân sinh ra. Do đấy, tất có các thứ pháp như tham… nếu diệt trừ vô minh thì tham… chẳng sinh. Tham… đã được diệt thì hành chân chánh được khởi, lìa các lỗi lầm. Đây tức gọi là pháp xuất thế gian.

Lại nữa, này đại vương! Hết thảy cảnh giới của đối tượng được duyên nơi thế gian, hoặc được, hoặc mất, hoặc quyết định, chẳng quyết định, hoặc đáng yêu thích, chẳng đáng yêu thích. Tâm tham sinh khởi không hề biết chán đủ. Đó là lỗi lầm lớn. Nếu đối với pháp xuất thế gian của chánh đạo, yêu thích, mong cầu, không cho là chán đủ, mới là hành chân chánh, là lợi ích lớn.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Đại vương nay nên biết

Pháp chết kia cực ác

Dứt mọi thọ mạng người

Cùng hủy hoại các uẩn.

Đó là sợ hãi lớn

Đời đều không yêu thích

Pháp chết kia nếu đến

Hiện khắp mọi nơi chốn.

Hư không cùng biển cả

Hang sâu và núi cao

Đại địa cùng các phương

Không nơi nào trốn thoát.

Chỉ các bậc trí tuệ

An trụ pháp chân thật

Nên kiên cố, không động

Tất cả không thể hoại.

Báo thọ mạng chưa hết

Nên khởi đại tinh tấn

Tu tập rộng nhân thiện

Siêng hành các phạm hạnh.

Do diệu lực căn lành

Được đến cõi Niết-bàn

Đạt được Niết-bàn rồi

Xa lìa hẳn sợ chết.

Lúc này, đại vương chủ nước Kiều-tát-la là Thắng Quân, nghe Đức Phật Thế Tôn dùng các phương tiện thiện xảo, nêu ví dụ để giảng nói pháp vi diệu rồi thì hết sức hoan hỷ, nên cung kính tán thán, đảnh lễ nơi chân Phật rồi về cung.

Phật thuyết giảng kinh này xong, các chúng Đại Bí-sô, nghe Phật giảng nói đều vô cùng vui mừng, tin thọ nhận phụng hành.