Đại Tập 40 · Bộ Hoa Nghiêm V · Số 286–292 & Số 293 (Q.1–22)

Kinh Bồ- Tát Đẳng Mục Hỏi Về Tam- Muội, Phẩm 3: Bồ- Tát Đẳng Mục Nói Về Thần Thông Biến Hóa

Nhưng lãnh hội được cái gì? Thực hiện con đường như vậy tất đạt tới cõi Tam-muội rộng lớn, thấy rõ cõi đời để hiện thân, nhập thân khắp chốn, như vị thủy thần kia đứng ở nơi vị trí gốc của mình, do từ chỗ thân được thọ nhận biến hóa thành thân lớn lao. Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Ví như vị Tỳ-kheo quán sát thân mình, trong ngoài đều là bất tịnh, cũng quán sát hình sắc do thức nhận biết tất đều như thế cả, do đó mà tinh tấn siêng năng tu hành. Các vị Bồ-tát Đại sĩ cũng lại nên quán sát như vậy. Bồ-tát Đại sĩ quán sát Pháp thân để tạo được các hạnh nguyện rõ ràng, nên đối với việc ứng hiện ở đời tất phải nhận rõ đối tượng cũng như các pháp thế gian, ở nơi các pháp đó mà không hề bị vướng mắc hoặc chấp trước. Đó chính là Bồ-tát đã tác động tạo sự cảm ứng đối với cảnh giới, do vậy mà các bậc Đại sĩ đạt được pháp Tam-muội.

Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Bậc Bồ-tát Đại sĩ ứng hiện khắp cõi đời mà vẫn trụ ở cảnh giới bất động.

Phẩm 3: BỒ-TÁT ĐẲNG MỤC NÓI VỀ THẦN THÔNG BIẾN

HÓA

Lại nữa, chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Bồ-tát Đại sĩ hiện tam thiên đại thiên cõi nước số lượng như vi trần, mỗi mỗi vi trần cõi nước đều hiện ra thân tướng mình, nơi mỗi mỗi thân hiện ra ánh sáng chiếu khắp, ở nơi mỗi mỗi ánh sáng đó hiện ra nhiều loại màu sắc hình tượng, lại ở mỗi mỗi tướng ấy hiện ra có sự nêu bày thông suốt, mỗi mỗi sự nêu bày thông suốt đó hiện ra chúng sinh ở đấy có sự phân biệt đây kia. Bồ-tát thảy đều nhận biết về các cõi nước, rõ cõi nào thì nhiều tham dục, rõ cõi nào là thanh tịnh, thấu đạt trong việc ứng hiện nơi mọi cõi nước, biết cõi nào yên ổn, hiểu cõi nào an trụ, thông tỏ các cõi, nhất là biết các cõi thích hợp cho việc hành hóa của mình. Bồ-tát với bản nguyện như thế thì sẽ ứng hiện nơi cõi như thế và sẽ tùy theo cõi nước như vậy mà Bồ-tát ứng hiện khế hợp. Không dấy tưởng chấp về nơi chốn mình ứng hiện, cũng chẳng vì biết rõ cội

nguồn của các pháp mà dấy ý tưởng hủy báng cõi đó.

Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Ví như mặt trời lúc mới xuất hiện, ánh sáng trước tiên là chiếu xuống nơi bảy ngọn Bảo Sơn, từ đấy ánh sáng chiếu vòng quanh ngọn Tu-di và cũng ánh sáng đó đã lần lượt chiếu khắp các khoảng nơi bảy ngọn Bảo sơn kia. Vẻ rực rỡ của ánh sáng mặt trời lan chuyển hết sức mau chóng như thể ánh vàng ròng lóe lên nơi núi cao. Ánh sáng mặt trời đó cứ dần dà tỏa chiếu và cái hình tướng rực rỡ kia cứ nối tiếp ngày này qua ngày khác. Vả như mặt trời luôn chiếu, theo đó thì thứ lớp mọi vật thảy đều được soi sáng. Từ nơi cõi mặt trời ngự, ánh sáng được chiếu tỏa khắp mọi nơi chốn, chẳng hề có giới hạn mà cũng không có chỗ nào bị ngăn chắn, cho nên chẳng có ý niệm về nơi chốn tỏa chiếu mà cũng không có chính nơi chốn chiếu ra.

Lại như ánh sáng của mặt trời ấy chẳng bám nơi núi mà cũng không lìa khỏi núi, chẳng ở tại hư không, cũng chẳng lìa hư không. Như thế đấy, chư vị trong tộc họ của Như Lai! Bồ-tát Đại sĩ đem trường hợp về ánh sáng kia ứng dụng cho người an trụ nơi cảnh giới đại Tam-muội, chỉ trong chốc lát, hoặc một ngày một đêm, nửa tháng, một tháng, hoặc một năm cho đến cả trăm năm, cả kiếp với bao biến động hưng suy, nổi tiếng hay không nổi tiếng, rộng hẹp tinh thô, cho đến nỗi vui mừng vì có Phật ở đời cùng với chúng Bồ-tát. Lúc được gặp Phật ấy, tất cả mọi nơi chốn như đều hiện bày cõi Phật thanh tịnh, nơi chốn trú xứ, thảy mọi loại hạng, khắp vô số chúng với vô lượng nẻo sinh tử chẳng thể nghĩ bàn, thấy có khứ lai hoặc không thấy có khứ lai, cùng loại loại báu cho đến vô lượng các thứ bảo vật, đủ mọi thứ tội lỗi với từng ấy quả báo, tất cả đều trở nên thanh tịnh, cả người cùng với cõi nước, trụ xứ, luôn nhớ nghĩ về khắp các cõi, các nơi chốn có cõi nước, cho đến tận cùng các cõi của con người, thì Bồ-tát cũng thảy ứng hiện, đều thể hiện trọn vẹn sự có mặt của mình để du hóa, dẫn dạy.

Như thế đấy, chư vị trong tộc họ của Như Lai! Bồ-tát Đại sĩ đem sự an trụ pháp Tam-muội lớn lao đó, ở nơi mọi cõi không dấy “tưởng” về chốn dừng nghỉ, ở nơi các pháp cũng không lìa gốc của chúng, cũng chẳng đắm nơi các cõi, cũng không có chốn tưởng về ta người, Bồ-tát,

Kinh Bồ- Tát Đẳng Mục Hỏi Về Tam- Muội, Phẩm 4: Bồ- Tát Đẳng Mục Nói Về Sự Huyễn Hóa

chúng sinh. Không tưởng ở ngoài cõi, không tưởng là có cõi ấy hay không có cõi ấy, chẳng dấy tưởng về sự hủy hoại các cõi, cũng chẳng có nơi chốn bị hủy hoại. Cho nên, chư vị Bồ-tát Đại sĩ đó đối với các pháp chẳng nhất tưởng, chẳng phi tưởng, cũng không cầu pháp cũng chẳng hủy pháp, là vì nền tảng của pháp giới là không, chư vị đều đã thấu đạt diệu lý ấy.

Phẩm 4: BỒ-TÁT ĐẲNG MỤC NÓI VỀ SỰ HUYỄN HÓA

Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Ví như có nhà huyễn thuật về Đế võng (lưới báu của Đế Thích), nơi thực hiện là cảnh giới của Đế Thích, ở đấy có kẻ khéo học được cách thức huyễn hóa đó sớm nắm được các thuật sử dụng, ở nơi bốn nẻo đường diễn bày sự huyễn hóa, từ Đế võng ấy hiện thành một cảnh huyễn hóa lớn lao, mọi kẻ khắp chốn cùng đến quán sát nhìn xem, cả chư Thiên cũng đều tụ hội đông đảo. Ở tại một chỗ hiện ra một ngày, bảy ngày, nửa tháng, một tháng, một năm trăm năm. Lại hiện ra nào là thành quách, huyện, ấp, làng xóm. Rồi lại hiện ra nào là sông, hồ, vực, biển sâu, dòng sông rộng đủ loại. Lại hiện mây đùn mưa đổ gây nên bao biến động lớn như vậy. Lại hiện ra các cõi nước trang nghiêm, không đem chỗ hóa hiện ấy cùng với năm tháng đối kháng hủy diệt nhau. Tất cả mọi chốn huyễn hóa đó khiến chư Thiên vui mừng thích thú mà đối với các huyễn thể kia cũng không có chỗ nào bị hư tổn nên chư Thiên xem thấy đều không có sự nghi ngờ cho là quái lạ.

Thế thì đối với chư vị Bồ-tát Đại sĩ đem pháp Tam-muội ấy mà nhập Chánh thọ, ở một cõi hiện ra vô số cõi, các cõi đó đều có đủ các đại đất, nước, gió, lửa, như Hải bảo sơn, Tu-di sơn, Thiết vi sơn, Đại Thiết vi sơn, cho đến cảnh giới tận cùng của con người với những thành quách, huyện ấp cùng với bao xóm làng thưa thớt hay trù phú. Lại có cung điện của Tượng thiên, cung thất của chư Long thần, nơi ở của chúng thần, chốn ngụ của Hương thần, cõi dạo của Thủy thần, chỗ tới của Anh thần (thần gây bệnh tật?), vùng chứa

nhạc khí của Kỹ thần, miền an ổn của Điềm thần. Lại có các chốn cung điện, đền đài ở những nơi tận cùng thế gian, đủ ba cõi Dục giới, Sắc giới cho đến Vô sắc giới. Lại có tiểu thiên cõi nước, trung thiên cõi nước, tam thiên đại thiên cõi nước. Có tội không phước, tất cả chúng loại, thân lưu chuyển trong muôn ngàn nẻo sinh tử, đều thông đạt cùng tận. Mọi sự nhớ nghĩ đối với các cảnh giới ấy đều hòa nhập với trí tuệ thông suốt, được thấy tường tận hay không thấy. Ở nơi các cõi chẳng có sự vất vả mệt nhọc. Trừ bỏ cõi có sự vất vả đó thì chẳng còn có nỗi vất vả nào nữa. Lại trừ bỏ luôn mọi hành ở các cõi và thế là không cõi không hành. Vì sao như vậy? Là vì đã hội nhập vào bản thể của các pháp.

Lại nữa, chư vị Bồ-tát Đại sĩ đó, đối với các pháp hội nhập không chấp vào pháp, đối với các pháp giới không dấy tưởng là mình có nhớ nghĩ, vì mọi hành là không, là không có đối tượng hành, đối với các cõi không dấy tưởng “không hành”, đối với mọi sự thọ nhận thân tướng cũng là không thọ mạng, không hành hóa. Các pháp do nhân duyên hòa hợp tạo thành, như chân lý đã được nhận thức một cách tường tận, cho nên cũng là không thọ mạng, không hành hóa. Đối với mọi hiện tượng sinh diệt đều là do các pháp chuyển hóa, ở nơi hóa mà không bị hóa. Bồ-tát dùng các pháp để làm đầy đủ các nguyện lực của mình để nhập nơi chúng, Bồ-tát hành hóa khế hợp với tính chất tịch tĩnh của các pháp. Bồ-tát hành hóa nhưng không dấy tưởng chấp về sự hóa ấy, có thế thì mới cớ thể độ khắp mọi chúng sinh theo đúng nẻo thanh tịnh của pháp Như Lai. Pháp giới của Bồ-tát là hành hóa các pháp không thể nghĩ bàn mà không bám chấp vào đấy. Bồ-tát với hạnh Từ bi, khéo sử dụng mọi phương tiện quyền xảo để hóa độ chúng sinh. Bồ-tát hành hóa như thế là ở một cõi mà thông tỏ mọi nơi chốn hành, trụ của vô số cõi, biết rõ về thân mạng, hành động của vô số loài chúng sinh, theo đấy mà hiện ra vô số hình ảnh các vị Bồ-tát tu tập tinh tấn, nhớ nghĩ về sự hưng hiển của vô số Phật, thọ nhận chư Như Lai Bình Đẳng Chánh Giác những lời chỉ dạy về yếu chỉ của các pháp, theo đó mà tự tu hạnh Bồ-tát. Ở nơi cõi này tịch tĩnh thì những chốn kia hiện bày. Ở những chốn kia tịch tĩnh tức thì ở nơi cõi này hiện bày. Hành hóa mà không làm hủy hoại thân mình,

hội nhập pháp giới hòa nhập vào ánh sáng của cõi tịch tĩnh, luôn nhớ nghĩ đến trí tuệ, đem lại lợi lạc đối với các nẻo tối tăm.

Cũng như nhà huyễn thuật kia đứng ở nơi đất ấy mà hiện bày các sự huyễn hóa, không lấy những huyễn hóa đã hiện ra làm tổn hại đến cõi đất tức nơi chốn mình đang hiện bày mọi sự huyễn hóa. Do nương tựa nơi đất, sự huyễn hóa ấy không nhớ nghĩ về ngày đêm, chẳng hủy hoại thời tiết.

Bồ-tát hành hóa như thế, dùng tâm niệm không có cõi nước cảnh giới mà đi vào các cõi, lấy “không cõi nước” để làm sáng tỏ không cõi nước, lại dùng cõi nước để thông tỏ về không cõi nước, dùng chốn vô sắc mà hiện bày an trụ sắc, không lấy nhất để hủy diệt nơi nhị, cũng không lấy nhị mà hủy diệt nhất. Ví như nhà huyễn thuật hiểu rõ các pháp nơi khắp các cõi nước, nhập nơi pháp huyễn thì sẽ thông tỏ việc nhập nơi tuệ huyễn. Đã nhập vào tuệ huyễn thì sẽ thông tỏ việc nhập vào hành huyễn. Đã nhập nơi hành huyễn nên dấy khởi tuệ huyễn, dùng tuệ huyễn để phân biệt nhận rõ các hành. Như những kẻ làm công việc huyễn hóa kia, chẳng ở ngoài cõi đất mà hiện bày sự huyễn hóa của mình, cũng không ở bên ngoài những người xem. Chư vị Bồ-tát như vậy là không lấy hư không để đi vào các cõi nước, không lấy bên ngoài cõi nước để đi vào hư không. Vì sao? Là vì các cõi nước đều có thể hội nhập vào hư không mà không bị hủy hoại. Như thế đã có thể nhập vào cõi nước thì cũng nhập vào hư không.

Vậy thì các vị Bồ-tát kia, đã làm trang nghiêm khắp nơi, dùng cõi nước cảnh giới để nhập vào các hành động của mình, cùng thấy hay không thấy do tâm rỗng rặng nên tu tập thông tỏ, hành quán thuận hợp, cho đến đem tâm niệm trong khoảnh khắc như búng ngón tay có thể hiện hữu khắp vô số các cõi nước, thảy đều rõ mọi nơi chốn sinh tử trải qua nhiều kiếp, kể cả kiếp có thể đi đến, chỉ dùng một thời gian ngắn đối với vô lượng kiếp. Lại trải qua số lượng ấy thì có thể trải qua các nơi chốn hung khởi tính chứa, chẳng có chỉ mỗi “tưởng” về kiếp đã trải qua. Vì chỉ một khoảnh khắc búng ngón tay, nơi chốn rộng lớn được hiện ra, chẳng dùng ý niệm mà có thể vui thích với tuệ huyễn. Như thế thì Bồ-tát có thể tu học thông tỏ các pháp độ vô cực, đem tuệ

Kinh Bồ- Tát Đẳng Mục Hỏi Về Tam- Muội, Phẩm 5: Bồ- Tát Đẳng Mục Nói Về Sự An Lạc Trong Định Của Bồ- Tát

huyễn đã trải qua để hội nhập một cách thông suốt vào thế giới huyễn, sáng tỏ vượt các pháp huyễn, cùng với các thế giới huyễn thuận hợp, tuệ hạnh hiện bày khắp để nhận ra sự tận cùng của huyễn trong ba thời, vượt qua vô số huyễn với tuệ thông đạt trải qua các huyễn, vào nơi tâm huyễn, dẫn đến vô hạn, vượt qua chư Phật huyễn mới độ khắp muôn loài đưa đến bờ giải thoát. Chư vị Bồ-tát như thế là hiểu rõ về việc nhập vào các cõi nước, nói chung là đối với các cõi nước thảy đều thấu đạt, vĩnh viễn không chấp bám vướng mắc, cũng đều Vô niệm (dứt mọi vọng niệm). Như nhà huyễn thuật kia do từ Đế Võng huyễn đã hiện ra khắp các thứ huyễn hóa, chẳng ở nơi cảnh huyễn, cũng không có chỗ lầm lẫn. Bồ-tát như thế là đã hội nhập được vào các pháp Độ vô cực không dấy “niệm” về các pháp đã nhập và các pháp đã nhập ấy cũng không lầm lẫn. Đó gọi là Đại định rộng khắp của Bồ-tát.

Phẩm 5: BỒ-TÁT ĐẲNG MỤC NÓI VỀ SỰ AN LẠC TRONG

ĐỊNH CỦA BỒ-TÁT

Lại nữa, chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Cùng chư Bồ-tát Ma-ha-tát! Về phương Đông cách xa cõi này, trải qua vô số cõi Phật có một cõi tên là Tối thượng độ vô cực, ở đấy có pháp Tam-muội Chánh thọ hiệu là Vô thượng độ vô cực, có được pháp Tam-muội ấy thì mới vượt qua cõi gốc đạt đến cõi Tối thượng. Ở cõi đó, luôn có nơi chốn để nhập Chánh thọ, hoặc nhập vào lúc sáng sớm, hoặc nhập vào lúc giữa ngày, hoặc vào lúc quá trưa, hoặc vào xế chiều, hoặc vào cuối ngày, hoặc chỉ trong khoảng một niệm, hoặc chỉ trong chốc lát, hoặc trong khoảng thời tiết, hoặc trong khoảng năm đêm, hoặc trong khoảng thời gian mười lăm ngày, hoặc trong khoảng một tháng, hoặc lại trong khoảng một năm, trăm năm, ngàn năm, ngàn vạn năm, hoặc đến vạn năm, hoặc đến trăm ngàn vạn năm, hoặc tới na-thuật trăm ngàn vạn năm, hoặc trải qua một kiếp, trăm kiếp, ngàn kiếp, hoặc trăm ngàn kiếp, hoặc tới ngàn na-thuật kiếp, hoặc trải qua vô số kiếp,

Kinh Bồ- Tát Đẳng Mục Hỏi Về Tam- Muội, Phẩm 6: Bồ- Tát Đẳng Mục Nói Về Trí Tuệ, Phương Tiện Nơi Pháp Đại Định

vô lượng kiếp, vô biên bức kiếp, hoặc lại đến vô hạn kiếp, vô tận kiếp, vô tư nghì kiếp, hoặc trải qua vô hạn như hư không kiếp, hoặc có vô hạn niệm kiếp, hoặc có vô hạn lượng vượt quá hạn lượng kiếp… nhưng chư vị Bồ-tát kia chẳng trụ nơi thời gian của pháp để có tưởng dục, cũng chẳng lấy sự trụ nơi thời tiết mà có tưởng dục. Lại nữa, chư vị Bồ-tát ấy không dựa vào bất cứ một loại thời gian nào để dấy tưởng vất vả mệt nhọc, cũng không ở nơi bên trong mà dấy tưởng, cũng chẳng hành theo hai nẻo, cũng không tự mình tạo tác, cũng chẳng có niệm, cũng không vô niệm, cũng vô tưởng niệm, cũng chẳng dấy niệm về tọa định, cũng không dấy khởi tướng về tính chất vô hạn lượng của tất cả các pháp. Giống như Nhật Thiên tử cùng với chư Thiên mà có chỗ chiếu sáng dẫn dắt. Mặt trời là thể hiện sự chiếu sáng dẫn dắt đó. Chư Thiên cũng không thể làm cho dừng lại được. Mặt trời cũng không xuất hiện vào ban đêm, cũng chẳng nghĩ về ban ngày. Ngày nào nối tiếp nhau đi qua, ai cũng đều biết chẳng phải riêng mình chư Thiên mới biết. Mà ngày cũng không làm hủy hoại đối với đêm. Chư vị Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy. Do đã thông đạt được pháp Tam-muội ấy mà ở nơi vô số các cõi nước nhập pháp Chánh thọ, cũng không lấy niệm về thời tiết cũng chẳng dấy tưởng về không lấy niệm ấy. Này chư vị trong tộc họ của Như Lai! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát đã đạt được pháp Tam-muội của cõi Tối thượng độ vô cực, là hạnh nguyện của trí tuệ phương tiện không gì hơn, không gì có thể sánh được.

Phẩm 6: BỒ-TÁT ĐẲNG MỤC NÓI VỀ TRÍ TUỆ PHƯƠNG TIỆN

NƠI PHÁP ĐẠI ĐỊNH

Lại nữa, chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Bồ-tát Ma-ha-tát đối với tất cả thân tướng của chúng sinh, thân tướng Phật, đều thấu đạt về lẽ bình đẳng ấy. Thân này là do thân kia mà có, nên luôn quán tưởng Như Lai nơi vô số cõi nước như số lượng vi trầøn, đối với hết thảy chư Như Lai ấy phải dốc tâm cúng dường. Hết thảy các loại

hoa, hết thảy các thứ châu báu trong tận cùng các cõi đều dùng để cúng dường. Tất cả các thứ châu báu cúng dường ấy tung rãi lên trên cao tạo nên tất cả những thứ trang sức đem cúng dường. Lớp lớp nơi chốn kinh hành cúng dường. Dùng vô lượng vô tận tất cả ngọc báu ma-ni xây dựng tháp, Tinh xá mà cúng dường với khả năng có thể cúng dường được. Vượt quá mọi chỗ tạo tác làm ra của chư Thiên cúng dường, đều là uy thần của Phật. Hết thảy cõi Phật thanh tịnh thảy thảy đều cúng dường, đều là chỗ Phật luôn hộ niệm, tiếp dẫn. Nên đem tất cả những thứ ấy cúng dường Phật, cúng dường, đảnh lễ ngay chân chư Phật. Chư Như Lai kia đều là sự ứng hóa từ Pháp thân vô tận. Chính từ những sự cung kính chí tâm đó làm khởi điểm mà tìm cầu, tham vấn các pháp của chư Phật, nguyện nêu bày các pháp bình đẳng, phu diễn các pháp lớn, hội nhập các hạnh nguyện cốt yếu của chư Phật, thể hiện nơi tâm đại Bi. Hòa nhập nơi các diệu lực của hạnh nguyện thuận hợp vô hạn, đi vào các nẻo chính yếu của mọi chúng sinh, nhớ nghĩ đến chư Phật. Thông tỏ cội nguồn của mọi tích chứa vun đắp, nhưng cũng không vướng mắc nơi cái biết cái ngộ về lẽ hưng khởi của Phật cũng như lẽ biến diệt của chư Như Lai. Ví như tâm dấy khởi các niệm, không rõ nơi dấy phát mà cũng chẳng biết chốn trở về. Bồ-tát cũng không tỏ được điểm khởi hay nẻo diệt của Như Lai.

Cũng như vào lúc ban ngày dưới ánh mặt trời, hiện ra bóng dáng dợn nắng như sóng nước, chẳng do từ bóng mặt trời mà có, cũng không phát ra từ bóng của suối nước, cũng chẳng ở nơi đất hiện lên hoặc từ bóng của rặng núi cong phía Đông kia hắt lại, cũng chẳng có, cũng chẳng không, cũng chẳng thiện hay bất thiện, chẳng trong lành hay đục ngầu, cũng chẳng có thể uống hay có thể làm cho ô nhiễm được. Bóng dáng ấy chẳng có cũng chẳng không, chẳng mùi vị cũng chẳng thể ngửi nếm, chỉ có hình tượng như dòng nước.

Do nhân duyên đó mà dấy niệm, như dợn nắng theo sông nước nên mới dấy tưởng nhớ về bóng dáng sông nước ấy. Dứt bỏ tưởng niệm đó thì đối với gần mà cho là xa, nhưng cũng không có nơi chốn bị hủy hoại. Bóng dáng dợn nắng theo sông nước, rốt lại là cũng không thể định được nơi chốn.

Kinh Bồ- Tát Đẳng Mục Hỏi Về Tam- Muội, Phẩm 7: Bồ- Tát Đẳng Mục Nói Về Vô Lượng Như

Bồ-tát cũng như vậy. Đối với Như Lai, không dấy niệm, cũng không nhận thức về điểm khởi lên hay biến diệt của Như Lai: Đem hình tướng mà tưởng chư Phật là có, dùng vô tướng để lìa mọi tưởng niệm.

Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Chư vị Bồ-tát Đại sĩ thực hiện như thế gọi là Pháp Tam-muội Thanh tịnh, theo nẻo Chánh thọ của pháp Tam-muội ấy mà luôn thức tỉnh, không bao giờ để mất pháp Tam-muội kia. Ví như người sáng suốt trong lúc ngủ say, đối với mọi nơi chốn hành động trong giấc mộng đều biết là không có nhân duyên và khi thức giấc thì đều biết rõ ràng là như thế. Bậc Bồ-tát Đại sĩ cũng vậy, thất chư Phật mà quên đi cái nhận thức ấy thì mới nắm giữ được các pháp của chư Phật, biết được chốn an tọa đông đảo của chư Như Lai, cho đến các cõi Phật thanh tịnh, thấu đạt nghĩa lý, phân biệt thông tỏ yếu chỉ của các pháp, làm hiển lộ một cách rộng khắp lý nhân duyên nơi các pháp, cùng làm rõ những nẻo thanh tịnh của Phật chủng cùng uy thần của chư Phật, cũng là diễn rộng mọi biện tài của chư Phật.

Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Đó là trí tuệ phương tiện từ pháp Tam-muội lớn của chư Bồ-tát Đại sĩ.

Phẩm 7: BỒ-TÁT ĐẲNG MỤC NÓI VỀ VÔ LƯỢNG NHƯ

Lại nữa, chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Hạnh nguyện của bậc Bồ-tát Đại sĩ, nhớ nghĩ về chư Phật Như Lai thời quá khứ, dấy khởi các pháp “Độ vô cực” (Ba-la-mật) đến trọn kiếp hay vượt quá kiếp vượt các cõi đạt đến bờ giải thoát. Biết rõ các cõi trọn kiếp hay quá kiếp, thì sẽ rõ biết sự dấy khởi của chư Phật trọn kiếp hay quá kiếp, thấu đạt chư Phật xuất hiện, nêu bày kinh điển với các pháp “Độ vô cực”. Theo kiếp hay quá kiếp thuyết giảng các pháp “Độ vô cực”. Biết rõ ý hành theo “Độ vô cực” thì rõ các tình (căn) theo các pháp “Độ vô cực”. Ở nơi tình “Độ vô cực” ấy mà nhận thức cùng thực hành đối với vô số thứ loại, cho đến thông đạt mọi thứ thọ mạng của Như

Lai. Đây kia đều rõ, đối với mọi thọ mạng, vượt qua năm tháng hàng ức na-thuật, đây kia đều rõ, kia dùng tuệ của đây mà hành, tỏ rõ hiền hạnh của vô lượng Như Lai, gốc là “không” là vô lượng hiền. Rõ thông các cõi quá khứ, gốc là “không” là vô lượng. Biết rõ mọi kiếp quá khứ, gốc là “không” là vô lượng. Cũng như biết rõ quá khứ các pháp như, gốc là “không” là vô lượng như. Rõ tâm quá khứ, gốc là “không” là vô lượng như. Rõ sự giải thoát, gốc là “không”, là vô lượng như. Tỏ hành của chúng sinh quá khứ, gốc là “không” là vô lượng như. Tỏ nơi chốn thuyết giảng của quá khứ, gốc là “không” là vô lượng như. Rõ sự dấy khởi của quá khứ, gốc là “không” là vô lượng như. Thực hiện pháp Chánh thọ Tam-muội ấy gọi là Quá trang nghiêm tạng. Nhờ đấy mà phát khởi nhất tâm, có thể vượt qua trăm ngàn kiếp là gốc không, là vô lượng. Dùng tâm đó mà vượt qua đến trăm ngàn na-thuật kiếp, lại vượt qua vô số kiếp, vô tư nghì kiếp, vô xưng hạn kiếp, vô biên kiếp, vô lượng kiếp, lại vượt quá a-tăng-kỳ kiếp, chẳng thể nghĩ bàn kiếp, vô vọng kiếp, là vượt quá vô vọng kiếp. Do nhân duyên ấy nên không có sự hoại diệt. Thọ nhận pháp Chánh thọ Tam-muội không có tạo nhân quá khứ mà an lập đầy đủ mười pháp. Nhờ pháp Tam-muội đó nên có được sự giác ngộ, cũng tạo lập đủ mười pháp. Đối với chư Như Lai đạt đến cảnh giới bất tư nghì, cũng từ thanh tịnh mà khởi lên, cũng không trụ nơi chốn tu tập, đạt được điều ấy cũng như dốc sức để đạt được, thọ nhận đầy đủ sự phụng trì, mong được bình đẳng, hội nhập vào ba nẻo. Những gì gọi là mười pháp?

1.Thông tỏ mọi nành phát sinh từ gốc si mê.

2.Biện giải tính chất vô tận của các pháp.

3.Phân biệt sự thuận hợp không hủy diệt.

4.Nhận rõ vô trụ.

5.Biện tài không loạn động.

6.Từ chỗ đã nêu bày mà đạt đến chí thành.

7.Làm tất cả mọi sự nương tựa để tồn tại.

8.Vui vẻ mà hướng đến ba cõi.

9.Xem gốc của mọi đức là hơn hết.

10.Đối với các pháp luôn có sự tôn trọng, khiêm tốn.

Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai!

Đó là mười hạnh nguyện vô hạn của pháp Tam-muội. Do thực hành mười pháp Tam-muội ấy mà đạt được giác ngộ. Ví như thân ở trong bào thai, biết mình sẽ được sinh ra vì trong thời gian này thần thức đã nhập vào thân. Bồ-tát cũng như vậy, theo pháp Tam-muội mà tỏ ngộ, nhờ mười pháp ấy mà đối với các pháp được thông suốt. Lúc Bồ-tát đạt được như thế là đạt được sự thanh tịnh của quá khứ vậy.

Kinh Bồ- Tát Đẳng Mục Hỏi Về Tam- Muội, Quyển Trung, Phẩm 8: Trí Tuệ Phương Tiện Thanh Tịnh

KINH BỒ-TÁT ĐẲNG MỤC HỎI VỀ

TAM- MUỘI

QUYỂN TRUNG

Phẩm 8: TRÍ TUỆ PHƯƠNG TIỆN THANH TỊNH

Lại nữa, chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Bồ-tát Đại sĩ dùng mỗi mỗi cõi nước thanh tịnh để thuận nhập nơi mỗi mỗi cõi. Đem các pháp đã tu tập nơi mỗi mỗi cõi mà hiện rõ khắp các cõi. Thuận hợp, giữ gìn nơi mỗi mỗi cõi thì sẽ an trụ được nơi khắp các cõi nước Phật. Đã thuận rõ nơi mỗi mỗi cõi nước Phật thì thông tỏ hết thảy các cõi. Hành hóa thuận tiện nơi mỗi mỗi cõi thời thông đạt hết thảy các cõi thanh tịnh. Nơi các cõi kia, nơi các đời vị lai, luôn làm người quan trọng. Ở nơi các cõi, ở các số lượng kiếp luôn có nơi chốn nêu bày giảng nói. Ở nơi mọi kiếp nhận rõ được các hình tượng. Ở nơi mọi kiếp thảy đều phân biệt rõ. Ở nơi mọi kiếp mà dẫn dắt một cách thuận hợp. Ở nơi mọi kiếp mà nhớ nghĩ đến sự bình đẳng. Ở nơi mọi kiếp, không gì là không hưng khởi, phát triển. Ở nơi mọi kiếp mà tạo tác vô lượng. Ở nơi mọi kiếp, hương thơm luôn tạo được sự khen ngợi khắp chốn. Ở nơi mọi kiếp luôn có lòng thương cứu độ. Ở nơi mọi kiếp không có chư Phật Thế Tôn quá khứ, có chỗ nói về tương lai, hoặc không có chỗ nói, có nơi chốn trao truyền quyết định, hoặc không có nơi chốn trao truyền quyết định. Có nhiều sự khác biệt về danh hiệu, vô số danh hiệu, vô lượng danh hiệu, vô hạn danh hiệu, vô biên danh hiệu, a-tăng-kỳ danh hiệu, vô tư nghì danh hiệu, vô tế danh hiệu, vô vọng danh hiệu. Các bậc ấy sẽ hưng khởi, thương xót cứu độ chúng sinh, hiện làm bậc Pháp vương, là bậc chỉ dẫn các pháp tu hành, giảng thuyết rộng khắp về ba mươi bảy pháp đạo phẩm, ca ngợi tán thán mọi thứ hạnh công đức, quảng diễn nêu bày khiến các hạnh nguyện

được hiển lộ, sáng tỏ. Lại nên khiến cho tâm ý được thanh tịnh, tánh hạnh tu tập vững vàng, tạo nên hạnh của mọi công đức. Nên bày tỏ rộng khắp các hạnh cốt yếu, quan trọng. Lại nên kiến lập trí tuệ rộng khắp làm sáng tỏ mọi nẻo sự lý. Cũng sẽ trải qua các pháp tu tập thể hiện hạnh nguyện của chư Như Lai. Cũng nên tu tập thành tựu đầy đủ các nguyện. Lại cũng thực hiện đạt tới trí tuệ gồm đủ, thông tỏ tận cùng nẻo thiện của sự tạo thành công đức. Lại cũng dẫn tới cõi trang nghiêm tối thượng, hạnh nguyện thể hiện sự thấu đạt sáng suốt, các hàng quyến thuộc đáng tôn trọng, cũng lại thông tỏ đầy đủ đối với các pháp. Lại phải tu tập nhận rõ chỗ ứng hợp của tội, phước. Lại nên tu tập quán tưởng đầy đủ các hình tướng được tạo thành. Thông tỏ, thấu đạt lẽ thiện của sự đầy đủ. Thông tỏ, thấu đạt mọi đức của sự bình đẳng. Cũng phải thông đạt ý nguyện của chư Phật Thế Tôn. Cũng phải biết các chủng tánh ấy cũng như rõ mọi sự hành hóa quyền xảo. Cũng nắm rõ các phương tiện, rõ các nẻo biến hóa cùng mọi nơi chốn hướng đến. Cũng rõ sự thành Phật, rõ việc hóa độ người vật, hóa độ vô số chúng sinh, rõ việc chư Như Lai nhập Niết-bàn vô dư, tỏ mọi sự xuất hiện khế hợp của chư Phật, mà trong khoảnh khắc đó tạo nên sự phát tâm, đạt tới sự thông tỏ mọi việc trong một kiếp. Lại trải qua trăm kiếp, ngàn kiếp, trăm ngàn kiếp, ức kiếp. Lại trải qua cõi Diêm-phù-đề số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua bốn cõi thiên hạ số lượng kiếp như vi trần. Trải qua ngàn cõi thiên hạ số lượng kiếp như vi trần. Trải qua đại thiên thế giới số lượng kiếp như vi trần. Trải qua tam thiên đại thiên cõi nước số lượng kiếp như vi trần. Trải qua như cõi nước của chư Phật số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua như ngàn cõi nước của chư Phật số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua trăm ngàn cõi nước chư Phật số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua ức na-thuật cõi nước chư Phật số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua vô số cõi nước chư Phật số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua số lượng kiếp không thể tính. Lại trải qua vô lượng số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua vô biên tế số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua vô xưng hạn số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua a-tăng-kỳ số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua vô tư nghì số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua “vô ngã hạn” số lượng kiếp như vi trần. Lại trải qua “vô hạn lạc” số lượng

kiếp như vi trần. Lại trải qua “lạc vô lạc’ số lượng kiếp như vi trần. Bồ-tát do sự an trụ pháp Tam-muội Tuệ minh tạng nên có thể thọ trì sự thuyết giảng nơi mỗi mỗi cõi nước. Như thế là cũng nhập vào chủng tánh của mỗi mỗi cõi nước như hết thảy mọi cõi nước. Đối với “Vô hạn lạc” số lượng cõi nước như vi trần thì cũng vậy, thấu tỏ vô hạn cõi nước thời đương lai. Bồ-tát dùng trí tuệ của chánh định nhập vào khắp nơi của tâm ý hướng đến các niệm. Có mười nơi chốn nương tựa vững chắc. Những gì là mười?

1.Nhớ nghĩ vui thích về các cõi Phật, nơi chốn Như Lai kiến lập số lượng như vi trần, các vị Bồ-tát ấy nhờ vào uy thần của Phật mà an trụ.

2.Bồ-tát dùng pháp làm chỗ an trụ vững chắc, ở nơi cõi đời phải thông đạt đầy đủ các pháp Tổng trì, đã được đầy đủ các pháp Tổng trì thì sẽ được sự biện tài rốt ráo vô tận.

3.Bồ-tát nương vào hạnh nguyện, lấy hạnh nguyện làm chỗ dứng vững cho mình, theo nguyện hết mực rốt ráo mà hành hóa đầy đủ.

4.Bồ-tát nương tựa vào diệu lực của đức mà có được chỗ đứng, nhưng không dấy tưởng cho rằng không ai có thể hơn mình.

5.Bồ-tát nương vào trí tuệ mà đứng vững, đối với Phật pháp, sự hành hóa luôn vô ngại.

6.Bồ-tát dựa vào tâm đại Bi mà lập, góp sức vào việc chuyển bánh xe chánh pháp đi tới, không có trường hợp thoái lui.

7.Bồ-tát dựa vào các hạnh nguyện kia mà đứng vững, đối với các thứ văn tự là sự thực hành của các pháp nên khéo léo tu học thích hợp.

8.Bồ-tát nương vào nơi chốn phát sinh các pháp tối thượng mà đứng vững, mở rộng cửa các pháp cam lồ để nhằm ngăn lấp các cửa dẫn về nẻo ác.

9.Dựa vào diệu lực của trí tuệ mà lập, thực hiện hạnh nguyện Bồ-tát, khiến cho sự hành hóa không hề bị gián đoạn.

10.Chư vị Bồ-tát ấy, nương tựa vào hết thảy mọi diệu lực kể trên mà đứng vững, thể hiện đầy đủ nơi diệu lực bố thí, hóa độ vô số chúng sinh, khiến họ đi theo con đường thanh tịnh của Bồ-tát với

những nơi chốn nương tựa đầy đủ vô số các dụng lực.

Thông tỏ vô hạn số lượng kiếp, Bồ-tát đạt được diệu lực do nương vào các pháp mà có, nắm được diệu nghĩa thanh tịnh nơi cội nguồn của các pháp, cũng như vô số nơi chốn phát sinh của chúng.

Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát đã thực hiện được các hạnh của tuệ định thứ sáu hết sức lớn lao. Các vị Bồ-tát đó an trụ như thế là đạt được sự thông tỏ các hành trong vô hạn số lượng kiếp. Phân biệt thấu đạt các hành của phương tiện quyền xảo trong vô hạn số lượng kiếp đối với vô hạn số các hành của tội phước đều phân biệt thấu đạt để được các hành theo phương tiện. Lại đối với vô hạn số nơi chốn thực hiện tinh tấn, hiện rõ để dẫn dắt chúng sinh thông qua các phương tiện hành mà vô hành. Phương tiện ở nơi hành và vô hành ấy, đối với thiện ác có các hành theo phương tiện của vô hạn số. Đối với các pháp, hành mà vô hành, tức lãnh hội thấu đạt các hành theo phương tiện. Ở nơi hành mà vô hành đó, đối với các thời Phật ứng hiện, như hình tượng ấy, như sự thuyết giảng ấy, như sự dấy khởi tận cùng trong sự hành hóa của chư Phật, thông tỏ các hành theo phương tiện về chủng tánh của Như Lai. Ở nơi hành hóa mà vô hành đó, lãnh hội nêu bày vô lượng cửa trí tuệ nhờ các hành theo phương tiện xoay chuyển. Ở nơi hành mà vô hành ấy, trí tuệ rộng khắp tạo cảm ứng lớn lao cùng biến hóa vô số, như lúc thị hiện thông qua các hành theo phương tiện. Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Ví như lúc mặt trời xuất hiện, những người có mặt thảy đều lần lượt trông thấy làng xóm, quận huyện thành ấp trong nước, cũng như nhận biết các chỗ cao thấp, sông núi, đèo dốc hiểm trở, nhận biết các thứ cây cối, ruộng lúa, nhận biết các loại tốt xấu, tịnh, bất tịnh, nói chung là các sự vật hiện có trong thế gian cũng đều nhận biết. Từ đôi mắt sáng lãnh hội thấu đạt các hiện tượng, có được trọn vẹn tâm ý để xem xét. Này chư vị Bồ-tát! Ánh sáng của mặt trời cũng thế, theo đấy mà chiếu sáng khiến các sự vật hiện ra trước mắt mình. Do ánh sáng của mặt trời đó mà con người trông thấy khắp các thứ hình sắc. Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Chư Bồ-tát ấy đã đạt được pháp Tam-muội thì cũng không khác; thông tỏ hết thảy mọi hành, có hành hay không hành cả trong trăm ngàn na-thuật kiếp, rõ mọi chủng loại, tất cả thảy được nhận thức, soi

sáng thấu đáo, dùng sự thông tỏ này tức là dùng mười thứ không mê lầm đã đạt được làm sung mãn cho sự hành hóa đối với hết thảy chúng sinh trong mười phương. Những gì là mười?

1.Xuất hiện ở nơi chúng sinh không mê lầm về các gốc mình đã đạt được.

2.Không mê lầm trong sự hóa độ chúng sinh.

3.Không có mê lầm về nơi chốn giáo hóa chúng sinh.

4.Không có mê lầm đối với chúng sinh ở chỗ dấy khởi các hạnh nguyện, như sự thích ứng hay như ngôn từ, mọi sự luận bàn đều rốt ráo.

5.Mọi chốn hành hóa đều không mê lầm, ở nơi các cõi nước đều luôn thanh tịnh.

6.Mọi chốn hội nhập đều không mê lầm, ở nơi các cõi Phật, chốn hành là vô hành, ở nơi hành mà vô hành. dứt mọi hồ nghi của chúng sinh.

7.Nơi chốn thệ nguyện đều không mê lầm, như các chỗ chúng sinh thỉnh cầu, tế độ chúng sinh với sự thực hiện nhờ đó mà hoàn thành đầy đủ các hạnh nguyện.

8.Không mê lầm trong các pháp của các hành theo phương tiện nhằm khai mở cửa trí tuệ thanh tịnh vô hạn.

9.Không mê lầm đối với các pháp được nêu bày giảng giải, có thể tạo nên những cơn mưa pháp khắp nơi, thâu tóm, chế ngự các căn, ở nơi hành mà vô hành, ở nơi trí tuệ giác ngộ mà hành khiến cho Phật đạo luôn được đứng vững.

10.Không có mê lầm đối với vai trò quan trọng của trí tuệ, thể hiện nơi các hành của cửa trí tuệ thanh tịnh vô hạn.

Không còn mê lầm về chỗ xuất hiện thì cũng không còn các nơi chốn tối tăm, mà ánh sáng được chiếu khắp thế gian. Bồ-tát đã an trụ mười nẻo không mê lầm để thực hiện các pháp thì coi như đã an trụ nơi pháp Tam-muội ấy. Chư vị Bồ-tát đó đạt được pháp Tam-muội và làm cho pháp ấy dấy khởi, khiến cho chư Thiên đế đến nơi lễ bái, chư Long đế đến nơi cung kính tung rải các thứ hương thơm tươi đẹp, khiến cho chư Thần đế tìm đến lễ bái, chư Lượng đế tìm đến kính lễ, chư Phụng hoàng đế thần tìm đến quy ngưỡng, chư Phạm đế đảnh lễ thỉnh

Kinh Bồ- Tát Đẳng Mục Hỏi Về Tam- Muội, Quyển Trung, Phẩm 9: Bồ- Tát Đẳng Mục Nói Về Sự Hưng Khởi, Hiển Lộ

vấn, chư Nhạc thần đế tìm đến tán dương, chư Điềm thần đế ca ngợi hết mực, chư Hương thần đế luôn tìm tới để hầu hạ tôn thờ, cũng như Nhân đế tìm tới cúng dường. Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Các Bồ-tát ấy đã thực hiện pháp Tam-muội Tuệ minh tạng, gọi là lần thứ sáu làm hưng khởi, hiển lộ trí tuệ lớn lao thông qua các hành theo phương tiện.

Phẩm 9: BỒ-TÁT ĐẲNG MỤC NÓI VỀ SỰ HƯNG KHỞI,

HIỂN LỘ

Lại nữa, chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Bồ-tát Đại sĩ có pháp Tam-muội gọi là: “Chư Phật làm sáng rõ cõi nước thanh tịnh”. Này chư vị! Chư Bồ-tát làm thế nào để có thể thực hiện nhập Chánh thọ pháp Tam-muội chư Phật làm sáng rõ cõi nước thanh tịnh ấy? Lúc đầu Bồ-tát nhập ở thế giới phương Đông, từ một cõi nước này sang một cõi nước khác. Đối với các phương Tây, Nam, Bắc bốn phương và hai phương trên dưới, cũng từ cõi nước này đến cõi nước khác. Ở nơi các cõi nước đó, chư Bồ-tát làm cho mọi Phật sự dấy khởi hiện diện khắp cõi, kính lễ đối với chư Như Lai, chư Bồ-tát hiện ra những cảm ứng lớn của Phật, hiện ra sự vui thích an lạc của chư Phật, hiện rõ sự tôn quý hơn hết cùng các cảnh giới nơi sự tự tại của chư Phật. Hiện rõ tiếng Sư tử gầm của Phật. Hiện rõ mọi hạnh nguyện, tính chất trang nghiêm cùng diệu lực thần thông của Phật. Cũng hiện rõ các chúng hội của chư Phật, hiện những chúng hội thanh tịnh, hiện các chúng bình đẳng, các chúng như nhất, các chúng đông đúc lớn lao, các chúng nương tựa hỗ trợ, các chúng yên tĩnh dứt mọi loạn động, các chúng giáo hóa, các chúng ứng hợp, các chúng dũng mãnh to tát. Cũng hiện ra các chúng hội ở khắp cõi Diêm-phù-đề. Bốn cõi cũng đều như thế. Ở nơi ngàn cõi nước, hai ngàn cõi nước, cũng đều như vậy. Ở nơi tam thiên đại thiên cõi nước cũng hiện ra như thế. Nơi ức na-thuật trăm ngàn cõi nước cũng hiện ra đầy đủ tính chất đông đảo của các chúng hội. Ở nơi vô tận số các cõi nước, hiện ra đầy đủ các chúng hội đông

đúc. Cũng như nơi trăm ngàn cõi Phật với số lượng các cõi nước như vi trần đều hiện đông đủ các chúng hội. Nói tóm lại: Cho đến vô số, vô lượng cõi Phật với các cõi nước số lượng như vi trần, cũng đềøu hiện khắp các chúng hội đông đảo hết mực. Đối với các chúng hội đông đảo tôn nghiêm ấy mà hiện ra lớp lớp chư Phật được trông thấy, chiêm ngưỡng. Hiện ra loại loại thân tướng của chư Phật, hiện ra lớp lớp chư Phật trong mọi thời, mọi nơi chốn, với vô vàn sự biến hóa, cảm ứng lớn lao, với muôn ngàn vẻ trang nghiêm, vẻ uy nghi cùng mọi hình sắc ảnh tượng tức là hiện ra đầy đủ lớp lớp sự việc của chư Phật.

Chư Bồ-tát ở những nơi ấy, nơi các chúng hội đó, tự mình trông thấy mà cùng hiện khắp, cũng tự mình trông thấy ở nơi đó mà thuyết giảng khắp chốn. Cũng tự mình xem thấy việc phụng trì các pháp ở mọi nơi. Cũng tự biết về các phương tiện quyền xảo để thể hiện các pháp. Cũng tự biết việc lãnh hội về mọi nghĩa lý của các pháp. Cũng tự biết việc lãnh hội thấu đạt về hư không, lãnh hội thông tỏ về Pháp thân, về việc dứt mọi mối sợ hãi. Cũng tự biết là mọi nơi chốn đều là vô thường, chẳng có nơi chốn nào có các tưởng niệm bất biến. Cũng tự nhận thức mà dứt bỏ vọng tưởng, nhận rõ các tuệ, lãnh hội các nghĩa, nhớ nghĩ các hành địa, nhớ nghĩ về các ý nghĩa hàm súc, đa dạng. Cũng tự nhận thức để lại thông tỏ là vô sở niệm, để chuyên tâm nhớ nghĩ đến chư Phật, nhớ nghĩ đến các lực, nhớ nghĩ đến các tình (các căn), nhớ nghĩ đến không hành, thấu đạt về sự nhàn tĩnh. Nắm vững sự nhận thức như thế, chư Bồ-tát chẳng niệm về cõi nước, chẳng niệm là có người, chẳng niệm về diệu nghĩa của Phật. Cũng chẳng tạo pháp, không hoại thân mạng, chẳng hủy thân hành. cũng không dấu ý niệm, không nhập tâm hành, chẳng dấy niệm về thọ mạng, về ta người, nơi chốn. Ví như dùng pháp để biết pháp. Cũng không khởi ý niệm có không về hạnh Bồ-tát, cũng vô niệm, cũng không dấy niệm về việc đi đến khắp các cõi.

Chư Bồ-tát ấy có thể hiện ra vô số màu sắc hình tượng của Phật, đầy đủ các hành, có thể tạo ra mọi sự thanh tịnh thể hiện khắp chốn. Có thể hiện ra đầy đủ mọi sắc tướng của Phật, cũng như hiện ra ánh hào quang của Đức Thế Tôn. Mọi nơi chốn hiện ra đều bình đẳng, thanh tịnh hết mực, nói chung là thảy đều thích ứng, thành tựu. Có thể

hiện ra đầy đủ hình tượng màu sắc như Phật, đầy đủ ánh hào quang tươi sáng như Phật. Cũng hiện ra hình tượng mang tâm ý như Phật. Cũng hiện ra thân tướng Phật với đầy đủ các tướng tốt siêu việt. Cũng hiện ra ánh sáng tỏa chiếu thể hiện uy thần tối thượng của Phật.

Cũng hiện ra những vẻ đẹp nơi thân tướng tối tôn của Phật. Cũng hiện ra thân tướng Phật óng ánh màu sắc kim cương. Cũng hiện ra thân tướng Phật với màu sắc và hình tượng thanh tịnh. Cũng hiện ra thân tướng Phật với vô lượng hình tượng và màu sắc. Cũng hiện ra thân tướng Phật lớn lao thanh tịnh được cấu tạo bằng ngọc ma-ni. Cũng hiện ra thân tướng Như Lai cao bảy nhận, tám nhận, mười nhận. Cũng hiện ra thân tướng Như Lai cao hai mươi nhận, ba mươi nhận, bốn mươi nhận, năm mươi nhận, sáu mươi nhận, bảy mươi nhận, tám mươi nhận, chín mươi nhận, một trăm nhận. Cũng hiện ra thân tướng Như Lai cao đến một dặm, cao đến nửa dụ-tuần, một dụ-tuần, mười dụ-tuần, trăm dụ-tuần, ngàn dụ-tuần. Cũng hiện ra thân tướng Như Lai như một Diêm-phù-lợi. Cũng hiện ra thân tướng Như Lai như bốn cõi thiên hạ, như ngàn cõi thiên hạ, như tam thiên đại thiên cõi thiên hạ.

Hoặc là hiện ra thân tướng Như Lai như trăm cõi Phật, như ngàn cõi Phật, như trăm ngàn cõi Phật, như ức na-thuật cõi Phật, như vô lượng cõi Phật, như vô hạn cõi Phật, như a-tăng-kỳ số cõi Phật, như vô biên cõi Phật, như vô tế cõi Phật, như vô tư nghì cõi Phật, như vô xưng cõi Phật, như vượt quá tâm ý tư duy cõi Phật. Hoặc lại hiện ra thân tướng Như Lai như vô xứ sở cõi Phật, như không thể nghĩ bàn lường tính cõi Phật, như vô vọng quá vọng cõi Phật. Như thế đấy, chư Bồ-tát đã hiện ra thân tướng Như Lai với vô số hình sắc, vô số hình tướng như vậy. Hiện ra vô số vẻ đẹp, vô số ánh sáng, vô số màn lưới.

Cũng hiện ra vô số pháp cội nguồn là không, vô số pháp gốc không có tôi ta. Hiện ra các pháp là gốc của trí tuệ, nơi chốn từ đó trí tuệ dấy khởi. Hiện ra vô tận thân tướng. Hiện ra mọi vẻ thanh tịnh của diệu lý vô hành.

Chư vị Bồ-tát như vậy là đã hiện ra vô vàn chư Như Lai, ở nơi thân tướng của chư Như Lai ấy không tăng cũng không giảm.

Ví như hư không, không có sự mệt mỏi chán nản, cũng như có sự phân biệt lớn nhỏ. Ở nơi vô số cõi, các cõi có những nơi chốn sâu xa mênh mông, không vì nơi chốn mênh mông mà hiện ra to lớn hay ngược lại. Thân tướng của Như Lai cũng như thế, do nơi chốn có chỗ lớn lao nhỏ hẹp nhưng sự thị hiện thì không lớn nhỏ.

Ví như hình tượng mặt trăng chiếu sáng nơi cõi Diêm-phù-đề cũng không có lớn nhỏ. Hình tượng mặt trăng ấy trụ nơi ánh sáng mà không có dời đổi. Chư Bồ-tát ấy cũng như thế. Đạt đến sự hóa hiện như Phật an trụ pháp Tam-muội ấy. Cũng chẳng dấy vọng tưởng về sự hoại diệt đối với màu sắc, hình tượng của Như Lai, vì nơi chốn hóa hiện của chư Phật cũng giống như cảnh trong mộng. Ở nơi đó là không chỗ thấy mà có thấy, mà hiện ra âm thanh của chư Phật, Như Lai. Nơi chốn hiện ra âm thanh của chư Phật, Như Lai ấy là ở nơi pháp không, là vô sở hữu. Nhưng từ đó mà đều thọ nhận các pháp, nêu bày, truyền bá, thảy đều ở nơi các pháp không còn mê lầm. Ví như chúng sinh, sau khi mạng chung, nơi chốn hướng về, tâm do đấy mà có sự chuyển đổi. Chư Bồ-tát cũng vậy. Ở nơi pháp Tam-muội ấy mà an trụ thì các cõi thảy đều được trang nghiêm, dùng trí tuệ Phật mà độ mà độ thoát, đạt được thanh tịnh. Bồ-tát dùng mười thứ mau chóng để ứng hợp với khắp chốn khắp loại. Những gì là mười?

1.Mau chóng thực hiện đầy đủ viên mãn các hạnh nguyện.

2.Mau đem ánh sáng của Phật pháp chiếu soi khắp các cõi.

3.Mau dùng trí tuệ phương tiện chuyển pháp luân hóa độ chúng sinh.

4.Mau tùy thuận tất cả các hành thích hợp để tạo nên các cõi thanh tịnh.

5.Mau thành tựu được trí tuệ gồm đủ mười Lực.

6.Mau chóng thành tựu sự bình đẳng hội nhập cùng chư Như Lai.

7.Mau chóng dùng diệu lực đại Từ bi để hàng phục các thứ ma oán.

8.Mau chóng giúp cho chúng sinh dứt trừ mọi nghi hoặc đạt được an vui.

9.Mau chóng thị hiện mọi cảm ứng lớn lao, tùy thuận nơi chốn mà hóa độ.

10.Mau chóng dùng loại loại âm thanh hướng đến các pháp môn, tạo nên các cõi thanh tịnh.

Chư Bồ-tát lại có được mười thứ pháp ấn, dùng các pháp mà ấn chứng cho quá trình tu tập của chư vị Bồ-tát ấy. Những gì là mười?

1.Bồ-tát đó cùng với chư Phật ba đời cùng thực hiện từ một cội nguồn đức lớn.

2.Bồ-tát đó hội nhập làm một thân, xem Pháp thân là không có gì hơn được.

3.Bồ-tát ấy hành theo nẻo vô nhị của Như Lai.

4.Bồ-tát ấy tạo ra vô số đạo tràng, đều từ nẻo vô nhị mà sinh khởi.

5.Bồ-tát ấy thực hiện vô hạn hạnh nguyện, cùng với Pháp thân hội nhập.

6.Bồ-tát ấy hành hóa đều vô ngại, đối với thế gian đạt được đầy đủ mười Lực.

7.Bồ-tát đó hành theo pháp không, thanh tịnh, tức hành theo nẻo vô nhị.

8.Bồ-tát đó đạt được các pháp vô lậu, vì thế gian mà hết sức hóa độ.

9.Bồ-tát ấy tâm ý không còn vướng trong ngoài, đạt được trí rộng khắp thông qua các tuệ phương tiện quyền xảo.

10.Bồ-tát ấy luôn được có chư Phật dốc tâm hộ niệm.

Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Bồ-tát Đại sĩ có được định đại tuệ, gọi là Âm thanh chư Phật soi khắp cõi nước. Chư Bồ-tát đó thực hiện pháp Tam-muội Chánh thọ ấy thì sẽ là bậc không còn ai có thể làm thầy mình nữa vì hội nhập các pháp của chư Phật không còn có sự nghi hoặc. Là bậc trượng phu có trí tuệ hơn đời vì đã đạt được sự thanh tịnh giải thoát. Do đã đạt được cội nguồn trong sáng thanh tịnh của tâm nên được xem là bậc tối tôn, vĩ đại. Là bậc hết tâm vì đời mà chỉ dạy, dẫn dắt, nên bản thân luôn được tôn quý kính trọng. Là bậc dấy khởi, kiến lập sự dũng mãnh tối thượng của chư Phật đời vị lai vì đã đạt đến cội nguồn chủng loại của trí tuệ giác ngộ. Là bậc

tu tập trí tuệ, tành tựu các thứ tín, ngôn từ luôn như nhất. Là bậc đại trí tuệ, quá khứ không hề bị ngăn ngại vì đã tạo nên pháp tạng. Là bậc luôn đem pháp của chư Phật để dấy lên các trận mưa pháp thuận hợp với mọi hành của chúng sinh.

Này chư vị! Ví như Thích Đề-hoàn Nhân, nhờ có ngọc ma-ni mà nơi chốn của vị Thiên vương này được tôn quý hết mực. Ngọc ma-ni đó đã làm tăng uy quang, tạo nên uy thần. Do đó được ngọc báu ma-ni ấy nên uy danh của Thích Thiên vương càng nthêm lớn lao. Dùng mười sự việc, ở nơi cõi trời Đao-lợi nhờ đó mà đạt được sự tôn kính. Những gì là mười?

1.Dùng sắc tưởng hơn hết của bậc Thiên vương để bảo ban đối với các vị Thiên tử.

2.Dùng hình tượng hơn hẳn của bậc Thiên vương.

3.Dùng hình tướng của bậc Thiên vương để thị hiện.

4.Dùng quyến thuộc hết mực đông đảo của bậc Thiên vương.

5.Dùng mọi ham muốn hết mực của hàng Thiên vương.

6.Dùng sự an lạc tột bậc của hàng Thiên vương.

7.Dùng y phục của bậc Thiên vương để tạo sự tin tưởng.

8.Dùng sự tự tại hơn hết của bậc Thiên vương.

9.Dùng tâm ý cao xa của bậc Thiên vương.

10.Dùng trí tuệ lớn lao của bậc Thiên vương, do công đức của ngọc báu ma-ni tạo nên.

Do sử dụng đầy đủ mười sự việc đó mà đạt được tôn trọng hơn hết đối với các bậc Thiên vương.

Chư Bồ-tát cũng vậy. Do thực hiện được pháp Tam-muội Chánh thọ đó mà liền đạt được mười thứ trí tuệ rộng lớn vô bờ. Những gì là mười?

1.Ở nơi cõi Phật đạt được trí tuệ vô ngại.

2.Ở nơi mọi chúng sinh, đạt được gốc làm dấy khởi tuệ hạnh.

3.Nương vào ba đời đạt được trí tuệ thích ứng.

4.Ở nơi thân tướng của chư Phật đạt được nơi chốn nương tựa của trí tuệ.

5.Ở nơi các pháp của chư Phật đạt được tuệ hạnh.

6.Ở nơi tất cả các pháp mà đạt được một pháp tuệ hạnh.

7.Ở nơi tất cả mọi nẻo tận cùng của thế gian đạt được sự hội nhập vào trí tuệ của Pháp thân.

8.Ở nơi cội nguồn của hết thảy các pháp mà đạt được tuệ hạnh bình đẳng.

9.Ở nơi tất cả mọi tự tại đạt được nơi chốn nương dựa của trí tuệ.

10.Ở nơi tất cả các pháp đạt đến cõi an lạc của trí tuệ.

Đạt được pháp Tam-muội đó thì dùng âm thanh của chư Phật, ở nơi các thế giới luôn tạo được sự thanh tịnh.

Bồ-tát lại có mười sự việc, nhờ đó mà có được thân tướng uy nghi thanh tịnh. Những gì là mười?

1.Dùng cái đắc của vô đắc, cái hành của vô hạn mà chẳng trụ ở cõi nào.

2.Dùng cái trông mong của sự không trông mong.

3.Dùng mọi thứ sắc tướng, hình tượng ở nơi các cõi nước mà an trụ thanh tịnh.

4.Dùng cái ý nguyện của vô nguyện mà phóng ra vùng ánh sáng lớn làm chỗ an trụ để hóa độ chúng sinh.

5.Dùng cái tưởng của vô tưởng khiến cho thân được an trụ, để tạo sự hưng khởi của chư Phật.

6.Dùng cái mong cầu của sự vô cầu mà tuôn xuống như mưa vô số các thứ hoa hương để cúng dường chư Phật.

7.Dùng cái niệm của vô niệm nhằm bày biện sự cúng dường của chư Phật với đủ loại âm nhạc, để hóa độ chúng sinh.

8.Dùng cái phục sức của sự không phục sức, tạo được mọi việc thanh tịnh cũng như vô số các thứ trang sức để cúng dường chư Phật, ứng với nơi chốn hóa độ chúng sinh.

9.Dùng cái hành của vô hành, hiện ra lớp lớp sắc tướng, đạt được thân thanh tịnh, dứt hết mọi mê lầm khiến cho chúng sinh cùng được nhận biết.

10.Dùng cái có của cái không thật có, phát ra đủ loại âm thanh trong lành vi diệu, khiến cho chúng sinh được biết rõ muôn ngàn các thứ ngôn ngữ khác.

Chư Bồ-tát cũng như vậy! Đạt được mười phần thanh tịnh đó,

các vị Bồ-tát kia cũng có được đầy

đủ nơi chốn. Thế nào là mười nơi chốn dẫn dắt chúng sinh được thấy các Phật sự?

1.Nơi chốn làm cho chúng sinh được an trụ, đạt niềm tin hướng về chư Phật.

2.Nơi làm cho chúng sinh được an ổn nhờ âm thanh Phật pháp.

3.Chốn hóa độ chúng sinh khiến họ được sinh ở nơi có cõi Phật.

4.Nơi chốn cứu giúp chúng sinh khiến họ tin tưởng nơi chư Phật.

5.Nơi chốn dẫn dắt chúng sinh đến những lợi lạc khiến họ được nghe pháp âm của chư Phật.

6.Nơi chốn tế độ chúng sinh thông qua việc hóa hiện các cảm ứng của Phật.

7.Nơi chốn tạo sự yên lành cho chúng sinh khiến họ nhớ nghĩ, giống như các hành động thích ứng, bao gồm đầy đủ sự nhất tâm.

8.Nơi chốn làm cho chúng sinh được thuận hợp, an định để đến nơi cảnh giới trang nghiêm của Phật.

9.Nơi chốn đem lại sự lợi lạc an ổn cho chúng sinh, khiến họ phát tâm Bồ-tát.

10.Nơi chốn tạo được sự an lạc vững chắc cho chúng sinh, khiến họ được đầy đủ trí tuệ của Phật.

Do vậy, này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Các vị Bồ-tát ấy dùng mười sự việc kể trên để đem lại đầy đủ sự an ổn lợi lạc cho chúng sinh.

Chư Bồ-tát kia, như thế là đã thực hiện viên mãn mười Độ, khiến cho chúng sinh được an lành, lại vì chúng sinh khắp các cõi mà làm mười thứ Phật sự. Những gì là mười?

1.Bậc Bồ-tát dùng âm thanh vì chúng sinh mà làm Phật sự để hóa độ các chúng hội.

2.Thấy bậc Bồ-tát dùng sự tùy thuận để dẫn dắt chúng sinh mà làm cho Phật sự hưng khởi.

3.Bậc Bồ-tát đó chỉ trong khảnh khoắc của hành động mà thực hiện Phật sự, khiến cho tâm chúng sinh đạt được thanh tịnh.

4.Bậc Bồ-tát đó dùng sự chấn động khắp các cõi nước mà làm Phật sự, khiến cho chúng sinh cùng lìa khỏi ba nẻo ác.

5.Bậc Bồ-tát ấy dùng mọi nơi chốn trong cuộc sống để là Phật