Đại Tập 40 · Bộ Hoa Nghiêm V · Số 286–292 & Số 293 (Q.1–22)

Kinh Độ Thế Phẩm Quyển 6

KINH ĐỘ THẾ PHẨM

QUYỂN 6

Bồ-tát nơi thai có mười việc. Những gì là mười?

Nhằm khai hóa những chúng sinh chí trụ nơi Tiểu thừa, mang tâm sợ hãi, kém cõi. Bồ-tát đều biết tâm niệm của hạng người này nên thị hiện nhập thai. Hoặc sợ hạng người này phát ý nghĩ: “Bồ-tát hóa sinh, gốc đức tự nhiên, chúng ta không thể học theo được! Do đó, Bồ-tát thị hiện nhập thai”. Đó là việc thứ nhất.

Bồ-tát đều vì cha mẹ, thân thuộc từ đời trước xa xưa, vì bạn đồng học, môn đệ và các chúng sinh khác mà gieo trồng gốc đức, muốn hóa độ những người này nên thị hiện nhập thai. Hoặc có người từ đời trước đã tích đức, nên lúc ở trong thai ấy nhận được sự khai hóa. Đó là việc thứ hai.

Bồ-tát Đại sĩ, tâm chưa từng vọng nghĩ về một sự yên ổn tự tại mà ý thường an định. Đó là việc thứ ba.

Như khi thị hiện ở thai mẹ, Bồ-tát giảng pháp cho Thánh chúng chưa từng đoạn mất. Các Bồ-tát, Đế Thích, Phạm thiên, Tứ Thiên vương đều đến tụ hội để Bồ-tát thị hiện vô số Thánh tuệ nhiều không thể kể, không bờ cõi. Ở trong thai, Bồ-tát hiển hiện những biện tài kỳ diệu liền độ thoát họ. Đó là việc thứ tư.

Như khi ở trong thai mẹ Bồ-tát đã tập hợp đại chúng cùng các bậc khai sĩ, và họ đều muốn vân tập đến. Vì bản thệ nhằm độ thoát họ nên Bồ-tát vì họ mà giảng nói pháp, khiến cho họ đều được giải thoát. Đó là việc thứ năm.

Lại nữa, muốn khai hóa dân chúng trong thế gian thành tựu quả vị Tối chánh giác, đầy đủ các đức, trang nghiêm đạo tràng nên Bồ-tát đã thị hiện sinh ra ở nhân gian. Đó là việc thứ sáu.

Bồ-tát tuy ở trong thai mẹ như thân Bồ-tát thị hiện khắp cả tam thiên thế giới, giống như trong gương sáng nhìn thấy các hình ảnh.

Chí của Bồ-tát nhiệm mầu nên những bậc học sĩ Đại thừa, chư Thiên, Long thần, Kiền-đạp-hòa, A-tu-luân, Ca-lưu-la, Chân-đà-la, Ma-hầu-lặc, nhân cùng phi nhân đều tâm niệm: “Ta nên đến đảnh lễ, quy mạng, cúng dường Bồ-tát”. Đó là việc thứ bảy.

Khi ở trong thai mẹ, Bồ-tát có đại pháp môn tên là Đại tuệ tạng. Pháp môn ấy đi đến các cõi Phật khác ở phương khác, rốt ráo đầy đủ, Bồ-tát ở trong thai đều cùng luận giảng. Do đó, nên khiến Bồ-tát hiện thân nhập vào thai mẹ. Đó là việc thứ tám.

Khi Bồ-tát thị hiện vào trong thai mẹ, có Tam-muội tên là Ly cấu tạng, nhờ nơi định lực mà được thành tựu, chẳng gần thai mẹ, tại trời Đâu-thuật, vào nơi thanh tịnh nên trụ trong thai mẹ mà cũng không chỗ nhập. Đó là việc thứ chín.

Lại nữa, Như Lai Chí Chân có đại công đức tên là Ly cấu tạng hoa, nên thấy việc phụng kính cúng dường Như Lai là các bậc Giác Phật. Khi ở trong thai mẹ, Thánh chỉ của Bồ-tát đều hiện hữu khắp mười phương. Vì bậc chân Đại Thánh và các chúng Bồ-tát đều có hạnh gọi là Pháp giới tạng. Vì giảng giải giáo điển này nên nhập vào tuệ Vô cực. Bồ-tát nhờ đó, thị hiện sự đi ở bằng thập thiện vi diệu, kiến lập được an lạc lớn.

Bồ-tát có mười việc thị hiện an tường. Những gì là mười?

1.Khi Bồ-tát nhập vào thai mẹ, từ lúc mới phát tâm cho đến khi hiện ở pháp Nhất sinh bổ xứ, luôn thành tựu đầy đủ Phật sự.

2.Như lúc vào thai mẹ, Bồ-tát lại tiếp tục thị hiện ở tại cõi trời Đâu-thuật.

3.Hoặc lại trở về hiện vào thai mẹ, rồi sinh ra.

4.Hoặc tại thai mẹ thị hiện trẻ thơ, không rời thai mẹ.

5.Thị hiện các thể nữ trong cung, hiển hiện nơi thai mẹ.

6.Lại thị hiện sinh ra, yên ổn nơi thai mẹ.

7.Thị hiện hạnh tinh tấn khổ nhọc. Hiện đi đến đạo tràng, ngồi nơi gốc cây, chứng đắc Chánh giác của Phật.

8.Lại hiện ở thai mẹ mà chuyển pháp luân, ở trong thai mẹ hiện Diệt độ.

9.Vào trong thai mẹ, giảng dạy khuyến tiến hội nhập nơi đại đạo.

10.Tại chỗ dừng trong thai đó thị hiện đầy đủ các hạnh Bồ-tát, kiến lập đại đạo vô cực của Như Lai, làm rõ cửa Đạo. Đó là Bồ-tát thị hiện mười hạnh an tường, tự tại.

Bồ-tát thị hiện sinh ra có mười việc. Những gì là mười?

1.Bồ-tát thông sáng, ý niệm an nhiên, hiện bày đời sống thanh tịnh hòa hợp.

2.Phát ra ánh sáng lớn chiếu soi khắp cả tam thiên thế giới.

3.Tối hậu rốt ráo, chẳng còn thọ sinh nữa, mà chỉ thị hiện sinh ra.

4.Không khởi, chẳng diệt nên gọi là sinh.

5.Suy nghĩ sự thọ sinh trong ba cõi giống như huyễn hóa.

6.Hiện thân sinh ra trong mười phương thế giới.

7.Thân ấy thị hiện đạt đến Nhất thiết trí.

8.Đấng Như Lai chí chân diễn bày uy thần sáng chói để ban bảo cho tất cả chúng sinh nơi các cõi Bồ-tát đã tích lũy đại tuệ nơi Tam-muội Chánh thọ, sau đó mới sinh ra.

9.Bồ-tát vừa sinh ra đã làm chấn động nơi các cõi Phật.

10.Khiến tâm các loài chúng sinh được hoan hỷ, trừ bỏ các đường ác, che lấp các ma sự. Mỗi mỗi đều kinh ngạc nói: “Hôm nay đức Bồ-tát từ cõi nào đến đây”.

Đó là mười việc Bồ-tát thị hiện sinh ra.

Bồ-tát vi tiếu có mười việc. Những gì là mười?

1.Quán sát thế tục do tham dục nên bị ràng buộc nên không thể vượt ra được. Chỉ mỗi sức của thân ta mới có thể làm được việc đó để khắng định điều ấy nên Bồ-tát mỉm cười vậy.

2.Người thế tục bị nhiều thứ phiền não mê hoặc mà tự cho là trí tuệ, nhưng không thể đạt được, nên Bồ-tát mỉm cười.

3.Kẻ tự đại, phóng dật mà tự cho mình là bậc vô thượng. Bồ-tát liền dùng Pháp thân thị hiển thị điều then chốt lớn, hiện bày cả ba đời khiến họ đều phát sinh ý cầu đạt đến.

4.Mắt của các Bồ-tát không chỗ ngăn ngại, từ mười phương cõi đến cung trời Phạm thiên, cho đến cõi trời Đại thần diệu, đều quán sát được cả gốc ngọn và tự nghĩ: “Các chúng sinh này đều bị phiền não cấu nhiễm, trí lực của Bồ-tát đều nhìn thấy rõ cả”.

5.Bồ-tát lại thấy chúng sinh đời trước tích chứa gốc đức mà bị đọa lạc trở lại.

6.Thấy chúng sinh gieo trồng phước ít mà mong cầu quả báo vô lượng.

7.Thấy đạo bình đẳng giác chân chánh không hề hư vọng.

8.Quán sát thấy bạn hữu thuở xưa, kẻ đồng học từ trước, chí cầu đạo Bồ-tát, mỗi một đều tịnh tu nhưng chưa tròn Phật pháp, chỉ riêng mình là đạt được.

9.Quán xét chỗ ở của chư Thiên, loài người và ở chốn tối tăm, thấy họ chẳng hiểu được chánh pháp nhưng tâm Bồ-tát chẳng hề thoái chuyển, chẳng hề chán mệt.

10.Như Lai chí chân có phóng ra ánh sáng gọi là Đại diêu an, luôn phát ra ánh sáng lớn tỏa chiếu.

Đó là mười việc vi tiếu của Bồ-tát.

Bồ-tát đi bảy bước có mười việc. Những gì là mười?

1.Lúc ấy, Bồ-tát tự thị hiện trẻ thơ.

2.Bước đi bảy bước để biểu thị có bảy thánh tài, hiển bày sự thù thắng.

3.Muốn làm cho sở nguyện của Địa thần được đầy đủ.

4.Tự thị hiện công đức ấy siêu việt ba cõi, một mình bước đi không ai sánh cùng.

5.Bồ-tát đi như Long vương, đứng như Tượng vương, cử động tiến dừng như sư tử cất bước.

6.Các chỗ đi đến, qua lại, bước đi của Bồ-tát chuyển động cùng khắp và đều vượt hơn tất cả, khi ấy thì đất trời biến thành Kim cương.

7.Hàng phàm phu không đủ sức nhận lãnh công việc nâng đỡ, giữ gìn nên Bồ-tát an ủi chỉ dẫn cho tất cả chúng sinh bằng bước đi bảy bước.

8.Lại nữa, tất cả mọi người chẳng lý giải được nghĩa đạo nên Bồ-tát bước đi bảy bước ứng với bảy Giác ý.

9.Bước đi bảy bước để giác ngộ những người chưa được giác ngộ, khiến họ đạt đến chánh pháp, không chỗ dựa nương.

10.Ta ở đời là bậc tôn quý, trì tuệ không ai hơn và miệng tự

nói lên: “Trên trời, dưới đất ta sẽ hóa độ tất cả”.

Đó là mười việc đi bảy bước của Bồ-tát.

Bồ-tát hiện bày trẻ thơ lại có mười việc. Những gì là mười?

1.Bồ-tát đều biết chú giải sách vở, toán số kỹ thuật, biết chỗ cần tùy nghi ứng phó, ngôn tư đối đáp, không có gì là không thông đạt nên lấy việc này hiển bày với mọi người.

2.Lại nữa, Bồ-tát thị hiện sự lên ngựa, cỡi voi, cỡi xe đi lại, hiện chú thuật thần tiên… so với mọi người thì siêu việt khác thường.

3.Kỹ nhạc, ca múa vui chơi, tranh tài, Bồ-tát cũng đều siêu quần bạt chúng.

4.Thân, miệng, ý của Bồ-tát thị hiện có tội phước mà không có tai ương.

5.Bồ-tát dùng Tam-muội Chánh thọ vô kiêu mạn hiện bày khắp các thế giới của chư Phật nhiều vô lượng để khai hóa chúng sinh hiện ở đó.

6.Bồ-tát hiển hiện công đức trí tuệ vượt hẳn các hàng Trời, Rồng, Quỷ, thần, A-tu-luân, Ca-lưu-la, Chân-đà-la, Ma-hầu-lặc, Đế Thích, Phạm vương, Tứ Thiên vương và tất cả đều đến quy mạng Bồ-tát.

7.Lại nữa, Bồ-tát tự thị hiện sắc mạo, hình tướng của Đế Thích, Phạm vương và Tứ Thiên vương, lại dùng dung mạo của Bồ-tát để tự thị hiện, hiển bày đạo nghiệp của mình.

8.Bồ-tát thị hiện ở chúng sinh mỗi mỗi đều khác. Như có các chúng sinh tham tắm ái dục, thích vui đùa hoặc lại có chúng sinh sầu lo, loạn động thì Bồ-tát sẽ vì họ thị hiện sự hoan hỷ thuận hợp khiến họ yêu thích pháp.

9.Bồ-tát thường dùng pháp hội tạo lợi ích lớn tăng thêm sự phụng kính Như Lai. Nhìn thấy khắp mười phương bằng ánh sáng của pháp, dùng uy thần của Như Lai để thị hiện sự an lành, hòa hợp, vắng lặng.

10.Vì hóa độ chúng sinh nên Bồ-tát thị hiện hình tướng trẻ thơ ở tại hậu cung để cứu giúp được nhiều.

Bồ-tát thị hiện nơi hoàng cung, ở chỗ các Thể nữ lại có mười việc. Những gì là mười?

1.Bồ-tát với họ từ đời trước vốn là chỗ đồng học, nên Bồ-tát muốn hóa độ những chúng sinh này.

2.Vì hiển bày gốc đức nên Bồ-tát hiện ở hậu cung.

3.Bồ-tát lại vì những người muo61n vun trồng gốc đức nên phải ra sức cứu tế vì thế đã hiện ra ở hậu cung.

4.Vì chư Thiên, người đời kiêu mạn buông lung, hạng giàu sang quyền quý mà hàng phục, Bồ-tát nhân đấy cũng thị hiện sinh nơi vương cung cao quý đề hàng phục hóa độ họ.

5.Tại đời năm ô trược, tùy lúc dẫn dắt tiến lên, hóa độ đưa đến cõi Phật.

6.Tuy ở trong cung nhưng chẳng phế bỏ Tam-muội, uy lực vô song.

7.Chúng sinh từ thuở xưa đã hung lập thệ nguyện, Bồ-tát muốn làm cho được như ý nên hiện ra ở hậu cung.

8.Nhằm khiến cho cha mẹ, gia thất, thân thuộc, bản nguyện được tròn đủ, nên Bồ-tát dùng đại pháp âm, các thứ kỹ nhạc ca vịnh, đàn địch… phụng kính cúng dường Đức Như Lai chí chân để làm cho họ được thành tựu.

9.Lúc đó, Bồ-tát ở tại hậu cung đã tỏ ngộ và thành tựu Phật đạo, định ý chẳng lay động.

10.Từ đầu đến cuối là Bồ-tát thành Tối chánh giác, chuyển pháp luân vào Đại diệt độ, vì vậy Bồ-tát thị hiện, dùng pháp để hộ trì, cứu vớt bao nhiêu khổ ách, khiến chúng sinh vào với đại đạo.

Đó là Bồ-tát thị hiện ở tại hậu cung tối hậu rốt ráo sau cùng, bỏ nước nhường ngôi, vào núi đắc đạo.

Bồ-tát xả bỏ cõi nước lại có mười việc.

Những gì là mười?

1.Biểu thị việc chán bỏ trần dục nên hiện bày sự xuất gia.

2.Thấy ở thế tục nhiều sự cấu nhiễm tham chấp, nhằm khiến mọi người không bị đắm chìm nơi uế trược, nên hiển hiện đạo lý Nhu hòa thuận hợp của Hiền thánh chánh chân.

3.Bồ-tát vào trong hành nghiệp để nhằm thông suốt đạo hóa độ, khen ngợi đức xuất gia.

4.Dùng phương tiện quyền xảo, thị hiện ở cõi nhị biên, đi vào

các nghi và sáu mươi hai thứ tà kiến để cứu vớt những chúng sinh ở đấy.

5.Chúng sinh tham dục, thiết tha muốn được an lạc, Bồ-tát vì họ thị hiện các nạn để họ từ bỏ tư tưởng ỷ lại vào an ổn.

6.Vì những kẻ đắm chấp ở ba cõi và các loài mãi lưu chuyển, trôi nổi trong sáu đường, nên trước hết Bồ-tát thị hiện sự xuất gia.

7.Tâm của cá chúng sinh kia luôn dấy động, không có chỗ nương dựa quy ngưỡng, luôn duyên nơi cảnh trần nên Bồ-tát thị hịện xuất gia.

8.Lại thị hiện chứng đắc mười lực, bốn vô sở uý của Như Lai.

9.Tùy lúc giáo hóa, rốt ráo tối hậu.

10.Sẽ được thành Phật, ấy là điều hẳn nhiên.

Đó là mười việc bỏ nước, nhường ngôi của Bồ-tát.

Bồ-tát hiện hạnh cần khổ lại có mười việc. Những gì là mười?

1.Muốn khai hóa hàng Tiểu thừa nên Bồ-tát thị hiện sáu năm chuyên tu khổ hạnh, ngày chỉ ăn một hạt mè hạt gạo.

2.Bồ-tát lại muốn chuyển hóa sáu mươi hai thứ tà kiến để vì những hàng chúng sinh thất đức, chỉ bày về nghiệp báo, tội phước cho họ.

3.Bồ-tát cũng nhằm hóa độ thế giới tạp uế, mê lầm.

4.Tùy thời khuyên bảo, dẫn dắt, nên thị hiện sự lao khổ hoạn nạn của mình.

5.Có thể chế ngự tham dục nơi các căn mà hiển bày hai thứ nghiệp duyên.

6.Nhờ đó nên nhận được pháp chân đế, các pháp tham chấp ái dục được chuyển hóa tạo sự an lạc cho bản thân.

7.Đối với những chúng sinh rong ruổi theo trần cảnh thì Bồ-tát khiến họ tịnh tâm.

8.Lại nữa, Bồ-tát thị hiện về chí đạo tinh tấn cần khổ.

9.Sẽ được thành Phật nơi chân tướng sau cùng, nên hiển bày sự không thọ sinh trở lại.

10.Vì nhờ tinh tấn nên khiến cho chư Thiên, loài người căn tánh chưa thuần thục và những kẻ ngoại đạo, dị học phải tuân theo sự chỉ giáo. Đó là Bồ-tát thị hiện khổ hạnh có mười việc.

Bồ-tát đi đến đạo tràng lại có mười việc. Những gì là mười?

1.Bồ-tát phát ra ánh sáng lớn soi khắp mười phương khiến mọi người biết được nên đi đến gốc cây Bồ-đề.

2.Bồ-tát muốn tạo sự cảm ứng nơi các cõi nước Phật nên hiển bày thân mình, làm cho khắp các cõi Phật cũng đều thấy biết.

3.Lại nữa, Bồ-tát thị hiện thông suốt những chỗ hành hóa từ đời trước khiến cho các Bồ-tát và chúng sinh đều đến chỗ ấy đảnh lễ, thọ học.

4.Bồ-tát thị hiện ngồi nơi gốc cây ở đạo tràng ấy.

5.Tạo sự trang nghiêm thanh tịnh, tùy theo căn cơ của mọi người.

6.Tùy thời hiện thân, uy nghi, lễ tiết đầy đủ nơi đạo tràng vắng lặng.

7.Khiến cho mỗi mỗi Như Lai chí chân trong các thế giới đều tự hiện thân.

8.Hiện rõ chư Phật khi kinh hành, cất bước hạ chân, thường tu Tam-muội, chẳng rời định ý, thấu tỏ Thánh đạo.

9.Bồ-tát đi đến đạo tràng trong chốc lát thì tất cả chư Thiên, Long vương, Kiền-đạp-hòa, A-tu-luân, Ca-lưu-la, Chân-đà-la, Ma-hầu-lặc, Đế Thích, Phạm thiên và Tứ Thiên vương đều hiện đến phụng kính, mọi người thấy thế nên thảy đều phát tâm cầu đạt đại tuệ vô ngại.

10.Chốn hành của Bồ-tát quán sát mười phương, nghĩ đến các Đức Như Lai, hiểu hết mọi phương diện, ở tại các cõi nước hiện thành Chánh giác.

Đó là Bồ-tát tát hiện đến đạo tràng.

Bồ-tát ngồi nơi gốc cây Phật lại có mười việc. Những gì là mười?

1.Bồ-tát dùng vô số việc tạo sự cảm ứng nơi các cõi Phật nên ngồi nơi cội cây.

2.Bồ-tát muốn soi sáng khắp mười phương thế giới.

3.Nhằm tiêu trừ hết tất cả các đường ác.

4.Bồ-tát cũng muốn kiến lập tất cả các cảnh giới đều là Kim cang.

5.Quán sát các Đức Như Lai ngồi trên tòa Sư tử.

6.Hiện bày chỗ tư niệm của tâm bình đẳng như hư không.

7.Hiện thân uy nghi đều phải tùy lúc.

8.Hướng về đạo tràng Kim cang Tam-muội.

9.Là chỗ dừng bước của các Đức Như Lai, thọ nhận sự thanh tịnh và tự thừa kế oai lực của chư Phật.

10.Lấy gốc đức làm mục đích để an lập cho tất cả chúng sinh.

Đó là mười việc ngồi nơi cội cây của Bồ-tát.

Bồ-tát ngồi ở đạo tràng có mười điều đạt đến sự chưa từng có. Những gì là mười? Khi ngồi dưới cây Phật, Bồ-tát đạt đến pháp an nhiên chưa từng có. Các Đức Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác trong mười phương thế giới đều hiện bày hình tướng nơi trước mặt, đưa bàn tay phải, đều tự khen ngợi, tức khiến cho bậc đại sư có được sự thù thắng chính là pháp bậc nhất chưa từng có. Đó là việc thứ nhất. Như lúc Bồ-tát ngồi nơi cội cây Bồ-đề thì tất cả chư Phật đều nghĩ đến và đều hiện uy thần đi đến. Đó là việc thứ hai. Khi ngồi nơi cội cây Bồ-đề, các Bồ-tát đồng học từ thuở xưa đều cùng đến vây quanh hộ vệ, trụ vào cửa Định ý đem vô số vật cúng dường Bồ-tát. Đó là việc thứ ba. Khi ngồi nơi cội cây Bồ-đề thì cỏ cây, hoa trái và các thảo dược của mười phương thế giới, tuy không có thần thức nhưng đều tự nhiên cúi mình; chúng đều cùng cúi mình hướng về cây Bồ-đề mà đảnh lễ. Đó là việc thứ tư. Bồ-tát có Định ý lớn tên là Tích pháp giới, siêu việt tất cả các hạnh Bồ-tát. Giả sử khi chứng được Định ý này thì ánh sáng của công đức ấy vượt tất cả các bậc Khai sĩ. Đó là việc thứ năm. Vào lúc Bồ-tát kiến lập đạo tràng Tổng trì thân hải tạng ly cấu quang diệu thì khiến các Đức Như Lai xiển dương mưa pháp lớn. Đó là việc thứ sáu, tức dùng pháp độ của đỉnh nhu hòa thuận hợp. Bồ-tát ngồi nơi đạo tràng cúng dường các Đức Như Lai, đi khắp các cõi nước, không trụ xứ nào mà chẳng đến. Đó là việc thứ bảy. Khi Bồ-tát ngồi nơi cội cây Bồ-đề thì hành nghiệp ấy cũng như trí tuệ của bậc Khai sĩ đã thấy khắp cội rễ việc làm và tâm niệm của tất cả chúng sinh. Đó là việc thứ tám. Khi ngồi nơi cội cây Bồ-đề, Bồ-tát tự nhiên khéo đạt đến định giác của Phật thánh. Vừa được định ấy tức biết được vô lượng sự việc cùng khắp nơi ba đời, giống như hư không. Đó là việc

thứ chín. Khi ngồi nơi cội cây Bồ-đề, Bồ-tát dùng thân mình biết rõ được ba đời. Đại thánh tuệ không ai sánh bằng ấy phóng ra ánh sáng lìa cấu uế.

Đó là mười sự kiện pháp chưa từng có.

Bồ-tát hàng phục cung ma, hàng phục quyến thuộc ma có mười việc. Những gì là mười?

1.Chúng sinh đồng cảnh trần, buộc vào chốn hoạn nạn sinh tử của thế tục, không ưa chiến đấu để diệt trừ phiền não nên Bồ-tát thị hiện đại uy lực hàng phục quân ma và quyến thuộc của chúng.

2.Đới với chư Thiên và người đời thuộc loại cao ngạo, cầu danh, Bồ-tát muốn vì họ đoạn trừ nạn tự đại.

3.Đức Phật muốn hàng phục khai hóa quân ma và binh chúng khiến chư Thiên, muôn dân, cùng nhau vui vẻ đều đến tụ hội, nhân đấy Bồ-tát hóa độ họ.

4.Uy lực của Bồ-tát thật là vô thượng.

5.Cũng nhằm hiển hiện, khiến cho mọi người nhận biết, cũng nhằm khuyến khích, tạo an vui cho tất cả chúng sinh.

6.Hiển bày lợi lạc ấy cũng là nhằm thể hiện sự thương xót đến thế nhân trong đời vị lai.

7.Ở nơi cội cây Bồ-đề, khi hàng phục quân ma, Bồ-tát đều vượt qua các cảnh giới ma, không có trần dục, không có lực mà chẳng phải không có lực.

8.Nhìn thấy các lực yếu kém nên Bồ-tát thị hiện gốc đức, hiển bày diệu lực của tâm Từ.

9.Hàng phục quân ma và quyến thuộc, tùy lúc khuyến khích tạo sự an lạc.

10.Ái dục, phiền não, tham sân nơi thế gian thì dùng đạo pháp để chuyển hóa. Quán được mười nghĩa này nên Bồ-tát đã hàng phục quân ma và quyến thuộc của chúng.

Bồ-tát thành Tối chánh giác thị hiện uy lực của Như Lai cũng có mười việc. Những gì là mười?

1.Bồ-tát có thể hàng phục các nghiệp ma, phiền não cấu uế.

2.Đầy đủ hạnh Bồ-tát, ưa thích tất cả Định ý của các Bồ-tát luôn tự lấy làm vui.

3.Vượt lên trên cảnh giới Thánh tuệ của các bậc khai sĩ, nên Bồ-tát thành tựu rốt ráo các pháp thanh tịnh cùng tất cả các hạnh nghĩa.

4.Vì các thế gian nên Bồ-tát khéo hành tư duy.

5.Thân Bồ-tát biến khắp mười phương thế giới, diễn ra âm hưởng giác ngộ.

6.Tâm bình đẳng đối với chúng sinh, đều hiện rõ uy thần mà kiến lập cho họ.

7.Các Đức Phật Như Lai chí chân quá khứ, vị lai và hiện tại với thân, miệng, ý… đều không vọng tưởng, nên trong một lúc cùng đạt thấu tỏ cả ba đời.

8.Bồ-tát có Tam-muội tên là Thiện giác giác ý.

9.Khi được Định ấy thì nhập vào mười lực của Đức Phật.

10.Bồ-tát có thể hưng khởi lực này thì nơi nơi đều có lực, đến được Tuệ lậu tận.

Đó là mười lực của Như Lai tạo thành đạo quả Tối chánh giác của Bồ-tát. Khi Bồ-tát an trú nơi lực này thì chư Phật khắp các cõi cùng nói: “Như Lai đã thành Chánh Giác”.

Đức Như Lai Chí chân dùng mười phẩm để chuyển bánh xe pháp. Những gì là mười?

1.Đạt đến bốn Vô sở úy, vào tuệ thanh tịnh.

2.Thông suốt âm thanh của Tuệ và bốn Biện tài.

3.Lại khéo biết rõ nên vượt qua bốn đế.

4.Hành hóa ở cửa giải thoát Chánh giác vô ngại.

5.Tâm quảng đại, thương nghĩ về tất cả chúng sinh.

6.Tiêu trừ những thứ khổ nạn bức bách mọi lo âu, sầu não, các oan uổng bất như ý.

7.Bồ-tát chẳng trái với tâm Từ bi vô hạn nơi thuở xưa.

8.Hiện bày ngôn từ thanh tịnh, hòa ái khắp mười phương thế giới.

9.Ở trong vô số kiếp, Bồ-tát đã ban tuyên kinh pháp không hề cho là mệt nhọc.

10.Bồ-tát khéo phân biệt, biết rõ các Căn, Lực, Giác ý, nhất tâm, môn giải thoát, Thiền định chánh thọ.

Đó là mười phẩm lúc Bồ-tát thành Chánh giác dùng vô lượng nghĩa để chuyển bánh xe pháp.

Đã thành tựu Đấng Như Lai Chánh chân Đẳng Chánh Giác, chuyển bánh xe pháp thì dùng mười pháp thanh tịnh, quán thấy tâm chúng sinh luôn lo an động không tĩnh nên làm cho tâm họ thường được hỷ lạc. Những gì là mười pháp?

1.Đạt đến uy lực theo sở nguyện của túc mạng từ đời trước, chẳng trái với bản thệ.

2.Uy thần được kiến lập, hiện rõ đại Bi vô cực, chẳng bỏ chúng sinh nên luôn cứu độ họ.

3.Hưng hiển Thánh tuệ, vì chúng sinh mà thuyết pháp.

4.Tùy lúc kiến lập để dẫn dạy.

5.Đúng thời khiến chúng sinh trừ bỏ kết sử.

6.Có được trí tuệ vô lậu, thông tỏ ba đời.

7.Nẻo hành hóa của thân vĩnh viễn không chỗ tạo tác.

8.Chỗ giảng nói của ý không có hình ảnh của tưởng chấp.

9.Đã hoàn toàn thông suốt.

10.Tùy theo âm thanh liền được thấu hiểu.

Đó là mười việc về pháp thanh tịnh, chuyển pháp luân.

Đức Như Lai Chí Chân vì hành hóa Phật sự, Bồ-tát quán thấy mười nghĩa thị hiện Đại diệt độ.

Những gì là mười?

1.Thường vì chúng sinh thị hiện luôn xét kỹ về vô thường.

2.Tất cả thế giới hữu vi chỉ rõ như sự hô hấp.

3.Đạt đến chốn vô vi yên ổn đích thực, trừ hết mọi lo sợ.

4.Chư Thiên và muôn dân đều mang sắc thân nên thị hiện sắc thân vô thường như vậy.

5.Pháp thân thường còn, nhưng vì phân biệt nên có hợp, có tan.

6.Thế giới hữu vi phút chốc qua đi, không cố định.

7.Tất cả nơi ba cõi giống như huyễn hóa, các tưởng mong manh.

8.Chỉ có pháp vô vi là bền chắc, là biểu hiện đạo của pháp, không có hủy hoại.

9.Các tập biệt ly đều không chỗ thành, là biểu hiện sự hư nát,

pháp tự ứng hiện như vậy.

10.Sự hành Phật sự của các Đức Phật, Thế Tôn đều đã đầy đủ, các vị khéo chuyển pháp luân, giải trừ nghi hoặc khiến cho chúng sinh tuân theo luật, giáo, thọ ký cho Bồ-tát, không có tiến thoái, tu Đại diệt độ.

Đó là mười nghĩa quán về Như Lai chí chân chọn lấy diệt độ, không có biến mất.

Bồ-tát Phổ Hiền lại nói:

–Này Phật tử! Đó là Bồ-tát hành đại pháp môn của đạo thanh tịnh. Tôi nay đã giảng nói ý nghĩa chính yếu của pháp môn, tạm nêu một cách sơ lược. Thật ra, nghĩa lý nơi sự ban tuyên của Đức Như Lai chí chân thì không thể hạn lượng, luôn tạo an vui cho những người minh trí. Các hạnh Bồ-tát, đều luôn hành theo đại nguyện, chưa từng đoạn tuyệt. Giả sử có người nghe, hoan hỷ tin theo, rồi theo tâm tin chắc này tu tập, phụng hành thì thành tựu nghĩa ấy và đều sẽ mau chóng đạt đến đạo Vô thượng Chánh chân, làm đấng Tối chánh giác. Vì sao? Vì nói đến đạo Bồ-tát thì lấy sự hành trì làm cốt yếu, chưa từng lìa khỏi sự hành hóa. Vậy nên Bồ-tát Đại sĩ phải trụ ở hạnh của mình có thể hành trì theo công đức này của Bồ-tát, hội nhập vào nghĩa phân biệt thanh tịnh đẹp như hoa sen, liền có thể được vào tất cả pháp môn của cõi Thánh vô cực của tất cả pháp môn, đi vào con đường độ thế, lìa khỏi con đường của hàng Thanh văn, Duyên giác vậy. Bồ-tát hóa độ các chúng sinh không mang tâm nhỏ hẹp, chiếu soi tất cả pháp môn của kinh pháp, khuyến khích chúng sinh khiến họ có thêm lợi lạc lớn. Pháp môn độ thế phải chí tâm nghe lãnh hội pháp phẩm độ thế, thọ trì đọc tụng, nhất tâm tư duy, tu môn đạo nhãn, tuân theo sở nguyện. Đã tu tập hành trì như thế thì sở cầu của Bồ-tát nhất định sẽ dễ thành tựu, mau chóng thành đạo Vô thượng Chánh chân.

Khi giảng nói kinh này xong, giảng nói pháp môn, diễn nêu pháp phẩm Độ thế thì mười phương vô lượng, thế giới của chư Phật không thể tính kể đều chấn động lớn, đều là sự hưng khởi hóa hiện nơi uy thần của chư Phật. Giảng nói đến pháp này, được kinh điển này thì tất cả cõi Phật tự nhiên lay động và đại ánh sáng hiện ra không đâu là không chiếu tỏa. Nơi các Đức Phật mười phương đều hiện thân, từ xa

khen ngợi Bồ-tát Phổ Hiền: “Hay thay! Hay thay! Này Tối Thắng tử! Ông đã tùy thời giảng nói về công đức lớn của Bồ-tát Đại sĩ, phân biệt nghĩa lý chân chánh, thật đáng mừng thay! Vì ông đã mở bày và ban tuyên pháp phẩm Độ thế ấy. Này Phật tử! Như ông vốn tu học nơi chân đế, thấu giải được pháp này, hôm nay khéo kế thừa uy đức ánh sáng thanh tịnh của kinh, thuyết giảng những điều cốt yếu của kinh điển, chúng ta đều được hiểu rõ và chư Phật cũng vậy. Chúng ta cũng cùng khen ngợi kinh này. Hôm nay, chư Phật nơi mười phương hiện tại vì mọi người và chư Bồ-tát đời vị lai, những người chưa được nghe, học mà ban ân lành rộng lớn như vậy!”.

Bấy giờ, Bồ-tát Đại sĩ Phổ Hiền nương theo Thánh chỉ của Đức Phật làm chỗ tiếp hộ cho Thánh chúng mười phương. Bồ-tát quán khắp mười phương, xét các chúng hội, nhìn khắp pháp giới mà nói kệ tụng:

Tu ngàn ức triệu kiếp

Siêng hành khó hạn lượng

Quy y vô số Phật

Nên sinh Pháp vương tử

Khai hóa nơi chúng sinh

Lập đạo không ngằn mé

Một lòng cùng chung nghe

Khen Phật: Không gì sánh

Cúng Phật không số hạn

Đã hết chấp Phật đạo

Rõ trần dục quần sinh

Chẳng nghĩ tưởng có người

Thấy công đức của Phật

Chẳng nương danh xưng ấy.

Rộng nói hạnh quý đó

Đời vui mừng lồng lộng

Tội trần ma đã diệt

Ba đời hiện khắp cùng

Đức ấy vượt các Thánh

Sức hành hiện thù thắng

Đốt hết hành si ái

Chí tánh nơi vắng lặng

Thị hiện hạnh đầy đủ

Nay khen ngợi công đức

Tối Thánh đã độ qua

Cõi chúng sinh như huyễn

Thị hiện ngần ấy biến

Khiến tự đại tiêu tan.

Vừa lúc tâm phát khởi

Có thể hiểu khắp cùng

Nay khen công đức đó

Chỗ chúng sinh phụng kính

Nhìn chúng sinh khổ não

Sinh, già, bệnh năm đường

Tiêu hết nỗi sầu lo

Ái dục làm tổn thương

Xót xa muốn độ họ

Nên hiện tuệ rộng lớn

Nên khen công đức ấy

Vừa một lòng lắng nghe

Thí, giới, nhẫn, tinh tấn

Nhất tâm vì tự vui

Quyền tuệ độ vô hạn

Bố thí từ vô cùng

Bi hỷ vui nơi pháp

Hộ hành trăm ngàn kiếp.

Nay khen ngợi hạnh ấy

Nghe chỗ nói công đức

Vì ngưỡng cầu Phật đạo

Dùng hơn ngàn ức thân

Chẳng tham tiếc thân mạng

Đó là đạo thù thắng

Tinh cần vì chúng sinh

Cũng lại muốn mình an.

Khen siêu hạnh Năng nhân

Chí mang tâm thương xót

Trải vô số ngàn kiếp

Khen ngợi tiếng vang xa

Dùng sợi lông lấy nước

Biển có thể cạn cùng

Đức tinh tấn nẻo hành

Hơn vậy, khó ví dụ

Nên nghe cảnh giới Phật

Thị hiện thương muôn loài

Là vì các chúng sinh

Nuôi lớn đức thanh tịnh

Chí tính chẳng ẩn mất

Không chán vui đạo pháp

Kiến lập cõi chúng sinh

Sông tuệ sâu, cây trí

Thế Tôn như đại thiên

Chúng sinh thường kính ngưỡng

Từ, nhu, mẫn là căn

Hộ cấm nhân là cành

Hoa lá tuệ huân tu

Giới hương rất thanh tịnh

Ngộ bất giác vọng ý

Hạnh ái kính chúng sinh.

Không nhiễm như hoa sen

Chúng sinh thấy quy mạng

Vì gieo trồng giải thoát

Từ bi vốn bản tính

Trí tuệ quyền phương tiện

Năm cành đến bờ kia

Hoa thần thông, lá thiền

Quả tuệ Nhất thiết trí

Cây pháp thần túc tôn

Rộng che khắp ba cõi

Vốn tu đạt thanh tịnh

Nuôi lớn nghĩa tuệ rộng

Miệng cổ sư tử niệm

Đầu trí tuệ thanh tịnh

Đệ nhất nghĩa tuệ không

Từ bi rõ độ thế

Vô ngã như sư tử

Tiếng gầm hàng phục ma

Vượt được đồng sinh tử

Mọi trần dục tà vạy

Độ hết nghiệp nhà mình

Trừ ngu, phụng yếu hạnh

Chỉ đường chánh kẻ mê

Hiển đạo Phật vô thượng

Lập chí không sợ hãi

Làm Đạo sư thù thắng

Chúng sinh dâm, nộ, si

Trần dục nhiều che chướng.

Theo hữu vi đêm dài

Khổ cha mẹ lo phiền

Thấy muôn loài hiện ra

Dùng bi trị ái dục

Giảng tám vạn bốn ngàn

Để trị dứt các bệnh

Đây hàng phục ma trần

Đem pháp dạy chúng sinh.

Bỏ ác không huân tập

Cầu Phật đức nghiêm tịnh

Rõ pháp lưỡng túc tôn

Tuệ tôn Nhất thiết trí

Dùng của cải Thánh hiền

Của báu giác mê lầm

Tự vui giới, Tam-muội

Đem trí tuệ Thánh tịnh.

Dùng đao bén thấu đạt

Độ trần không sợ hãi

Biến hiện nơi pháp huyễn

Vì chuyển tối pháp luân

Cũng chẳng lùi trở lại

Tất cả ý Dị học

Hiểu tuệ sâu cùng tận

Pháp vị ấy sinh khắp.

Giác ý thần thông báu

Giải nạn hóa muôn dân

Trú ở sức thông tuệ

Ba thanh tịnh là vua

Ấy là biển tuệ lớn

Vô song, nói vô tận

Dùng để vượt thế gian

Chẳng đắm chúng ba cõi

Thành tựu thiền thần thông

Tuệ như núi chẳng động

Tuệ ấy luôn trong lắng

Không bằng trí tuệ sáng

Đức vượt núi Tu-di

Thương chúng sinh kính ngưỡng

Tính cứng như kim cương

Chỗ tu đều chắc chắn

Tâm ấy không thể tan

Trọng pháp, hành Phổ trí

Vào các ma dục trần

Ở đời trụ vô úy

Tiêu trừ lửa ái ân

Thu giữ hết muôm loài

Mưa lành rãi khắp chốn

Ánh Từ bi rực rỡ

Sấm vang bốn thần túc

Tiếng Năng Nhân tịch tĩnh

Mưa bốn phần biện biệt

Thanh hòa tám phẩm đạo

Dùng trận mưa lớn này

Tiêu diệt các phiền não

Vách trí, hào hổ thẹn

Tịnh cờ pháp là phướn

Thánh như tường mở cửa

Ý niệm người giữ cửa

Bốn Đế trở thành đường

Thần túc bày nghiêm tịnh

Pháp huyễn là thành quách

Hàng phục ma, chủ ba cõi

Nhất thiết trí cây tâm

Đứng, đi, bay trụ vững

Như chim bay một mình

Từ bi ánh sáng soi

Giáo hóa như Phượng hoàng

Chúng sinh không theo kịp.

Đưa qua biển tử sinh

Lập chí đến Niết-bàn

Dùng đạo tràng giới, định

Kết vòng hoa tuệ tịnh

Ánh sáng diệt phiền não

Khô kiệt dòng ân ái.

Cây thuốc Căn, Lực lớn

Tịnh vô thượng Phật đạo

Xuất ánh mặt trời pháp

Đem soi cõi chúng sinh

Pháp, cảnh đều thanh tịnh

Chẳng xả bỏ chúng sinh,

Soi các hàng Hữu học

Thanh văn và Duyên giác

Tâm thấy khắp ba đời

Tiêu trừ niệm tăng giảm

Ý Thánh tuệ khác thường

Rõ chúng sinh như huyễn.

Nơi pháp được tự tại

Tại chúng, dáng oai đức

Cầm kim cang phát sáng

Thường đứng ở đất pháp

Tướng thân nhiều vẻ đẹp

Thanh tịnh vượt thế tục.

Vì chúng, chứa kinh điển

Pháp tối tôn, quần sinh

Dùng để vượt ba đời

Lưới ái các phiền não

Thương xót các thế gian

Mến pháp, Từ bi hộ

Hiện thân ở ba đời

Pháp âm dạy tất cả.

Như Phạm hạnh sạch trong

Cứu tà kiến khổ não

Thanh tịnh độ sinh tử

Cảnh giới pháp tôn quý

Lại chẳng bị thoái lui

Đại tâm thâu tóm vật

Pháp quý siêu vượt đời

Dùng tuệ trao cho chúng

Tất cả công lao tột

Truyền đời ca ngợi mãi.

Tự nhiên như hư không

Trừ tất cả điên đảo

Tại chúng làm việc lạ

Mãi không đắm các cõi

Vào khắp hạnh sạch trong

Cũng kiến lập chúng sinh

Trí ấy rất huyền diệu

Tuệ ấy tịnh càng tịnh.

Phương tiện rộng như đất

Biến khắp ở năm đường

Từ bi ấy như nước

Rửa sạch những trần dục

Dùng tuệ tẩy ái dục

Cứu vớt các hữu lậu

Thế Tôn không bến bờ

Như gió vào ba cõi

Chư Phật như báu ròng

Cứu các đường nghèo túng

Như kim cương khó sánh

Bỏ các kiến ba cõi.

Huyền âm ấy nhiều bậc

Đức trang nghiêm ba cõi

Như ngọc sáng trong đêm

Hạnh ấy là đỉnh đầu

Công sức như hoa ngàn

Giác ý lấy làm vui

Chúng như là tràng hoa

Chánh thệ nguyện vượt đời

Hương giới ấy thanh tịnh

Tròn đủ không thiếu sót.

Xoa hương pháp làm sạch

Tuệ bày ở ba cõi

Hạnh như tán cây cao

Che khuất phiền não dục

Hành dụng lập cờ tuệ

Giữ ý không hai vết.

Hạnh đẹp như cờ phướn

Tu tuệ ấy huyền trí

Rõ áo quần hổ thẹn

Dùng đức che chúng sinh

Cỡi vào vô lượng cõi

Dạo chơi khắp tam giới

Điều định như Long tượng

Tâm ấy thường kiên cố

Thần thông dạo ba đời

Siêu vượt gánh trọng trách.

Cũng như đại Long vương

Đã bày mây nước pháp

Cũng như hoa Linh thụy

Mọi người khó gặp được

Các vị Đại dũng mãnh

Hàng phục ma dứt phiền não

Cũng như chẳng chuyển luân

Đạo sư đã giảng nói

Hiện xưa sau khắp đời

Như ánh đuốc trong tối.

Đức ấy như trăm sông

Thuận đường như nước chảy

Các vị như cầu đường

Thường nhận chở tất cả

Như thuyền bè sạch trong

Dùng nguyện tuệ qua vực

Lại như người lái thuyền

Ở từ chỗ rất sáng

Dạo xem đêm hoan hỷ

Vì người hiện chân lạc

Đem pháp tuệ giải thoát

Trang nghiêm cung điện tuệ.

Như nhiều loại dược liệu

Tiêu trừ bệnh phiền não

Như thuốc ở Tuyết sơn

Diệu tuệ là nhà cửa

Hạnh ấy như Chánh giác

Tuệ thức kẻ ngủ say

Đạo ấy bình đẳng giác

Bình đẳng rõ chúng sinh.

Điều ấy từ đâu đến

Như thắng hạnh thành tín

Như Nhất thiết trí thông

Vào khắp nẻo nhà tuệ

Các vị cũng hóa độ

Cứu vô số chúng sinh

Dùng Phật tuệ tự tại

Vào cõi Nhất thiết trí

Lựa ấy không thể lường

Tất cả không thể sánh

Tuệ ấy vô sở úy

Tuệ hiểu rõ chúng sinh

Tất cả dạng dân chúng

Dung mạo ấy không bờ

Các sắc đều bình đẳng

Ngôn từ và âm thanh

Độ hết các sắc tướng

Lìa danh âm hiện thành.

Tất cả loài chúng sinh

Chẳng thể bày đức sáng

Tu tập công đức ấy

Bỏ trái, kiến lập pháp

Hiện tại vì cha tuệ

Đã xa nẻo có, không

Tức là Nhất thiết trí

Nơi tuệ sáng bậc nhất.

Nhập vào hạnh không chấp

Đời tuân kính vui mừng

Biết rõ các pháp môn

Như huyễn thường vắng lặng

Nguyện hạnh bi thuở trước

Thừa Thánh chỉ Thế Tôn

Lìa mạn, mở cửa tuệ

Mà biến hiện vô ngần

Đều nghe cùng một tâm

Công sức của Bồ-tát.

Tức dùng một thân hình

Hiện đức rộng vô cùng

Cảnh giới không tâm ý

Chúng sinh chẳng thấy tâm

Diễn xuất một âm thanh

Vượt cảnh giới văn tự

Tùy tất cả chúng sinh

Mà ban tuyên pháp âm

Để xả thân chúng sinh

Muốn đáp thể chốn hành

Rõ âm vô sở hữu

Mà thông âm thanh giáo.

Tâm vắng lặng hiển sáng

Giác đế như hư không

Chúng sinh mỗi một khác

Vì họ hiện vô lượng

Rốt ráo không có thân

Lại còn hiện hữu hình

Tùy chỗ sống chúng sinh

Được ở quả báo ứng.

Đều vào chốn sinh sống

Chẳng tham đắm chốn ấy

Thân mình như hư không

Vô vàn người chẳng tưởng

Thân họ không thể lường

Minh trí thường hiển hiện

Đấng người trời phụng kính

Về nơi Nhất thiết trí.

Hương hoa, các loại hương

Kỹ nhạc, cờ phướn lụa

Thân tự gieo xuống đất

Cúng dường Thánh thượng tôn

Đứng dưới một Đức Phật

Như đứng trước chư Phật

Nhìn thấy các nhà chúng

Thường hỏi không gì sánh.

Nghe pháp chứng Tam-muội

Một đài vô lượng cửa

Từ xưa đã lên đứng

Hiện dũng mãnh không lường

Trí tuệ quyền phương tiện

Để độ qua bờ giác

Hiểu chúng sinh như huyễn

Phật đạo tự nhiên thành.

Thấy khắp tâm dị biệt

Vô lượng sắc âm thanh

Vào nơi vọng tưởng cầu

Hiện khắp chúng không chấp

Hoặc lại hiện bậc nhất

Hiển bày tâm chúng sinh

Hoặc có người hành đạo

Thấy vô lượng chúng sinh

Bố thí, giới, nhẫn nhục

Tinh tấn, thiền, trí tuệ

Hoặc nhận lãnh phạm hạnh

Hoặc hiện hành thượng diệu

Hoặc có hạnh tròn đầy

Đắc nhẫn, dạy sân hận

Đạt tới sinh rốt ráo

Hoặc Phật Nhất bổ xứ.

Hoặc hiện thân Thanh văn

Hoặc hiện hình Duyên giác

Nước vạn năm hiện diệt

Lại cũng chẳng diệt độ

Hoặc Đao-lợi, Đế Thích

Tu luân, Phạm thiên vương

Ngọc nữ các quyến thuộc

Hoặc một mình hành bộ

Tỳ-kheo tâm tịch tĩnh

Hoặc lại làm Quốc vương

Vào lưới pháp, cõi tuệ

Hiện hình sắc vi diệu

Từ trời tái sinh xuống

Hoặc hiện thân nữ nhân

Nẻo độ đến vô cực

Hoặc hiện nơi lộ tinh;

Hoặc tại thiền ngoại đạo

Nếu chứa nghiệp nhẫn nhục

Hiểu thấu cõi Chân đế

Hiện mắt thấy tâm hành

Hoặc thị hiện vào thai

Ở thai, thành Chánh giác

Mà chuyển bánh xe pháp

Hoặc sinh, hiện diệt độ;

Hoặc lại học kỹ thuật

Tam-muội ở tâm Từ

Chúng nghiệp đã đầy đủ

Hiện bỏ nước nhường ngôi

Hoặc nơi cội Bồ-đề

Chứng thành Tối chánh giác

Hiện chuyển bánh xe pháp

Hiện vô số phẩm kinh

Hoặc Phật độ chúng sinh

Khắp ngàn ức cõi nước.

Thị hiện hạnh bất thoái

Phật cũng không nghiệp tĩnh

Vào tưởng Độ vô cực

Trải qua ngàn ức kiếp

Chỗ thị hiện nhất tâm

Cảnh giới trăm ngàn kiếp.

Các tưởng không có tưởng

Vì chúng sinh hiện kiếp

Không số, không chỗ nói

Mà hiện hữu khắp nơi

Thấy có hành vắng lặng

Hàng phục khắp chúng sinh

Đều do hàng phục được

Nơi ấy đạt an nhiên

Cõi chúng sinh, nước Phật

Vào các pháp báo ứng

Rốt ráo trong ức kiếp

Giảng nói không thể cùng

Vào chúng sinh như vậy

Trí rộng hiểu muôn loài

Tức dùng thân một người

Biến hóa vô lượng hình

Như dùng một huyễn thuật

Mà tất cả khắp cùng.

Ấy là Độ vô cực

Dạy người chưa hiểu thông

Rõ các căn thông lợi

Trung đạo gốc điều định

Các căn được tự tại

Chúng sinh không nghiệp duyên

Một căn vào các căn

Mỗi mỗi mang tham chấp.

Thiền diệt rất nhiệm mầu

Chỗ trụ các căn, nhập

Giải thoát tánh tín thí

Chẳng dừng hạnh trần dục.

Tâm quá khứ, vị lai

Hiện tại cũng như vậy

Chúng sinh qua bờ giác

Không đi cũng không lại.

Hiểu hết hạnh chân đế

Vì chúng nói thượng pháp

Tâm vô ngần như thế

Tâm, hành, trần vô lậu

Một tâm vào chánh đạo

Thấu giải Nhất thiết trí

Vô tâm Phật tại tâm

Trụ thượng tuệ bậc nhất.

Trong khoảnh khắc phát tâm

Tự nhiên tuệ phân rõ

Thần túc Độ vô cực

Biết rõ tất cả Thánh

Lúc phát niệm thần thông

Đến vô lượng cõi nước

Đi khắp cùng như vậy

Trăm ức vô số kiếp

Tuyên trí không thể lường

Lực bất động thấu khắp.

Huyễn sư cầu nghiệp của

Trong chúng thấy dáng hình

Không sắc thấy các sắc

Huyễn là không sở hữu

Quyền tuệ cũng như vậy

Vào pháp huyễn mênh mông

Hiện vô số biến hình

Khắp cùng ở thế gian

Như mặt trời trong không

Trong suốt không gì che

Giống như nước lắng trong

Thấy tất cả dưới đáy.

Cõi pháp giới vắng lặng

Ánh tuệ minh soi khắp

Thấy cõi người thanh tịnh

Trong tâm không tà kiến

Mọi tư duy như mộng

Giác tức không thật có

Vô số ngàn ức năm

Mãi mãi không thể cùng.

Pháp tự nhiên bình đẳng

Nhất thiết nghĩa hiện khắp

Ở trọn trăm ngàn kiếp

Thấu tuệ trong giây lát

Ở phương tục thế gian

Như then cửa đỉnh núi

Tất cả tiếng suốt thông

Chẳng nghĩ mình nói tuệ.

Bồ-tát rõ điều này

Các pháp tự nhiên vậy

Tùy ngôn âm chúng sinh

Hiện pháp âm vô tưởng

Như mặt trăng xuân hạ

Người khởi tưởng sóng nắng

Rong ruổi cho có nước

Đã khát càng thêm khát.

Chúng sinh cũng như vậy

Chí cầu lập giải thoát

Đắc tuệ, không tưởng người

Từ bi càng thêm lớn

Phật dạy sắc như bột

Thọ như là bọt nước

Tưởng đều như dợn nắng

Hành ví như cây chuối.

Tâm ấy giống như huyễn

Thức biến hiện vô vàn

Nêu năm ấm như vậy

Người đạt không mê đắm

Các nhập không, tự nhiên

Theo mình có tạo tác

Bình đẳng nơi pháp giới

Hiện lìa cõi chúng sinh.

Sáu việc tận chân đế

Bất định nói vô vàn

Đó là phân biệt giải

Chỗ các pháp cậy nương

Nói không đi, không lại

Cũng không chỗ thường trú

Báo ứng của tham ái

Tội phước chuyển ba đời.

Phân biệt nhân duyên sinh

Không trụ mà bạt trừ

Chí thành cầu gốc ngọn

Nương vào không sở hữu

Rõ ba đời là một

Nhất thời hiện vô vàn

Tại Dục, Vô sắc giới

Hiện cõi nước rộng khắp.

Theo hạnh đến ba xả

Cứu thoát nơi ba xứ

Tuyên thuyết rộng ba thừa

Đều về Nhất thiết trí

Tỏ rõ pháp nơi nơi

Khiến vượt các cội nguồn

Đã rõ cõi phiền não

Tự tại đi khắp cùng

Nhớ biết việc quá khứ

Mắt sáng diệt phiền não

Đại tuệ, mười Lực Phật

Cũng chẳng đắc các lực

Giác ý không tất cả

Hiện quán pháp chúng sinh

Không ái dục, hữu lậu

Cũng chẳng được thong dong.

Vào các nơi sinh ra

Chúng sinh chẳng mất tuệ

Là Thích tử dũng mãnh

Khéo thi hành trạch pháp

Đạo chẳng khuyết chẳng động

Ý ấy chẳng quên mất

Thích định ý tinh tấn

Trí tuệ tiêu các uế

Tạo được tuệ hộ pháp

Nay hiện nơi ba đời

Pháp từ, bạn chúng sinh

Vô vi, vô sở đắc

Pháp môn này, hạnh ấy

Đạt đến, tuyên dương đức

Đơn cử công sức đó

Trang nghiêm các nghĩa lý

Nói rộng nẻo hành ấy

Hàng ức kiếp không hết

Đơn cử yếu tuệ kia

Như lấy một hạt bụi

Nương vào Thánh tuệ Phật

Chưa từng trú tưởng nghĩ

Từ tâm tinh tấn vững

Vượt lên tất cả nghiệp.

Khuyến giáo hóa chúng sinh

Thiền, giới không thể động

Đạt thành hạnh chính quyết

Đều gọi là Phật tử

Vào thấu công huân Phật

Nghĩ đất nước chúng sinh

Vào nơi vô nhị tưởng

Khéo ban rải không chán.

Được biện lực Tổng trì

Độ, dùng nghĩa chân đế

Khen Phật không ai bằng

Chứng thành Tối chánh giác,

Rộng nghĩ đức Hiền thánh

Thệ nguyện hạnh vi diệu

Thương xót nhờ tu từ

Kính vâng đạo tịnh diệu.

Rõ tịnh Độ vô cực

Hiện diệt độ rốt ráo

Được năng lực phân minh

Chứng thành đạo tối thượng,

Thấu bình đẳng rãi khắp

Ban tuyên tối thượng pháp

Đức vượt áo giáp Thánh

Tôn pháp vị nơi đạo.

Rốt ráo trụ Thánh chỉ

Đẳng tâm trừ sấm vang

Ngự tuệ hóa kiêu mạn

Chứng đắc, hoằng Phật đạo,

Trí kiến lập vô tưởng

Đến pháp đường dạy dỗ

Trụ sâu nhờ dũng mãnh

Trừ hết nghi chúng sinh.

Tư tuệ, pháp thứ lớp

Thiện báo Độ vô cực

Cao, hạ bình đẳng vào

Giác Phổ trí tuệ bộ

Để độ trí vi tế

Tự vui với thần thông

Sáng soi, thoát phiền não

Vườn ươm vì chúng sinh

Làm thanh tịnh cung điện

Hiện vô số diệu hạnh

Dạy chúng vô số tịnh

Tâm ấy chẳnh lay động,

Chí tính sáng xét thông

Khéo nói Độ vô cực

Thấy trong đạo nghiêm tịnh

Ánh tuệ sáng chiếu soi.

Vô thượng, không khiếp nhược

Ý ấy như Thái sơn

Đức hạnh đến vô cực

Trí như biển vô cùng,

Như nhà báu Kim cương

Áo giáp đức bền chắc

Chỗ thiết lập rộng lớn

Khéo hiểu không thể hoại.

Thọ ký sẽ đến đạo

Do trụ tâm quảng đại

Được vô tận tạng Phật

Giác thành Nhất thiết trí,

Thường hộ tuệ tự tại

Thông rõ, hiện biến hóa

Cõi chúng sinh, pháp giới

Trụ tuệ hiện quyền biến.

Thân nguyện lập du hóa

Tuệ biến cũng như vậy

Hiện vạn năm vô lượng

Tạo an lạc muôn loài

Hiển sức bay thần thông

Xét thông lực pháp lạc

Đạt đến cảnh giới giác

Loài chúng sinh khó độ.

Dũng mãnh, không kinh sợ

Nghiêm trí không ngữ ngôn

Tất cả là Phật tử

Thân ấy rất thanh tịnh

Thể nghiệp rất rộng lớn

Miệng nói cũng thanh tịnh

Kiến lập tuệ thành tựu

Tối thắng dạy mười nghiệp.

Tâm tâm phát tâm ấy

Hiển khắp là tột cùng

Dạy các căn định ý

Trụ vững ở nguồn cội,

Thanh tịnh trừ dua nịnh

Tính hạnh thường chất trực

Để vào chốn giải thoát

Hiện biến hóa vô tận

Ném chỗ bỏ dừng lại

Nắm giữ việc thượng phẩm

Thành được điều thiện ấy

Nhất thiết trí thấu đạt,

Chẳng bỏ tu vắng lặng

Trú ở nơi an nhiên

Sinh ra là công đức

Giỏi học nơi đại đạo.

Vô lượng việc cầu tâm

Phụng hành không chỗ chấp

Hiện đạo như vực sâu

Vào chúng sinh trú vững,

Nẻo hành dùng làm tay

Tuệ Tối thượng-bụng chắc

Ý ấy như kim cương

Cành Thánh tịnh, áo bi.

Đầu trí tuệ quán pháp

Biết đạo hành hiểu rộng

Hương giới là thanh tịnh

Động, tịnh là tối thượng,

Thân tâm đi, nói, làm

Tâm tuệ là tối thắng

Chốn hành đến Phật đạo

Ngồi trên tòa Sư tử.

Nằm ngủ giường phạm hạnh

Hành vô vi-tối không

Đến cõi an sáng tỏ

Ánh sáng chiếu chỗ ấy

Quán sát biết chúng sinh

Hành vô số quyền biến

Bố thí lìa tham sân

Cấm giới không khinh mạn.

Nhẫn nhục bỏ sân hận

Tinh tấn tối bậc nhất

Trí thiền được tự tại

Tâm từ bình đẳng chúng,

Thương xót pháp không nhàm

Thanh tịnh, phiền não hết

Thuận đạo pháp vắng lặng

Đem phước thí chúng sinh.

Thánh tuệ thật sắc bén

Trí sáng chiếu rộng xa

Học rộng không chán đủ

Vô úy dứt vọng tưởng

Ngăn mình lập công hạnh

Đường ma được giải thoát

Chỗ tu là Phật tuệ

Chí tánh đảnh lễ thờ

Dứt bỏ tâm cao ngạo

Thường vâng theo nghĩa đạo

Gắng trừ ma vây khốn

Theo uy thần của Phật.

Theo pháp giáo đại tâm

Đến vô thượng Tổng trì

Chỗ làm của thân sau

Siêu vượt Độ vô cực.

Sinh ra hiện tôn quý

Mới sinh đi bảy bước

Hiện đủ các tài nghệ

Thị hiện ở hậu cung

Bỏ nhà, không ái mộ

Tu đạo đến gốc dừng

Gần không ánh sáng tỏ

Rộng tu tâm chí thành

Hàng phục ma chứng thượng đạo

Vết tích chuyển pháp luân.

Tại Phật đạo thị hiện

Đại sư không gì sánh

Hành này không giới hạn

Hiện hình hoặc rộng xa

Tích hạnh hàng ức kiếp

Lấy đó làm vui mừng

Trăm ngàn ức chúng sinh

Trú Phật đức tinh tu.

Pháp vốn không có người

Tất cả hành cùng mang

Hạnh này hợp nghĩa tuệ

Tự vui với thần thông

Hàng ức ngàn cõi nước

Hàng trăm ngàn vạn kiếp

Tay làm, đi cùng khắp

Ngàn năm, cõi, chẳng nhọc.

Liền có thể về lại

Chúng sinh chẳng phiền não

Trang nghiêm các cõi Phật

Hiện ra, chừng hữu hạn

Khiến cho loài chúng sinh

Vào một lỗ chân lông

Khiến cho bốn biển lớn

Vào trọn lỗ chân lông

Chẳng tăng cũng chẳng giảm

Vạn chúng không bức não.

Tay nắm Thiết vi sơn

Ngàn ức như mảy trần

Dời ức sông, đại địa

Rồi trở về chỗ cũ

Giữ quốc cùng cõi ấy

Hoặc có người hủy hoại

Dùng vô tâm hàng phục

Chỗ vào không thể cùng.

Giả sử mọi chiếu sáng

Trăm ngàn mặt trời, trăng

Minh châu, ánh lửa lớn

Cả chư Thiên, Tu luân

Ánh sáng mảy lông Phật

Vượt sáng vậy ức lần

Diễn nói pháp vô thượng

Đời ác thú tiêu tan.

Vô số loại ngôn âm

Lời chúng sinh không ngoài

Suốt thông một lời dạy

Vào khắp lời chỉ giáo

Được nghe tiếng dịu dàng

Hàng ức người hân hoan

Pháp âm Phật giảng nói

Mọi người cùng lắng nghe.

Kể về kiếp quá khứ

Mà thấy việc vị lai

Nếu vị lai, hiện tại

Vì hiển hạnh quá khứ

Các cõi Phật hạn lượng

Hoại rồi lại trở về

Đem hàng ức chúng sinh

Vào hết một mảy lông.

Uy thần Phật mười phương

Kiến lập được siêu vượt

Đều hiện chân thân mình

Biến hóa cũng cảm ứng

Kẻ sáng trụ không kiêu

Hiểu rõ tâm chúng sinh

Theo thân họ thị hiện

Lìa cấu chẳng tham thân.

Tất cả các thân người

Miệng nói chỗ trở về

Thích, Phạm, Tứ Thiên vương

Chư Thiên và thế nhân

Thanh văn cùng Duyên giác

Đều từ thân Phật ra

Dạy phụng hành Phật đạo

Đến nơi Nhất thiết trí.

Vào trong lưới tư tưởng

Thanh tịnh giữa cấu uế

Kiến lập nơi Phổ trí

Thường hiện cõi Phật đạo

Tư tưởng nghĩ phân biệt

Trí tự tại thâu đời

Theo gốc đạo hạnh ấy

Cõi nước hiện chỗ tu.

Chỗ cảm ứng như vậy

Thiện cùng cực hiện lên

Thế tục theo chẳng kịp

Hiện vậy để giáo hóa

Chỗ hiện không chỗ hiện

Lại người hay lỗi lầm

Vì tánh hạnh muôn người

Hiển hiện việc chân đế.

Thân bình đẳng như không

Danh ấy vang ba đời

Áo hương giới tự xông

Đức trang nghiêm vắng lặng

Mặc lụa pháp lìa nhiễm

Phổ trí-ngọc Như ý

Đã đầy đủ trí sáng

Công huân trụ phổ trí.

Chứng luân Độ vô cực

Thường thí tối thần thông

Tuệ thần túc vô ngại

Đến ngọc sáng trí tuệ

Hạnh ấy, nữ tịnh diệu

Bốn Nhiếp pháp thù thắng

Dùng thiện quyền xướng đạo

Pháp luân gốc đức thiện

Định ý ở chân không

Giáp từ bi là thành

Cung tên trí bắn ý

Các căn sáng-mũi tên

Kiến lập là lọng đời

Thánh tuệ dựng cờ phướn

Vì hàng phục lực ma

Thì dùng sức nhẫn nhục

Tổng trì như mặt đất

Hành vực tuệ, cây trí

Hoa Tam-muội giác ý

Vui thần túc trang nghiêm

Rõ không là ao tắm

Giải thoát-vợ sạch trong.

Rõ pháp cam lộ thực

Dùng diệu dụng ba thừa

Đó là hạnh tối tôn

Thù diệu không gì vượt,

Trăm ngàn ức kiếp số

Chưa từng khởi lười mệt

Cung kính cõi Thánh tịnh

Hiểu niềm vui vô trụ.

Lập tuệ, các diệu lạc

Đầy đủ Nhất thiết trí

Dũng mãnh xét các cõi

Trời mưa tiêu các bẩn

Chúng diệu có thể hết

Hư không có thể độ

Trong khoảnh khắc thời gian

Được hiển các tâm niệm.

Nói cho các Phật tử

Trăm ngàn kiếp vô tận

Muốn đạt công đức tịnh

Tuệ không thể vượt qua

Cứu độ các khổ hoạn

Kiến lập mãi mãi an

Đến bình đẳng vô tận

An trú thân, miệng, ý

Tâm ấy phải kiên cố

Tạo hạnh như kim cương.

Khi Bồ-tát Phổ Hiền giảng nói lời này xong thì cả tam thiên thế giới đều chấn động sáu cách, đại ánh sáng ấy soi khắp mười phương, các thứ nhạc khí không tấu mà tự hòa âm vang khắp chư Thiên, dân chúng không ai là không mừng rỡ, đệ tử Thanh văn đều đến quy mạng, các vị Bồ-tát đều nói lên sự thành thật ấy, tất cả chúng hội đều chung vui vẻ, đều phát ý đạo Vô thượng Chánh chân.

Bồ-tát Phổ Trí lại bạch Đức Phật:

–Đạo từ hữu ngôn hay vô ngôn mà đạt đến?

Đức Phật dạy:

–Cũng từ hữu ngôn, cũng từ vô ngôn! Đọa ở khổ nạn sinh tử nơi năm đường, năm ấm, sáu trần các kiến chấp trói buộc, mười hai nhân duyên, sáu mươi hai thứ tà kiến quấy nhiễu chẳng yên; hoặc mười hai biển nên chẳng qua được bờ kia. Vì những sự việc ấy, trăm ngàn thứ bệnh nên Đức Phật thiết lập giáo lý, ban bố pháp dược: Giới, Định, Tuệ, Giải thoát, Độ tri kiến, bốn Đẳng tâm, bốn Ân, ba mươi bảy Phẩm, sáu Độ vô cực, mười hai bộ kinh, Không, Vô tướng, Vô

nguyện, bốn Đế, ba Giải thoát và Tam bảo dùng để trị những thứ bệnh cấu uế này. Thuốc là vì bệnh mà cho, không bệnh thì không có thuốc. Ba độc, các uế đều là bệng nặng. Đến được tuệ Chánh chân thì tức là không bệnh. Do sự ràng buộc của nhân duyên mà chẳng rõ được đạo nên Đức Phật làm cho họ thông suốt nơi văn dụ để hiểu rõ về chỗ ngôn thuyết. Tức ví như đống bọt, bong bóng nước, cây chuối, sóng nắng, tiếng vang, bóng hình, huyễn hóa, giấc mơ, trăng dưới nước, vụt hiện rồi mất để rõ ý ấy. Những việc này đều hư giả, nhân nơi mê lầm sinh ra. Chẳng tham thế tục, tu tập theo thuốc đạo pháp như: Sáu Độ, bốn Đẳng tâm, bốn Ân phụng hành những việc này thì được đến với đạo, lý giải được các ngôn giáo vốn là vô ngôn. Hoặc có cõi Phật không có sự ràng buộc năm ấm, sáu trần, ba độc, mười hai nhân duyên nên không có văn thuyết, không thân, không lời, rỗng lặng, tịch tĩnh. Lý giải được không có ba cõi, chẳng trụ ở hữu vi, chẳng ở vô vi, chẳng ở vào khoảng giữa. Đó gọi là đạt đến từ vô ngôn.

Bồ-tát Phổ Trí lại hỏi:

–Hôm nay chúng hội tập hợp ở đây, hoặc có người hiểu sâu thâm, các căn sáng suốt, hoặc có người trung bình vừa tiến vừa lùi, hoặc có kẻ căn trí thấp kém chẳng biết nẻo về. Kẻ trí đạt thì không nghi ngờ, người trung bình, thấp kém đều mang tâm do dự. Vì sao? Họ nghe con hướng về người hỏi hai trăm việc mà Bồ-tát Phổ Hiền đem hai ngàn việc để đáp lại nên họ đều suy niệm: “Sự việc phiền tạp, chẳng biết việc nào nên làm, nên bỏ”. Nguyện xin Đức Phật mở bày và phân biệt ý ấy. Vì những lý do gì mà việc có hai trăm nhưng đáp đến hai ngàn?

Đức Phật dạy:

–Hay thay! Hay thay! Việc hỏi của ông là điều hết sức thú vị vì giải quyết được sự nghi ngờ cho đời sau, khiến hàng hậu học chẳng vướng vào lưới nghi!

Đức Phật dạy:

–Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ! Như Lai sẽ vì ông mà giảng nói nẻo về của nghĩa này! Bồ-tát thưa:

–Chúng con xin thọ giáo!

Đức Phật dạy:

–Dụng có hai nên hỏi hai trăm. Sao gọi là hai? Có vị thần tham thân chấp có ta người, có trong, có ngoài, tại có, tại không, nên hỏi hai trăm.

Bồ-tát lại hỏi:

–Dụng có chỗ chấp ấy nên có sinh tử, sao lại nêu hỏi đến hai trăm việc?

Đức Thế Tôn bảo:

–Nêu hỏi hai trăm việc ấy là để trừ hết các chấp về ta người, trong ngoài, có không. Đó là dùng quyền tuệ để khai hóa về chỗ không ngằn mé bờ bến. Chẳng thủ đắc trong, ngoài thì mới đến được đạo, mở bày dẫn dắt tất cả.

Bồ-tát Phổ Trí lại hỏi:

–Vì sao Bồ-tát Phổ Hiền lại dốc tâm dùng hai ngàn sự việc để đáp?

Đức Thế Tôn bảo:

–Tất cả Bồ-tát nơi mười phương đều đến tập hội, tâm ý mỗi mỗi đều khác, hành niệm chẳng đồng. Người thông tỏ nghe được yếu nghĩa thì đạt được đạo. Kẻ không thể thông đạt thì nên vì họ diễn nói nhiều lời, hiển dụ bằng ngôn thuyết, dắt dẫn bằng nghĩa lý, mắt được nhìn thấy hình. Dùng dụ thì ý của họ mới được tuệ giải, như áo bẩn nhiều thì phải dùng nhiều chất tẩy giặt nhiều lần mới sạch, sau đó đem áo nhuộm thì màu sắc mới tươi. Ví như có người muốn khởi công xây cất nhà cửa, chỗ đất dùng để xây cất ấy cao thấp không bằng phẳng, nhiều chỗ uế tạp rắn độc, trùng hại ẩn nấp. Các chỗ thấp cao thì san lấp cho bằng phẳng, trừ bỏ các thứ bất tịnh, xua đuổi rắn độc, xây tường vây quanh và tạo nền móng, rồi mới bắt đầu xây dựng nhà cửa. Bồ-tát cũng như vậy trừ bỏ năm ấm, sáu trần, mười hai nhân duyên, tội ta, các thứ ngăn ngại… hành đại Từ bi, trí tuệ thiện quyền để là làm nhà là các pháp, làm hộ thế gian, làm sự che chở cho thế gian.

Bồ-tát Phổ Trí lại hỏi:

–Sao gọi là nhà pháp?

Đức Thế Tôn bảo:

–Giáo hóa tất cả chúng sinh đều vào tuệ không, không ghét, không yêu, tâm không vọng tưởng, độ thoát muôn loài, đó là nhà pháp.

Bồ-tát Phổ Trí lại hỏi:

–Sao gọi là đài?

Đức Thế Tôn dạy:

–Dùng sáu Thần thông: Nhìn xét thấu suốt, thấy rõ tâm niệm của muôn loài trong mười phương. Nghe thông triệt, nghe hết cả loài hữu hình lẫn vô hình. Thân biến khắp mười phương, không có khứ lai. Tâm đạo nhìn thấy tất cả các cội nguồn vốn không xứ sở. Đã thấy bản tế thì chẳng vướng nơi có không, chẳng ở nơi sinh tử, chẳng trụ nơi diệt độ, tâm mở bày tất cả, đều đến đại đạo, đó gọi là đài.

–Sao gọi là sự che chở?

Đức Phật đáp:

–Tùy lúc khai hóa, vào trong năm đường mà làm thanh tịnh ngũ nhãn. Những gì là ngũ nhãn?

1.Nhục nhãn. Ở thế gian, hiện thân bốn đại, nhờ đó mà khai hóa độ thoát mọi chúng sinh.

2.Sao gọi là Thiên nhãn? Những người ở trên cõi trời và tại thế gian chưa biết được đạo thì thị hiện ba thừa để khiến họ đến với chánh pháp.

3.Sao gọi là Tuệ nhãn? Những người không thể lý giải về Độ vô cực (Ba-la-mật) thì đều khai hóa, khiến họ nhập vào đại tuệ.

4.Sao gọi là Pháp nhãn? Kẻ thiên lệch cục bộ không thấy sự to rộng của pháp thì đều khai hóa khiến họ lý giải được Pháp thân là một, không quá khứ, vị lai và hiện tại, ba đời bình đẳng.

5.Sao gọi là Phật nhãn? Người mê lầm chẳng biết nẻo giác ngộ chánh chân, bị ấm cái che phủ, ví như người ngủ mê thì hiện hạnh bốn Đẳng tâm, bốn Nhiếp pháp, Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Nhất tâm, Trí tuệ, Thiện quyền phương tiện, rồi tùy lúc mà giáo hóa, tiến lùi thuận hợp, chẳng mất tất cả, đều khiến đạt được, đều phát tâm đạo Vô thượng Chánh chân.

Bồ-tát Phổ Trí lại hỏi:

–Tại sao kinh này gọi là Độ Thế Phẩm?

Đức Phật dạy:

–Tất cả chúng sinh bị trói buộc ở thế gian. Sao gọi là trói buộc? Sự che lấp của năm ấm, sáu trần, đường sinh tử triền miên, chúng sinh không thể tự cứu vớt nên phải dùng phương tiện quyền xảo nơi trí Độ vô cực để trừ diệt năm ấm, lìa bỏ sáu trần, chẳng kể ngã, ngã sở, chẳng ở sinh tử, chẳng trụ Diệt độ. Ví như mặt trời, mặt trăng ngày đêm tỏa ra ánh sáng. Như vậy quyền tuệ bỗng nhiên không dấu vết, đức như hư không, không thể ví dụ, nên gọi là Độ Thế Phẩm.

Đức Phật nói như thế xong, Bồ-tát Phổ Trí, Bồ-tát Phổ Hiền, những vị trong pháp hội, các chúng Trời, Rồng, Quỷ, thần, A-tu-luân nghe điều Đức Phật nói không ai là không hoan hỷ, kính lễ Đức Phật và lui ra.