Đại Tập 57 · Bộ Kinh Tập IV · Số 490–584

Số 517 - Kinh Mạt-La Vương

SỐ 517

KINH MẠT-LA VƯƠNG

Hán dịch: Đời Lưu Tống, Cư sĩ Thư Cừ Kinh Thanh.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-kheo, ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Khi ấy, có quốc vương hiệu là Mạt-la, cai trị đất nước phồn thịnh, dân chúng đông đúc, mạnh mẽ. Ở nước đó có tảng đá vuông vức, chu vi hàng chục dặm nằm trên đường đến cung vua. Quần thần cùng nhau bàn tán, tâu nhà vua nên dời tảng đá. Vua liền lựa chọn trong nước được chín ức người để đào, di chuyển, trải qua nhiều năm tháng, các lực sĩ đã mỏi mệt mà không di chuyển được.

Phật nghĩ: “Những người dân này ngu si, nên uổng công lao nhọc mà vẫn không di chuyển được tảng đá”, liền bảo Tôn giả A-nan:

–Ông hãy cùng đi với ta đến đó.

Chỉ trong khoảng khảy móng tay, Phật và Tôn giả A-nan đã đến nước ấy. Khi đó, Phật giả làm Sa-môn, đắp y, đứng bên cạnh tảng đá, nói với dân chúng:

–Vì sao phải đào, di chuyển tảng đá này?

Ban đầu không ai trả lời. Phật hỏi như vậy đến ba lần, dân chúng tức giận nói:

–Chúng tôi đào tảng đá này rất cực khổ, trải qua nhiều năm. Các ông là ai mà đến hỏi chúng tôi?

Nói xong, mọi người đều bỏ đi.

Khi ấy, Phật liền mỉm cười, dùng ngón chân hất tảng

đá, rồi dùng tay nắm lấy, ném lên hư không, lại dùng tay hứng lấy, đem để dưới đất. Phật liền phóng ra ánh sáng, hiện tướng tốt. Chín ức người thấy oai thần của Phật đều khiếp sợ, cúi đầu thưa:

–Chúng con ngu si không phân biệt thật, giả. Ngài là vị trời, thần nào?

Phật bảo:

–Ta là Phật.

Mọi người hỏi:

–Ngài dùng những lực nào mà có thể nâng được tảng đá này?

Đáp:

–Ta có bốn lực. Đó là:

1.Lực tinh tấn.

2.Lực nhẫn nhục.

3.Lực bố thí.

4.Lực phụ mẫu.

Thế nào là lực tinh tấn? Nghĩa là không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, giảng thuyết kinh pháp, hướng dẫn cho người và vật, chưa lúc nào biếng nhác. Đó là lực tinh tấn.

Thế nào là lực nhẫn nhục? Nghĩa là nếu có người làm hại, hủy hoại, hay làm nhục, nói xấu ta thì tâm ta vẫn như đất, đều nhận lấy tất cả. Đó là lực nhẫn nhục.

Thế nào là lực bố thí? Nghĩa là đem quốc gia, thành lũy, châu báu, vợ con, đầu mắt mà ban cho người, tâm không hề hối tiếc. Đó là lực bố thí.

Thế nào là lực phụ mẫu? Nghĩa là có thân này là do cha mẹ, nhờ ơn bú mớm, nuôi dưỡng. Nếu đem ban cho người những châu báu cất chứa từ dưới đất cho đến cõi trời thứ hai mươi tám cũng không bằng cung phụng và nuôi dưỡng cha mẹ. Đó là lực phụ mẫu.

Mọi người lại hỏi:

–Còn có những lực nào nữa không?

Phật bảo:

–Còn có bốn lực.

Thế nào là bốn? Đó là sinh, già, bệnh, chết. Đó là bốn lực.

Lại hỏi:

–Phật đang thường trụ ở đời phải không?

Phật bảo:

–Ta cũng sẽ nhập Niết-bàn.

Mọi người nói:

–Phật chính là bậc Thần thánh, thân tuớng tốt, màu vàng ròng, ở đời hiếm có mà còn Niết-bàn, huống chi là chúng ta.

Vua và quần thần, dân chúng chín ức người cùng lúc đều hiểu rõ, xin thọ năm giới, mười điều thiện, quy y Tam bảo, cắt đứt mọi ràng buộc của phiền não và liền đắc quả Tu-đà-hoàn.

Tôn giả A-nan sửa y phục, đảnh lễ Phật, thưa:

–Nhà vua và chín ức người này có công đức gì mà nay nghe kinh pháp liền mau hiểu rõ?

Phật nói:

–Thuở xưa, vào thời Phật Câu-lưu-tần, nhà vua và chín ức người trong nước đều đã lập chí nguyện, hoặc có người thọ năm giới, mười điều thiện, hoặc có người trì trai giới, hoặc có người thắp đèn, hoặc có người đốt hương, rải hoa, hoặc có người đọc tụng kinh, hoặc có người nghe kinh, nên ngày nay họ đến hội này nghe kinh liền hiểu. Các Tỳ-kheo nghe vậy đều vui mừng làm lễ Phật.

Số 518 - Kinh Chiên-Đà-Việt Quốc Vương

SỐ 518

.

KINH CHIÊN-ĐÀ-VIỆT QUỐC VƯƠNG

Hán dịch: Đời Lưu Tống, Cư sĩ Thư Cừ Kinh Thanh.

Nghe như vầy:

Một thời, Phật cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-kheo ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Khi ấy, có quốc vương tên là Chiên-đà-việt, phụng thờ đạo Bà-la-môn. Chính sách trị nước của nhà vua thường tin dùng các Bà-la-môn. Thứ phi của nhà vua đặc biệt được quý trọng, nuông chiều. Khi ấy, bà đang mang thai, các phu nhân khác ganh ghét, liền đem vàng cho Bà-la-môn, bảo họ gièm pha, tâu với vua: “Người này hung dữ, nếu sinh con, ắt sẽ gây hoạn nạn cho nước.” Vua nghe nói, rất buồn rầu, không vui, hỏi Bà-la-môn:

–Nên làm thế nào?

Bà-la-môn đáp:

–Chỉ nên giết đi là được.

Vua nói:

–Mạng người rất lớn, làm sao có thể giết?

Đáp:

–Nếu không giết đi, ắt sẽ có nỗi lo tan thân, mất nước, họa không nhỏ đâu.

Vua liền nghe theo lời nói ấy, đem bà ta giết chết một cách oan uổng, rồi chôn cất.

Về sau, đứa bé được sinh ra ở trong gò mả, nửa thân của người mẹ không bị thối nát, nên đứa bé được bú sữa mẹ cho đến ba tuổi.

Sau đó, gò mả bị phá vỡ, đứa bé được ra ngoài, cùng vui chơi với chim, thú, chiều đến về ngủ trong mả. Khi đứa bé được sáu tuổi, với tâm Từ ban rộng khắp, nghĩ đến sự cực khổ của đứa bé phải cùng sống với chim thú, Phật liền hóa làm Sa-môn, mặc pháp y đến đó, gọi đứa bé lại hỏi:

–Con là con nhà ai, ở đâu?

Đứa bé vui vẻ thưa:

–Con không có nhà cửa, chỉ ngủ nghỉ trong mả này thôi. Nay con xin đi theo Đạo nhân.

Phật đáp:

–Con theo ta để làm gì?

Đứa bé thưa:

–Tốt xấu gì, con cũng theo Đạo nhân.

Phật liền dẫn đứa bé đi đến vườn Kỳ hoàn. Thấy các Tỳ-kheo oai nghi nghiêm túc, đứa bé rất vui mừng, bạch Phật:

–Con muốn được làm Tỳ-kheo.

Phật liền đồng ý, lấy tay xoa đầu đứa bé, tức thời tóc liền rơi xuống, tự nhiên có ca-sa đắp trên thân, đặt tên là Tu-đà, theo Phật thọ đại giới, siêng năng, gắng sức tiến tới, không lười biếng, bảy ngày liền đắc quả A-la-hán.

Phật bảo Tu-đà:

–Ông theo Phật thọ đại giới, đã nhổ sạch gốc rễ của sự ham muốn, đối với sinh tử, được tự tại. Nay ông nên đến hóa độ cho vua Chiên-đà-việt.

Tu-đà vâng lời Phật, cúi đầu đảnh lễ sát chân Phật, rồi đi đến nước kia. Đến nơi, Tu-đà đứng ngoài cửa cung, xin được gặp nhà vua. Vị hạ thần vào tâu vua:

–Bên ngoài có Đạo nhân xin muốn gặp nhà vua.

Vua nghe, liền đi ra gặp Đạo nhân.

Vua hỏi:

–Tôi có một mối lo lớn, không biết như thế nào?

Đạo nhân đáp:

–Nhà vua lo việc gì?

Vua đáp:

–Tôi tuổi đã lớn, sắp đến thời già yếu mà trong nước không có người nối ngôi, do đó tôi rất buồn rầu.

Đạo nhân nghe nhà vua nói, ban đầu không đáp, chỉ mỉm cười mà thôi.

Vua liền giận dữ nói:

–Tôi nói chuyện với Đạo nhân, đã không đáp lại lời của tôi mà chỉ mỉm cười là sao?

Vua liền muốn giết Đạo nhân để trị tội.

Biết ý nhà vua, Tu-đà liền nhẹ nhàng bay lên đứng giữa hư không, phân tán thân thể, ra vào không gián đoạn.

Thấy thần thông biến hóa của Tu-đà, nhà vua sợ hãi, hối lỗi thưa:

–Con thật là ngu si, không phân biệt thật, giả, nguyện xin Đạo nhân một lần nữa cho con được quay về nương tựa.

Tu-đà liền từ trên không đi xuống, đứng trước nhà vua, bảo:

–Nếu đại vương đã có thể tự quy y thì rất tốt, nên tự quy y Phật. Phật là bậc Đại sư của tôi, là bậc Thầy trong ba cõi, độ thoát tất cả chúng sinh.

Nhà vua liền ra lệnh quần thần chuẩn bị xa giá đi đến gặp Phật.

Tu-đà liền dùng đạo lực, chỉ trong khoảng co duỗi cánh tay, đã đưa vua và quần thần đến chỗ Phật. Đến nơi, tất cả đều cúi đầu, đảnh lễ sát chân Phật, quy y Tam bảo, xin thọ năm giới làm Ưu-bà-tắc.

Phật bảo nhà vua:

–Đại vương muốn biết Tỳ-kheo Tu-đà là ai không? Trước kia, vua nghe lời nói gièm pha của Bà-la-môn, giết đứa bé trong thai thứ phi, đứa bé ấy chính là đây. Sau khi người mẹ chết, đứa con sinh ra ở trong mả, nửa thân của người mẹ không thối rữa, đứa bé được bú sữa mẹ cho đến sáu tuổi. Nay đứa bé theo Ta tu đạo mới được như thế này.

Nghe Phật nói, vua kinh sợ không thể kìm chế được.

Phật nói:

–Thuở xưa, vào thời Phật Câu-tiên-ni còn tại thế, có quốc

vương hiệu là Phất-xá-đạt. Vua và ba ức người trong nước đều theo vua cúng dường Tam bảo. Khi đó, có người thường dân nhà nghèo, không nghề nghiệp, thường làm thuê cho những người giàu trong nước, chăn bò đến hàng trăm con. Thấy vua và mọi người cúng dường Tỳ-kheo Tăng, người chăn bò liền hỏi: “Các ông làm gì vậy?”

Mọi người đáp: “Chúng tôi cúng dường Tam bảo, về sau sẽ được phước báo.”

Lại hỏi tiếp: “Được những phước báo gì?”

Mọi người đáp: “Người có tâm trong sạch, cúng dường Tam bảo, về sau sinh ở chỗ nào cũng được an vui, tôn quý, không bị khổ cực.”

Người chăn bò liền nghĩ: “Nhà ta nghèo cùng, khốn khổ, chỉ làm thuê chăn bò cho người, tự mình không có thức ăn uống thì lấy gì mà cúng dường.” Lại nghĩ: “Chỉ bằng cách là trở về lén lấy sữa bò cô lại thành cao sữa, váng sữa rồi đem cúng cho các Tỳ-kheo với lòng trong sạch là được.”

Tỳ-kheo Tăng chú nguyện: “Nguyện cho ông, đời đời sinh ra ở đâu cũng được phước này. Từ đây về sau trải qua các kiếp sinh tử, đều hưởng được phước báo, hoặc trên thì làm chư Thiên, hoặc dưới thì làm vua những nước nhỏ.”

Mãi cho đến về sau này, khi ông ta đã được làm vua, đi săn bắn, thấy người trong nước có con bò cái tốt đang mang thai, vua liền ra lệnh cho người bắt giết con vật đó.

Phu nhân thưa với vua: “Chớ sai người giết con của nó.”

Khi ấy, người chủ bò chạy theo xin mổ lấy bò con ra đem về nuôi dưỡng. Người chủ bò quá tức giận nên nói: “Nguyện cho nhà vua như con bò nghé này.”

Về sau, thần hồn của nhà vua đó đến làm con của đại vương. Khi chưa sinh ra người mẹ đã bị vua giết chết. Tu-đà tức là người đó. Mẹ Tu-đà bị giết oan uổng tức là phu nhân của vua thời bấy giờ. Bà-la-môn tức là chủ bò. Lý do Tu-đà sinh ra trong mả, nửa thân người mẹ không hư thối, nên Tu-đà được sữa để bú để tự lớn lên là vì đời trước đã đem váng sữa, cao sữa dâng cúng Tỳ-kheo Tăng.

Phật bảo:

–Tội phước tương ứng như bóng theo hình, chưa có người nào làm thiện mà không được phước, làm ác mà không bị tai họa.

Nghe Phật thuyết giảng kinh, vua hiểu rõ, liền đắc đạo Tu-đà-hoàn, mọi người trong nước đều theo vua vâng giữ năm giới, thực hành mười điều thiện, quy y Tam bảo, hoặc có người chứng đắc Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. Bốn chúng đệ tử, các chúng thiên, long, quỷ, thần nghe kinh đều hoan hỷ, đến trước Phật làm lễ rồi lui ra.

Số 519 - Kinh Ma-Đạt Quốc Vương

SỐ 519

KINH MA-ĐẠT QUỐC VƯƠNG

Hán dịch: Đời Lưu Tống, Cư sĩ Thư Cừ Kinh Thanh.

Nghe như vầy:

–Một thời, Đức Phật cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-kheo ở trong vườn Trúc thuộc thành La-duyệt-kỳ. Khi ấy, có quốc vương hiệu là Ma-đạt, chuẩn bị ra trận chinh chiến, tuyển quân trong nước đến hàng trăm vạn người để theo vua đi đánh giặc.

Bấy giờ, có Tỳ-kheo đã đắc quả A-la-hán, đến khất thực ở nước đó cũng bị bắt, dẫn tới cửa cung vua. Quan coi ngựa của vua bảo vị Tỳ-kheo ấy chăm sóc ngựa trong bảy ngày rất cực khổ. Sau đó, đích thân vua đến xem quân trận. Tỳ-kheo thấy vua liền đến trước mặt, nhẹ nhàng bay lên đứng giữa hư không, hiện các thần thông. Vua quá hoảng sợ, cúi đầu hối lỗi:

–Con thật ngu si, không phân biệt thật, giả.

Vua truy hỏi các quan:

–Ai làm cho vị thần đây đến nỗi này? Hãy giết chết hắn đi để trị tội.

Tỳ-kheo bảo vua:

–Chẳng phải lỗi của vua và mọi người, mà do nghiệp đời trước của tôi. Xưa kia tôi hành đạo, thường cúng dường thầy. Khi dọn cơm cho thầy, thầy bảo tôi: “Hãy rửa tay trước rồi mới dọn cơm.” Tôi ngu si nghĩ: “Thầy không chăm sóc ngựa, sao không chịu rửa tay trước đi.” Thầy liền bảo tôi: “Nay con nghĩ việc này nhẹ thôi, nhưng sau này sẽ mắc quả báo nặng.” Nghe nói vậy, tôi rất lo buồn. Biết tâm

tôi, thầy nghĩ: “Ta sắp nhập Niết-bàn, sao lại làm cho ngươi buồn?” nên vào canh ba đêm ấy, thầy nhập Niết-bàn. Từ đó đến nay, đã lâu xa, qua nhiều lần sinh tử, nay chính là quả báo đó, phải chịu tai họa đời trước, chăm sóc ngựa bảy ngày. Phàm làm việc thiện, ác đều có họa, phước, như bóng theo hình.

Nghe Tỳ-kheo nói về tội, phước, vua hiểu rõ, lòng vui vẻ, xin được quay về nương tựa với Tỳ-kheo. Tỳ-kheo bảo:

–Vua nên quay về nương tựa nơi Phật. Phật là Thầy ba cõi.

Vua và mọi người trong nước đều theo Tỳ-kheo tới gặp Phật. Đến nơi, tất cả đều cúi đầu đảnh lễ Phật, thọ năm giới làm Ưu-bà-tắc. Vì vua và dân chúng, Phật hiện bày tướng tốt, oai thần, ánh sáng chiếu soi khắp trời đất. Rồi giảng nói về vô thường, khổ, không.

Lúc đó, vua liền đắc quả Tu-đà-hoàn, dân chúng trong nước đều thọ trì năm giới và mười điều thiện, quay về nương nơi Tam bảo, tháng ngày ăn chay giữ giới, cho là pháp thường.

Tôn giả A-nan sửa lại y phục, làm lễ, bạch Phật:

–Vua và dân chúng trong nước này gặp Phật, nghe kinh liền hiểu. Vì sao?

Phật bảo:

–Chính vì khi xưa, vào thời Phật Ma Phụ, Tỳ-kheo này làm Sa-môn, vua làm Ưu-bà-tắc, cúng dường ba ngày, với lòng thành trong sáng, nguyện sinh ra ở đâu cũng được phước, giờ đã đắc đạo độ đời. Ngày nay vua đến hội này nghe kinh liền đắc quả Tu-đà-hoàn là vậy.

Bốn chúng đệ tử, các chúng Trời, Rồng, Quỷ, Thần nghe kinh đều vui vẻ, đứng trước Phật làm lễ rồi lui ra.

Số 520 - Kinh Tát-La Quốc

SỐ 520

KINH TÁT-LA QUỐC

Hán dịch: Thất dịch, phụ vào dịch phẩm

đời Đông Tấn.

Thuở xưa, có nước lớn tên là Tát-la, lãnh thổ rộng, là một vùng đất thiên nhiên tươi đẹp, dân chúng đông đúc, giàu có, an vui, phát triển mạnh. Thành quách, lầu gác, đường lớn, hẻm nhỏ, nhà cửa đều được trang trí bằng các châu báu năm màu trong trời đất, lẫn lộn vàng bạc vuông tròn rất tinh xảo, cùng với những đường nét hoa văn rất đẹp. Trong ao tắm quanh thành có hoa sen mọc, lại có vịt trời, chim nhạn, uyên ương, tu hú, chim di la, khổng tước, anh võ, chim cốc cất cánh bay theo nhau đều ở trong ao, ngày đêm đậu nghỉ cùng nhau hót rất hay. Nam, nữ vui chơi, ca hát, trổi các nhạc cụ không biết chán. Niềm vui không thể nói hết được. Dân chúng ở đó tự kiêu, tự mạn, không biết pháp Phật, người người đều tự thỏa mãn cho thiên hạ không ai bằng mình.

Bấy giờ, Phật ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc thuộc nước Xá-vệ. Phật thấy nước này hưng thịnh, dân chúng vui chơi như vậy, không nghĩ tới khổ, sinh tử, vô thường, chỉ ham muốn vào sắc và các việc xấu ác, không hiểu biết gì. Phật nghĩ đến nước ấy, thấy sự sinh tử càng thêm nhiều, nếu không thực hành bằng phương tiện khéo léo của trí tuệ, làm sao có thể độ được. Phật liền dùng phương tiện mở bày rõ tâm cho họ, các pháp có hình sắc đều tương ưng với không, tất cả những sướng vui đều tương ưng với khổ, dùng phương tiện khéo léo, tùy vào tâm họ, làm cho họ lìa xa những cái biết không đúng.

Phật hiện thần thông Tam-muội như ý, phóng ra ánh sáng lớn chiếu khắp soi tất cả, chấn động tám phương. Người, phi nhân, các trời, rồng, quỷ thần theo hầu ở sau. Đế Thích, Phạm thiên tay cầm lọng bảy báu hầu Phật. Các đệ tử, Bồ-tát Di-lặc, Văn-thù, Mục-liên, La-vân, A-nan, Ly-việt, Xá-lợi-phất và vô số ngàn người cùng đi theo đến nước đó. Trăm loài chim chóc, cầm thú cùng hót, kêu vang. Các nhạc khí không đánh mà tự hòa tấu. Các cây khô đều tự sống lại. Các loài sống dưới nước, nơi kênh, ngòi, sông, biển như rùa, ba ba, giãi, cá nhỏ đều vui mừng. Tam thiên thế giới đều chấn động mạnh, mặt đất mọc hoa sen lớn như bánh xe bằng ngọc báu lưu ly xen kẽ nhau, màu sắc rất đẹp, chói sáng mắt người.

Phật phóng ra ánh sáng chiếu khắp mọi nơi, các chỗ tối tăm, cực khổ đều được thông suốt, không có chướng ngại. Khi ấy, quốc vương, đại thần, trưởng giả, cư só, thái tử, cung phi, mỹ nữ nơi hậu cung cùng dân chúng lớn nhỏ trong nước đều kinh sợ, nghĩ: “Hôm nay cớ sao lại có hiện tượng như vậy. Lâu nay sống tự tại trong cung hưởng thú vui năm dục, được những kỹ nữ vỗ về, sung sướng không ai bằng. Những điều trông thấy hôm nay thật là hiếm có ở đời.”

Khi ấy, thần giữ đất từ dưới đất vọt lên, hiện ra trước cung điện nhà vua, khen ngợi công đức Phật:

–Đức Thế Tôn biến hóa ra ánh sáng, vượt quá ánh sáng của mặt trời, mặt trăng. Các trời đều kính ngưỡng, Thích, Phạm đều tôn trọng. Ngài đã đoạn trừ mọi cấu uế xấu xa ở đời, giải thoát cho người khỏi sinh tử. Người nào thấy Phật tội lỗi sẽ được tiêu trừ, người nào cúng dường Phật sẽ được phước vô lượng, gieo trồng căn lành, về sau sinh lên cõi trời, một khi đã phát tâm trí tuệ liền được vô lượng, có thể được gặp Phật, lãnh thọ được lời Phật dạy.

Nghe vậy, nhà vua chuyển đổi tâm ý, vui mừng, tự nghĩ: “Như Lai đã hiện thần thông ở cõi nước của ta, chúng sinh sẽ được cứu độ, chẳng phải riêng mình ta.”

Tất cả quần thần và những người khác, lúc này đều ra khỏi thành, lòng vui mừng hớn hở. Oai thần Phật đã làm cho cõi nước này bỗng nhiên có ánh sáng lớn, thông suốt vô biên. Vua và dân chúng đều đến gặp Phật. Lành thay! Đúng là phước báo, tâm thiện

đã sinh. Được thấy tôn nhan Phật, ánh sáng vàng rực làm rõ sức oai thần dũng mãnh, điềm lành, trang nghiêm, tướng tốt trong suốt, vắng lặng. Vua và dân chúng đứng trước Phật, cúi đầu đảnh lễ sát chân Phật, nhiễu quanh Phật ba vòng rồi đến trước Phật, thưa trình đầy đủ:

–Lâu nay, chúng con chìm đắm trong những ham muốn xấu ác, bị tiếng hay sắc đẹp làm cho mê hoặc, không gặp được Như Lai để cúng dường, hầu hạ, thưa hỏi giáo pháp.

Phật bảo:

–Lành thay! Vua và thần dân, thái tử trong cung đều bình an không?

Vua thưa:

–Nhờ ơn Phật, tất cả đều bình an.

Phật nói:

–Vua tham mê sắc dục, buông thả không chán, thu thuế bằng những vật quý báu, tham mê những món ăn cao sang, mải mê vui chơi nơi vườn đẹp, ao tắm, không nghĩ gì đến vô thường thì chẳng có chút ích lợi nào cả. Người bị dục trói buộc, không nghĩ đến đời sau, sẽ bị đọa vào cảnh giới địa ngục, súc sinh, mắc tội không cùng, bị lửa thiêu nướng, cho đến lúc thân hình tan rã, đói không được một bữa ăn, khát không có nước uống. Những nỗi sợ hãi, lo buồn, căm giận, xâm lấn nhau đều là do tâm trái nghịch, phạm vào điều ác. Ở đời, tuy giàu sang ở ngôi vị cao quý, nhưng đều là vô thường như mộng mà thôi. Nghĩ đến thân mạng của mình là do nghiệp mình tạo ra, không lệ thuộc vào một người nào khác.

Nghe vậy, nhà vua đến trước Phật quỳ gối, thưa:

–Bạch Thế Tôn! Làm thế nào để xa lìa tội này. Phật là Đấng Pháp Vương, là nơi quay về nương tựa của tất cả mọi người, Phật là Đấng Chí Tôn chân chánh, cho chúng sinh kính ngưỡng. Con nguyện vâng theo lời Phật dạy, để thoát khỏi khổ này.

Phật nói:

–Lành thay! Nhà vua hãy có lòng tin sâu xa, lập thệ nguyện, thực hành bốn việc, mới có thể xa lìa được tội này.

1.Ban cho những gì mình có cho người mà không luyến tiếc.

2.Đối với sự ham muốn, sự tức giận, việc làm tổn hại, sự tham lam ăn uống… phải nên ít lại.

3.Nghe Phật thuyết kinh, giới thì tin tưởng lãnh nhận thi hành, không phạm.

4.Tôn kính và tùy thuận vào Pháp sư và bậc Thiện tri thức. Đó là bốn việc làm được có thể đem lại sự trong sáng cho mình.

Nhà vua phát tâm, muốn lập đàn bố thí lớn, liền đến trước Phật, chắp tay đảnh lễ, thưa:

–Nguyện xin Thế Tôn thương xót đến cung của con thọ bữa cơm đơn sơ.

Phật im lặng nhận lời mời.

Nhà vua trở về cung, nói lại cho các quan, hoàng thân, quyến thuộc: Phật là bậc khó gặp, còn hơn hoa Ưu-đàm-bát, nay đã được gặp nên phải thành tâm cúng dường. Đem các thứ hoa hương, cờ phướn, nhạc cụ, trang hoàng cung điện, quét dọn sạch sẽ, những con đường trong thành đều phải treo cờ phướn, lọng báu. Nhà vua còn ra lệnh cho phu nhân trong cung và dân chúng khắp nước đều phải sửa sang lại giường, tòa, lại bảo quan đầu bếp làm trăm món ăn thơm ngon, xong xuôi đâu đó, liền đi thỉnh Phật. Đến nơi, vua thưa:

–Bạch Thế Tôn! Mọi việc đã chuẩn bị xong, nguyện xin Thế Tôn biết cho.

Phật biết đã tới giờ, ngay tại tòa ngồi hiện bày oai thần, làm cho đại chúng trong hội đều biết mà chuẩn bị. Bốn bộ đệ tử, trăm ngàn trời, người và các rồng thần, Càn-thát-bà cùng quyến thuộc vây quanh và tất cả cùng theo Phật. Trời Tứ Thiên vương đi đầu, trời Thích, Phạm cầm lọng và Bồ-tát Đại sĩ theo hầu Phật đi vào thành. Phật vừa bước đến cổng thành, cả cảnh giới đó đều chấn động, những người mù, điếc, câm, ngọng, trúng độc, tật bệnh đều được trở lại đầy đủ, bình thường như cũ, đàn không hầu và các thứ nhạc khí không đánh mà tự tấu vang.

Phật phóng ra ánh sáng chiếu soi khắp cung điện, thành quách, nhà cửa, khiến cho tất cả đều trở thành lưu ly, trong ngoài thông suốt đều được thấy Phật. Phật lên cung điện chính, ngồi trên tòa Sư tử. Vua và thái tử, thần dân trong nước tự tay bưng dọn và san sớt thức

ăn cúng dường Phật và đại chúng. Dùng cơm xong, lau dọn và tẩy rửa cũng xong, tất cả mọi người đều ngồi im lặng, nhà vua lấy ghế nhỏ đến ngồi ở trước để nghe Phật thuyết giảng kinh.

Phật chuyển bánh xe pháp, thuyết pháp không thoái chuyển. Nhà vua vui mừng, đem áo trị giá ngàn vạn, hiếm có ở đời, cúng dường Phật: Chiếc áo tung lên, lơ lửng giữa hư không và biến thành lọng hoa che ngay trên Đức Phật, bảy loại châu báu giao nhau rũ xuống, từ châu báu này tỏa ra ánh sáng chiếu khắp vô số cõi Phật trong mười phương. Vua và thần dân, hậu cung, thái tử, phu nhân, mỹ nữ cùng vạn người khác, thấy sự biến hóa này đều rất vui mừng, phát tâm với đạo Chánh đẳng Chánh chân Vô thượng. Tám trăm Thiên thần đạt được pháp Nhẫn vô sinh, năm ngàn vị Bồ-tát được quả vị Bất thoái chuyển, vô số ngàn người căn lành và phước đức phát triển lên thêm, sau khi qua đời được sinh lên cõi trời.

Phật bảo Tôn giả A-nan:

–Nhà vua này đã hầu hạ, cúng dường của cải, châu báu cho năm trăm vị Phật, thực hành hạnh Từ bi, tôn trọng pháp không mệt mỏi, vào đời vị lai sẽ được làm Phật, hiệu là Như Lai Tuệ Quang, Bậc Chí Chân Chánh Đẳng Chánh Giác.

Dân chúng và các phu nhân trong nước, nương nhờ phước đức này cũng sẽ được thành Phật. Nghe Phật thọ ký, nhà vua vọt lên hư không, hiện thân cách mặt đất một trăm bốn mươi trượng, rồi từ trên không, hạ xuống, khen ngợi công đức Phật:

–Phật là Bậc Chí Tôn, làm bóng cây cho chúng sinh, phước đức ấy các cõi trời cũng đều được che phủ. Tám ngàn người trong nước nghe Phật thọ ký cho vua, đều phát tâm trong sạch, nguyện làm Bồ-tát.

Phật giảng nói kinh xong, tất cả chúng hội, người và phi nhân ai nấy cũng đều vui mừng. Thế Tôn đã khéo dùng phương tiện giáo hóa như vậy.

Số 521 - Kinh Phạm-Ma-Nan Quốc Vương

SỐ 521

KINH PHẠM-MA-NAN QUỐC VƯƠNG

Hán dịch: Thất dịch. Phụ vào dịch phẩm

đời Tây Tấn.

Nghe như vầy:

Một thời, Phật cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-kheo ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Khi ấy, có quốc vương hiệu là Phạm-ma-nan, thường cúng dường Phật và chúng Tăng. Mỗi khi đến ngày ăn chay giữ giới, nhà vua truyền lệnh cho quần thần chuẩn bị xe cộ, hàng ngàn người theo vua đến chỗ Phật, đến nơi hình thể quỳ sát đất, cúi đầu lễ sát chân Phật.

Khi Phật thuyết pháp cho các trời và dân chúng, nhà vua vui vẻ cung kính lắng nghe, những người trong cung vua cũng đều hầu hạ Tam bảo, ăn chay giữ giới trong sạch. Vua có thái tử, tên là Quân-lân-nho, hết lòng sáng suốt tu tập, hiểu rõ thế gian là vô thường, không có gì sinh mà không diệt, không tham vinh hoa, danh lợi ở đời.

Thái tử thưa:

–Tâu phụ vương, gặp Phật ở đời là khó, được nghe kinh pháp cũng là khó, con nay muốn xin theo Phật làm Sa-môn.

Nhà vua liền đồng ý. Quân-lân-nho tạ từ nhà vua đi đến chỗ Phật, xin làm Tỳ-kheo.

Phật liền lấy tay xoa đầu, tóc tự rơi xuống, tự nhiên có ca-sa đắp trên thân.

Quân-lân-nho vâng giữ giới luật, siêng năng tu hành, suốt ngày không mỏi mệt, trọn ba tháng đắc quả A-la-hán.

Khi ấy, không biết thái tử đã đắc đạo, thấy thái tử rất cực khổ, đồ ăn thức uống đạm bạc, nên mỗi lần đến cúng dường, nhà vua cúng dường cho thái tử những thức ăn khác với chúng Tăng. Với tâm không bình đẳng nhà vua bảo với Quân-lân-nho:

–Trong nước ta, châu ngọc, bảy báu, cơm ăn thơm ngon, không thứ gì là không có, vì sao con lại thích làm Sa-môn? Phật biết vua nặng lòng thương con, liền bảo Quân-lân-nho:

–Ông hãy hiện thần thông.

Vâng lời Phật dạy, Quân-lân-nho cúi đầu sát đất, làm lễ Phật xong, nhẹ nhàng trụ trên hư không, bay đi, biến hóa, phân chia thân hình ra vào không gián đoạn. Sau đó, Quân-lân-nho cúi đầu làm lễ sát chân Phật.

Nhà vua thấy công đức, đạo lực của Quân-lân-nho đến như thế, lòng cảm động vui mừng, hướng đến Quân-lân-nho, cả hình thể quỳ sát đất, cúi đầu làm lễ.

Khi ấy, Phật bảo Quân-lân-nho hãy nói pháp Tứ đế, khổ, không, vô thường. Lúc đó, nhà vua tâm ý đã hiểu rõ, liền đắc quả Tu-đà-hoàn.

Phật bảo Tôn giả A-nan:

–Tỳ-kheo có bốn việc khi thọ nhận các thứ cúng dường. Những thức ăn ngon, y phục tốt xấu của thí chủ không được chê.

1.Muốn ban phước cho nhà thí chủ.

2.Không muốn trái ý thí chủ.

3.Vì thân thể già yếu hoặc thân có bệnh tật.

4.Sợ người hành đạo khổ nhọc.

Muốn ăn ngon thì phải định tâm nghĩ đến trọng giới, tất cả chúng sinh đều là thân thuộc của ta, nhưng dần dần chuyển thành lâu xa, mỗi người đều bị trôi lăn trong sinh tử, không biết nguồn gốc của mình. Ví như thân thể mình bị lở ghẻ và bệnh tật, uống thuốc là để cho lành mạnh, không được tham đắm.

Phàm người muốn làm việc ban cho, tâm phải bình đẳng, không luận người sang hay hèn.

Khi ấy, Phật bảo Tôn giả A-nan:

–Khi ăn phải xướng Tăng bạt. Tăng bạt là chúng Tăng lúc ăn đều phải bình đẳng.

Số 522 - Kinh Phổ Đạt Vương

SỐ 522

KINH PHỔ ĐẠT VƯƠNG

Hán dịch: Thất dịch. Phụ vào dịch phẩm

đời Tây Tấn.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Thế Tôn cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-kheo, ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Văn vật.

Khi ấy, có vua nước Phu diên tên là Phổ Đạt, thống lãnh các nước, bốn phương đều đem lễ vật dâng. Nhà vua hầu hạ Phật, tôn kính pháp, chưa từng lay động tâm tin kính, luôn có lòng lành, thương xót những người dân còn si mê không biết đến Tam bảo. Mỗi lần ăn chay giữ giới, nhà vua thường lên lầu cao đốt hương, cúi đầu sát đất làm lễ. Dân chúng trong nước thấy nhà vua làm việc kỳ lạ như vậy, cùng nhau bàn luận: “Vua là bậc để vạn dân tôn thờ, xa gần đều kính phục, nói ra lời nào, mọi người đều làm theo, còn mong muốn điều gì mà hủy nhục phép tắc oai nghi, phải đầu mặt sát đất như vậy.” Quần thần thường cùng nhau bàn luận, muốn can gián nhà vua nhưng không dám thưa.

Một hôm, nhà vua ra lệnh các quan sửa soạn hành trang để đi xa. Vua cùng đi với quan dân hàng ngàn người, mới ra khỏi cung thành chưa được bao xa, bỗng gặp một Đạo nhân, nhà vua liền dừng xe bước xuống, bỏ lọng, cùng với đám tùy tùng dừng lại, đầu mặt sát đất làm lễ Đạo nhân. Do thấy Đạo nhân, nhà vua muốn quay trở về, thiết cơm cúng dường, bèn không tiếp tục chuyến đi nữa.

Lúc đó, quần thần khuyên can:

–Đại vương là bậc chí tôn, cớ sao ngay giữa đường, đầu mặt sát đất, làm lễ vị Đạo nhân xin ăn? Mọi người ở đời, quý trọng chỉ có đầu mặt. Hơn nữa nhà vua đã làm quốc chủ, không giống với những người khác.

Nhà vua liền ra lệnh các quan: –Hãy đi tìm đầu người chết và đầu trâu, ngựa, heo, dê. Các quan liền đi khắp nơi tìm kiếm, trải qua nhiều ngày mới mua được đem về, thưa: –Tâu đại vương! Hôm trước, chúng thần vâng lệnh đi tìm đầu người chết và đầu các loài súc sinh. Nay đều đã tìm được.

Vua nói:

–Hãy đem ra chợ bán các thứ này đi.

Các quan liền sai người đi bán, đầu trâu, ngựa, heo, dê đều bán được, chỉ có đầu người là chưa bán được.

Vua bảo:

–Mắc rẻ gì cũng bán đi, hãy mau bảo người đem bán, nếu không bán được thì đem cho người ăn xin.

Như vậy, trải qua nhiều ngày bán đã không được, người ăn xin cũng không lấy. Đầu người đã phình trướng lên, hôi thối, không thể gần được.

Vua liền giận dữ, bảo các quan:

–Trước kia, các khanh khuyên ta: “Đầu người rất quý, không thể hủy nhục, cúi đầu sát đất làm lễ Đạo nhân.” Nay ta sai bán, đầu các loài súc sinh đều bán được. Vì sao đầu người cho kẻ ăn xin cũng không lấy?

Vua liền ra lệnh các quan chuẩn bị xe đi ra ngoài thành. Đến giữa đồng rộng, như có điều gì muốn hỏi, quần thần và dân chúng đều run sợ, chưa biết vua đi đâu. Vua liền dẫn đường đi ra khỏi thành, bảo quần thần:

–Các khanh có biết, vua cha ta trước đây có đứa bé thường cầm lọng không?

Các quan thưa:

–Chúng thần có biết đứa bé đó.

Vua hỏi:

–Đứa bé đó nay ở đâu?

Các quan đáp:

–Mất đã lâu rồi, đã được mười bảy năm.

Vua hỏi:

–Đứa bé đó là người tốt xấu như thế nào?

Các quan thưa:

–Chúng thần thường thấy đứa bé hầu hạ tiên vương, ăn chay giữ giới nghiêm túc, thành tín, tự giữ gìn, không nói điều phi pháp.

Vua bảo các quan:

–Nay nếu gặp đứa bé này, mặc y phục của nó lúc đó thì các ông có nhận ra không? Các quan thưa:

–Tuy đã lâu xa, chúng thần vẫn nhận ra được.

Vua quay lại, bảo quan hầu bên cạnh mau trở về, vào kho trong cung vua, tìm lấy áo của đứa bé đã mất trước đây đem đến. Trong chốc lát, áo được mang tới.

Vua bảo:

–Đây có phải là áo đó không? Các quan thưa:

–Thật đúng là áo đó.

Vua hỏi:

–Nay giả dụ gặp đứa bé, các ông có nhận ra không?

Các quan đều im lặng, một lúc lâu mới thưa:

–Thần e sợ mình bị mê mờ, nên thấy không chắc phân biệt được.

Lúc này, vua mới định nói nguồn gốc sự việc đó, bỗng thấy ở phía trước, có vị Đạo nhân đang đi đến. Nhà vua rất vui mừng, đầu mặt sát đất, làm lễ Đạo nhân. Các quan cũng đều vui vẻ. Đạo nhân đến tòa ngồi, vua chắp tay, thưa:

–Lúc trước, tôi đang đi thì gặp Đạo nhân ở giữa đường liền muốn quay trở về. Quần thần, dân chúng thấy vậy cho là quái lạ, khuyên can tôi: “Đầu mặt người rất là tôn quý. Hơn nữa, vua là người đứng đầu một nước, chủ vạn họ, bốn phương đều quy hướng, mong muốn điều gì mà đầu mặt làm lễ vị Đạo nhân xin ăn.” Lúc đó, tôi ra

lệnh bảo các quan đi tìm đầu các loài súc sinh và đầu người rồi đem ra chợ bán. Đầu súc sinh đều bán được, còn đầu người không ai mua, người ăn xin cũng không lấy, mà bọn này lại cho là yêu quý cho nên nay sửa soạn ra đi cũng là muốn nói rõ đầu đuôi việc này, may mắn được thỏa nguyện. Nguyện xin Đạo nhân rũ lòng thương xót dân chúng nước này, chỉ rõ chỗ mê mờ, làm cho họ hiểu biết chánh pháp, làm chiếc cầu dẫn đường cho họ.

Đạo nhân liền nói nguồn gốc của nhà vua cho các quan nghe. Muốn biết vua là ai? Đứa bé cầm lọng vào thời tiên vương, giữ gìn việc ăn chay giữ giới mỗi ngày, thực hành chánh pháp, giữ ý trong sạch, không phạm các điều ác. Sau khi đứa bé qua đời, thần hồn trở lại sinh làm con của vua. Nay được tôn quý đều do hạnh nghiệp đời trước ăn chay giữ giới mà có.

Các quan lớn nhỏ đều thưa:

–Chúng tôi may mắn được gặp Đạo nhân. Nguyện xin Nhân giả thương xót cho những kẻ mê muội, xin được làm đệ tử của Đạo nhân.

Đạo nhân bảo các quan và dân chúng:

–Tôi có bậc Đại sư, nên theo Ngài mà học hỏi.

Các quan thưa:

–Chúng tôi muốn được nghe bậc Đại sư ban cho việc tu hành như thế nào để trọn đời chúng tôi sẽ phụng sự theo giáo pháp của Ngài.

Đạo nhân bảo:

–Thầy tôi hiệu là Phật, thân có thể bay đi tự tại, trên đỉnh đầu có hào quang, có thể phân thân, tàng hình, biến hóa vô số. Có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, thống lãnh cả trời đất, một mình Ngài vượt khỏi tam thiên thế giới, đi khắp ba cõi, không ai bằng, môn đồ trong sạch gọi là Sa-môn, lời dạy của Ngài chắc chắn độ thoát chúng sinh.

Các quan liền thưa Đạo nhân:

–Làm sao có thể gặp được Phật?

Đạo nhân đáp:

–Rất tốt, nên đến gặp Đức Thế Tôn.

Các quan hỏi Đạo nhân:

–Hiện giờ, Phật ở cách đây bao xa? Đạo nhân đáp:

–Hơn sáu ngàn dặm.

Nói xong, trong chốc lát, Đạo nhân liền bay đến nước Xá-vệ, trình bày đầy đủ lên Đức Phật:

–Dân chúng nước kia thật đáng thương xót. Nay đều thành tâm muốn được gặp Phật. Xin Ngài mở lòng lành lớn, chỉ bày đạo chân chánh.

Phật im lặng rồi bảo Tôn giả A-nan:

–Hãy bảo các Tỳ-kheo ngày mai nên đến nước Phu diên.

Tôn giả A-nan đi ban bố lời Phật dạy rồi trở lại thưa:

–Bạch Thế Tôn! Cách thức ngày mai đi như thế nào?

Phật bảo:

–Sắp đến nơi, nên hiện thần thông.

Hôm sau, Phật và các Tỳ-kheo, đi chưa đến vài chục dặm, vua và quần thần đã theo Đạo nhân, cầm hoa hương ra ngoài thành đón rước Phật.

Thấy oai linh của Phật, mọi người vừa mừng vừa sợ, hình thể quỳ sát đất, cúi đầu làm lễ, rước Phật lên tòa về cung điện.

Vua đến trước quỳ gối, chắp tay, thưa:

–Bạch Thế Tôn! Thế Tôn và chúng Tăng đã khổ nhọc từ xa đến đây.

Vua và các quan lo sợ, không biết làm thế nào.

Phật biết ý vua, liền bảo Tôn giả A-nan thưa với nhà vua:

–Chớ có lo sợ, không biết làm thế nào. Phật đến đây đâu có thiếu thứ gì.

Vua hết lòng thiết bày cúng dường, tự tay san sớt thức ăn. Ăn xong, vua tự đi lấy nước cho Phật tẩy rửa.

Chú nguyện xong, Phật mỉm cười. Từ miệng Ngài phóng ra ánh sáng năm màu. Tôn giả A-nan sửa y phục, làm lễ Phật, thưa:

–Bạch Thế Tôn! Phật không bao giờ mỉm cười vô cớ, ắt có điều gì muốn nói.

Phật nói:

–Các ông muốn biết nguồn gốc vua Phổ Đạt và Đạo nhân không?

Tôn giả A-nan thưa:

–Con xin muốn nghe việc này.

Phật bảo:

–Chính khi xưa, vào thời Phật Ma-ha Văn, vua là con một dòng họ lớn, người cha luôn cúng dường Tam bảo. Một hôm, cha sai con đi phân phát hương. Khi ấy, có một người hầu, do người con có ý khinh thường, nên người con không đưa hương cho người ấy. Tội phước báo ứng, nên mắc họa này. Tuy chỉ là sai khiến, nhưng đã vâng giữ giáo pháp thì không được quên, ngày nay được làm vua, thống lãnh dân chúng. Nên biết là quả báo đều do mình tự bày ra thì phải cẩn thận chớ nên bất bình. Đạo nhân chính là người hầu. Khi ấy không được hương, tuy vậy, không giận mà còn phát nguyện: “Nếu ta đắc đạo sẽ độ người này.” Nay phước nguyện quả hợp, nên đến độ nhà vua và dân chúng.

Nghe Phật nói nguồn gốc của mình, nhà vua hiểu rõ, đắc quả Tu-đà-hoàn. Dân chúng trong nước nghe kinh đều thọ năm giới, mười điều thiện, lấy làm pháp thường.

Khi ấy, bốn chúng đệ tử nghe kinh đều vui vẻ ở trước Phật làm lễ rồi lui ra.

Số 523 - Kinh Ngũ Vương

SỐ 523

KINH NGŨ VƯƠNG

Hán dịch: Thất dịch. Phụ vào dịch phẩm đời Đông Tấn.

Xưa có năm ông vua, cõi nước gần nhau, qua lại với nhau, không gây chiến tranh, chỉ làm bạn lành. Vua lớn nhất tên là Phổ An, thường tu tập hạnh Bồ-tát, còn bốn vua nhỏ kia thường làm điều tà vạy. Vua lớn thương xót, muốn độ các vua kia.

Một hôm, đại vương mời các tiểu vương đến cung điện mình để cùng nhau vui chơi trong bảy ngày, cả ngày lẫn đêm, ca hát trổi nhạc. Bảy ngày đã mãn, bốn tiểu vương cùng thưa đại vương:

–Việc nước còn rất nhiều, xin trở về lo liệu.

Đại vương bảo các quan tả hữu sửa soạn xe cộ, cùng quần thần và dân chúng đưa các vua trở về. Đi được nửa đường, đại vương thương xót, ý muốn độ các tiểu vương, bèn bảo bốn vua:

–Các khanh hãy nói những điều ưa thích của mình.

Một ông vua nói:

–Thần muốn vào ba tháng mùa Xuân, cây cối sum suê, ra nhiều hoa đẹp, được đi dạo chơi ngoài cánh đồng. Đó là sở thích của thần.

Một ông vua lại nói:

–Sở thích của thần lại khác. Thần muốn cha mẹ thần luôn sống mãi, có nhiều anh em, vợ con, y phục tốt đẹp, thức ăn ngon dư giả để tha hồ ăn uống, cùng vui chơi với những kỹ nữ đờn ca hát xướng. Đó là sở thích của thần.

Sau khi nói xong sở thích của mình, bốn tiểu vương quay đầu lại thưa:

–Đại vương ưa thích những điều gì?

Đại vương đáp:

–Trước hết, ta nói điều ưa thích của các khanh rồi mới nói điều ưa thích của ta. Các khanh, một người nói thích vào ba tháng mùa xuân cây cối sum suê, đơm hoa, dạo chơi ngoài đồng. Khi mùa thu đến, lá cây rơi rụng, xơ xác, vậy chẳng phải là thú vui lâu dài. Một người nói, muốn luôn được làm vua, yên ngựa được trang sức đẹp, lầu gác cung điện sáng sủa, rực rỡ, quần thần, quyến thuộc, dân chúng vây quanh hai bên, gióng trống khua chuông, ra vào đi lại, mọi người đều cúi đầu chào. Các vua xưa nay giàu có, hưng thịnh, nhưng do vui chơi sung sướng không cùng, nên phước đức mòn hết, rồi khi các nước đánh nhau, đột ngột băng hà, vậy chẳng phải là vui lâu. Một người nói, muốn được vợ đẹp, con xinh, nết na, thùy mị không ai bằng, cùng nhau vui chơi rất là thích thú, nếu chẳng may một mai tật bệnh, sầu khổ vô cùng, vậy chẳng phải là vui lâu. Một người nói, muốn cha mẹ luôn sống mãi, có nhiều anh em, vợ con, y phục tốt đẹp, thức ăn ngon dư giả để tha hồ ăn uống, cùng vui chơi với những kỹ nữ đờn ca hát xướng, nếu một mai có việc, bị quan bắt giữ, nhốt ở trong ngục, không có người cứu giúp, vậy chẳng phải là vui lâu.

Bốn vua nhỏ đều hỏi:

–Vậy vua ưa thích điều gì?

Vua nói:

–Tôi muốn không sinh, không chết, không khổ, không não, không đói, không khát, không lạnh, không nóng, sự còn mất đều tự tại. Đây là ý muốn của tôi.

Bốn vua đều thưa:

–Điều ưa thích này, ắt phải có bậc minh sư.

Đại vương đáp:

–Thầy tôi, hiệu là Phật, ở tinh xá Kỳ hoàn. Các vua vui mừng, đều đi đến chỗ Phật, cúi đầu làm lễ, lui ra ngồi một bên.

Đại vương quỳ gối, chắp tay thưa:

–Bạch Thế Tôn! Ngày nay, chúng con được làm người, nhưng căn tánh đần độn, không có trí tuệ, chỉ tham đắm vào những thú vui ở đời, không biết tội phước. Nguyện xin Phật thuyết pháp khổ đế cho đệ tử chúng con.

Phật bảo:

–Các ông hãy lắng nghe cho kỹ, ta sẽ giảng nói. Con người sống ở đời thường có vô lượng các khổ bức bách thân thể. Nay ta sẽ nói tóm lược tám khổ cho các ông nghe. Thế nào là tám khổ? Đó là sinh khổ, già khổ, bệnh khổ, tử khổ, thương yêu mà xa lìa là khổ, mong cầu không được là khổ, oán ghét mà gặp nhau là khổ, sầu lo buồn phiền là khổ. Đó là tám khổ.

Thế nào là sinh khổ? Khi người chết, không biết thần hồn đi về đâu, chưa biết chỗ sẽ sinh, tạm thọ thân “trung ấm”, đến hai mươi mốt ngày, cha mẹ giao hợp, liền đến thọ thai. Tuần lễ đầu như váng sữa, tuần lễ thứ hai như sữa đặc, tuần lễ thứ ba như cao sữa, tuần lễ thứ tư như thịt nát, năm bọc hình thành, gió vừa vào bụng, thổi vào thân thể, sáu tình bắt đầu hình thành ở trong bụng mẹ, sinh tạng ở dưới, thục tạng ở trên. Mẹ ăn một miếng thức ăn nóng thấm vào thân thể hài nhi, như vào vạc nước nóng. Mẹ uống một miếng nước lạnh cũng như băng giá cắt thân thể hài nhi. Khi mẹ ăn no, thân thể hài nhi bị mệt nhọc, đau khổ không thể nói được. Khi mẹ đói, bụng mẹ trống không, hài nhi cũng như treo ngược, chịu khổ vô cùng. Đến khi đủ tháng, sắp đến ngày sinh, đầu quay về sản môn như hai hòn núi đá kẹp lại. Lúc gần sinh, mẹ thì nguy đến tánh mạng, cha thì lo sợ. Hài

nhi được sinh ra trên cỏ, thân thể mỏng manh, cỏ chạm vào thân như đao kiếm đâm chém, bỗng nhiên cất tiếng khóc lớn. Đấy là khổ phải không?

Mọi người đều thưa:

–Đây là khổ lớn.

–Còn thế nào là lão khổ? Cha mẹ nuôi con đến tuổi trưởng thành, thân thể mạnh mẽ, gánh vác được các công việc nặng nhẹ, không biết tự mình lo lường, khi lạnh rất lạnh, khi nóng rất nóng, khi đói rất đói, khi no rất no, không có điều độ. Dần dần đến khi tuổi già, đầu bạc răng rụng, mắt nhìn lờ mờ, tai nghe không rõ, thời mạnh mẽ đã qua, lúc suy yếu đã đến, da mặt nhăn nheo, trăm đốt xương đau nhức, đi lại khó nhọc, đứng ngồi rên rỉ, lo rầu khổ não, trí nhớ giảm dần, hay lẫn quên mạng sống ngày càng sắp hết, giọng nói phều phào, chảy nước miếng, đứng ngồi cần có người dìu đỡ. Đây là khổ phải không?

Đại vương thưa:

–Thật là rất khổ.

–Còn thế nào là bệnh khổ? Con người do bốn đại hòa hợp mà thành thân này. Bốn đại là: Đất, nước, lửa, gió. Một đại không điều hòa, sinh ra một trăm lẻ một bệnh, bốn đại không điều hòa, bốn trăm lẻ bốn bệnh đồng thời phát sinh. Chất đất không điều hòa, toàn thân đau nhức; chất nước không điều hòa, toàn thân sưng phù; chất lửa nóng không điều hòa, toàn thân nóng bức, chất gió không điều hòa, toàn thân cứng đờ, trăm đốt xương đau nhức, cũng như bị gậy đập. Bốn đại sắp lìa, tay chân không dở nổi, khí lực kiệt quệ, ngồi đứng cần có người dìu đỡ, miệng khô, môi nứt, gân giãn, mũi sụn, mắt không thấy hình sắc, tai không nghe tiếng, các thứ dơ bẩn thường chảy, thân nằm trên đó, tâm bị khổ não, lời nói thảm thương, thân quyến ở bên cạnh ngày đêm chăm sóc từ đầu không dừng nghỉ, thức ăn ngon ngọt vào miệng thành đắng. Đấy là khổ phải không?

Đáp:

–Thật là rất khổ.

–Còn thế nào là tử khổ? Khi người chết, bốn trăm lẻ bốn bệnh đồng thời phát sinh, bốn đại sắp tan rã, tinh thần không an. Khi

gần chết, gió đao cắt thân, đau đớn khắp thân mình, mồ hôi chảy ra, hai tay quờ quạng trên không, bà con thân thuộc đều ở hai bên buồn rầu than khóc, đau đớn tận xương tủy, không kìm chế được. Người chết ra đi, gió hết, khí tàn, hỏa diệt thân lạnh, trước là gió, kế đến là lửa, thần hồn rã đi, thân thể cứng đơ, không còn biết gì, trong vòng một tuần lễ, thịt ra, máu chảy, phình trướng thối nát, không thể nào đến gần, đem bỏ ngoài đồng, các loài chim đến ăn thịt, thịt hết, xương khô, đầu lâu ở chỗ khác. Đấy là khổ phải không?

Đáp:

–Thật là khổ lớn.

–Thế nào là thương yêu chia lìa là khổ? Bà con thân thuộc, anh em, vợ con thương mến nhau, một mai ly tán bị giặc cướp bóc mỗi người mỗi nơi, cha Đông, con Tây, mẹ Nam, con Bắc, không ở một nơi, làm người nô tỳ, tự mình buồn than, tuyệt vọng, xa xăm mờ mịt, không có kỳ hạn gặp nhau. Đây là khổ phải không?

Đáp:

–Thật là khổ lớn.

–Thế nào là cầu không được là khổ? Nhà có tiền của, còn mong tìm cầu nữa, quan lớn, thứ dân vì mong được giàu sang, nên chịu khổ nhọc, cầu mãi không dừng, nếu gặp cơ hội may mắn thì làm cho sự nghiệp càng thêm lớn, còn chưa gặp thời cơ thì tham lấy vật của dân, rồi bị người tố cáo, một mai có việc, bị xe tù tải đi, lúc sắp bị giết, buồn khổ vô cùng, không biết chết sống ngày nào. Đấy là khổ phải không?

Đáp:

–Thật là rất khổ.

–Thế nào là oán thù gặp nhau là khổ? Thói xấu của người đời là đang sống chung, thương yêu nhau, rồi tranh cãi việc không đáng gì, lại giết hại nhau, bèn thành oán lớn, rồi tự tránh nhau, không có chỗ ẩn nấp. Mỗi người tự mài dao, giũa tên, cắp cung, cầm gậy, lo sợ gặp nhau mà lại gặp nhau trên con đường hẹp, mỗi người tự giương cung, lắp tên, hai dao hướng đến nhau, không biết ai thắng ai thua, lúc đó sợ hãi vô cùng. Đó là khổ phải không?

Đáp:

–Thật là rất khổ.

–Thế nào là sầu lo buồn phiền là khổ? Người sống ở đời, sống thọ lắm cũng chỉ đến trăm tuổi, mạng sống ngắn ngủi là sẩy thai. Người sống thọ trăm tuổi, đêm ngủ mất hết một nửa, còn sống có năm mươi năm. Say rượu, bệnh tật, không biết làm người thì mất hết năm năm nữa, lúc nhỏ ngu si, trong khoảng mười lăm năm đầu, chưa biết lễ nghi, lúc quá tám mươi thì già yếu, lẫn lộn mất trí, tai điếc, mắt mờ, không có phép tắc lại giảm hai mươi năm nữa. Như vậy đã mất hết chín mươi năm, chỉ còn có mười năm thì gặp nhiều điều buồn khổ. Khi thiên hạ làm loạn cũng sầu khổ, thiên hạ lúc đại hạn cũng sầu khổ, thiên hạ lúc lụt lớn cũng sầu khổ, thiên hạ lúc sương muối nhiều cũng sầu khổ, thiên hạ lúc trời nóng bức cũng sầu khổ, bà con thân thuộc trong gia đình có nhiều người bệnh tật cũng sầu khổ, tiền của trong nhà để sinh sống sợ mất cũng sầu khổ, trăm thứ thuế cho quan chưa nộp cũng khổ, người nhà gặp nạn bị quan bắt nhốt trong ngục chưa biết lúc nào ra khỏi cũng sầu khổ, anh em, vợ con đi xa chưa về cũng sầu khổ, gia đình nghèo cùng không có cơm ăn áo mặc cũng sầu khổ, nhà cửa thôn xóm có việc cũng sầu khổ, quốc gia không yên ổn cũng sầu khổ, trong nhà có người chết không có tiền của để lo việc chôn cất cũng sầu khổ, đến mùa xuân làm các việc đồng áng không có trâu cày cũng sầu khổ. Các thứ sầu khổ như vậy thường không vui, đến ngày lễ tiết nếu cùng nhau hội hợp đông đủ thì vui vẻ, trái lại thì cùng nhau than khóc. Đấy có phải là khổ không?

Thưa:

–Thật là rất khổ.

Bấy giờ, năm ông vua, các quần thần, hàng ngàn vạn người ở trong hội, nghe Phật thuyết các khổ đế, tâm ý đều hiểu rõ, liền đắc quả Tu-đà-hoàn, đều rất hoan hỷ, làm lễ rồi lui ra.

Bốn vua đều thưa với vua Phổ An:

–Đại vương thật là Bồ-tát có trí tuệ quyền xảo đã hóa độ chúng thần, làm cho được vào đạo. Đó là nhờ ân của đại vương. Chúng thần vốn tham đắm các cung điện không thể xa lìa, nay xem cung điện như nhà xí ô uế, không thể tham đắm.

Các vua liền xả bỏ ngôi vua, giao lại cho em rồi đi xuất gia hành đạo tu tạo công đức, ngày ngày không mệt mỏi.

Số 524 - Kinh Phật Vị Ưu-Điền Vương Thuyết Vương Pháp Chánh Luận

SỐ 524

KINH PHẬT VỊ ƯU-ĐIỀN VƯƠNG

THUYẾT VƯƠNG PHÁP CHÁNH LUẬN

Hán dịch: Đời Triệu Tống, Sa-môn Bất Không.

Bấy giờ, vua Ưu-điền ngồi trong tịnh thất, ở chỗ thanh vắng, suy nghĩ: “Làm thế nào để biết được lỗi lầm thật sự, công đức thật sự của các đế vương? Nếu biết ta sẽ xả bỏ các lỗi lầm mà tu tạo các công đức. Nếu Sa-môn nào có hạnh trong sạch hiểu rõ giảng giải giúp cho ta.”

Suy ngẫm hồi lâu, vua liền nghĩ tiếp: “Chỉ có Thế Tôn của ta là bậc Đại sư trong ba cõi, đầy đủ Nhất thiết trí, chắc chắn biết lỗi lầm thật sự, công đức thật sự của các vua. Nay ta sẽ đến gặp Phật Thế Tôn để thưa hỏi việc này.”

Nghĩ xong, vua đến chỗ Phật, thưa:

–Nguyện xin Như Lai giải rõ cho con. Bạch Thế Tôn! Thế nào là lỗi lầm thật sự của các vua? Thế nào là công đức thật sự của các vua?

Lúc này, Thế Tôn bảo vua Ưu-điền:

–Đại vương! Nay nên hiểu biết tội lỗi của vua, công đức của vua, những cánh cửa làm cho vua suy tổn, những pháp làm cho vua ưa thích và những pháp có thể làm cho vua đáng kính mến.

Thế nào là tội lỗi của vua? Đại vương nên biết! Tội lỗi của vua tóm lược có mười điều. Nếu vua có những tội lỗi này, tuy có kho chứa lớn, có các đại thần giúp đỡ, có quân lính mạnh, nhưng

cũng không ai kính sợ. Mười điều đó là gì?

1.Dòng họ không cao quý.

2.Không có quyền lực.

3.Bản tánh hung ác.

4.Chính sách hà khắc hung dữ.

5.Ít ban bố ân huệ.

6.Nghe theo lời lừa dối nịnh hót.

7.Làm việc không thuận theo quy chế của bậc tiên vương.

8.Không hướng đến pháp thiện.

9.Không xem xét việc phải trái, hơn thua.

10.Chỉ ăn chơi buông thả.

Thế nào là dòng họ vua không cao quý? Nghĩa là: Vua sinh ra trong dòng họ thứ dân, thấp kém, chẳng phải là bậc tôn quý thay thế được ngôi vua. Đó gọi là dòng họ không cao quý.

Thế nào là vua không có quyền lực? Nghĩa là: Bậc đế vương bị các đại thần, phụ tướng, quan quyền cản trở, không cho làm theo ý muốn, việc làm của mình thường bị ngăn cản. Đối với năm sướng vui vua cũng không được tự tại thỏa thích. Như vậy gọi là vua không có quyền lực.

Thế nào là tánh tình của vua hung ác? Nghĩa là: Bậc đế vương thấy các quan thần, hoặc những người khác phạm các tội lỗi nhỏ liền ở trước mặt nói lời hung ác, la hét, sắc mặt bừng bừng, giận dữ, bức bách, giáng chức, gạt bỏ. Nếu không nói trước mặt thì ở sau lưng người đó, hướng đến người khác trút bỏ, mắng nhiếc… cho hả cơn sân giận, hoặc luôn giạân dữ không hề xả bỏ. Như vậy là trước mặt hung dữ, sau lưng cũng hung dữ. Đó gọi là đế vương tánh tình hung dữ.

Thế nào là vua có chính sách hà khắc, hung dữ? Nghĩa là: Quốc vương thấy các quần thần có lỗi nhỏ, có chút chống trái liền cách chức, cắt bổng lộc, đoạt lấy vợ và nàng hầu, dùng hình phạt nặng để trừng trị. Như vậy là vua có chính sách hà khắc hung dữ.

Thế nào là vua ít ban bố ân huệ? Nghĩa là: Quốc vương có các quần thần thân cận hộ vệ, họ rất trong sạch, có lòng tốt, nhưng do nghe theo lời nói ngọt ngào, dua nịnh, nên vua ban cho chức tước,

bổng lộc, thưởng công không đầy đủ, không đúng phép nước, hoặc làm cho hao tổn, hoặc tìm cách chèn ép sau đó mới cho. Như vậy gọi là vua ít ban bố ân huệ.

Thế nào là vua nghe theo lời lừa dối, dua nịnh? Nghĩa là: Đế vương thấy các quần thần, thật ra chẳng phải là trung chánh, chẳng biết phép tắc, phàm làm việc gì đều đem lòng dua nịnh, kết bè đảng, không làm theo phép nước, lại ganh ghét người hiền lương. Vua lại tin dùng những lời tâu không thật của những hạng người như trên. Do nhân duyên này, sự nghiệp, của cải của vua tiêu tan, tiếng tăm bị thương tổn giảm suy. Như vậy gọi là vua nghe theo lời tà vạy, dua nịnh.

Thế nào là vua không thuận theo quy chế của bậc tiên vương? Nghĩa là: Quốc vương không chịu cứu xét kỹ để lựa chọn các quần thần. Đối với các việc nước, người không thể đảm nhận được mà lại giao phó, người có thể gánh vác được thì lại không giao phó, người đáng khen thưởng lại trừng phạt, người đáng trừng phạt lại khen thưởng. Lại nữa, có quần thần lúc thiết triều, bàn luận chưa xong đã nói lời cắt ngang, không kính nể, không kiêng sợ mà lại ngăn cản, không theo phép nước phụng hành, không tuân theo những chỉ dạy của bậc tiên vương. Như vậy gọi là không thuận theo pháp chế của bậc tiên vương.

Thế nào là vua không hướng đến pháp thiện? Nghĩa là: Quốc vương không tin nhân quả, không hiểu biết những việc làm tốt hay xấu, những quả báo trong trời, người ở đương lai, nên mặc tình để cho thân, ngữ, ý tạo các việc ác. Không dành chút thời gian nào để ban cho, tu phước, ăn chay, học giới, thực hành Đà-la-ni và pháp môn quán đảnh. Đối với bốn Vô lượng tâm không dùng cứu độ rộng khắp. Như vậy là vua không hướng đến pháp thiện.

Thế nào là vua không xem xét việc phải, trái, hơn, thua? Nghĩa là: Quốc vương đối với các đại thần, phụ tướng, quan quyền lại dùng tâm điên đảo, không hiểu biết rõ ràng, không phân biệt chính xác sự trung thành, lòng tin, tài nghệ, trí tuệ. Do không biết, nên người không trung thành đáng tin lại tưởng là trung thành đáng tin; người không có tài nghệ giỏi, lại tưởng là tài giỏi; người có trí tuệ mà làm

việc ác, lại tưởng là có trí tuệ làm việc thiện; người có trí tuệ làm việc thiện, lại tưởng là có trí tuệ làm việc ác. Lại nữa, các quan thần tuổi lớn, suy yếu tức là đã có thời gian lâu dài, thân cận, hộ vệ. Vậy mà khi biết những vị đó không còn sức nữa, vua bèn không kính mến, lại không ban cho tước lộc, không thưởng công nữa. Những vị đó bị kẻ khác lấn hiếp, khinh thường, vua lại bỏ qua, không hỏi han đến. Như vậy là vua không xem xét việc phải, trái, hơn, thua.

Thế nào gọi là vua chỉ lo ăn chơi buông thả? Nghĩa là có đế vương chỉ lo vui chơi, chìm đắm, đam mê trong năm ham muốn, không bao giờ tự khuyên răn, nhắc nhở hay thận trọng dùng phương tiện làm những việc nên làm, nghĩ đến công lao của quần thần. Như vậy gọi là vua chỉ lo ăn chơi buông thả.

Nếu quốc vương nào có mười lỗi lầm như vậy, dù có kho tàng lớn, có quan đại thần phụ tá, có quân lính hùng mạnh thì không bao lâu cõi nước cũng sẽ bị tai họa loạn lạc, không ai kính nể.

Đại vương nên biết! Mười tội lỗi này, lỗi đầu tiên là lỗi thuộc về dòng họ vua, chín lỗi kia là lỗi thuộc về tự tánh của vua.

Thế nào gọi là công đức của vua? Đại vương nên biết! Công đức của vua tóm lược có mười điều. Đó là:

1.Dòng họ cao quý.

2.Được uy lực lớn.

3.Tánh tình không hung dữ.

4.Chính sách khoan hồng.

5.Ân huệ sâu dày.

6.Nghe theo lời nói ngay thẳng.

7.Làm việc, suy nghĩ thuận theo lời dạy của bậc tiên vương.

8.Hướng đến pháp thiện.

9.Biết rõ sự sai khác.

10.Không buông thả, phóng đãng.

Thế nào là dòng họ vua cao quý? Nghĩa là: Quốc vương trước đã gieo trồng căn lành. Do nguyện lực lớn nên được sinh trong dòng họ vua, được thừa kế ngôi vua, chăm lo cho dân chúng, có lòng tin trong sạch đối với Tam bảo. Như vậy là vua có dòng họ cao quý.

Thế nào là vua được uy lực lớn? Nghĩa là: Đế vương, tùy theo ý

muốn của mình, đối với năm dục vui chơi thỏa thích, tùy ý ban thưởng cho người có công. Đối với trăm quan, vua ra mệnh lệnh tuyên bố điều gì không bị ngăn cản. Như vậy là vua được uy lực lớn.

Thế nào là vua có tánh tình không hung ác? Nghĩa là: Quốc vương thấy các quần thần có chống trái chút ít, phạm các lỗi nhỏ… nhưng có thể dung thứ, không giáng chức, không nói lời thô ác, cũng không ở trước mặt tỏ vẻ giận dữ, cũng không để bụng, ôm giữ ở trong tâm. Như vậy gọi là vua có tánh tình không hung ác.

Thế nào là vua có chính sách khoan hồng? Nghĩa là: Quốc vương đối với các quần thần có lỗi lớn, có chống trái lớn, nhưng không tước chức quan, bổng lộc, đoạt lấy vợ và nàng hầu, không dùng hình phạt nặng để trừng trị, phải tùy theo lỗi nhẹ, nặng, mà cảnh cáo hay giáng chức. Như vậy gọi là vua có chính sách khoan hồng.

Thế nào là vua có ân huệ sâu dày? Nghĩa là: Quốc vương thấy các quần thần, thân cận hộ vệ, có tâm ý trong sạch, hòa thuận thì vua nên dùng chính sách ban cho đầy đủ, dùng lời nói nhu hòa, ban thưởng người có công, không làm cho họ bị tổn hao, bị cản trở, nhọc nhằn, oán hận, phải làm cho họ dễ thân cận, không gây khó khăn cho công việc của họ. Như vậy gọi là vua có ân huệ sâu dày.

Thế nào là vua nghe theo lời nói ngay thẳng? Nghĩa là: Quốc vương thấy các quần thần thật là trung trực, liêm chính, không ác độc, không thiên lệch, biết rõ phép tắc, không làm phản. Vua phải tin dùng những lời thưa trình của những người như thế. Do nhân duyên này, sự nghiệp, của cải, châu báu sẽ được đầy đủ, tiếng tốt vang xa, dân chúng đều ca tụng. Như vậy là vua nghe theo lời nói ngay thẳng.

Thế nào là vua làm việc, suy xét, thuận theo giáo huấn của tiên vương? Nghĩa là: Quốc vương có thể cứu xét, lựa chọn các quần thần. Đối với việc nước, người không thể đảm nhận thì không giao phó, người có thể đảm nhận thì giao phó, người đáng thưởng công thì ban thưởng đúng mức, người đáng trị phạt thì trị phạt đúng phép, phàm làm việc gì đều suy xét kỹ, lựa chọn kỹ sau đó mới làm, không vội vàng. Các quần thần lúc thiết triều hoàn toàn không phát biểu chặn

ngang lời người khác, chỉ chờ nói xong mới tranh cãi, thực hành theo giáo lệnh của vua. Như vậy gọi là thuận theo giáo huấn của bậc tiên vương.

Thế nào là vua hướng đến pháp thiện? Nghĩa là: Đế vương nên tin có nhân quả, có nghiệp thiện, nghiệp ác, quả báo luôn có trong cõi trời, người, phải luôn biết hổ thẹn, không buông thả, giữ ba nghiệp thân, ngữ, ý, không làm gì ác, thường ban cho, tu phước, an chay, xây dựng đạo tràng, thọ pháp quán đảnh, bày sự cúng dường Thánh chúng, luôn thực hành bốn Vô lượng tâm để tế độ rộng khắp. Như vậy gọi là vua hướng đến pháp thiện.

Thế nào là vua xem xét việc phải, trái, hơn, thua? Nghĩa là: Quốc vương đối với các đại thần, phụ tướng, bá quan văn võ, tâm không hề điên đảo, có thể phân biệt rõ người nào là trung thành đáng tin, tài giỏi, trí tuệ. Nếu có hoặc không đều biết như thật. Đối với người không có thì nên xa họ, đối với người có thì kính trọng họ. Lại nữa, các quan thần tuổi lớn, suy yếu, tức là đã có thời gian lâu dài thân cận, hộ vệ, tuy biết họ không còn sức lực nhiều để làm việc, nhưng vua cũng nên nghĩ đến ân họ trước kia, vẫn kính trọng, không nên khinh rẻ, vẫn nên ban cho bổng lộc, thưởng công mà không thay bỏ. Như vậy là vua có thể suy xét việc phải, trái, hơn, thua.

Thế nào là vua không buông thả, phóng đãng? Nghĩa là: Quốc vương đối với năm dục không bị vướng mắc vào, ung dung vui chơi mà không đắm chìm trong đó, thường dùng phương tiện dạy bảo, làm những việc nên làm, thăm hỏi an ủi quần thần. Như vậy gọi là vua không buông thả, phóng đãng.

Nếu vua thành tựu công đức như vậy, tuy không có kho tàng, không có nhiều phụ tá, không có nhiều quân lính, nhưng không bao lâu, cõi nước tự nhiên cũng sẽ được giàu mạnh và được mọi người kính nể.

Đại vương nên biết! Mười công đức của vua như vậy, công đức đầu tiên là công đức thuộc dòng họ, chín công đức kia là công đức thuộc về tự tánh của nhà vua.

Thế nào gọi là pháp môn làm vua suy tổn? Đại vương nên biết!

Pháp môn làm cho vua suy tổn, tóm lược có năm điều:

1.Không khéo quán sát để nắm giữ quần thần.

2.Tuy khéo quán sát nhưng không có ân huệ. Tuy có ân huệ nhưng không kịp thời.

3.Chỉ lo vui chơi buông thả, không nghĩ đến việc nước.

4.Chỉ lo vui chơi buông thả, không giữ gìn kho tàng.

5.Chỉ lo vui chơi buông thả, không tu hành pháp thiện.

Năm điều như vậy, gọi là pháp môn làm vua suy tổn.

Thế nào là vua không khéo quán sát để nắm giữ quần thần? Nghĩa là: Quốc vương đối với các quần thần, không chịu quán xét kỹ, không lựa chọn kỹ những người trung thành đáng tin, có kỹ thuật, có trí tuệ để nắm giữ, làm kẻ thân cận, hộ vệ; kính trọng, ban cho họ chức tước, bổng lộc sâu dày, giao phó cho họ những công việc trọng yếu, dùng lời êm dịu an ủi họ… ngược lại đem của cải châu báu giao phó cho các quần thần, mà nhiều lần làm hao mất, quần thần mà nếu gặp kẻ thù, giặc ác, khi đánh trận thì thoái lui trước, sợ thất bại, nên chạy trốn, không nghĩ đến chủ nữa. Như vậy là vua không khéo quán sát mà nắm giữ quần thần.

Thế nào là vua tuy khéo quán sát mà không có ân huệ, tuy có ân huệ nhưng chẳng đúng lúc? Nghĩa là: Quốc vương có cứu xét, lựa chọn kỹ, biết là người trung thành đáng tin, có kỹ thuật, có trí tuệ, nắm giữ làm người thân cận, hộ vệ; nhưng không trọng đãi, không lường được tài của những vị ấy, không ban cho chức tước, bổng lộc, không giao phó những việc trọng yếu. Bỗng nhiên, vào một lúc nào đó, vua gặp kẻ thù giặc ác, đánh trận lo sợ. Đến lúc gặp nạn, đối với các quần thần, bấy giờ vua mới kính trọng, ban chức tước, dùng lời êm dịu an ủi. Khi ấy, các quần thần cùng bàn với nhau: “Nay vua vì gặp nguy ách, mới tạm ban ân huệ cho chúng ta, chẳng phải là lâu dài.” Biết vậy, nên quần thần dù có lòng trung thành đáng tin, có kỹ thuật, trí tuệ cũng đều ẩn mất. Như vậy gọi là vua tuy khéo quán sát nắm giữ quần thần nhưng không có ân huệ, tuy có cũng chẳng đúng lúc.

Thế nào là vua chỉ lo ăn chơi buông thả, không nghĩ đến việc nước? Nghĩa là: Quốc vương đối với việc nước, đúng ra là phải bàn

bạc hợp lực mới hoàn thành. Vậy mà không chịu ở chỗ yên tịnh để cùng với các trí só, suy nghĩ toan tính tìm phương cách, lại tránh né các việc ấy. Cả những việc đáng ban thưởng cho đến những việc trọng yếu trong quân trận cần phải làm và hoàn thành thì vua cũng không chăm lo gì đến. Như vậy, gọi là vua chỉ lo ăn chơi, buông thả, không nghĩ đến việc nước.

Thế nào là vua chỉ lo ăn chơi buông thả, không lo giữ gìn kho tàng? Nghĩa là: Quốc vương không chăm lo đến sự nghiệp, không coi ngó cung đình, kho tàng trong triều. Những điều bí mật của quốc gia, lại đem nói cho vợ nghe, lại còn săn bắt, cờ bạc, vui chơi, tài sản, của cải làm cho hao tổn, không giữ gìn cẩn thận. Như vậy gọi là vua chỉ lo ăn chơi buông thả, không lo giữ gìn kho tàng.

Thế nào là vua chỉ lo ăn chơi, buông thả, không làm theo pháp thiện? Nghĩa là: Quốc vương vẫn biết ở đời, có các Sa-môn, Bà-la-môn hiểu biết, nhu hòa, trong sạch, thông minh, có trí tuệ, giảng nói hay, đạt được nghĩa lý của sự giải thoát, nhưng vua không chịu gần kề, lễ kính, thưa hỏi thế nào là tốt lành, thế nào là ác, thế nào là có tội, thế nào là không tội, thế nào là phước lành may mắn, là pháp xa lìa các điều ác? Nếu được nghe pháp, cũng không chịu nương theo tu hành. Như vậy, gọi là vua chỉ lo ăn chơi, buông thả, không làm theo các pháp thiện.

Nếu quốc vương nào có năm pháp môn gây ra sự suy tổn như vậy, nên biết, quốc vương đó mất phước báo ở đời này, cho đến đời sau cũng mất phước báo sinh vào cõi trời, người. Nghĩa là bốn pháp môn trước làm mất phước lợi trong đời hiện tại, pháp môn sau cùng làm mất phước báo ở đời sau.

Thế nào là pháp làm cho vua được kính mến? Đại vương nên biết! Tóm lược có năm pháp. Nghĩa là, những pháp làm cho vua đáng yêu, đáng mến, đáng ưa, đáng thích. Đó là:

1.Được người kính mến.

2.Uy lực ngày càng được tăng lên.

3.Có thể đánh bại kẻ địch.

4.Khéo điều phục việc nuôi dưỡng thân.

5.Luôn làm các việc thiện.

Năm pháp như vậy, sẽ làm cho vua đáng yêu, đáng mến, đáng ưa, đáng thích.

Thế nào là pháp khéo phát sinh làm cho vua đáng yêu? Đại vương nên biết! Tóm lược có năm pháp khéo phát sinh làm cho vua đáng yêu. Năm pháp đó là:

1.Lấy ân nghĩa nuôi dưỡng quần sinh.

2.Anh dũng đầy đủ.

3.Khéo dùng các phương tiện hợp tình hợp lý.

4.Lãnh thọ vật đúng cách.

5.Siêng làm các pháp thiện.

Thế nào là vua dùng ân nghĩa nuôi dưỡng quần sinh? Nghĩa là: Quốc vương, bản tánh là phải biết đủ, làm việc cẩn thận, phải thật sự là trong sạch, không tham lam. Nếu có kho tàng thì tùy theo khả năng cung cấp, ban bố cho người nghèo cùng, cô độc. Nhu hòa, nhẫn nhục, dùng lời êm dịu, giải bày cho dân chúng. Nếu có các quần thần vi phạm tội lỗi không thể miễn cho thì nên so lường tội đó mà nghiêm trị hay tha thứ, phải đúng sự thật, đúng thời, đúng lý mà trị phạt. Như vậy gọi là vua dùng chánh pháp giáo hóa có ân nghĩa, nuôi dưỡng quần sinh nên được người thế gian kính mến.

Thế nào là vua anh dũng đầy đủ? Nghĩa là: Quốc vương có tinh thần, chính sách rõ ràng, võ lực, mưu lược đầy đủ. Những người chưa hàng phục thì làm cho hàng phục, những người đã hàng phục thì bảo vệ họ. Như vậy gọi là vua anh dũng đầy đủ.

Thế nào gọi là vua khéo dùng phương tiện hợp tình hợp lý? Nghĩa là: Quốc vương phải khéo hiểu biết, phân biệt rõ ràng tất cả các việc. Biết tìm đủ mọi cách để tạo sự hòa hợp, tóm thu và nắm giữ bọn cường đảng. Do đó mà thu phục được tất cả oán địch.

Thế nào gọi là vua lãnh thọ đúng cách? Nghĩa là: Quốc vương phải khéo tính toán và suy lường sự tăng giảm của kho tàng, không xa xỉ, không keo kiệt mà thọ dụng ở mức bình thường, tùy lúc, đúng thời cung cấp cho quần thần, thân tộc, cho những người lo việc âm nhạc. Lại khi bị bệnh, phải ăn những món nên ăn, tránh ăn những món không nên ăn. Những món nào thầy thuốc cho phép ăn mới ăn. Nếu ăn chưa tiêu hoặc ăn mà bị kiết lî đều không nên ăn. Nên cùng

ăn với người khác, không nên ăn một mình. Nếu có thức ăn ngon nên chia cho mọi người để cùng ăn cho vui. Như vậy gọi là vua hưởng thọ vật dụng đúng cách và như vậy mới có thể khéo điều dưỡng thân mình.

Thế nào là vua siêng làm các pháp thiện? Nghĩa là: Quốc vương phải đầy đủ sự trong sạch về niềm tin, về giữ giới, về hiểu biết, về xả bỏ và trí tuệ. Về niềm tin trong sạch là phải rõ biết và tin có đời sau, tin có quả báo trong cõi trời, người, tin có nghiệp thiện, nghiệp ác ở đời. Như vậy gọi là đầy đủ niềm tin trong sạch.

Về thọ giữ giới trong sạch thì mỗi năm ba tháng, mỗi tháng sáu ngày ăn chay giữ giới, xa lìa sát sinh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu, xa các chỗ vui chơi buông thả. Như vậy gọi là vua đầy đủ giới trong sạch.

Về hiểu biết trong sạch là phải hiểu biết nghiệp đời nay là có quả đời sau, phải biết tu tạo, tấn tới các việc phước đức, ưa nghe Bát-nhã hoặc các pháp môn vi diệu, tâm cần ý tuệ được rốt ráo, được thông đạt. Như vậy gọi là vua đầy đủ sự hiểu biết trong sạch.

Về xả bỏ trong sạch là tâm xa lìa sự tham lam keo kiệt, nên tự mình ban bố trí tuệ cho mọi người, thường tu phước tròn đầy bình đẳng. Như vậy là vua đầy đủ sự xả bỏ trong sạch.

Đầy đủ trí tuệ trong sạch nghĩa là hiểu biết như thật những phương tiện nào là có tội, không tội; tu, không tu; hơn, thua; phải gần kề các Sa-môn học rộng và có giới hạnh, phải biết xa lìa các điều ác, các tà giáo, phải biết rõ ba pháp: quả báo viên mãn, sĩ dụng (công dụng) viên mãn, công đức viên mãn.

Quốc vương kế tục đế nghiệp, vua sinh vào thị tộc, trí tuệ thông minh, kho tàng, tài sản báu vật dùng hoài không hết. Như vậy là quả báo viên mãn.

Nếu các quốc vương khéo dùng phương tiện quyền xảo, luôn thành tựu được các việc, anh dũng trong đánh trận, tiến lui đúng lúc, thông đạt các môn kỹ nghệ. Đó là sĩ dụng viên mãn.

Nếu các quốc vương thọ trì chánh pháp, cùng với các nội cung, vương tử, đại thần thực hành bố thí, làm các việc thiện, ăn chay, giữ giới, lòng thành, tu các môn Tam-ma-địa, phạm hạnh cao tột, luôn

làm các việc giúp đỡ người dứt trừ tai họa, tăng thêm ích lợi, thiết lập đạo tràng, thọ pháp quán đảnh. Đó là công đức viên mãn.

Nếu vua có thể thực hành như vậy tức là đầy đủ trí tuệ trong sạch.

Lại nữa, đại vương nên biết! Ta đã tóm lược tội lỗi của vua, công đức của vua, pháp môn làm vua suy tổn, pháp làm cho vua đáng kính mến và pháp phát sinh làm cho vua đáng kính mến.

Vì thế, đại vương mỗi ngày, vào lúc sáng sớm, hoặc đọc, hoặc tụng giáo pháp tối thượng bí mật này, nương theo đó tu hành, tức gọi là Thánh vương, là Pháp vương, được chư Phật, Bồ-tát, tám bộ chúng thiên, long, ngày đêm thường theo bảo vệ và giúp đỡ, có thể làm cảm động đến thế gian, gió mưa thuận hòa, chiến tranh chấm dứt, được các nước đến xin dâng nạp, phước lôïc sẽ vô biên, nước nhà an vui, mạng sống được lâu dài. Vì thế nên được tất cả lợi ích, được vui suốt cả đời này.

Sau khi nghe Phật dạy, vua Ưu-điền tâm rất vui mừng, hớn hở tin nhận, nguyện tu hành.