Đại Tập 40 · Bộ Hoa Nghiêm V · Số 286–292 & Số 293 (Q.1–22)

Kinh Thập Địa Quyển 9, Phẩm 10: Địa Pháp Vân (Phần 2)

KINH THẬP ĐỊA

QUYỂN 9

PHẨM 10: ĐỊA PHÁP VÂN (Phần 2)

Lúc ấy, trong hội chúng, các Bồ-tát, Tám chúng Trời, Rồng, Dược-xoa, Kiện-đạt-phược, A-tố-lạc, Yết-lộ-trà, Khẩn-nại-lạc-mâu-hô lạc-già, các vị Đế Thích, Phạm thiên, Hộ thế Thiên vương, Ma-hê-thủ-la, chư Thiên cõi Tịnh cư, đều nghĩ: Bồ-tát mà đã có cảnh giới thần thông, diệu lực trí tuệ như vậy thì các Đức Phật ra sao? Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, biết tâm niệm của đại chúng, nên thưa với Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Phật tử! Đại chúng hôm nay nghe nói về thần thông, sức trí tuệ của Bồ-tát địa Pháp vân, đều nghi ngờ; xin Hiền giả dứt trừ nghi, thị hiện một việc nhỏ về thần thông biến hóa của Bồ-tát.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng liền nhập Tam-muội thị hiện nhất thiết Phật sát thể tánh Bồ-tát; nhập xong, tất cả chúng trời, rồng, Dạ-xoa… cho đến chư Thiên cõi Tịnh cư đều thấy thân mình ở trong thân Bồ-tát Kim Cang Tạng, thấy cõi Phật có đầy đủ hành tướng trang nghiêm tốt đẹp, cho dù họ trải qua vô số kiếp, cũng không thể nói hết được; lại thấy cây Bồ-đề to bằng trăm vạn cõi nước, cành lá cao rộng khôn lường, che rợp khắp nơi nơi; hợp với cây có tòa Sư tử, ở trên thấy có Phật hiệu là Nhất Thiết Thần Thông Tuệ Vương Như Lai an tọa nơi cội cây là Bồ-đề đạo tràng, ở đây thấy đầy đủ mọi việc trang nghiêm, cho dù trải qua vô số kiếp, cũng không thể nói hết được. Thị hiện xong, Bồ-tát Kim Cang Tạng thâu thần, đưa đại chúng và hàng trời, rồng… trở về như cũ. Tất cả đều ngạc nhiên cho là kỳ lạ chưa từng có, nên im lặng chiêm ngưỡng Bồ-tát Kim Cang Tạng.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt thưa với Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Phật tử! Thật là kỳ lạ và ít có, định này thật đầy đủ oai lực trang nghiêm như vậy. Phật tử! Vậy tên của Định này là gì?

Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp:

–Định này là tên Thị hiện thể tánh của tất cả cõi Phật.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi:

–Cảnh giới hoạt động của định này như thế nào?

Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp:

–Phật tử! Bồ-tát tu tập định này có thể thị hiện mọi việc như vừa thấy ở trên, có vô số cõi Phật trong thân mình. Phật tử! Bồ-tát trụ nơi địa Pháp vân này, đạt trăm ngàn Tam-muội. Vì thế tất cả các Bồ-tát, từ Địa thứ nhất đến địa Thiện tuệ không thể suy xét biết được thân, hành động của thân; lời nói hành động của lời nói; ý, hành động của ý. Bồ-tát đạt đầy đủ thần thông tự tại, quán sát ba đời, tùy cảnh giới trí tuệ mà an trụ nơi Tam-muội, vui vẻ qua lại nơi tất cả pháp môn giải thoát, không ai có thể lường biết được việc làm của Bồ-tát này, cho là việc cất chân lên, đặt chân xuống.

Phật tử! địa Pháp vân của Bồ-tát không lường như vậy, nên chỉ có thể nói sơ lược, nếu nói rộng thì dù trải qua vô số kiếp cũng không thể nói hết được.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi:

–Cảnh giới chánh hạnh, sức gia trì của Bồ-tát là vô lượng như vậy, thì cảnh giới nơi đối tượng hành hóa chứng nhập của Phật ra sao?

Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp:

–Phật tử! Ví như có người, lấy một viên sỏi vụn hoặc hai, ba viên lớn bằng hạt táo mà nói: Đất trong vô số cõi nước kia là nhiều hay số sỏi đất ở đây là nhiều? Tôi xét câu hỏi của Nhân giả cũng vậy. Trí tuệ của Phật là không lường, tánh pháp thì không thể so sánh được, sao Nhân giả lại so sánh trí tuệ của Bồ-tát với trí tuệ của Phật.

Phật tử! Sỏi đá lấy trong bốn cõi kia thật là ít ỏi. Số còn lại mới là không thể lường. Phật tử! Trí của Bồ-tát địa Pháp vân cũng thế. Giả sử chúng ta diễn nói trải qua vô số kiếp, cũng chỉ có thể nói được một phần nhỏ về Bồ-tát này, huống gì là địa Như Lai.

Phật tử! Nay tôi sẽ nói để ông rõ, Đức Phật đang ở đây sẽ chứng minh cho tôi. Phật tử! Giả sử trong mười phương, mỗi phương

đều có vô số cõi Phật, trong mỗi cõi, có vô số người đạt địa Pháp vân; với trí tuệ hạnh nghiệp của họ thì dù trải qua vô số kiếp để nói, cũng không thể sánh được một phần trong trăm ngàn vô số phần của trí tuệ hạnh nghiệp của Phật. Cho dù tính đếm, ví dụ thế nào cũng không thể được.

Phật tử! Bồ-tát tùy thuận trí hạnh như vậy, không khác với hạnh nghiệp của Phật, không bỏ sức Tam-muội của Bồ-tát, lại được gặp Phật, cúng dường phụng sự mỗi kiếp, đều dùng các vật trang sức quý lạ để cúng dường chư Phật, được chư Phật hộ trì nên ngày càng tiến triển. Giải thích rõ ràng những câu hỏi về pháp giới, trải qua vô số trăm ngàn kiếp cũng không ai khuất phục được.

Phật tử! Ví như thợ vàng, luyện vàng làm đồ trang sức, xen lẫn ngọc ma-ni, trang sức ở đầu, cổ của vua trời Tự tại, thì các đồ trang sức của cõi trời, người không sao sánh được.

Phật tử! Cũng thế, trí hạnh của Bồ-tát trụ nơi địa Pháp vân không ai bằng được. Trí hạnh có được của tất cả Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát từ Địa thứ nhất đến Địa thứ chín, cũng không sao sánh được. Ánh sáng trí tuệ của Bồ-tát có thể giúp cho chúng sinh nhập trí Nhất thiết trí mà những trí sáng khác không sao sánh bằng.

Phật tử! Ví như ánh sáng của vua trời Đại tự tại, soi khắp chúng sinh ở mọi nơi, khiến cho ai nấy đều vui vẻ. Phật tử! Cũng thế, ánh sáng trí tuệ của Bồ-tát trụ ở địa này hơn hẳn ánh sáng của Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát từ Địa thứ nhất đến Địa thứ chín, và còn làm cho chúng sinh an trụ trong pháp tánh của trí Nhất thiết trí.

Phật tử! Bồ-tát đã tùy thuận trí tuệ mà hành động; chư Phật còn nói về trí thông ba đời; trí biết hết sự sai khác của pháp giới; trí hiện hữu đầy khắp tất cả cõi nước; trí soi sáng che chở tất cả cõi nước; trí biết khắp tất cả loài chúng sinh, về cảnh giới, về pháp. Tóm lại, chư Phật là nói cả về trí Nhất thiết trí. Trong mười Ba-la-mật, Bồ-tát tu nhiều về Trí ba-la-mật, các Ba-la-mật khác thì tùy phần tùy sức mà tu tập.

Phật tử! Đó là lược nói về địa Pháp vân thứ mười. Nếu nói rộng, dù trải qua vô số kiếp cũng không sao nói hết. Bồ-tát trụ địa này, thọ sinh thường làm vua cõi rời Đại tự tại. Tự tại trong mọi

pháp, để chỉ dạy hạnh Ba-la-mật cho chúng sinh, Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát. Trả lời rõ ràng về pháp giới sai khác mà không ai khuất phục được; làm mọi việc như Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành, Đồng sự đều không rời suy nghĩ về Phật, về Pháp, về Tăng, về Bồ-tát, về hạnh Bồ-tát, về bờ giải thoát, về các trụ địa, về pháp không sợ, về Phật lực, về pháp Bất cộng của Phật, cho đến không rời suy nghĩ về hành tướng thắng diệu tương ưng với trí Nhất thiết trí. Lại nguyện: Ở trong chúng sinh, ta luôn là người đứng đầu, thù thắng vi diệu vô thượng, là người dẫn đường, là tướng soái, cho đến nguyện làm chỗ nương dựa để đạt trí Nhất thiết trí. Nếu siêng tu tập trong khoảnh khắc sẽ đạt được trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói Tam-muội của Bồ-tát, sẽ gặp trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói Đức Phật, sẽ được Phật gia hộ khiến thông hiểu tất cả; sẽ làm chuyển động trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói thế giới; sẽ đi khắp trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói cõi nước; sẽ soi chiếu trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói cảnh giới; thành thục đầy đủ cho trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói loại chúng sinh; sẽ sống trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói kiếp; trước sau đều vào trong trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói kiếp; suy xét rõ trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói pháp; thị hiện trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói thân; mỗi thân hiện trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói Bồ-tát bạn. Nhờ nguyện lực thù thắng, nên mọi việc đi lại, thần thông, thân tướng, ánh sáng, mắt, cảnh giới, âm thanh, hành động, trang nghiêm, sự hiểu biết, gìn giữ, tạo tác dù trải qua trăm vạn a-tăng-kỳ-da không thể nói câu-chi kiếp, cũng không thể nói hết.

Phật tử! Bồ-tát tất phải tùy thuận đủ mười trí địa, thì Nhất thiết chủng trí, trí Nhất thiết trí sẽ dần dần hiện khởi. Phật tử! Ví như dòng nước từ ao Vô nhiệt chảy ra bốn con sông, thấm ướt cả châu Thiệm bộ nhưng không bao giờ cạn mà lại thêm nhiều, cho đến chảy đầy ra biển cả.

Phật tử! Cũng thế, từ tâm Bồ-đề sẽ phát khởi căn lành; từ nguyện lớn thể hiện bằng bốn nhiếp pháp; tạo đầy đủ lợi ích cho tất cả chúng sinh, nhưng không bao giờ hết mà còn tăng thêm, cho đến khi làm cho chúng sinh hội nhập vào biển Nhất thiết trí.

Phật tử! Đó là nhờ vào trí Phật hiện mười Địa Bồ-tát. Phật tử! Ví như nhờ vào mặt đất mà có mười ngọn núi lớn hiện ra. Mười ngọn núi ấy là gì? Đó là:

1.Núi Tuyết.

2.Núi Hương túy.

3.Núi Liệt cùng.

4.Núi Thần tiên.

5.Núi Trì song.

6.Núi Mã nhó.

7.Núi Trì ngư.

8.Núi Luân vi.

9.Núi Tràng tướng.

10.Núi Diệu cao.

Phật tử! Ví như núi Tuyết, có nhiều cỏ thuốc, hái không bao giờ hết. Cũng thế, Bồ-tát trụ nơi địa Cực hỷ là nơi nương tựa cho thơ luận, văn tụng, chú thuật phát triển, mà trong thế gian những điều này không bao giờ nói hết.

Phật tử! Ví như núi Hương túy, có đủ loại hương phát sinh không bao giờ hết. Cũng thế, Bồ-tát trụ nơi địa Ly cấu, là nơi nương tựa cho hương tịnh giới luật nghi mà điều này thì Bồ-tát hành không bao giờ hết.

Phật tử! Ví như núi Liệt cùng, toàn bằng vật báu không bao giờ dùng hết. Cũng thế, Bồ-tát trụ nơi địa Phát quang là nơi nương tựa cho thiền định, thần thông, giải thoát, Tam-muội, mà những việc này trong thế gian hỏi đáp không bao giờ hết.

Phật tử! Ví như núi Thần tiên, toàn bằng vật báu, là chỗ ở của các vị tiên đạt năm thần thông, không bao giờ vắng. Cũng thế, Bồ-tát trụ nơi địa Diệm tuệ là nơi nương tựa cho trí tuệ thù thắng, chánh đạo hay tà đạo, mà những việc này hỏi đáp bao giờ cho hết.

Phật tử! Ví như núi Trì song, toàn bằng vật báu, là nơi ở của thần Dược-xoa, không bao giờ vắng. Bồ-tát trụ nơi địa Nan thắng là nơi phát sinh oai lực thần thông biến hóa, mà những việc này hỏi đáp bao giờ cho hết.

Phật tử! Ví như núi Mã nhĩ, toàn bằng vật báu, là nơi có đủ các

loại trái hái hoài không hết. Cũng thế, Bồ-tát trụ nơi địa Hiện tiền là nơi nương tựa để thâm nhập diễn giảng pháp duyên khởi, chứng được quả vị Thanh văn hỏi đáp bao giờ cho hết.

Phật tử! Ví như núi Trì ngư toàn bằng vật báu, là nơi ở của thần rồng sức lớn, không bao giờ hết. Cũng thế, Bồ-tát trụ nơi địa Viễn hành là nơi nương tựa để diễn giảng trí tuệ phương tiện, chứng được quả vị Độc giác, việc hỏi đáp bao giờ cho hết.

Phật tử! Ví như núi Thiết luân vi, toàn bằng vật báu, là nơi ở của chúng Tự tại, không bao giờ vắng. Cũng vậy, Bồ-tát trụ nơi địa Bất động là nơi để tất cả Bồ-tát học hỏi, mà trong thế gian việc phân tích giải đáp là không cùng tận.

Phật tử! Ví như núi Tràng tướng, toàn bằng vật báu, là nơi ở của chúng A-tu-la oai đức, không bao giờ vắng họ. Cũng thế, Bồ-tát trụ nơi địa Thiện tuệ, là nơi để chúng sinh lưu chuyển, dừng nghỉ, nương tựa hành động; mà việc này thu khắp thế gian an trụ học hỏi không bao giờ hết.

Phật tử! Ví như núi Diệu cao, toàn bằng vật báu, là nơi ở của chư Thiên uy đức, không bao giờ vắng. Cũng thế, Bồ-tát trụ nơi địa Pháp vân, là nơi phát sinh uy Lực, pháp Vô úy, Bất cộng của Như Lai; chỉ dạy mọi việc chánh pháp không bao giờ hết.

Phật tử! Mười núi báu lớn này đều từ biển cả hiển hiện. Cũng thế, mười Địa Bồ-tát đều từ nơi trí Nhất thiết trí, cũng là sự hiển hiện của trí Nhất thiết trí. Phật tử! Ví như biển lớn có mười hành tướng, nên không bị chiếm đoạt. Mười hành tướng đó là gì?

1.Từ cạn đến sâu.

2.Không chứa xác chết.

3.Nước từ các sông chảy vào đều mất tên cũ.

4.Chỉ có một vị mặn.

5.Nhiều vật báu.

6.Sâu xa khó đến đáy.

7.Rộng mênh mông.

8.Nơi ở của những loài có thân hình to lớn.

9.Nước dâng nhưng không tràn.

10.Chứa tất cả nước mưa.

Phật tử! Cũng thế, Bồ-tát có mười hành tướng, ở trong hạnh lớn, không bị chiếm đoạt. Mười hạnh đó là gì?

1.Địa Cực hỷ, phát nguyện từ cạn đến sâu.

2.Địa Ly cấu, không dung nạp xác chết của kẻ phá giới.

3.Địa Phát quang, chúng sinh vào đó không còn tên tuổi địa vị cũ.

4.Địa Diệm tuệ, tin Phật pháp không hoại, chỉ có một vị.

5.Địa Nan thắng, phát khởi vô lượng phương tiện thần thông biến hóa, đem lại nhiều trâu báu cho thế gian.

6.Địa Hiện tiền, quán sát lý duyên khởi sâu xa.

7.Địa Viễn hành, dùng vô số trí tuệ phân biệt khéo léo.

8.Địa Bất động, thị hiện phát khởi những việc trang nghiêm.

9.Địa Thiện tuệ, thông đạt đúng lý pháp giải thoát sâu xa và mọi việc thế gian không

bao giờ vượt giới hạn.

10.Địa Pháp vân, lãnh thọ, tất cả mưa pháp sáng lớn của Phật không bao giờ biết đủ.

Phật tử! Ví như ngọc ma-ni quý hơn mười thứ quý báu khác, người thợ giỏi sẽ mài dũa thật tròn khéo, không tỳ vết, trong suốt, kết thành dây đeo, đính trên đỉnh cờ cao, phát ra đủ loại ánh sáng đẹp, và có thể làm rơi xuống các vật báu khác, chúng sinh theo sở thích muốn giữ lấy để có thể thỏa nguyện.

Phật tử! Tâm Bồ-đề của Bồ-tát cũng thế, chủng tánh cao vượt hơn mười hàng Thánh, phát sinh

nhiều công đức, khéo léo điều phục kẻ hủy giới, đầy đủ thiền định, Tam-muội; đầy đủ hành tướng, đạo chi thanh tịnh, quán triệt thần thông phương tiện, quán pháp duyên sinh, xâu dây phương tiện tuệ, đặt trên ngọn cờ tự tại, phóng ra ánh sáng trí tuệ, quán sát hành nghiệp của chúng sinh, được tưới nước trí Chánh đẳng giác, nên được gọi là bậc Nhất thiết trí, có thể làm mọi Phật trong thế gian. Phật tử nên biết! Vị này có thể tích tập đầy đủ hạnh Bồ-tát, pháp phần vi diệu, Nhất thiết chủng trí, trí Nhất thiết trí, chúng sinh nào chưa có căn lành thì không sao nghe được.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt thưa:

–Nếu có chúng sinh nghe được pháp phần vi diệu, Nhất thiết

chủng trí, trí Nhất thiết trí thì đạt bao nhiêu công đức?

Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp:

–Phật tử! Phước đức uy lực tự tại được phát khởi từ trí Nhất thiết trí của Bồ-tát; có được bao nhiêu, thì phước đức nơi người nghe pháp vi diệu này cũng đạt bấy nhiêu. Vì sao? Phật tử nên biết; pháp phần vi diệu nơi trí Nhất thiết trí này, không phải là Bồ-tát thì không thể nghe được, không thể tin hiểu, thì làm sao tu tập, siêng năng gia hành?

Phật tử! Vì thế nên biết, nếu có chúng sinh nào chuyên tâm nghe pháp môn này, nghe rồi tin hiểu, hiểu rồi thọ trì, tu hành liên tục thì chúng sinh ấy tùy thuận pháp môn Nhất thiết trí.

Lúc ấy, do oai lực của Phật nên vô số cõi nước ở mười phương đều có mười tám tướng biến động theo sáu cách. Đó là:

1.Động, biến động cùng khắp.

2.Nổi, nổi lên, nổi khắp mọi nơi.

3.Vọt, vọt lên, vọt lên cùng khắp.

4.Rung, rung lên, rung cùng khắp.

5.Gầm, gầm lên, gầm vang cùng khắp.

6.Vỗ, vỗ vang, vỗ vang cùng khắp.

Lại do oai lực của Phật nên có nhiều loại mưa pháp hiện ra, như mưa hoa trời, vòng hoa, y phục, báu vật, đồ trang sức, lọng báu, cờ phướn nhạc hay, rền vang tiếng ca ngợi đấng Nhất thiết trí của chư Thiên. Đó là ở thế giới của bốn đại châu, còn như ở cung trời Tha hóa tự tại, đang diễn nói pháp này, nhờ Phật lực, ngoài vô số cõi nước ở mười phương, còn có vô số Bồ-tát ở khắp nơi cũng đều đến nơi đây. Đến nơi rồi, ai nấy đều khen: Hay thay! Hay thay! Phật tử! Đại sĩ đã khéo chỉ rõ pháp tánh của Bồ-tát.

Phật tử! Chúng tôi đều cùng một hiệu là Kim Cang Tạng; cõi nước của chúng tôi tên Kim Cang Thắng; các Đức Phật ở đó đều có tên Kim Cang Tạng. Chúng tôi từ những nơi đó đến đây, nhờ thần lực Phật nên nơi tất cả cõi ấy đều rền vang tiếng pháp này, văn tự âm nghĩa đều không khác ở đây. Chúng tôi nương vào thần lực Phật đến đây, để chứng minh cho Đại sĩ. Tất cả các cõi nước nơi bốn đại châu trong khắp cả mười phương, đều đến điện ma-ni bảo tạng thuộc cung

trời Tha hóa tự tại, đều là để chứng minh.

Lúc ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng quán sát chúng hội trong khắp mười phương pháp giới; vì muốn khen ngợi người phát tâm Bồ-đề; muốn thị hiện cảnh giới Bồ-tát; muốn làm thanh tịnh nẻo hành trì hạnh lực của Bồ-tát; muốn giảng nói việc gìn giữ đạo Nhất thiết chủng; muốn thị hiện việc trang nghiêm bằng trí không thể nghĩ bàn; muốn hiển hiện công đức thù thắng của Bồ-tát; muốn làm rõ thật nghĩa của các địa nên nương vào thần lực Phật, Bồ-tát Kim Cang Tạng nói kệ rằng:

Tâm tánh vắng lặng luôn điều thuận

Bình đẳng, không ngại, như hư không

Vứt bỏ nhơ uế, trụ trong đạo

Các ông nên nghe thắng hạnh này.

Trăm ngàn ức kiếp tu pháp lành

Cúng dường vô số, vô lượng Phật

Thanh văn, Độc giác cũng như thế

Lợi ích chúng sinh phát tâm lớn

Siêng tu tịnh giới luôn hòa nhẫn

Phước trí, hổ thẹn, thường đầy đủ

Chí cầu trí Phật tu tuệ rộng

Phát tâm rộng lớn, đạt mười lực

Cúng dường chư Phật trong ba đời

Trang nghiêm tất cả các cõi nước

Biết rõ các pháp đều bình đẳng

Lợi ích chúng sinh phát tâm lớn

Sơ địa phát khởi tâm Bồ-đề

Dứt hết ác nghiệp luôn hoan hỷ

Nguyện lực rộng lớn tu pháp thiện

Vì lòng từ bi nhập nhị địa

Đầy đủ giới hạnh, nghĩ chúng sinh

Dứt trừ nhơ uế tâm sáng suốt

Quán lửa ba độc thiêu thế gian

Hiểu rộng biết lớn nhập ba địa

Tất cả ba cõi đều vô thường

Như người trúng tên không ai cứu

Chán bỏ hữu vi, cầu Phật pháp

Trí lớn hội nhập địa Diệm tuệ

Đầy đủ niệm tuệ đạt đạo trí

Cúng dường trăm ngàn vô số Phật

Luôn quán công đức bậc Tối thắng

Sẽ được an trụ địa Nan thắng

Trí là phương tiện quán sát tốt

Thị hiện mọi cách cứu chúng sinh

Cúng dường chí tôn đủ mười lực

Sẽ được an trụ địa Hiện tiền

Biết việc khó biết của thế gian

Không chấp ngã sở, lìa không, có

Pháp tánh vốn lặng, theo duyên chuyển

Nhờ trí vi diệu đạt bảy địa

Trí tuệ phương tiện tâm rộng lớn

Khó làm, khó phục, khó hiểu biết

Tuy chứng tịch diệt, siêng tu tập

Đạt địa Bất động như hư không

Nhờ Phật khuyên dạy bỏ tịch diệt

Tu tập tất cả nghiệp trí tuệ

Đủ mười tự tại xét thế gian

Nhờ vậy được lên địa Thiện tuệ

Dùng trí vi diệu quán chúng sinh

Tâm, hoặc, nghiệp giống như rừng rậm

Vì độ chúng sinh hướng chánh đạo

Diễn thuyết tạng Thắng nghĩa của Phật

Tuần tự tu hành đủ pháp thiện

Đạt Địa thứ chín, đủ phước tuệ

Luôn cầu pháp mầu của chư Phật

Được nước trí Phật tưới đỉnh đầu

Đạt được vô số pháp Tam-muội

Biết rõ tất cả các hạnh nghiệp

Về sau chứng được vị quán đỉnh

Ở cõi mênh mông không lay động

Sau khi đạt được quả vị này

Hoa sen báu lớn tự nhiên hiện

Thân ngồi pháp tòa rất tương xứng

Các Bồ-tát bạn luôn vây quanh

Phóng trăm ngàn ức hào quang lớn

Dứt trừ khổ não của chúng sinh

Từ trên đỉnh đầu phóng ánh sáng

Hòa nhập cõi Phật khắp mười phương

Trụ trong hư không thành lưới sáng

Cúng dường Phật xong, nhập nơi chân

Lúc ấy, chư Phật sẽ biết được

Có Phật tử đạt vị quán đỉnh

Bồ-tát mười phương đều đến đó

Chiêm ngưỡng Bồ-tát, đạt các định

Giữa mày chư Phật phóng ánh sáng

Chiếu soi tất cả, nhập đỉnh đầu

Mười phương thề giới đều chấn động

Tiêu trừ tất cả khổ các cõi

Lúc này chư Phật tưới đỉnh đầu

Như Chuyển luân vương tưới thái tử

Ai được chư Phật tưới đỉnh đầu

Là đã chứng đạt địa Pháp vân

Trí tuệ tăng trưởng không hạn lượng

Khai ngộ tất cả các thế gian

Cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc

Pháp giới, thế giới, cõi hữu tình

Hữu vi, vô vi, không, Niết-bàn

Thông đạt hết thảy các pháp ấy

Oai lực biến hóa thật lớn lao

Trí lực vi tế của chư Phật

Thần chú, kiếp số, cõi chúng sinh

Tất cả đều được quán như thật

Thọ sinh, xuất gia, thành Chánh giác

Diễn thuyết chánh pháp, nhập Niết-bàn

Cho đến pháp tịch diệt, giải thoát

Hiểu rõ mọi Phật pháp thuyết giảng

Bồ-tát an trụ địa Pháp vân

Đầy đủ niệm lực giữ Phật pháp

Như biển lớn chứa nước rồng mưa

Địa này thọ pháp cũng như vậy

Giả sử chúng sinh vô số cõi

Ở khắp mọi nơi trong mười phương

Đều được nghe thọ pháp Tam-muội

Mỗi người thọ từng pháp khác nhau

Bồ-tát an trụ địa Pháp vân

Lãnh thọ pháp nơi một Đức Phật

Là tạng pháp lớn của ba đời

Hơn hẳn số kia không lường được

Nhờ thần lực xưa cùng trí nguyện

Tích tắc đi lại khắp mười phương

Rưới pháp cam lồ diệt phiền não

Vì vậy địa này tên Pháp vân

Thần thông hiển hiện khắp mười phương

Vượt hết cảnh giới của trời, người

Hơn hẳn số kia không lường được

Dùng trí thế gian không thể biết

Thân nghiệp… Bồ-tát ở mười Địa

Ngay cả vô số trí công đức

Ngay cả chứng pháp ngôi Thái tử

Bồ-tát chín địa không thể lường

Huống gì tất cả các chúng sinh

Cùng với Thanh văn và Độc giác

Bồ-tát địa này đi khắp nơi

Cúng dường khắp mười phương chư Phật

Cúng dường Thánh chúng đang hiện tiền

Đầy đủ trang nghiêm công đức Phật

Chư Phật vì người trụ địa này

Giảng pháp ba đời trí không ngại

Soi khắp thế giới các chúng sinh

Cho đến nêu bày Nhất thiết trí

Bồ-tát địa này có trí sáng

Chỉ đường chứng pháp cho chúng sinh

Như ánh sáng vua trời Tự tại

Trừ tối, còn khiến chúng sinh vui

Ánh sáng trí này trừ tối tăm

Khiến thế giới vui cũng như vậy

Trụ địa này làm vua ba cõi

Giỏi diễn nói pháp của ba thừa

Nháy mắt chứng trăm ức Tam-muội

Vô số không thể nêu bày hết.

Các Tam-muội nhiều như vi trần

Thấy Phật… các việc khác cũng thế

Tôi đã lược nói trụ địa này

Nếu nói đầy đủ không thể biết

Mười trụ địa này từ trí Phật

Như mười núi lớn trên mặt đất

Hành nghiệp sơ địa không cùng tận

Như các cỏ thuốc trong núi Tuyết

Giới hương hai địa như núi Hương

Thứ ba vật báu như Liệt cùng

Đạo mầu Diệm tuệ không cùng tận

Như các thần tiên ở núi Tiên

Thần thông năm địa như Trì song

Sáu như Mã nhó đủ các quả

Trí tuệ bảy địa như Trì ngư

Thứ tám tự tại tựa Luân vi

Chín vô ngại giải như Tràng tướng

Mười như Diệu cao đủ các đức.

Sơ địa nguyện: đầu, hai: tịnh giới

Thứ ba Thiền định các công đức

Thứ tư chuyên tu những pháp giác

Thứ năm tuệ phương tiện vi diệu

Thứ sáu quán pháp duyên sinh sâu

Bảy xét tuệ lớn, tám trang nghiêm

Thứ chín phân biệt nghĩa vi diệu

Vượt hơn tất cả đạo thế gian

Mười Địa thọ trì các Phật pháp

Biển lớn hạnh nguyện không cùng tận

Thứ nhất vượt đời khởi mười hạnh

Thứ hai tịnh giới, ba tu thiền

Thứ tư tịnh hạnh, năm thành tựu

Thứ sáu duyên sinh, bảy xuyên suốt

Thứ tám đặt tại Kim cang tạng

Thứ chín quán sát các phiền não

Thứ mười Pháp vương tưới đỉnh đầu

Công đức báu dần dần thanh tịnh

Mười Lực cõi nước nghiền thành bụi

Trong một niệm biết được số lượng

Hư không li ti có thể lượng

Ức kiếp không sao nói hết được.

Bấy giờ, nhờ thần lực của Phật, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói xong kinh này; các Đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Chánh đẳng Chánh giác đều khen ngợi ấn chứng; các Bồ-tát trong đại chúng và tám chúng hộ pháp trời, rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tố-lạc,… Đế Thích, Phạm thiên, Hộ thế Thiên vương, Ma-hê-thủ-la, chúng trời Tịnh cư đều hết sức vui mừng, tín thọ phụng hành.

Lúc này, Đức Phật thành đạo chưa bao lâu, vào ngày thứ mười bốn, ở điện ma-ni Bảo Tạng thuộc cung trời Tha hóa tự tại đã tùy hỷ với những gì mà Bồ-tát Kim Cang Tạng đã giảng thuyết.

Số 288- Kinh Bồ Tát Đẳng Mục Hỏi Về Tam- Muội, Quyển Thượng, Phẩm 1: Sự Cảm Ứng Lớn Lao

SỐ 288

KINH BỒ-TÁT ĐẲNG MỤC HỎI VỀ

TAM-MUỘI

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Pháp sư Trúc Pháp Hộ,

người nước Nguyệt Chi.

QUYỂN THƯỢNG

Phẩm 1: SỰ CẢM ỨNG LỚN LAO

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Thế Tôn lúc mới thành Bậc Chánh Giác, ngự nơi đạo tràng Pháp tĩnh thuộc địa phận nước Ma-kiệt-đà, trong ánh hào quang luôn tỏa chiếu rực rỡ, Bậc Toàn Giác đã nêu bày các chân lý xuất thế gian sâu xa vi diệu, dẫn nói về trí tuệ giác ngộ thấu suốt cáo nẻo chính yếu cả ba thời quá khứ hiện tại và vị lai, chỉ rõ dấu ấn của các pháp Tam-muội không chút vướng mắc.

Lúc này, Đức Phật đem trí tuệ giác ngộ rộng khắp ấy thể hiện qua pháp Tam-muội Chánh thọ nhanh chóng, trọn vẹn. Pháp Tam-muội đó an nhiên, tịch diệt, dứt hết các hình tượng, cũng không có trong ngoài, tịch tĩnh lìa mọi sự nghe thấy. Thế giới của Tam-muội Chánh thọ ấy là hết mực rộng lớn mênh mông không bến bờ, khó nghe khó gặp, phải trải qua hàng vạn ức đời mới có lúc đạt được pháp Tam-muội như thế.

Pháp Tam-muội của Phật thật là vô lượng, không gì là không

sáng tỏ, thấu triệt. Dùng tuệ thông tỏ hết thảy nên đạt được diệu lực của trí lớn rộng khắp, thanh tịnh vô hạn. Lời xưng tán Như Lai lan tỏa, do dứt sạch mọi nơi chốn cấu nhiễm cùng mọi tạo tác sinh tử nên thân Phật hiện rõ trọn đủ, câu lời đạt đến sự không tịch lớn lao vi diệu, dẫn tới những tác động cảm ứng của Phật thật bao la vô bờ. Tất cả đều là “Không chỗ trụ” mà trí tuệ chuyển biến thể hiện nên được tôn xưng là đấng Phổ Thế Quang Dương Như Lai ứng hiện ở đời thật đúng lúc làm hiển lộ cõi Phật. Do từ nhất tướng ấy mà thông đạt Vô tướng. Vô tướng, Vô hành, cũng lại là Vô tướng, uy nghi rực sáng hiển bày trọn vẹn chiếu khắp mười phương. Pháp Tam-muội của Phật là Vô thượng, thể hiện sự chấn động và tỏa sáng như thế đến tận các cõi cùng lúc hiện bày biến hóa, tất cả thảy đều như vậy, không đâu là không biểu lộ sự nhiệm mầu hết mực.

Bấy giờ, trong chúng hội của đạo tràng có Bồ-tát tên là Phổ Hiền, vâng theo lời Phật chỉ dạy mà tự nghĩ: “Đức Như Lai hôm nay biểu hiện sự cảm ứng nhiệm mầu từ xưa tới nay chưa hề nghe thấy. Điều lành ứng hiện như vậy tất là có sự trao dạy yếu chỉ của các pháp thù thắng đặc biệt. Phải khiến cho chư vị Đại Bồ-tát ở các phương khác cùng đến để được lãnh hội, giữ gìn”. Tức thì Bồ-tát Phổ Hiền, liền nhập chánh thọ Như kỳ tượng, phóng ra ánh hào quang lớn chiếu khắp các cõi trong mười phương. Ở trong ánh hào quang đó tung rải các thứ thiên hoa, thiên hương cùng hòa tấu thiên nhạc, âm nhạc ấy thật nhu hòa như quyện lấy âm thanh lớn của Bồ-tát Phổ Hiền nói với chư Bồ-tát trong tộc họ của Đức Như Lai: “Đức Phật Thích-ca Văn hôm nay sẽ diễn nói diệu pháp chưa từng có!” Chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai, vì muốn thành tựu mọi sở cầu của mình nên chỉ trong khoảnh khắc, vô số, vô lượng các vị Bồ-tát Đại sĩ không thể kể tính hết, ở khắp mọi nơi thảy đều vân tập đến chúng hội.

Lúc này, Đức Thế Tôn dùng pháp Chánh thọ Tam-muội lớn lao nên không có gì là không thấu suốt, xem mọi thứ hiện tượng thảy nhận rõ các nẻo phát sinh và chung cuộc, cùng với quá trình sinh trụ dị diệt của chúng. Do từ cõi chánh thọ Tam-muội đó mà thấu triệt tất cả vì dung lượng của pháp định ấy là vô cùng rộng lớn trùm khắp nên không còn chốn sâu xa nào là không thông tỏ. Đức Thế Tôn xem xét

thấy rõ chư vị vân tập đến chúng hội thuần là Bồ-tát, đều là hàng Đại đồng chân, là bậc Ma-ha-tát, nhiều như số lượng vi trần của các cõi nước trong mười phương. Chư vị ấy đều là bậc có chí nguyện cao diệu, con đường tu tập thù thắng khác tục, thảy đều an trụ các cảnh giới trang nghiêm, luôn tôn kính lễ bái Pháp thân vô thượng, không thể lường tính, chính vì vậy mà có được đầy đủ các hạnh, danh xưng hiển bày khắp mười phương. Chư Bồ-tát đó, mỗi vị đều an trụ và hành động theo đúng yếu chỉ của các pháp, nơi chốn an trụ như Phật, diệu lực không gì hơn, dũng mãnh ví như Sư tử, được chí bền chắc như Kim cương, hạnh tuệ thông đạt tự tại, trí đức thuần hậu, vững vàng hơn cả núi Tu-di, tâm ví như hư không, không thể lường, thâu tóm mọi ánh sáng mầu nhiệm của các pháp Tổng trì nên tự mình luôn có niềm vui thích an lạc, thấu rõ cảnh giới của tất cả các pháp vốn là không, đạt được tận cùng tướng tốt trang nghiêm của chư Phật. Chư vị Bồ-tát ấy đều có thể phân thân ứng hiện biến hóa khắp mười phương, cho đến nơi chốn tận cùng mọi cõi, cũng như do tác động cảm ứng của Phật mà tự mình dốc tâm tìm đến, uy thần hơn hẳn, có thể ở nơi mười phương gầm lên tiếng rống của loài Sư tử, dùng trí Kim cương để đè bẹp và phá vỡ mọi thứ ma oán, đem hạnh từ bi thâu tóm khiến chúng quy thuận theo đức, đuổi trừ ngoại đạo, lui tiến ung dung, đạo đức ứng hợp với chân tướng, cứu giúp tế độ muôn loài. Các vị Bồ-tát Đại sĩ ấy thảy đều từng gióng lên tiếng trống Chánh pháp, nêu rõ ngọn cờ hiệu Chánh pháp, khua vang tiếng kèn pháp âm, chỉnh đốn và giữ vững ngọn cờ pháp bảo vô giá, từ mọi nơi chốn quy tụ, không ai là không sẵn tâm để tin tưởng, lãnh hội.

Bấy giờ, chư vị đã vân tập đến như vậy là đã đông đủ tạo thành chúng hội Bồ-tát, mỗi vị đều tùy theo thứ lớp mà an tọa thích hợp. Tên của các vị Bồ-tát đó là Bồ-tát Cương Ý, Bồ-tát Quá Ý, Bồ-tát Thuyết Ý, Bồ-tát Thượng Ý, Bồ-tát Thi Ý, Bồ-tát Long Ý, Bồ-tát Quả Ý, Bồ-tát Điều Ý, Bồ-tát Lực Ý, Bồ-tát Khoáng Ý, Bồ-tát Vô Hạn Ý, Bồ-tát Giải Ý, Bồ-tát Tối Ý, Bồ-tát Thiên Ý, Bồ-tát Từ Ý, Bồ-tát Xứ Ý, Bồ-tát Sư Ý, Bồ-tát Tôn Ý, Bồ-tát Pháp Ý, Bồ-tát Tịch Ý, Bồ-tát Đức Ý, Bồ-tát Nhất Ý, Bồ-tát Nhất Tướng, Bồ-tát Thiện Ý, Bồ-tát Huyễn Ý, Bồ-tát Đại Ý, Bồ-tát Thế Ý, Bồ-tát Nhân Ý, Bồ-tát Phật Ý,

Bồ-tát Đạt Ý, Bồ-tát Trường Ý, Bồ-tát Vô Tư, Bồ-tát Vô Biên, Bồ-tát Nghiêm Chí, Bồ-tát Vô Tế, Bồ-tát Nghiêm Bản, Bồ-tát Thâm Giới, Bồ-tát Phổ Tiện, Bồ-tát Long Minh, Bồ-tát Trì Diệu, Bồ-tát Phật Độ, Bồ-tát Tâm Vương, Bồ-tát Nhất Hạnh, Bồ-tát Thăng Không, Bồ-tát Đạt Tuệ, Bồ-tát Phước Hạnh, Bồ-tát Pháp Xí, Bồ-tát Minh Thế, Bồ-tát Trì Thế, Bồ-tát Hưng An, Bồ-tát Tối Thượng, Bồ-tát Vô Thượng, Bồ-tát Vô Tỉ, Bồ-tát Vô Đẳng, Bồ-tát Minh Quang, Bồ-tát Quang Diệu, Bồ-tát Mỹ Quang, Bồ-tát Nhất Vương, Bồ-tát Thế Nghiệp, Bồ-tát Pháp Vũ, Bồ-tát Trì Diệu, Bồ-tát Phổ Nghiêm, Bồ-tát Tuệ Nhãn, Bồ-tát Pháp Thủ, Bồ-tát Tuệ Vân, Bồ-tát Trì Địa, Bồ-tát Pháp Vương, Bồ-tát Thiện Kiến, Bồ-tát Tối Nguyện, Bồ-tát Hành Diệu, Bồ-tát Tuệ Tạng, Bồ-tát Ý Vương, Bồ-tát Tu Nội Ý, Bồ-tát Phổ Trí, Bồ-tát Trì Quá Địa Lực, Bồ-tát Xuất Lực Thế, Bồ-tát Thiện Nguyệt, Bồ-tát Đại Sơn Đỉnh Thủ, Bồ-tát Bảo Sơn Đỉnh, Bồ-tát Phóng Quang, Bồ-tát Thượng Tràng Vương, Bồ-tát Vô Đương Thế Tràng, Bồ-tát Vô Thắng Uy, Bồ-tát Đại Long Thủ, Bồ-tát Đại Thủ, Bồ-tát Phổ Điều, Bồ-tát Vô Thoái Tấn, Bồ-tát Trì Phật Anh Luân, Bồ-tát Vô Hoặc, Bồ-tát Uy Hạnh, Bồ-tát Vô Tư Ý, Bồ-tát Vô Lượng Ý, Bồ-tát Phật Biến, Bồ-tát Vô Tận Tạng, Bồ-tát Tuệ Thủ, Bồ-tát Pháp Diệu, Bồ-tát Tuệ Mậu Tạng, Bồ-tát Vũ Giác Vũ, Bồ-tát Ngu Hiện, Bồ-tát Vô Ngu Hiện, Bồ-tát Cương Thông, Bồ-tát Tuệ Cương, Bồ-tát Kim Cương Diệu, Bồ-tát Tuệ Cương Ý, Bồ-tát Phổ Mục, Bồ-tát Quảng Mục, Bồ-tát Cát Thủ, Bồ-tát Như Phật Uy, Bồ-tát Trì Phật Kim Cương, Bồ-tát Nghiêm Phổ Trí, Bồ-tát Tuệ Trang, Bồ-tát Phổ Hiền Tuệ Tạng…

Như vậy là nơi các cõi Phật trong mười phương, chư vị Bồ-tát Ma-ha-tát, số lượng nhiều như vi trần trong hư không, tất cả thảy cùng với Bồ-tát Đọa-lâu-cận (Đan Bản gọi là Bồ-tát Tùy-lâu-diên) từ trước đã cùng tu tập các đức hạnh của bậc Bồ-tát, nên đức hạnh đều gồm đủ.

Bấy giờ, Bồ-tát Đẳng Mục nương theo uy thần của Phật liền rời khỏi chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai áo bên phải, đầu gối bên phải chạm sát đất, chắp tay hướng về phía Đức Phật, cung kính thưa với Đức Thế Tôn:

–Con muốn hỏi Đức Như Lai Chánh Giác bình đẳng, nếu được

Như Lai chấp thuận thì con mới dám tỏ bày.

Đức Phật nói với Bồ-tát Đẳng Mục:

–Bồ-tát nên hỏi, cứ theo ý mình mà hỏi Như Lai. Như Lai sẽ theo đấy, để nêu giảng rõ khiến Bồ-tát được hoan hỷ.

Bồ-tát Đẳng Mục liền thưa:

–Kính thưa Thế Tôn! Làm thế nào, các Bồ-tát thực hiện bao nhiêu pháp Tam-muội không thể nghĩ bàn để được ứng hợp với hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền, tạo nên những thệ nguyện dũng mãnh đối với đời? Cùng với sự tu tập của chư vị ấy, các hạnh của pháp Tam-muội được trang nghiêm nên ở nơi pháp Tam-muội đó đạt được tự tại, an lạc vui thích và dùng diệu lực của pháp Tam-muội ấy cảm ứng đến các pháp Tam-muội khác. Kính mong Như Lai giảng giải.

Đức Thế Tôn nói với Bồ-tát Đẳng Mục:

–Lành thay! Lành thay! Bồ-tát Đẳng Mục lại vì chư Phật và chư Bồ-tát ở thời quá khứ, vị lai và hiện tại nên đã mở rộng Đạo Tràng này, nêu lên một cách thông suốt vấn đề cốt yếu cần được bàn bạc, và đem điều ấy thỉnh vấn. Này Bồ-tát Đẳng Mục! Bồ-tát Phổ Hiền hiện đang có mặt trong chúng hội ở đây. Bồ-tát là vị đã tạo được sự cảm ứng không thể nghĩ bàn đối với chư vị Bồ-tát, đã từng tu tập vô lượng các hạnh Bồ-tát, đạt được sự biến hóa “Vô tư nghị” của bậc Bồ-tát, đã thực hiện trọn vẹn các nguyện của Bồ-tát khó gặp khó làm, không hề thoái chuyển trong các hạnh nguyện của mình, luôn tu tập vô lượng các đức hạnh thanh tịnh rộng lớn, thảy đều vượt hơn tất cả, không thể lường tính, biện tài thông đạt không chút vướng mắc, đem tâm đại Bi thể hiện nơi mọi hạnh nguyện không hề biết chán, dùng các hạnh nguyện ấy trong mọi nơi mà không chút loạn động. Chư vị nên đem tất cả điều ấy mà thỉnh vấn Bồ-tát Phổ Hiền, sẽ được Bồ-tát nói rõ về các hạnh của pháp Tam-muội Chánh Thọ biến hóa vượt bậc.

Lúc này trong chúng hội nghe Đức Thế Tôn nói rõ về danh xưng của bậc Chánh Sĩ ấy nên đều dấy khởi tâm cung kính cùng đưa mắt nhìn khắp đạo tràng muốn được thấy Bồ-tát Phổ Hiền nhưng chẳng nhìn thấy đâu cả, mà cũng không nghe tiếng nói hay biết nơi chỗ ngồi của Bồ-tát. Vì sao như thế? Là vì do uy thần của Đức Như Lai cùng diệu lực của Bồ-tát Phổ Hiền đã tạo nên như vậy.

Bồ-tát Đẳng Mục bèn đến trước Đức Phật thưa:

–Kính thưa Thế Tôn! Bồ-tát Phổ Hiền hiện đang du hóa ở đâu?

Đức Phật bảo:

–Bồ-tát Phổ Hiền hiện đang có mặt nơi chúng hội của đạo tràng này, ở ngay bên cạnh ta đây, chỗ ngồi không dời đổi.

Tức thì, Bồ-tát Đẳng Mục cùng với đại chúng thảy đều vận dụng thần lực của mình để quán sát mà cũng chẳng thấy gì nên cùng thưa lại với Đức Phật:

–Chúng con không trông thấy Bồ-tát Phổ Hiền cũng như chỗ ngồi của Bồ-tát. Đức Thế Tôn dạy:

–Này chư vị trong tộc họ của Như Lai! Chư vị không thể trông thấy được thân tướng cùng chỗ ngồi của Bồ-tát Phổ Hiền. Vì sao như thế?

Là vì Bồ-tát Phổ Hiền ấy luôn an trụ ở nơi chốn có công hạnh sâu xa, không thể đạt được, trí tuệ của Bồ-tát thể hiện qua các hành trụ dều vô ngại, đạt được sự dũng mãnh như Sư tử, đạt được sự cảm ứng biến hóa biến hóa không gì hơn như Phật, hòa nhập vào cõi tịch tĩnh vô ngại, trụ nơi mười trí lực của Phật, là sự thâu tóm của Pháp giới tạng, có được uy thần như Phật, ánh sáng trí tuệ luôn trang nghiêm không bị hủy diệt, dều được sinh ra từ Pháp thân của chư Phật trong ba đời. Đó là cảnh giới nhất tâm thanh tịnh của Bồ-tát Phổ Hiền.

Bồ-tát Đẳng Mục nghe Đức Như Lai nói về các đức hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền do tu tập mười Pháp Tam-muội của bậc Bồ-tát mà có nên Bồ-tát Đẳng Mục rất muốn được thấy Bồ-tát Phổ Hiền và đã gắng sức tư duy, suy cầu mong đạt được, nhưng rốt cuộc Bồ-tát Đẳng Mục cùng với tất cả các vị trong chúng hội cũng lại chẳng thấy Bồ-tát Phổ Hiền. Lúc này Bồ-tát Đẳng Mục đã xuất định và thưa với Đức Phật:

–Kính thưa Thế Tôn! Con đã vận dụng đầy đủ vô số hàng ngàn các pháp Tam-muội, đi sâu vào cảnh giới Chánh thọ nhưng cũng không thấy được Bồ-tát Phổ Hiền cả về thân, khẩu, ý hành cùng với nơi chốn, cũng lại chẳng thấy trụ xứ hay du hành của Bồ-tát.

Đức Phật nói với Bồ-tát Đẳng Mục:

–Đúng như thế đấy! Chư vị không thể thấy Bồ-tát Phổ Hiền. Vì sao? Là vì bậc Đại sĩ ấy đã thông tỏ các hạnh Bồ-tát đạt đến cảnh giới giải thoát.

Này Bồ-tát Đẳng Mục! Theo ý của Bồ-tát thì với trí tuệ sáng suốt, ý nghĩa chữ Huyễn hóa có thể diễn tả trọn vẹn, có thể dùng trí tuệ để phân biệt về huyễn sắc chăng?

–Kính thưa Thế Tôn! Không thể được!

Về ý nghĩa của sự huyễn hóa mà đã không thể phân biệt nơi chốn của nó, huống hồ là trú xứ của Bồ-tát Phổ Hiền, cả về thân, khẩu, ý hành, làm sao mà nhận thấy được trú xứ ấy! Vì sao như vậy? Là vì vị Đại sĩ đó đã đạt được đầy đủ các đức hạnh thâm diệu chẳng thể nghĩ bàn, cũng là thể hiện cho sự giải thoát vượt ngoài mọi hạn lượng, thấu đạt Kim cương tuệ cùng nắm vững mọi yếu ngôn của thứ trí tuệ sắc bén ấy, thông tỏ hết thảy mọi cảnh giới pháp tánh, ứng hiện nơi các cõi các chốn mà không hề chấp trước, ứng hiện nơi mọi thân tướng thì hiểu rõ các hoạt dụng xuất nhập đều là vô thể, các pháp là “vô sở hữu” cũng như mọi cảnh giới thần túc phân biệt tôi ta, mà không hủy hoại cõi mình an trụ, không vướng vào sự hóa hiện, do thần thông nên thấu đạt gốc các pháp là không.

Này các vị trong tộc họ của Như Lai! Các vị nếu muốn thấy được Bồ-tát Phổ Hiền thì phải hội nhập được diệu lý vô ngại như bậc Đại sĩ đó: nghe, lãnh hội cũng là vô ngại, lễ kính vô ngại, tâm kính vô ngại, ý niệm vô ngại, hướng cầu vô ngại, tiếp xúc nhận thức vô ngại, tu chứng vô ngại, mong đạt vô ngại. Nói chung, chí nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền là nhằm dứt bỏ mọi thứ trói buộc, ngăn ngại.

Bấy giờ, Bồ-tát Đẳng Mục cùng với chư vị Bồ-tát trong chúng hội đều có tâm ý vui thích muốn được thấy Bồ-tát Phổ Hiền nên cùng chắp tay hướng về Đức Phật đảnh lễ và cùng niệm lớn ba lần: “Tự quy chư Phật, Tự quy Bồ-tát Phổ Hiền”.

Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo Đẳng Mục rằng:

–Hãy quán sát các Bồ-tát trong đại hội này. Bằng con mắt sáng suốt tìm kiếm Bồ-tát Phổ Hiền, hướng về khắp nơi mà xem như Phổ Hiền đang ở trong chính mình. Lấy căn bản các pháp làm Chánh thọ, hiểu rõ các pháp thì vô dục, đem một lòng chí thành hướng về Bồ-tát Phổ Hiền hiểu đến chỗ vốn không, khiến cái thân ngã chấp này ở đâu

cũng phân biệt được các căn, đến đâu cũng làm được như Phổ Hiền. Công hạnh được như vậy mới thấy Phổ Hiền.

Bồ-tát Đẳng Mục cùng với đại chúng trong đạo tràng nghe theo lời dạy của Đức Thế Tôn, tức thì đều cung kính đảnh lễ, đầu mặt sát đất cùng bày tỏ sự thỉnh cầu của mình, nên chỉ trong khoảnh khắc đã tạo được sự cảm ứng mầu nhiệm, và Bồ-tát Phổ Hiền đã khiến cho tất cả đại chúng đều cùng trông thấy mình đang ở bên cạnh Đức Thế Tôn, an tọa trên đóa hoa sen lớn. Tất cả chư vị Bồ-tát nơi chúng hội như đều xuất hiện từ trong thân tướng của bậc Đại sĩ và đối với các cõi nước hiện ra không ai là không nhìn thấy, cả đến mọi cõi của chư Phật thời quá khứ vị lai cùng lần lượt trông thấy và pháp âm chư Phật nêu rõ về ánh sáng trí tuệ của ba đời.

Bấy giờ, Bồ-tát Đẳng Mục cùng với chúng Bồ-tát nhận thấy những biến hóa như vậy đều hết sức hoan hỷ, cùng nhau kính lễ Đại sĩ Phổ Hiền. Cùng lúc, do uy thần của Phật cũng như công đức vun trồng từ trước của Bồ-tát Phổ Hiền cùng tạo ra, nên trời tung rải các thứ hoa lớp lớp nối nhau rơi xuống như những xâu chuỗi anh lạc của chư Thiên. Các loại nhạc khí không hầu cùng nhau hòa tấu vang lừng.

Trời lại tuôn xuống loại hương mịn màng lan tỏa khắp mọi cảnh giới chư Phật. nơi hư không còn có âm thanh ngân nga của loại chuông nhỏ quý giá. Các loài chúng sinh trong ba cõi ác nhất thời đều được thoát khỏi những nỗi thống khổ. Vô lượng chư vị Bồ-tát nơi chúng hội đã đạt được sự giải thoát lớn lao, tức thời thông tỏ mọi hạnh của các công đức mà Bồ-tát Phổ Hiền đạt được.

Bồ-tát Đẳng Mục thưa với Đức Phật:

–Kính thưa Thế Tôn! Mọi đức hạnh ấy của Bồ-tát Phổ Hiền thật đã vượt quá mọi sự lường tính, là hạnh nguyện không thể hạn định, là hạnh nguyện không nêu được giới hạn, là hạnh nguyện không bị đứt đoạn, là hạnh nguyện không hề chuyển đổi, là hạnh nguyện của sự phổ cập khắp nơi khắp chốn, không nơi nào là không tiếp giáp tiếp xúc, không chốn nào là không trở về, là hạnh nguyện sáng suốt thấy rõ các pháp, là hạnh nguyện không phân biệt, thuận theo tất cả các phương tiện, nói chung là hạnh nguyện không thể dùng lời để diễn đạt hết được.

Kinh Bồ- Tát Đẳng Mục Hỏi Về Tam- Muội, Phẩm 2: Bồ- Tát Đẳng Mục Nói Về Hành Định

Đức Thế Tôn nói với Bồ-tát Đẳng Mục:

–Đúng như thế đấy, Bồ-tát đẳng Mục! Đúng như lời Bồ-tát vừa bày tỏ, Bồ-tát Phổ Hiền đã đem lại cho vô số chúng sinh mọi sự trong lành, có được sự thanh tịnh vô bờ, công đức vô lượng ấy, dấy khởi vô số phước, tu tập vô số tướng, đức hạnh đầy đủ vô hạn, hạnh nguyện không gì có thể sánh được, tôn hiệu tỏa khắp nhưng không lộ rõ ra ngoài, đó là hạnh nguyện của diệu lý vô đắc, đem lại lợi lạc cho cả ba đời, luôn được chư Phật khen ngợi, được

khắp cõi truyền tụng. Hạnh nguyện lớn lao của Bồ-tát Phổ Hiền thể hiện rõ là như thế.

Phẩm 2: BỒ-TÁT ĐẲNG MỤC NÓI VỀ HÀNH ĐỊNH

Bấy giờ, Đức Phật nói với Bồ-tát Phổ Hiền:

–Bồ-tát nên vì chỗ mong muốn của Bồ-tát Đẳng Mục cùng chư vị Bồ-tát trong đạo tràng này mà nêu bày, chỉ ra để chư vị được thông suốt, tức là sẽ nói về các phương tiện tu tập mười pháp Tam-muội của hàng Bồ-tát Ma-ha-tát, nhờ đó chính Bồ-tát đã thành tựu được mọi công đức của bản hạnh mình, chư vị sẽ theo đấy cùng tu tập, đạt được hạnh nguyện như vậy.

Những gì là mười?

1.Đạt được ánh sáng của đức lớn ban đầu, là điều thiện cho phương tiện tu tập của Bồ-tát Ma-ha-tát.

2.Hạnh hướng tới niềm vui thích trong đại định, đạt được hạnh nguyện làm phương tiện tu tập cho Bồ-tát Ma-ha-tát.

3.Sự thanh tịnh của ánh sáng vượt qua mọi cõi.

4.Sự thanh tịnh của pháp tu tập nội tâm.

5.Sự thanh tịnh đã được tích chứa từ quá khứ.

6.Kho chứa trí tuệ được tỏa sáng.

7.Âm thanh của trí tuệ chư Phật thanh tịnh thấu triệt đến các cõi Phật.

8.Phân biệt thân tướng, tạo tác cùng pháp giới của tất cả chúng sinh đạt được tự tại.

9.Đạt được các hạnh rộng lớn không chút vướng mắc, chấp bám.

10.Đạt được trọn vẹn các phương tiện làm hạnh nguyện lớn cho Bồ-tát Ma-ha-tát.

Đó là mười pháp Tam-muội lớn của hàng Bồ-tát Ma-ha-tát. Là điều chư Phật thời quá khứ hiện tại và vị lai thảy đều trình bày, đã thuyết, đang thuyết hay sẽ thuyết. Chư vị Bồ-tát nào tâm có thể hành mười pháp Tam-muội hội nhập vào cảnh giới ấy thì đó là sự giác ngộ, là bậc chánh giác, là bậc Như Lai gồm đủ mười trí lực, là vị Đạo sư, là bậc Đạo sư, là bậc đạt được trí tuệ rộng khắp, là bậc hiển hiện, là bậc đạt được các hạnh nguyện vô tận, là bậc đạt được những hạnh nguyện vô hạn, là bậc chỉ dẫn các pháp tối tôn tối thắng. Chư vị Bồ-tát đã đạt các pháp Tam-muội ấy thì có thể ứng hiện khắp các cõi nước của chư Phật, nơi mọi cõi nước đều có được sự an lạc tự tại. Các vị đó chính thực là những bậc đã an trụ cảnh giới của chúng sinh, là bậc thấu đạt mọi nẻo giác ngộ của chúng sinh, là bậc đã đạt được kho tàng dứt sạch mọi mối nghi hoặc, là bậc đã hội nhập vào các nẻo cốt yếu của pháp giới, là bậc đã tỏ ngộ tính chất vô lượng của pháp giới, là bậc đã thông đạt mọi hành quá khứ hiện tại vị lai của chư Như Lai, là bậc đã thấy rõ các pháp của Như Lai, là bậc đã nêu ra và lý giải thấu đáo các ngôn thuyết về tự lợi, lợi tha, là bậc đã đạt được mọi tác động cả âm thanh câu chữ, là bậc gồm đủ mọi hạnh thanh tịnh của hàng Bồ-tát, là bậc đã được sự an trụ trong mọi hạnh nguyện của Bồ-tát. Các bậc ấy ở trong ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai luôn làm sáng tỏ các hạnh nổi bậc thông tỏ tất cả các hành của diệu lý vô nhị, là bậc có thể giảng thuyết các pháp của chư Phật dùng hạnh nguyện làm phương tiện, chuyển mọi pháp luân mà không hề có sự thoái lui, là bậc giác ngộ hết thảy mọi hạnh thiết yếu trong quá khứ vị lai và hiện tại của chư Phật, là bậc đã đem sự giác ngộ của một vị Phật để nêu lên yếu chỉ của chư Phật, đó cũng là pháp yếu của chư Bồ-tát. Các vị ấy đã tỏ ngộ được trí tuệ đó, tức là làm sáng tỏ trọn vẹn cái trí tuệ rộng khắp, không ai, không gì có thể vượt hơn được. Là bậc đã gồm đủ các hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền. Là bậc đã nêu rõ những lợi lạc nơi hạnh các pháp Định Tuệ của Bồ-tát. Là bậc đã đạt được các pháp Tổng trì, nhận rõ ba thời, được thấy chư Phật quá khứ hiện tại và vị lai, tạo nên

tất cả mọi ánh sáng của trí tuệ vô biên. Đó đúng là các bậc đã đạt được sự thanh tịnh nơi các cõi của Bồ-tát, được thấy nơi chốn hành hóa của chư Phật. Bồ-tát đã có được pháp yếu ấy, ở nơi pháp giới của Bồ-tát luôn đạt được diệu lực dũng mãnh, dùng mười pháp Tam-muội đó để nêu bày một cách thông suốt các công đức vô biên, đức ấy như hư không. Đó là cõi vô hạn, ánh sáng tỏa sáng vô lượng. Là bậc Pháp vương ở đời, đối với khắp mọi loài chúng sinh, đạt được trí tuệ không thể lường tính, mười Lực thể hiện rộng khắp, làm sáng tỏ một cách thích hợp cuộc sống thanh thản, ung dung cùng tâm tu tập các pháp an tĩnh, hòa nhập hoàn toàn vào các hạnh của cảnh giới tịch tĩnh, thể hiện tâm đại Từ như Sư tử. Là bậc trượng phu đầy đủ trí tuệ. Là bậc làm cho ngọn đuốc chánh pháp hiển hiện, nêu rõ tên tuổi của mọi công đức, khiến chúng luôn được tồn tại, làm cho các quả vị Thanh văn, Duyên giác có mặt khắp cõi đời mà không thể nghĩ bàn, thông đạt pháp giới, an trụ tích chứa các pháp, lãnh hội thảy mọi thuyết giảng về các nẻo phương tiện quyền xảo, thông suốt tất cả ý nghĩa của bao âm thanh nêu bày, nắm được yếu chỉ vô hình tượng vì hình tượng chỉ là phương tiện. Đạt được nơi chốn phát khởi thanh tịnh thì đó chính là Phật chủng thanh tịnh phân biệt rõ tất cả các pháp. Đó cũng là sự kết hợp với nhiều thứ trí tuệ để lý giải hiện tướng các pháp, đi vào các phương tiện thông thường để thấu suốt một cách thuận hợp với sự thật, đem trí tuệ đạt đạo hóa độ khắp chốn, cũng là nhằm làm sáng tỏ và thanh tịnh thể tánh của chính mình. Là bậc có khả năng nhận lấy các hạnh nguyện rộng lớn, làm cho các đạo tràng được hưng thịnh, ánh sáng giác ngộ tỏa chiếu không chỉ ở nơi chốn Bồ-tát hành hóa mà còn lan khắp đến vô cùng vô tận. Là bậc có thể thị hiện những biến hóa lớn lao, trí tuệ hạnh guyện sáng tỏa khắp nơi, hiểu biết đúng đắn về các phương tiện. Đấy chính là những điều thuyết giảng của Bồ-tát Phổ Hiền.

Đó là mười pháp Tam-muội của Bồ-tát thể hiện qua các hạnh nguyện rộng lớn trùm khắp, đã được nhận rõ và nêu bày. Đấy cũng chính là những hạnh cốt yếu của hàng Bồ-tát.

Bấy giờ, Bồ-tát Đẳng Mục lãnh hội những điều Phật nêu dạy, ứng hợp với ý nguyện và niềm vui thích của chư vị Bồ-tát trong chúng

hội nên Bồ-tát Đẳng Mục đã nói với chư vị Bồ-tát:

–Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Có mười pháp Chánh Thọ, thích hợp trọn vẹn với các pháp tu tập đạt giải thoát của Bồ-tát, thế nào gọi là mười?

Đó là dấy khởi từ các Phật pháp để tạo sự thuận hợp tuệ hạnh. Hóa độ chúng sinh quy thuận vào tuệ hạnh. Soi sáng các cõi nước để nhận rõ âm vang của tuệ hạnh. Nêu bật ánh sáng trí tuệ từ pháp giới. Nhận lấy các phương tiện hành hóa của Bồ-tát để đạt tuệ hạnh. Hội nhập trí tuệ không thoái chuyển của Bồ-tát. Vì mọi chúng sinh quán tưởng các pháp làm phát khởi trí tuệ. Chế ngự, nắm giữ dụng lực của tâm là trí tuệ của phương tiện tu tập. Hội nhập sâu rộng vào trí tuệ của Bồ- tát thể hiện qua các nẻo tâm hành. Đạt đến trí rộng khắp của chư Phật, là tuệ của nguyện lực dấy khởi các Phật pháp. Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Đó gọi là mười pháp tu tập hết mực lớn lao nhằm đạt giải thoát của hàng Bồ-tát Ma-ha-tát.

Lại nữa, này chư vị Bồ-tát! Có mười pháp tu tập làm dấy khởi tuệ tâm vô lượng của hàng Bồ-tát Ma-ha-tát. Những gì gọi là mười? Đó là thấu đạt mọi cảnh giới của chúng sinh; vượt qua mọi dấy khởi tùy thích, để tự biết rõ mọi dấy khởi của tâm, nghĩa là gặp được chư Phật dấy khởi vô số tâm; tôn thờ công đức của chư Phật, khởi tâm nuôi dưỡng muôn loài. Nghĩa là trông thấy chư Phật mà có ý niệm về Vô lượng; Chính mắt trông thấy nên dấy khởi tâm vô lượng. Gọi là được gặp chư Phật, hội nhập nơi âm thanh mà thọ nhận pháp tu giải thoát, làm hiển lộ vô số tâm. Gọi là cõi bờ của chư Phật, phân biệt nhận rõ vượt qua trí tuệ của phương tiện, đó là các bậc hiền Thánh dấy vô số tâm. Gọi là con đường của Như Lai nhập vào lực dụng không vướng mắc làm hung khởi vô số tâm. Gọi là lực dụng của trí tuệ rộng khắp, thực hiện các hạnh vi diệu, xiển dương Phật pháp, đem điều thuận phân bố khắp chốn, làm hưng khởi tâm vô lượng cùng hạnh nguyện vô bờ. Gọi là Cảnh giới của Phật, nên không có hạn lượng về hạnh nguyện của sự hội nhập rộng khắp, làm hưng khởi vô số hạnh của tâm trong sáng. Gọi là sự biện tài của Phật, là sở nguyện của thể tánh mình, đều nhờ thu thập mà đạt được, cầu các Phật pháp làm dấy khởi vô số tâm. Gọi là hội trường của Như Lai, hòa nhập khắp cõi,

ứng hiện các thân tướng cùng nơi chốn làm hưng khởi vô số tâm. Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Các bậc Bồ-tát Đại sĩ nên dấy khởi đầy đủ về mười pháp tu tập với vô số tâm như vậy.

Lại nữa, này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Bồ-tát Đại sĩ lại có mười đức nhập Chánh định làm phát khởi ý tuệ. Những gì gọi là mười?

1.Tại phương Đông nhập Chánh thọ tức thì phương Nam khởi biết.

2.Phương Nam nhập Chánh thọ thì ở phương Đông khởi, rõ.

3.Phương Đông bắc nhập Chánh thọ thì phương Tây nam khởi biết.

4.Phương Tây nam nhập chánh định thì phương Đông bắc khởi thức.

5.Ở phương Nam tuệ định tức thì phương Bắc hiện rõ thức.

6.Ở phương Bắc định rõ thì ra phương Nam mà tỏ ngộ.

7.Ở phương Tây bắc nhập định thì phương Tây nam hiện ra thức tỉnh.

8.Ở phương Đông nam nhập định thì phương Tây bắc khởi lên.

9.Ở nơi phương Dưới nhập Chánh thọ tức thì phương Trên thức tỉnh.

10.Ở phương Trên nhập Chánh thọ thì phương Dưới phô bày sự thức tỉnh.

Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Các bậc Bồ-tát Đại sĩ nhập mười thứ định ý có được trí tuệ phân biệt nhận rõ là thế.

Lại nữa, này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Bậc Bồ-tát Đại sĩ có mười pháp Tam-muội lớn làm phát khởi trí tuệ của phương tiện hành hóa. Những gì được gọi là mười? Này chư vị Bồ-tát! Bồ-tát Đại sĩ hiện các cõi trong Tam thiên Đại thiên tại trên một đóa hoa sen, tự thấy thân mình ở trên đóa hoa sen đó ngồi kiết già nhập định. Trong tam thiên đại thiên ấy đều hiện đủ thân tướng mình cùng ánh sáng tỏa ra từ thân tướng đó. Nơi mỗi mỗi phương đều có thân tướng mình hiện ra, đứng thẳng. Đem mỗi mỗi thân tướng ấy nhập vào các cõi trong tam thiên đại thiên. Ở các cõi, mỗi mỗi bốn cõi thiên hạ đều hiện ra trăm ngàn vạn ức vị Bồ-tát. Nơi mỗi mỗi hạnh Bồ-tát hiện ra ức ức sự

hóa độ thuận hợp. Ở mỗi mỗi nơi chốn hóa độ lại hiện ra ức ức sự phân biệt các căn tánh đều có đầy đủ hàng ngàn vạn ức vị Bồ-tát, đều là bậc đạt pháp không thoái chuyển. Các thân tướng thị hiện ở đây chẳng là một thân, cũng chẳng là nhiều thân, cũng không nhập Chánh thọ, cũng chẳng thức tỉnh nhận biết.

Này chư vị trong tộc họ của Đức Như Lai! Ví như A-tu-luân vương, thân tướng vốn dài đến bảy trăm do-diên, đã dùng thần lực hiện thân dài đến những sáu mươi tám trăm ngàn do-diên, đứng thẳng nơi biển lớn, chỉ hiện ra một nửa thân tướng thôi thì đầu đã cao bằng đỉnh ngọn núi Tu-di. Chỗ thân hóa hiện đó là sáu mươi tám ngàn do-diên, tuy cao lớn như vậy nhưng cũng như nơi thân gốc kia không có sự suy giảm hay bị hủy diệt. Giống như thân gốc của A-tu-luân vương, thân hóa hiện cao lớn đó cũng là thân do tứ đại giả hợp, chẳng có gì để nghi ngờ. Lại, đối với thân hóa hiện cao lớn có thể tưởng như là thân của kẻ khác nhưng đối với thân gốc kia thì chẳng tưởng là đã mất đi, không còn. Đem chỗ thân tướng của A-tu-luân vương ấy từ chỗ thương ghét bình thường hóa hiện làm an vui, hóa hiện làm sức mạnh lớn lao. Do dốc chí nên có thể hóa hiện, chỗ hóa hiện đó chẳng nghi ngờ, cũng lại không có lầm lẫn. Vị A-tu-luân vương ấy còn ôm đầy bao mối tham dâm, sân hận ngu si cấu nhiễm độc nhơ, dấy khởi tà vọng, cao ngạo, ở nơi biển cả cho là chỉ có cung điện của mình là lớn mà còn có thể nổi lên hóa hiện thân tướng cao to như thế, huống hồ là chư vị Bồ-tát Đại sĩ dốc tu tập các pháp Tam-muội, đã thấu rõ tính chất huyễn hóa của các pháp, thông tỏ nên thấy mọi hiện tượng thảy đều như mộng ảo, biết chư Phật ứng hiện ỏ đời với ánh sáng tỏa lan khắp cõi, không gì là không thông đạt, vì mọi hiện tượng cũng như cảnh huyễn hóa, rõ mọi âm thanh đều là tiếng vang, quán sát nơi các pháp mà hóa độ một cách thuận hợp. Lại như Pháp thân là cội nguồn của mọi sự thanh tịnh, hội nhập vào các pháp thì cũng như vậy. Hiểu rõ về thân tâm thảy đều không thể thủ đắc, thông suốt vô số thân cùng nơi chốn mà thân ấy cùng hội nhập, nên đều phát tâm tu tập nhằm đạt đến giác ngộ như Phật, hướng theo đường thanh tịnh tất được an trụ pháp Tam-muội lớn lao như thế thì lẽ nào lại có sự nghi ngờ? Huống hồ còn cho là lầm sao?