Đại Tập 40 · Bộ Hoa Nghiêm V · Số 286–292 & Số 293 (Q.1–22)

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, Quyển 5: Phẩm Nhập Bất Tư Nghì Giải Thoát Cảnh Giới Phổ Hiền Hạnh Nguyện (Phần 5)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 5

PHẨM NHẬP BẤT TƯ NGHÌ GIẢI THOÁT CẢNH GIỚI PHỔ

HIỀN HẠNH NGUYỆN (Phần 5)

Lúc bấy giờ, nghe Thiện tri thức dạy, Đồng tử Thiện Tài nhất tâm chánh niệm; tùy thuận tư duy môn trí tuệ ánh sáng; tùy thuận thông đạt môn giải thoát sâu xa; tùy thuận ghi nhớ môn Tam-muội tự tại; tùy thuận kính phụng môn giáo hải thanh tịnh; tùy thuận quán sát môn thấy oai đức của chư Phật, tùy thuận ưa thích môn trụ xứ của chư Phật; tùy thuận hiểu rõ môn mô phạm của chư Phật, tùy thuận nhớ nghĩ môn thấy chư Phật xuất hiện; tùy thuận thể nhập môn thấy pháp giới của chư Phật; tùy thuận an trụ môn thấy cảnh giới của chư Phật. Đồng tử Thiện Tài thong thả đi về phương Nam, đến nước Hải Môn, tới chỗ Tỳ-kheo Hải Vân, đảnh lễ sát chân vị ấy, nhiễu quanh vô số vòng, rồi đến trước chắp tay thưa:

–Thưa Thánh giả! Trước đây, con đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề, muốn nhập vào biển trí sâu xa tối thượng, nhưng con chưa biết Bồ-tát phải làm thế nào để đủ hạnh Bồ-tát và trưởng dưỡng giống Bồ-đề? Làm thế nào để có thể bỏ nhà phàm phu mà sinh vào nhà Như Lai? Làm thế nào để vượt biển sinh tử vào được biển trí tuệ của Phật? Làm thế nào để xa lìa hàng phàm phu ngu si, nhập quả vị tối thắng của Phật? Làm thế nào để chấm dứt dòng sinh tử nhập vào dòng tịnh hạnh của Phật? Làm thế nào để hủy bánh xe sinh tử, thành tựu bánh xe đại nguyện? Làm thế nào để diệt trừ cảnh giới ma, hiển bày cảnh giới Phật? Làm thế nào để khô biển ái dục mà tăng trưởng biển đại Bi? Làm thế nào để đóng cửa nơi ba đường tám nạn, mở cửa Niết-bàn cho

chư Thiên và loài người? Làm thế nào để thoát khỏi thành ba hữu ràng buộc, vào thành chủng trí giải thoát? Làm thế nào để vứt bỏ được những tài vật quý báu, làm lợi ích thu giữ cho tất cả chúng sinh. Xin Thánh giả thương xót chỉ dạy cho con.

Lúc ấy, Tỳ-kheo Hải Vân bảo Đồng tử Thiện Tài:

–Này thiện nam! Ông đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rồi chăng?

Thiện Tài thưa:

–Dạ, trước đây con phát tâm Vô thượng Bồ-đề rồi!

Hải Vân nói:

–Lành thay! Lành thay! Thiện nam! Sự phát tâm Bồ-đề, còn không được nghe, huống là có thể tự phát triển tâm sâu ấy! Thiện nam! Chúng sinh nào chưa từng tu thiện căn vững chắc thì không thể phát tâm Vô thượng Bồ-đề. Thế nên, Bồ-tát cần được ánh sáng thiện căn, chiếu khắp cảnh giới bình đẳng vô ngại, cần được ánh sáng của Tam-muội chánh đạo, chiếu vào kho tàng phương tiện quyền xảo chân thật; cần được thân trang nghiêm bằng phước tụ rộng lớn, tích tập từ công đức hải tạng; cần được tăng trưởng những pháp trong sạch, làm phát sinh từng niệm không dứt; cần phải phụng sự chân Thiện tri thức và thỉnh vấn pháp yếu không biết mệt chán, cần phải xả bỏ keo kiệt, không tàng trữ, không say đắm chấp nơi thân mạng và tài vật; cần phải tránh xa kiêu mạn, tâm không thiên vị, an trụ không động như đại địa; cần phải luôn thương yêu tùy thuận chúng sinh, làm lợi ích bình đẳng, không trái nghịch ý họ; nếu cần ở nơi sinh tử, nơi cõi ác để độ chúng sinh khổ não, tâm không rời bỏ; cần phải luôn luôn quán sát cảnh giới của Như Lai, vui vẻ tu tập, đạt đến cứu cánh; cần phải thường xuyên làm cho chúng sinh lợi ích an lạc, như thế cho đến khi phát tâm Bồ-đề.

Người phát tâm Bồ-đề có nghĩa là để cứu vớt chúng sinh khổ não nên phát tâm đại Bi; để bình đẳng giúp đỡ phước đức cho chúng sinh, nên phát tâm đại Từ; muốn trừ diệt các khổ uẩn cho chúng sinh, nên phát tâm tạo an lạc; để dứt tâm bất thiện cho chúng sinh, nên phát tâm tạo lợi ích; để cứu hộ chúng sinh khỏi sự sợ hãi, nên phát tâm thương xót; để xả bỏ pháp chấp trước chướng ngại, nên phát tâm không trước trước; để biến khắp các cõi Phật trong pháp giới, nên phát

tâm quảng đại; để đến được những cảnh giới hư không, nên phát tâm vô biên; để thấy tất cả sắc thân vi diệu của Phật, nên phát tâm không cấu nhiễm; để quán pháp trí ba đời vô tận, nên phát tâm thanh tịnh; vì muốn nhập khắp biển trí Nhất thiết trí sâu xa nên phát tâm đại trí. Phát những tâm như thế nên gọi là Bồ-tát phát tâm Bồ-đề.

Thiện nam! Lúc ta mới đến ở tại nước Hải Môn này mười hai năm, thường đem mười việc quán sát về đại hải, để làm cảnh giới. Đó là tư duy biển cả rộng lớn khó lường, tư duy về biển cả sâu không thấy đáy, tư duy về nước của biển cả, chỉ một vị mặn, tư duy về biển cả phát sinh các báu, tư duy về biển cả thâu tóm các dòng sông, tư duy về màu nước của biển cả khác nhau chẳng thể nghĩ bàn, tư duy về biển cả là nơi sinh sống của nhiều loại chúng sinh, tư duy về biển cả dung nạp vô lượng chúng sinh có thân to lớn, tư duy về biển cả có thể dung chứa nước mưa từ những vầng mây lớn, tư duy về biển cả mãi mãi thường đầy, không có tăng giảm.

Thiện nam! Ta lại suy nghĩ xem, trong thế gian có gì sâu rộng hơn biển này không cho đến sự dung chứa không tăng giảm, có ở đâu hơn biển này không? Thiện nam! Trong lúc ta suy nghĩ, thì từ trong biển cả, bỗng nhiên xuất hiện một hoa sen rất lớn; trang nghiêm bằng các báu, cọng hoa bằng kim cương ngọc báu ma-ni vương, Đế thanh, Phả-chi-ca không gì hơn, đài hoa bằng ngọc báu ma-ni vương, Tỳ-lưu-ly, lá bằng vàng Diêm-phù-đàn thanh tịnh, không cấu uế; nhụy hoa bằng hương quý chiên-đàn trắng và trầm thủy hương thơm ngào ngạt, tua bằng mã não bảo vương màu vàng sáng rực; có trăm vạn lưới báu bằng ma-ni bảo trang nghiêm, giăng phủ bên trên; chu vi địa điểm trang trí không có giới hạn; ánh sáng chiếu ra bốn phía che cả đại hải. Trăm vạn vua trời Dục giới, mưa những vật báu, tràng hoa, hương, hương đốt, hương bột, hương xoa; y phục đẹp, cờ phướn, lọng báu của cõi trời rơi xuống như mây. Trăm vạn Long vương tuôn mây thơm, phun nước thơm; trăm vạn Dạ-xoa vương dâng các kho báu đặc biệt, trăm vạn La-sát vương với tâm Từ, chắp tay chiêm ngưỡng; trăm vạn Càn-thát-bà vương dùng âm nhạc, hát ca khen ngợi, trăm vạn A-tu-la vương cầm lọng hoa đứng cúi đầu, trăm vạn Ca-lâu-la vương mang những anh lạc và vải lụa báu đẹp thả xuống bốn mặt; trăm vạn Khẩn-

na-la vương phát tâm lợi ích, vui vẻ trìu mến; trăm vạn Ma-hầu-la-già vương phát tâm thanh tịnh cung kính lễ bái; trăm vạn Nhân vương phát tâm thành khẩn, chắp tay chiêm ngưỡng; trăm vạn Chuyển luân thánh vương, đều đem bảy báu trân trọng cúng dường; trăm vạn Phạm thiên vương đảnh lễ cung kính, trăm vạn trời Tịnh cư, chắp tay cung kính, trăm vạn Chủ hải thần, cùng xuất hiện cung kính lễ bái; trăm vạn Chủ hỏa thần, đều cầm những loại báu trang nghiêm; trăm vạn ngọc báu ma-ni vị quang có ánh sáng chiếu khắp; trăm vạn ngọc báu ma-ni tịnh phúc trang nghiêm rải khắp nơi; trăm vạn ngọc báu ma-ni biến chiếu tạng thanh tịnh; trăm vạn ngọc báu ma-ni ly cấu tạng có ánh sáng rực rỡ; trăm vạn ngọc báu ma-ni cát tường tạng phóng ra ánh sáng vi diệu; trăm vạn ngọc báu ma-ni diệu tạng có ánh sáng chiếu vô biên; trăm vạn ngọc báu tràng ma-ni Diêm-phù treo khắp nơi; trăm vạn ngọc báu ma-ni kim cương bất khả hoại thanh tịnh trang nghiêm; trăm vạn ngọc báu ma-ni nhật tạng to lớn thanh tịnh, ánh sáng tròn đầy chiếu khắp; trăm vạn ngọc báu ma-ni khả ái lạc, hiển hiện đủ các màu trang nghiêm; trăm vạn ngọc báu ma-ni tâm vương, phóng ra ánh sáng nhiều sắc như mưa báu vô tận.

Những sự trang nghiêm trên hoa sen lớn này, đều sinh ra từ thiện căn xuất thế rộng lớn, đã được tích tập của Đức Như Lai ở quá khứ, làm cho các Bồ-tát ở trên hoa này đều thành tựu tín nguyện và hiện rõ khắp tất cả các thế giới trong mười phương. Do quán như huyễn, nên sinh nghiệp hương vương làm trang nghiêm bằng pháp vô sinh; do quán như mộng nên sinh pháp ly tướng và ấn chứng bằng pháp vô tác; do vô nhiễm vướng nên sinh pháp lìa tranh cãi, tùy theo cảnh mà quán sát, không có sự chấp trước, luôn phát ra những âm thanh vi diệu để diễn thuyết về cảnh giới rộng lớn của Như Lai, tiếng ấy vang khắp các cõi nước thanh tịnh của Phật. Giả sử trải qua vô số trăm ngàn ức kiếp dùng biện thuyết giỏi, khen ngợi công đức của hoa ấy, cũng không cùng tận.

Này thiện nam! Khi ấy ta ở trên hoa sen này, thấy được Đức Như Lai ngồi kiết già, tướng tốt viên mãn, vóc dáng cao lớn, từ tòa sen nơi ngồi cao đến cõi trời Hữu đảnh; tòa sen báu ấy chẳng thể nghĩ bàn, đạo tràng chúng hội chẳng thể nghĩ bàn, trí tuệ viên mãn chẳng thể

nghĩ bàn, viên quang sáng rực chẳng thể nghĩ bàn, tùy hiện oai nghi chẳng thể nghĩ bàn, hào quang tỏa rạng chẳng thể nghĩ bàn, tướng tốt vẻ đẹp chẳng thể nghĩ bàn, biến hiện tự tại chẳng thể nghĩ bàn, thần thông điều phục chẳng thể nghĩ bàn, màu sắc sạch đẹp chẳng thể nghĩ bàn, vô kiến đỉnh tướng chẳng thể nghĩ bàn, tướng lưỡi rộng dài chẳng thể nghĩ bàn, biện tài thiện xảo chẳng thể nghĩ bàn, viên âm hiện khắp chẳng thể nghĩ bàn, vô lượng trí lực chẳng thể nghĩ bàn, thanh tịnh vô úy chẳng thể nghĩ bàn, trí vô ngại giải chẳng thể nghĩ bàn, ghi nhớ về bản hạnh của Đức Phật ấy đã tu chẳng thể nghĩ bàn, Bồ-đề tự tại chẳng thể nghĩ bàn, tiếng của pháp chấn động vang dội chẳng thể nghĩ bàn, phổ môn thị hiện chẳng thể nghĩ bàn, các loại trang nghiêm chẳng thể nghĩ bàn, tùy theo hai bên thấy đều khác nhau chẳng thể nghĩ bàn, làm cho tất cả đều được lợi ích và thành thục chẳng thể nghĩ bàn.

Thiện nam! Bấy giờ, Đức Như Lai ấy, ở trên tòa sen, liền đưa tay phải xoa trên đỉnh đầu ta và diễn nói pháp môn Phổ nhãn, hiển bày tất cả hạnh của chư Bồ-tát, khai diễn tất cả cảnh giới của Như Lai, xiển dương toàn thể các diệu pháp của chư Phật, chiếu ánh sáng khắp tất cả cõi của chư Phật, viên mãn tất cả tướng tốt của chư Phật, khuất tất cả lý luận của ngoại đạo, dẹp tan tất cả chúng ma quân, có khả năng làm cho tất cả chúng sinh hoan hỷ, điều phục tất cả phiền não của chúng sinh, có thể quán chiếu tất cả tâm hạnh của chúng sinh, hiểu rõ tất cả căn tánh của chúng sinh, có thể dùng oai lực chuyển xe chánh pháp để tùy theo tâm của chúng sinh mà khai ngộ. Ta được nghe pháp môn Phổ nhãn này nơi Đức Phật ấy, rồi thọ trì, đọc tụng, ghi nhớ, tư duy. Giá như có người lấy nước biển cả làm mực, núi Tu-di làm bút để chép pháp môn Phổ nhãn vô tận rộng lớn hải tạng này, một môn trong một phẩm, một pháp trong một môn, một nghĩa trong một pháp, một câu trong một nghĩa nắm bắt cho đến một phần nhỏ còn không thể được, huống gì có thể ghi chép đầy đủ hết!

Thiện nam! Trải qua một ngàn hai trăm năm, ta ở nơi Đức Phật ấy, thọ trì pháp môn Phổ nhãn như vậy, lien tục không dứt, hằng ngày thường đem mười loại môn Đà-la-ni thọ trì ghi nhớ cùng mười vô số phẩm. Đó là: Dùng ánh sáng Đà-la-ni văn trì, lãnh thọ vô số phẩm, dùng ánh sáng môn Đà-la-ni tịch tĩnh, thể nhập vô số phẩm,

dùng ánh sáng Đà-la-ni vô biên toàn, nhập khắp vô số phẩm; dùng ánh sáng Đà-la-ni tùy địa quán sát phổ biến chiếu diệu, phân biệt vô số phẩm, dùng ánh sáng Đà-la-ni đầy đủ oai lực thâu khắp vô số phẩm, dùng ánh sáng Đà-la-ni liên hoa trang nghiêm, phát triển vô số phẩm; dùng ánh sáng Đà-la-ni âm thanh và ngôn ngữ vi diệu, khai diễn vô số phẩm; dùng ánh sáng Đà-la-ni tạng hiển thị vô số phẩm; dùng ánh sáng Đà-la-ni quang tụ sơn, tăng rộng vô số phẩm; dùng ánh sáng Đà-la-ni hải tạng phổ trì, biện luận phân tích vô số phẩm.

Thiện nam! Lúc ấy, tất cả thế giới trong mười phương, đều có vô lượng chúng sinh đến chỗ ta để nghe pháp. Đó là Thiên vương, Long vương, Dạ-xoa vương, Càn-thát-bà vương, A-tu-la vương, Ca-lâu-la vương, Khẩn-na-la vương, Ma-hầu-la-già vương, Nhân vương, Phạm vương. Các vị vua này và quyến thuộc của họ, đến chỗ ta thỉnh vấn giáo pháp, ta đều tuần tự diễn thuyết, phân biệt, giải thích, làm cho họ hoan hỷ, mến mộ, tin sâu, hiểu rõ, thể nhập và thành tựu, trụ vào pháp môn Phổ nhãn diệu hạnh ánh sáng của chư Phật và Bồ-tát này.

Thiện nam! Ta chỉ biết pháp môn Phổ nhãn này, còn như các Đại Bồ-tát thâm nhập tất cả biển hạnh của Bồ-tát nên tùy nguyện lực của mình mà được thanh tịnh. Vì vào sâu tất cả biển nguyện rộng lớn, thì trọn tất cả kiếp ở thế gian; vì vào sâu tất cả biển chúng sinh, thì tùy theo tâm hạnh của họ mà làm lợi ích; vì vào sâu tất cả biển tâm của chúng sinh thì nên có mười Trí lực xuất thế không ngại; vì vào sâu tất cả biển căn của chúng sinh, thì nên tùy lúc mà điều phục, để học được thành thục, vì vào sâu tất cả biển cõi đồng và dị, thì bản nguyện phải được viên mãn và đều nghiêm tịnh; vì vào sâu tất cả biển Phật vô tận thì nên thường nguyện phụng sự và cúng dường; vì vào tất cả biển pháp của đấng Chánh giác nên có khả năng dùng trí tuệ ngộ nhập tất cả; vì vào sâu tất cả biển công đức của Phật, thì nên tu tập đầy đủ đạo chân thật; vì vào sâu tất cả các biển ngôn từ, thì nên chuyển pháp luân ở khắp các cõi. Nhưng ta làm sao có thể biết và thuyết hết về hạnh của công đức ấy.

Thiện nam! Từ đây đi về hướng Nam sáu mươi do-tuần, bên đường Lăng-già có một xóm làng tên Hải ngạn; ở đó có vị Tỳ-kheo

tên là Diệu Trụ. Ông nên đến đó thỉnh vấn: Bồ-tát làm thế nào để hạnh Bồ-tát sớm được thanh tịnh.

Lúc ấy, Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ Tỳ-kheo Hải Vân, chiêm ngưỡng, nhiễu bên phải rồi từ giã ra đi.

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài suy nghĩ lại những điều Thiện tri thức dạy; chuyên tâm ghi nhớ pháp môn Phổ nhãn; chuyên nghĩ về oai lực thần biến của Như Lai, khắc ghi pháp cú mây thân vi diệu; thể nhập biển giáo vô biên pháp môn; quán sát về oai nghi pháp thức của thiện hữu, lặn sâu vào dòng nước ngầm của biển pháp sâu xa; thể nhập vào khắp hư không pháp giới; rửa sạch bụi nhơ trong mắt pháp, thu nhặt những pháp bảo do thiện hữu tích tập. Với những suy nghĩ như thế, đồng tử đi về phương Nam, đến làng Hải Ngạn, dọc đường Lăng-già, quán sát khắp mười phương tìm Tỳ-kheo Diệu Trụ, trông thấy vị ấy Tỳ-kheo ấy kinh hành qua lại trên không trung; có các chư Thiên ở cõi trời Tịnh cư với cung điện nhiều chẳng thể nghĩ bàn, ở trên hư không cung kính chắp tay phát đại thệ nguyện để cúng dường; có nhiều vua trời Phạm thiên chẳng thể nghĩ bàn chắp tay, cúi đầu cất tiếng vi diệu, dùng pháp thế gian, tán dương khen ngợi, để cúng dường. Có vô số ngàn, vạn chư Thiên cõi Dục và các vua trời, cung kính vây quanh chật cả không trung; giăng mây hoa trời, mưa hoa trời, trổi nhạc trời, phát ra âm thanh hay và nhiều loại trang sức, vô số gấm lụa, cờ phướn lọng báu khắp cả hư không để cúng dường. Còn có vô số đại Long vương giăng vô số mây hương, trầm thủy khắp cả hư không, sấm rền chớp giật để cúng dường. Có vô lượng chẳng thể nghĩ bàn Dạ-xoa vương cùng quyến thuộc, nhiễu quanh nhiều vòng cung kính, bảo vệ, cúng dường. Có vô lượng chẳng thể nghĩ bàn La-sát vương cùng các quyến thuộc thân hình cao lớn, rất đáng ghê sợ đều khởi tâm Từ thân cận chiêm ngưỡng cúng dường. Có vô lượng A-tu-la vương giăng mây ma-ni báu, nhiều chẳng thể nghĩ bàn, phóng đại ánh sáng, khắp cả hư không và mưa nhiều loại báu, chiếu sáng trang nghiêm để cúng dường. Có vô số Ca-lầu-la vương, hóa làm đồng tử và thể nữ đẹp vây quanh, khởi tâm thương rộng lớn, không có tâm sát hại, chắp tay cung kính, cúng dường. Có vô số Khẩn-na-la vương, trổi các loại nhạc, phát ra nhiều loại âm thanh vi diệu, lại dùng nhiều từ

ngữ hay ca vịnh để cúng dường. Có vô số Ma-hầu-la-già vương, mang nhiều y phục mịn đẹp, thượng hạng, nhiều chẳng thể nghĩ bàn của cõi trời, đi theo vị ấy, giăng trải đầy khắp xung quanh để cúng dường. Có vô lượng Chủ hải thần, trổi các loại kỹ nhạc phát ra âm thanh hòa nhã để cúng dường.

Đồng tử Thiện Tài, trông thấy vị Tỳ-kheo ấy kinh hành tự tại trên hư không, lại còn có các sự cúng dường đầy khắp cõi hư không như vậy nên hết sức vui mừng, phấn khởi chẳng thể kìm lòng, nhất tâm kính lễ, năm vóc sát đất, hồi lâu mới đứng dậy, chắp tay thưa:

–Bạch Thánh giả! Trước đây con đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, nhưng chưa biết được Bồ-tát phải dốc cầu pháp Phật như thế nào? Làm thế nào để tích tập pháp Phật? Làm thế nào để đầy đủ pháp Phật? Làm thế nào để huân tập pháp Phật? Làm thế nào để tu hành pháp Phật? Làm thế nào giữ gìn sự thanh tịnh pháp Phật? Làm thế nào để tùy thuận các pháp nơi chốn hành của Phật? Làm thế nào để thông đạt pháp toán số của Phật? Làm thế nào để tăng trưởng pháp phổ biến của Phật? Làm thế nào để thanh tịnh pháp cứu cánh của Phật? Làm thế nào để thu giữ toàn bộ pháp công đức của Phật? Làm thế nào để có thể nhập pháp tùy thuận của Phật. Con nghe bậc Thánh đã khéo léo dạy bảo, cúi xin Thánh giả, thương tưởng tuyên thuyết cho con: Bồ-tát làm thế nào để thường gặp chư Phật, nghe pháp tu hành mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào để luôn luôn đồng thiện căn với tất cả Bồ-tát, mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào dùng trí tuệ để luôn luôn chứng pháp của chư Phật, mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào để luôn luôn dùng đại nguyện làm lợi ích chúng sinh, mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào để luôn luôn tu tất cả sự nghiệp của Bồ-tát mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào để trụ luôn nơi biển kiếp, tu hành không chán, mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào để luôn luôn trụ ở vô số cõi, trang nghiêm khắp nơi, mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào luôn luôn nương được vào Phật lực, để có thể thấy biết thần biến của chư Phật, mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào để luôn luôn thọ sinh tự tại nơi sáu đường, trụ vào đạo vô trụ, mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào để luôn được tiếp nhận và ghi nhớ mưa mây chánh pháp của chư Phật, mà không xả bỏ? Bồ-tát làm thế nào để

luôn luôn phát sinh được ánh sáng trí tuệ, chiếu đến những nơi hành đạo của chư Phật trong ba đời mà không xả bỏ? Xin Thánh giả thương xót diễn giảng khai ngộ cho con.

Khi ấy, Tỳ-kheo Diệu Trụ nói với Thiện Tài: Lành thay! Lành thay! Thiện nam! Ông đã có thể phát tâm Vô thượng Bồ-đề, giờ lại chí cầu pháp Nhất thiết trí và pháp tự giác. Thiện nam, ông đã có thể phát tâm tin sâu, mến mộ, ân cần không bỏ và nay đến thỉnh vấn ta; vậy ông nên lắng nghe ta chỉ dạy.

Này thiện nam! Ta được môn giải thoát cúng dường chư Phật, thành thục chúng sinh, chẳng không, dũng mãnh, nhanh chóng phổ biến của Bồ-tát. Đối với môn này, luôn tu tập tư duy cả lúc đi, lúc đứng, khi ra, khi vào; phải tùy thuận quán sát thì liền đạt được trí tuệ sáng suốt tên là Phổ chiếu chư pháp cứu cánh vô ngại. Nhờ đạt được trí tuệ sáng suốt ấy nên biết được những tâm hành khác nhau của các chúng sinh mà không bị chướng ngại, biết những việc sinh tử khác nhau của chúng sinh mà không bị chướng ngại; biết những việc đời trước của các chúng sinh mà không bị chướng ngại; biết những việc đời sau của các chúng sinh mà không bị chướng ngại; biết những việc nơi đời hiện tại của các chúng sinh mà không bị chướng ngại; biết nhiều loại âm thanh ngôn ngữ khác nhau, tùy theo phong tục của các chúng sinh mà mà không bị chướng ngại; biết những lưới nghi hoặc khác nhau của chúng sinh và làm cho họ nhận biết rõ mà không bị chướng ngại; biết nhiều căn tánh khác nhau, thọ pháp khác nhau của chúng sinh mà không bị chướng ngại; biết lúc nào chúng sinh cần tiếp nhận hóa độ, để đến điều phục không bị chướng ngại, biết chia các thời gian sát-na, liệp-phược, mâu-hô-lật-đa, ngày đêm, năm, kiếp gắn liền với nhau mà không bị chướng ngại; biết các pháp tuần tự lưu chuyển liên tục trong biển ba đời không bị chướng ngại; biết vô lượng sự khác nhau ở các cõi của Đức Phật và có thể dùng thân này dạo khắp mười phương mà không bị chướng ngại. Vì sao? Vì đã được sức thần thông vô trụ, vô tác, vô hành.

Thiện nam! Nhờ được sức thần thông này, nên ta ở trên hư không: đi, đứng, nằm, ngồi cho đến hiện các oai nghi đều ẩn hiện tự tại; hoặc bằng một thân phân ra nhiều thân, hoặc nhiều thân hợp lại

một thân; hoặc với thân ấy đến, lui, nhập, xuất đi xuyên qua vách đá mà không bị chướng ngại; hoặc ngồi kiết già trên không trung đến đi tự tại như chim bay, vào đất như vào nước, đi trên nước như đi trên đất, khắp thân trên dưới đều phun ra khói lửa, hào quang rực rỡ như khối lửa lớn; hoặc có lúc làm chấn động cả đại địa; hoặc có lúc dùng tay nắm bắt mặt trời, mặt trăng; hoặc hiện oai đức vượt hơn cả trời tự tại; hoặc hiện thân lớn hơn cả trời Phạm thế; hoặc dùng thần lực chuyển biến tự tại; hoặc hiện mây loại hương đốt, bay liệng như lọng, che khắp mười phương; hoặc hiện mây lửa báu ánh sáng rực rỡ chiếu khắp nơi; hoặc hiện mây biến hóa, tùy theo thân hình của từng loại chúng sinh; hoặc hiện mây lưới ánh sáng đủ các màu sắc, sáng chói không ngại; hoặc hiện thân mình chỉ trong khoảng một sát-na đi đến phương Đông qua một thế giới, mười thế giới, trăm thế giới, ngàn thế giới, trăm ngàn thế giới, ức thế giới, trăm ức thế giới, ngàn ức thế giới, trăm ngàn ức thế giới, trăm ngàn ức triệu thế giới cho đến vô số thế giới, vô lượng thế giới, vô biên thế giới, vô đẳng thế giới, chẳng thể nghĩ bàn thế giới, bất khả lượng thế giới, bất khả xưng thế giới, không thể nói thế giới, vô lượng vô lượng thế giới; cho đến nhiều hơn số vi trần ở cõi Diêm-phù-đề thế giới, cho đến vượt hơn số cực vi trần một cõi Phật vô lượng vô lượng thế giới. Như thế, nơi tất cả biển thế giới; trong đó có sự phát sinh của tất cả thế giới, trong đó có phương hướng của tất cả thế giới, trong đó có sự xoay chuyển của tất cả thế giới, trong đó có sự biến khắp của tất cả thế giới, trong đó có sự biến hóa của tất cả thế giới, trong đó có danh tự của tất cả thế giới, trong đó có pháp môn của tất cả thế giới, trong đó có thời kiếp của tất cả thế giới, trong đó có vi tế của tất cả thế giới, trong đó có Bồ-đề đạo tràng của tất cả thế giới, trong đó có vật trang nghiêm của tất cả thế giới, trong đó có những đại chúng hội của tất cả thế giới. Tất cả những thế giới khác nhau như thế, mà trong toàn thể cõi nước ấy, đều có Đức Như Lai xuất hiện thành Chánh giác. Các Đức Như Lai ấy, mỗi vị lại hiện thân nhiều như số cực vi trần tập họp thành nhiều đại chúng khác nhau trong tất cả cõi Phật. Ta đều ở nơi các Đức Phật ấy, hiện thân khắp nơi mỗi thân đều rải các loại mây cúng dường, nhiều như số cực vi trần trong tất cả các cõi Phật, đó là: Tất cả mây hoa, tất cả mây

hương, tất cả mây tràng, tất cả mây lọng, tất cả mây cờ, tất cả mây phướn, tất cả mây trướng, tất cả mây rèm, tất cả mây hương bột, tất cả mây hương xoa, tất cả mây y phục. Dùng tất cả các thân, đem những mây phẩm vật cúng dường như thế, để cúng dường. Mỗi Đức Như Lai chuyển pháp luân, thuyết giảng nhiều cách: Quảng thuyết, lược thuyết, tán thuyết, hủy thuyết, minh liễu thuyết, ẩn mật thuyết, hữu dư thuyết, vô dư thuyết, bất định thuyết, quyết định thuyết. Các pháp ấy, ta đều lãnh hội ghi nhớ và thọ trì. Cách trang nghiêm ở mỗi cõi nước nơi biển cõi của chư Phật, ta đều ghi nhớ không quên. Như ở phương Đông, các phương Nam, Tây, Bắc bốn góc trên dưới, cũng thế.

Này thiện nam! Như vậy các chúng sinh, trong tất cả thế giới ấy, hoặc được nghe tên ta, hoặc được thấy thân ta, hoặc thấy nơi ta kinh hành hay dừng trụ, hoặc họ nhất tâm lễ bái cúng dường, hoặc có khi bị tán loạn hoài nghi không tin; như vậy tất cả đối với đạo Vô thượng Bồ-đề đều đạt không thoái chuyển. Tất cả chúng sinh ở thế giới ấy, ta đều thấy rõ; tùy theo lớn, nhỏ, sang, hèn, khổ, vui nhưng cùng mang một thân hình như nhau; người đáng được độ thì ta giáo hóa điều phục, để họ được thành thục. Chúng sinh nào gần gũi ta, ta đều làm cho họ được an trụ nơi pháp môn này. Thiện nam! Ta chỉ biết mỗi môn giải thoát vô ngại cúng dường chư Phật, thành tựu đầy đủ cho chúng sinh, chẳng không, dũng mãnh, nhanh chóng phổ biến này. Còn như các Đại Bồ-tát

thọ trì đầy đủ giới đại Từ bi, giới Ba-la-mật, giới trụ Đại thừa, giới không rời đạo Bồ-tát, giới không đắm tất cả pháp, giới không bỏ tâm Bồ-đề, giới không dừng ở hàng Nhị thừa, giới thường dùng pháp Phật làm duyên, giới tâm thường ghi nhớ Nhất thiết trí, giới phát chí lạc bằng hư không, giới không nương vào tất cả thế gian, giới không khuyết sót, giới không đục loạn, giới không mất mát, giới không tạp nhiễm, giới không hối hận, giới không chán lười, giới thanh tịnh, giới lìa trần, giới không cấu nhiễm. Giới hạnh và công đức của các Bồ-tát, vô lượng, vô biên như thế, mà ta thì làm sao có thể biết, có thể nói hết!

Thiện nam! Từ đây đến phương Nam, có một nước tên Đạt-la-tỷ-trá, nước ấy có một thành tên Kim Cương Tằng; ở đó có vị Đại sĩ tên là Di-già. Ông đến đó tham vấn vị ấy: Bồ-tát làm thế nào để học hạnh

Bồ-tát? Làm thế nào để tu đạo Bồ-tát?

Lúc ấy, Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ nơi chân Tỳ-kheo Diệu Trụ, nhiễu quanh theo phía bên phải, chiêm ngưỡng rồi từ tạ ra đi.

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài nhất tâm làm theo lời dạy của Thiện tri thức, chánh niệm quán chiếu về môn pháp ánh sáng ấy, dùng tâm thanh tịnh tin tưởng thể nhập, chiêm nghiệm oai lực của pháp, noi theo Phật đã làm, chuyên tâm ghi nhớ, nối dòng Tam bảo, khen tánh lìa dục, nhớ đến Thiện tri thức, quán sát khắp nơi, chiếu sáng ba đời, nhớ đại nguyện xưa tùy thuận tu hành; dùng tâm vô ngại, nhập vào cảnh giới của chúng sinh, thường xuyên nghĩ đến cứu hộ thế gian, tâm không nương đắm vào các pháp hữu vi, quán chiếu nơi tự tánh căn bản của các pháp, từng niệm chảy vào biển Nhất thiết trí, làm thanh tịnh trang nghiêm khắp các cõi Phật, tâm không nương trụ vào đạo tràng chúng hội của các Đức Như Lai. Đồng tử quán sát như thế và tiếp tục đi về phương Nam. Đến nước Đạt-la-tỷ-trá, vào thành Kim Cương Tằng, tìm kiếm Đại sĩ Di-già khắp nơi, mới gặp được vị ấy đang ngồi nơi tòa Sư tử, trên đài cao, ở giữa chợ, với mười ngàn người vây quanh; vị này đang giảng thuyết về pháp môn Luân tự trang nghiêm. Đến nơi, Thiện Tài đảnh lễ nơi nơi chân vị ấy, nhiễu quanh vô số vòng, rồi chắp tay cung kính bạch:

–Thưa Thánh giả! Trước đây con đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề nhưng chưa biết Bồ-tát làm thế nào để học hạnh Bồ-tát? Làm thế nào để tu đạo Bồ-tát? Làm thế nào để luân hồi trong các nẻo nhưng luôn luôn nhớ tâm Bồ-đề? Làm thế nào để tâm được kiên cố dốc cầu pháp Phật không có mỏi mệt? Làm thế nào để được tâm thanh tịnh khiêm cung, không ai có thể hủy hoại? Làm thế nào để được sức đại Từ bi, thường xuyên ở trong sinh tử không quản nhọc nhằn? Làm thế nào để được sức Tổng trì, tự tại thu giữ phổ môn thanh tịnh? Làm thế nào để phát sinh ánh sáng trí tuệ rộng lớn lìa các chướng ngại? Làm thế nào để luân biện giỏi, khéo léo chọn giảng pháp tạng sâu xa? Làm thế nào để được sức chánh niệm, để ghi nhớ tất cả giáo pháp của chư Phật? Làm thế nào được sức thanh tịnh để diễn thuyết các pháp làm thanh tịnh các đường? Làm thế nào để trở thành trí lực phổ biến của Bồ-tát, để có thể phân biệt, quyết định, hiểu rõ nghĩa chân thật tất cả pháp.

Xin Đại sĩ thương tưởng, tuyên thuyết cho con.

Lúc ấy, Đại sĩ Di-già hỏi Thiện Tài:

–Thiện nam! Trước đây, ông đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề rồi ư?

Thiện Tài thưa:

–Dạ vâng! Thưa Đại sĩ! Trước đây con đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Vì tôn trọng tâm Bồ-đề, nên Di-già vội vàng từ tòa Sư tử bước xuống, đến trước Thiện Tài, nhất tâm kính lễ, năm vóc sát đất. Đảnh lễ xong, rải hoa bằng vàng, bạc, châu báu vô giá và bột chiên-đàn thượng hạng; lại dùng vô lượng y báu với các lụa năm sắc che phủ bên trên, lại rải vô số ánh sáng thù thắng và những vật cúng dường thượng diệu như hương thơm hoa đẹp, vừa ý thanh khiết; rồi chắp tay dùng âm thanh hòa nhã, khen ngợi: Lành thay! Lành thay! Thiện nam! Ông mới là người có khả năng phát tâm Vô thượng Bồ-đề!

Này thiện nam! Ai có khả năng phát tâm Vô thượng Bồ-đề thì người ấy chính là người chuyên dốc cầu trí Nhất thiết trí và không đoạn mất giống Phật; tức là xa lìa tất cả chủng tánh phàm phu của thế gian, là làm nghiêm tịnh tất cả cõi nước của chư Phật, là điều phục cho tất cả chúng sinh được thành thục, là giác ngộ tất cả pháp tánh, vượt biển sinh tử, là thông hiểu tất cả nghiệp chủng không có chỗ nương tựa và đắm chấp; là chuyên cần tu tất cả diệu hạnh của Bồ-tát; là đã phát các đại nguyện thì không bị gián đoạn; là tùy thuận hành xứ lìa dục của Nhất thiết chủng trí; là đạt được tất cả chủng tánh kiên cố của Bồ-tát; là đã được tất cả oai lực gia trì của chư Phật; là có khả năng thấy rõ những sai biệt trong ba đời, là được các Đức Như Lai trong mười phương cùng hộ niệm; là bình đẳng với tất cả chí lạc của Bồ-tát trong pháp giới; là được tất cả Hiền thánh cùng khen ngợi; là được tất cả Phạm vương hết tâm lễ bái hầu cận; là được tất cả Thiên vương cung kính cúng dường; là được các vua Dạ-xoa thường xuyên bảo hộ, là được các vua La-sát đi theo thị vệ; là được các đại Long vương đón tiếp phụng sự; là được các vua Khẩn-na-la khen ngợi tán thán; là được các vị vua thế gian đồng tâm chúc mừng; là làm cho toàn thể cõi chúng sinh đều được yên ổn, tức là làm chấm dứt sự luân

hồi trong cõi ác, khiến bỏ các nơi khổ nạn; làm cho chấm dứt tất cả gốc rễ tham lam, làm cho phát sinh những diệu lạc của trời người; làm cho được thân cận cúng dường các vị Thiện tri thức; làm cho được lắng nghe và thọ trì giáo pháp rộng lớn của chư Phật, có thể tu tập tất cả pháp Bồ-đề phần của Bồ-tát, có khả năng làm cho tăng trưởng tất cả công đức căn bản của thiện pháp, có khả năng làm cho huân trưởng tất cả mầm trí vô lậu của Bồ-tát, có khả năng làm cho ánh sáng trí tuệ chiếu khắp tất cả trí đạo sai biệt, có khả năng làm cho trụ trọn vẹn vào trí địa chân thật của Bồ-tát.

Thiện nam! Khó có Bồ-tát như thế xuất hiện ở đời, cũng khó được gặp gỡ; những việc Bồ-tát ấy làm khó hiểu khó biết, chỉ vì tất cả chúng sinh mà làm những việc hết sức khó làm, người nào được gặp vị ấy, lại càng khó hơn. Vì sao? Vì Bồ-tát ra đời là tạo lợi ích lớn cho các chúng sinh; như cha mẹ, nuôi dưỡng an ủi làm cho con được nên người, như ngọc anh lạc, làm trang nghiêm cho tất cả trời người; như vị thuyền trưởng, đưa chúng sinh ra khỏi biển sinh tử; như phòng thất che chở cho tất cả thế gian; như người lái buôn có thể hướng dẫn chúng sinh đến chỗ đầy vật báu; như ánh mặt trời luôn chiếu khắp ánh sáng trí tuệ; như vua sống tự tại trong thành pháp giác ngộ; như đống lửa mạnh, có khả năng thiêu hủy củi ngã, ái của chúng sinh; như vầng mây lớn, mưa vô biên cam lồ thấm nhuần khắp nơi; như mùa mưa làm cho mầm thiện căn như tín xanh tốt; như con thuyền vận chuyển đưa chúng sinh đến bờ bên kia, như nhịp cầu có thể đưa chúng sinh qua sông sinh tử, như bến cảng chỉ rõ những con đường ra vào quan trọng; như phong luân, bảo trì chúng sinh không để rơi vào ba đường ác; như đại địa, đều có khả năng làm tăng trưởng các thiện căn của tất cả chúng sinh; như biển lớn, có đầy đủ vô tận tạng công đức phước trí; như vầng trăng tròn, tỏa ánh sáng trí tuệ khắp nơi phá tan những bóng tối phiền não làm cho trong mát; như vị tướng tài đánh tan tất cả quân ma làm cho chúng tan tác; như núi Tu-di, thiện căn thắng trí vượt trên biển sinh tử sâu rộng.

Khi ấy, Đại sĩ Di-già khen ngợi và nêu rõ về sức công đức lớn của việc phát tâm Bồ-đề cho Đồng tử Thiện Tài, làm cho các chúng hội cũng đều hoan hỷ, đồng thanh xướng: Lành thay! Lành thay!

Thiện nam! Chúng hội của chúng ta hôm nay, rất đỗi vui mừng vì đã được thấy bậc thù thắng và được nghe công đức hạnh nguyện của Bồ-tát.

Bấy giờ, Di-già trở lại tòa của mình, từ diện môn phóng ra các loại ánh sáng chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới. Khi ấy, các Đại phạm vương, Thiên, Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, người và phi nhân, các vị vua như thế cùng quyến thuộc của mình, thấy hào quang chiếu đến, họ đều vân tập.

Lúc ấy, Đại sĩ quán sát tâm của toàn chúng, đều sinh tâm cung kính, bỏ các tính kiêu mạn và dua nịnh, tâm được tịch tĩnh, chí nguyện thuần thiện; rồi tùy theo sở thích của họ; Đại sĩ phân biệt giải thích, hướng dẫn rộng rãi, về pháp môn Luân tự cú phẩm trang nghiêm. Những chúng sinh ấy, nghe pháp này rồi, tin tưởng lãnh hội và không còn thoái chuyển đối với đạo Vô thượng Bồ-đề. Việc cần làm, được làm xong; Đại sĩ bảo Thiện Tài:

–Này thiện nam! Lúc ta đã thành tựu pháp môn ánh sáng Tổng trì về âm thanh vi diệu, trong khoảng một niệm ta có thể phân biệt và biết rõ ngôn ngữ khác nhau hoặc bí mật của chư Thiên cõi Dục, cõi Sắc và ngôn ngữ khác nhau kín đáo của các loài: Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, người và phi nhân trong khắp cõi tam thiên đại thiên; và cũng biết từng ý tưởng và sở thích kín đáo khác nhau, của tất cả chúng sinh như: Biết rõ ý thích kín đáo khác nhau của Phạm vương và các Phạm chúng ở Sắc giới; biết những ý thích kín đáo khác biệt của các Đại Thiên vương cùng Thiên tử, Thiên nữ ở cõi Dục; biết những ý thích kín đáo khác biệt của các loài rồng cho đến người phi nhân và nam nữ quyến thuộc, ở khắp thế giới tam thiên đại thiên; cũng có khả năng biết rõ hướng, quả, sự tu tập khác nhau của tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật và địa vị hạnh nguyện của các Bồ-tát; cũng biết rất rõ, ý hướng tu tập, vi tế kín đáo khác nhau và các ngôn từ phân biệt giảng thuyết, giải thích văn nghĩa của Bồ-tát trong tam thiên đại thiên thế giới này; cũng có khả năng biết rõ tất cả các biển pháp sâu xa, những từ ngữ khác nhau, ý hướng kín đáo, của chư Phật trong ba đời đã thuyết giảng cho chúng sinh.

Cũng như trong một niệm, ta có thể biết hết những tư tưởng, lời nói, hạnh nguyện địa vị vi tế kín đáo khác nhau của các chúng sinh cho đến các vị Hiền thánh trong thế giới này. Ta cũng biết những tư tưởng, lời nói, hạnh nguyện, địa vị, vi tế bí mật của chúng sinh và các vị Hiền thánh trong một, mười, trăm, ngàn, vạn, ức, triệu, vô số, vô lượng, vô biên, vô đẳng, bất khả số, bất khả xưng, bất khả tư, bất khả lượng, không thể nói, không thể nói trong các thế giới không thể nói ở phương Đông; cho đến lời nói, tư tưởng, hạnh nguyện, địa vị vi tế, bí mật sau khác nhau của chúng sinh và các Hiền thánh trong tận cùng vô lượng vô lượng của các thế giới ở phương Nam, Tây, Bắc, bốn góc, trên dưới ta cũng đều hiểu biết và thông hết.

Này thiện nam! Ta chỉ biết pháp môn ánh sáng Tổng trì của âm thanh vi diệu này. Còn như các Đại Bồ-tát; có khả năng nhập vào biển tưởng hành, quyến thuộc khác nhau của tất cả chúng sinh, có khả năng nhập vào biển kiến lập thi thiết khác nhau của tất cả chúng sinh; có khả năng nhập vào biển những xưng tán danh tự khác nhau của tất cả chúng sinh, có khả năng nhập vào biển những phong tục ngôn ngữ khác nhau của tất cả chúng sinh; có khả năng nhập vào biển pháp cú bí mật sâu xa của hết thảy chư Phật; có khả năng nhập vào biển pháp cú cứu cánh tối thượng của tất cả chư Phật, có khả năng nhập vào biển pháp cú, ở trong một đối tượng duyên nói hết thảy các duyên trong ba đời của tất cả chư Phật; có khả năng nhập vào biển pháp cú mà trong ngôn ngữ, diễn thuyết được tất cả sự tăng thượng của hết thảy chư Phật; có khả năng nhập vào biển pháp cú trong tất cả ngôn ngữ, diễn thuyết được sự tối cao tối thượng của chư Phật; có khả năng nhập vào biển pháp cú mà trong tất cả ngôn ngữ, diễn thuyết được sự rộng lớn khác biệt của tất cả chư Phật; có khả năng nhập vào biển pháp cú mà trong tất cả ngôn ngữ, diễn thuyết sự điều phục khéo léo khác nhau của chư Phật; có khả năng nhập vào biển bí mật mà trong tất cả thế giới, diễn thuyết được các thứ ngôn từ, chú thuật khác nhau của chư Phật; có khả năng nhập vào lãnh vực âm thanh ngôn ngữ khác nhau của chúng sinh trong tất cả thế giới; có khả năng nhập vào lĩnh vực viên mãn trang nghiêm, pháp luân thanh tịnh của tất cả chư Phật; có khả năng nhập vào lĩnh vực phổ biến phát triển chỉ rõ các pháp bằng

phương tiện tự luận của tất cả thế gian. Công đức trí hạnh của các Bồ-tát như thế, làm sao ta có thể biết hết và nói hết được.

Này thiện nam! Từ đây đến phương Nam, có một xóm làng tên Trụ Lâm, ở đó có vị Trưởng giả tên là Giải Thoát, ông hãy đến đó tham vấn: Bồ-tát làm thế nào để tu tập đạo Bồ-tát; Bồ-tát làm thế nào để phát sinh đức Bồ-tát; Bồ-tát làm thế nào để thành tựu hạnh Bồ-tát; Bồ-tát làm thế nào để tư duy pháp Bồ-tát.

Khi ấy, Đồng tử Thiện Tài nhờ Thiện tri thức hết tâm dạy bảo; nên càng tôn trọng pháp Nhất thiết trí; càng tăng trưởng niềm thích quả với các thiện căn; càng tinh tấn với tất cả Phật pháp và hết tâm tuân theo lời dạy của các bậc Thiện tri thức. Đồng tử đảnh lễ sát chân Di-già, bùi ngùi rơi lệ, nhiễu quanh vô số vòng, chiêm ngưỡng lưu luyến, rồi từ giả đi đến phương Nam.

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, Quyển 6: Phẩm Nhập Bất Tư Nghì Giải Thoát Cảnh Giới Phổ Hiền Hạnh Nguyện (Phần 6)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 6

Phẩm: NHẬP BẤT TƯ NGHÌ GIẢI THOÁT CẢNH GIỚI PHỔ

HIỀN HẠNH NGUYỆN (Phần 6)

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài tùy thuận tư duy, chuyên tâm quán niệm pháp môn trang nghiêm biện tài vi diệu của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm biển từ ngữ giáo hóa của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm phương tiện vi tế của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm sự giải thoát thanh tịnh của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm ánh sáng thiện căn của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm thiện xảo thanh tịnh của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm trí nhiếp hóa chúng sinh của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm trí lực rộng lớn của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm sự dũng mãnh bất thoái của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm chí lạc thù thắng của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm vô lượng công đức của các Bồ-tát, chuyên tâm quán niệm pháp môn vô ngại của các Bồ-tát. Đồng tử tư duy như thế rồi, phát thệ nguyện rộng lớn kiên cố, tinh tấn dũng mãnh làm giáp vị, luôn tự trang nghiêm bằng sức chánh tín, chuyên cần cầu chánh pháp không biết mệt mỏi, chí nguyện kiên cố, giống như Kim cương và Na-la-diên không ai có thể hủy hoại; luôn kính thuận tu hành theo sự chỉ dạy của các Thiện tri thức không gián đoạn; tâm không nhiễm chấp các cảnh giới, diệu hạnh phổ môn đều hiện rõ, ánh sáng trí chiếu khắp các biển pháp; viên mãn các tầng bậc của pháp môn Tổng trì, thấy khắp mười phương, biết rõ giới hạn của các pháp; dùng trí vô ngại trang nghiêm khắp nơi, chứng ngộ pháp tánh vô y thanh tịnh, hiển thị pháp môn vô đối vô nhị; vượt qua hết thảy để đến bờ giải thoát tối thắng, nhập vào

môn tịnh trí, vĩnh viễn xa lìa các tưởng; có khả năng quán chiếu sâu sắc vào thực tế của các pháp; biết hết các pháp môn khác biệt trong ba đời; đi khắp các thế giới sai biệt trong mười phương; thấy hết các thân Phật không đồng nhất trong mười phương; nhập vào các thời các kiếp khác nhau trong mười phương; quán khắp những nghiệp tánh khác nhau trong mười phương; chuyển toàn bộ những bánh xe pháp khác biệt của chư Phật, trí Tam-muội rộng lớn chiếu sáng nơi tâm; tâm luôn nhập khắp vào các cảnh giới bình đẳng; ánh sáng trí tuệ của Như Lai chiếu sáng trên thân này; các dòng nước trí tuôn hoài không dứt; cả thân và tâm đều có uy lực tự tại thường không xả bỏ, tất cả Phật pháp; nhờ tín lực sâu sắc, nên thường được oai lực của chư Phật gia trì; nhờ sức tịnh tuệ; nên được ánh sáng của các Đức Phật chiếu đến, nhờ sức thệ nguyện, nên thân nguyện bao trùm được khắp tất cả cõi, tất cả pháp giới đều hòa nhập vào thân này.

Trải mười hai năm liên tục du hành, dừng chân tại thành Trụ Lâm, Đồng tử đi khắp nơi hỏi thăm để tìm Trưởng giả Giải Thoát. Gặp Trưởng giả rồi, Thiện Tài cung kính đảnh lễ sát chân vị ấy rồi đứng dậy chắp tay thưa:

–Thưa Thánh giả! Con nay được hội ngộ cùng Thiện tri thức; được gặp Ngài là một lợi ích lớn cho con. Vì sao? Vì Thiện tri thức ít xuất hiện, khó được nghe tên, khó được gặp gỡ, khó được thân cận, khó được tiếp đón, khó được sống chung, khó được hầu cận, khó làm cho vui, khó được khai ngộ, khó được đi theo. Nhưng nay con lại được gặp gỡ chân Thiện tri thức tức là con đã được lợi ích tối thắng; như thế-là tuần tự con đã đạt được cái khó trong cái khó.

Thưa Thánh giả! Trước đây con đã phát tâm Bồ-đề vô thượng vì muốn gặp gỡ các Đức Phật ra đời, vì muốn nghe hết danh hiệu của tất cả chư Phật, vì muốn thấy hết thảy các thân của tất cả chư Phật, vì muốn đến khắp thế giới của tất cả chư Phật, vì muốn vào pháp hội của tất cả chư Phật, vì muốn quán sát khắp cảnh giới của tất cả chư Phật, vì muốn biết hết thảy ý của tất cả chư Phật, vì muốn được hết thảy các Đức Phật thọ ký, vì muốn nhờ oai lực của tất cả chư Phật, vì muốn phụng sự tất cả chư Phật, vì muốn chứng ngộ hết tất cả Phật pháp, vì muốn tùy thuận tâm của tất cả chư Phật, vì muốn viên mãn nguyện

của tất cả chư Phật, vì muốn nắm bắt được tất cả Tam-muội, vì muốn bừng sáng tất cả trí Phật, vì muốn làm trang nghiêm tất cả pháp hội của chư Phật, vì muốn tu toàn bộ bản hạnh của chư Phật, vì muốn thấy sự hiện thần thông của tất cả chư Phật, vì muốn chứng đủ các trí lực của chư Phật, vì muốn sự thanh tịnh vô úy của chư Phật, vì muốn nghe giáo pháp của tất cả chư Phật, vì muốn thọ trì pháp luân của chư Phật, vì muốn cầu phân tích tất cả Phật pháp, vì muốn trụ trì biển giáo pháp của chư Phật, vì muốn bảo vệ thành trì giáo pháp của chư Phật, vì muốn quán sát pháp giác ngộ của chư Phật, vì muốn liễu ngộ giáo pháp do Đức Phật chứng được, vì muốn thâm nhập pháp của Đức Phật đã biết, vì muốn thấy tất cả Phật pháp đều sinh ra từ thân mình, vì muốn cùng một thể với hết thảy các Bồ-tát, vì muốn đồng loại với các Bồ-tát, vì muốn ngang bằng thiện căn với các Bồ-tát, vì muốn quán chiếu sở học của các Bồ-tát, vì muốn cùng tu tập tịnh hạnh với các Bồ-tát, vì muốn thành tựu sự tu tập như các vị Bồ-tát, vì muốn viên mãn Ba-la-mật của các Bồ-tát, vì muốn phát nguyện thanh tịnh của các Bồ-tát, vì muốn nhập vào biển đại nguyện của các Bồ-tát, vì muốn đầy đủ sức đại Bi của các Bồ-tát, vì muốn đạt đến chỗ cứu cánh của các Bồ-tát, vì muốn đạt được tạng oai thần khác nhau của chư Phật và Bồ-tát, vì muốn đạt được tạng ánh sáng trí tuệ vô tận của các Bồ-tát, vì muốn đạt được tạng Tam-muội công đức rộng lớn của các Bồ-tát, vì muốn đạt được tạng oai lực vô lượng của các Bồ-tát, vì muốn đạt được tạng thần thông vô lượng của các Bồ-tát, vì muốn đạt được tạng đại thần biến không cùng tận của các Bồ-tát, vì muốn đạt được tạng đại tự tại thường hiện hữu của các Bồ-tát, vì muốn đạt được tạng sắc tịnh diệu để trang nghiêm của các Bồ-tát, vì muốn đạt được tạng đại Từ bi của các Bồ-tát, để giáo hóa chúng sinh, giúp họ đạt đến bờ giải thoát rốt ráo.

Bạch Thánh giả! Hôm nay con đem tâm như thế, sở thích như thế, mong muốn như thế, cần cầu như thế, tư duy như thế, ngưỡng mộ như thế, tôn trọng như thế, phương tiện như thế, dũng mãnh như thế, trọn vẹn như thế, thật khiêm nhường như thế, đến chỗ Thánh giả Thiện tri thức. Con nghe nói Thánh giả là người khéo léo dạy dỗ các chúng Bồ-tát; có khả năng dùng phương tiện mở cảnh giới Phật, chỉ

đường cho họ; chỉ họ đâu là bến bờ, bắt cho họ nhịp cầu; trao cho họ thuyền bè; làm cho họ đều cắt đứt được lưới ngu si; dứt trừ được chướng điên đảo, nhổ bỏ mũi tên nghi hoặc; rửa sạch bụi phiền não, chiếu sáng rừng tâm, phá tâm mê chấp, làm cho tâm trong sạch, sửa tâm dua nịnh, dập tắt tâm nhiệt não, làm cho tâm mát mẻ; ngược dòng sinh tử đi vào đường Niết-bàn, làm cho tâm xa lìa các ngục tù kiến chấp, làm cho tâm giải thoát sự tham dục trói buộc nơi ái nhiễm, làm cho tâm biến chuyển như ý, nhập vào tánh Nhất thiết trí; giúp họ sớm đến thành trì giáo pháp rộng lớn, giúp họ có tâm đại Bi vô thượng vững chắc, giúp họ an trụ hoàn toàn vào đại Từ, giúp họ phát sinh hạnh Bồ-tát, giúp họ tu tập các môn Tam-muội, giúp họ ngộ nhập địa vị của bậc Thánh đã chứng đắc, giúp họ quán sát bản tánh các pháp, giúp họ tăng trưởng nguyện lực của Phổ Hiền và có tâm bình đẳng đối với các chúng sinh. Cúi xin Thánh giả thương tưởng thuyết giảng cho con: Bồ-tát làm thế nào để học hạnh Bồ-tát và tu đạo Bồ-tát để con theo đó tu tập, sớm được thanh tịnh, sớm được thông hiểu đầy đủ trọn vẹn.

Khi ấy, nhờ vào sức thiện căn đã tích tập từ quá khứ; nhờ vào sức oai thần của Như Lai trong hiện tại, sức nhớ nghĩ của Đồng tử Văn-thù-sư-lợi, nhờ vào sức hạnh nguyện căn bản của tất cả Thiện tri thức khắp mười phương gia trì; Trưởng giả Giải Thoát tức thì nhập vào môn Tam-muội thù thắng của Bồ-tát. Tam-muội ấy có tên là Toàn Tổng trì, nhiếp khắp tất cả cõi Phật vô biên. Nhập Tam-muội này rồi, thân của vị ấy thanh tịnh ánh sáng rực rỡ; ở trong thân vị ấy, hiện ra vô số chư Phật nhiều như số vi trần trong mười cõi Phật khắp mười phương và các cõi Phật ấy thì thanh tịnh trang nghiêm; có đầy đủ ánh sáng, đạo tràng chúng hội và cũng hiện ra các chúng Bồ-tát đồng hành thuở xưa với Đức Phật ấy như: Thấy thần thông biến hóa khi xưa, thệ nguyện rộng lớn đã phát khi xưa, pháp trợ đạo đã tu khi xưa, các đạo xuất ly đã tịnh khi xưa, sự thanh tịnh trang nghiêm đã có khi xưa, các hạnh Bồ-tát đã tu khi xưa. Cũng thấy được Đức Phật ấy thành tựu Chánh Đẳng Chánh Giác, chuyển pháp luân mầu nhiệm, giáo hóa chúng sinh. Tất cả đều hiện rõ ràng nơi thân không bị chướng ngại. Cũng ở trong thân này, đều hiện các thân có ở khắp tất cả cõi; không

đâu là không có; thân và cõi Phật hổ tương, nhiếp nhập, không bị trở ngại, đủ loại hình sắc nhưng không đến không đi, tất cả đều riêng biệt, đứng theo thứ tự không bị lẫn lộn; đó là nhiều cõi Phật trang nghiêm khác nhau, các loại chúng hội các quyến thuộc đầy đủ, đủ các oai nghi, cung kính, cúng dường, đủ các loại đạo tràng được trang nghiêm trong đó các Đức Phật thị hiện đủ các thần thông, du hý, kiến tạo đủ các đạo phẩm khác nhau, biểu hiện đủ các đại nguyện rộng lớn, đủ các thần lực trang nghiêm khắp nơi. Hoặc một thế giới, thị hiện sinh lên cung trời Đâu-suất, để làm Phật sự; hoặc trong một thế giới, tịch ở Đâu-suất được sinh xuống cung vua, để làm Phật sự; hoặc hiện các loại thần biến khi còn nằm trong thai mẹ; hoặc hiện đủ loại tướng tốt lúc mới đản sinh; hoặc hiện đủ các trò đùa khi còn thơ ấu; hoặc hiện đồng tử ở nơi nội cung; hoặc thị hiện xuất gia thực hành khổ hạnh; hoặc đến giác thọ ngồi như đạo tràng; hoặc hiện thần thông phá chư ma quân; hoặc hiện tự tại thành đạo Vô thượng; hoặc hiện các vua khuyến thỉnh thuyết pháp; hoặc thị hiện nhận lời chuyển pháp luân mầu nhiệm; hoặc hiện thiên, long, Càn-thát-bà cung kính vây quanh, thường theo hộ vệ; hoặc hiện thân mình vào khắp các cảnh giới; hoặc đến trụ chỗ ở của tất cả chúng sinh; hoặc có lúc thị hiện độ chúng sinh rồi nhập Niết-bàn, làm cho thế gian thêm mến mộ; hoặc hiện xá-lợi toàn thân thành xá-lợi nhuyễn phân chia cho trời người để họ tăng phần phước đức; hoặc xây tháp miếu lớn khắp tất cả các cõi trời người để trang nghiêm cảnh giới cõi nước và làm lợi ích chúng sinh. Các Đức Như Lai ấy ở thế giới khác nhau, sinh trong các nẻo khác nhau, các loài khác nhau, chúng hội khác nhau, căn khí khác nhau, sở thích khác nhau, hạnh nghiệp khác nhau, tin hiểu khác nhau, căn lực khác nhau, tu tập khác nhau, hạnh nguyện khác nhau, giác ngộ khác nhau, tâm tưởng khác nhau, tập khí phiền não và tùy miên khác nhau. Trong các biển chúng sinh như thế, đều nhờ oai lực của Phật, hiện thần thông đến khắp mọi nơi, để thi hành Phật sự, như: Hoặc ở nơi đạo tràng nhiều như cực vi trần, hoặc ở nơi đạo tràng rộng lớn vô biên, hoặc ở nơi đạo tràng bằng một do-tuần, hoặc ở nơi đạo tràng bằng mười do-tuần… cho đến ở nơi đạo tràng chúng hội mà số lượng nhiều như số cực vi trần không thể nói trong biển thế giới ở trong không thể nói các cõi

Phật; ở đó dùng đủ các thần thông, đủ loại âm thanh, đủ loại từ ngữ, đủ các biện tài, đủ cách giải thích và dùng đủ các tiếng rống đại Sư tử vô úy ở trong biển Thánh đế của Như Lai; vì các loại chúng sinh mà diễn thuyết vô số giáo pháp, khai thị đủ các môn Tổng trì, chuyển toàn bộ pháp luân của Như Lai, thọ ký cho tất cả Bồ-tát. Những pháp môn và âm thanh, ngôn ngữ mà Đức Như Lai ấy đã thuyết; Đồng tử Thiện Tài đều có khả năng lắng nghe tiếp nhận, ghi nhớ không quên, tư duy quán sát, cũng thấy được sực thần biến tự tại của các môn Tam-muội chẳng thể nghĩ bàn của chư Phật và Bồ-tát. Hiện tướng ấy rồi, bấy giờ, Trưởng giả Giải Thoát bình thản xuất định, bảo Đồng tử Thiện Tài:

–Thiện nam! Ta đã tự tại ra vào môn giải thoát trang nghiêm sâu xa vô ngại này. Thiện nam! Trong lúc an trụ môn giải thoát ấy ta liền thấy thế giới có ánh sáng màu vàng Diêm-phù-đàn ở phương Đông có Đức Như Lai Long Tự Tại Vương Ứng Chánh Đẳng Giác đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Tỳ-lô-giá-na tạng làm thượng thủ; lại thấy thế giới Tốc tật cụ túc chư lực ở phương Nam, có Đức Như Lai Biến Phú Phổ Hương Vương Ứng Chánh Đẳng Giác và đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Tư Duy Tâm vương làm thượng thủ; lại thấy thế giới Cụ túc nhất thiết hương viên mãn quang ở phương Tây, có Đức Như Lai Tu-di Đăng Vương Ứng Chánh Đẳng Giác, đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Vô Ngại Tâm làm thượng thủ; lại thấy thế giới Ca-sa tràng ở phương Bắc, có Đức Như Lai Kim Cương Kiên Cố Ứng Chánh Đẳng Giác và đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Kim Cương Du Bộ Dũng Mãnh Hạnh làm thượng thủ; lại thấy thế giới Nhất thiết thù thắng diệu bảo ở Đông bắc, có Đức Như Lai Vô Sở Đắc Cảnh Giới Nhãn Tỳ-lô-giá-na Ứng Chánh Đẳng Giác, đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Vô Sở Đắc Diệu Biến Hóa làm thượng thủ; lại thấy thế giới Tự tại hương diễm quang âm ở Đông nam, có Đức Như Lai Hương Đăng Vương Ứng Chánh Đẳng Giác và đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Kim Cương Diệm Tuệ Tự Tại Diệu Âm Vương làm thượng thủ; lại thấy thế giới Trí nhật diệm phổ quang minh ở Tây nam, có Đức Như Lai Tỳ-lô-giá-na Phổ Trí Thanh Ứng Chánh Đẳng Giác và đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Phổ Diệm Thùy Kế

Biến Hiện Hương Hoa Quang làm thượng thủ; lại thấy thế giới Phổ thanh tịnh diệu hương trang nghiêm tạng ở Tây bắc, có Đức Như Lai Vô Lượng Công Đức Hải Tràng Viên Mãn Quang Ứng Chánh Đẳng Giác và đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Vô Ngại Oai Lực Thân Trí Tràng Vương làm thượng thủ; lại thấy thế giới Sư tử đằng diệm giải thoát quang minh ở Hạ phương, có Đức Như Lai Vô Ngại Pháp Giới Tràng Cụ Túc Trí Tuệ Diệm Quang Ứng Chánh Đẳng Giác và đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Pháp Giới Trí Diệm Quang Minh Biến Chiếu Thế Giới Tràng làm thượng thủ; lại thấy thế giới Quang minh biến chiếu thứ đệ xuất hiện vô tận Phật, có Đức Như Lai Danh Xưng Vô Biên Vô Ngại Trí Tuệ Viên Mãn Quang Tràng Vương Ứng Chánh Đẳng Giác, đạo tràng chúng hội vây quanh, Bồ-tát Vô Ngại Tinh Tấn Lực Pháp Giới Trí Tràng Vương làm thượng thủ. Thiện nam! Ta thấy có mười Đức Thế Tôn làm thượng thủ như thế cho đến thấy chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác như số cực vi trần trong mười cõi Phật, ở khắp mười phương và có những đạo tràng chúng hội vây quanh; mỗi vị đều có Bồ-tát làm thượng thủ và các quyến thuộc hiển hiện rõ ràng, nhưng toàn thể Đức Như Lai ở thế giới ấy, không đến đây; bản thân ta cũng không đến đó.

Thiện nam! Nếu ta muốn thấy Đức Như Lai Vô Lượng Thọ ở thế giới An lạc; thì được thấy ngay; hoặc muốn thấy Đức Như Lai Nguyệt Trí, ở thế giới Bạch chiên-đàn hương; Đức Như Lai Bảo Quang Minh, ở thế giới Diệu hương; Đức Như Lai Bảo Liên Hoa Quang Minh, ở thế giới Liên hoa; Đức Như Lai Tịch Tịnh Quang, ở thế giới Diệu kim quang; Đức Như Lai Bất Động, ở thế giới Diệu hỷ; Đức Như Lai Sư Tử Tướng, ở thế giới Thiện trụ; Đức Như Lai Nguyệt Giác, ở thế giới Cảnh quang minh; Đức Như Lai Tỳ-lô-giá-na, ở thế giới Cát tường sư tử bảo trang nghiêm; các Đức Như Lai ở khắp tất cả các thế giới trong mười phương như thế, nếu ta muốn thấy thì được thấy ngay; nhưng các Đức Như Lai ấy, không phải đến đây, ta cũng không đến đó.

Thiện nam! Nếu như ta muốn thấy hết chư Phật trong tất cả kiếp cùng tận đời quá khứ và chúng hội đạo tràng, thần thông biến hóa, điều phục chúng sinh và những cách trang nghiêm trong cõi Phật ấy; hoặc muốn thấy các Đức Như Lai, trong tất cả kiếp hải ở vô tận đời vị

lai và chúng hội đạo tràng, điều phục chúng sinh, thần thông biến hóa cùng các Bồ-tát làm trang nghiêm cõi nước; tất cả như thế, ta đều thấy được theo ý muốn. Các Đức Như Lai, các kiếp và tất cả cõi Phật được trang nghiêm với đủ cách khác nhau ấy, không đến đây, tâm ta cũng không vào quá khứ, vị lai, nhưng việc ta thấy đều như hiện tại.

Thiện nam! Ta có khả năng biết rõ tất cả Đức Như Lai trong ba đời ở khắp mười phương và các Bồ-tát, cùng các việc như trang nghiêm cõi nước và thần thông không từ đâu đến, cũng chẳng về đâu, không có nơi đi cũng không có điểm trụ và biết chính mình cũng không đi không đến, không có chỗ đi, chỗ trụ. Vì sao? Vì ta biết các Đức Phật và tâm của mình đều như mộng, cảnh thấy trong mộng do phân biệt mà sinh ra, thấy các Đức Phật do tâm sinh khởi, lại biết tâm ta như nước trong bình; hiểu rõ các pháp như bóng dưới nước; lại biết tâm mình như trò huyễn thuật; biết tất cả các pháp do huyễn tạo ra; lại biết chư Phật, Bồ-tát và tâm của mình tất cả đều như âm vang. Ví như khoảng không nơi hang động tùy tiếng mà phát tiếng vang, hiểu rõ tâm mình do suy nghĩ mà được thấy Phật. Ta biết như vậy, ghi nhớ như vậy, việc thấy được các Đức Phật đều nhờ vào tâm của mình.

Thiện nam! Ông nên biết, Bồ-tát tu tập các pháp Phật, làm thanh tịnh các cõi Phật, tích tập diệu hạnh, điều phục chúng sinh, phát đại thệ nguyện: Nhập Nhất thiết trí, tự tại diệu dụng với pháp môn giải thoát chẳng thể nghĩ bàn; đắc quả Bồ-đề, hiện đại thần thông đến khắp tất cả pháp giới trong mười phương, dùng trí vi tế nhập khắp các kiếp. Như thế, tất cả pháp của Phật và Bồ-tát đều do tự tâm mình.

Thiện nam! Do các nghiệp hư vọng tích tập nên gọi là tâm; lấy Mạt-na làm tư lượng, dùng ý thức để phân biệt. Năm thức như: Nhãn phân biệt các cảnh không đồng. Phàm phu ngu muội không thể hiểu biết, sợ lão bệnh tử, cầu mong nhập Niết-bàn, nhưng sinh tử và Niết-bàn, cả hai họ đều không biết, mà chỉ vọng khởi phân biệt tất cả cảnh. Người phàm phu ngu muội cho các căn vị lai đoạn diệt cảnh giới năm trần là Niết-bàn. Trong khi đó chư Phật và Bồ-tát tự chứng ngộ, chuyển A-lại-da thành Trí bản giác.

Thiện nam! Tất cả phàm phu ngu muội, đều mê lầm phương tiện của Phật, nên chấp có ba thừa; không biết tam giới là do tâm sinh;

không biết hết thảy pháp Phật trong ba đời đều tự tâm lương tri hiện thực, thấy năm trần bên ngoài chấp là có thật, giống như bò, dê không có khả năng hiểu biết, nên ở trong xe sinh tử mà không thể nào thoát ra được.

Thiện nam! Đức Phật thuyết các pháp là không sinh, không diệt, cũng không có ba đời. Vì sao? Ví như tâm ta hiện cảnh giới của năm trần nhưng thật ra không có, vì các pháp có và không ấy vốn không sinh khởi, ví như sừng thỏ. Bậc thánh, tự mình ngộ cảnh giới như thế.

Thiện nam! Phàm phu ngu si vọng khởi phân biệt, trong không chấp có, trong có chấp không, nắm giữ các hành tướng của A-lại-da, nên rơi vào hai loại kiến chấp sinh và diệt, không rõ tự tâm nên sinh ra phân biệt.

Thiện nam! Ông nên biết rằng tự tâm chính là pháp của tất cả chư Phật và Bồ-tát; nhờ biết được tự tâm là Phật pháp nên có khả năng làm thanh tịnh tất cả cõi và nhập vào các kiếp.

Thế nên, thiện nam! Ông nên dùng thiện pháp hỗ trợ cho tâm mình, nên dùng mưa pháp để thấm nhuần tâm mình; nên dùng diệu pháp tắm gội tâm mình, nên dùng tinh tấn làm vững chắc tâm mình, nên dùng nhẫn nhục làm cho tâm mình khiêm nhường, nên dùng Thiền định làm tâm mình thanh tịnh, nên dùng trí tuệ làm cho tâm mình sáng suốt, nên dùng đức của Phật làm cho tâm mình phát triển, nên dùng bình đẳng mà mở mang tâm mình và nên dùng mười lực, bốn Vô sở úy soi sáng tâm mình.

Thiện nam! Ta chỉ được ra vào tự tại được pháp môn giải thoát trang nghiêm, sâu xa, vô ngại này của Như Lai; còn như các Đại Bồ-tát khác an trụ trí vô ngại, thực hành hạnh vô ngại, thông đạt các cảnh giới, hiện tại thường được thấy Tam-muội rộng lớn của các Đức Phật, an trụ vào môn thành Chánh giác không nhập cảnh giới Niết-bàn của các Đức Phật, biết rõ khắp những cảnh giới của các biển Tam-muội, có thể tùy thuận quán sát các pháp trong ba đời đều bình đẳng, phân thân đến khắp tất cả sát hải, nhập vào cảnh giới không phân biệt của chư Phật, tất cả cảnh giới đều hiện rõ, thường hay quán sát tất cả các pháp, dùng trí viên mãn thuyết giảng và thực hành hết thảy các công đức và hạnh nguyện của các Bồ-tát, trong thân các vị ấy, đều có thể

hiện rõ tướng thành hoại của các thế giới, nhưng tự thân và thế giới kia không sinh hai tướng. Diệu hạnh của các vị ấy thì như thế, còn ta không làm sao có thể biết và nói cho cùng.

Thiện nam! Từ đây đến phương Nam, bên bờ Diêm-phù-đề, có một trú xứ, tên Biến vô cấu, ở đó có vị Tỳ-kheo tên Hải Tràng. Ông nên đến đó tham vấn: Bồ-tát làm thế nào để học hạnh Bồ-tát và tu đạo Bồ-tát.

Lúc ấy, Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ Trưởng giả, nhiễu quanh bên phải, quán sát, tư duy chiêm ngưỡng, tán dương, khen ngợi, vô lượng công đức, tưởng niệm sự cứu hộ của Thiện tri thức, thường tỏ niềm vui với Thiện tri thức, nương Thiện tri thức mà phát hạnh nguyện; nhờ Thiện tri thức làm cho ta tỏ ngộ; kính trọng Thiện tri thức; tâm không trái ý; làm việc với Thiện tri thức, không dối nịnh; thờ Thiện tri thức bằng tấm lòng trung trực; luôn làm vừa ý Thiện tri thức; xem Thiện tri thức như mẹ hiền, vì giúp cho ta xa lìa tất cả điên đảo; xem Thiện tri thức như cha lành vì giúp ta thành tựu thiện pháp của Bồ-tát. Nghĩ như thế rồi càng kính mến hơn, bùi ngùi rơi lệ từ giã ra đi.

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài chuyên tâm ghi nhớ lời dạy của Trưởng giả ấy và quán theo đúng như thuyết để tu hành, nhớ kỹ môn giải thoát của Bồ-tát chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; tư duy môn ánh sáng trí tuệ chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; thâm nhập môn thứ tự pháp giới chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; tỏ ngộ môn nhập khắp các pháp chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; thấy rõ thần biến của Đức Như Lai chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; quán sát sự nhập khắp các cõi Phật chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; tin tưởng sâu xa năng lực Phật trang nghiêm chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; quán chiếu Tam-muội Bồ-tát chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; thông suốt những thế giới khác nhau chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; tu tập tịnh nghiệp Bồ-tát chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy; phát sinh thệ nguyện rộng lớn chẳng thể nghĩ bàn của vị ấy.

Quán sát như thế rồi thông thả đi về phương Nam, đến làng Vô cấu, thuộc bờ Diêm-phù-đề, tìm kiếm Tỳ-kheo Hải Tràng khắp nơi, chợt gặp vị ấy đang ngồi kiết già, ở cạnh khu rừng kinh hành, thân ngay thẳng chánh niệm, lìa cả hơi thở ra vào, không phân biệt tầm tư

giác quán, an trụ nơi Tam-muội rộng lớn bất tư nghì, dùng sức Tam-muội, hiện đại thần thông: Từ đầu đến chân, khắp các chi, cho đến từng lỗ chân lông trên thân vị ấy, đều hiện vô lượng chẳng thể nghĩ bàn các loại mây thân giống như thân tướng của mình. Hiện tất cả thân, khắp tất cả nơi, để cúng dường tất cả Đức Như Lai, làm nghiêm tịnh khắp tất cả cõi Phật, thành thục khắp tất cả Bồ-tát, điều phục khắp tất cả chúng sinh, cứu vớt hết các khổ uẩn, dứt trừ hết ba đường ác, khai mở hết con đường nhân thiên, tiêu diệt các độc phiền não, làm cho chúng sinh nhập sâu vào biển trí tuệ và làm cho chúng sinh an trụ trọn vẹn vào Nhất thiết trí.

Từ hai chân vị ấy, phóng ra các chúng Trưởng giả, cư sĩ, Bà-la-môn nhiều bằng cực vi trần trong vô số cõi Phật, giống như đám mây thân, đầu đội mão hoa, thân đeo anh lạc, đỉnh đầu buột minh châu, y phục chỉnh tề, vô lượng đồng nam làm quyến thuộc, đi khắp tất cả thế giới trong mười phương, ban các vật cúng dường tốt đẹp nhất cho tất cả chúng sinh như: Mưa xuống những thức ăn nước uống bổ dưỡng thượng hạng đúng pháp, các loài hoa báu rất đẹp nhiều màu, các loại y phục, các loại y phục, các loại anh lạc, các loại vòng hoa, các loại hương xông, các loại hương xoa, các vật dụng báu, các phòng xá các vật dụng cá nhân cần thiết cho đời sống, cứu giúp những chúng sinh nghèo cùng cơ cực khắp nơi, đáp ứng cho họ đầy đủ những vật cần thiết, an ủi hết thảy những chúng sinh khổ não, giúp họ thân tâm an lạc, làm cho họ hoan hỷ, giúp cho căn lành của chúng sinh được thuần thục, tâm ý nhu hòa, khiến họ được thanh tịnh trọn vẹn trong đạo Vô thượng Bồ-đề; thị hiện như thế đầy khắp mười phương.

Từ hai đầu gối vị ấy, xuất hiện vô số trăm ngàn vạn ức những người dòng dõi vua chúa, Bà-la-môn và quyến thuộc của họ nhiều giống như đám mây thân, tất cả đều thông tuệ, đầy đủ tài nghệ, am hiểu cả thế gian và xuất thế gian, đủ các sắc tướng, đủ loại dung mạo, đủ loại y phục cao cấp trang nghiêm, ở khắp các thế giới trong mười phương, thường dùng bốn Nhiếp pháp hóa độ chúng sinh đó là cho của báu để họ giàu sang, vui vẻ nói lời từ hòa để người nghe hoan hỷ, hoặc cùng làm việc để khuyên nhủ họ tiến bộ. Như thế, tất cả người nghèo được đủ, người bệnh được nhẹ, người nguy được an, người sợ

được khỏi, người đau khổ được vui sướng. Lại dùng phương tiện làm cho họ đều phát tâm, truyền trao chánh pháp để họ tỏ ngộ, nhanh chóng giúp cho họ tích tập những thiện pháp và tránh xa những điều bất thiện, cứu vớt họ ra khỏi vũng bùn sinh tử, đặt họ vào trong pháp vô úy chân thật nghĩa. Thị hiện như thế đầy khắp mười phương.

Từ rốn vị ấy chuyển động lại xuất hiện các loài chúng sinh, chư tiên và ngoại đạo nhiều như đám mây thân, đủ các hình tướng trang nghiêm khác nhau, người mặc áo cỏ, người mặc áo vỏ cây, tất cả đều cầm bình tắm, oai nghi tịch tĩnh, dẫn các tiên chúng rảo bước trên không trung, qua lại xoay vần khắp các thế giới trong mười phương, cùng nhau cất lên vô lượng lời ca ngợi để tán dương những công đức của chư Phật, hoặc khen ngợi các Bồ-tát đã tu phạm hạnh đã thuyết diệu pháp, đã chứng thanh tịnh, âm thanh ấy hòa nhã, trong trẻo, thanh thoát, vang khắp mười phương không bị chướng ngại; họ điều phục thành thục tất cả chúng sinh; nhiếp phục các căn không cho phóng túng; làm cho quán sát được cảnh giới chân thật, hoặc nói các pháp đều không có tự tánh, giúp cho họ phát tâm Nhất thiết trí và an trụ trọn vẹn vào con đường chân thật; hoặc nói lời có ích giúp cho đời sống tư riêng ở thế gian; hoặc hiện khuôn phép thế tục từng vùng mà dẫn dắt hoặc dùng phương tiện thiện xảo, tùy nghi hóa độ, mở cửa pháp yếu, xuất Nhất thiết trí làm cho các chúng sinh đều được lợi ích, tùy theo đẳng cấp mà tu tập đạo nghiệp; thị hiện như thế khắp cả mười phương.

Từ hai bên hông vị ấy xuất hiện vô số bất tư nghì, rồng chúa, rồng con, rồng nữ và quyến thuộc của chúng, nhiều như đám mây thân, sự xuất hiện thần biến của loài rồng đầy khắp hư không chẳng thể nghĩ bàn, như: Phun ra phun mây trang nghiêm bằng hương quý chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng hoa đẹp chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm vòng báu chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng lọng báu chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng các cờ báu chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng phướng báu chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng các loại anh lạc báu đẹp chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng đại ma-ni bảo vương chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm

bằng nhiều loại tòa báu chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng vật nghiêm sức báu của cõi trời chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng cung điện báu cõi trời chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng thể nữ của chư Thiên ca vịnh, tán thán chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng lưới châu báu của cõi trời chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng hoa sen báu với cánh, tua, đài nhụy đều bằng ma-ni chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng mão bằng ma-ni báu chẳng thể nghĩ bàn, phun mây trang nghiêm bằng vật báu của trời, chói sáng vô biên chẳng thể nghĩ bàn; phun mây trang nghiêm bằng thân trời với vòng hoa, cờ phướn, phan lọng chẳng thể nghĩ bàn, mây thể nữ cung kính chắp tay chẳng thể nghĩ bàn, mây hoa sen màu vàng tỏa sáng rực rỡ chẳng thể nghĩ bàn, mây đại âm thanh diễn thuyết công đức của tất cả chư Phật. Như thế, tất cả đều được trang nghiêm chật cả hư không khắp cả đạo tràng của chư Phật trong mười phương thế giới để cúng dường, làm cho chúng sinh đều sinh tâm hoan hỷ, dứt lửa phiền não, được niềm vui tươi mát. Thị hiện như thế đầy cả mười phương.

Từ trong tướng cát tường nơi ngực vị ấy, xuất hiện vô số A-tu-la vương và quyến thuộc của họ nhiều như số các vi trần trong cõi Phật, tương tự như đám mây thân, tất cả đều hiện rõ sức huyễn thuật khéo léo chẳng thể nghĩ bàn và các loại thần biến, đầy khắp hư không; nghĩa là có khả năng làm cho vô lượng trăm ngàn vạn ức thế giới đều chấn động; các núi lớn va chạm, nước các biển đều vọt lên, cung địên chư Thiên đều lay động, ánh sáng của chúng ma đều ẩn mất, chúng của ma quân đều bị đánh dẹp, làm cho chúng sinh bỏ hết kiêu mạn, tâm không phóng túng, trừ bỏ ganh tî keo kiệt, dứt các oán hại, đều khởi tâm Từ, phá núi phiền não, cạn biển ái dục, trưởng dưỡng hòa bình, luôn sống hiền thiện. Lại dùng huyễn lực thần thông du hý để khai ngộ chúng sinh, làm cho họ rời bỏ tham đắm, thường tránh xa các pháp ác, ghê sợ sinh tử, thích cầu giải thoát; làm cho họ ra khỏi các nẻo của thế gian, làm cho tâm họ trụ vào Vô thượng Bồ-đề, làm cho họ tu diệu hạnh thanh tịnh của Bồ-tát, làm cho họ hướng đến con đường Ba-la-mật của Bồ-tát, làm cho họ nhập vào tất cả địa vị của Bồ-tát, làm chiếu sáng pháp môn vi diệu của Bồ-tát, làm cho họ thấy

được phương tiện quyền xảo của các Bồ-tát. Thị hiện như thế đầy khắp pháp giới.

Từ lưng vị ấy xuất hiện vô lượng hàng Thanh văn Độc giác nhiều như số cực vi trần trong a-tăng-kỳ cõi Phật, tương tự như đám mây thân, vì tất cả chúng sinh, nên phải dùng Nhị thừa làm người hóa độ thì giảng rộng về pháp yếu để điều phục họ, như: Hạng chấp ngã, giảng về vô ngã; hạng chấp thường, thì giảng các hành vô thường; hạng tham dục, thì giảng về quán bất tịnh; hạng có nghiệp sân, thì giảng về quán từ bi; hạng nghiệp si, thì giảng về quán duyên khởi; hạng đẳng phần giảng về cảnh giới tương ưng trí tuệ, đối trị từng sai khác giúp họ quán sát được khắp; hạng đắm chấp cảnh giới thì giảng về tánh vô sở hữu để họ không tham đắm; hạng đắm chìm vào cảnh giới năm dục thì giảng về tánh không nhiễm vướng, để họ rời bỏ các sự ham muốn; hạng đắm chặt như trói buộc vào định tịch tĩnh thì giảng về môn đại nguyện, làm cho họ tăng sự thích thú, mà thệ nguyện làm lợi ích cho khắp tất cả chúng sinh, chuyển bánh xe pháp đến tận đời vị lai làm cho ước nguyện của toàn thể chúng sinh được viên mãn. Khắp cả pháp giới đầy những thần biến như thế.

Từ hai vai vị ấy, xuất hiện nhiều như số cực vi trần trong a-tăng-kỳ cõi Phật những Dạ-xoa, La-sát chúa đủ các dung mạo, đủ các sắc tướng, cao, thấp, lớn, bé; đủ các dung nghi, uy thế hùng mạnh, thật đáng ghê sợ và vô lượng quyến thuộc vây quanh; hiện đủ các thần lực, gầm vang đủ loại tiếng, tùy theo nhu cầu, tạo mọi phương tiện đầy khắp tất cả thế giới nơi mười phương, quả hộ tất cả chúng sinh hành thiện và các bậc Hiền thánh, Bồ-tát thuyết pháp nơi đạo tràng chúng hội, những vị thọ trì tịnh hạnh của Bồ-tát, thích cầu chánh trí của Như Lai; hoặc hướng chánh trụ và là kẻ chánh trụ; hoặc có lúc hiện thần cầm Kim cang thủ hộ, phụng sự, cúng dường các Đức Phật và trú xứ của Phật; hoặc thủ hộ khắp cả thế gian để họ khỏi rơi vào các đường ác; người sợ sệt làm cho an ổn, người bệnh tật làm cho chóng lành; người gặp ách nạn làm cho dứt đau khổ; người có lầm lỗi làm cho họ tự hối cải, người bị tai nạn bất ngờ thì giúp họ tiêu diệt; tích tập phước trí, giúp chúng sinh có tâm rộng lớn, có thể chuyển bánh xe pháp của chư Phật, bỏ bánh xe sinh tử, trụ bánh xe chánh pháp, khuất phục tất

cả tà luận ngoại đạo. Lợi ích ấy, đầy khắp pháp giới trong mười phương.

Từ bụng vị ấy, xuất hiện vô lượng trăm ngàn Khẩn-na-la vương nhiều như số vi trần trong a-tăng-kỳ cõi Phật, cùng với vô số trăm ngàn vạn ức Khẩn-na-la nữ và quyến thuộc vây quanh. Cũng xuất hiện vô lượng Càn-thát-bà vương nhiều như số vi trần trong a-tăng-kỳ cõi Phật, cùng với vô số trăm ngàn vạn ức nữ Càn-thát-bà và quyến thuộc vây quanh. Họ đều tấu vô số a-tăng-kỳ trăm ngàn loại nhạc trời; ca vịnh, khen ngợi thật tánh và duyên sinh của tất cả các pháp; ca vịnh, khen ngợi công đức khó suy tư của tất cả chư Phật; ca vịnh, khen ngợi oai lực phổ biến của sự phát tâm Bồ-đề; ca vịnh, khen ngợi sự tu tập hạnh viên mãn của các Bồ-tát; ca vịnh, khen ngợi môn thành Chánh giác của tất cả chư Phật; ca vịnh, khen ngợi môn chuyển pháp luân của tất cả chư Phật; ca vịnh, khen ngợi môn hiện thần biến của tất cả chư Phật; ca vịnh, khen ngợi môn bát Niết-bàn của tất cả chư Phật; ca vịnh, khen ngợi môn thủ hộ giáo pháp của tất cả chư Phật; ca vịnh, khen ngợi môn làm cho chúng sinh đều hoan hỷ; khai thị diễn thuyết môn làm nghiêm tịnh tất cả cõi của chư Phật; khai thị diễn nói pháp môn vi diệu của tất cả chư Phật; khai thị diễn thuyết môn soi chiếu vô chướng ngại của tất cả các pháp; khai thị diễn thuyết môn làm phát triển tất cả thiện căn. Lợi ích như thế, đầy khắp mười phương.

Từ diện môn vị ấy, xuất hiện vô lượng Chuyển luân thánh vương nhiều như số cực vi trần trong trăm ngàn a-tăng-kỳ cõi Phật, với đầy đủ bảy báu, bốn binh chủng vây quanh, phóng ra ánh sáng đại Xả, mưa vô số báu, trang nghiêm thế giới bằng ma-ni thượng hạng, ban bố cho chúng sinh được sung túc, giúp họ dứt mười nghiệp ác, tu mười điều thiện. Nghĩa là: Làm cho tất cả đồ tể, thợ săn, ngư ông và các chúng sinh bạo ác, đều khởi tâm Từ không đoạn mạng sống; làm cho những chúng sinh nghèo hèn khổ cực bỏ hẳn nghiệp trộm cướp, thường ban ân huệ, có thể xả bỏ vô lượng trăm ngàn vạn ức thể nữ xinh đẹp, không chút hối tiếc, để giúp các chúng sinh dứt trừ tà dâm, tu tập phạm hạnh; làm cho những chúng sinh nói dối, luôn nói lời chân thật; không đặt điều bàn luận hư dối vô ích, để họ

tiếp nhận lời của người khác; không tạo việc ly gián, thường thích hòa hợp, không có tranh cãi, nói lời từ ái, không nói thô bỉ, làm cho người nói tạp uế, thường diễn thuyết ý nghĩa sâu xa dứt khoát, mạch lạc, thuận với Phật pháp, lợi ích cho việc tu hành; bỏ hẳn những lời thêu dệt vô nghĩa, để giúp các chúng sinh thâm nhập vào pháp cú; làm cho người nhiều tham dục tu tập thiểu dục tri túc, chánh hạnh vô sinh, đoan nghiêm tối thắng; làm cho người nhiều phẫn nộ, diệt trừ được sân hận, thường khởi tâm Từ đối với chúng sinh, tâm không khiếm khuyết, thuyết giảng về tình thương cao cả, để họ hoan hỷ tiếp nhận và khiến nhập được vào pháp Phật; thuyết thật nghĩa cho người bị rơi vào lưới tà kiến, để cho họ quán các pháp, thâm nhập nhân duyên, thấy rõ chân lý, vững chắc, phân rõ chánh tà, làm cho tâm thanh tịnh, nhổ gai tà kiến, phá núi nghi hoặc, giúp các chúng sinh ngộ được thật tánh của tâm, am hiểu sâu xa, thông đạt đầy đủ, tất cả chướng ngại đều được diệt trừ. Việc làm như thế đầy khắp cả pháp giới.

Từ đôi mắt của vị ấy, xuất hiện vô số vừng mặt trời to lớn, nhiều như cực vi trần trong trăm ngàn a-tăng-kỳ cõi Phật, phóng ra ánh sáng lớn chiếu khắp tất cả các địa ngục lớn, làm cho các khổ não đều chấm dứt; lại chiếu vào không gian của các thế giới để tiêu diệt hết hắc ám, chỉ còn ánh sáng; lại chiếu đến tất cả các loài ngạ quỷ, bàng sinh trong các thế giới khắp mười phương, làm cho chúng bỏ hẳn ngu si ám chướng được đại trí tuệ, vứt bỏ các khổ; lại phóng ra ánh sáng thanh tịnh đến tất cả thế giới nhơ bẩn; phóng ra ánh sáng Hoàng kim đến thế giới Bạch ngân; phóng ra ánh sáng Bạch ngân đến thế giới Hoàng kim; phóng ra ánh sáng pha lê đến thế giới lưu ly, phóng ra ánh sáng lưu ly đến thế giới pha lê; phóng ra ánh sáng mã não đến thế giới xa cừ, phóng ra ánh sáng xa cừ đến thế giới mã não; phóng ra ánh sáng ma-ni vương nhật tạng đến thế giới xích châu, phóng ra ánh sáng xích châu đến thế giới ma-ni vương nhật tạng; phóng ra ánh sáng ma-ni bảo vương diệm võng nguyệt tạng đến thế giới đế thanh; phóng ra ánh sáng đế thanh đến thế giới ma-ni bảo vương diệm võng nguyệt tạng; phóng ra ánh sáng đủ loại báu đến thế giới thuần nhất một thứ báu; phóng ra ánh sáng thuần một

thứ báu đến thế giới tạp báu. Chiếu ánh sáng như thế khắp chúng hội trong đạo tràng, nơi cõi Phật để làm Phật sự; chiếu vào rừng tâm của chúng sinh là để hoàn tất vô lượng sự nghiệp của họ, làm trang nghiêm tất cả cảnh giới của thế gian giúp cho tâm của chúng sinh được tươi mát, sinh vui mừng lớn, phấn khởi, an ổn, khoái lạc; việc làm như thế đầy khắp pháp giới.