Đại Tập 40 · Bộ Hoa Nghiêm V · Số 286–292 & Số 293 (Q.1–22)

Kinh Thập Trụ Quyển 4, Phẩm 10: Địa Pháp Vân

Chủ tam thiên đại thiên

Các căn đều lanh lợi

Khéo dùng phép ba thừa

Khai thị độ chúng sinh

Làm tất cả nghiệp lành

Đều tùy thuận chánh niệm

Chỉ trong một khoảnh khắc

Đạt Tam-muội nhiệm mầu

Nhiều như số bụi trần

Trong vô lượng cõi nước

Thấy mười phương chư Phật

Dùng diệu âm thuyết pháp

Thấy thần lực của Phật

Lại phát vô lượng nguyện

Địa thứ chín như thế

Nơi đại trí thực hành

Sâu xa khó thấy biết

Nay đã lược nói xong.

Phẩm 10: ĐỊA PHÁP VÂN

Đã nói việc vô thượng

Mà Bồ-tát thực hành

Vô số na-do-tha

Chư Thiên Thủ đà hội

Đang ở trong hư không

Đều vui mừng khôn xiết

Ai nấy đều cung kính

Cúng Phật vật thượng diệu

Na-do-tha Bồ-tát

Vui mừng không hạn lượng

Đốt các hương thơm lạ

Diệt trừ mọi phiền não.

Tha hóa tự tại vương

Và các chúng cõi trời

An trụ trong hư không

Tâm vui mừng khôn xiết

Ai nấy đều cung kính

Cúng dường đủ các loại

Và rải những y báu

Từ hư không bay xuấng.

Vô lượng ức Thiên nữ

Các căn đều tươi vui

Đang ở trong hư không

Cung kính cúng dường Phật

Lại trổi vô lượng ức

Na-do-tha kỹ nhạc

Trong tất cả mọi vật

Đều phát tiếng như vậy.

Phật ngồi ở nơi này

Nhưng hóa thân khắp cả

Trong cõi nước mười phương

Đều có Phật thị hiện

Đầy đủ vô lượng ức

Tướng tốt trang nghiêm thân

Xinh đẹp không ai bằng

Ở trong khắp mọi nơi

Trong mỗi lỗ chân lông

Phóng vô lượng ánh sáng

Dập tắt hết tất cả

Lửa phiền não thế gian

Như số bụi mười phương

Không thể nào đếm hết

Ánh sáng mỗi chân lông

Cũng không thể cùng tận

Thấy mỗi thân Đức Phật

Đủ ba hai tướng tốt

Và tám mươi vẻ đẹp

Chuyển xe pháp vô thượng

Hoặc thấy vô số Phật

Thuyết pháp cho chúng sinh

Hoặc thấy ở Đâu-suất

Giáo hóa các thiên nhân

Hoặc thấy từ Đâu-suất

Giáng hạ ở trong thai

Hoặc thấy lúc đản sinh

Hoặc thấy đêm xuất gia

Hoặc thấy ngồi nơi đạo tràng

Mà thành đạo Vô thượng

Hoặc thấy chuyển xe pháp

Hoặc thấy nhập Niết-bàn…

Ở vô lượng cõi nước

Thị hiện đủ mọi cách

Để độ thoát chúng sinh

Nên có việc như vậy.

Ví như nhà ảo thuật

Biết các thuật huyễn ảo

Thị hiện những chúng sinh

Đủ các loại hình tướng

Trí tuệ Phật cũng thế

Khéo léo mà thị hiện

Biến hóa các loại thân

Khắp tất cả thế gian

Như các pháp vắng lặng

Xưa nay không tánh tướng

Trống rỗng như hư không

Đại sư cũng như vậy

Thâm nhập nghĩa đệ nhất

Tánh tướng rất vi diệu

Tùy tánh tướng của pháp

Hiện đại thần lực Phật

Tánh hạnh của chư Phật

Của tất cả chúng sinh

Đều ở trong tánh ấy

Tướng, khả tướng, đồng tướng

Tất cả các pháp đó

Nhập vào nghĩa đệ nhất

Trong nghĩa thú tịch diệt

Hoàn toàn không có tướng

Nếu muốn được trí Phật

Hãy bỏ các vọng niệm

Thông đạt cả có không

Làm thầy của trời người

Các thể nữ cõi trời

Đều cất ngàn vạn tiếng

Vi diệu lại hay ho

Im lặng chiêm ngưỡng Phật

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt

Thấy đại chúng im lặng

Thưa với Kim Cang Tạng

Phật tử đại danh xưng

Bồ-tát từ cửu địa

An nhập Địa thứ mười

Xin đấng đại thần lực

Vì đại chúng lược nói.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Phật tử! Đại Bồ-tát có vô lượng trí tuệ như vậy, khéo tu hành Phật đạo đạt đến Địa thứ chín, khéo tu tập các bạch pháp, tu vô lượng pháp trợ đạo, được đại công đức trí tuệ hộ trì, rộng tu hạnh đại Bi, phân biệt biết rõ tánh sai biệt của thế gian, vào các chỗ nạn xứ của chúng sinh, đến chỗ của Như Lai hành, nhớ nghĩ tùy thuận vào chỗ hành tịch diệt của Như Lai, hướng đến Thần lực, Vô sở úy, pháp Bất cộng của Phật, kiên trì không bỏ, đạt địa vị Nhất thiết trí tuệ. Các Phật tử! Đại Bồ-tát tùy hành trí như vậy, gần địa vị Phật, thì hiện tiền đạt

các Tam-muội ly cấu của Bồ-tát; lại nhập Tam-muội Pháp tánh sai biệt, Tam-muội Trang nghiêm đạo tràng, Tam-muội Vũ nhất thiết thế gian hoa quang, Tam-muội Hải tạng, Tam-muội Hải ấn, Tam-muội Hư không quảng, Tam-muội Quán trạch nhất thiết pháp tánh, Tam-muội Tùy nhất thiết chúng sinh tâm hành, Tam-muội Như thật trạch nhất thiết pháp, Tam-muội Đắc Như Lai trí tín; đạt trăm vạn a-tăng-kỳ Tam-muội như vậy ngay trong hiện tại. Bồ-tát này nhập được những Tam-muội này, biết rõ công dụng sai biệt của chúng. Tam-muội cuối cùng là Ích nhất thiết trí vị. Lúc Tam-muội này hiện tiền, hoa sen báu lớn xuất hiện tròn đầy, như trăm vạn tam thiên đại thiên thế giới. Tất cả các báu khác trang hoàng xen lẫn nhiều hơn tất cả những vật quý có trong thế gian, đó là sự phát sinh do căn lành xuất thế gian. Các pháp hành như huyễn, do tuệ tánh không thành tựu, ánh sáng soi chiếu tất cả thế giới. Cọng sen bằng lưu ly báu hơn tất cả vật báu có ở cõi trời, đài bằng chiên-đàn vương không thể lường, tua bằng mã não, cánh bằng vàng Diêm-phù-đàn. Bên trong có vô lượng ánh sáng, tất cả báu đẹp đều ở trong đó, lưới báu che bên trên. Lại có vô số hoa sen bao quanh, nhiều như số bụi trong mười tam thiên đại thiên thế giới. Lúc ấy, thân Bồ-tát tươi đẹp như đóa hoa. Bồ-tát này, vì đạt sức Tam-muội Ích nhất thiết trí, nên hiện thân ngồi trên tòa sen lớn. Tức thời các quyến thuộc trên hoa sen đều có Bồ-tát vây quanh, mỗi Bồ-tát, ngồi trên hoa sen, đề đạt trăm vạn Tam-muội, đều nhất tâm cung kính, chiêm ngưỡng Đại Bồ-tát. Lúc Bồ-tát này lên tòa sen; tất cả các cõi nước hiện ở mười phương đều chấn động; tất cả cõi ác đều chấm dứt; ánh sáng chiếu khắp các cõi nước mười phương; tất cả cõi nước đều sáng đẹp, thấy nghe được tất cả đại hội của chư Phật. Vì sao? Vì Bồ-tát này khi ngồi trên tòa sen lớn, thì ở dưới chân phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng, chiếu khắp mười phương, đến tận ngục A-tỳ, diệt trừ khổ não cho chúng sinh. Trên hai đầu gối, phóng vô số ánh sáng, chiếu khắp mười phương, đến hết thảy loài súc sinh để diệt trừ khổ não. Từ rốn, phóng vô số ánh sáng, chiếu khắp mười phương, đến hết thảy loài ngạ quỷ để diệt trừ khổ não. Hai bên hông, phóng ra vô số ánh sáng, chiếu khắp cõi người ở mười phương, làm cho an ổn, khoái lạc. Hai tay phóng vô số ánh sáng, chiếu khắp cung điện cõi trời và A-

tu-la. Hai vai, phóng vô số ánh sáng, chiếu khắp mười phương, đến chúng Thanh văn. Cổ phóng vô số ánh sáng, chiếu khắp mười phương, đến chúng Bích-chi-phật. Miệng, phóng vô số ánh sáng, chiếu khắp mười phương, đến cả Bồ-tát trụ Địa thứ chín. Từ lông trắng, phóng vô số ánh sáng, chiếu khắp mười phương, đến vị Đại Bồ-tát. Tất cả cung ma đều bị che khuất không hiện. Trên đỉnh đầu, phóng vô số ánh sáng, nhiều như số bụi trong trăm ngàn a-tăng-kỳ tam thiên đại thiên thế giới, chiếu đến đại hội của chư Phật nơi mười phương, nhiễu quanh mười vòng, trụ trong hư không, thành lưới ánh sáng cao lớn rực rỡ, cúng dường chư Phật. Sự cúng dường của hàng Bồ-tát từ lúc phát tâm cho đến Địa thứ chín, so với sự cúng dường này, không bằng một phần trăm, cho đến không bằng một phần trăm ngàn vạn ức, cho dù tính đếm ví dụ thế nào cũng không bằng được. Lưới ánh sáng này hơn tất cả vật cúng dường của mười phương cõi nước như hương hoa, hương bột, hương đốt, hương xoa, y phục, cờ phướn lọng báu, chuỗi ngọc, châu ma-ni. Vì nó từ căn lành xuất thế phát sinh. Trên mỗi chư Phật của đại hội, đều có mưa báu vậy như mây lớn. Chúng sinh nào biết được sự cúng dường này chắc chắn sẽ đạt đạo lớn vô thượng. Phóng ra ánh sáng và mưa lớn cúng dường xong, nhiễu quanh đại hội chư Phật mười vòng, nhập dưới chân của chư Phật. Lúc ấy, chư Phật và các Đại Bồ-tát trong hội, biết từ nước nào, Đại Bồ-tát nào đã hành đạo như vậy, và đã thành tựu chức thọ đó.

Các Phật tử! Ngay lúc đó, vô biên Bồ-tát, kể cả những vị đạt Địa thứ chín, đều đến vây quanh thiết lễ đại cúng dường, nhất tâm cung kính, chiêm ngưỡng, lễ lạy. Các Bồ-tát đạt vạn Tam-muội và đạt chức vị đó, từ báu kim cương trang sức trên ngực, phóng luồng ánh sáng lớn gọi là phá ma

tặc. Có vô số trăm ngàn ánh sáng vây quanh, chiếu khắp các cõi nước mười phương, thị hiện vô lượng thần lực, rồi lại nhập nơi ngực Đại Bồ-tát. Khi ánh sáng này mất, Bồ-tát ấy sẽ đạt thế lực lớn, thần thông trí tuệ gấp trăm ngàn vạn lần.

Các Phật tử! Lúc đó, chư Phật phóng luồng ánh sáng ở lông trắng giữa chặng mày gọi là Ích nhất thiết trí vị, có vô lượng, vô biên ánh sáng bao quanh, chiếu khắp các cõi nước mười phương, không sót nơi nào. Chiếu quanh các cõi nước mười phương mười

vòng, thị hiện sức thần thông lớn của chư Phật, khuyên dạy vô lượng, vô biên trăm ngàn vạn ức Bồ-tát. Tất cả các cõi nước ở mười phương, chấn động sáu cách, diệt trừ tất cả khổ não trong đường ác. Tất cả cung ma bị che mất, thị hiện nơi đắc đạo của tất cả chư Phật, thị hiện việc trang nghiêm đại hội của tất cả chư Phật, rộng lớn như tánh pháp, cứu cánh như hư không. Chiếu sáng tất cả cõi nước xong, trụ trong hư không, quay bên phải, thị hiện việc trang nghiêm đại thần thông, nhập trên đỉnh đầu của Bồ-tát này. Các ánh sáng khác, thì nhập trên đỉnh đầu của các Bồ-tát quyến thuộc. Lúc ấy, Đại Bồ-tát đều đạt mười ngàn Tam-muội mà trước chưa đạt. Ánh sáng đó, nhập trên đỉnh đầu Bồ-tát này. Như ánh sáng của một Đức Phật, ánh sáng của tất cả Đức Phật cũng vậy. Lúc ánh sáng của chư Phật ở mười phương, nhập trên đỉnh đầu của Bồ-tát thì gọi là đạt chức, là nhập cảnh giới của chư Phật. Phật tử! Ví như trưởng tử của Chuyển luân thánh vương, do đại phu nhân sinh ra, thành tựu tướng Chuyển luân vương. Chuyển luân thánh vương bảo con ngồi trên tòa vàng Diêm-phù-đàn của voi trắng báu, trang sức đủ loại, tràng phan, kỹ nhạc; cầm chuông vàng, đem nước thơm bốn biển rưới trên đỉnh đầu của con thì gọi là quán đỉnh. Đại vương đầy đủ mười nghiệp thiện gọi là Chuyển luân thánh vương.

Các Phật tử! Cũng thế, Đại Bồ-tát lúc nhận chức,chư Phật dùng nước trí rưới trên đỉnh đầu của Bồ-tát gọi là quán đỉnh Pháp vương, là đủ mười lực của Phật, vào hàng số Phật. Phật tử, đó là chức trí tuệ lớn của Đại Bồ-tát. Vì chức này, các Đại Bồ-tát chịu vô lượng trăm ngàn vạn ức khổ, làm các việc khó làm. Bồ-tát đạt chức này, là an trụ Địa Pháp vân của Bồ-tát, có vô lượng công đức, trí tuệ tăng trưởng.

Các Phật tử! Bồ-tát trụ địa Pháp vân này biết như thật tập cõi Dục, tập cõi Sắc, tập cõi Vô sắc; biết như thật tập thế gian tánh, tập chúng sinh tánh, tập thức tánh, tập hữu vi tánh, tập vô vi tánh, tập hư không tánh, tập pháp tánh, tập Niết-bàn tánh, tập tà kiến chư phiền não tánh; biết như thật hành pháp, hoàn pháp của thế gian biết như thật tập đạo Thanh văn, tập đạo Bích-chi-phật, tập đạo Bồ-tát, tập oai Lực, Vô úy, pháp Bất cộng của Phật; tập sắc thân, Pháp thân; tập Nhất thiết trí tuệ; như vậy tập đạt Phật đạo, tập chuyển pháp luân,

tập thị hiện diệt độ. Nói tóm lại, biết như thật thị hiện tập tất cả pháp sai biệt. Bồ-tát này, dùng trí tuệ ấy tùy thuận hạnh Bồ-đề, dần dần thâm nhập như thật, biết sự huyễn hóa của chúng sinh, của nghiệp, của phiền não, của tà kiến, của tánh thế gian, của pháp tánh, của Thanh văn, của Bích-chi-phật, của Bồ-tát, của Như Lai; tất cả sự huyễn hóa, có huyễn hóa phân biệt, không phân biệt. Lúc ấy, Bồ-tát biết như thật sự hộ trì của Phật lực, về pháp xứ, về nghiệp, về phiền não, về thời gian, về nguyện, về đời trước, về hành, về kiếp sống, về trí. Bồ-tát trụ Địa thứ mười này, thì bao nhiêu hành trí vi tế của Phật như: Trí sinh tử vi tế, trí thế, trí xuất gia, trí đạt đạo, trí thần lực tự tại, trí chuyển pháp luân, trí giữ mạng sống, trí thị hiện Niết-bàn, trí làm pháp tồn tại lâu, đều biết như thật. Lại nữa, những chỗ bí mật của chư Phật như: Bí mật thân, khẩu, ý; bí mật trù lương; bí mật thời, phi thời; bí mật thọ ký cho Bồ-tát; bí mật nhiếp phục chúng sinh; bí mật các thừa sai khác; bí mật tám vạn bốn ngàn các căn sai biệt; bí mật tạo nghiệp như thật; bí mật hành; bí mật đạt đạo Bồ-đề; tất cả bí mật như thế đều biết như thật. Bồ-tát này đối với trí nhập kiếp số của Phật như: Một kiếp thâu nhiếp a-tăng-kỳ kiếp, a-tăng-kỳ kiếp thâu nhiếp một kiếp; có số thâu nhiếp không số; không số thâu nhiếp có số; một niệm thâu nhiếp vô lượng đời; vô lượng đời thâu nhiếp một niệm; kiếp thâu nhiếp phi kiếp; phi kiếp thâu nhiếp kiếp; kiếp có Phật thâu nhiếp kiếp không Phật; kiếp không Phật thâu nhiếp kiếp có Phật; kiếp quá khứ vị lai thâu nhiếp kiếp hiện tại; kiếp hiện tại thâu nhiếp kiếp quá khứ, vị lai; kiếp vị lai, quá khứ thâu nhiếp kiếp hiện tại; kiếp hiện tại thâu nhiếp kiếp vị lai, quá khứ; kiếp dài thâu nhiếp kiếp ngắn; kiếp ngắn thâu nhiếp kiếp dài; tất cả tướng thâu nhiếpcủa các kiếp đều như thế. Bồ-tát này, đối với trí nhập mao đạo của Phật, hoặc trí nhập vi trần, hoặc trí cõi nước, trí thân tâm, trí đắc đạo, hoặc trí chúng sinh thân tâm đắc đạo, trí chúng sinh hành, đạt đạo, trí biến hành Phật đạo, trí thuận hành thị hiện, trí nghịch hạnh thị hiện, trí bất khả tư nghì, có thể biết thế gian, có thể biết Thanh văn, có thể biết Bích-chi-phật, có thể biết Bồ-tát, có cái không thể biết, chỉ có Như Lai mới có thể biết, đều nhập như thật.

Phật tử! Trí của chư Phật rộng lớn vô lượng, vô biên. Bồ-tát trụ

địa này, sẽ nhập được trí tuệ như vậy. Phật tử! Đại Bồ-tát này, tùy thuận địa hành, đạt giải thoát không thể nghĩ bàn của Bồ-tát, đạt vô ngại giải thoát, tịnh hạnh giải thoát, phổ môn minh giải thoát, Như Lai tạng giải thoát, tùy vô ngại luận giải thoát, nhập ba đời giải thoát, pháp tánh tạng giải thoát, giải thoát minh giải thoát, ly sai biệt giải thoát. Các Phật tử! Bồ-tát này trước hết đạt mười giải thoát này. Cứ thế đạt vô lượng, vô biên trăm ngàn vạn ức a-tăng-kỳ giải thoát. Đều ở địa này đạt trăm ngàn vạn vô lượng a-tăng-kỳ Tam-muội, trăm ngàn vạn ức a-tăng-kỳ Đà-la-ni, trăm ngàn vạn ức a-tăng-kỳ thần thông, cũng đều như thế. Bồ-tát này thành tựu trí tuệ như vậy, tùy thuận Bồ-đề, thành tựu sức niệm vô lượng; có thể trong một niệm đến vô lượng cõi Phật ở mười phương, thọ vô lượng pháp minh, vô lượng mưa pháp, tất cả đều có thể thọ trì. Ví như Bà-ca-la Long vương làm mưa lớn, ngoài biển ra, các nơi khác không thể chứa đựng hết.

Phật tử! Đại Bồ-tát cũng thế, thọ trì mưa pháp lớn, nhập chỗ bí mật của Như Lai. Mưa pháp lớn này, tất cả chúng sinh Thanh văn, Bích-chi-phật-đều không thể thọ trì. Bồ-tát từ Sơ địa đến Địa thứ chín cũng không thể thọ trì; chỉ có Đại Bồ-tát trụ địa Pháp vân, mới thọ trì được.

Phật tử! Ví như biển lớn, nhận lấy hết nước mưa của một con rồng. Cho dù hai, ba, bốn, năm, mười, hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi, trăm, ngàn, vạn, ức, trăm ức, ngàn vạn ức na-do-tha cho đến vô lượng, vô biên con rồng lớn, khởi mây làm mưa cùng một lúc, thì biển cũng nhận lấy hết. Vì sao? Vì biển lớn là vật chứa vô lượng. Các Phật tử, Đại Bồ-tát cũng thế, trụ địa Pháp vân ở chỗ một Đức Phật thọ trì mưa pháp lớn ở hai Đức Phật, ba bốn, năm, mười, trăm, ngàn, vạn, ức cho đến vô lượng, vô biên không thể xưng, không thể nói hết, không thể hạn lượng, vượt trên sự tính đếm, ở trong một khoảnh khắc cũng có thể thọ trì mưa pháp lớn của vô số chư Phật như vậy. Vì thế địa này gọi là địa Pháp vân.

Hỏi:

–Phật tử! Trong một khoảnh khắc, Đại Bồ-tát có thể thọ trì mưa pháp lớn của bao nhiêu Đức Phật?

Đáp:

–Không thể nào tính đếm biết được, chỉ có thể dùng ví dụ để biết. Phật tử! Ví như vô số chúng sinh nhiều như số bụi trong trăm ngàn vạn ức na-do-tha cõi nước, đều nghe và thọ trì Đà-la-ni, làm thị giả Phật, làm đại Thanh văn, làm bậc Đa văn bậc nhất, ví như Đức Phật Kim Cương Liên Hoa Thượng có Tỳ-kheo Đại Trạch là bậc đa văn bậc nhất, mỗi chúng sinh đó đều thành tựu sức đa văn như thế, tất cả chúng sinh khác cũng đều như vậy. Giáo pháp của người thứ nhất thọ trì thì người thứ hai không thọ trì. Cứ thế tất cả đều khác nhau. Phật tử! Các ông nghĩ sao? Tất cả chúng sinh thọ trì sức đa văn nhiều không?

Đáp:

–Vô lượng!

–Phật tử! Tôi sẽ nói cho các ông, Bồ-tát trụ địa Pháp vân này, trong một khoảnh khắc, ở chỗ Đức Phật, có thể thọ trì tạng pháp tánh ba đời, tên là Đại pháp minh vũ. Sức đa văn của tất cả chúng sinh ở trên, so với vị này thì trong trăm phần không bằng một phần, ngàn phần, vạn phần, ngàn vạn ức na-do-tha phần cho đến tính đếm ví dụ thế nào cũng không bằng được. Ở chỗ chư Phật nhiều như số bụi trong vô số thế giới nơi mười phương thọ trì mưa pháp lớn, cho dù hơn số này vô lượng, vô biên đi nữa, thì trong khoảnh khắc cũng thọ trì được đại pháp minh vũ; vì thế gọi là địa Pháp vân. Lại nữa, đại Bồ-tát trụ địa Pháp vân này, từ nguyện lực tự phát sinh đại Từ bi, phát tiếng sấm pháp lớn, những kẻ thông minh không sợ, cho là ánh chớp; phát trí tuệ lớn như là gió mạnh, căn lành đại phước đức như là mây đen, hiện các thân hình như là mây tạp sắc, thuyết pháp hàng phục ma như là tiếng sấm. Trong một niệm, biến khắp thế giới như đã nói ở thiên, hoặc hơn số đó; mưa pháp cam lồ, pháp lành, dập tắt lửa phiền não do tâm vô minh ham thích của chúng sinh phát ra. Vì thế gọi là Địa Pháp vân.

Lại nữa, các Phật tử! Đại Bồ-tát trụ địa Pháp vân này, ở trong một thế giới, từ cõi trời Đâu-suất giáng hạ, cho đến thị hiện đại Niết-bàn, làm mọi việc Phật, tùy sự độ thoát chúng sinh mà hiện thần lực, hoặc hai, tam thiên thế giới, cho đến vô số thế giới nhiều

như số bụi đã nói ở trên. Lại còn hơn số đó trăm ngàn vạn ức a-tăng-kỳ thế giới, từ cõi Đâu-suất giáng hạ cho đến thị hiện đại Niết-bàn, làm mọi việc Phật, tùy chúng sinh độ thoát mà hiện thần lực. Bồ-tát trụ địa này đạt sức tự tại lớn trong trí tuệ, khéo chọn trí tuệ lớn, hoặc lấy cõi nước nhỏ làm lớn, cõi nước lớn làm nhỏ; hoặc lấy cõi nước nhơ làm sạch; cứ thế, tất cả tánh thế gian đều có thần lực. Bồ-tát này, hoặc trong một vi trần có một tam thiên đại thiên thế giới núi Thiết vi, sông suối nhưng không hề chật hẹp; hoặc có hai, ba, bốn, năm, mười, hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi, trăm, ngàn, vạn, ức vô lượng vô lượng vô lượng thế giới, tất cả mọi việc trang nghiêm đều nhập vào một vi trần, hoặc biến mọi việc trang nghiêm trong một thế giới, thị hiện vô lượng vô lượng thế giới; hoặc đem chúng sinh trong vô lượng vô lượng thế giới đặt trong một thế giới nhưng vẫn không chật hẹp. Hoặc đem chúng sinh trong một thế giới, đặt trong vô lượng vô lượng thế giới, hoặc đem vô lượng vô lượng thế giới, đặt trên đầu một sợi lông nhưng không làm hại chúng sinh, hoặc trong một sợi lông, thị hiện tất cả việc trang nghiêm của thần lực Phật, hoặc trong một niệm thị hiện thân nhiều như số bụi trong vô lượng vô lượng thế giới nơi mười phương,trong mỗi thân thị hiện vô lượng tay, dùng tay ấy siêng năng cúng dường chư Phật ở mười phương, mỗi tay, cầm hằng hà sa số hoa sen, rải cúng Phật, các thứ như hương hoa, tạp hương, hương bột, hương xoa y phục, cờ phướn, báu vật; tất cả đồ trang sức đều dùng tay cầm dâng cúng Phật, mỗi thân đều như thế. Lại nữa, mỗi thân hóa hiện vô số đầu, mỗi đầu có vô số lưỡi, dùng thần lực đó tán thán chư Phật; trong mỗi niệm, đi khắp mười phương, làm những việc ấy. Trong mỗi niệm, dùng thần lực, ở vô lượng thế giới, thị hiện việc đạt Phật đạo, chuyển bánh xe pháp, cho đến nhập đại Niết-bàn. Ở trong ba đời, dùng sức thần thông, thị hiện vô lượng thân, từ trong mỗi thân, thị hiện vô lượng, vô biên việc trang nghiêm cõi Phật. Trong mỗi thân, thị hiện sự thành hoại của tất cả thế giới. Hoặc khiến tất cả gió đều phát ra từ một lỗ chân lông, mà không làm hại chúng sinh. Hoặc muốn đem vô lượng, vô biên thế giới làm thành nước của một biển; trong biển này, hóa hoa sen lớn, màu sắc rực rỡ, chiếu khắp vô lượng, vô biên thế

giới. Ở đó, lại thị hiện việc mầu nhiệm là đạt Bồ-đề trang nghiêm, cho đến thị hiện đạt Nhất thiết chủng trí. Trong thân, lại có đủ tất cả ánh sáng của ma-ni, bảo châu, ánh chớp, mặt trời, mặt trăng, sao, cho đến tất cả những vật có ánh sáng trong thế giới nơi mười phương cũng đều hiện trong thân. Thổi một hơi thở, làm cho vô lượng, vô biên thế giới trong mười phương đều chấn động, nhưng không làm cho chúng sinh kinh sợ. Lại thị hiện thế giới mười phương, thủy kiếp hết; phong kiếp, hỏa kiếp hết; nhưng thân chúng sinh tùy ý trang nghiêm; hoặc thị hiện thân mình thành thân Như Lai, thân Như Lai thành thân mình, thân Như Lai thành cõi Phật mình, cõi Phật mình thành thân Như Lai.

Các Phật tử! Đại Bồ-tát ở Địa Pháp vân, có thần biến như vậy. Lại còn thị hiện vô lượng thần lực tự tại khác lạ. Lúc ấy, trong hội, các Bồ-tát, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Thích Đề-hoàn Nhân, Phạm thiên vương, Tứ Thiên vương, Thiên tử Tự tại, trời Tịnh cư đều nghĩ: Bồ-tát có vô lượng, vô biên sức thần thông trí tuệ như vậy, thì Đức Phật như thế nào?

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, biết những suy nghĩ trong tâm của đại chúng, bèn hỏi Kim Cang Tạng:

–Phật tử! Hiện giờ đại chúng đều nghi ngờ; vì nghe sức đại thần thông trí tuệ của Bồ-tát mà họ rơi vào lưới nghi, ngài hãy đoạn trừ tất cả nghi hoặc, thị hiện việc vi diệu trang nghiêm thần thông của Bồ-tát.

Kim Cang Tạng liền nhập Tam-muội thể tánh nhất thiết Phật quốc. Tất cả đại chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Thích Đề-hoàn Nhân, Phạm thiên vương, Hộ thế Thiên vương, Thiên tử Tự Tại, trời Tịnh cư đều thấy thân mình nhập vào thân Kim Cang Tạng. Ở trong thân thấy các việc trang nghiêm tam thiên đại thiên thế giới, cho dù qua một kiếp cũng không nói hết được. Ở đó, lại thấy cây đạo tràng của Phật. Chu vi cây rộng mười vạn tam thiên đại thiên thế giới, cao trăm vạn tam thiên đại thiên thế giới, che mát cả ba ngàn ức tam thiên đại thiên thế giới. Tương xứng với sự cao rộng của cây, có tòa Sư tử, trên tòa có Phật hiệu Nhất Thiết Trí Vương Như Lai. Tất cả đại chúng đều thấy Phật

ngồi trên tòa; ở đó, có đủ mọi vật cúng dường thật tốt và trang nghiêm, mà dù trải qua một kiếp, cũng không thể nói hết. Bồ-tát Kim Cang Tạng thị hiện thần lực lớn như thế rồi, làm cho đại chúng trở về chỗ cũ. Lúc ấy, tất cả đại chúng đều ngạc nhiên, im lặng nhất tâm, nhìn Bồ-tát Kim Cang Tạng.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt lại hỏi Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Phật tử! Thật là hy hữu, Tam-muội này có thần lực lớn, vậy Tam-muội này tên gì?

Đáp:

–Tam-muội này tên là Thể tánh nhất thiết Phật quốc.

Hỏi:

–Thế lực của Tam-muội này ra sao?

Đáp:

–Phật tử! Đại Bồ-tát tu tập thành tựu lực Tam-muội này; có khả năng hiện vô lượng hằng hà sa tam thiên đại thiên thế giới trong một thân; còn lại hơn số đó nữa. Phật tử! Đại Bồ-tát ở địa Pháp vân, đạt vô lượng, vô biên trăm ngàn ức Tam-muội. Vì thế, Bồ-tát trụ ở địa này, có thân và thân nghiệp khó lường biết, khẩu và khẩu nghiệp, ý và ý nghiệp cũng khó lường biết; sức oai thần tự tại, quán sát pháp ba đời cũng khó lường biết; hành nhập các Tam-muội, trí lực, các giải thoát du hý; tạo ra biến hóa, tạo ra thần lực, tạo ra uy lực cũng khó lường biết được. Nói tóm lại, cho đến cả việc cất chân lên lên đặt chân xuống; cho đến Bồ-tát Tiểu vương tử trụ ở địa Diệu thiện, cũng không thể lường biết được.

Phật tử! Bồ-tát trụ địa Pháp vân có đến vô lượng, nay đã lược nói. Nếu nói rộng, thì trải qua vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ kiếp, cũng không thể nói hết.

Hỏi:

–Phật tử! Sức hành xứ sức thần thông của Bồ-tát như thế, thì sức hành xứ, sức thần thông của Phật ra sao?

Đáp:

–Phật tử! Ví như có người, lấy hai ba cục đất trong bốn cõi mà nói: Đất của vô biên thế giới nhiều như vầy sao? Việc ông hỏi cũng thế. Vô lượng trí tuệ của Như Lai làm sao dùng trí tuệ của Bồ-tát mà

so lường được? Phật tử! Ví như người nắm một ít đất trong bốn cõi, số còn lại là rất nhiều. Các Bồ-tát ở địa Pháp vân, mà phải trải qua vô lượng kiếp để nói huống gì địa Như Lai? Phật tử! Ta sẽ nói cho các ông biết, việc chứng ngộ hiện tại của Phật. Ví như ở mỗi phương, có các thế giới Chư Phật nhiều như số vi trần trong vô lượng, vô biên thế giới, hàng Bồ-tát thập địa có đầy trong đó nhiều như lúa mè rừng cây. Các Bồ-tát này, có vô lượng, vô biên nghiệp, tu tập công đức, trí tuệ, thiền định của Bồ-tát thì đối với công đức trí tuệ của Như Lai, không bằng một phần trăm, một phần trăm ngàn vạn ức, cho đến tính đếm ví dụ thế nào cũng không bằng được.

Phật tử! Bồ-tát này, tùy trí tuệ ấy, thuận thân, khẩu, ý của Như Lai, cũng chẳng bỏ Tam-muội của Bồ-tát, lại siêng cúng dường chư Phật. Trong mỗi kiếp, dùng những vật vi diệu để cúng dường vô lượng, vô biên chư Phật, lại được thọ lãnh tất cả thần lực của Phật, dần dần thù thắng. Vấn nạn về pháp tánh thì không ai thắng được Bồ-tát này, cho dù trải qua vô lượng, vô biên trăm ngàn vạn ức kiếp, cũng không cùng tận. Phật tử! Ví như thợ luyện vàng, khéo biến chế vàng thành những vật trang sức, rồi xen lẫn ma-ni bảo châu quý giá, trang sức trên cổ của Tự tại Thiên vương, chư Thiên khác không thể đoạt được, tất cả đồ trang sức của chư Thiên khác cũng không sánh kịp.

Phật tử! Bồ-tát trụ Địa thứ mười, có căn lành, trí tuệ, công đức mà tất cả Bồ-tát từ Địa thứ nhất đến Địa thứ chín không thể sánh kịp. Bồ-tát trụ địa này, được trí tuệ chiếu sáng, nên có thể tùy thuận tất cả mọi trí tuệ; mà ánh sáng trí tuệ đó không thể hủy hoại được.

Phật tử! Ví như ánh sáng của Đại tự tại Thiên vương, hết thảy ánh sáng của chúng sinh nơi thọ sinh không thể sánh kịp, nó có thể khiến thân tâm chúng sinh được mát mẻ. Các Phật tử! Đại Bồ-tát cũng vậy; trụ ở địa Pháp vân, trí tuệ sáng suốt, hết thảy bậc Thanh văn, Bích-chi-phật không sao sánh kịp. Đại Bồ-tát từ Sơ địa đến Địa thứ chín cũng không thể sánh kịp. Bồ-tát trụï địa này, làm cho vô lượng chúng sinh trụ trong đạo Nhất thiết trí.

Phật tử! Đại Bồ-tát trụ địa này, được chư Phật nơi mười phương vì họ mà giảng nói trí tuệ, làm cho thông đạt ba đời, biết đúng tướng

của pháp tánh; dùng trí bao trùm tất cả thế gian, soi sáng tánh thế gian, đem tâm Từ bi lớn bao trùm khắp tất cả chúng sinh, biết đúng tất cả pháp. Nói tóm lại, Đức Phật nói tất cả, cho đến đạo Nhất thiết trí. Phật tử! Đó là địa Pháp vân, Địa thứ mười của Đại Bồ-tát. Đại Bồ-tát trụ trong địa này, thường làm Ma-hê-thủ-la Thiên vương, trí tuệ minh đạt khéo giảng pháp Thanh văn, Bích-chi-phật và Ba-la-mật của Bồ-tát. Trong pháp tánh, dù ai vấn nạn cũng không cùng tận. Làm các việt tốt như Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành, Đồng sự đều không rời niệm Phật, niệm pháp, niệm chúng Bồ-tát bạn, niệm hạnh Bồ-tát, niệm Ba-la-mật, niệm hành các địa cũng không rời niệm mười Lực, Vô sở úy, pháp Bất cộng, cho đến không rời niệm cụ túc Nhất thiết chủng trí. Luôn nghĩ: Lúc nào, đối với chúng sinh, ta cũng là người đứng đầu, người tôn quý, thắng diệu, to lớn, vô thượng, là thầy, người dẫn dắt, cho đến là chỗ dựa cho tất cả chúng sinh. Nếu siêng năng tu tập, thì trong khoảnh khắc, đạt Tam-muội nhiều như số bụi trong vô lượng trăm ngàn vạn ức na-do-tha bất khả thuyết thế giới, cho đến thị hiện số Bồ-tát quyến thuộc cũng nhiều như vậy. Nếu dùng nguyện lực thần thông tự tại thì hơn số đó là hành các vật cúng dường thượng diệu, tin hiểu sự tạo nghiệp hoặc thân, miệng, ánh sáng, các căn, như ý, âm thanh, thành xứ cho dù trải qua trăm ngàn vạn ức kiếp, cũng không thể đếm kể được.

Phật tử! Đó gọi là tuần tự thuận hành thú hướng Nhất thiết chủng trí các địa của Đại Bồ-tát.

Phật tử! Ví như bốn con sông chảy từ ao A-nậu-đạt lan khắp bốn cõi chảy mãi không cùng tận cho đến khi chảy vào biển lớn. Các Phật tử! Đại Bồ-tát cũng thế, từ Bồ-tát phát ra nước căn lành nguyện lớn, dùng bốn Nhiếp pháp độ hết chúng sinh nhưng không cùng tận, dần dần tăng trưởng đạt đến Nhất thiết chủng trí.

Phật tử! Các Bồ-tát mười địa, do trí Phật mà có sai biệt. Ví như từ mặt đất mới có mười núi lớn. Mười núi lớn đó là gì? Đó là núi Tuyết, núi Hương, núi Kha-lê-la, núi Tiên thánh, núi Do-càn-đà-la, núi Mã nhĩ, núi Ni-dân-đà-la, núi Phá-ca-bà-la, núi Chúng tướng, núi Tu-di.

Phật tử! Núi Tuyết lớn thì tất cả cỏ thuốc đều mọc ở đó không cùng tận. Phật tử! Cũng thế, Đại Bồ-tát trụ ở địa Hoan hỷ, biết hết kinh sách, kỹ nghệ, văn tụng, chú thuật của tất cả thế gian không cùng tận.

Phật tử! Núi Hương là nơi có tất cả hương thơm không cùng tận. Cũng vậy, Đại Bồ-tát trụ ở địa Ly cấu, tu tập tất cả giới, Đầu-đà, oai nghi, pháp trợ đạo không cùng tận.

Phật tử! Núi Kha-lê-la toàn bằng báu vật, đủ các hoa không cùng tận. Cũng thế, Đại Bồ-tát trụ địa Minh, tu tất cả thiền định, thần thông, giải thoát Tam-muội của thế gian không cùng tận.

Phật tử! Núi Tiên thánh toàn bằng báu vật, có nhiều thánh nhân đạt năm thần thông không cùng tận. Cũng vậy, Đại Bồ-tát trụ ở địa Diệm, làm cho chúng sinh có nhân duyên nhập đạo, học hỏi, đủ các vấn nạn không cùng tận.

Phật tử! Khi núi Do-càn-đà-la toàn bằng báu vật, tập họp nhiều đại thần Dạ-xoa, chúng La-sát không cùng tận. Cũng vậy, Đại Bồ-tát trụ địa Nan thắng, đủ tất cả thần thông, tự tại, như ý, nói không cùng tận.

Phật tử! Núi Mã nhó toàn bằng báu vật, đủ các trái ngon không cùng tận. Cũng vậy, dại Bồ-tát trụ địa Viễn hành, đủ các phương tiện trí tuệ, nói đạo Bích-chi-phật không cùng tận.

Phật tử! Núi Phá-ca-bà-la toàn bằng báu vật, đủ các vật có tâm tự tại không cùng tận. Cũng thế, Đại Bồ-tát trụ địa Vô động, đủ tất cả đạo tự tại của Bồ-tát, nói tánh thế gian không cùng tận.

Phật tử! Núi Chúng Tướng toàn bằng báu vật, đủ sức thần lớn, vô số A-tu-la không cùng tận. Cũng vậy, Đại Bồ-tát trụ địa Diệu thiện đủ hành trí để chuyển hóa chúng sinh, nói tướng thế gian không cùng tận.

Phật tử! Núi Tu-di toàn bằng báu vật, đủ vô số Thiên thần không cùng tận. Cũng thế, Đại Bồ-tát trụ địa Pháp vân, đủ mười Lực, bốn Vô sở úy của Như Lai, nói các Phật pháp không cùng tận.

Các Phật tử! Mười núi báu này đều ở trong biển lớn, do nước biển lớn mà có tướng sai biệt. Cũng vậy, mười địa của Bồ-tát đều ở trong trí Phật, từ Nhất thiết trí mà có tướng sai biệt.

Phật tử! Ví như biển lớn có mười tướng nên gọi là biển lớn, không ai hoại được. Mười tướng đó là gì?

1.Càng ra xa càng sâu.

2.Không chứa xác chết.

3.Các dòng sông ra đến biển thì mất tên cũ.

4.Một vị.

5.Nhiều báu vật.

6.Khó vào đến chỗ sâu xa.

7.Rộng lớn vô lượng.

8.Nhiều chúng sinh có thân lớn nương tựa và ở.

9.Thủy triều không quá hạn mức thường có.

10.Nhận tất cả nước mưa mà không tràn ngập.

Phật tử! Hạnh Bồ-tát cũng vậy, do mười duyên mà không ai hoại được. Mười duyên đó là gì? Ở trong địa Hoan hỷ dàn dần phát nguyện kiên cố; trong địa Ly cấu không ở chung với kẻ phá giới; trong địa Minh bỏ những giả danh của thế gian; trong địa Diệm, ở chỗ Phật, đạt nhất tâm tịnh tín không hoại; ở địa Nan thắng, phát sinh vô lượng phương tiện thần thông thế gian, làm việc thế gian; ở địa Hiện tiền, quán pháp nhân duyên sâu xa; ở địa Viễn hành dùng tâm rộng lớn phân biệt các pháp; ở địa Vô động, thị hiện mọi việc trang nghiêm; ở địa Diệu thiện, đạt giải thoát sâu xa, thông đạt hạnh thế gian, như thật không lỗi lầm; ở địa Pháp vân, thọ lãnh tất cả pháp minh vũ của chư Phật. Phật tử! Ví như ngọc ma-ni báu lớn, có mười việc đem đến báu vật cho chúng sinh. Mười việc đó là gì?

1.Lấy ra từ biển lớn.

2.Thợ khéo mài dũa.

3.Dần tinh xảo.

4.Trừ cấu uế.

5.Luyện trong lửa.

6.Các đồ báu trang sức.

7.Xâu thành sợi báu.

8.Đặt trên trụ cao lưu ly.

9.Ánh sáng chiếu khắp bốn cõi.

10.Tùy ý vua, mưa các vật báu.

Các Phật tử! Đại Bồ-tát phát tâm báu Bồ-đề, cũng có mười việc. Mười việc đó là gì?

1.Phát tâm bố thí lìa keo kiệt.

2.Giữ giới Đầu-đà khổ hạnh.

3.Thiền định Tam-muội giải thoát làm cho càng tinh diệu.

4.Đạo hạnh thanh tịnh.

5.Luyện phương tiện thần thông.

6.Trang nghiêm bằng pháp nhân duyên sâu xa.

7.Xuyên suốt các môn trí tuệ phương tiện sâu xa.

8.Đạt thần thông tự tại.

9.Quán hạnh chúng sinh, phóng ra ánh sáng đa văn trí tuệ.

10.Chư Phật trao trí chức.

Lúc này, đối với tất cả chúng sinh, làm mọi việc Phật, ở trong Nhất thiết chủng trí.

Các Phật tử! Tất cả pháp môn, công đức, trí tuệ mà Bồ-tát thực hành, những kẻ không trồng căn lành sâu thì không được nghe.

Hỏi:

–Người được nghe thì phải có bao nhiêu phước?

Đáp:

–Phước đức của người theo thế lực trí tuệ của Phật mà phát tâm Nhất thiết chủng trí có được như thế nào thì phước đức của người nghe pháp này cũng như vậy. Vì sao? Vì nếu không có tâm Bồ-tát mà nghe pháp môn này, thì không thể tin hiểu thọ trì, nên chẳng thể đem thân tu tập mà thành tựu được. Các Phật tử! Vì vậy nên biết, người này phải tùy thuận Nhất thiết chủng trí mới được nghe tin hiểu thọ trì tu hành.

Lúc giảng nói kinh này, nhờ thần lực Phật, vô số thế giới như vi trần, mười ức cõi Phật ở mười phương, chấn động sáu cách với mười tám tướng. Pháp thường là phải chấn động. Chư Thiên mưa nhiều hương hoa, anh lạc, y báu trời, phướn lọng, báu vật, những thứ trang sức nơi thân, trổi nhạc ca tụng, lại có tiếng lớn ca tụng việc thù thắng của mười địa. Kinh này được nói ở cung Tha hóa tự tại vương, đồng thời ở tất cả thế giới mười bốn cõi cũng đều giảng nói kinh thập địa này. Nhờ thần lực Phật, nên vô số Bồ-tát ở trong vô số cõi Phật, đều

tập họp đến đầy khắp hư không mười phương, và đều nói:

–Hay thay! Hay thay! Bồ-tát Kim Cang Tạng! Ông đã khéo giảng thuyết tướng của các địa mà Đại Bồ-tát an trụ. Phật tử! Chúng tôi cũng đồng hiệu Kim Cang Tạng, từ thế giới Kim cang đức, nơi Phật Kim Cang Tạng đến đây. Những nơi chúng tôi đi qua, đều giảng thuyết kinh này, đại chúng, ngôn ngữ, nghĩa thú cũng vậy, không tăng giảm. Phật tử! Chúng tôi nương thần lực của Phật đến đây để chứng minh việc này. Phật tử! Cùng với chúng tôi đến đây, tất cả thế giới nơi mười phương, mỗi thế giới trong bốn cõi, lên đến bảo điện Ma-ni của cung Tha hóa tự tại cũng đều có vô số Bồ-tát nhiều như số vi trần trong mười ức cõi Phật cũng đến đây để chứng minh.

Lúc ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng quán sát mười phương, quán tất cả đại chúng, quán tánh sâu xa khen ngợi và hỗ trợ việc phát tâm Nhất thiết chủng trí, thị hiện đại lực của Bồ-tát cho chúng sinh, tùy thuận Nhất thiết chủng trí, trừ tất cả trần cấu của thế gian, đem lại nhân duyên Nhất thiết chủng trí cho chúng sinh; thị hiện những việc trí tuệ trang nghiêm vi diệu không thể nghĩ bàn; nói tất cả tướng sai biệt về công đức của Bồ-tát. Lại muốn làm rõ nghĩa lý này cho chúng sinh, nên nương thần lực Phật mà nói kệ rằng:

Hạnh nghiệp của Bồ-tát

Vui, tịch diệt hoàn toàn

Tâm không có tham chấp

Trống rỗng như hư không

Trừ cấu tham, sân, si

An trụ trong trí đạo

Hạnh vô thượng như vậy

Vui vẻ xin được nghe

Do vậy các Bồ-tát

Ở trong vô lượng kiếp

Siêng năng luôn tu tập

Vạn ức các căn lành

Cúng dường vô lượng

Phật Bích-chi, A-la-hán

Vì tạo lợi ích cho chúng sinh

Phát khởi tâm Bồ-đề

Siêng năng giữ giới hạnh

Đầu-đà trừ tội lỗi

Tu thiện nhẫn tăng trưởng

Đủ oai đức hổ thẹn

Nhờ nhân duyên phước tuệ

Tâm cao thắng sáng suốt

Vui thích trí của Phật

Phát Bồ-đề như Phật

Cúng dường tất cả Phật

Trong ba đời mười phương

Đất nước như hư không

Đều khiến được thanh tịnh

Tất cả pháp bình đẳng

Khéo thông đạt hết thảy

Vì độ thoát chúng sinh

Phát khởi tâm Bồ-đề

Các Bồ-tát như vậy

Phát khởi tâm vô lượng

Đạt đến địa Hoan hỷ

Dứt ác, thích bố thí

Đạt được sức bản nguyện

Tu nhiều tâm Từ bi

Hành sâu mười thiện nghiệp

Đạt đến địa Ly cấu

Đủ công đức giới, văn

Từ tâm thương thế gian

Dứt hẳn mọi cấu uế

Tâm sâu xa, thanh tịnh

Quán sát khắp thế gian

Lửa ba độc hừng hực

Các bậc Đại sĩ này

Nhập minh Địa thứ ba

Quán ba cõi đều không

Vô thường như bệnh tất

Như ung nhọt, ghẻ lở

Trăm thứ khổ đốt thiêu

Thấy các lỗi hữu vi

Ham thích công đức Phật

Đạt ánh sáng trí Phật

Nhập địa Diệm thứ tư

Thành tựu về niệm tuệ

Đạt đến đạo trí tuệ

Ở đây thường cúng dường

Trăm ngàn Đức Như Lai

Luôn tư duy tưởng niệm

Vô lượng đức của Phật

An nhập địa Nan thắng

Vượt tất cả thế gian

Dùng trí tuệ phương tiện

Thị hiện đủ mọi cách

Làm bất cứ việc gì

Đều vì lợi thế gian

Cúng dường các Đức Phật

Làm việc lợi chúng sinh

Chứng nhập pháp vô sinh

Được nhập địa Hiện tiền.

Hạnh nghiệp của Bồ-tát

Thế gian khó biết được

Không còn tâm chấp ngã

Lìa cả có lẫn không

Các pháp vốn vắng lặng

Mười hai duyên chuyển hành

Hiểu rõ pháp vi tế

Sẽ nhập địa Viễn hành

Hành trí tuệ phương tiện

Đạt tướng pháp tịch diệt

Các bậc Đại sĩ này

Khó lường, khó sánh kịp

Vì muốn cho thế gian

Đạt tịch diệt thanh tịnh

Nên tu tập các hạnh

Đủ mọi việc phước đức

Thâm nhập tâm hành xứ

Của tất cả chúng sinh

Do vậy được an nhập

Địa Bất động đều không

Bồ-tát bậc đại trí

Đầy đủ tất cả hạnh

Và các nghiệp trí tuệ

Cùng mười Lực tự tại

Dùng vô lượng, vô biên

Vô số các thân tướng

Hiện ở khắp mười phương

Vì chúng, thuyết diệu pháp

Thông đạt tánh thế gian

Và tánh của chúng sinh

Với tâm Từ bi lớn

Sẽ nhập địa Diệu thiện

Trí tịnh diệu số một

Quán sát các thế gian

Nghiệp phiền não trói buộc

Quanh co nơi hiểm nạn

Vì độ thoát chúng sinh

Đạt tạng pháp chư Phật

Giảng thuyết nghĩa đệ nhất

Không sai trái lỗi lầm

Tuần tự mà thực hành

Đầy đủ các thiện pháp

Đạt đến Địa thứ chín

Tu tập phước và tuệ

Mong đạt oai lực Phật

Lợi diệu thêm tối thượng

Ở chỗ tất cả Phật

Được lãnh thọ trí chức

Trước đạt vô số định

Trí hạnh rất rộng lớn

Sau cùng đạt Tam-muội

Trí chức khó hư hoại

Những ai đã đạt được

Tam-muội nhất thiết chức

Trang nghiêm các báu vật

Hoa sen lớn xuất hiện

Bồ-tát xứng hoa sen

Hiện thân ngồi trên đó

Các Bồ-tát hoa khác

Đều nhất tâm chiêm ngưỡng

Lúc ấy, Đại Bồ-tát

Từ thân phóng vô lượng

Trăm ngàn ức ánh sáng

Diệt các khổ thế gian

Sau từ đỉnh đầu phóng

Trăm ngàn ức ánh sáng

Chiếu khắp mười phương cõi

Hội chúng của chư Phật

Rồi ở lại hư không

Hóa thành dưới ánh sáng

Cúng dường Đức Phật xong

Nhập vào lưới chân Phật

Lúc ấy, các Đức Phật

Và các Đại Bồ-tát

Đều biết Bồ-tát này

Đã thọ lãnh trí chức

Do vậy các Đức Phật

Giữa mày phóng ánh sáng

Tên là Nhất thiết chức

Nhập đỉnh đầu Bồ-tát

Vô lượng các Đức Phật

Thọ ký chức Bồ-tát

Ví như Chuyển luân vương

Truyền ngôi cho thái tử

Lúc ấy, mười phương cõi

Thảy đều chấn động lớn

Dứt trừ tất cả khổ

Cho đến ngục A-tỳ

Bồ-tát vì tất cả

Trí tuệ được chức này

Như thế được gọi là

Địa Pháp vân vô thượng

Người trụ trong địa này

Trí tuệ không hạn lượng

Khéo biết cả nhân duyên

Độ thoát hết thế gian

Nhập pháp sắc, vô sắc

Cõi Dục, Sắc, Vô sắc

Biết được tánh chúng sinh

Tánh cõi nước, tánh pháp

Lại an nhập các pháp

Đếm được, không đếm được

Cho đến quán sát biết

Vô lượng tánh hư không

Nhập địa này có đủ

Thần biến của Bồ-tát

Sức oai thần của Phật

Việc kín, trí vi tế

Lại còn thông đạt được

Tất cả các kiếp số

Từ mỗi đầu sợi lông

Thấy rõ tánh thế gian

Tất cả Đức Như Lai

Ở Địa vô thượng này

Sinh ra rồi xuất gia

Đạt đạo, chuyển pháp luân

Thị hiện nhập Niết-bàn

Đều tùy thuận trí tuệ

Từ địa này đạt được

Tịch diệt và giải thoát

Các Đại sĩ địa này

Sức ức niệm rộng lớn

Thọ trì được tất cả

Đại mưa pháp của Phật

Cũng ví như biển lớn

Chứa hết nước rồng mưa

Bồ-tát cũng như vậy

Thọ trì mưa Phật pháp

Như ở chỗ một Phật

Lắng nghe thọ trì pháp

Chúng sinh nhiều như bụi

Vô lượng cõi mười phương

Đều được nghe Tổng trì

Thành tựu Thanh văn thừa

Chẳng bằng Bồ-tát này

Tính đếm cũng chẳng kịp

Vì sức trí tuệ lớn

Và sức thệ nguyện lớn

Chỉ trong một khoảnh khắc

Ở khắp vô lượng cõi

Mưa nước pháp cam lồ

Dập tắt lửa phiền não

Vì thế Đức Phật gọi

Đây là địa Pháp vân

Bồ-tát trụ địa này

Dâng vật cúng dường Phật

Hơn vật của chư Thiên

Thị hiện sức thần lớn

Sức thù thắng vi diệu

Hơn số này vô lượng

Người nào muốn suy lường

Chỉ rối thêm không hiểu

Đại trí trụ địa này

Việc cất chân, đặt chân

Tất cả các Bồ-tát

Kể cả Địa thứ chín

Đều không thể biết được

Huống gì chúng sinh khác

Ba đời các Thanh văn

Cùng với Bích-chi-phật

Trụ nơi chư Phật hiện

Tất cả việc trí tuệ

Lại khiến cho thông đạt

Trí vô ngại ba đời

Thị hiện tánh pháp lặng

Và bao nhiêu thần biến

Tất cả loài chúng sinh

Ở khắp mọi cõi nước

Thực hành tất cả pháp

Vi diệu và an ổn

Tuần tự hiện biết hết

Hết thảy công đức Phật

Bồ-tát trụ địa này

Dùng vật dụng tối thượng

Cúng dường mười phương Phật

Lan truyền khắp mọi nơi

Tất cả vật cúng dường

Của vô số chúng sinh

Và những cõi phương khác

Cũng không thể sánh kịp

Bậc trí, trụ địa này

Phá trừ được tất cả

Vô minh và tăm tối

Khai thị bằng Phật đạo

Như Tự tại Thiên vương

Phóng quang diệt phiền não

Ánh sáng trí, Phật tử

Diệt phiền não cũng vậy

Trụ địa này thường làm

Tự tại vương ba cõi

Thông đạt các trí tuệ

Dùng ba thừa hóa độ

Chỉ trong một khoảnh khắc

Đạt vô lượng Tam-muội

Thấy được vô số Phật

Đang ở khắp mười phương

Bồ-tát Kim Cang Tạng

Bảo các Đại sĩ rằng

Tôi đã lược thuyết giảng

Diệu hạnh của mười địa

Nếu nói rộng hết cả

Ngàn kiếp cũng không cùng

Đó chính là thanh tịnh

Các địa của Bồ-tát

Vì đạt trí của Phật

Trụ trong những địa này

An trụ không lay động

Ví như núi chúa lớn

Sơ địa đủ tất cả

Kinh sách và kỹ thuật

Ví như núi Tuyết lớn

Mọc đầy các cỏ thuốc

Giữ giới và đa văn

Trụ trong Địa thứ hai

Cũng giống như núi Hương

Đủ tất cả hương thơm

Như núi Kha-lê-la

Có nhiều hoa báu lạ

Địa Minh tập văn trí

Cũng giống như núi này

Địa Diệm tụ tập nhiều

Đạo pháp báu không hoại

Như trong núi Tiên thánh

Có nhiều đấng Thiện tịch

Thần thông Địa thứ năm

Không ai sánh kịp được

Như núi Do-càn-đà

Có nhiều thần Dạ-xoa

Địa thứ sáu phân biệt

Phước quả không cùng tận

Ví như núi Mã nhó

Có vô số trái cây

Tuệ lớn Địa thứ bảy

Không ai sánh kịp được

Như núi Ni-dân-đà

Có rất nhiều rồng chúa

Trụ trong Địa thứ tám

Vô lượng trí tự tại

Như núi Phá-ca-la

Có nhiều bậc Tự tại

Địa chín, tâm thanh tịnh

Thuyết pháp không chướng ngại

Ví như núi Chúng tướng

Rất nhiều A-tu-la

Địa thứ mười có đủ

Vô lượng đức của Phật

Ví như núi Tu-di

Rất nhiều chúng Thiên thần.

Lại nữa ở sơ địa

Phát thệ nguyện rộng lớn

Địa thứ hai giữ giới

Thứ ba tu công đức

Địa thứ tư tu thiền

Thứ năm làm việc tốt

Thứ sáu tướng sâu xa

Thứ bảy tâm rộng lớn

Địa thứ tám có đủ

Các thần thông trang nghiêm

Địa chín trí vi diệu

Vượt tất cả các cõi

Địa thứ mười thọ trì

Đại mưa pháp của Phật

Hạnh Bồ-tát như biển

Không cùng, khó lay động

Phát tâm xuất thế gian

An nhập Địa thứ nhất

Địa hai giữ tịnh giới

Địa ba tu thiền định

Địa tư đạo tịnh hạnh

Địa năm tuệ phương tiện

Địa sáu tu nhân duyên

Bảy, tuệ phương tiện sâu

Tám, đạt tràng lưu ly

Địa chín hành chúng sinh

Tất cả nơi hiểm nạn

Ánh sáng tuệ chiếu khắp

Địa mười thọ trí lực

Ví như vua trao ngôi

Tuần tự được thanh tịnh

Tâm Bồ-đề quý báu

Tất cả số bụi trần

Trong thế giới nơi mười phương

Chỉ trong một khoảnh khoắc

Tính biết được ít nhiều

Trên đầu một sợi lông

Tính biết khắp hư không

Công đức lớn của Phật

Vô lượng không cùng tận

Lúc giảng nói kinh Thập Trụ này, Tự tại Thiên vương, các Thiên chúng, Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, các Bồ-tát, tất cả thế gian đều rất vui mừng, tin thọ và phụng hành.

Số 287- Kinh Thập Địa, Quyển 1, Phẩm 1: Địa Cực Hỷ (Phần 1)

SỐ 287

KINH THẬP ĐỊA

Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam tạng Thi-la-đạt-ma.

QUYỂN 1

Phẩm 1: ĐỊA CỰC HỶ (Phần 1)

Tôi nghe như vầy:

–Một thuở nọ, vào ngày cuối của tuần thứ hai, sau khi thành đạo, Đức Phật lên điện Ma-ni bảo tạng, thuộc cung Tự tại Thiên vương của cõi trời Tha hóa tự tại cùng vô số Bồ-tát cũng tới đây. Những Bồ-tát này, đều từ các cõi Phật khác đến, đều đạt không thoái chuyển trong đạo Vô thượng Bồ-đề, là những vị còn một đời nữa sẽ thành Phật, nghĩa là đã an trụ trong cảnh giới Trí sở hành (đối tượng hành động của trí) thuộc Bồ-tát, hướng đến cảnh giới Trí sở hành của Như Lai, luôn siêng năng, giỏi thị hiện thần thông, tùy thời không ngăn ngại, hóa độ tất cả chúng hữu tình, luôn đem lợi ích cho mọi loài, phát khởi hạnh nguyện của Bồ-tát, trải qua nhiều đời, ở khắp mọi nơi, tu tập không ngừng nghỉ; đầy đủ hành trang phước trí của Bồ-tát, chúng sinh đều được nương nhờ; đạt sự giải thoát, đủ trí tuệ phương tiện đến bờ kia của Bồ-tát, thị hiện việc vào cửa sinh tử và Niết-bàn, không bỏ việc tu tập hạnh Bồ-tát; tự tại đi đến nơi tất cả chúng hội đạo tràng của Như Lai, làm người đứng đầu, thỉnh Phật thuyết pháp, thọ trì tạng pháp của Như Lai, phụng sự cúng dướng các Đức Phật,

siêng năng tu tập hạnh nguyện của Bồ-tát, hiện thân khắp chốn, diễn thuyết không bị chướng ngại, thấu triệt pháp giới, tâm trí sáng suốt, thấy tất cả cảnh giới trong ba đời, đầy đủ hạnh chân chánh, công đức sâu kín nhiệm mầu của Bồ-tát. Cho dù trải qua vô số kiếp, để khen ngợi công đức của những vị này cũng không thể hết được. Những Bồ-tát đó là Kim Cang Tạng, Bảo Tạng, Liên Hoa Tạng, Đức Tạng, Nhật Tạng, Liên Hoa Đức Tạng, Diệu Tạng, Địa Tạng, Vô Cấu Nguyệt Tạng, Thị Nhất Thiết Trang Nghiêm Quang Minh Tạng, Trí Tuệ Phổ Chiếu Minh Tạng, Chiên-đàn Đức Tạng, Diệu Cát Tường Tạng, Hoa Đức Tạng, Câu-tô-ma Đức Tạng, Ưu-bát-la Đức Tạng, Thiên Đức Tạng, Phước Đức Tạng, Vô Ngại Tịnh Trí Tạng, Công Đức Thắng Tạng, Na-la-diên Đức Tạng, Vô Cấu Tạng, Ly Cấu Tạng, Chủng Chủng Biện Tài Trang Nghiêm Tạng, Đại Quang Minh Võng Chiếu Tạng, Ly Cấu Oai Đức Quang Minh Vương Tạng, Vô Ngại Diệu Âm Mỹ Hưởng Tạng, Tổng trì Công Đức Năng Độ Nhất Thiết Hữu Tình Nguyện Tạng, Đại Hải Trang Nghiêm Tạng, Tô-mê-lô Đức Tạng, Thị Hiện Nhất Thiết Công Đức Thanh Tịnh Tạng, Như Lai Đức Tạng, Phật Đức Tạng, Thuần Kim Vi Diệu Đại Oai Đức Vương Quang Minh Tạng, Nhất Thiết Tướng Trang Nghiêm, Tịnh Tạng Tinh Tú Vương Quang Chiếu Tạng, Hư Không Khố Vô Ngại Trí Tạng, Giải Thoát Nguyệt. Có vô số, vô lượng Bồ-tát như vậy, từ vô số các cõi Phật khác đến đây. Bồ-tát Kim Cang Tạng là người đứng đầu.

Lúc ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng, nương theo thần lực của Phật, nhập Tam-ma-địa vi diệu của Bồ-tát, tên là Đại thừa quang minh. Ngay khi đó, có vô số Phật, cùng một hiệu Kim Cang Tạng, ở vô số cõi nước khắp mười phương hịên ra, đồng nói:

–Lành thay! Lành thay! Phật tử! Ông nay có thể nhập Tam-muội Đại thừa quang minh của Bồ-tát, vô số chư Phật hiện ở mười phương đều gia hộ ông. Nhờ oai lực nơi bản nguyện của Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na gìn giữ, tất cả Bồ-tát đều thâm nhập, hiển thị pháp sáng không thể nghĩ bàn của Phật, ở trong cảnh trí đó, gìn giữ tất cả căn lành, phân biệt pháp theo phương tiện thiện xảo của chư Phật, rộng biết pháp, diễn thuyết đúng, khéo thành tựu pháp, đạt thanh tịnh bằng trí không phân biệt, không nhiễm pháp ma, đạt căn lành theo pháp xuất thế

thanh tịnh, chứng cảnh hạnh nghiệp bằng trí không thể nghĩ bàn, cho đến chứng đắc cảnh giới của trí Phật, đạt trụ mười địa Bồ-tát, thuyết giảng như thật về phương tiện an lập Bồ-tát địa, suy xét đúng Phật pháp, tu pháp vô lậu sai biệt, phân biệt rõ phương tiện thiện xảo, trí tuệ quyết định sáng suốt, thâm nhập nơi trí môn vững chắc, đủ tài biện luận đến đâu cũng không sợ, đạt trí hiểu biết rộng lớn không bị ngăn ngại, không làm hao mất tâm niệm Bồ-đề, hóa độ thành tựu các loài chúng sinh, thông đạt phân biệt rõ ràng ở khắp mọi nơi chốn.

Song này, Phật tử! Ông hãy phân biệt giảng thuyết về pháp môn phương tiện thiện xảo sai khác này. Đó là do sức thần và trí sáng của Phật gia hộ, đủ căn lành thanh tịnh, soi sáng pháp giới chân thật, tạo lợi ích cho tất cả chúng hữu tình, được chứng Pháp thân làm nơi nương tựa của trí, được chư Phật dùng nước trí rưới nơi đỉnh đầu, hiện thân to lớn hơn tất cả thế gian, vượt qua các cõi thế gian, làm thanh tịnh chánh pháp xuất thế gian, đầy đủ trí Nhất thiết trí.

Lúc ấy, các Đức Phật ở mười phương, trao cho Bồ-tát Kim Cang Tạng thân sáng, cùng biện tài diễn thuyết vô ngại, cùng nhập biện tài trí tuệ thanh tịnh vi diệu, cùng giúp đỡ sự nhớ kỹ, cùng phương tiện thiện xảo nơi trí tuệ vững chắc đầy đủ hành trí, có sức hiểu biết chân chánh không ai bẽ gẫy được, cùng pháp vô úy của Như Lai để không khiếp nhược, dùng trí Nhất thiết trí giữ gìn sự an ổn, biện tài giảng thuyết kiên cố không ngại, khéo phân biệt thân, khẩu, ý trang nghiêm của tất cả các Đức Phật. Vì sao? Vì Bồ-tát này được Tam-muội Đại thừa quang minh bảo hộ, vì pháp thường như vậy, do sự dẫn phát của sức nơi bản nguyện, ý vi diệu thanh tịnh tăng thượng, trí thanh tịnh sáng suốt, đầy đủ hành trang, tôi luyện hạnh nghiệp, dùng vô lượng niệm làm khí cụ, hiểu rõ thanh tịnh, thông đạt pháp Tổng trì thuần nhất, được dấu pháp nơi trí pháp giới ấn chứng.

Khi đó, các Đức Phật không rời chỗ ngồi, đều dùng thần lực đưa tay phải xoa đầu Bồ-tát Kim Cang Tạng. Được chư Phật nơi mười phương xoa đầu, Bồ-tát Kim Cang Tạng ra khỏi định, nói với tất cả các Bồ-tát:

–Này Phật tử! Chỉ có hạnh nguyện của Bồ-tát bền chắc và thuần tịnh, tánh rộng lớn như pháp giới, không thể soi chiếu, cùng tận như hư

không mới mãi mãi cứu độ tất cả các loài hữu tình. Các Phật tử, Bồ-tát an trụ hạnh nguyện này, mới nhập được trí địa của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại.

Phật tử! Tất cả Bồ-tát có mười Trí địa mà chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã nói, đang nói, sẽ nói. Vì ý sâu kín này, nên nay tôi thuyết giảng.

Mười Trí địa đó là gì? Đó là:

1.Cực hỷ.

2.Ly cấu.

3.Phát quang.

4.Diệm tuệ.

5.Nan thắng.

6.Hiện tiền.

7.Viễn hành.

8.Bất động.

9.Thiện tuệ.

10.Pháp vân.

Phật tử! Đó là mười Trí địa của Bồ-tát mà chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã nói, đang nói, sẽ nói.

Phật tử! Tôi không thấy Đức Phật ở cõi nào lại không khen ngợi giảng thuyết mười Địa này. Vì sao? Vì đây là pháp môn sáng tỏ, thắng diệu tăng thượng có thể làm, thanh tịnh tất cả đạo Bồ-tát, đều từ sự an lập thông hiểu mười Địa này.

Phật tử nên biết, cảnh giới không thể nghĩ bàn ấy chính là Trí được chứng đắc của chính mình trong pháp an lập các địa.

Nêu bày danh hiệu của mười Địa Bồ-tát, mà không nghe giải thích, các Bồ-tát đều nghĩ: Vì sao Bồ-tát Kim Cang Tạng chỉ nói danh hiệu của mười Địa rồi im lặng không giải thích. Trong các Bồ-tát đó, có Bồ-tát tên Giải Thoát Nguyệt, biết tâm niệm của đại chúng, Bồ-tát bèn nói kệ hỏi

Bồ-tát Kim Cang Tạng:

Vì sao vị Chánh giác

Bậc đủ trí công đức

Nói tên Địa vi diệu

Im lặng không giải thích?

Đại danh xưng Bồ-tát

Tất cả đều kiên định

Cớ sao nói danh hiệu

Mà không diễn thật nghĩa?

Tất cả các Phật tử

An ổn đều muốn nghe

Xin phân biệt đúng đắn

Giảng thật nghĩa các Địa

Đại chúng đều thanh tịnh

Nghiêm chỉnh không lười nhác

Trong sạch và kiên cố

Đầy đủ trí công đức

Tất cả đều cung kính

Đều chuyên tâm chiêm ngưỡng

Chờ nghe pháp cam lồ

Như ong nhớ mật hoa

Nghe xong, Kim Cang Tạng

Bậc trí lớn không sợ

Muốn làm vui đại chúng

Nên dùng kệ đáp lại.

Dù là tối thắng rất hiếm có

Hiển hiện tất cả hạnh Bồ-tát

Làm cho thông đạt thật vi diệu

Nhờ đó tu chứng đạt Phật địa

Sâu xa khó thấy, lìa phân biệt

Xa rời tâm địa, khó chứng ngộ

Cảnh giới người trí toàn thanh tịnh

Thế gian nghe được đều mê, nghi

Tâm an bất động như Kim cang

Tin hiểu trí Phật rất thù thắng

Hiểu rõ không ngã chỉ do tâm

Người này nghe được trí vi tế

Như dùng màu sắc vẽ hư không

Tựa gió và như đường chim bay

Trí Phật thanh tịnh cũng như vậy

Cho dù phân biệt vẫn khó thấy

Vì thế tôi thuyết giảng trí này

Thế gian khó ai hiểu biết được

Phải thật tin tưởng thắng pháp ấy

Vì vậy nên không giải thích rộng.

Nghe thế, Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt nói với Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Phật tử! Đại chúng này đều thanh tịnh. Đó là các Bồ-tát đều có tâm ý an lạc trong lành thuần khiết, quán sát, suy nghĩ, khéo tu tập các hành; phụng sự vô số trăm ngàn câu-chi Phật; đầy đủ hành trang, thành tựu vô lượng công đức, dứt hẳn nghi hoặc, không còn cấu nhiễm, tâm ý vui vẻ, hiểu biết tăng thượng; ở trong giáo Phật pháp không tùy thuận pháp khác. Cao cả thay! Nếu Đại sĩ diễn thuyết về thật nghĩa thì các Bồ-tát này sẽ an trụ, chứng đắc.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt nhằm lập lại nghĩa trên, nên nói kệ rằng:

Xin nói hạnh vô thượng,

An ổn của Bồ-tát

Phân biệt các trụ địa

Tịnh trí thành Chánh giác

Đại chúng không cấu nhiễm

Chí thông hiểu trong sạch

Phụng sự vô lượng Phật

Hiểu được nghĩa các Địa.

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Phật tử! Đại chúng này tuy đều thanh tịnh, các Bồ-tát có tâm ý trong sạch, suy nghĩ thuần khiết, tu tập các hạnh; phụng sự vô số Phật; đầy đủ hành trang, thành tựu vô lượng công đức, dứt hẳn nghi hoặc, không còn cấu nhiễm, tâm ý vui vẻ, hiểu biết tăng thượng; ở trong Phật pháp không tùy thuận pháp khác; nhưng vẫn còn những chúng sinh yếu kém, nếu nghe pháp sâu xa này sẽ sinh nghi ngờ, mãi mãi chịu khổ đau không được lợi ích; vì thương xót họ, nên tôi im lặng.

Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn lập lại nghĩa trên nên nói kệ rằng:

Chúng này tuy tịnh, trí tuệ lớn

Sâu xa sáng suốt khéo phân biệt

Tâm ý bền vững như núi chúa

Như biển lớn sâu khó lấp đổ

Có kẻ sơ cơ chưa chứng đạt

Luôn hành theo thức, không theo trí

Nghe được sinh nghi, đọa đường ác

Vì thương chúng đó nên không nói.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt lại nói:

–Thật cao cả thay! Phật tử, xin hãy giảng thuyết, chớ nghi ngờ. Nhờ thần lực và sự hộ niệm của chư Phật, đại chúng sẽ tin pháp không thể nghĩ bàn. Vì sao? Vì khi Phật tử diễn giải mười Địa này, pháp thường là như vậy. Nghĩa là tất cả các Đức Phật đều ủng hộ, các Bồ-tát vì bảo vệ Trí địa này nên phát tâm dũng mãnh. Vì sao? Vì đó là hạnh chân chánh đầu tiên của Bồ-tát và cũng là sự tu chứng tất cả pháp của chư Phật. Phật tử! Ví như văn tự, chữ cái là đầu mà cũng là cuối, không có văn tự nào mà ở ngoài chữ cái. Phật tử, giáo pháp của Phật cũng như thế. Trụ địa là pháp đầu tiên để tu hành mà cũng là pháp cuối cùng để chứng đạt trí Phật. Vì vậy, xin Bồ-tát diễn thuyết, tất cả các Đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Chánh Đẳng Giác đều gia hộ. Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt nhằm lập lại ý nghĩa ấy nên nói kệ rằng:

Lành thay! Phật tử xin diễn nói

Các địa hành hướng nhập Bồ-đề

Hết thảy bậc Tự tại mười phương

Đều cùng hộ niệm Trí căn bản

Đây là điều chánh hành, trí cuối

Tất cả Phật pháp từ đấy khởi

Như nơi văn tự từ chữ cái

Phật pháp dựa Địa cũng như vậy.

Để hiểu về thật nghĩa này, các Bồ-tát đồng thanh nói kệ, thỉnh Bồ-tát Kim Cang Tạng giảng thuyết:

Trí thượng diệu trong sạch

Biện tài giỏi giảng thuyết

Tuyên dương lời vi diệu

Nghĩa lý đều hợp nhau

Luôn niệm tuệ thanh tịnh

Đủ mười lực ý lạc

Trí vô ngại kiên cố

Giảng mười Địa thù thắng

Đại chúng không kiêu mạn

Không tạp nhiễm kiến nghi

Ý vui trong giới định

Đều muốn được nghe giảng

Như khát nghĩ uống nước

Đói tìm cầu thức ăn

Bệnh nhân cần thuốc tốt

Ong tìm hút mật hoa

Đại chúng này cũng thế

Mong nghe pháp cam lồ

Hay thay! Trí thanh tịnh

Giảng trụ địa trong sạch

Hiển mười lực tương ưng

Đạo Thiện Thệ vô ngại.

Bấy giờ, Đức Phật Thích-ca Mâu-ni, từ nơi tướng lông trắng, phóng ra ánh sáng tên Chiếu Bồ-tát lực, cùng với vô số ánh sáng khác. Ánh sáng ấy chiếu khắp các cảnh giới ở mười phương không sót một chỗ nào, dứt trừ mọi thứ khổ đau ở cõi ác, che lấp hết thảy cung điện của ma; chiếu đến vô lượng chúng hội của các cõi Phật, hiển hiện cảnh giới, hành tướng, oai lực, thần thông không thể nghĩ bàn của chư Phật trong các thế giới ở mười phương. Nơi các chúng hội của tất cả chư Phật đều dùng thần lực của Phật gia hộ cho người thuyết pháp; chiếu đến thân Bồ-tát rồi chiếu lên hư không, thành đài lưới mây ánh sáng lớn. Tất cả các Đức Phật khác, cũng làm như Phật Thích-ca Mâu-ni, từ nơi tướng lông trắng, phóng ra ánh sáng tên Chiếu Bồ-tát lực cùng với vô số ánh sáng khác. Ánh sáng ấy chiếu khắp các cảnh giới ở mười phương không sót một chỗ nào, dứt trừ mọi thứ khổ đau ở cõi ác, che lấp hết thảy cung điện của ma; chiếu đến vô lượng hội chúng

của các cõi Phật, hiển hiện cảnh giới, hành tướng, oai lực, thần thông, không thể nghĩ bàn của chư Phật trong các thế giới ở mười phương. Nơi các chúng hội của chư Phật đều dùng thần lực của Phật gia hộ cho người thuyết pháp; chiếu đến thân Bồ-tát, hiện ra diệu dụng bất khả tư nghì của chư Phật, rồi chiếu lên thân Bồ-tát Kim Cang Tạng và các chúng hội lớn của cõi Phật Thích-ca, chiếu tới đại chúng, pháp tòa, thân Bồ-tát của tất cả cảnh giới kia, nên đại chúng ở đây đều được thấy rõ. Và cũng do ánh sáng của các Đức Phật ở các cõi khác, chiếu khắp tam thiên đại thiên cảnh giới, chiếu khắp đại chúng của Phật Thích-ca, thân và pháp tòa của Bồ-tát Kim Cang Tạng nên đại chúng ở các cõi đều được thấy rõ.

Khi đó, từ đài lưới mây ánh sáng phát ra lời kệ:

Chư Phật cao tột như hư không

Mười Lực, tự tại, vô số chúng

Trong pháp vi diệu của Thích-ca

Đấng Thiên Nhân Tôn luôn gia hộ

Ông hãy nương theo thần lực Phật

Khai diễn tạng pháp tột vi diệu

Hiển bày hạnh lớn cao cả ấy

Phân biệt giảng thuyết các Trí địa

Những ai nghe pháp thù thắng này

Được các Đức Phật thường gia hộ

Tất cả chư Phật ở mười phương

Đều đến ủng hộ và giữ gìn

Những ai tu tập hạnh chân chánh

Tuần tự thành tựu Địa vô cấu

Chứng được công đức và mười Lực

Ngộ pháp Vô thượng Chánh đẳng giác

Cho dù ở trong kiếp nước lửa

Không nghi, nghe được pháp môn này

Những kẻ nghi ngờ không tin tưởng

Vĩnh viễn chẳng được nghe nghĩa ấy

Hãy nói Trí địa đạo thù thắng

Chứng nhập, an trụ và tăng tiến

Thứ tự thuyết giảng pháp tu hành

Tạo lợi ích cho tất cả chúng sinh.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng, quán sát khắp mười phương, muốn cho đại chúng Tăng trưởng lòng tin thanh tịnh, nên nói kệ rằng:

Đạo cao cả sâu xa khó biết

Không thể phân biệt, lìa phân biệt

Khó chứng cảnh giới tuệ thanh tịnh

Tánh luôn vắng lặng, không sinh diệt

Rỗng lặng yên tịnh, tận không hai

Ly thú bình đẳng đạt Niết-bàn

Trong vô biên duyên, không chỗ chứng

Vượt qua ba đời như hư không

Niết-bàn vắng lặng, cảnh Phật chứng

Khó thể dùng lời giảng thuyết được

Trí địa, hạnh nguyện, cũng như vậy

Diễn giải còn khó, huống chi nghe

Xa rời suy nghĩ và tâm đạo

Trí này dần đạt cảnh tịch diệt

Chẳng phải chỗ hiện uẩn xứ, giới

Tâm ý chẳng có chỗ lường suy

Như dấu chân chim trong hư không

Bậc trí khó nói, khó hiển hiện

Các Trụ địa này cũng như vậy

Nói còn rất khó, huống chi nghe

Nay chỉ giảng thuyết một phần nhỏ

Do sức thệ nguyện Từ bi lớn

Rồi cũng dần tới phi tâm cảnh

Do trí đủ đầy như ý lạc

Những cảnh giới ấy rất khó thấy

Khó nêu chỉ trụ, tự ý vui

Nhưng nương Phật lực tôi sẽ nói

Các ông một lòng, cung kính nghe

Trí địa hạnh nguyện chân chánh này

Trải qua nhiều kiếp khó nói hết

Tôi nay lược nói các ông nghe

Pháp nghĩa chân thật tận như lý

Các ông chuyên tâm cung kính đợi

Tôi nương lực Phật sẽ giảng thuyết

Tuyên dương lời chánh pháp vi diệu

Thí dụ tương ưng hợp câu nghĩa

Dùng lời nói khó bề hiển thị

Chỉ nhờ thần lực của chư Phật

Ánh sáng tụ chiếu vào thân tôi

Vì thế tôi nay xin thuyết giảng.

Các Phật tử! Những chúng sinh khéo tích tụ căn lành, chuẩn bị đủ hành trang, khéo tu hành các hạnh, phụng sự chư Phật, tu tập pháp giải thoát, được bạn tốt giúp đỡ, tâm ý thanh tịnh, tùy thuận ý lạc tăng thượng rộng lớn, đủ trí hiểu biết vi diệu, thương yêu chúng sinh, mong cầu trí Phật, mong chứng sức của mười Lực, mong đạt pháp không sợ và pháp Bất cộng bình đẳng của Phật, cứu độ tất cả thế gian làm thanh tịnh tâm Từ bi, đạt trí hiểu rõ mười phương, dùng pháp vô ngại làm thanh tịnh cõi Phật, trong một sát-na biết được ba đời, chuyển bánh xe chánh pháp lớn dứt mọi sợ hãi luôn phát khởi những tâm như vậy. Bồ-tát phát tâm, đều lấy đại Bi làm gốc, phải gồm đủ trí tuệ tăng thượng, phương tiện quyền biến; gìn giữ tâm niệm và ý vui tăng thượng, được vô số lực Phật, sức bền vững, sức trí tuệ, trí khéo phân biệt rõ ràng không ngại; trước mắt tùy thuận Phật trí, trí thọ trì tất cả Phật pháp, dạy dỗ, chỉ dẫn tánh rốt ráo như pháp giới, rộng lớn như hư không, cùng tận đời vị lai. Vừa phát tâm như vậy, Bồ-tát sẽ vượt khỏi địa phàm phu, chứng nhập chánh tánh ly sinh của Bồ-tát, sinh trong nhà Như Lai, thuộc dòng cao quý, không ai chê trách, xa lìa cõi tục, nhập đạo xuất thế, trụ trong pháp tánh căn bản của Bồ-tát, an trụ nơi cảnh giới Bồ-tát, tùy thuận pháp ba đời bình đẳng, tiếp nối Phật pháp, vững chãi hướng đến giác ngộ.

Các Phật tử! Bồ-tát trụ nơi như vậy, gọi là dùng tâm bất động an trụ trong địa Cực hỷ.

Các Phật tử! Bồ-tát trụ nơi địa Cực hỷ này, luôn vui vẻ, vững tin; hân hoan, mạnh mẽ, không tranh chấp, không làm hại, không sân hận.

Bồ-tát ấy luôn nghĩ về chư Phật, về Phật pháp, về Bồ-tát, về hạnh Bồ-tát, về pháp giải thoát Niết-bàn thanh tịnh, về các địa thù thắng của Bồ-tát, về các Bồ-tát không còn bị tán thất trí quang minh, luôn truyền dạy chỉ dẫn chánh pháp, tạo lợi ích cho chúng sinh, hướng nhập trí gia hành của Phật một cách vui vẻ. Bồ-tát này biết mình đã xa lìa cảnh giới thế gian, gần gũi chư Phật, xa địa phàm phu, gần địa chánh trí, vĩnh viễn không đọa cõi ác, làm chỗ nương tựa cho chúng sinh, gần gũi các Đức Phật, an trụ cảnh giới Phật, nhập trong tánh bình đẳng của Bồ-tát, xa lìa những nỗi kinh sợ nên được vui vẻ. Vì sao? Phật tử, vì Bồ-tát vừa chứng địa Cực hỷ, tức là xa lìa hết mọi lo sợ, như sợ không sống, sợ tiếng xấu, sợ chết, sợ cõi ác, sợ đại chúng… Vì sao? Vì Bồ-tát không còn ngã tưởng, không yêu mến ngã và nguyên nhân đưa đến ngã, thì làm gì sinh khởi các ý tưởng về ngã, vì thế Bồ-tát chẳng sợ không sống; vì không mong muốn vật của người khác, luôn thích ban bố vật cần dùng cho tất cả chúng sinh, nên không sợ tiếng xấu. Vì bỏ kiến chấp về ngã, không có ý tưởng mất ngã, nên không sợ chết; vì biết mình sau khi chết, ở đời sau không rời Phật, Bồ-tát, nên không sợ cõi ác. Vì vui vẻ, thấy tất cả thế gian không ai bằng mình, huống gì là hơn mình nên không sợ đại chúng.

Phật tử! Bồ-tát này không còn kinh sợ, kiêu mạn, lấy tâm đại Bi làm gốc, không ghét bỏ, không ham thế tục, tu tập tất cả căn lành, siêng năng gia hạnh, tăng trưởng lòng tin, đạt thanh tịnh, hiểu rõ và tin tưởng, phát tâm Từ bi, đầy đủ đại Từ, tâm không mệt mỏi, trang sức bằng hổ thẹn, luôn cùng nhau nhu hòa nhẫn nhục, luôn cung kính tôn trọng giáo pháp Như Lai, ngày đêm siêng năng tu tập căn lành, phụng thờ bạn lành, thích pháp, siêng năng học hỏi, quán sát đúng đắn pháp đã nghe, tâm không tham vướng, không tham danh lợi, sự cung kính, không tham luyến vật chất, luôn phát tâm bình đẳng vững chắc như ngọc báu, chỉ mong cầu địa Nhất thiết trí, nương nhờ lực vô úy, pháp Bất cộng của Như Lai, cầu Ba-la-mật không chấp trước, bỏ dua nịnh, làm đúng chánh pháp, nói thật, khuyên dạy người không làm nhơ uế nhà Phật, không bỏ học pháp của Bồ-tát, tâm Nhất thiết chủng trí vững chãi như núi chúa, không bỏ việc thế gian nhưng cố gắng thành tựu đạo xuất thế, siêng tu pháp Giác phần là hành trang mong cầu

pháp thù thắng về sau. Phật tử, vì tương ưng pháp địa thanh tịnh nên Bồ-tát này được gọi là an trụ nơi địa Cực hỷ.

Lại nữa, Bồ-tát trụ ở địa này, phát nguyện lớn, dũng mãnh, xa lìa, cúng dường Như Lai mọi vật cần dùng, mọi việc cần làm, thành tựu tất cả hành tướng vi diệu, trí thông hiểu tối thượng, thanh tịnh rộng lớn như pháp giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp không ngừng nghỉ luôn được gặp Phật ra đời, được cúng dường, nên phát nguyện lớn thứ nhất.

Vì muốn thọ trì tất cả tạng pháp của Như Lai; muốn gìn giữ trí tuệ của Phật, hộ trì giáo pháp của bậc Chánh đẳng giác, rộng lớn như pháp giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp không ngừng nghỉ, luôn thọ trì pháp vi diệu, nên phát nguyện lớn thứ hai.

Vì muốn gặp Phật ra đời, dù ở đâu cũng muốn thấy Phật, từ cung trời Đổ-sử-đa xuống trần, vào thai, ở trong thai, chào đời, lớn lên xuất gia, thành đạo, nhận lời thỉnh cầu của Phạm vương thuyết pháp, thị hiện nhập Niết-bàn, Bồ-tát đến cúng dường, thọ trì pháp gia hạnh làm đầu, cùng lúc đi khắp mọi nơi, rộng lớn như pháp giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp không ngừng nghỉ, luôn được gặp Phật ra đời, đến chỗ Phật nên phát nguyện lớn thứ ba.

Vì muốn phát khởi hạnh rộng lớn vô biên của Bồ-tát, muốn thọ trì giữ gìn vô lượng Ba-la-mật-đa không phân biệt, làm thanh tịnh các địa; biết rõ tướng chung, riêng, giống, khác, thành, hoại, biết hạnh của Bồ-tát chân thật không điên đảo, hiện ra đạo trí địa của Bồ-tát, trang sức bằng pháp giải thoát, phát tâm ủng hộ, thọ trì, chỉ dạy; rộng lớn như pháp giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp luôn tu tập các hạnh chân chánh của Bồ-tát không ngừng nghỉ, nên phát nguyện lớn thứ tư.

Vì muốn độ thoát tất cả chúng sinh không loại trừ loại có sắc, không sắc, có tưởng, không tưởng, không phải có tưởng, không phải không có tưởng, loài sinh từ trứng, thai, ẩm thấp; cả trong ba cõi, sáu đường tất cả nơi thọ sinh có đủ danh sắc, để giáo hóa, khiến cho chúng vào trong Phật pháp, đoạn trừ tất cả các cõi ác, ở an nơi trí Nhất thiết

trí, rộng lớn như pháp giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp không ngừng nghỉ, luôn độ thoát chúng sinh nhằm thành tựu đầy đủ cho chúng hữu tình nên phát nguyện lớn thứ năm.

Vì muốn độ chúng sinh là những kẻ đang sống trong sự tán loạn, mê mờ, khát ngưỡng, nhiều như mắt lưới của Đế Thích, trong các cõi nước ở mười phương, với đủ loại hình tướng sai khác; nên tùy thuận hạnh nghiệp, thị hiện sự thông đạt rộng lớn như pháp giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp không ngừng nghỉ, luôn đi vào trong các cõi nên phát nguyện lớn thứ sáu.

Vì muốn nhập một cõi Phật vào trong tất cả cõi Phật; làm thanh tịnh vô số cõi Phật, trang nghiêm với mọi thứ tốt đẹp, lìa các phiền não, thành tựu đạo thanh tịnh, đầy đủ vô lượng trí tánh; làm cho tất cả chúng sinh nhập vào cảnh giới rộng lớn của Phật, tùy sở thích của chúng sinh mà thị hiện, làm cho chúng vui vẻ; rộng lớn như pháp giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp không ngừng nghỉ, luôn vào trong các cõi Phật, trang nghiêm cõi Phật nên phát nguyện lớn thứ bảy.

Vì muốn cùng tâm ý hạnh nguyện với tất cả Bồ-tát, không còn oán thù, chứa nhóm căn lành, tạo mọi duyên với tất cả các Bồ-tát, đạt tánh bình đẳng, luôn được gặp Phật, Bồ-tát; tùy sở thích mà thị hiện Phật ra đời; tùy tâm niệm, hiểu rõ oai lực của Phật, đời đời luôn được đầy đủ, không thoái lui; tùy hành thần thông, đi khắp các cõi, hiện diện trong tất cả chúng hội; tùy nơi được thọ sinh mà hành đạo, luôn thành tựu thật nghĩa không thể nghĩ bàn của Đại thừa, tu hành hạnh chân chánh của Bồ-tát; rộng lớn như pháp giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp luôn hành hạnh chân chánh không ngừng nghỉ, vì thần thông lớn ấy nên phát đại nguyện thứ tám.

Vì ngưỡng phục muốn thừa hành hạnh không thoái chuyển của Bồ-tát, để nghiệp thân, khẩu, ý không luống uổng, vừa thấy là thông đạt tánh pháp của Phật, vừa nghe tiếng là tùy trí tuệ chứng đạt; vừa phát khởi tín tâm thanh tịnh là trừ hết phiền não; thân như thuốc hay, tâm như ngọc Như ý, tu tập hạnh lớn của Bồ-tát; rộng lớn như pháp

giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp luôn hành hạnh chân chánh không ngừng nghỉ, vì không để luống uổng nên phát nguyện lớn thứ chín.

Vì ở khắp các cõi, chứng đạt Vô thượng Bồ-đề, không khác phàm phu, thị hiện thọ sinh, xuất gia, ngồi nơi đạo tràng, thành Phật, thuyết pháp, nhập Niết-bàn; thị hiện chứng đạt oai lực trí tuệ rộng lớn của Phật, tùy sự vui thích của chúng sinh mà thị hiện Phật ra đời, hóa độ chúng sinh, sớm chứng giác ngộ. Trong khoảnh khắc hòa nhập tánh chánh giác với tánh tịch diệt của các pháp, dùng một thứ tiếng diễn nói pháp giải thoát, làm cho chúng sinh vui mừng, thị hiện Niết-bàn mà hạnh lực không đứt, thị hiện trí địa lớn, kiến lập tất cả pháp, dùng pháp trí thị hiện sức thần thông biến hóa; rộng lớn như pháp giới, tánh rốt ráo như hư không, tận cùng đời vị lai, trải qua vô số kiếp luôn tu chánh giáo không ngừng nghỉ, vì Bồ-tát Đại thừa nên phát đại nguyện thứ mười.

Các Phật tử! Bồ-tát ở Địa thứ nhất phát những thệ nguyện lớn, những dũng mãnh lớn, những xa lìa lớn như vậy. Bồ-tát trụ ở địa Cực hỷ này, coi mười nguyện lớn là điều cốt yếu, để phát khởi vô số hạnh nguyện. Những nguyện lớn này được phát sinh từ mười pháp cùng tận. Mười pháp cùng tận đó là gì? Cõi chúng sinh tận, thế giới tận, hư không tận, pháp giới tận, cảnh giới Niết-bàn tận, cảnh giới Phật tận, nhập cảnh giới trí tuệ của Phật tận, cảnh của đối tượng duyên tận, trí nhập hạnh Phật tận, trí thuyết pháp ở thế gian tận. Nếu cõi chúng sinh cùng tận thì nguyện này mới cùng tận… Nhưng cõi chúng sinh không cùng tận nên căn lành nơi thệ nguyện này cũng không cùng tận cho đến trí thuyết pháp không cùng tận nên căn lành cũng không cùng tận.