Đại Tập 57 · Bộ Kinh Tập IV · Số 490–584

Số 574 - Kinh Nữ Kiên Cố

SỐ 574

KINH NỮ KIÊN CỐ

Hán dịch: Đời Tùy, Tam tạng Pháp sư Na-liên-đề Da-xá,

người Bắc Ấn Độ.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc thuộc thành Xá-bà-đề, nước Đô-ta-la. Bấy giờ, Đức Phật bảo chúng Tỳ-kheo:

–Này các Tỳ-kheo! Các ông hãy lắng nghe, ta nay sẽ vì các ông mà giảng nói. Nếu có người nữ nào muốn phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, trước tiên phải nghĩ thế này: “Tất cả những thứ việc xấu ác hiện có nơi người nữ như: dua nịnh, ganh ghét, tham lam, sân hận, tà vạy, dối gạt, do nhân duyên phát tâm nơi đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì vào đời vị lai, chúng không sinh lại nữa.” Lấy ý nghĩa đó nên bất cứ người nữ nào cũng phải phát tâm nơi đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Khi Phật giảng nói như thế, trong chúng hội có một Ưu-bà-di tên là Kiên Cố liền từ tòa ngồi đứng dậy, sửa lại y phục ngay ngắn, chắp tay bạch Phật:

–Kính thưa Thế Tôn! Con nay vì muốn tạo lợi ích cho tất cả chúng sinh, vì ban cho tất cả chúng sinh được sự an vui, vì thương yêu chúng sinh khắp tất cả thế giới, vì muốn độ thoát tất cả hàng trời, người, nên con phát tâm nơi đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

–Kính thưa Thế Tôn! Con đã ở trong sinh tử từ vô thủy nơi quá

khứ cho đến vị lai, lưu chuyển không biên vực, nhưng không sợ hãi, chỉ vì con không đoạn mất hạt giống của Như Lai, không đoạn chủng tánh của Phật, không đoạn hạt giống của Nhất thiết trí, nên con phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, tu hạnh Bồ-tát.

–Kính thưa Thế Tôn! Con nay vì muốn đem lại an ổn cho tất cả chúng sinh, nên phát tâm Bồ-đề, vì những chúng sinh không người cứu giúp làm người cứu giúp. Vì các chúng sinh không có bạn thân làm bạn thân. Vì các chúng sinh không có nơi quy về nương tựa làm chốn quy y. Vì những chúng sinh không có nhà cửa làm nhà cửa.

Khi ấy, trong đại chúng, Trưởng lão Xá-lợi-phất khởi tâm suy nghĩ: “Nữ Kiên Cố này vì cùng tất cả chúng sinh làm bạn thân, nên phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, do nhân duyên phát tâm ấy, nên thế gian tức có các Thanh văn, Bích-chi-phật.” Suy nghĩ rồi, đứng dậy nói với nữ Kiên Cố:

–Này Kiên Cố! Cô do đã phát tâm Bồ-đề nên vào đời vị lai được thấy các bậc Thanh văn, Bích-chi-phật.

Nữ Kiên Cố bạch với Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Thưa Tôn giả! Từ xưa đến nay, con lưu chuyển trong sinh tử chưa từng phát tâm Bồ-đề như vậy. Nay lần đầu con phát tâm liền được thiện lợi lớn, may mắn được thân người, may mắn được thọ mạng, ở đời quá khứ được gặp Thiện tri thức, chưa từng có một ý nghĩ phát tâm Thanh văn, Bích-chi-phật. Nhờ nhân duyên đó nay con lại có thể vì tất cả chúng sinh mà phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Tôn giả Xá-lợi-phất bảo:

–Nay cô may mắn được lợi ích, được thân người, được thọ mạng, nên có thể phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, như vậy những gì cô nói, phải thực hành đúng như vậy.

Nữ Kiên Cố bạch với Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Thưa Tôn giả! Con nhất định tu hành đúng như lời đã nói.

Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi nữ Kiên Cố:

–Thế nào là Bồ-tát tu hành đúng như lời nói?

Nữ Kiên Cố đáp:

–Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát không thích quả vị Thanh văn, Bích-chi-phật, chỉ vui với thân Như Lai, với quả vị Như Lai, với quả vị Nhất thiết trí. Như vậy, thưa tôn giả Xá-lợi-phất! Đó là Đại Bồ-tát tu hành đúng như lời nói.

Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu Đại Bồ-tát khi bố thí, nguyện được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, không cầu quả vị Thanh văn, Bích-chi-phật. Hoặc khi trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, đều cầu đạt Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, không cầu quả vị Thanh văn, Bích-chi-phật. Như thế gọi là Đại Bồ-tát tu hành đúng như lời nói.

Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi nữ Kiên Cố:

–Người tu hành đúng như lời nói được lợi ích gì? Hãy vì ta mà nói rõ.

Nữ Kiên Cố nghe câu hỏi đó, mới thưa với Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Tôn giả muốn thấy lợi ích gì?

–Ta muốn thấy lợi ích của việc phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

–Tướng của tâm đó như ảo, không có thật làm sao thấy có lợi ích.

Tôn giả Xá-lợi-phất lại nói:

–Nếu cô là người có trí tuệ thì đối với thân này có thể dứt hết khổ, được A-la-hán. Còn nếu thân cô không thể chấm dứt khổ để đạt được A-la-hán thì trí tuệ của cô quá lầm lẫn.

Nữ Kiên Cố nói:

–Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu thân của con được A-la-hán thì trí tuệ của con tức là điên đảo. Do con nơi thân này không giữ lấy quả vị A-la-hán, chỉ muốn vào đời vị lai chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, cho nên mới biết trí tuệ của con không gọi là điên đảo.

Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi:

–Cô phải trải qua bao lâu để chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác?

Nữ Kiên Cố đáp:

–Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất! Con chẳng phải Phật, chẳng phải

A-la-hán, nên không biết bao giờ được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nay Tôn giả đã được A-la-hán, trí tuệ vô lậu, lẽ ra phải biết con bao giờ thì được Chánh đẳng Chánh giác chứ.

Tôn giả Xá-lợi-phất nói:

–Ta không có trí tuệ, nên không biết cô bao giờ chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Nữ Kiên Cố nói:

–Như trí tuệ của Tôn giả, con nguyện đời đời kiếp kiếp không dùng, vì nó đã từ người khác mà lãnh hội, từ người khác sinh tin tưởng. Con nguyện được trí tuệ tự biết, tự hiểu của Như Lai, Ứng Cúng Chánh Biến Tri.

Bấy giờ, Tôn giả Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử suy nghĩ: “Chúng ta trụ nơi quả vị Tiểu thừa, được trí tuệ nhỏ. Nếu thấy trí của Như Lai mới biết trí tuệ của chúng ta đạt được là quá ư thấp kém, chỉ là trí tuệ nhỏ của quả vị nhỏ.” Còn Tôn giả Xá-lợi-phất trong tâm lại nghĩ: “Tuy chúng ta được quả A-la-hán, nhưng không thể làm lợi ích cho khắp chúng sinh, làm các việc của bậc đại trượng phu. Chỉ có bậc đại trượng phu đầy đủ pháp đại trượng phu, mới có thể đem nhiều lợi ích cho vô lượng chúng sinh. Như nữ Kiên Cố vì lợi ích của mình và của tất cả chúng sinh mà phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.” Nghĩ rồi, liền hỏi nữ Kiên Cố:

–Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác là pháp gì?

Nữ Kiên Cố đáp:

–Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất! Trong tất cả các pháp, pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác là pháp cao tột hơn hết, không có pháp nào hơn được, nên gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất! Tuy nói là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác nhưng con không thấy pháp ấy là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Tôn giả Xá-lợi-phất nói:

–Nếu không thấy có pháp gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, vậy làm sao cô phát tâm Bồ-đề cầu giác ngộ?

Nữ Kiên Cố thưa:

–Nhằm khiến cho chúng sinh hành tà đạo, trụ nơi chánh đạo,

nên con phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Tôn giả Xá-lợi-phất nghe nói vậy lại hỏi nữ Kiên Cố:

–Khi Đức Phật được quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, nhưng không thấy pháp, không thấy đạo, không thấy quả. Còn cô muốn cầu đạt Bồ-đề, thấy lợi ích gì?

Nữ Kiên Cố thưa:

–Thưa Tôn giả! Khi con được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác như thế thì trong quốc độ những đệ tử hiện có như: Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên… thấy rõ sự việc đó nên con muốn giác ngộ Bồ-đề vô thượng.

Tôn giả Xá-lợi-phất nói:

–Cô không thủ đắc nơi pháp, làm sao muốn giác ngộ?

–Đúng vậy, đúng vậy! Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất! Chính vì con muốn giác ngộ về pháp không thể thủ đắc ấy. Pháp không thể thủ đắc không phải là đắc, không phải là không đắc. Vì vậy nên con muốn giác ngộ Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Ngộ được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, rồi sẽ chuyển bánh xe pháp lớn, khi chuyển bánh xe pháp, sẽ làm cho chúng sinh khắp tam thiên đại thiên thế giới đều nghe biết.

Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi:

–Tôi làm sao biết vào đời vị lai, khi nào thì cô đạt được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, chuyển bánh xe pháp lớn, có âm thanh ấy vang khắp tam thiên đại thiên thế giới.

Ngay lập tức, nữ Kiên Cố ấn mạnh ngón chân cái bên phải xuống đất thì mặt đất nơi tam thiên đại thiên thế giới đều chấn động, nhưng khoảng đất chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất đang ngồi thì không động. Tôn giả Xá-lợi-phất suy nghĩ: “Người nữ này dùng đại thần thông mới có thể làm mặt đất nơi tam thiên đại thiên thế giới chấn động, nhưng vì sao chỗ ngồi của ta đất không chấn động? Là nhờ nơi oai lực của Phật hay là do oai lực của ta.”

Dòng suy tư của Tôn giả Xá-lợi-phất vừa dứt, Đức Thế Tôn biết được ý nghĩ ấy, liền bảo:

–Ở trong khoảng đất này, từ thời quá khứ đã có ngàn người nữ cùng tên là Kiên Cố, đều ở ngay nơi chỗ ngồi của Tôn giả mà phát

tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, hiện ra thần thông lớn được thọ ký Bồ-đề. Vào đời vị lai, khi Đức Phật Di-lặc xuất hiện, cũng ở chỗ này sẽ có ngàn người nữ đồng hiệu là Kiên Cố, phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, hiện ra thần lực lớn được thọ ký Bồ-đề và sẽ thành Phật hiệu là Thắng Kiên Cố Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri.

Nữ Kiên Cố bạch Phật:

–Kính thưa Thế Tôn! Nếu quả vị giác ngộ của Phật, quá khứ chẳng thủ đắc, hiện tại chẳng thủ đắc, vị lai cũng thế thì sao Thế Tôn lại nói có ba đời chư Phật ở quá khứ, hiện tại, vị lai?

Phật bảo:

–Đúng vậy, đúng vậy! Chư Phật quá khứ, hiện tại, vị lai chẳng thủ đắc, nhưng sở dó Ta nói có ba đời chư Phật quá khứ, hiện tại, vị lai thì đấy chỉ là giả danh, nên nói có ba đời, chẳng phải cho là chư Phật có quá khứ, hiện tại, vị lai.

Nữ Kiên Cố bạch Phật:

–Kính thưa Thế Tôn! Theo pháp đó thì tự mình giác ngộ, tự mình hiểu biết, không theo nhân duyên nào khác, nên con phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Phật bảo:

–Lành thay, lành thay! Nếu có thể nhận biết như thế thì vị lai sẽ đạt được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Nữ Kiên Cố bạch:

–Bạch Thế Tôn! Không thấy pháp như thế thì không đạt được Bồ-đề. Do đó con nay quyết định đạt được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Phật hỏi:

–Vào đời vị lai, con sẽ giáo hóa chúng sinh chăng?

–Kính thưa Thế Tôn! Nếu chưa thấy pháp như thế thì không giáo hóa. Vì vậy con quyết định có thể giáo hóa chúng sinh.

Phật nói:

–Vào đời vị lai con sẽ làm Đại Đạo Sư chăng?

–Kính thưa Thế Tôn! Chưa thấy pháp như thế thì không làm đạo sư. Nay được rồi nên con quyết định làm Đại Đạo Sư.

Bấy giờ, trời Đế Thích cầm hoa sen đứng trước Phật, liền đưa hoa ấy cho nữ Kiên Cố và nói:

–Cô hãy đem hoa này tung rải lên Đức Thế Tôn.

Nữ Kiên cố liền nhận hoa, đem rải lên trên Đức Phật, đoạn nương nơi thần lực của Phật, trụ ở hư không.

Lúc này, Đức Thế Tôn liền mỉm cười. Pháp của chư Phật khi mỉm cười thì các màu xanh, vàng, đỏ, trắng, pha lê, đủ loại ánh sáng từ trong kim khẩu xuất ra, chiếu tỏa khắp cho đến cõi Phạm thiên, rồi trở lại nhiễu vòng quanh Phật ba vòng, sau đó nhập vào đỉnh đầu Phật.

Khi ấy, Tôn giả A-nan hỏi Phật:

–Thưa Thế Tôn! Chư Phật khi mỉm cười luôn có nhân duyên không nhiều thì ít. Vậy vì nhân duyên gì mà Đức Thế Tôn mỉm cười?

Phật bảo Tôn giả A-nan:

–Ông có thấy nữ Kiên Cố kia không? Người nữ ấy sau khi mạng chung sẽ bỏ thân nữ, thành thân nam, ở trong kiếp Tinh tú, chứng đắc đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, hiệu là Phổ Kiến Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri. Đức Phật ấy, trong hội thuyết

pháp đầu tiên sẽ có hai triệu vạn ức người dứt hết các lậu, xả bỏ gánh nặng, chứng A-la-hán. Lần thứ hai thuyết pháp sẽ có một triệu rưỡi vạn ức người được A-la-hán. Lần thứ ba thuyết pháp sẽ có một triệu vạn ức người được A-la-hán. Từ đó về sau, có vô lượng trăm ngàn vạn ức na-do-tha chúng sinh chứng được quả A-la-hán. Như vậy, này Tôn giả A-nan! Trong quốc độ của Như Lai Phổ Kiến không có địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Chúng sinh ở cõi nước đó đều thành tựu mười nghiệp đạo thiện, không làm các nghề buôn bán, ruộng vườn, quốc độ của vị Phật Phổ Kiến có vô lượng công đức, cho nên nếu có thiện nam, thiện nữ nào phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì đối với người ấy, không nên khởi tâm khinh mạn. Chỉ có Như Lai mới biết rõ việc đó, còn các Thanh văn, Bích-chi-phật thì không thể biết được. Này Tôn giả A-nan! Nếu có ai kính mến, tôn trọng ta thì đối với Bồ-tát không được khởi tâm xem thường.

Phật giảng nói pháp này xong, Trưởng lão Xá-lợi-phất, Đại đức A-nan, Ưu-bà-di Kiên Cố và tất cả chúng trời, người… nghe Phật thuyết pháp thảy đều vui mừng.

Số 575 - Kinh Đại Phương Đẳng Tu-Đa-La Vương

SỐ 575

KINH ĐẠI PHƯƠNG ĐẲNG TU-ĐA-LA VƯƠNG

Hán dịch: Đời Nguyên Ngụy, Tam tạng Bồ-đề-lưu-chi,

người Thiên Trúc.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá, cùng với đông đủ chúng đại Tỳ-kheo Tăng một ngàn hai trăm năm mươi vị và chúng Đại Bồ-tát.

Bấy giờ, vua Tần-bà-sa-la, nước Ma-già-đà, ra khỏi thành Vương xá, đi đến tinh xá ở vườn trúc Ca-lan-đà. Vua Tần-bà-sa-la đến chỗ Đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, nhiễu quanh Phật ba vòng, rồi ngồi sang một bên.

Khi ấy, Đức Thế Tôn hỏi vua:

–Đại vương! Như người nằm mộng, thấy nhiều người cùng các thể nữ vui chơi. Khi người đó tỉnh dậy, nhớ lại mọi người và thể nữ trong mộng. Đại vương, ý đại vương nghĩ sao? Như vậy các thể nữ ở trong mộng có thật không?

–Dạ thưa Thế Tôn, không thật.

–Đại vương! Ý đại vương nghĩ sao? Người trong mộng thấy thể nữ và mọi người vui chơi, thức dậy nhớ lại, như vậy người ấy có trí không?

–Thưa Thế Tôn! Dạ không. Vì sao? Vì trong mộng tất cả mọi người và thể nữ đều không. Mọi người và thể nữ đã không có, làm gì là có chuyện cùng nhau vui chơi.

Phật bảo:

–Người phàm phu cũng lại như vậy. Mắt thấy sắc đẹp lại sinh yêu mến tham đắm. Đã sinh yêu mến tham đắm mà còn khởi tâm ham muốn. Đã khởi tâm ham muốn lại khởi nghiệp sân si, tạo nghịêp cho thân, khẩu, ý. Những nghiệp ấy tạo ra rồi lại diệt, diệt rồi không dựa nơi phương Đông mà trụ, không dựa nơi phương Nam mà trụ, không dựa nơi phương Bắc mà trụ, cũng không dựa nơi phương Tây mà trụ. Cả bốn hướng và trên, dưới cũng như thế. Đến khi qua đời, hành thức cùng diệt, ý người ấy hiện tiền. Đại vương! Như vậy hành thức tự tạo nghiệp, tất nhiên phải thọ nhận hết nghiệp ấy. Đại vương! Giống như người tỉnh mộng, không thấy thể nữ và mọi người. Khi hành thức diệt, thức đầu tiên sinh: hoặc sinh lên cõi trời, hoặc sinh làm người, hay sinh nơi địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh.

Đại vương! Vì thức đầu tiên không dứt nơi sự nối tiếp nhau của tự tâm, nên phải thọ quả báo mà sinh trong những cảnh ấy. Quán các pháp sinh diệt, chỉ có một pháp từ đời này đến đời vị lai. Đại vương! Như vậy khi hành thức hết gọi là diệt, thức đầu tiên khởi lên gọi là sinh. Lúc hành thức diệt thì đi không có chỗ đến. Thức đầu tiên sinh cũng không từ đâu mà lại. Vì sao? Vì tánh của thức là lìa. Đại vương! Hành thức là hành thức không. Khi diệt là diệt nghiệp không. Thức đầu tiên là thức đầu tiên không, khi sinh là sinh nghiệp không. Quán tất cả nghiệp quả không có tan, hoại.

Đại vương nên biết! Do tâm của thức đầu tiên liên tục, không đoạn mà thọ nhận quả báo.

Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Tất cả chỉ tên gọi

Do tưởng mà phân biệt

Tên gọi nói phân biệt

Nhưng tất cả đều không.

Dùng mỗi mỗi tên gọi

Nói ra được nhiều pháp

Trong pháp không như vậy

Pháp ấy, tướng các pháp.

Tên gọi, tên gọi không

Tên gọi lìa tên gọi

Các pháp không tên gọi

Dùng tên gọi mà nói.

Pháp ấy chẳng thực có

Do phân biệt mà sinh

Phân biệt đó cũng không

“Không” do phân biệt nói.

Tất cả phàm phu nói

Và mắt thấy sắc tướng

Thế gian vọng phân biệt

Chấp giữ cho là thật.

Phật nói các pháp này

Nhiều duyên hợp nên thấy

Đó là thứ tự hành

Là nói Đệ nhất nghĩa.

Mắt chẳng thấy được sắc

Ý không biết các pháp

Đó chính là chân lý

Thế gian không thể biết.

Bấy giờ, vua Tần-bà-sa-la nước Ma-già-đà, cùng tất cả chúng Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà nơi thế gian… nghe Phật giảng nói kinh xong, thảy đều vui vẻ.

Số 576 - Kinh Chuyển Hữu

SỐ 576

KINH CHUYỂN HỮU

Hán dịch: Đời Nguyên Ngụy, Tam tạng Pháp sư Phật-đà-phiến-đa,

người Thiên Trúc.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại rừng trúc Ca-lan-đà thuộc thành Vương xá, cùng với chúng Đại Tỳ-kheo vây quanh gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị và vô lượng, vô biên các Đại Bồ-tát.

Bấy giờ, vua Tần-bà-sa-la nước Ma-già-đà, ra khỏi thành Vương xá, đến rừng trúc Ca-lan-đà. Khi đến chỗ Phật, vua Tần-bà-sa-la đảnh lễ sát chân Phật và nhiễu quanh ba vòng, rồi ngồi sang một bên. Như Lai biết nhà vua đã an tọa, mới hỏi:

–Đại vương! Ví dụ có người ngủ trong mộng thấy cùng ngọc nữ hành việc dục. Người ấy khi thức dậy nhớ đến ngọc nữ, ý đại vương nghĩ sao? Ngọc nữ trong mộng có không?

–Dạ không, thưa Thế Tôn!

–Ý đại vương nghĩ sao? Nếu người ấy cứ cho rằng trong mộng có ngọc nữ, vậy người ấy có trí tuệ chăng?

–Dạ không, thưa Thế Tôn! Vì sao? Vì người nữ ấy trong mộng là hoàn toàn không có thì làm sao có cảnh hành việc dục. Người ấy nghĩ chuyện đó chỉ phí công.

Phật nói:

–Này Đại vương! Như vậy tất cả phàm phu ngu si chưa từng nghe chánh pháp Phật, nên mắt thấy các sắc tâm vui thích cho là thật.

Khi đã cho là thật, nên bị trói buộc, bị trói buộc nên bị vướng mắc, có vướng mắc thì sinh ra nghiệp tham dục, sân, si… Đó là nghiệp từ thân, khẩu, ý tạo ra. Tuy nhiên, nghiệp thân ấy tạo ra thì liền diệt, diệt rồi không dựa vào Đông Tây mà trụ. Như thế cũng không dựa vào phương Nam, Tây, Bắc, trên, dưới mà trụ. Đến khi mạng chung, chuyển nơi hữu thức kia mà hiện ở tâm sau.

Đại vương! Thức ấy không tan mất, tùy chỗ nghiệp cũ hết, nghiệp mới hiện ra, cũng như lúc ngủ thấy ngọc nữ trong mộng. Như vậy, cuối cùng, thức trước diệt thức sau sinh. Hoặc sinh vào địa ngục, hoặc sinh làm ngạ quỷ, súc sinh hay sinh nơi cõi Trời, Người, A-tu-la. Thức sau cùng ấy giữ lấy đời sau cùng, thức thuận theo cảnh ấy mà sinh. Như vậy tâm thức tùy nghiệp mà thọ, nhưng không có pháp từ thế gian này đến thế gian kia thọ sinh. Đại vương! Tâm thức sau diệt gọi là diệt, tâm thức ban đầu nhờ đó mà sinh, gọi là đời sau sinh. Khi chuyển nơi thức sau, pháp đó không từ chỗ kia lại để đến nơi này. Thức đầu sinh rồi cũng không có chỗ đến. Vì sao? Vì là tướng của pháp tánh.

Đại vương! Tâm thức đầu tiên là thức sau không, nghiệp là nghiệp không, sinh là sinh không, tâm thức đầu tiên là thức ban đầu không, chỗ sinh là chỗ sinh không, nhưng nghiệp quả chỗ ấy không mất. Cuối cùng, sinh thức đó liền diệt, tâm sau không dứt. Thức tâm thuận hành theo chỗ nào có thọ nghiệp báo thì liền đến thọ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Sau khi Thiện Thệ nói

Các ngôn ngữ hiện có

Đều là giả danh nói

Giả danh tưởng là trụ.

Lìa nơi pháp ngôn ngữ

Mà không có thể nói

Tùy nói năng hiện có

Để nói các pháp kia.

Pháp không sinh ở đó

Pháp nhãn thấy không sắc

Thế gian vướng mắc vào

Nói là thấy có sắc.

Nói pháp đời là thực

Nhờ hòa hợp mà thấy

Những gì Như Lai nói

Gọi đó là phương tiện.

Nếu vì nói chân thật

Mắt tức không thấy sắc

Ý không biết các pháp

Đó là tối bí mật.

Thế gian ngã mạn nói

Tên vốn thật không có

Tất cả pháp không tên

Dùng giả danh mà nói.

Bấy giờ, vua Tần-bà-sa-la, các đại chúng Trời, Người, Rồng, Thần, Càn-thát-bà… nghe Phật giảng nói pháp môn này đều hết sức vui mừng, tin thọ, phụng hành.

Số 577 - Kinh Đại Thừa Lưu Chuyển Chư Hữu

SỐ 577

KINH ĐẠI THỪA LƯU CHUYỂN CHƯ HỮU

Hán dịch: Đời Đường, Tam tạng Pháp sư Nghĩa Tịnh.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở trong vườn thuộc khu rừng trúc Kiệt-lan-đạc-ca-trì, tại thành Vương xá, cùng với đông đủ đại chúng Bí-sô một ngàn hai trăm năm mươi vị, chúng Đại Bồ-tát và vô lượng trăm ngàn đại chúng trời, người vây quanh, một lòng cung kính. Bấy giờ, Đức Thế Tôn thuyết giảng pháp Tự chứng vi diệu, chỗ giảng nói đầu, giữa, cuối đều tốt, văn nghĩa khéo đẹp, thuần là tướng phạm hạnh tròn đầy, thanh tịnh hết mực. Khi ấy, đại vương chủ nước Ma-yết-đà là Ảnh Thắng đi đến rừng trúc, tới chỗ Phật, đảnh lễ sát chân Phật, nhiễu quanh Phật ba vòng rồi ngồi sang một bên. Sau đó, vua Ảnh Thắng bạch Phật:

–Kính thưa Thế Tôn! Làm sao loài hữu tình, trước đó đã tạo nghiệp, lâu rồi đã hoại diệt, nhưng khi chết thì tất cả đều hiện tiền. Lại nữa, thể của các pháp vốn rỗng không, nhưng chỗ nghiệp báo tạo ra lại không tan mất. Nguyện xin Đức Thế Tôn vì con phân biệt giảng nói.

Đức Thế Tôn bảo vua Ảnh Thắng:

–Đại vương nên biết! Ví dụ như có người nam đang ngủ, nằm mộng thấy mình cùng vui vầy với mỹ nữ nơi nhân gian. Khi tỉnh giấc, nhớ lại mỹ nữ đã thấy ở trong mộng. Ý đại vương nghĩ sao? Thấy mỹ nữ nơi nhân gian trong mộng có thật không?

–Dạ không, thưa Thế Tôn!

–Ý đại vương nghĩ sao? Người nam ấy thấy mỹ nữ trong mộng tâm sinh quyến luyến không rời. Vậy có thể nói người này là người có trí tuệ hiểu biết rộng rãi được không?

–Dạ không. Thưa Thế Tôn! Người ấy thật là ngu chứ không phải người có trí tuệ. Vì sao? Vì mỹ nữ nơi nhân gian trong mộng vốn không, nên không thể có. Vậy làm sao có thể cùng họ vui chơi, để người nam kia mang tâm luyến ái, nhớ nghĩ được. Phật bảo:

–Đại vương! Vậy mà người phàm phu ngu si không biết. Khi mắt thấy sắc tâm sinh vui thích liền khởi sự tham đắm, khởi lên sự tham đắm rồi, tùy theo đó sinh quyến luyến. Khi sinh quyến luyến lại ôm lòng vướng mắc chuyện ân ái. Khởi lên sự vướng mắc chuyện ân ái nên tham, sân, si theo đó phát sinh, tạo ra các nghiệp nơi thân, khẩu, ý. Nhưng các nghiệp ấy tạo rồi thì hoại diệt. Khi hoại diệt không nương tựa phương Đông mà trụ, cũng không nương tựa phương Nam, Tây, Bắc, bốn hướng, trên, dưới mà trụ. Đến khi chết, ý thức sắp diệt thì các nghiệp đã tạo đều hiện đầy đủ trước mắt. Giống như người nam kia khi tỉnh giấc nhớ lại hình ảnh mỹ nữ trong mộng đều hiện giống như vậy. Đại vương! Thức trước diệt thì thức sau sinh. Sinh lên cõi trời, hoặc sinh trong loài người, hoặc bị đọa làm súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ. Đại vương! Khi thức sau sinh thì sự sinh liên tiếp phát khởi không gián đoạn. Thức ấy cùng với các loại tâm liên tục lưu chuyển, phân minh lãnh thọ, chiêu cảm quả báo. Tuy chưa có pháp có thể lưu chuyển từ đời này đến đời sau, nhưng có thể bị nghiệp quả của sinh tử. Đại vương nên biết! Thức trước lúc diệt gọi là tử, thức sau khởi gọi là sinh. Đại vương! Khi thức trước diệt không có chỗ đi, thức sau khởi lên cũng không có chỗ lại. Vì sao? Vì bản tánh vốn không. Này đại vương! Thức trước, tánh của thức là không. Tử, tánh của tử là không. Nghiệp, tánh của nghiệp là không. Thức sau, tánh của thức sau là không. Sinh, tánh của sinh là không, nhưng nghiệp quả ấy chưa từng tan mất. Đại vương, như vậy nên biết! Tất cả hữu tình do ngu si mê hoặc không biết là chẳng có, phát khởi không đúng, quyến luyến vào sự quay tròn của sinh tử.

Khi ấy, Đức Thế Tôn muốn nói rõ lại nghĩa này, nên nói kệ:

Các pháp chỉ giả danh

Tùy theo chỗ đăït tên

Lìa mọi lời giảng nói

Chỗ giảng không thể được.

Phải dùng nhiều loại tên

Nói rõ các pháp kia

Với tên pháp chẳng có

Là tự tánh các pháp.

Tánh tên gọi vốn không

Tên ấy thật chẳng có

Tên các pháp cũng vậy

Giả lấy tên để gọi.

Các pháp đều hư vọng

Chỉ từ phân biệt sinh

Phân biệt ấy cũng không

Với “Không” vọng phân biệt.

Ta nói các thế gian

Dùng nhãn để thấy sắc

Đều do nghĩ tính sai

Gọi đó là tục đế.

Ta nói tất cả pháp

Đều là nhờ duyên sinh

Gọi là gần thắng nghĩa

Người trí phải quán sát.

Với sắc nhãn không thấy

Ý cũng không biết pháp

Đó là thắng nghĩa đế

Người ngu không thể biết.

Đức Thế Tôn giảng nói pháp này xong, đại vương chủ nước Ma-yết-đà là Ảnh Thắng, thâm tâm cung kính thọ nhận, còn các vị Tỳ-kheo và chúng Đại Bồ-tát, hàng Trời, Người… đều rất vui mừng, tin nhận phụng hành.

Số 578 - Kinh Ưu-Bà-Di Vô Cấu Vấn

SỐ 578

KINH ƯU-BÀ-DI VÔ CẤU VẤN

Hán dịch: Đời Nguyên Ngụy, Tam tạng Cù-đàm Bát-nhã-lưu-chi,

người miền trung Ấn Độ.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại cung điện thanh vắng nơi giảng đường Trùng các, trong thành Xá-bà-đề.

Bấy giờ, Ưu-bà-di Vô Cấu, Ưu-bà-di Hiền và những vị Ưu-bà-di khác, cùng đến chỗ Phật, đảnh lễ sát chân Phật, lui về ngồi một bên. Đức Phật hỏi Ưu-bà-di Vô Cấu:

–Các người không hành buông thả, tâm không lười biếng phải không?

–Kính thưa Thế Tôn! Chúng con không lười biếng, không hành buông thả.

Đức Phật hỏi Ưu-bà-di Vô Cấu:

–Người thường làm thế nào để không lười biếng và làm thế nào để không hành buông thả?

Ưu-bà-di Vô Cấu bạch Phật:

–Kính thưa Thế Tôn! Sáng sớm con thường quét tháp Phật, quét xong, con dọn dẹp bốn hướng, bốn góc tháp Phật cho sạch sẽ, rồi rải hoa đốt hương. Làm những việc cúng dường như vậy, sau đó con vào phòng rồi nhập thiền, tu bốn phạm hạnh, không lìa bỏ ba quy y, thọ giữ năm giới. Con luôn luôn như thế không lười biếng, không có hạnh buông thả.

Ưu-bà-di Vô Cấu lại hỏi Phật:

–Thưa Thế Tôn! Con chưa biết quét tháp Phật có căn lành và được phước báo gì? Dọn dẹp lau chùi bốn góc tháp thì có được căn lành và phước báo gì? Rải hoa, dốt hương cúng dường tháp Phật thì có được căn lành và phước báo gì? Nhập thiền, tu bốn phạm hạnh, thọ giữ ba quy y và năm giới thì có được căn lành và phước báo gì? Nguyện xin Thế Tôn vì con giảng nói.

Phật bảo Ưu-bà-di Vô Cấu:

–Quét tháp Phật được năm phước báo:

1.Tự tâm trong sạch, người khác thấy cũng sinh tâm trong sạch.

2.Được người khác yêu mến.

3.Được chư Thiên sinh lòng vui vẻ.

4.Gom tập nghiệp ngay thẳng.

5.Khi chết được sinh vào nẻo đường thiện.

Vô Cấu phải biết! Quét tháp Phật được phước báo như vậy. Vô Cấu! Nếu người nào tin Phật, làm hình viên luân, dọn dẹp đất tháp Phật, rải hoa đốt hương, làm những việc cúng dường như vậy, ta nói người đó khi thân hoại mạng chung, sẽ sinh vào cõi Phất-bà-đề, giàu có an vui, tuổi thọ nơi ấy hết sẽ sinh về trời Hóa Lạc.

Vô Cấu nên biết! Nếu người nào tin Phật, làm hình bán nguyệt, quét dọn đất tháp Phật, rải hoa, đốt hương, làm những việc cúng dường như vậy, ta nói người ấy khi thân hoại mạng chung sinh vào cõi Cù-đà-ni, giàu có an vui, thọ mạng nơi ấy hết, sẽ sinh về trời Đâu-suất.

Vô Cấu nên biết! Nếu người nào tin Phật, ở bên tháp Phật quét dọn lau chùi bốn hướng, đốt hương, rải hoa, cúng dường như vậy, ta nói người ấy khi thân hoại mạng chung sinh vào cõi Uất-đan-việt sung sướng tự tại, thọ mạng chỗ ấy hết, sẽ sinh về trời Diệm-ma.

Vô Cấu nên biết! Nếu ai tin Phật, làm hình mặt người, quét dọn tháp Phật, rải hoa, đốt hương, làm những việc cúng dường như vậy, ta nói người ấy khi thân hoại mạng chung, sinh ở cõi Diêm-phù-đề, sung sướng giàu có, tự tại. Khi thọ mạng nơi ấy hết, sinh về cõi trời Tam thập tam. Vô Cấu nên biết! Nếu quét dọn đất tháp ấy, rải hoa, đốt hương thì có được căn lành và quả báo như thế.

Vô Cấu nên biết! Nếu người nào nhập thiền, tu bốn phạm hạnh, quy y Phật, Pháp, Tăng, thọ giữ năm giới, ta nói người ấy được vô lượng vô số căn lành, còn phước báo thì vô cùng vô tận, sau chứng đắc Niết-bàn.

Vô Cấu nên biết! Nếu người nào quy y Thanh văn, Duyên giác, tu tập giới tụ thì không thể nào chứng Niết-bàn vô tận như vậy. Vì sao? Vì thọ trì năm giới, hành thiền, bốn phạm hạnh, chỉ được quả báo nhiều phước còn Niết-bàn thì không được.

Đức Thế Tôn giảng nói như vậy, nhưng Ưu-bà-di Vô Cấu tâm còn nghi ngờ, im lặng không nói. Đức Thế Tôn biết rõ tâm niệm của Vô Cấu, nên từ kim khẩu liền phát khởi tướng lưỡi rộng dài, che khắp mặt, cả hai tai, hai mắt, hai mũi và che cả hư không. Sau đó, Đức Phật mới thâu tướng lưỡi vào kim khẩu, rồi bảo Ưu-bà-di Vô Cấu:

–Có khi nào cô thấy người nói dối, nói hai lưỡi, nói lời ác khẩu, nói lời thêu dệt, mà có sắc tướng lưỡi này không?

Ưu-bà-di Vô Cấu nghe Phật hỏi, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật, bạch:

–Bạch Thế Tôn! Con chưa từng thấy người như thế. Người có lời nói thật còn chưa có tướng lưỡi ấy, huống chi là người nói dối. Duy chỉ có Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri, từ xưa tới nay nói lời chân thật mới có được tướng lưỡi như vậy.

Bấy giờ, Ưu-bà-di Vô Cấu biết Phật nói chân thật, tâm không còn nghi ngờ nên rất vui, nói kệ khen ngợi:

Con trong ngàn ức kiếp

Chưa từng nhớ, nghĩ, thấy

Pháp báu, thắng như vậy

Không biết để cúng dường.

Hôm nay, con thấy được

Đèn thế gian là đó

Đã thấy được như thế

Là nghe pháp đệ nhất.

Thế Tôn dùng kệ đáp lại:

Con nghe rồi thành Thánh

Là pháp báu chân thắng

Pháp trong sạch vắng lặng

Được vào thành Niết-bàn.

Đức Thế Tôn nói kệ xong Ưu-bà-di Vô Cấu tâm vui mừng khôn xiết. Còn tất cả chúng hội: Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… nghe Phật giảng nói, đồng làm kệ tán thán:

Trời, người đến Niết-bàn

Cũng từ nhân kinh này

Hành giả hướng trời, người

Cũng đến cửa Niết-bàn.

Công đức dịch kinh này

Ban cho khắp chúng sinh

Nguyện mau tu nhân đạo

Được Niết-bàn người, trời.

Số 579 - Kinh Ưu-Bà-Di Tịnh Hạnh Pháp Môn - Quyển Thượng - Phẩm 1: Tu Hành

SỐ 579

KINH ƯU-BÀ-DI TỊNH HẠNH PHÁP MÔN

Hán dịch: Mất tên người dịch, nay phụ vào dịch phẩm

đời Bắc Lương.

QUYỂN THƯỢNG

Phẩm 1: TU HÀNH

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ, Đức Phật ở trong cung điện Hoan hỷ, vườn Phất-bà-la của Di-già-la mẫu (Tỳ-xá-khư mẫu) thuộc nước Xá-vệ. Lúc này, Tỳ-xá-khư mẫu cùng một ngàn năm trăm thanh tín Ưu-bà-di đi đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân, rồi lui ngồi qua một bên.

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Sáng sớm con đến đây có duyên sự gì?

Tỳ-xá-khư mẫu thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Trước đây con đã nghe Như Lai nói lược qua về pháp vô thượng sâu xa, khó hiểu, tên là Ưu-bà-di tịnh hạnh. Cúi xin Thế Tôn hãy thương xót chúng con mà giảng nói phân biệt về tướng của pháp vi diệu ấy. Để khi nghe pháp này rồi, về sau chúng con sẽ thường yên ổn và an vui trong cõi trời, người cho đến khi đạt được Chánh giác.

Phật bảo Tỳ-xá-khư:

–Lành thay, lành thay! Này thiện nữ! Trong vô lượng kiếp thuở

xa xưa, con luôn thích nghe pháp và đã cùng quyến thuộc từng thỉnh cầu ta giảng nói pháp này.

Nghe Phật nói về nhân duyên thuở trước, Tỳ-xá-khư mẫu vui mừng khôn xiết và thưa Phật.

–Bạch Thế Tôn! Cúi xin Như Lai giảng nói để con được hiểu rõ hơn.

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Hãy lắng nghe! Ta sẽ giảng rõ cho con. Này thiện nữ! Trong vô lượng kiếp lâu xa về quá khứ, có nước tên Ba-la-nại, vua hiệu là Phạm Dữ, phu nhân tên Bạt-đà-la. Vua có một người con gái tên là Liên Hoa, hình tướng đoan trang, xinh đẹp, bẩm tánh nhu mì, hiền dịu, thông sáng, có ý chí học hỏi, siêng năng dũng mãnh, thường tu hạnh thiện, những kỹ thuật ở đời đều thông đạt và luôn được cha mẹ yêu chuộng.

Bấy giờ, trong núi Tuyết có một Phạm chí tên Na-la-đà, siêng năng tu phạm hạnh, đắc được năm thần thông, luôn giảng pháp cho các đại chúng, nên tiếng tốt đồn xa lan khắp bốn phương. Bấy giờ cô gái ấy nghe bạn bè khen ngợi Phạm chí có thần thông và những công đức khó lường như vậy, lại còn tuyên dương diệu pháp cho đại chúng nữa, nên cô ta rất vui mừng và tự nghĩ: “Người thiện khó gặp, pháp cũng khó nghe được, thân mạng khó bảo tồn, cho nên ta phải mau đến đó để lễ lạy và hỏi pháp.” Nghĩ vậy rồi, cô đến thưa cha mẹ: “Con nghe mọi người khen ngợi Phạm chí, tu hành đạo đức cao vời vợi. Cúi xin cha mẹ hãy cho phép con đến chỗ Phạm chí để thọ hưởng pháp vị.”

Cha mẹ cô nói: “Tuổi con còn nhỏ dại, lớn lên trong cung cấm, tánh tình lại yếu mềm, chưa từng ra khỏi cung. Nay núi Tuyết xa xôi, đường đi gian nan, hiểm trở, làm sao có thể đến đó được?

Nước ta có nhiều Phạm chí kỳ cựu, thần thông trí tuệ vô song, giỏi giảng nói diệu pháp sâu xa. Vì con, ta sẽ thỉnh mời họ vào cung nội để giảng dạy đạo pháp, con sẽ tha hồ học hỏi, không cần phải đi xa.”

Cô gái lại xin: “Thưa cha mẹ! Các Phạm chí kỳ cựu trong nước Ba-la-nại đều tôn trọng và suy tìm đạo thuật của riêng họ. Cúi xin

cha mẹ hãy cho phép con được nghe pháp giải thoát.”

Vì quá yêu thương nên vua không muốn trái ý con, đành miễn cưỡng cho phép. Vua cha liền ra lệnh bốn vị quan và thể nữ trong cung chuẩn bị đầy đủ vật cúng dường.

Quan thần tâu vua: “Những gì đại vương ra lệnh, chúng thần đều chuẩn bị xong rồi.”

Khi ấy, vương nữ nghĩ: “Ta cầu nghe được pháp, nay đã đúng lúc.”

Rồi cô cùng một ngàn năm trăm thể nữ trong cung, chở hương hoa đến chỗ Phạm chí để nghe pháp.

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Vương nữ thuở đó chính là con, còn Phạm chí ở núi Tuyết chính là ta. Lúc xưa, con đã từng cầu nghe pháp cũng như nay. Bây giờ ta sẽ phân biệt giảng nói về pháp môn Tịnh hạnh cho con.

Tỳ-xá-khư thưa:

–Lành thay! Bạch Thế Tôn! Như Lai có lòng lành lớn, thương xót khắp cả chúng sinh, cúi xin Ngài giảng nói con sẽ tu hành theo.

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Các ngươi hãy lắng nghe cho kỹ, ta sẽ giảng nói rõ pháp môn Ưu-bà-di Tịnh hạnh cho các con. Pháp ấy được chư Phật hộ niệm, con cần phải tinh tấn tu học. Này Tỳ-xá-khư! Nếu thiện nữ nào lìa bỏ bạn ác, gần gũi bạn lành, người đáng cúng dường thì nên cúng dường, đó gọi là Ưu-bà-di Tịnh hạnh.

Nhờ nhân đời trước được ở nơi đất nước yên ổn, gọi là Tịnh hạnh.

Cúng dường cha mẹ, giúp việc cho chồng, chăm sóc con cái, gọi là Tịnh hạnh.

Đừng coi thường tội nhỏ, việc cần làm thì làm theo thứ lớp, gọi là Tịnh hạnh.

Ưa thích bố thí, tu tập thực hành theo pháp, yêu mến quyến thuộc bạn bè, gọi là Tịnh hạnh.

Tránh xa rượu chè, không làm các điều ác, luôn nói lời yêu thương, gọi là Tịnh hạnh.

Học nhiều kỹ thuật, đầy đủ oai nghi. Nghe được điều gì thì nghiên cứu, ghi nhớ, không để quên mất, gọi là Tịnh hạnh.

Có lòng cung kính tôn trọng mọi người, bớt ham muốn, biết đủ, thọ ân thì phải báo đáp, gọi là Tịnh hạnh.

Không bị tám pháp làm động, tánh tình hòa nhã, gọi là Tịnh hạnh.

Không lo buồn, thường được an ổn. Tất cả những việc phải làm đều không lùi bước và không ngừng nghỉ, gọi là Tịnh hạnh.

Đối với pháp thiện không biếng nhác, mau chứng Niết-bàn giải thoát vô thượng, gọi là Tịnh hạnh.

Nhẫn nhục, vâng lời, thường muốn gần gũi Sa-môn, thân hành động chân chánh, làm theo nghiệp nhà, gọi là Tịnh hạnh.

Dùng lửa trí thiêu đốt phiền não, đầy đủ pháp thiện, dũng mãnh không thoái lui, gọi là Tịnh hạnh.

Không chê bai người, không đánh đập, khéo bảo vệ các căn, giữ tâm không tán loạn, gọi là Tịnh hạnh.

Tâm chân thật không tham lam, ưa thích chỗ thanh vắng, siêng năng tu tập, không bao giờ thoái lui, gọi là Tịnh hạnh.

Làm tăng trưởng đạo Bồ-đề, không để thoái chuyển, nhàm chán ba cõi như thây chết, quán sát sâu xa như vậy, gọi là Tịnh hạnh.

Ưa bỏ những gì khó bỏ, những giới cấm khó giữ thì giữ cho tốt đẹp, thích tu thiền định, không bị tán loạn, gọi là Tịnh hạnh.

Với đạo Bồ-đề, vô lượng chúng sinh có tư tưởng thoái lui, nhưng ta tiến tới. Còn tất cả người tiến tới thì ta không được thoái lui, đi đứng cũng như vậy, gọi là Tịnh hạnh.

Tất cả chúng sinh bị thiêu đốt căn lành thì ta làm cho chúng phát sinh, mọi người thích phát sinh căn bất thiện thì ta liền diệt nó. Sinh tử không cùng ta ở một bên ấy, gọi là Tịnh hạnh.

Sau khi nghe Phật dạy, Tỳ-xá-khư vui mừng hớn hở chưa từng có và thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Ưu-bà-di pháp môn có bao nhiêu hạnh?

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Có mười pháp phải làm, con cần tu học. Thế nào là mười?

1.Gặp người có lỗi bỏn sẻn thì phải thích tu hạnh bố thí.

2.Gặp người có lỗi nơi năm căn thì phải thích giữ giới cấm.

3.Gặp người tại gia có lỗi thì phải thích xuất gia.

4.Gặp người có lỗi nghi ngờ thì phải thích tu trí tuệ.

5.Gặp người có lỗi làm biếng thì phải thích siêng năng tấn tới.

6.Gặp người có lỗi sân giận thì phải thích tu hạnh nhịn nhục.

7.Gặp người có lỗi nói dối thì phải thích sự trung thành, tin cậy.

8.Gặp người có lỗi loạn tâm thì phải thích thiền định.

9.Gặp người có lỗi tội khổ thì phải thích tu Từ bi.

10.Gặp người có lỗi về khổ vui thì phải thích thực hành tâm xả bỏ.

Muốn nói rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Từ thí được giàu lớn

Xả bỏ thân yêu quý

Lìa dục, vui xuất gia

Giữ giới thâu các căn.

Tu học được trí tuệ

Tinh tấn đoạn biếng nhác

Nhẫn nhục trừ sân giận

Nói thật không hư dối.

Gặp tám pháp thế gian

Tâm an trụ bất động

Tâm luôn thích thiền định

Không bao giờ tán loạn.

Từ bi lợi chúng sinh

Tu lìa bỏ khổ lạc

Nếu ai hành pháp này

Gọi là đại dũng mãnh.

Được qua bờ biển pháp

Mà chứng đạo Bồ-đề.

Nghe Phật nói vậy, Tỳ-xá-khư rất vui mừng và thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Có bao nhiêu điều cần phải lìa bỏ? Có bao nhiêu pháp cần phải gần gũi?

Phật bảo Tỳ-xá-khư:

–Có năm mươi tám pháp cần phải tu học, cũng cần lìa bỏ. Đó là gì? Nghĩa là xa lìa tất cả các pháp bất tịnh, gần gũi pháp tịnh. Nên xa lìa pháp ác, gần gũi pháp thiện. Không đáng nuôi dưỡng thì không nuôi dưỡng. Chỗ không nên đến thì đừng đến gần gũi. Chỗ đáng đến thì nên đến. Việc không nên làm thì không bao giờ làm. Việc đáng làm thì tạo mọi cách để làm. Việc phi pháp mà cầu được thì không nên dùng. Nếu đúng như pháp thì nên thọ dụng. Điều phục thân tâm thích ở nơi thanh vắng. Từ bỏ lời lừa dối, thực hành chánh ngữ. Tránh xa lười biếng, thích hành tinh tấn. Thâu tóm các căn không cho phóng túng. Tâm khiêm nhường, cung kính, bỏ cao ngạo ngã mạn. Thường thực hành nhẫn nhục không sân giận. Không tranh cãi kiện tụng, hòa hợp với đại chúng. Xả bỏ không ở nơi che giấu nhưng sống ở nơi hiển lộ ra. Lìa bỏ lời vô nghĩa, luôn nói lời đúng nghĩa. Tránh sinh tà mạng, sống bằng chánh mạng. Khéo lượng thân mình, mà thọ nhận thức ăn uống. Không thích cầu nhiều mà luôn biết đủ. Không cứng cõi mà sống mềm mại như đất. Tu tập lời hòa nhã, tránh xa lời cộc cằn. Tránh xa chỗ không an lạc mà sống nơi an lạc. Bỏ sự bất đồng ý kiến để cùng nhau sống chung. Lìa chỗ không có học vấn, để đi đến chỗ có học vấn. Nhàm chán ba cõi không sống trong ba cõi. Tránh tất cả tạo tác nên trụ vào không chỗ tạo tác. Bỏ ngã kiến tu học pháp không.

Này Tỳ-xá-khư! Trên đây là năm mươi tám pháp đầu tiên con cần phải tu hành.

Vì muốn làm rõ lại nghĩa trên nên Đức Thế Tôn nói kệ:

Việc học thuận tất cả

Trước sau sẽ không thừa

Xa lìa và gần gũi

Làm xong được an lạc.

Đã học tất cả pháp

Sở nguyện đều đầy đủ

Bỏ thân mạng yêu quý

Mà chứng đạo Vô thượng.

Nếu ai học như vậy

Đối với môn Tịnh hạnh

Không chỉ riêng Thanh văn

Duyên giác và Bồ-tát.

Ở trong vô lượng kiếp

Khen công đức người ấy.

Sau khi Phật nói kệ, Tỳ-xá-khư mẫu lòng vui mừng hỏi thêm:

–Bạch Thế Tôn! Pháp môn Tịnh hạnh có bao nhiêu loại gọi là đại hạnh.

Phật nói:

–Có ba đại hạnh, con phải tu hành. Ba đại hạnh đó là:

1.Đại tín tâm.

2.Đại tinh tấn.

3.Đại trí tuệ.

Tỳ-xá-khư thưa:

–Bạch Thế Tôn! Sao gọi là đại tín tâm?

Phật nói:

–Đại tín tâm là tin Phật, Phật là Bậc Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Só, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phậ Thế Tôn. Đây gọi là lòng tin sâu rộng.

Tỳ-xá-khư hỏi:

–Sao gọi là đại tinh tấn?

Phật nói:

–Nếu trong lúc sáng suốt tu hành để tiến tới, có thể xa lìa vứt bỏ tất cả pháp ác thì cũng cần phải giữ gìn tất cả pháp thiện. Với pháp thiện thì dũng mãnh không dừng nghĩ. Đấy gọi là đại tinh tấn.

Tỳ-xá-khư hỏi:

–Sao gọi là đại trí tuệ?

Phật nói:

–Người nào có trí tuệ, mắt sẽ thấy các pháp sinh diệt, bậc Thánh là phải vượt qua diệt hết khổ vô thường. Đó gọi là đại trí tuệ.

Trên đây là ba đại hạnh.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Với đại tín tâm

Ghi sâu không lìa

Các hạnh đầy đủ

Để cầu Bồ-đề.

Với đại tinh tấn

Vững vàng không bỏ

Cần tu cho tròn

Để cầu Bồ-đề.

Với đại trí tuệ

Hiểu rõ rốt ráo

Đủ Ba-la-mật

Để cầu Bồ-đề.

Pháp đã tăng trưởng

Nghe biết đại danh

Tăng trưởng tận rồi

Tùy ý tu hành.

Nhờ biết như vậy

Hiểu pháp hơn người.

Sau khi Phật nói kệ này, Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi thêm Phật:

–Bạch Thế Tôn! Pháp môn Ưu-bà-di Tịnh hạnh muốn bước lên Phật địa thì có bao nhiêu hạnh?

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Có bốn hạnh để bước lên Phật địa. Đó là:

1.Tinh tấn không biếng nhác.

2.Trí tuệ không mê lầm.

3.Định tâm không thoái lui.

4.Hành Từ bi làm lợi ích cho chúng sinh.

Này Tỳ-xá-khư! Nhờ bốn pháp này mà bước lên Phật địa.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Tinh tấn không biếng nhác

Trí tuệ không mê hoặc

Thiền định không thoái lui

Hành từ lợi chúng sinh

Nhờ bốn pháp này đây

Mà chứng Nhất thiết trí.

Sau khi Phật nói kệ này. Tỳ-xá-khư mẫu rất vui mừng lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Có bao nhiêu pháp để an trụ đắc quán? Làm thế nào để pháp tập hợp lại không bị phân tán và pháp hợp có bao nhiêu pháp?

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Có bốn pháp để an trụ đắc quán. Đó là Từ, Bi, Hỷ và Xả. Trong đó pháp tập hợp không bị phân tán là khi đắc trí Thanh văn, trí Bích-chi-phật, trí Nhất thiết trí và trí Phật. Pháp hợp có ba mươi hai pháp quán đó là:

1.Niệm Phật.

2.Niệm Pháp.

3.Niệm Tăng.

4.Niệm Giới.

5.Niệm Thí.

6.Niệm Thiên.

7.Niệm A-na (Sổ tức quán).

8.Niệm Bát-na (Niệm tử).

9.Quán tưởng diệt. 10.Quán tưởng thân.

11.Quán tưởng tịch tĩnh.

12.Quán tưởng địa.

13.Quán tưởng thủy.

14.Quán tưởng hỏa.

15.Quán tưởng phong.

16.Quán tưởng xanh.

17.Quán tưởng vàng.

18.Quán tưởng đỏ.

19.Quán tưởng trắng.

20.Quán tưởng hư không.

21.Quán tưởng thức xứ.

22.Quán tưởng phình trướng.

23.Quán tưởng hôi thối.

24.Quán tưởng tuôn chảy.

25.Quán tưởng hư nát.

26.Quán tưởng phân tán nơi nơi.

27.Quán tưởng rơi rớt tứ tung.

28.Quán tưởng xương thịt ngổn ngang.

29.Quán tưởng xương ướt.

30.Quán tưởng xương màu trắng.

31.Quán tưởng tất cả vô thường.

32.Quán tưởng tất cả các pháp là vô ngã.

Đó là ba mươi hai pháp quán cùng với bốn vô lượng tâm, gọi là an trụ đắc quán trí Thanh văn, trí Bích-chi-phật, trí Nhất thiết trí và trí Phật là pháp tập hợp không bị phân tán.

Đức Thế Tôn nói lại bằng kệ:

Nếu dùng hạ quán

Đắc trí Thanh văn

Khéo tu trung quán

Đắc trí Duyên giác

Thượng quán gồm đủ Đắc trí Bồ-đề.

Phật nói kệ này xong, Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng và lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đối với pháp môn bất tịnh nên trụ tâm như thế nào để mau lìa phiền não và thông đạt sáu môn?

Phật bảo Tỳ-xá-khư:

–Có ba mươi hai pháp môn, đối với bất tịnh thì tâm luôn tìm chỗ vui trụ, để mau lìa phiền não thông đạt sáu môn. Ba mươi hai pháp môn đó là gì? Nghĩa là trong thân có: lông, tóc, móng, ghèn, răng, da, thịt, gân, xương, thận, mỡ lá, mở miếng, tủy, não, tim, lá lách, thận, gan, mật, đại trường, tiểu trường, lá lách, phổi, dạ dày, bụng, máu, đàm, mồ hôi, nước giải, nước mắt, nước mũi và phân rất là bất tịnh.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là ba mươi hai điều quán bất tịnh làm cho tâm thích trụ vào pháp môn Tịnh hạnh, mau xả bỏ phiền não, được thông đạt sáu môn.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Giống như dòng sông

Đều vào biển cả

Trong pháp môn này

Dòng quán cũng vậy.

Khéo quán thô tế

Tịnh và bất tịnh

Pháp vô thượng trí

Phật đều thông đạt.

Nghe Phật nói kệ này, Tỳ-xá-khư mẫu rất vui mừng và lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đối với pháp môn Tịnh hạnh, Bồ-tát có bao nhiêu sự ràng buộc trụ vào thế gian mà không được giải thoát?

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Pháp môn Tịnh hạnh, trước các Bồ-tát có bảy thứ ràng buộc trụ vào thế gian. Bảy pháp đó là:

1.Nếu ta được độ mà thế gian chưa độ thì ta sẽ độ cho.

2.Nếu ta đã giải thoát mà thế gian chưa giải thoát thì ta sẽ giải thoát cho họ.

3.Nếu ta đã giác ngộ mà thế gian chưa giác ngộ thì ta sẽ giác ngộ cho họ.

4.Nếu ta đã điều phục mà thế gian chưa điều phục thì ta sẽ điều phục cho họ.

5.Nếu ta đã an vui mà thế gian chưa an vui thì ta sẽ làm cho họ được an vui.

6.Nếu ta thành đạo mà thế gian chưa thành đạo thì ta sẽ dẫn dắt cho họ thành đạo.

7.Nếu ta đã được Niết-bàn mà thế gian chưa được Niết-bàn thì ta sẽ tạo điều kiện để họ nhập Niết-bàn.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là bảy sự ràng buộc mà Bồ-tát phải trụ ở thế gian, không được giải thoát.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Độ rồi, độ chúng sinh

Thoát rồi, thoát chúng sinh

Giác rồi, giác chúng sinh

Điều rồi, điều chúng sinh.

An rồi, an chúng sinh

Đạt rồi, dạy chúng sinh

Ta đã được Niết-bàn

Khiến chúng sinh cũng được.

Ba cõi như nhà lửa

Tham dục như lưới bùn

Tất cả đều diệt sạch

Để chứng đạo Bồ-đề.

Thế Tôn nói kệ này xong, Tỳ-xá-khư mẫu rất vui mừng lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Với pháp môn Tịnh hạnh thì phải tu bao nhiêu hạnh thiện để tròn đầy tất cả pháp?

Phật nói:

–Tu ba hạnh thiện để tất cả pháp được tròn đầy. Ba pháp thiện là:

1.Hạnh thiện thuộc thân.

2.Hạnh thiện thuộc khẩu.

3.Hạnh thiện thuộc ý.

Ba hạnh thiện này đầy đủ thì tất cả pháp được tròn đầy, nghĩa là bố thí được tròn đầy, trì giới được tròn đầy, xuất gia được tròn đầy, được trí tuệ tròn đầy, được tinh tấn tròn đầy, được nhẫn nhục tròn đầy, được chân thật tròn đầy, thệ nguyện được tròn đầy, được Từ, Bi, Hỷ, Xả tròn đầy, được bốn tư tròn đầy, được bốn Định tròn đầy, được bốn Thần túc tròn đầy, được năm Căn tròn đầy, được năm Lực tròn đầy, được bảy Bồ-đề tròn đầy, được tám Chánh đạo tròn đầy, được chín trí tròn đầy, được mười Lực tròn đầy, được trí đạo Tu-đà-hoàn tròn đầy, được trí quả Tu-đà-hoàn tròn đầy, được trí đạo Tư-đà-hàm tròn đầy, được trí quả Tư-đà-hàm tròn đầy, được trí đạo A-na-hàm tròn đầy, được trí quả A-na-hàm tròn đầy, được trí đạo A-la-hán tròn đầy, được trí quả A-la-hán tròn đầy, được bốn trí tròn đầy đó là pháp trí, vị tri trí, danh tự trí và tha tâm trí tròn đầy, được tận trí tròn đầy, được vô sinh trí tròn đầy, được song thần lực tròn đầy, được đại Bi Tam-muội trí tròn đầy, được Nhất thiết trí tròn

đầy, được vô ngại trí tròn đầy.

Này Tỳ-xá-khư! Đó gọi là tu ba hạnh thiện đầy đủ sẽ làm cho tất cả các pháp được tròn đầy.

Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:

Tu ba hạnh thiện rồi

Tròn đầy tất cả pháp

Các pháp tròn đầy rồi

Thì chứng đạo Bồ-đề.

Phật nói kệ xong, Tỳ-xá-khư mẫu rất vui mừng, lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Trong pháp môn Tịnh hạnh có bao nhiêu niệm cho bậc Đại nhân?

Phật nói:

–Có tám niệm cho bậc Đại nhân. Tám niệm đó là:

1.Ít muốn chẳng phải là không ít muốn.

2.Biết đủ chẳng phải là không biết đủ.

3.Vắng lặng chẳng phải là không vắng lặng.

4.Xa lìa chẳng phải là không xa lìa.

5.Tinh tấn chẳng phải là không tinh tấn.

6.Thiền định chẳng phải là không thiền định.

7.Trí tuệ chẳng phải là không trí tuệ.

8.Vô ngại chẳng phải là không vô ngại.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là tám niệm của bậc Đại nhân.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Khéo định các niệm

Niệm phi pháp thiện

Nếu hủy niệm này

Để rồi chán lìa.

Khéo định các niệm

Niệm phi pháp thiện

Quán rõ pháp tướng

Bước tới vô thượng.

❧

Phẩm 2: TU HỌC (Phần 1)

Đức Phật nói kệ xong, Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đối với pháp môn Tịnh hạnh, Bồ-tát mới tu học phải tu học như thế nào để chứng đắc Bồ-đề?

Phật nói:

–Bồ-tát mới tu học có năm mươi điều tu học để chứng đắc Bồ-đề, năm mươi điều đó là gì?

Đó là: Nhập sâu vào pháp tánh, không xả bỏ, không giảm, không đọa, không thoái lui, tu học tâm xả, tu học đa văn, tu học oai nghi, tu học chiến thắng quân ma, tu học ánh sáng, tu học tướng tốt của Phật, tu học giới cấm, tu học Tam-muội, tu học Bát-nhã, tu học đại Bát-nhã, tu học hạnh thiện, tu học đại hạnh thiện, tu học sắc tướng, tu học không hai lời, tu học như ý túc, tu học thượng như ý túc, tu học đại như ý túc, tu học diệu như ý túc, tu học ý hành, tu học ý hành đã có, tu học đại ý hành, tu học chỗ thâu tóm của Phật, tu học tự tại, tu học tướng của tâm Phật, tu học tướng của tâm viên mãn, tu học thần thông, tu học đại thần thông, tu học chân thật, tu học làm vua thống lãnh bằng chánh pháp để an trụ được lâu dài, tu học đến chỗ cùng cực, tu học cõi Phật, tu học thọ mạng của Phật, tu học cây Bồ-đề, tu học hoa sen, tu học pháp Phật giảng, tu học đại pháp luân, tu học chuyển pháp luân, tu học Thiện tri thức, tu học không lìa bỏ chúng sinh, tu học tay viên mãn, tu học áo bằng cây Kiếp ba, tu học tòa Sư tử, tu học nằm nghiêng hông bên phải, tu học vị thức ăn của Phật, tu học trú xứ, tu học tướng thủy của Như Lai.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là năm mươi pháp học mà Bồ-tát mới tu học cần phải tu học để thể nhập sâu vào “không bỏ, không giảm, không đọa, không thoái lui”, con nên biết điều ấy.

Thế Tôn nói kệ:

Đầy đủ tất cả hành

Để cầu pháp vắng lặng

Ánh sáng chiếu cõi Phật

Vì thương xót chúng sinh.

Dẫn đường cho chúng sinh

Thoát khỏi nạn ba cõi

Tất cả pháp không cùng

Như Lai đã thấu đạt.

Sau khi Thế Tôn nói kệ này, Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Như Lai có bao nhiêu ánh sáng, Bồ-tát mới tu học phải tu hành như thế nào?

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Như Lai có sáu loại ánh sáng. Sáu loại đó là:

1.Ánh sáng xanh.

2.Ánh sáng vàng.

3.Ánh sáng đỏ.

4.Ánh sáng trắng.

5.Ánh sáng hồng.

6.Ánh sáng màu sáng trong.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là sáu loại ánh sáng của Như Lai. Bồ-tát mới tu học phải tu hành như thế nào để được ánh sáng này?

Này Tỳ-xá-khư! Vì Bồ-tát tu học theo ánh sáng màu xanh nên luôn dùng hoa xanh, hương xoa xanh, hương bột xanh, vải xanh, châu báu xanh để cúng dường. Nếu nhập thiền định thì thường quán màu xanh. Làm vậy xong, nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu xanh.

Bồ-tát tu học ánh sáng màu vàng như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa vàng, hương xoa vàng, hương bột màu vàng, vải vàng, châu báu vàng để cúng dường. Nếu vào thiền định thì thường quán màu vàng. Sau khi làm vậy nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu vàng.

Bồ-tát tu học ánh sáng đỏ như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa đỏ, hương xoa đỏ, hương bột màu đỏ, vải đỏ, châu báu đỏ để cúng dường. Nếu khi nhập thiền định thì luôn quán màu đỏ. Làm như vậy rồi nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu đỏ.

Bồ-tát tu học ánh sáng màu trắng như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa trắng, hương xoa trắng, hương bột màu trắng, vải trắng, châu

báu trắng để cúng dường. Nếu nhập thiền định thì thường quán màu trắng. Làm vậy rồi, nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu trắng.

Bồ-tát tu học ánh sáng màu hồng như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa màu hồng, hương xoa hồng, hương bột hồng, vải hồng, châu báu hồng để cúng dường. Nếu nhập thiền định thì luôn quán màu hồng. Làm vậy rồi, nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu hồng.

Bồ-tát tu học màu ánh sáng sáng trong như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa màu sáng trong, hương xoa sáng trong, hương bột sáng trong, vải sáng trong, châu báu sáng trong để cúng dường. Nếu nhập thiền định thì luôn quán ánh sáng sáng trong. Làm vậy rồi, nguyện đời vị lai được có ánh sáng rực rỡ sáng trong.

Này Tỳ-xá-khư! Đó gọi là Bồ-tát tu học sáu thứ ánh sáng của Như Lai.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ánh sáng Phật có sáu

Ánh sáng màu xanh, vàng

Màu đỏ, trắng và hồng

Tướng sáng chiếu rất sáng.

Nếu người có trí tuệ

Luôn siêng năng tu hành

Ai thích ánh sáng đẹp

Nên học hạnh rộng lớn.

Cúng dường hoa, hương, đèn

Dâng lên Đấng Vô thượng

Tu học sáu loại hạnh

Nguyện gì cũng thành tựu.

Sau khi Phật nói kệ. Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Tướng của bậc Đại nhân có bao nhiêu loại và Bồ-tát mới tu học phải tu học như thế nào?

Phật nói:

–Tướng của bậc Đại nhân có ba mươi hai. Bồ-tát tu học thì có hai mươi hạnh hợp lại với tướng Đại nhân thành hai đạo và không có dư.

Hai đạo đó là:

1.Nếu người tại gia thì được làm Chuyển luân thánh vương cai trị bốn thiên hạ, chiến thắng các nước và đầy đủ bảy báu: Xe vàng báu, voi trắng báu, ngựa trắng báu, ma-ni báu, ngọc nữ báu, thần giữ kho báu, chủ binh báu.

Lại còn có ngàn người con dũng mãnh oai hùng có thể chiến thắng quân địch, tận cùng bờ biển lớn, đều dùng chánh pháp để hàng phục chứ không dùng binh trượng.

2.Còn như người xuất gia thì được thành Phật là bậc tối tôn, đệ nhất trong cõi trời và người, có đầy đủ ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân.

Ba mươi hai tướng đó là gì? Đó là thân màu vàng ròng, ánh sáng tròn chiếu rộng một tầm màu vàng sáng rực, thân như Phạm thiên cao thẳng, sau cổ có ánh sáng như mặt trời, đỉnh có nhục kế, tóc xanh biếc, thân Phật tròn đầy như cây Ni-câu-luật, giữa chặng mày có lông như Đâu-la-miên, mí mắt trên dưới khép kín nhau, tròng con mắt màu xanh biếc, lưỡi che cả mặt, tiếng như Phạm thiên có tám loại như tiếng Ca-lăng-tần-già, miệng có bốn mươi cái răng, răng trắng đều khít, má như sư tử, da dẻ mịn màng bụi nhơ không dính, mỗi lỗ chân lông có một sợi mềm mại màu xanh biếc, các lông đều xoay về bên phải, ngực như sư tử, ngực có chữ vạn, bảy chỗ đầy đặn, kẽ tay và kẽ chân có màng mỏng dính lại, ngón tay thon dài, hai tay nắm khít nhau, đứng tay dài quá đầu gối, tướng âm mã tàng, gót chân đầy đặn như bánh xe có một ngàn căm. Đó là ba mươi hai thân tướng của bậc Đại nhân.

Này Tỳ-xá-khư! Hai mươi điều để tu được tướng của bậc Đại nhân là gì? Về thuở xa xưa, khi Như Lai còn là người phàm, đối với pháp thiện ta thành tựu vững vàng không phải là dễ thọ trì. Thân làm điều thiện, miệng nói điều thiện, tâm nhớ nghĩ làm thiện, đem tất cả ban cho chúng sinh, giữ vững giới cấm, luôn an trú trong thanh tịnh, cúng dường cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn, bậc kỳ cựu đức lớn và sáu thân quyến thuộc. Đối với pháp thiện ta đều thực hành đủ. Ta tu tập trọn vẹn và tích trữ nghiệp thiện rất nhiều, sinh tử vô lượng lần, cho đến còn một đời nữa thôi (Nhất sinh bổ xứ) thì tự tại như ý, hưởng sự

sướng vui ở cõi trời như: Thọ mạng, sắc lực, ngôi vua, tiếng tăm, sắc, thanh, hương, vị, xúc. Sau khi thọ sự sướng vui ở cõi trời, sinh xuống nhân gian được tướng của bậc Đại nhân, khi chân vừa đạp xuống đất thì khít với mặt đất, dở chân lên còn lại dấu bánh xe, mu bàn chân đầy đặn giống như mu rùa. Nhờ tướng này, nếu là tại gia thì được làm Chuyển luân thánh vương, nếu xuất gia thì được chứng Chánh đẳng Bồ-đề Vô thượng, không còn sinh tử, đạt được Niết-bàn thường lạc. Oan gia trong ngoài, Phạm, Ma, Sa-môn, Bà-la-môn không thể làm hại được. Đó gọi là Phật.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Các pháp đều nhu hòa

Luôn giữ trai giới cấm

Bố thí tâm bình đẳng

Quán kỹ pháp vô thường.

Tất cả nghiệp đã tạo

Tâm thọ trì kiên cố

Nhờ có hành nghiệp này

Thường sinh lên cõi trời.

Hưởng sướng vui ở đó

Sau sinh vào loài người

Hưởng phước báu thế gian

Dưới chân được bằng phẳng.

Đạp xuống đều khít đất

Đất in hình bánh xe

Tại gia hay xuất gia

Đều có tướng như vậy.

Dù Phạm thiên, Ma vương.

Sa-môn, Bà-la-môn

Tất cả các oan gia

Đều phải bị hàng phục.

Xuất gia hành học đạo

Đoạn hẳn nguồn sinh tử

Các hành đã đầy đủ

Chứng đắc bậc Vô thượng.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có tướng bánh xe ngàn căm? Thuở xa xưa khi Như Lai còn là người phàm luôn gánh vác cho chúng sinh, dẹp trừ sự sợ hãi cho họ, bố thí niềm vui không khiếp sợ. Nếu được ai bố thí, ta đều đem cho chúng sinh chứa nhóm nghiệp thiện cao lớn không thể tính kể. Sau khi qua đời, được sinh lên cõi trời, hưởng nhiều vui sướng. Lần lượt như vậy qua vô lượng, vô biên lần, sau đó sinh làm người, được tướng của bậc Đại nhân, dưới bàn chân có bánh xe ngàn căm. Tướng bánh xe tròn đầy giống như bánh xe vàng ròng. Được tướng này rồi nếu tại gia thì làm Chuyển luân thánh vương, cai trị bốn thiên hạ, có đầy đủ bảy báu, luôn có Sa-môn, Bà-la-môn, Cư só, đại thần, trưởng giả và bốn binh vây quanh. Nếu xuất gia thì được thành Phật, có đại chúng vây quanh được Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già… cung kính tôn trọng.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ta từ vô lượng kiếp

Qua lại trong ba cõi

Giúp cho chúng sinh vui

Trừ lo sợ cho họ.

Khéo làm không dừng nghĩ

Nhờ nghiệp công đức này

Thường sinh lên cõi trời

Đến “Nhất sinh bổ xứ.”

Dưới chân hình ngàn căm

Sáng rực như xe vàng

Nhờ tạo ngàn hạnh nghiệp

Thành bậc Nhân Trung Tôn.

Có đại chúng vây quanh

Chiến thắng các ma oán

Nếu là dòng Sát-lợi

Thì làm vua Chuyển luân.

Nếu xuất gia học đạo

Thì thành Vô Thượng Tôn

Trời, người, A-tu-la

Ma-hầu-la, vân vân.

Loài bốn chân phi nhân

Đều cung kính cúng dường

Tiếng đồn khắp mười phương

Làm ruộng phước cho người.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thếù nào để có ba tướng Đại nhân? Về thuở xa xưa, khi Như Lai còn là người phàm, không giết hại chúng sinh, xả bỏ ý tưởng sát sinh, không đánh đập, không bao giờ cất chứa những khí cụ dùng để đánh đập, luôn sinh lòng hổ thẹn, tu tập Từ bi, nghiệp thiện tích chứa cao dày không thể nghĩ bàn, trải qua sinh tử vô lượng kiếp, cho đến Nhất sinh bổ xứ, được vào làm người thì được ba tướng Đại nhân:

1.Gót chân đầy đặn.

2.Ngón tay thon dài.

3.Thân tròn và thẳng như Phạm thiên.

Nhờ tướng này mà được thọ mạng lâu dài, hiện tướng sống lâu, giữ gìn mạng sống không sợ chết yểu. Nếu xuất gia thì được thành Phật, thọ mạng lâu dài. Tất cả thế gian, trời, người, Sa-môn, Bà-la-môn, không ai có thể phá hoại tuổi thọ của Như Lai được.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ai cũng sợ chết, sợ gậy đao

Lấy mình ví dụ chớ đánh đập

Cho nên xa lìa, không nhớ nghĩ

Nhờ hạnh thiện này, sinh cõi trời.

Hưởng quả báo trời, vui vô lượng

Qua đời làm người, được ba tướng

Tay, chân thẳng dài, thân tròn đầy

Đi trên đất vững như rùa vàng.

Ngón tay thon dài như búp măng

Thân thể sáng rỡ như Tu-di

Ba tướng này thành Thiên Nhân Tôn

Biểu hiện Như lai sống dài lâu.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có tướng bảy

chỗ tròn đầy? Về thuở xưa, khi Như Lai còn là người phàm, luôn luôn làm thí chủ, đem những thức ăn, trái ngọt, hương thơm, nước uống, siêng năng bố thí, chứa nhóm nghiệp này cao xa không thể nghĩ bàn cho đến khi đạt Nhất sinh bổ xứ, được hưởng vui sướng ở cõi trời, sau sinh làm người được tướng bảy chỗ tròn đầy. Môi, cằm, tay, chân đều đầy đặn. Nhờ tướng này nếu là tại gia thì làm Chuyển luân thánh vương, có đầy đủ món ăn thượng hạng trong thế gian. Còn nếu xuất gia thì được thành Phật, thọ nhận thức ăn uống cao tột bằng vị ngon nhất trong trời, người.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ăn uống ngửi nếm món vô thượng

Thí chủ luôn tu hành như vậy

Vì hạnh thiện này không thể lường

Hưởng vui sướng như vườn hoan hỷ

Thọ nghiệp báo sinh xuống làm người

Được tướng Đại nhân, bảy chỗ đầy

Tay chân mềm mại không ai bằng

Nhờ tướng này được món thượng hạng

Tại gia, xuất gia đều như vậy

Như Lai đoạn hẳn lậu ba cõi

Cho nên được thành bậc Vô thượng.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để tay chân mềm mại có tướng màng lưới mỏng, dính lại với nhau? Vào thuở xa xưa khi Như Lai còn là người phàm, luôn dùng bốn Nhiếp pháp để giáo hóa chúng sinh, đó là: Bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự. Có ai cầu xin điều gì cũng không làm trái ý họ, tích chứa nghiệp này cao xa cho đến Nhất sinh bổ xứ, được hưởng vui sướng của cõi trời, sau sinh xuống làm người thì được hai tướng Đại nhân:

1.Tay chân mềm mại.

2.Tay chân có màng lưới mỏng dính lại nhau.

Nhờ tướng này nếu tại gia thì được làm Chuyển luân thánh vương, cai trị bốn thiên hạ. Còn nếu xuất gia thì thành Pháp vương, giáo hóa vô lượng chúng sinh như: Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn

-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân…

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Tu Bố thí, Ái ngữ

Lợi hành cùng Đồng sự

Luôn dùng bốn Nhiếp pháp

Giáo hóa không bỏ ai.

Nhờ tu hành nghiệp này

Thường sinh trong trời, người

Rồi sinh xuống làm người

Được hai tướng Đại nhân.

Tay chân đều mềm mại

Và màng lưới dính nhau

Vi diệu mỏng nhỏ đẹp

Ngoài vàng trong sắc hồng.

Nhờ có hai tướng này

Tại gia làm Chuyển luân

Lấy pháp thiện giáo hóa

Ai nấy đều thuận theo.

Giữ gìn không vi phạm

Vui mừng khen Thánh vương

Ban ân không ai bằng

Lòng từ thấm bốn phương.

Nếu lìa bỏ năm dục

Xuất gia được thành Phật

Vì chúng sinh giảng pháp

Người nghe đều lãnh thọ.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có tướng cổ chân Như Lai thẳng tròn và lông trên thân xoay về phía phải?

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Về thuở xưa, khi Như Lai còn là người phàm, luôn dùng pháp thiện để giáo hóa chúng sinh, thường thực hành việc bố thí bằng pháp không bao giờ nói lời vô nghĩa. Nhờ nghiệp này mà được tăng trưởng lớn mạnh, cho đến đạt Nhất sinh bổ xứ.Sau sinh làm người được hai tướng Đại nhân:

1.Chân cao thẳng không thấy mắc cá.

2.Lông xoay tròn phía phải.

Nhờ tướng này, nếu tại gia thì được làm Chuyển luân thánh vương, bậc tôn quý cao nhất trong loài người, vui vẻ vui sướng trong năm dục, có bảy báu, có một ngàn người con theo hầu bên cạnh. Nếu bỏ nhà vào núi học đạo thì được thành Phật, là bậc tôn quý cao tột nhất trong hàng trời, người, không có ai sánh bằng, tất cả chúng sinh đều cung kính tôn trọng:

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Luôn dùng pháp thiện

Lợi ích chúng sinh

Luôn dùng lời hay

Giáo hóa chúng sinh.

Luôn dùng lực tốt

Giữ gìn chúng sinh

Hoan hỷ vui sướng

Luôn ban pháp thí.

Không còn ganh ghét

Nhờ có nghiệp này

Tích chứa vô lượng

Sinh làm loài người.

Được tướng Đại nhân

Một: Chân tròn thẳng

Không thấy mắt cá

Hai: Lông xoay tròn.

Đều quay bên phải

Nếu là tại gia

Làm Chuyển luân vương

Làm vua thiên hạ.

Nếu là xuất gia

Được chứng thành Phật

Bậc tôn quý nhất

Trong cõi trời, người.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để chúng sinh

được tướng bắp chân như nai? Về vô lượng kiếp xa xưa, khi Như Lai còn là người phàm, thường dạy bảo người tất cả những ghi chép trong sách sách vở, oai nghi, nghề nghiệp, thuốc men, chú thuật, dạy giữ giới cấm dạy cho họ đầy đủ, ta luôn suy nghĩ: “Làm thế nào để mọi người hiểu rõ hoàn toàn về ý nghĩa mau thông đạt, không có tâm mệt mỏi nhàm chán.” Nhờ cất chứa nghiệp này rộng lớn cho đến Nhất sinh bổ xứ, được hưởng vui sướng ở cõi trời. Sau sinh làm người được tướng Đại nhân có bắp chân giống như nai. Nếu ở tại gia thì làm Chuyển luân thánh vương, cai trị bốn thiên hạ, tất cả vật cần dùng để cúng dường hễ nghĩ đến thì có ngay. Nếu xuất gia thì được thành Phật, hễ cần những vật cúng dường trong cõi trời hay cõi người thì cũng đều có ngay.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Các sách đều chỉ dạy

Công xảo và chú thuật

Phương thuốc để trị bệnh

Luôn tự suy nghĩ rằng.

Sao để họ chóng thành

Học tập không mệt mỏi

Lần lượt dạy người khác

Do nhờ hành nghiệp này.

Chứa nhóm không thể lường

Đến Nhất sinh bổ xứ

Thành tướng tốt đại nhân

Có bắp chân như nai.

Thon đẹp và đầy đặn

Da mỏng lại mềm mại

Lông đứng xoay bên phải

Nhờ tướng Đại nhân này.

Ký thành Nhân trung tôn

Tại gia làm Luân vương

Sở cầu mau thành tựu

Nếu xuất gia thành Phật.

Tất cả vật cúng dường

Nghĩ là có đầy đủ.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có tướng da bóng láng trơn không bị dính bụi trần? Vào thuở xưa, khi Phật còn là người phàm, nếu có Sa-môn, Ba-la-mật, Sát-lợi, Cư sĩ đến chỗ ta hỏi: “Bạch Thế Tôn! Những gì là hạnh tốt và những gì là không tốt? Những gì là nên gần gũi và những gì là nên tránh xa? Hành nghiệp gì được hưởng an lạc và hành nghiệp gì phải thọ khổ não?”

Thuở ấy, ta phân biệt cho họ:

Pháp này nên làm, pháp này không nên làm.

Pháp này nên hành, pháp này không nên hành.

Pháp này được vui sướng, pháp này không vui sướng.

Nhờ tích chứa vô lượng hành nghiệp này cho đến Nhất sinh bổ xứ mà được thọ hưởng vui sướng ở cõi trời. Sau sinh làm người được tướng Đại nhân có làn da bóng mịn, không bị dính bụi nước. Ví như hoa sen tuy ở trong nước mà không bị nước làm ô nhiễm. Thân tướng của Như Lai cũng như vậy. Nhờ tướng này, ở tại gia thì làm Chuyển luân thánh vương, thông minh trí tuệ. Nếu ở thế gian thì làm Sa-môn, Ba-la-mật, Sát-lợi, Cư sĩ thì không ai sánh bằng. Nếu xuất gia học đạo thì sẽ thành Phật, có trí tuệ rộng lớn, trí tuệ lanh lợi tối thượng hơn hết, trí tuệ của chư Thiên, Trời, Người, Phạm, Ma, Sa-môn, Bà-la-môn cũng không thể sánh bằng.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Phật ở vô lượng đời

Làm người phàm tu hành

Nếu có ai đến hỏi

Khuyến khích dạy mau thành.

Thường sống đời xuất gia

Khéo phân biệt nghĩa lý

Do nhờ hành nghiệp này

Được sinh lên cõi trời.

Có trí tuệ rất lớn

Một khi sinh làm người

Được da bóng mịn màng

Nhờ có tướng tốt này.

Thành tựu đại trí tuệ

Nếu làm dòng Sát-lợi

Tại gia làm Chuyển luân

Nếu không ở tại gia.

Xuất gia được thành Phật

Đại Nhất thiết chủng trí

Trên trời và cõi người

Không ai sánh bằng được.