Đại Tập 40 · Bộ Hoa Nghiêm V · Số 286–292 & Số 293 (Q.1–22)

Kinh Như Lai Hưng Hiển Quyển 4

KINH NHƯ LAI HƯNG HIỂN

QUYỂN 4

Này Phật tử! Sao gọi là Bồ-tát hội nhập nơi sự thị hiện diệt độ của Như Lai chí chân? Bồ-tát ấy muốn vào sự diệt độ thì phải hiểu rõ tất cả vốn thanh tịnh, tự nhiên, tức là như Phật. Giống như vô bản mà quay về diệt độ. Như Lai diệt độ cũng là như vậy. Lại nữa, bản tế, pháp giới cũng như vậy, giống như cõi hư không vô cực. Lại như bản tịnh, chân bản tế mà lìa dục tế, như vô tướng tế, vô tự nhiên tế. Giống như tất cả các pháp vốn thanh tịnh, như chân bản tế giữ lấy diệt độ. Như Lai diệt độ cũng là như thế. Vì sao? Vì tương ưng hay không tương ưng và tất cả những điều ấy đều không sai khác, không sinh không diệt. Giả sử các pháp không sinh không diệt thì chúng không trú, cũng chẳng phải không trú; không rời, cũng chẳng phải không rời. Lại nữa, Như Lai không vì hưng phát sự rộng nói cho chúng Bồ-tát mà giữ lấy sự diệt độ vĩnh viễn vô dư. Vì sao? Vì tất cả Như Lai đều ở trước mắt, nếu như hiện tại, quá khứ cùng với vị lai cũng vậy thì nhất thời đều thành tựu trí tuệ, phút chốc đắc đạo, nhìn thấy chư Như Lai đều đang tuyên thuyết thông suốt âm thanh sắc tướng, không khởi hai tưởng cũng chẳng không hai tưởng. Thấy chư Như Lai đã bỏ các tưởng tương ưng với hạnh Bồ-tát, buông xả các sự trú chấp. Như Lai chẳng hề nghĩ là làm vui lòng tất cả chúng sinh, đó là Như Lai diệt độ. Chỉ vì thương xót các tưởng lo sợ của họ nên xuất hiện ở đời mà cũng chẳng diệt độ. Vì sao? Vì chỗ trú của Như Lai là ở pháp giới, làm vui lòng mọi chúng sinh cho nên có hiện thân mà có sự diệt độ, vì do pháp giới vô biên. Cũng giống như lúc mặt trời mọc thì ánh sáng của nó chiếu khắp thiên hạ và ảnh hiện trong nước mà nó chẳng hề tưởng nghĩ, cũng không chuyển dời và đều chiếu soi không chỗ nào không có. Những nơi chứa nước thì đều thấy ảnh của nó, nếu đồ chứa nước không có nước thì chẳng thấy ánh sáng mặt trời. Ý ông thế nào? Có

thể cho đó là lỗi của mặt trời mà làm cho ảnh của nó không hiện ra ở đồ chứa nước chăng? Bồ-tát thưa:

–Bạch Thế Tôn! Không phải vậy. Đó là lỗi của vật chứa không có nước, chẳng phải là lỗi của mặt trời.

Đức Phật dạy:

–Đúng vậy! Mặt trời trí tuệ của Như Lai đem bản hạnh đến các pháp giới là đều vì chúng sinh mà thường diễn thanh tịnh, hưng khởi việc tự nhiên, đạt đến đạo nghiệp, hiển bày ánh sáng của biển tâm và thường nhìn thấy thân Như Lai. Do đồ đựng con người bị hư hoại, tâm mang uế trược nên không nhìn thấy uy quang của Đức Phật. Này Phật tử! Cần phải hóa độ chúng sinh khát ngưỡng chưa hiển bày tánh Như Lai là hiện diệt độ; cũng không có sinh, không có cái bất sinh, cũng không diệt độ.

Rồi nói kệ tụng:

Như mặt trời chiếu khắp

Cõi giới cùng bờ bến

Chỗ thấy ảnh khó giữ

Vừa thấy là biến mất.

Chư Phật cũng như vậy

Hiện khắp ở thế gian

Chúng sinh chưa thuần tín

Dùng vô vi dạy bảo

Quán khắp các cõi Phật

Bình đẳng bởi như huyễn

Các nhân duyên huân tập

Mà phân biệt ta, người

Giả như có tạo hạnh

Chỗ Phật làm rốt ráo

Hoặc chẳng thấy Đại thánh

Chỗ thấy đều không đồng

Định lực Bậc Tối Thắng

Gọi là Giải vô thường

Phật dùng đó diệu dụng

Về sau hiện Đẳng sinh

Vì phân biệt thân hình

Là vô lượng vô hạn

Khắp mười phương chốc lát

Phật giống như hoa sen.

Giống như lửa vì khắp chúng sinh mà nấu chín và thành tựu nhiều thứ. Ví như có một lúc nào đó, ở một nơi nào đó lửa bỗng nhiên tắt hết. Ý ông thế nào? Lửa có tắt hết khắp tất cả thế gian chăng? Bồ-tát đáp:

–Bạch Thế Tôn! Không phải vậy.

Đức Phật dạy:

–Đúng vậy! Như Lai đều vào khắp tất cả pháp giới vô dư, hưng khởi Phật sự. Vào một lúc khác, ở một cõi Phật khác, hiển phát đạo ý bèn thấy diệt độ mà thật chẳng phải diệt độ. Bồ-tát phải dùng ấn tâm như vậy để vào Bát-niết-bàn của Như Lai. Giả sử có một ảo thuật sư giỏi về huyễn thuật, biết rõ phương tiện, thông thạo thần chú, luôn luôn tinh chuyên. Ông ta có thể hóa tam thiên thế giới thành nước. Thân ông ta tự hiện ra tại một nước, một quận, một ấp nào đó. Ông ta dừng lại trong một kiếp mà duy trì kiến lập thành ấp, rồi ông ta muốn đi đến một nước, một quận, một thành ấp khác thì những thành ấp trên đều biến mất. Ý ông thế nào? Huyễn thuật sư ấy đều tận diệt hết hay không?

Bồ-tát thưa:

–Bạch Thế Tôn! Không phải như vậy.

Đức Phật dạy:

–Đúng vậy! Như Lai khéo học vô lượng huyễn tuệ, thị hiện phương tiện quyền xảo, kỳ thuật Thánh chú, vào khắp tất cả, vào trọn pháp giới mà không hề thấy chỗ vào. Giống như huyễn hóa, hiện thân Như Lai, ở tại pháp giới, cùng hư không giới. Nghĩa là tùy theo chỗ tin ưa của chúng sinh mà hiển bày mỗi một cõi nước chư Phật mà hiện diệt độ. Không chỉ ở trong một cõi nước thị hiện Bát-niết-bàn mà ở khắp tất cả pháp giới. Như Lai đều thị hiện như vậy không một chỗ nào mà không khắp thấu. Này Phật tử! Là Bồ-tát thì phải biết thể

nhập chư Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác hiện diệt độ.

Lại nữa, Phật tử! Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác có Tam-muội gọi là Vô sở trước định ý Chánh thọ hiện diệt độ.

Lúc dùng định ấy trong Tam-muội thì nơi mỗi lỗ chân lông của pháp thể Như Lai đều diễn xuất trăm ngàn ức na-do-tha ánh sáng khó tính đếm được. Mỗi mỗi ánh sáng đều hóa hiện ra hoa sen không thể suy lường. Mỗi một hoa sen đều biến hiện ra vô số tòa Sư tử tự nhiên vi diệu. Trên mỗi tòa ấy đều có hóa thân Như Lai ngự tọa. Như Lai tùy theo tâm lượng vô số chúng sinh mà tự hóa lập đầy đủ hình mạo, công đức chân đế viên tịnh đầy khắp như bản nguyện trong quá khứ xa xưa. Nếu có chúng sinh nào các căn thuần thục thì liền thấy rõ dung mạo thị hiện của Như Lai. Như Lai dùng phương tiện theo luật giáo mà kiến lập bản tế nghiêm tịnh ở vị lai. Tùy thuận theo tâm chí thuần thục của chúng sinh mà dùng lục độ. Hình tướng Như Lai không có xứ sở, cũng không phải không có xứ sở; không có sở thuyết, cũng không phải không có chỗ nêu thuyết; không có cái thường, cũng không phải không có cái thường. Lại nữa, chư Như Lai hẳn nhiên là do bản hạnh thệ nguyện đời trước mà khai thị chúng sinh, diễn đạt các căn ấy là chỗ hóa hiện oai thần của Thánh chí.

Này Phật tử! Chư Bồ-tát hội nhập nơi đại Niết-bàn của Như Lai mà chỗ nhập không hạn lượng, không hề ngăn ngại nơi vô lượng hư không giới, cứu cánh pháp giới. Lại nữa, pháp tánh của Như Lai, không sinh không diệt, ở nơi bản tế. Sự thị hiện của Như Lai là muốn cho chúng sinh luôn được an nghỉ. Như Lai dùng oai thần kiến lập khắp để chỉ bày cho tất cả pháp giới chúng sinh, tùy thuận theo căn tánh của họ mà diễn bày pháp yếu. Tuy có tạm lập Duyên giác, nhưng chỉ có Bồ-tát mới biết rõ. Rồi nói kệ tụng:

Phật vô trước, Vua định

Tối tôn trong chúng sinh

Lực đại Bi vô cực

Pháp thân bao trùm khắp

Ở nơi đạo chánh chân

Diễn mưa pháp phân minh

Sáng nhuần chẳng tưởng nghĩ

Khắp đời mỗi một khác.

Ngưỡng mộ tuệ như thế

Tâm các bậc Mười lực

Thánh tối tôn quán sát

Lấy những gì làm đạo

Ở mười phương khắp cùng

Các chúng sinh hữu hình

Nghĩ tất cả đều không

Vô tự nhiên, vô thân.

Phương tiện tuệ Bồ-tát

Biến tòa sen Sư tử

An ổn biết bao chốn

Khắp pháp giới chúng sinh

Tất cả Thánh an trụ

Thành trí tuệ tự nhiên

Dùng vô cực tuệ này

Siêu việt các hình tướng

Đã bình đẳng giải thoát

Pháp giới chẳng ta, người

Ở mười phương tại đó

Lý do có Duyên giác

Phật mới rõ điều đó

Thấu pháp giới trọn vẹn

Lại quán các pháp giới

Không tăng cũng chẳng giảm.

Thân cận Thánh Tối thắng

Tuệ tự tại tất cả

Hàng Hữu học, Vô học

Hữu vi cùng vô vi

Đều an trú tự tại

Không giảm cũng chẳng tăng

Không diệt cũng chẳng sinh

Phật tuệ khó nghĩ bàn.

Như nước chảy thông dòng

Dần dần chảy lan khắp

Thấm ướt khắp mặt đất

Nước ấy không phân biệt

Đất cũng chẳng khởi nghĩ

Không cho nước chảy khắp.

Sức tinh tấn vâng tu

Phân minh rộng khắp cả

Mười Lực chẳng bờ mé

Giải thoát khỏi chúng sinh.

Những loài chúng sinh ấy

Tuệ an trú tư duy

Tuân theo đó tu hành

Thân lập sự tinh tấn

Biết vậy không bao lâu

Sẽ đạt tuệ công đức.

Này Phật tử! Sao gọi là Đại Bồ-tát phải vào tất cả các gốc đức mà nghe biết chỗ hiện của Như Lai? Bồ-tát ấy phải dùng chân hành vô tâm chứ không thể đem sự hư vọng để quán biết Như Lai. Bồ-tát biết được việc trồng các gốc đức, vào nơi vô lượng hành nghiệp tham dục bằng oai thần cứu cánh, dùng bình đẳng để chế ngự các hành nghiệp ấy. Sinh trong cảnh hữu vi mà đầy đủ tất cả các nguyện không cùng tận, đi vào vô vi mà luôn khởi dụng đến tận vị lai không hề hạn hữu, xét tận sắc, dục về tự tại địa. Như có một người muốn dùng ngọn gió thoảng nhẹ để hủy hoại kim cương, việc đó không thể được. Phải luôn nghĩ thân thể này toàn là vật bất tịnh, nếu phân lìa ngũ tạng ra riêng biệt thì chẳng có gì là thân thể, là sở hữu cả. Lại nữa, pháp tánh của gió ấy và không có chỗ tiêu mất. Như vậy, này Phật tử! Theo Phật pháp và lời dạy của Như Lai thì tuy trồng gốc đức hơi mỏng nhưng đều có thể phá trừ tất cả hữu vi là chỗ trú của phiền não vọng tưởng. Trí tuệ của Như Lai ứng với vô vi, thật vô sở hữu, trừ các ngăn ngại, sự trồng các gốc đức của Như Lai không chỗ diệt mất. Giống như có người tích tụ củi khô, rơm cỏ nhiều như núi Tu-di nhưng chỉ một ngọn lửa bằng hạt cải ném vào củi ấy thì tức thời cháy ngay không sót một

gì. Vì sao? Vì ý nghĩa của lửa chủ về việc thiêu đốt. Hành giả cũng vậy, tuy đối với Như Lai trồng ít phước đức nhưng đều có thể đốt cháy vô số phiền não không còn dư sót, mau chóng gần gũi và trở về sự diệt độ. Vì sao? Vì đã gần gũi Như Lai trồng các gốc đức thì vĩnh viễn dứt sạch các chướng ngại và tội cấu. Ví như có một vị thuốc lớn tên là Thiện kiến, giả như có người thấy sắc của nó, nghe tiếng, ngửi mùi, ăn uống rồi đeo vào thân thì mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý đều tự nhiên được thanh tịnh. Hoặc lúc người ấy chết chôn vào đất thì sẽ biến thành vị thuốc quý, có thể trừ các bệnh. Như vậy, này Nhân giả! Như Lai chí chân làm Đại dược vương, dùng Đại Thánh tuệ tạo lợi ích cho chúng sinh, chữa lành nhiều bệnh tật. Nếu có kẻ quán thấy sắc thân Như Lai thì mắt được thanh tịnh, tai nghe thì thấu rõ Tam-muội, nếu ngửi hương giới thì mũi tự nhiên được thanh tịnh, nếu uống pháp vị thì tròn đủ các hạnh, người ấy nghe được chỗ giảng của Như Lai, lưỡi tự nhiên tịnh, biện tài vô lượng. Nếu gặp được ánh sáng của Như Lai thì liền được thân pháp; nếu người ấy nhớ nghĩ về Như Lai thì tâm họ được bình đẳng an tịnh; nếu có cúng dường Như Lai thì thành tựu gốc đức, trừ bệnh phiền não.

Này Phật tử! Nay ông khuyến dụ, hiển bày khiến người ấy nghe thấy Như Lai thì có thể tịnh trừ tội chướng ngăn che. Nếu nghe thấy thuyết pháp mà không hoan hỷ tin nhận thì Phật làm cho những người ấy gieo trồng và thành tựu gốc đức, không còn hư vọng, đạt đến diệt độ, đó là thấy được Như Lai. Nếu được nghe âm thanh của Như Lai tức được hội nhập vào các gốc đức. Nhờ đó mà được đoạn trừ các pháp bất thiện, tỏ rõ nguồn cơn của đạo không hề thiếu sót. Như Lai hưng hiển, dùng sự liễu giải, dẫn các ví dụ đầy đủ tất cả, không thể lấy sự dẫn dụ làm giả dụ. Công đức của chư Phật không thể nghĩ bàn, độ thoát các tâm, vì muốn khai hóa chí tánh chúng sinh làm cho họ có được pháp lạc, cho nên Như Lai vì chư Bồ-tát dẫn các ví dụ để họ được thấu đạt, chứ đó chẳng phải là điều rốt ráo. Như vậy, nguyên lý rộng lớn tức là tạng bí áo của Như Lai, gọi là chỗ không thể hiểu tới của tất cả thế gian, chỗ ấy là vào được diệu ấn của Như Lai, vào chủng tánh Thánh minh đại tuệ vô cực của Như Lai; gọi là chỗ không thể đạt tới của tất cả Bồ-tát và thế gian; cũng gọi là sự hội nhập nơi

cõi bình đẳng của cảnh giới Như Lai; gọi là làm thanh tịnh chúng sinh giới không một ai còn sót; gọi là tuyên thuyết khắp nguồn gốc của tất cả sự ngăn ngại. Lại nữa, Như Lai chí chân chỉ vì người chí cầu Đại thừa, vì hành giả của Bất tư nghì thừa (vô thượng thừa) mà giảng đạo Bồ-tát chứ chẳng vì những hạng người khác mà thuyết kinh điển thâm diệu. Lại nữa, những kinh điển ấy đều trở về đạo Bồ-tát, chứ không nhằm đến các nẻo khác. Này Phật tử! Ví như Kim luân, Bạch tượng, Ngựa tía, Minh châu, Ngọc nữ, Tạng thần, Binh thần của Chuyển luân thánh vương tự nhiên hóa hiện ra, thất bảo ấy đến với nhà vua chứ không đến với một ai khác. Thất bảo này cũng chỉ sẽ về với Thái tử của vua. Vì sao? Vì Thái tử ấy do Thánh hậu mang thai mà sinh ra nên đầy đủ tướng Chuyển luân thánh vương. Nếu Thái tử ấy mạng chung thì thất bảo của Chuyển luân thánh vương sau bảy ngày sẽ biến mất. Gốc của kinh điển cũng vậy, không đến với một ai khác mà chỉ đến với trưởng tử của đấng Chánh giác là Tộc tánh của Như Lai sinh ra, đã gieo trồng gốc đức của Như Lai. Nếu đạt đến Pháp thân, vâng tu Chánh sĩ, nhờ ân đức và năng lực ấy thì chẳng bao lâu cũng sẽ thành tựu như vậy. Chỗ then chốt của kinh điển là bí tạng của Như Lai không bao giờ đoạn mất Tam bảo. Pháp bị diệt mất nghĩa là do không có người thấu giải được chánh pháp. Vì sao? Vì tất cả Thanh văn và Duyên giác không thể lãnh nhận và đạt đến chỗ cốt yếu của kinh điển, không thể nghe được huống là có thể đọc tụng, thọ trì. Kinh điển cốt yếu chỉ có thể về tay của chư Đại Bồ-tát, kết tập kinh điển đặt trước hiên nhà. Cho nên, này Phật tử! Nếu có Bồ-tát nghe giảng kinh ấy, chí tánh thuần nhất, hầu cận và cúng dường cho Pháp sư thì sẽ thọ nhận được kinh điển ấy. Vì sao? Nếu có Bồ-tát thuần tín hành phỏng theo cảnh giới của Như Lai thì sẽ thành tựu đạo Chánh chân vô thượng. Bồ-tát Đại sĩ trải qua trăm ngàn ức na-do-tha số kiếp, phụng hành tích tập sáu Độ vô cực (sáu pháp Ba-la-mật) mà còn mang lại pháp đạo, tuân tu đại Bi mà không thể nhập cảnh giới bất tư nghì vô cực của Như Lai, không nghe biết, không tiến tới, ấy chẳng thể là Bồ-tát vậy. Đối với pháp Bồ-tát thì chẳng được nhiều lợi lạc, không thuận theo giềng mối của Như Lai. Nếu có Bồ-tát giảng thuyết về trí tuệ vô ngại của Như Lai, thuần tín nhập đạo mà không hồ nghi, đó mới gọi là

chân Bồ-tát. Nghĩa là không làm trái mất các thông tuệ, có thể hành rốt ráo tất cả thế pháp của bậc Đại thánh. Thuận theo lời dạy Như Lai ở trong các Phật giới mà không chấp trước thì được kiến lập pháp Bồ-tát, liền được thông đạt chánh điển chư Phật mà không hề chìm đắm trong nhiều chỗ biến hiện của cảnh giới đạo phẩm. Do được tự tại nên lập thành các pháp, ở trong chúng Bồ-tát oai thần uy nghi và liền thể nhập cõi giới vô ngại của Như Lai. Cho nên, nếu Bồ-tát nào nghe được pháp này thì đạo ấy vô hạn, an trú rộng khắp. Lại nữa, chí tánh ấy có năng lực chánh chân, xả bỏ các tưởng, vào Thánh minh ứng hợp mà cũng chẳng ứng hợp. Tất cả Như Lai đều ở trước mắt, tâm niệm đều rõ hư không giới, phụng hành Tam-muội, khai tâm phát ngộ. Vị này có thể hành nhập trong vô lượng pháp giới, chí nguyện thệ lập đã thành tựu công đức nên được tự tại, thông tuệ thấu suốt, trừ sạch cấu bẩn của thế gian, phát tâm thuần nhất. Cõi nước của họ ở khắp tất cả mười phương thể nhập Bồ-tát đạo. Quá khứ, hiện tại, vị lai chư Phật cùng một đường đi về gốc đức, khuyến trợ Thánh đạo, dẫn dắt chúng sinh, làm cho tất cả hưng khởi đạo tâm, khai hóa cho kẻ chưa được nghe hiểu, thể nhập pháp ấy, nhập mà không chỗ nhập, không chỗ sở đắc, khiến các pháp đều quy về chỗ không nhân duyên. Thường nghĩ như vậy, tùy thuận theo Nhất thiết trí và tất cả các pháp không hề hạn cuộc. Bồ-tát đã có thể hội nhập như thế thì chỗ tư niệm vắng lặng, còn chỗ nhập thì khó ai bì kịp, trí tuệ tự tại, oai thần vòi vọi. Lúc thuyết pháp, Bồ-tát Phổ Hiền nhờ Thánh chỉ Phật nên mười phương trăm ngàn ức na-do-tha vi trần số không thể tính đếm cõi nước chư Phật chấn động sáu cách, mười tám bộ biến hóa. Oai thần của Như Lai hiển bày pháp thí, trời rải mưa hoa, đàn sáo nhạc khí không tấu mà tự vang rền hòa nhã, tung rải cúng dường các loại y phục, các đồ trang sức, tràng phan, bảo cái, mưa ra các loại danh hương hơn cả hương cõi trời, các loại tạp hương, hương bột, hương đốt, hương xoa, anh lạc cõi trời; lại mưa xuống Đại bảo châu như ý, ánh sáng bảo châu ấy vượt hẳn ánh sáng các loại trân châu cõi trời và cất tiếng khen ngợi: “Lành thay! Bồ-tát đạo siêu vượt các cõi trời, vĩnh viễn vô tướng tịch diệt và vô sở đắc”. Chư Bồ-tát nhờ công đức đời trước của mình nên mưa ra ngọc quý khắp cùng không thể nghĩ bàn, thanh tịnh trang nghiêm các

cõi nước Phật, thành tựu Tối chánh giác làm cho tất cả mười phương đều vân tập. Mưa ra vô lượng pháp, âm thanh giảng tụng hòa nhã và cùng tán thán lời giảng thuyết của chư Như Lai. Cũng như chư Bồ-tát ở bốn đại vực mới thành Chánh giác phát khởi kiến lập và thành tựu cho các Bồ-tát, làm cho họ được hoan hỷ. Tất cả thế giới chư Phật như vậy khắp cả mười phương không một chỗ nào không có, tám mươi ức na-do-tha trăm ngàn nước Phật không thể tính đếm như số vi trần, trong mỗi một bụi trần đều có số cõi Phật còn nhiều hơn thế. Hiện tại chư Phật thấy Bồ-tát Phổ Hiền và nghe chỗ giảng thuyết của Bồ-tát nên tán thán: “Lành thay, lành thay! Này Tộc tánh tử! Đó là chỗ phân biệt giảng thuyết không thể nghĩ bàn của chư Như Lai”. Vì sao? Vì đó là sự kiến lập chân đế, hội nhập pháp giới của Như Lai. Lại có mười phương tám mươi trăm ngàn ức na-do-tha không thể nói thế giới Phật và tất cả chư Phật nhiều như vi trần số đều tự nhiên cất tiếng mà giảng nói kinh pháp: “Chúng ta ở đây thị hiện sự dạy bảo cũng như chư Phật đồng hiệu Phổ Hiền hiện sự khai hóa, cũng như chư Phật giảng thuyết không hề sai khác”. Lại như tất cả chư Bồ-tát nhiều như vi trần số trong trăm ngàn cõi đều được thể nhập Tam-muội, vì thấy mười phương chư Phật sẽ thọ ký cho tất cả đều được Nhất sinh bổ xứ và về với đạo Vô thượng Chánh giác. Lại có chúng sinh nhiều như vi trần số đầy khắp trong ngàn cõi Phật đều phát đạo ý Vô thượng Chánh chân, đều được thọ ký làm bậc Thánh tôn, đến tận vị lai số kiếp nhiều như vi trần số đầy khắp trong vô số cõi Phật sẽ được làm Phật có hiệu là Phật Giới Chi Thủ Như Lai Chánh Chân Đẳng Chánh Giác và thường giảng thuyết kinh pháp này, Bồ-tát vị lai sẽ được nghe điều chưa nghe, phụng hành chỗ tuyên thuyết và được thế giới chúng sinh trong tứ vực này đều biết đến. Giống như chúng sinh trong các cõi giới này được nhờ đạo giáo khai hóa mà tuân hành theo luật đạo. Mười phương cõi Phật cũng đều như vậy, trăm ngàn ức na-do-tha không có biên tế, không có hạn lượng, không thể tính đếm, không thể nghĩ bàn về sự hóa độ của đạo. Cõi nước chư Phật tận hư không giới đều khai hóa và dung nhiếp tất cả chúng sinh. Mười phương chư Phật oai thần chiếu sáng; Như Lai đời trước đã từng kiến lập chỗ đạt đến sự rốt ráo của các pháp, tuân tu gốc đức nên Thánh tuệ Như Lai không thể ví dụ

được. Phật dạy tùy thời, dẫn dắt lợi lạc tất cả chúng Bồ-tát, tùy nghi đạt được, các căn thuần định, chỗ hành đời trước không hề quên mất. Bồ-tát Phổ Hiền oai thần rộng lớn, dung mạo hoan hỷ là nhờ các thông tuệ. Bồ-tát thấy chư Bồ-tát nhiều như số vi trần, đầy khắp trong trăm ngàn ức na-do-tha cõi Phật không thể tính đếm đều vân tập ở mười phương. Cũng Bồ-tát này thị hiện trang nghiêm vô cực, diễn xuất đại ánh sáng, cảm động tất cả thế giới chư Phật, làm kinh hãi thiên cung, hàng phục chúng ma, diệt trừ tất cả nẻo ác, tuyên dương vô lượng oai tôn và vô lượng pháp lạc của Như Lai không thể tính đếm. Tán thán công đức Như Lai, lưu xuất vô lượng phẩm vật, mưa xuống tất cả các báu kỳ diệu, vô vàn phẩm loại không có bờ mé. Mỗi một hóa thân đều hàm chứa tất cả pháp môn Như Lai. Thân là pháp khí, hàm nhận vô lượng, thừa sự Thánh chỉ của chư Phật và tất cả đều diễn xuất một âm thanh: “Lành thay, lành thay! Này Phật tử! Chỉ có Phật tử mới có thể tuyên thuyết được pháp không gì sánh bằng của Như Lai. Lại có thể huân tập theo Đức Phổ Hiền, đạt được vô lượng danh xưng, thể nhập pháp âm, thân gần Như Lai mà theo đến đây. Thế giới Phật ấy gọi là Phổ Quang và pháp ấy cũng vậy. Nay ở đây đều thuyết pháp ấy không có sai khác và nhờ Thánh chỉ Phật mà thấu đạt kinh điển của Như Lai”.

Này Phật tử! Đó là sự làm rõ chỗ kiến lập hiện tại của chư Phật đi đến chúng hội này. Lại như hôm nay mười phương pháp giới đi đến chúng hội này đều được giáo hóa vô hạn cũng như vậy. Cõi nước chư Phật đều hiện bày khắp hư không, mỗi một cõi giới ở bốn phương đều thị hiện chỗ kiến lập của Như Lai và cõi nước chư Phật không thể hạn lượng. Chư Bồ-tát vân tập trong trăm ngàn cõi Phật nhiều như số vi trần, tất cả đều là công đức oai thần, tu không gì sánh của Như Lai. Dùng chương cú này mà nghiêm tịnh, quán xét kỹ càng không hề tổn bỏ và không ai có thể vượt qua được.

Lúc ấy, Bồ-tát Phổ Hiền quán sát tất cả công đức của chư Bồ-tát, quán sát pháp tế xong rồi tuyên dương Tộc tánh của Đại thánh, lý giải đạo vô cực của Đại thánh và pháp của Như Lai mà không ai sánh kịp. Bồ-tát liền nói rộng về chỗ thấu đạt rộng lớn vô biên, ấy là do gốc đức đời trước. Ánh sáng tường tận, tất cả vô hình, diễn thuyết Phật

điển, hiểu rõ chí tánh và chỗ hướng đến của chúng sinh, không một chỗ nào mà không thấy khắp, làm cho chúng sinh đều hướng đến, đúng thời không bỏ pháp cú, khiến cho chư Bồ-tát nghĩ không thể thấu. Tổng thâu đạo pháp ánh sáng vô cực của Như Lai, kiến lập vô ngã và hiện lời khen ngợi: “Tất cả Như Lai đều là một thân hợp

cùng pháp thể”. Lại tuyên dương năng lực đại hạnh tinh tấn từ xưa không hề che giấu, năng lực an lành dứt trừ tất cả sở hữu. Nhờ oai thần của Phật và sự cảm ứng đạo giao mà không thể ví dụ, không ngôn ngữ nào thấu đạt được.

Lúc ấy, Bồ-tát Phổ Hiền bảo các Bồ-tát một lần nữa:

–Bồ-tát Đại sĩ mà đạt đến pháp nhẫn thì có mười việc, để có thể đầy đủ nơi các pháp nhẫn không có sự chướng ngại, liền có thể đạt đến các pháp nhẫn địa, ở trong Phật pháp không hề ngăn ngại. Những gì là mười?

1.Nhẫn âm hưởng.

2.Nhẫn nhu thuận.

3.Nhẫn không khởi.

4.Nhẫn Vô sinh.

5.Nhẫn như sóng nắng.

6.Nhẫn như mộng.

7.Nhẫn như tiếng vang.

8.Nhẫn như ảnh.

9.Nhẫn như hóa hiện.

10.Nhẫn như không.

Đó là mười pháp nhẫn mà Bồ-tát chứng đạt.

Sao gọi là Nhẫn âm hưởng? Nghĩa là những chỗ nghe được không hề lo sợ, hoan hỷ tùy thuận, các chỗ tuân hành không hề trái mất. Đó là Nhẫn âm hưởng.

Sao gọi là pháp Nhẫn nhu thuận? Bồ-tát tùy thuận theo pháp sinh mà quán sát pháp, tạo lập các hạnh, không làm nghịch loạn. Giả sử cần tùy thuận các pháp để hóa độ thì tùy thuận mà độ. Chí tánh thanh tịnh, tuân tu bình đẳng, càng thêm tinh tấn, thuận nhập thành tựu. Đó là pháp Nhẫn Nhu thuận.

Sao gọi là pháp Nhẫn không khởi (Vô sinh pháp nhẫn)? Giả sử

Bồ-tát thấy các pháp có chỗ sinh ra thì thấy sự sinh ra ấy không có xứ sở, không hề diệt tận, cũng không chỗ thấy. Không có chỗ sinh thì không chỗ diệt, không diệt thì không chỗ tận, không tận thì không chỗ hoại, không hoại thì không bờ mé, không bờ mé thì hoàn toàn vắng lặng, vắng lặng tức là an nhiên, an nhiên tức là vô sở hành, vô sở hành tức là vô sở nguyện. Đó là pháp Nhẫn không khởi của Bồ-tát.

Sao gọi là pháp Nhẫn dụ huyễn của Bồ-tát? Là hiểu rõ các pháp đều do nhân duyên như huyễn mà thành. Thuần tin một pháp thì tế độ vô lượng pháp, dùng vô số pháp bình đẳng nhập một pháp, nhập vào chỗ ta người, nhập vào chỗ không nhập, các chỗ kiến lập dẫn dắt chúng sinh không hề chấp trước. Giống như cỡi trên chiếc xe voi lớn như huyễn, nó không cùng tan hay hợp với người cỡi voi, xe voi, người đi bộ; nó cũng chẳng cùng tan hợp với đàn ông, đàn bà, già trẻ; nó không cùng đi ở với cây cối, cành lá, hoa quả. Bồ-tát hiểu rõ các pháp không hợp không tan, không cùng đi ở với đất nước gió lửa, nó không cùng đi ở với ngày đêm, nửa tháng, một tháng, một năm; nó cũng không cùng đi ở với trăm năm, ngàn năm, ngày tháng, số kiếp; nó cũng không cùng đi ở với bóng hình, tiếng vang, các kiến giải, nó không cùng chừng ấy mà cũng chẳng chừng ấy mà đi ở; nó không đem chừng ấy nhập vào một việc mà cùng tan hợp; không cùng với sự vi diệu và thấp kém hay dịu dàng và thô lỗ mà tan hợp; nó cũng chẳng cùng hữu hạn hay vô hạn mà tan hợp; nó chẳng cùng chừng ấy chúng hội khác nhau về xứ sở và sắc tượng mà tan hợp. Sự huyễn biến ấy không cùng chúng hội mà tan hợp, không ở mà chẳng phải không ở, không một chỗ nào không ở mà đều tế độ bình đẳng. Tất cả các kiến và chừng ấy huyễn biến đều thấy khác nhau. Đối với các chỗ thấy ấy thật không chỗ thấy mới là thấy nguồn cội tất cả các nẻo.

Này Phật tử! Đó là Bồ-tát hội nhập vào như huyễn mà độ đời, độ đời sở hành trần lao, đôï đời cõi nước phương tục, độ đời ta người, độ đời thống khổ, đời hữu vi, đời lìa có, đời hợp hội, đời không hợp hội, đời phân biệt, đời tạo tác, đó là tên đời mà Bồ-tát tế độ. Nghĩa là dùng cái như huyễn mà vào khắp các đời, không nhận chúng sinh, không hoại chúng sinh, không nhận cõi nước, không hoại cõi nước, không nhận nơi pháp, không hoại nơi pháp, không nhớ quá khứ,

không chỗ nghĩ tưởng với việc quá khứ, cũng không rời nghĩ tưởng, cũng không vị lai, không tạo hạnh, không theo cái chưa đến, không trú ở hiện tại, không hủy cái đang tồn tại. Nghĩa là đối với Phật đạo không hề rong ruổi, không tưởng nhớ đạo, cũng chẳng hưng hiển Phật, chẳng khuyến thỉnh Phật thủ lấy diệt độ. Không trú ở nguyện, cũng không xả thệ nguyện, vâng tu bình đẳng, cũng chẳng nghiêm tịnh, không chỗ ngăn ngại, khai hóa cõi nước khiến cho tất cả tiến vào chỗ không hủy hoại. Trụ ở gốc pháp mà không động chuyển, bình đẳng vào chỗ ta, người mà không bỏ tưởng, ấm, chủng tử, các nhập của ta người; dạy bảo các hạnh, tẩy trừ chấp trước, độ thoát chúng sinh. Đối với các hạnh này không chỗ trú trước, hiểu rõ các pháp mà bình đẳng, vĩnh viễn không sở đắc, phân biệt các pháp chỉ là giả hợp. Minh tuệ Thánh đạt không thể đoạn mất, độ thoát chúng sinh, hằng thuạân tùy thời, cũng không dựa bám vào nhân duyên của chúng sinh, trú nơi đại Bi thông đạt các hạnh đời trước không thể tính đếm, khiến cho chúng sinh tin chắc các việc báo ứng. Đó là pháp Nhẫn huyễn dụ thứ tư.

Này Phật tử! Sao gọi là pháp Nhẫn như sóng nắng của Bồ-tát Đại sĩ? Bồ-tát hiểu rõ tất cả sở hữu của thế gian đều là lờ mờ không thật. Giống như ngựa hoang mà chúng ta thấy chúng từ xa, cũng như dòng sông chảy mà có sóng dậy, kẻ nhìn rõ thì thấy đó là hơi nước bốc lên chứ không phải nước. Bồ-tát cũng vậy, phân biệt các việc có không của các pháp không trong, không ngoài, không có, không không, cũng không đoạn diệt, chẳng cho là thường còn, không xem nhẹ lời giáo huấn, quán thấy như có mà chẳng chạy theo, tâm không hướng ngoại cũng chẳng hướng nội, là một hình tướng mà chứa vô số hình tướng, biết tất cả các pháp vốn không hình tướng, đầy đủ sự vi diệu, tất cả đều vô tự tánh. Đó là pháp Nhẫn ngựa hoang thứ năm.

Này Phật tử! Sao gọi là pháp Nhẫn như mộng của Bồ-tát? Bồ-tát quán thế gian giống như mộng tưởng, như giấc mộng của người mộng, không ở trong đời, không từ đời hưng khởi, không từ đời sinh ra, mộng tức là mộng không có dục giới, không có Sắc giới, không có Vô sắc giới, cho nên gọi là mộng. Nghĩa là mộng không có chỗ sinh ra, không có sở hữu, mộng không có trần lao thì không có oán kết. Lại nữa, đã

cho là người mộng thì không có chỗ sinh ra, cũng không thanh tịnh, mộng không thấy mộng, Bồ-tát quán tất cả ở đời đều hiểu rõ như mộng, không sáng thông cũng không mù tối. Mộng thì tự nhiên, mộng không chấp trước, mộng là mơ màng, mộng cũng vốn tịnh, có chỗ kiến lập nên có mộng này; mộng không chỗ hoại, vì chỗ niệm tưởng mà có mộng ấy. Nếu có thể hiểu rõ các pháp đều là như mộng thì có thể dẫn dắt tất cả thế gian. Đó là pháp Nhẫn như mộng thứ sáu của Bồ-tát.

Này Phật tử! Sao gọi là pháp Nhẫn như tiếng vang của Bồ-tát? Bồ-tát học pháp, vào các âm thanh, nếu có sở học thì đó là việc độ người chưa độ, học pháp hóa độ, biết rõ tất cả. Giống như tiếng vang không phải không có tiếng vang nhưng vốn vắng lạêng cũng không thấy có chỗ đủ. Bồ-tát Đại sĩ ở nơi các sắc tượng như vậy, quán sát các âm hưởng trong ngoài của Như Lai, chớ có thấy các việc trong ngoài, cũng không biết ngoài, không lấy cái trong mà hiểu việc ngoài, chẳng thấy chỗ gởi gắm, biết rõ ngôn từ, tùy nghi tiến lùi. Đó là sự biết rõ chừng ấy chương cú, nhân duyên như tiếng vang nhưng có sự hưng khởi hướng đạo. Đối với các pháp thí không có chỗ nào mà không thông đạt, cũng không ngăn ngại. Người có sở học là phân biệt, hiểu rõ tất cả các âm thanh đều vô sở hữu. Giống như Ngọc nữ thù diệu ở cõi trời là thuộc của trời Đế Thích. Chỉ dùng một miệng mà tấu ra trăm ngàn âm thanh kỹ nhạc, những kỹ nhạc ấy không hề tưởng nghĩ, miệng cũng không nghĩ là ta nay đang phát ra trăm ngàn diệu hưởng. Bồ-tát Đại sĩ độ các cảnh giới cũng không hề tưởng nghĩ, cũng không ngôn thuyết, biết rõ quyền biến, phương tiện vô hạn, thành tựu vô lượng âm, độ các pháp thế gian mà chẳng hề thoái lui, thường chuyển các cảnh, vào với chúng sinh và các chúng hội, phân biệt giảng nói cho họ. Mở đường dẫn lo cùng khắp tức là kiến lập cho họ, diễn thuyết thông suốt, hiện ra âm thanh không hề ngăn ngại, biến khắp cõi Phật làm cho họ tin chắc. Ban tuyên kinh đạo, dạy dỗ chúng sinh, ánh sáng phát ra chiếu khắp kẻ mê khiến họ giác ngộ. Tất cả âm thanh, dẫu có nói gì cũng không chỗ sinh, chừng ấy âm thanh không hề tưởng nghĩ mà lại mở đường dẫn lối, rõ vô sở sinh, tuyên dương giác trường, đạt đến Thánh đạo. Bồ-tát Đại sĩ đã trú nơi này thì đều bình đẳng không có sở đắc, khiến người nghe rộng khắp, vào nơi tất

cả chỗ hưng khởi của chư Phật, diện kiến chư Phật, chuyển bánh xe pháp, hóa độ và tùy thuận vô lượng mà không hề khởi nghĩ. Đó là pháp Nhẫn như tiếng vang của Bồ-tát.

Này Phật tử! Sao gọi là pháp Nhẫn như ảnh của Bồ-tát? Bồ-tát không chìm ở nơi đời, không sinh ra nơi đời, không đi vào đời, không ra khỏi đời, không làm ở đời, không tin pháp giới, không hoại tập tục. Lại nữa, đối với thế giới cũng không phải không hoại, không đến ở đời, không tham vui ở đời, không ngự trị ở đời, không lớn lên ở đời. Lại nữa Bồ-tát ấy không ở tại đời, cũng không độ đời, không phụng hành hạnh Bồ-tát, không chỗ thuần tín. Đối với đại thệ nguyện không thật cũng không hư, không có cũng chẳng không thì trở về tất cả pháp của chư Phật, không một chỗ nào mà không cùng khắp ở thế gian. Đối với pháp thế tục cũng không chỗ trụ, không theo tục giáo, như ảnh, như mặt trời, mặt trăng chiếu khắp loài người, cỏ cây, núi đồi, nhà cửa, cung điện các thần, các dòng sông… Tất cả vạn hữu không thể tính đếm vô lượng nhân duyên, vô số phương diện, vì ánh sáng mặt trời đều thấy vạn vật và chỗ hướng đến của nó, cũng như nước lắng trong vậy. Lại như người chèo thuyền gặp ngọc Dạ quang nên nhờ ánh sáng ấy mà được như ý, những chỗ cấu uế và không có ánh sáng thì đều nhờ ánh sáng tự hiện ra ấy mà được chiếu tỏa, người chèo thuyền ấy không hề phải tạo lập. Lại nữa, ánh sáng ấy không có sở hữu, không có âm hưởng, cũng không chỗ sinh ra. Vì ánh sáng ấy mà có chỗ sáng tối khác nhau, nhưng ánh sáng này không hề có đi lại. Tuy là trong sáng nhưng không cùng ở với sự trong sáng, ở nơi chỗ ánh sáng thì cũng gọi là ánh sáng. Nó chiếu soi vô số dòng nước mà không hề có chỗ chiếu, không chỗ biến khắp, ảnh chiếu của nó không nhập vào sông ngòi, khe suối, ao sâu, biển lớn. Ảnh ấy không xứ sở, cũng không bám chắc, chỗ hiện của ảnh ấy không trong sáng cũng không tỳ vết. Ảnh ấy không hiện thì trong khoảng không gian ấy không nương được vào gốc, nếu hiện ra rộng thì chảêng gần, chẳng xa. Cũng vậy, Bồ-tát khai hóa cùng với chí hướng nẻo hành của họ mà được tự tại. Chỗ quán sát đạo tuệ của chúng sinh cùng chỗ khuyến hóa chí hướng nẻo hành cho tha nhân đều không sai biệt. Phân biệt chỗ đi vào đạo tràng của mình và quán sát cảnh giới thâm sâu của mình cùng của

người không có hai bậc. Như việc trồng cây, trước hết nảy mầm rồi mới phát triển tươi tốt, dần dần lới lên mà sinh ra lá, cành, đốt, hoa, quả. Như vậy, đối với pháp giới của mình cùng với pháp giới của tha nhân, Bồ-tát phân biệt rõ các tướng, biết pháp không có hai thì được siêu nhập bản tế vô ngại. Thân Bồ-tát ấy được siêu vượt cảnh giới của chư Phật không thể nghĩ bàn, thấy các cõi Phật không hề trú trước. Ở nơi các thế giới không hề di chuyển, đến các Phật giới mà cũng chẳng có chỗ đến, chỗ đến của Pháp thân như ảnh mặt trời nhìn thấy trước mắt. Thân ấy vào khắp, hiện khắp thế giới, có chỗ hiện sinh mà hành không ngăn ngại cũng không phân thân, cũng chẳng chốn hành, không nghĩ đến thế tục, dứt bỏ từ ngữ hư dối của phương tục, cũng không tán thân để đạt đến chỗ không đầu cuối, không chỗ nào mà không trùm khắp. Chốn hành hóa nơi bản tế của Như Lai chủng cũng chẳng làm tịnh thân, khẩu, ý hành, bèn hội nhập vào sự giảng nói vô lượng, thanh tịnh tất cả thần, không gì không đạt được. Đó là pháp Nhẫn như ảnh thứ tám của Bồ-tát.

Này Phật tử! Sao gọi là pháp Nhẫn như hóa của Bồ-tát Đại sĩ? Bồ-tát vào khắp thế tục, nếu có chỗ đến thì Bồ-tát quán rõ tất cả chúng sinh đều như huyễn hóa. Nhưng nghĩ đến việc như hóa mà chẳng muốn biết vì cho là vạn vật huyễn hóa. Nghĩa là tất cả thế giới các cõi vì có hành vi, tư tưởng hóa hiện ra nên tất cả đều là sự khổ vui, điên đảo. Tất cả sự hóa hiện ấy của thế gian đều do tư tưởng, vô minh mà liền thành các niệm tưởng phiền não cấu nhiễm. Vì do hóa hiện biến ảo nên kiến lập âm thanh tuyên thuyết, rộng nói pháp đạo. Dùng giáo pháp vô tưởng mà khai hóa họ làm cho họ kiên cố không lùi, bình đẳng dẫn dắt, khai ngộ người chưa khai ngộ, lập chí thệ nguyện, hành như huyễn hóa. Quán sát hành dụng đại Bi của Như Lai và sự huyễn hóa của muôn loài. Hiểu rõ điều đó tức là tu phương tiện quyền xảo, dùng tuệ vô úy, bốn phân biệt biện Thánh đạt tự tại. Bồ-tát như vậy hóa độ khắp đời, công đức vượt đời, biện tài tự tại, rộng lớn không bờ, vào trong trăm ngàn chúng hội mà luôn tự tại. Có thể hiểu rõ sự tương ưng giữa cõi trời và cõi người, thấy rõ đường Thánh, chỉ bày đại đạo đúng như chốn hành không hề trái mất. Ví như hóa nhân thì không có sở niệm, không có tạo tác, chẳng hưng khởi tâm,

không có chỗ trụ ở nơi pháp, không khởi theo nghiệp, chẳng mong báo ứng, không chỗ đi đến, không ra khỏi đời, không ở nơi đời mà thành Chánh giác, cũng chẳng nghĩ đến pháp, không huân tập các pháp, không trụ lâu dài cũng chẳng trụ phút chốc, cũng không chỗ ở, không hành tập tục, không lớn lên ở thế gian, không có phương diện ngôn từ, không gần các giới hạn, cũng không phải không giới hạn, không tăng không giảm, không có thuần tín, cũng không phải không thuần tín, không có Hiền thánh cũng không phàm phu, không có phiền não cũng không oán hận, không sinh không diệt, không có trí tuệ cũng không phải không có trí tuệ, không sở hữu cũng không vi diệu, không nương tựa thế gian cũng không dẫn dắt hành xử thế gian. Ở trong các pháp giới không có chỗ nhận cũng không phải không nhận, không có ngũ ấm cũng không phải không có ngũ ấm, không có sinh tử cũng không diệt độ, chẳng có chẳng không. Bồ-tát như vậy mà du hành ở đời, tu hạnh Bồ-tát, sáng tỏ biện tài, không hề kiêu mạn, nhìn thấy thế gian, không có tự cao, vâng tín tu hành không vì thân mình, chẳng vì thế tục, không có phóng dật, chẳng có ta người, rời chấp cống cao, cũng không ỷ lại, không dựa vào đời, xả bỏ kiêu mạn, không chỗ nhớ nghĩ, không ở nơi đời cũng không ngăn cách đời, không ở nơi pháp mà đầy đủ sự tự tại, không có sự ỷ lại ở nơi cõi người, không chỗ khai đạo cũng không ở nơi cõi chúng sinh, không có sở nguyện cũng không có nhớ nghĩ, cũng không chỗ tịnh. Lại nữa, đối với các pháp không chỗ trang nghiêm, pháp của chư Phật đều không sở hữu, thành tựu đầy đủ mới đến đại đạo. Lại nữa, các pháp ấy không có cũng chẳng không. Bồ-tát trụ nơi pháp nhẫn, đạt được sự như hóa, bình đẳng hiểu rõ tất cả Phật đạo, đã được thành tựu thì kiến lập cái biết chắc thật. Đó là Bồ-tát rộng nhìn Phật pháp như ảo hóa, không nơi chốn, khắp trong Phật đạo mà không sở đắc. Hành dụng nơi chúng sinh mà không chướng ngại, không khởi thân tướng, vào tất cả thân mà dẫn dắt họ, có chỗ kiến lập mà không chấp trước. Nếu thấy sắc mà đối với sắc xem như huyễn hóa, không chấp trước thì được tròn đầy và tự nhiên sáng tỏ bản tế, chân đế. Có sự sáng chiếu nơi pháp giải thoát mà không sở đắc. Đối với tất cả các pháp hiện hữu chỗ sinh mà không chỗ sinh. Như hóa nhân kia không chỗ nhớ biết, bản tánh thanh tịnh, không chỗ

thọ nhận lời nói. Như chỗ vấn hỏi và giải thuyết thì thuận theo tất cả luật không chỗ nhớ nghĩ, sự cảm động cũng như huyễn hóa, chỗ tạo tác luôn đổi dời. Hiện tại, vị lai đi đến Như Lai chí Thánh này mà không thoái chuyển, cũng không chỗ sinh, không hề ngăn ngại, thành tựu tất cả lực, không có các tưởng. Như hóa nhân kia, tâm đều thấu đạt mà chẳng ngăn ngại với Vi thần sơn. Đó là pháp Nhẫn như hóa thứ chín của Bồ-tát.

Này Phật tử! Sao gọi là pháp Nhẫn như không của Bồ-tát Đại sĩ? Bồ-tát quán sâu vào cõi chúng sinh giống như hư không không có duyên tướng. Tất cả các pháp cũng là như vậy. Đi vào các cõi Phật mà không có thật, các pháp và hư không đều không có hai. Bồ-tát như vậy thể nhập vào chỗ không thệ nguyện. Giống như hư không bao hàm cõi Phật cũng là như vậy, không chỗ trói buộc. Hưng khởi năng lực nơi chỗn hội nhập của Như Lai mà đều đi cùng, giống như hư không chỗ vào không hai. Đạo cũng như vậy, không quá khứ, hiện tại, vị lai. Tuệ cũng như thế, đều diễn thuyết phân minh tất cả pháp và nẻo nhập cũng như vậy. Bồ-tát Đại sĩ đạt đến pháp nhẫn giống như hư không, chỗ đạt đến Thánh tuệ cũng là như vậy. Đối với các thừa, chỗ sở đắc đều như hư không, sự gặt hái của thân, khẩu, ý đều được tự tại. Giống như hư không ở nơi pháp mà không chỗ bám trụ, cũng không sinh diệt. Như vậy, Bồ-tát ở nơi tất cả pháp mà được tự tại, không đầu không cuối, không có xứ sở, không thể phá hủy giống như hư không vậy. Đối với các thông tuệ không có xứ sở cũng không hư hoại, đối với Phật lực cũng giống như hư không tự nhiên mà trú, ở trong tất cả đời mà không chỗ trú tức là cảnh giới tự nhiên. Như vậy Bồ-tát kiến lập chúng sinh cũng không chỗ nhập, tất cả như huyễn, giống như hư không không sinh không diệt, cũng không chỗ sinh mà hàm chứa tất cả vạn hữu trong thế gian. Bồ-tát như vậy cũng vô sở trú, không chỗ thành tựu mà tự nhiên tịnh. Vì Bồ-tát hiển hiện khắp các thế giới giống như hư không không có xứ sở, cũng không bờ cõi, không có ranh giới, bờ đáy, thông đạt sâu rộng không đâu không đến. Như vậy Bồ-tát không có xứ sở, cũng không phương diện mà có nơi đến. Đối với tất cả pháp, Bồ-tát tuyên thuyết thấu tận rộng khắp, các hạnh bình đẳng, không đâu không có giống như hư không. Có chỗ nương tựa, trụ lập thì không chỗ

sinh mà hiện ra nhiều thứ, hàm chứa nhiều hình tướng. Bồ-tát như vậy không đi không đứng, đi theo các hạnh mà có chỗ hiện, cũng không chỗ sinh, giống như hư không không có hình tượng, cũng không phải không có hình tượng, không hành thanh tịnh cũng không uế trược vì có sự hằng hữu đạo. Bồ-tát như vậy không có ảnh tượng thế gian, không có ảnh tượng độ thế gian, không có vô lượng ảng tượng, vì có chỗ hiện hữu, giống như hư không không có lâu bền cũng không phút chốc. Bồ-tát như vậy không dừng lại lâu, không trú chốc lát, giống như hiện ảnh mà không có ảnh là Hạnh Bồ-tát. Nếu hiểu rõ điều này mới là rốt ráo, hành như hư không, hiện các phiền não mà không vết nhơ, hiện các oán kết mà không oán kết. Bồ-tát như vậy thì dùng đạo lực hàng phục chúng ma, thanh tịnh tất cả, tâm luôn tươi sáng, vắng lặng điềm nhiên, bình đẳng bao dung tất cả thế giới, cũng như hư không ở trong thế gian không có sai khác. Bồ-tát như vậy đối với các pháp tâm đều bình đẳng, không chỗ ngăn ngại, không chỗ quên mất, giống như hư không bình đẳng và bao dung hết thảy. Muốn đo lường hư không thì chẳng thể được vì nó chẳng hề có ngằn mé. Bồ-tát như vậy đối với các pháp, chí tánh đi vào, lại nữa đạo tâm ấy không có ngằn mé. Vì sao? Vì hư không ấy bình đẳng rộng khắp. Bồ-tát đối với mình mà vâng tín tu hành, thành tựu thanh tịnh, việc làm bình đẳng, vì một việc thì dùng một việc mà chuyển vô lượng việc, đi khắp các cõi giống như hư không. Đối với cõi nước chư Phật, không chỗ rốt ráo mà được tròn đầy. Đối với các phương diện thì không chỗ trú mà đi vào các phương, thành tựu thần thông và tất cả công đức không có hạn lượng. Các việc thù thắng tự nhiên đầy đủ, thâu hoạch các pháp đến Độ vô cực, trụ vững kiên cố chí như hư không, như kim cang. Đối với tất cả các âm hưởng, các âm Dị đạo mà không hề tưởng nghĩ, không hề trái bỏ việc chuyển pháp luân. Giả sử hạnh Bồ-tát có thể thành tựu pháp nhẫn ấy thì được tự tại, cũng không chỗ đến, không lui không tới, không chỗ hướng về mới là tự tại mà không chỗ diệt, liền được ở nơi vô vi mà được tự do không chỗ quên mất. Xả thân không thật, thành tựu chân thể, tuân theo luật giáo, tâm không vọng cầu, tức là một tướng, thân ấy tự tại vào nơi vô tướng tức dùng vô tướng không có hạn lượng. Phật lực vô hạn, thân tự tại khắp không đâu chẳng có, tức giúp hạnh mình,

thân không chỗ hoại mà được tự tại, bình đẳng kiên cố, có chỗ hàng phục, vào khắp tất cả. Mắt ấy đều thấy khắp là mắt thanh tịnh không bị che chướng, các hạnh lìa dục, cũng chẳng phải không hành, giống như hư không vắng lặng vô hạn, nơi chỗ đi vào tức dùng vô nhẫn, không chỗ không nhẫn, đó là công đức. Đã làm xong việc lớn rộng khắp, đến chỗ an nhiên, giống như hư không không có nguy ách. Tất cả Bồ-tát biết rõ chốn hành, vào nơi thanh tịnh, tâm bình đẳng như hư không không chỗ hủy mất, tất cả Phật pháp giống như biển lớn thù đặc vô hạn có chỗ hội nhập, không có đoạn mất. Bồ-tát vào nơi cõi Phật, kiến lập dẫn dắt vô lượng cõi chúng sinh như hư không không bờ mé, xa lìa các sắc tượng, không có âm hưởng. Quán sát kỹ càng, thấy sự thị hiện tùy thuận rộng khắp, khai hóa chúng sinh, thành tựu tròn đầy, chí nguyện bền vững như hư không, không thể tan mất. Tâm Bồ-tát luôn kiên cố, đạt đến rốt ráo khắp cùng thế giới, cũng như hư không không có sở hữu. Sự kiên cố ấy không theo thế gian, trừ các ân ái, tròn đủ đại đạo. Cho dù có gặp kiếp nạn thiêu cháy trời đất nhưng chẳng thể đốt cháy hư không; hư không nắm trọn và hàm dung tất cả thế giới chư Phật. Như vậy Bồ-tát vào nơi các lực thì kiến lập được trí tuệ vô thượng Chánh chân. Đó là pháp Nhẫn các pháp như hư không thứ mười của chư Bồ-tát.

Lúc Bồ-tát Phổ Hiền giảng nói kinh này xong thì chúng Bồ-tát, chư Thiên, Long thần, A-tu-la, Trời, Người… không ai mà không hoan hỷ, phụng hành.

Số 292- Kinh Độ Thế Phẩm, Quyển 1

SỐ 292

KINH ĐỘ THẾ PHẨM

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Pháp sư Trúc Pháp Hộ.

QUYỂN 1

Nghe như vầy:

Một thuở nọ, Đức Phật ở trên tòa Sư tử Liên hoa tạng tại giảng đường Phổ quang của đạo tràng Pháp nhàn thuộc nước Ma-kiệt. Đức Phật đã thấu tỏ về chân đế, không còn nhị hành, đã vượt qua pháp vô tưởng. Sự đi ở của Đức Phật đều đạt đến bình đẳng, tất cả chư Phật đi ở, tới lui không hề ngăn ngại, cũng không hề bị che chướng. Pháp của chư Phật không hề thoái chuyển, sự hành dụng không một ai có thể sánh kịp, phụng kính chỗ thấy không thể nghĩ bàn. Thị hiện bình đẳng khắp ba đời, thân ấy hiển hiện trùm khắp thế giới, phân minh các pháp, tuệ hết do dự, đầy đủ các pháp, ngồi nơi gốc Bồ-đề, thông suốt kinh điển, dứt nghi Chánh giác, không nghĩ đến thân. Tất cả Bồ-tát ở đây chí nguyện đến đạo tuệ và có hạnh Phật không hai, lấy việc cứu độ qua bờ bên kia là việc bậc nhất, thành tựu cửa giải thoát mà Như Lai kiến lập. Cõi nước của chư Phật không có hạn lượng, chỗ hành bình đẳng, pháp, cảnh tu tập rộng lớn như không, mười phương cõi nước không thể tính đếm trăm ngàn ức na-do-tha vi trần số chư Bồ-tát ở đây cũng là như vậy. Các Bồ-tát Đại sĩ này đều là những vị Nhất sinh bổ xứ, vị lai sẽ thành đạo Vô thượng Chánh giác. Mỗi một vị đều ở cõi Phật nơi mười phương khác nhau, đều đến cõi này tham dự pháp hội. Tất cả đều là những bậc Khai sĩ, đều mở

mắt tuệ và cửa công đức vô lượng, khai hóa tất cả chúng sinh các cõi, thuận theo luật mà dẫn đạo bằng phương tiện quyền xảo, biết rõ tùy thời. Trú pháp Bồ-tát trong các lầu gác, giảng đường của tất cả thế giới, vượt lên trên tuệ định mà quán cõi diệt độ. Vâng kính đạo tuệ, trừ bỏ tất cả ngôn từ, hành ấm và chỗ đáng trừ bỏ. Các vị biết rõ nhân duyên thích ứng thích ứng thu giữ hóa độ chúng sinh vào vô lượng đạo. Vào trong ấy nhưng chỗ làm, họa phước và báo ứng của tất cả chúng sinh đều không thể hủy hoại. Phân biệt đúng thời, chỗ dùng quán sát luôn vô sở đắc, biết rõ chí tánh của chúng sinh các cõi, thấu rõ các căn, thức tỉnh kẻ cần thức tỉnh, tùy theo nhân duyên, tùy bệnh cho thuốc. Quá khứ, hiện tại, vị lai chư Phật ban tuyên nghĩa lý chương cú thì luôn lãnh thọ phụng hành. Bồ-tát đã nhận sự thọ ký ấy rồi thì luôn hành bình đẳng, sáng rõ chánh tà, chỗ sẽ quay về là vào trong đời này mà độ đời với vô lượng pháp, tự vào chỗ chánh chân, đều đã quán rõ và thông giải hữu vi cùng vô vi không có hai. Quá khứ, hiện tại, vị lai chư Phật đều vào đạo tràng của tất cả Như Lai, một thời ngự đạo, đạt bình đẳng giải, thành Tối chánh giác. Các vị đều thị hiện tâm nhàn, tâm an, đã rõ Phật đạo, không lìa bỏ chúng sinh phát tâm. Vào tâm một chúng sinh thì có thể vào khắp chỗ biết, chỗ thích của tất cả chúng sinh. Tự ở trong trí tuệ ấy mà thân Bồ-tát không hề lay chuyển, đạt đến phổ trí và các tâm thông tuệ. Trú nơi quả vị ấy mà không hề thoái chuyển, nẻo hành hóa của Bồ-tát tinh tấn không hề chán mệt, tới lui khắp cùng là Tuệ không chỗ hành. Vì tất cả mọi người mà ở tại sinh tử trong vô số kiếp, biết rõ và kiến lập khó tính kiếp số, khó mà thấy gặp. Chư Bồ-tát đích thực rất khó gặp, thường chuyển pháp chưa từng chán mệt, khai hóa chúng sinh làm cho họ nhập vào luật giáo. Quá khứ, hiện tại, vị lai, chư Như Lai nghiêm tịnh cõi ấy, tác thành chúng sinh, đầy đủ bản hạnh, thệ nguyện đã tròn, công hạnh thù thắng. Chư Bồ-tát và các Học sĩ khác như vậy đều có thể tham vấn mười phương chư Phật với kiếp số vô hạn và tán thán vô cùng. Nguyên sơ của họ không có bờ mé, siêu vượt các chúng. Các vị ấy là: Bồ-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Phổ Nhân, Bồ-tát Phổ Hóa, Bồ-tát Phổ Trí, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Phổ Quang, Bồ-tát Phổ Quán, Bồ-tát Phổ Minh, Bồ-tát Phổ Anh, Bồ-tát

Phổ Giác. Các vị như vậy nhiều như số vi trần không thể tính đếm trăm ngàn ức na-do-tha cõi nước chư Phật. Bồ-tát Phổ Hiền có chí nguyện thù thắng, thệ nguyện ấy đã thành tựu. Mỗi khi chư Phật xuất thế thì Bồ-tát đều đến thỉnh cầu, biết rõ tùy thời và đều nắm giữ pháp nhãn giáo hóa của chư Phật, không để cho sự giáo hóa của tất cả Như Lai bị đoạn mất. Chư Phật ra đời thì liền được thọ ký danh hiệu, cõi nước, thành Tối chánh giác. Đã được vắng lặng rồi thì trụ nơi pháp luân, thị hiện làm Phật, không dính mắc vào cõi Phật, nghiêm trị tất cả thế giới hung ác, uế trược khó trị, diệt trừ các họa phước ngăn ngại của chúng Bồ-tát, nhập vào pháp giới chánh đế không bị ngăn ngại. Lúc đó, Bồ-tát Phổ Hiền liền dùng Chánh thọ Tam-muội Phật tạng vào khắp chỗ du hóa của mười phương chư Phật, không một chỗ nào không khắp biến; pháp, cảnh, giảng đường không một chỗ nào mà không thấu triệt. Cõi hư không ấy đều không bờ mé, mười phương cõi nước đều chấn động sáu cách. Ánh sáng lớn ấy không đâu là không tỏa chiếu, vang lên âm thanh lớn không đâu mà không nghe thấu. Bồ-tát Phổ Hiền từ trong Tam-muội thấy chư Bồ-tát đều đến pháp hội nên rất vui mừng hân hoan. Bồ-tát Phổ Trí thấy chư Bồ-tát đến vân tập cũng sinh vui mừng và đến trước Bồ-tát Phổ Hiền mà hỏi:

–Lành thay, Phật tử! Nay chư Bồ-tát mười phương vân tập đến vì khát ngưỡng kinh điển và ngưỡng nhờ Đại sĩ, như tối được sáng. Xin Đại sĩ vì họ mà giảng thuyết về hạnh Bồ-tát từ đầu đến cuối, làm cho họ không còn nghi ngờ, người cuối cùng cũng đều được khai thị, như bệnh được thuốc, như mù được sáng.Vì sao gọi chỗ nương tựa của Bồ-tát gọi là vô sở trước? Sao gọi là Bồ-tát chưa từng có tưởng? Sao gọi là hành? Sao gọi là bạn lành? Sao gọi là tinh tấn? Sao gọi là Khuyến tín? Sao gọi là hóa độ chúng sinh? Sao gọi là cấm giới? Sao gọi là thọ ký? Sao gọi là Bồ-tát không cầu tướng ngắn ngủi? Sao gọi là nhập Như Lai? Sao gọi là được vào tánh hạnh chúng sinh? Sao gọi là được vào các thế giới? Sao gọi là nhập vào kiếp số các niệm không chỗ nào mà không thấu đạt? Sao gọi là là diễn thuyết thông việc ba đời? Sao gọi là được nhập vào ba xứ? Sao gọi là chỗ phát tâm không chán mệt, không thiếu sót? Sao gọi là Bồ-tát

biện biệt phân minh? Sao gọi là Bồ-tát đạt đến Tổng trì? Sao gọi là Bồ-tát tuyên diễn Phật đạo? Bồ-tát Phổ Hiền vì nhân duyên thỉnh hỏi của Bổ-tát Phổ trí và muốn làm cho những người vân tập đến đều được hiểu rõ nên khen ngợi:

–Lành thay các hội Bồ-tát! Hãy cùng lắng nghe!

Bồ-tát có mười Pháp sự có chỗ nương tựa mà không vướng mắc.

Những gì là mười?

1.Nương vào tâm Bồ-tát khiến cho không trái mất.

2.Nương vào bạn lành thường tu tinh chuyên.

3.Nương vào gốc đức mà trồng phước lạc.

4.Có thể phụng hành sự tùy thuận hóa độ vô biên.

5.Nương vào tất cả pháp vì không chỗ về.

6.Nương vào các thệ nguyện mà gần gũi đạo.

7.Chuyên hành các hạnh, huân tập đầy đủ.

8.Gần gũi các Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ.

9.Theo về các tâm Phật với sự hoan hỷ.

10.Phụng sự các Như Lai và tán thán như cha mình.

Đó là mười Pháp sự của Bồ-tát có chỗ nương tựa làm vô sở trước (không chỗ chấp trước), Bồ-tát mà trú ở đó thì mau chóng đạt đến chỗ nương tựa vô cực, đó là đại tuệ vô thượng của Như Lai.

Bồ-tát nói kệ tụng:

Nương mà không chỗ nương

Tự về với chư Phật

Rõ pháp, không chỗ trông

Cho đến chỗ đại nguyện

Thấy chư Phật hoan hỷ

Nương đó mà vâng kính

Nương nhờ chư Như Lai

Vì đủ đầy đạo hạnh.

Bồ-tát có mười việc chưa từng có tưởng. Những gì là mười?

1.Nghĩ đến các gốc đức như nghĩ đến mình không khác.

2.Thân tích lũy điều thiện để ban rải cho chúng sinh.

3.Tất cả công đức giáo huấn dùng làm đạo tưởng.

4.Rõ thấu chúng sinh lấy làm đạo phẩm tưởng.

5.Nguyện cứu độ tất cả như cứu mình là nguyện tưởng.

6.Đều dùng các pháp thí.

7.Quán tất cả pháp như là pháp Phật.

8.Làm tất cả hạnh như hành thân tưởng.

9.Tất cả ngôn từ ở nơi chốn hành hóa không chỗ vọng tưởng.

10.Nhìn thấy chư Phật tưởng như cha mẹ và đối với chúng sinh không có hai tưởng.

Này Tộc tánh tử! Chúng chư Bồ-tát chưa từng có tưởng, Bồ-tát trú ở đây thì mau chóng thành tựu vô thượng, đạt đến các gốc đức.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Vì tất cả tích đức

Nghĩ chúng sinh như mình

Quán sát khắp chúng sinh

Như pháp khí của đạo

Các chúng sinh lập nguyện

Bình đẳng không khác mình

Quy mạng nơi đạo pháp

Khiến đạt, không sinh theo.

Bồ-tát có mười việc hành dụng. Những gì là mười?

1.Giảng thuyết, phân biệt về đối tượng hành của chúng sinh.

2.Cầu tất cả chốn hành các pháp.

3.Học rộng giới cấm theo đấy phụng hành.

4.Tích lũy nhiều gốc đức của các pháp.

5.Nhất tâm chuyên tinh, phụng hành Tam-muội.

6.Biết rõ Thánh tuệ chỗ phải quay về.

7.Ân cần vâng theo lời dạy chư Phật không hề trái mất.

8.Đi đến các cõi vì muốn trang nghiêm cõi nước.

9.Noi theo Thiện tri thức và luôn luôn cung kính.

10.Phụng Như Lai hạnh, kính như sư tử.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Tất cả có chốn hành

Phải khai hóa chúng sinh

Siêng cầu nơi các pháp

Mà phụng trì giới cấm

Tích lũy các gốc đức

Một tâm về định ý

Biết rõ tuệ Thánh minh

Chỗ hành tịnh cõi nước.

Bồ-tát có mười việc về bạn lành. Những gì là mười?

1.Kiến lập đạo ý.

2.Thường tu gốc đức.

3.Nhập Độ vô cực (Ba-la-mật).

4.Ban tuyên đạo pháp.

5.Khai hóa chúng sinh.

6.Phân biệt biện tài.

7.Khen ngợi chúng sinh.

8.Trừ các vọng tưởng.

9.Ở chỗ không buồn chán.

10.Lập hạnh Phổ hiền, vào tuệ chư Phật tức là bạn lành.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Tâm kiến lập nơi đạo

Siêng năng tu gốc đức

Vào các Độ vô cực

Ban tuyên các kinh điển

Khai hóa độ chúng sinh

Biện tài dứt các nghi

Xưng tán khắp muôn loài

Trừ sạch các tưởng nghĩ.

Bồ-tát có mười việc làm tinh tấn. Những gì là mười?

1.Giảng thuyết khắp cùng cõi chúng sinh.

2.Biết rõ chỗ hướng về của kinh điển.

3.Nghiêm tịnh tất cả thế giới chư Phật.

4.Luôn phụng hành các giới của Bồ-tát.

5.Thường nhẫn chịu tất cả các hoạn nạn.

6.Đoạn dứt những đau khổ nung nấu nơi ba đường dữ.

7.Hàng phục tất cả chúng ma và quyến thuộc của chúng.

8.Không làm cho chúng sinh mang tâm sân hận.

9.Luôn tuân theo mười phương chư Phật Thế Tôn.

10.Thường gặp chư Phật thì quy mạng và thọ giáo.

Này Tộc tánh tử! Đó là mười việc mà Bồ-tát hành tinh tấn.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Quy mạng nơi chư Phật

Nghiêm tịnh các cõi Phật

Phụng tu hạnh Bồ-tát

Chịu tất cả khổ não

Đoạn khổ nạn ba đường

Hàng phục ma, quyến thuộc

Làm vui lòng chúng sinh

Thường gặp chư Như Lai.

Bồ-tát có mười việc khuyến tin. Những gì là mười?

1.Thường kiến lập đạo ý và cũng khuyên người khác phát đạo tâm.

2.Từ hòa bậc nhất, không có tranh chấp, cũng giáo hóa cho người khác được an vui, trừ sạch pháp ngu mê.

3.Cũng giáo hóa người khác dứt bỏ sách vở tà vạy, khiến trú Phật đạo.

4.Chí cầu gốc đức và cũng khuyên người khác chí cầu gốc thiện.

5.Về nơi các Độ vô cực cũng khuyên người khác cầu Ba-la-mật.

6.Đã hiện tánh Phật thì cũng khuyến dụ người khác chí cầu Phật tánh.

7.Thân đã vào pháp không sở hữu và khuyến tiến người khác vào không pháp.

8.Khen ngợi trí tuệ chư Phật, không bao giờ hủy báng và cũng chỉ bày người khác không hủy báng chánh pháp.

9.Đầy đủ phổ trí, các nguyện thuần đủ và cũng dẫn dắt người khác thành tựu các thông tuệ.

10.Thệ-đạo rốt ráo, dùng để làm nghiêm tịnh trí tuệ vô tận của Như Lai Chí Chân và cũng sẽ kiến lập tất cả chúng sinh vào đạo Như Lai.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Đã kiến lập ở đạo

Cũng hóa độ tha nhân

Tâm không điều tranh tụng

Hòa vui người sân hận

Trừ bỏ các ngu tối

Khai hóa các đường tà

Thường cầu các gốc đức

Dẫn dụ trú nghĩa đạo.

Bồ-tát có mười việc khai hóa chúng sinh. Những gì là mười?

1.Bồ-tát bố thí sự khuyến tấn chúng sinh.

2.Dung nhan hòa ái mà khuyến tấn thọ.

3.Ban tuyên kinh đạo khiến họ tỏ bày.

4.Khuyến tấn phân minh không khác với mình.

5.Chỗ bố thí vô lượng, phát khởi cõi người.

6.Hiển bày hạnh Phật, Bồ-tát để dẫn dắt các loài chúng sinh.

7.Chỉ dạy cho thế gian vì thế gian như lửa thiêu đốt và giáo huấn pháp đạo Vô thượng cho chúng sinh.

8.Thần túc biến hóa, cảm động vô số.

9.Biết rõ vô số phương tiện quyền xảo.

10.Tùy theo tập tục độ thoát muôn loài.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Bồ-tát hành bố thí

Dùng hóa độ chúng sinh

Dung nghi thường hòa vui

Khuyến dụ kẻ bất cập

Thấy đời như lửa đốt

Hiển bày đại đạo Phật

Thần túc hiện biến hóa

Vô số quyền phương tiện.

Cấm giới của Bồ-tát có mười việc. Những gì là mười?

1.Không bỏ tâm đạo.

2.Dứt bỏ ý niệm Thanh văn, Duyên giác.

3.Quán sát tất cả chúng sinh bằng hạnh Từ bi.

4.Khai hóa chúng sinh khiến trụ Phật pháp.

5.Phụng tu chỗ Bồ-tát cần phải học.

6.Rõ tất cả pháp đều không thủ đắc.

7.Kẻ tạo gốc đức thì khuyến trợ họ đến với đạo.

8.Chưa từng chấp trước vào thân chư Phật.

9.Có thể nhẫn chịu các pháp cũng không chỗ dựa.

10.Giữ gìn các căn để hành trì giới cấm.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Thường hòa với đạo tâm

Xả Thanh văn, Duyên giác

Thương xót khắp chúng sinh

Khuyến vào nơi Phật pháp

Học hạnh chư Bồ-tát

Rõ pháp vô sở hữu

Tất cả hành công đức

Khuyến giúp nơi Phật đạo

Bồ-tát có mười việc thọ ký và chỗ thấy về thọ ký đều tự biết cả. Những gì là mười?

1.Phát tâm từ hòa, đạo ý tự nhiên.

2.Không chán bỏ hạnh Bồ-tát.

3.Xả bỏ tất cả các vọng tưởng.

4.Có thể vâng tu pháp của chư Phật.

5.Thuần tin nơi chỗ chư Như Lai tuyên thuyết.

6.Quán thông và thành tựu gốc đức.

7.Hóa độ tất cả khiến trú Phật đạo.

8.Bình đẳng và tôn kính thân hữu không có hai tâm.

9.Thấy chư thiện hữu như thấy chư Phật.

10.Bản nguyện thuở xưa hộ trì Phật đạo.

Đó là mười pháp hành trì được thọ ký.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Bình đẳng kính thiện hữu

Lợi lạc từ đó thành

Nguyện xưa hộ trì pháp

Phát đạo ý lắng trong

Không chán hạnh Bồ-tát

Dứt bỏ các vọng tưởng

Khiến trú ở pháp Phật

Thuần tin Như Lai dạy.

Bồ-tát có mười việc không cầu sự hạn hẹp. Đó là:

1.Nhập vào thệ nguyện đời trước.

2.Tùy thời nhập hạnh, dẫn dắt huân tập tùy theo nhân duyên của chúng sinh.

3.Chẳng mất chánh nghĩa, đều được thông nhập.

4.Thành tựu đầy đủ các Độ vô cực.

5.Tùy theo phương tiện ấy mà có thể hội nhập.

6.Thuận theo sở nguyện.

7.Tùy theo sở thích của chúng sinh mà khai hóa họ.

8.Trang nghiêm cõi nước, khuyến nhập vào đạo.

9.Thần thông biến hóa làm cho họ theo sự giáo hóa ấy.

10.Vì khắp chúng sinh mà thị hiện.

Đó là mười việc không cầu sự hạn hẹp của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Đi vào nguyện đời trước

Chỗ hành tùy nhân duyên

Tuân hành theo thứ lớp

Thuận các Độ vô cực

Do đắc thành tựu lớn

Tùy chúng sinh tín lạc

Làm trang nghiêm cõi Phật

Dùng thần túc biến hóa

Bồ-tát có mười việc vào với Như Lai, chỗ mà tất cả chư Phật trong ba đời đều từ đó thành tựu. Những gì là mười?

1.Đi vào đạo giáo bình đẳng vô lượng.

2.Chuyển bánh xe pháp vô hạn.

3.Tuyên thuyết yếu nghĩa của trí tuệ vô lượng.

4.Thuận theo âm thanh thông suốt không bờ mé.

5.Khai hóa chúng sinh vô số lượng.

6.Hiển bày vô số thần thông biến hóa.

7.Tùy thời biến khắp vô số thân hình.

8.Đi vào các định, Tam-muội không thể ví dụ.

9.Khai ngộ sáng chiếu không thể đo lường.

10.Thị hiện lực vô úy, hiển bày vô hạn khiến vào diệt độ.

Đó là mười việc thể nhập Như Lai của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Quá, hiện, và vị lai

Tất cả chư Như Lai

Vào đạo giáo vô lượng

Chuyển Pháp luân vô hạn

Thuận đạo pháp không bờ

Thuyết tuệ trường không đáy

Khai hóa vô số người

Thần túc khó nghĩ bàn.

Bồ-tát có mười việc đi vào tánh hạnh của chúng sinh. Những gì là mười?

1.Vào nơi bản hạnh và chỗ hiểu của chúng sinh.

2.Tùy thời khai độ, thọ thân đương lai.

3.Hiện bày khắp chúng sinh.

4.Việc làm hiện tại vào khắp chúng sinh.

5.Khéo hành gốc ngọn, tùy thời cứu giúp chốn hành phi pháp.

6.Diễn bày đạo pháp cho chúng sinh.

7.Chỗ nhập tâm tánh, biết rõ tất cả.

8.Phân minh tất cả chỗ về nguồn cội.

9.Tùy chỗ yêu thích, nêu rõ các ngăn ngại.

10.Thuyết pháp để trừ bỏ vô số phiền não ái dục của chúng sinh.

Đó là mười việc vào tánh hạnh của chúng sinh.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Hiểu rõ hạnh đời trước

Cũng biết rõ đời sau

Phân minh việc hiện tại

Chốn hành của chúng sinh

Vào nơi chỗ đức hạnh

Không đức hạnh cũng vào

Tâm ấy trùm khắp cả

Khiến các căn thành tựu.

Bồ-tát có mười việc thể nhập thế giới. Những gì là mười?

1.Thường biết dừng đủ ở tại thế gian.

2.Tu hành thanh tịnh không bị nhiễm ô.

3.Ở trong đời tâm ít mong cầu.

4.Diễn bày vô lượng hương thơm cho chúng sinh mê lầm.

5.Vào các phương tục như vào một bụi trần.

6.Hiển bày khắp nơi vô lượng nghĩa vi diệu.

7.Cũng hiển bày rộng khắp nơi vô lượng thế giới.

8.Độ thoát nỗi lo của thân tứ đại.

9.Cung kính tự về với đạo chư Phật.

10.Cũng đi vào nơi chốn vô đạo trong thiên hạ.

Đó là mười việc hội nhập thế giới của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Ở đời biết dừng đủ

Nẻo hành thường thanh tịnh

Chỗ vào thường ít cầu

Vào khắp vô lượng nghiệp

Vào vô số thế giới

Hiểu rõ hạnh vi diệu

Lớn nhỏ đều thấu đạt

Hội nhập mọi sở hữu.

Bồ-tát có mười việc vào kiếp số các niệm không gì là không thấu đạt. Những gì là mười?

1.Biết kiếp quá khứ.

2.Xét rõ vị lai.

3.Biết việc hiện tại.

4.Biết đời hữu hạn.

5.Biết các ngăn ngại vô hạn.

6.Đi vào các nẻo hữu hạn và vô hạn.

7.Rõ các việc về kiếp hữu số và vô số.

8.Ở nơi hữu số khiến nhập vô vi.

9.Khiến các vô niệm thông nhập hữu niệm.

10.Thông các hữu niệm khiến vào vô niệm.

Đó là mười việc biết rõ kiếp số của các niệm không gì là không thông đạt của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Nhập vào niệm quá khứ

Đương lai cũng như vậy

Cất bước ở hiện tại

Mà đều biết rõ cả

Hành hóa vô lượng kiếp

Hữu số hoặc vô số

Vô niệm và hữu niệm

Tất cả tưởng, vô tưởng.

Bồ-tát có mười việc thuyết nêu thông suốt về ba đời mà không có hai lời. Những gì là mười?

1.Dùng quá khứ mà giảng nói.

2.Thuở xưa đã qua, sớm nói về đương lai.

3.Đương lai xa vời diễn nói hiện tại.

4.Đương lai chưa đến, nói về quá khứ.

5.Còn chưa muốn đến, giảng nói hiện tại.

6.Cũng giảng nói đương lai chưa đến.

7.Truyền đạt ở hiện tại bỗng thành quá khứ.

8.Biết rõ hiện tại tức là đương lai.

9.Chỗ thấy của mắt, giảng nói bình đẳng.

10.Hiện rõ ba đời đều thấu rõ trong một lúc.

Đó là mười việc thuyết nêu thông suốt về ba đời.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Thường nói việc quá khứ

Nêu xưa đến như thế

Quá khứ là hiện tại

Cũng thông việc đương lai

Quá khứ nay hiện tại

Chưa đến diễn đương lai

Hiện, lai làm quá khứ

Mắt thấy nay đương lai.

Bồ-tát có mười việc đi vào ba xứ. Những gì là mười?

1.Vào các hữu số.

2.Đến vô sở niệm.

3.Đến chỗ sở đắc.

4.Hướng đến các cõi mà dạy dỗ.

5.Đến các tưởng xứ.

6.Về các phương tục.

7.Không nhiều ngôn ngữ.

8.Thấu đạt không cùng tận.

9.Khen ngợi vắng lặng.

10.Thích sự an nhiên.

Đó là mười việc nhập vào ba xứ của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Đi vào các nẻo niệm

Trao truyền có sở đắc

Tại phương tục, các tưởng

Chốn niệm không cùng tận

Nói rộng việc tịch nhiên

Cũng vào nơi an tĩnh

Diệt trừ các ác sự

Như vậy thành tựu đạo.

Bồ-tát có mười việc của sự phát tâm không chán và không thiếu sót. Những gì là mười?

1.Cúng dường chư Phật, ở nơi các sắc mà không mệt mỏi.

2.Kính thuận tất cả các thiện hữu.

3.Cầu các kinh điển, không lấy làm khó.

4.Rộng nghe nhiều kinh, thọ nhận không ai theo kịp.

5.Luôn phát tâm ban tuyên kinh đạo.

6.Khai hóa chúng sinh, dùng pháp luật chỉ bày.

7.Phát khởi tất cả, khiến đến Phật đạo.

8.Trú nơi một thế giới, ở vô số kiếp tu hạnh Bồ-tát.

9.Hành hóa khắp các cõi Phật không chỗ nào là không cùng khắp.

10.Chưa từng hoài nghi các kinh điền Phật, có chỗ tham vấn thì tuyên thuyết rộng khắp.

Đó là mười việc phát tâm không chán, không thiếu sót.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Cúng dường các thân Phật

Không lấy làm chán đủ

Cung thuận các thiện hữu

Ngưỡng cầu các kinh điển

Chốn cầu không mệt mỏi

Thấy những người phát tâm

Vì họ giáo huấn đạo

Khai hóa các Bồ-tát.

Bồ-tát có mười việc phân minh các biện giải.

Những gì là mười?

1.Phân biệt chỗ vào tuệ biện giải của chúng sinh.

2.Biết rõ các căn, sẽ được quay về.

3.Rõ sự báo ứng của các tội phước.

4.Nhìn thấy chỗ sinh ra ở bất cứ nơi nào.

5.Đều biết những chỗ có không của thế gian.

6.Nhìn thấy chỗ du hóa của chư Phật.

7.Hiểu rõ nghĩa lý sâu cạn của kinh pháp.

8.Rõ thông sự mất còn của pháp giới.

9.Thấu đạt việc ba đời

10.Cũng có thể phân biệt chốn nẻo hành hóa, ngôn ngữ âm thanh không thể tính đếm .

Đó là mười việc về sự phân biệt các biện giải của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Rõ chỗ biết chúng sinh

Chỗ về của các căn

Tùy chỗ lập tội, phước

Thấy được chỗ sinh khởi

Phân biệt các thế giới

Cũng biết rõ pháp phẩm

Quán thông tuệ Phật pháp

Gốc ngọn của ba đời.

Bồ-tát có mười việc đạt đến Tổng trì. Những gì là mười?

1.Chỗ nghe sâu rộng thì liền phụng trì, ngưỡng cầu kinh điển không hề quên mất.

2.Cầm đuốc pháp sáng để tuyên thuyết và giáo hóa, đều từ phương tiện mà biết rõ kinh điển.

3.Rõ pháp tự nhiên, đạt ánh sáng pháp, đến với Phật đạo không thể nghĩ bàn.

4.Nắm các định ý, hiện đang nghe Phật, mở bày trước mắt, liền phụng hành pháp.

5.Đi vào âm thanh nơi đạo tràng, tùy theo phương tục mà diễn xuất ngôn từ, không hề cùng tận.

6.Nghĩ đến việc nơi ba đời chư Phật là pháp không thể nghĩ bàn.

7.Tùy thời giảng nói, mang nhiều biện tài về tất cả chỗ then chốt nơi kinh điển của chư Phật. 8.Tai nghe nhiều nghĩa lý không thể suy lường.

9.Chỗ hưng Thánh tuệ có thể nghe giữ thông suốt các pháp chư Phật.

10.Kiến lập mười lực vô úy của Như Lai.

Đó là mười pháp đạt đến Tổng trì của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Rộng nghe liền nắm giữ

Không quên tất cả pháp

Hiểu rõ tùy thời nói

Thông các pháp tự nhiên

Dùng pháp đại quang minh

Trí hiện khó nghĩ bàn

Hiện tại đắc Tam-muội

Nghe kinh điển trước mắt.

Bồ-tát có mười việc ban tuyên Phật pháp. Những gì là mười?

1.Hiểu rõ nghĩa đạo.

2.Chí lập đại nguyện.

3.Phân biệt rõ về chỗ về của tội, phước.

4.Thường trú Chánh giác.

5.Không tâm tự cao.

6.Thông đạt pháp giới.

7.Định ý biết rõ.

8.Thấu rõ bản tâm.

9.Biết rõ bản tịnh.

10.Tùy gốc mà giác ngộ khiến thành tựu Phật đạo.

Đó là mười việc Bồ-tát ban tuyên Phật đạo.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Hiểu rõ về Phật đạo

Nguyện nhận biết tội phước

Chỗ lập nơi chư Phật

Rõ pháp không tự đại

Phân biệt tâm vốn tịnh

Chỗ về của định ý

Gốc tịnh cũng tự nhiên

Tùy gốc mà giác ngộ.

Lúc Phật thuyết xong phần này, tam thiên thế giới đều chấn động. Ánh sáng lớn ấy chiếu khắp mười phương, chư Thiên, long, thần đều đến rải hoa, dùng các âm nhạc cúng Phật tạo sự vui vẻ. Họ đều hoan hỷ cùng khánh chúc: “Lành thay! Chúng ta nhờ công đức thuần thục từ đời trước mà được dự pháp hội này, quen hiểu nghĩa sâu mầu và đạo tuệ vô cực. Những tốt lành ấy là gì? Thế Tôn Năng Nhân khai thị pháp tạng, ân từ ban bố khắp mười phương, chữa lành mù tối, chuyển hóa năm ấm, sáu suy (trần), ba độc, năm cái, mười hai nhân duyên, sáu mươi hai tà kiến. Dùng năm việc để chỉ bày: Giới, định, tuệ, giải thoát tri kiến, ngũ nhãn, lục thông. Lấy sáu Độ vô cực: Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ để thành tựu Phật đạo. Ban tuyên và khai thị mười hai bộ kinh, khai hóa sáu mươi hai thứ tà kiến nghi khiến họ phát đạo ý, chư Phật tán thán, Bồ-tát hoan hỷ. Lúc ấy, Bồ-tát Phổ Trí lại hỏi Bồ-tát Phổ Hiền: Sao gọi là phát tâm Bồ-tát? Sao gọi là hành pháp? Sao gọi là đại Bi? Sao gọi là duyên phát đạo tâm và dùng đạo duyên ấy mà hưng khởi ý? Sao gọi là gặp thiện hữu phát tâm kính thuận? Sao gọi là Bồ-tát đạt đến thanh tịnh?

Sao gọi là Độ vô cực? Sao gọi là Phật tuệ? Sao gọi là chỗ kinh qua? Sao gọi là Bồ-tát lực? Sao gọi là bình đẳng? Sao gọi là sinh giác tánh? Sao gọi là thuyết pháp? Vì sao mà phụng hành? Sao là biện tài? Sao gọi là vô số? Sao gọi là hành tâm bình đẳng? Sao gọi là hành tuệ? Sao gọi là Bồ-tát không tự đại?

Bồ-tát Phổ Hiền đáp:

–Lành thay! Chỗ hỏi của Phật tử thật là hay và thâm diệu! Hãy lắng nghe, lắng nghe! Nay tôi vì Bồ-tát và chúng hội mà giảng nói.

Lúc ấy, Bồ-tát Phổ Trí cùng đại chúng lắng nghe và lãnh thọ lời giảng của Bồ-tát Phổ Hiền.

Bồ-tát Phổ Hiền nói:

–Có mười việc phát tâm của Bồ-tát. Những gì là mười?

1.Lúc phát tâm thường mang tâm đại Từ bi, hộ trì tất cả chúng sinh.

2.Chốn hành từ bi quán sát hết thảy phiền não, khổ nạn của chúng sinh như thương thân mình.

3.Tất cả sở hữu đều có thể bố thí, nghĩ đến Nhất thiết trí, tâm là đứng đầu. Nghĩ đến Nhất thiết trí nên có thể phát tâm không hủy hoại nghĩa Thánh.

4.Hưng khởi với tâm nghiêm tịnh, học điều then chốt của giới cấm Bồ-tát, tâm tâm kiên cố như kim cang.

5.Dứt sạch chỗ cấu trược của tất cả các pháp.

6.Chốn sinh khởi ý đó giống như sông biển.

7.Có thể làm chủ tất cả các pháp thanh tịnh.

8.Chí ấy kiên cố như núi Tu-di, tức có thể nhẫn chịu tất cả âm thanh ngôn từ thiện ác.

9.Chỗ phát tâm ấy kiến lập sự an lạc dài lâu, ban cho chúng sinh tín tâm chân thành mà tâm vẫn luôn độc hành

10.Trí Độ vô cực hiểu rõ các pháp rồi tùy theo phương tiện mà hộ trì. Đó là mười việc phát tâm của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Hưng phát tâm đại Bi

Đem giúp khắp chúng sinh

Thấy ở trong khổ não

Thương xót như thân mình

Tư duy Nhất thiết trí

Được chí nguyện trang nghiêm

Tâm ấy như kim cương

Trí tuệ như sông biển.

Bồ-tát có mười việc hành pháp Phổ Hiền. Đó là:

1.Ở trong kiếp đương lai đều cùng tất cả hành tập đại nguyện, phụng kính những người chưa đến.

2.Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác ở nơi sắc pháp mà khai hóa chúng sinh lập hạnh Bồ-tát.

3.Tích lũy các gốc đức với thệ nguyện Phổ Hiền.

4.Đều có thể vào trọn các Độ vô cực.

5.Tâm nguyện hòa nhã, tròn đủ hạnh Bồ-tát.

6.Tuân tu các pháp vì muốn trang nghiêm cõi nước.

7.Thế giới chư Phật các nghĩa bình đẳng.

8.Thọ sinh tất cả mười phương cõi Phật.

9.Hiểu rõ phương tiện, cầu các kinh điển.

10.Hiện tại an lạc ở các cõi Phật và thành tựu Chánh đạo Vô thượng.

Đó là mười việc hành pháp của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Đều biết kiếp đương lai

Phụng kính chư Như Lai

Bồ-tát cùng chúng sinh

Thệ nguyện hạnh Phổ hiền

Tích lũy nhiều gốc đức

Vào các Độ vô cực

Trang nghiêm các cõi Phật

Chóng thành Vô thượng giác.

Bồ-tát có mười việc thường hành đại Bi. Những gì là mười?

1.Quán khắp chúng sinh cô độc, không có thiện chủng vô lậu nên vì họ mà hưng khởi đại Bi.

2.Quán thấy kẻ vô đạo thì dùng đại Bi hóa độ.

3.Thấy những kẻ nghèo cùng, khổ nạn thì khiến họ trồng gốc đức.

4.Thức tỉnh những kẻ mê ngủ lâu ngày tỉnh dậy.

5.Thấy cõi chúng sinh không có phương tiện thì tùy lúc mà hóa độ họ.

6.Vì những kẻ tham dục, ràng buộc mà khuyến giúp.

7.Nhìn thấy chúng sinh gặp ách nạn thì thương xót và cứu tế.

8.Thấy bệnh lâu ngày thì dùng thuốc từ bi mà chữa lành.

9.Nếu người nào rời bỏ pháp thiện thì tỏ bày nghĩa đạo cho họ.

10.Nếu thấy chúng sinh đánh mất pháp Phật thì thương xót họ trong sự hoan hỷ.

Đó là mười việc đại Bi của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Tại thế hành đại Bi

Quán sát khắp chúng sinh

Gặp tật ách lâu ngày

Do đoạn các gốc đức

Nên khởi bi vô tận

Kiến lập nơi pháp Phật

Bồ-tát hành đại Từ

Để khai hóa chúng sinh.

Bồ-tát có mười duyên phát đạo tâm. Những gì là mười?

1.Dạy dỗ chúng sinh khiến thuận theo luật đạo mà phát đạo tâm.

2.Muốn trừ tất cả các khổ não, hoạn nạn.

3.Kiến lập sự an lạc lâu dài cho chúng sinh.

4.Thấy chúng sinh ở nơi vô minh thì giúp họ phát đạo tâm.

5.Thích khuyến chúng sinh khiến vào Phật tuệ.

6.Thuận theo Chánh giác, phụng kính tất cả chư Phật tối thắng.

7.Đều muốn được gặp Như Lai Chánh chân.

8.Cũng lại muốn thấy uy dung tướng tốt của chư Phật.

9.Cũng lại vui thích vào nơi Phật đạo nên phát đại tâm.

10.Cũng lại kính ái mười Lực, Vô úy.

Đó là mười duyên sự phát đạo tâm.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Thấy chỗ diệt chúng sinh

Vì phiền não trói buộc

Muốn họ an lạc lâu

Nên phát tâm Bồ-tát

Chúng sinh nào vô trí

Dùng Phật tuệ khuyến bày

Khiến vâng tướng ba cõi

Thường gặp chư Như Lai.

Bồ-tát gặp thiện hữu phát tâm kính trọng. Bồ-tát sơ phát đạo tâm chân chánh thì với thiện hữu luôn khiêm tốn và cung thuận. Muốn được thành tựu Nhất thiết trí của Phật thì nên tìm bạn lành, nhờ họ mà vọng ý được khuất phục.

Có mười việc gặp thiện hữu mà phát đạo tâm. Những gì là mười?

1.Phụng kính và tự quay về với bạn lành.

2.Tâm không ái dục.

3.Có thể phụng hành như chỗ nghe biết.

4.Tâm vui thích những điều đó.

5.Chí không vết nhơ.

6.Tâm thường nhất tâm.

7.Dùng các gốc đức để hợp làm một việc.

8.Hoài bão một nguyện.

9.Phát tâm về với Thế Tôn.

10.Chí ấy bình đẳng, nẻo hành đầy đủ.

Đó là mười việc gặp thiện hữu phát tâm cung thuận của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Thường mang tâm cung kính

Phụng hành như chỗ nghe

Hoan hỷ không vết nhơ

Ý ấy thường chuyên nhất

Hợp lại các gốc đức

Tự quay về Thế Tôn

Thường quý hạnh bình đẳng

Mới thành tựu tâm đạo.

Bồ-tát có mười việc thanh tịnh. Những gì là mười?

1.Tịnh như hư không, rốt ráo không mất.

2.Tịnh nơi các sắc tùy gốc chúng sinh mà khai hóa họ.

3.Tịnh các âm thanh, diễn bày vô lượng nghĩa.

4.Ngôn từ âm hưởng của biện tài thanh tịnh.

5.Phân biệt rõ vô lượng chỗ thuyết pháp của Phật.

6.Trí tuệ ấy thanh tịnh, trừ bỏ sự vô trí.

7.Hiểu rõ chỗ hành đời trước của chúng sinh mà khai hóa họ.

8.Tịnh các báo ứng, trừ sạch tất cả sự che chướng, ngăn ngại.

9.Sở nguyện sáng rõ, thấu biết chỗ sinh Nhất phẩm của chư Phật.

10.Sự hành dụng sáng rỡ ấy xuất sinh nơi hạnh nguyện Phổ hiền.

Đó là mười việc được thanh tịnh.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Bồ-tát thanh tịnh đủ

Công đức như hư không

Tùy căn tánh chúng sinh

Mà mở đạo vô thượng

Tịnh ngôn từ biện tài

Phân biệt rõ pháp tướng

Trí ấy không ngăn ngại

Cứu cánh ở Nhất thừa.

Bồ-tát có mười việc đạt đến Độ vô cực. Những gì là mười?

1.Hành Độ vô cực thì tất cả sở hữu đều có thể bố thí.

2.Giới Độ vô cực thì đầy đủ giới cấm.

3.Nhẫn Độ vô cực thì có thể hành từ hòa, đạt được tịnh lực của Phật.

4.Tinh tấn Độ vô cực thì chỗ hành khuyến tu không hề thoái chuyển.

5.Thiền Độ vô cực thì làm cho ý thuần định.

6.Trí Độ vô cực thì quán tất cả pháp vốn là chân lý tự nhiên.

7.Tuệ Độ vô cực thì đi vào mười lực của Phật.

8.Nguyện Độ vô cực thì đầy đủ hạnh Phổ hiền.

9.Thần thông Độ vô cực thì biến hóa vô lượng, không một chỗ nào không biến khắp.

10.Pháp Độ vô cực thì bình đẳng điều phục tất cả gốc ngọn các pháp.

Đó là mười Độ vô cực của Bồ-tát. Bồ-tát an trú ở đó thì về với đại tuệ vô cực vô thượng Chánh chân của Như Lai và tròn đủ sáu Độ.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Bố thí Độ vô cực

Ban rải hết sở hữu

Trì giới Độ vô cực

Thanh tịnh các hạnh Phật

Nhẫn nhục Độ vô cực

Từ hòa không sân hận

Tinh tấn Độ vô cực

Siêng tu không thoái chuyển

Nhất tâm Độ vô cực

Chánh định không loạn tâm

Trí tuệ Độ vô cực

Thấy các pháp như nhiên

Thần thông Độ vô cực

Vào khắp đạo lực Phật

Sở nguyện hành bình đẳng

Thần túc dẫn các pháp.

Có mười việc về Phật tuệ của Bồ-tát. Những gì là mười?

1.Hiểu rõ tất cả mười phương thế giới, chủng loại chúng sinh không thể nghĩ bàn.

2.Biết rõ các tông, hiểu rõ các pháp không mất thời tiết.

3.Hoặc dùng vô số loại hình, hoặc dùng nhất phẩm để làm cho chúng sinh thấu biết các pháp giới.

4.Thường ban tuyên tuệ, hiểu rõ tất cả gốc ngọn hư không.

5.Bậc nhất Phật tuệ thông suốt rốt ráo.

6.Mười phương thế giới, các việc quá khứ đều có thể biết rõ.

7.Mười phương cõi Phật, các việc vị lai đều có thể thấy rõ.

8.Mười phương cõi Phật, những việc hiện tại vào khắp để giáo hóa.

9.Làm sáng tất cả các hạnh Như Lai.

10.Đều vào tất cả tuệ, biết rõ quá khứ, hiện tại, vị lai chư Phật đều đồng một hạnh.

Đó là mười việc tạo tuệ nghĩa của Bồ-tát. Bồ-tát trú ở đây thì ánh đại quang minh tự tại chiếu sáng, đủ đầy sở nguyện, tin pháp chư Phật tức dùng một tuệ mà biết rõ pháp Phật.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Thường biết mười phương cõi

Chúng sinh không kể xiết

Thảy khiến vào Phật tuệ

Tạo nên vô số niệm

Phân biệt rõ các pháp

Bình đẳng như hư không

Phật tuệ là bậc nhất

Thường thấu việc ba đời.

Có mười việc về sự kinh qua của Bồ-tát. Những gì là mười?

1.Đều rõ các pháp vốn là Đệ nhất nghĩa.

2.Tất cả kinh điển đều phân minh tường tận.

3.Hiểu rõ các tuệ đều là một tướng.

4.Phân biệt tâm niệm hành tuệ vô vi, vô số của chúng sinh.

5.Thấy các chúng sinh đều cùng một đẳng cấp.

6.Biết rõ chốn hành nơi phiền não của chúng sinh.

7.Chí tánh mỗi người đều bị ràng buộc ở hành nghiệp thì đều biết rõ chỗ hành thiện ác của chúng sinh.

8.Hiểu rõ nẻo hành theo chí nguyện của tất cả Bồ-tát.

9.An vui mà chẳng tự đại nơi mười lực của Như Lai.

10.Kiến lập rốt ráo mà đến Chánh giác.

Đó là mười việc kinh qua của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Biết các pháp là một

Vì hiểu rõ giới hạn

Các tuệ hợp một tướng

Tâm chúng sinh vô số

Thấy rõ khắp muôn dân

Hành phiền não mê tối

Các kết sử ràng buộc

Không được trí rộng lớn.

Bồ-tát có mười sự tạo diệu lực.

Những gì là mười?

1.Tất cả các pháp đều vào chốn an nhiên.

2.Kinh điển các cõi đều như chỗ hóa độ.

3.Các nghĩa như huyễn, nói về các pháp số đều là pháp Phật.

4.Các chỗ kinh điển đều không dựa chấp.

5.Tất cả sở hữu đều quay về ba cửa giải thoát.

6.Gặp các thiện hữu thì tôn trọng cung kính.

7.Tâm huân tập các năng lực bằng các gốc đức.

8.Vào nơi cung điện vua Vô thượng tuệ đạo.

9.Chưa từng phỉ báng trí tuệ thâm diệu, tin vui tất cả trí tâm chư Phật.

10.Rốt ráo không thoái chuyển năng lực phương tiện quyền xảo.

Đó là mười Lực của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Tất cả pháp an nhiên

Đều như lực huyễn hóa

Các pháp là pháp Phật

Về ba cửa giải thoát

Cung kính các thiện hữu

Thường tích các gốc đức

Vào nhà tuệ vô thượng

Thuần tin sâu pháp Phật.

Bồ-tát bình đẳng có mười việc. Những gì là mười?

1.Tâm bình đẳng với chúng sinh.

2.Cũng bình đẳng với các pháp.

3.Quán khắp các cõi Phật.

4.Tánh hạnh không hai.

5.Vì các gốc đức.

6.Bình đẳng với chư Bồ-tát.

7.Sở nguyện không khác.

8.Các Độ vô cực cũng không sai biệt.

9.Tất cả cả các hạnh đều cùng một dạng.

10.Mười phương chư Phật đều là một Phật.

Đó là mười sự bình đẳng.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Tâm chúng sinh bình đẳng

Quán khắp các kinh điển

Các cõi nước bình đẳng

Tánh hạnh không có hai

Đều hợp các gốc đức

Bồ-tát thường hành từ

Sở nguyện không số lượng

Đủ các Độ vô cực.

Bồ-tát có mười việc phát khởi giác Thánh. Những gì là mười?

1.Tất cả các pháp chỉ có một âm thanh.

2.Các pháp như huyễn đều trở về vắng lặng.

3.Nghĩa kinh điển như ảnh.

4.Sự thấy của mắt đều do duyên hợp.

5.Các nghĩa nghiệp thanh tịnh.

6.Tất cả các pháp đều nhờ văn tự.

7.Các sự nghiệp đều do bản tịnh.

8.Đạo tuệ vô tưởng.

9.Rốt ráo tận nguồn gốc.

10.Vạn hữu các cõi đều từ pháp giới.

Đó là mười việc phát sinh giác Thánh.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Các pháp đều vắng lặng

Cũng như huyễn như hóa

Như ảnh, như tiếng vang

Đều do nhân duyên sinh

Tịnh gốc ngọn các pháp

Tất cả không chỗ sinh

Đều vì bản tế ấy

Vô tướng làm chân đế.

Bồ-tát thuyết pháp có mười việc. Những gì là mười?

1.Diễn nói pháp thâm diệu.

2.Chỗ thuyết nghĩa lý tùy thời được vào.

3.Giảng vô số việc.

4.Thường diễn nêu nhiều việc của thông tuệ.

5.Cũng phân biệt rõ các Độ vô cực.

6.Tuyên thị mười lực của Như Lai.

7.Giải nghĩa ba đời.

8.Thường nói pháp không thoái chuyển của Bồ-tát.

9.Rộng nói về công đức của chư Phật.

10.Ban tuyên về sự xuất gia bình đẳng của Bồ-tát, chư Phật Như Lai.

Đó là mười việc thuyết pháp của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Giảng thuyết pháp thâm diệu

Đều khiến vào nghĩa đạo

Diễn trí tuệ vô ngần

Rộng nói Nhất thiết trí

Nêu các Độ vô cực

Hiện bày mười lực Phật

Ba đời không ngăn ngại

Bồ-tát không thoái chuyển.

Có mười hạnh mà Bồ-tát phụng hành. Những gì là mười?

1.Tích lũy các gốc đức.

2.Nghe chư Như Lai giảng thuyết kinh điển thì liền có thể thọ trì.

3.Nắm tất cả sự hiện hữu, nêu ví dụ mà tuyên thuyết.

4.Dẫn dắt tất cả phụng hành pháp ngôn.

5.Hoài bão về cửa tuệ nghĩa Tổng trì.

6.Đều có thể đoạn trừ hồ nghi, chấp trước.

7.Dùng đầy đủ các hạnh Bồ-tát.

8.Biện tài bình đẳng của tất cả Như Lai.

9.Thuyết pháp khai hóa, diễn xuất ánh sáng.

10.Lời nói đều nhận được sự an lạc của chư Phật kiến lập nên khiến đạt đến Vô thượng Chánh chân.

Đó là mười hạnh phụng hành của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Tích lũy các gốc đức

Ngợi khen pháp Như Lai

Quán các pháp bình đẳng

Phụng tuyên cửa đạo tuệ

Xả bỏ các nghi chấp

Đầy đủ hạnh Bồ-tát

Các pháp là thế gian

Đều khiến vào nhà đạo.

Bồ-tát có mười việc phân biệt biện tài. Những gì là mười?

1.Chỗ diễn các pháp vĩnh viễn không nhớ nghĩ.

2.Phân minh các kinh đều là không chốn hành.

3.Biện tài các nghĩa vô sở trước.

4.Rõ các pháp vốn không.

5.Ban tuyên vô lượng tất cả các pháp, ấy là chỗ kiến lập của Phật.

6.Tất cả sở hữu đều không có chỗ nương tựa.

7.Đều có thể phân biệt rõ chương cú các pháp.

8.Thuyết thông nghĩa chân đế của kinh điển.

9.Thường hành bình đẳng, thương xót chúng sinh.

10.Thuyết pháp khế hợp khiến mọi người vừa tâm.

Đó là mười việc phân biệt biện tài của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Giảng kinh không tưởng nghĩ

Tất cả hành vô tưởng

Không chấp nơi các pháp

Thấu rõ đều là không

Biện tài không hạn lượng

Các pháp Phật kiến lập

Tất cả không chỗ dựa

Rõ tất cả vốn không.

Bồ-tát có mười việc được tự tại. Những gì là mười?

1.Khai hóa chúng sinh.

2.Chiếu sáng các pháp.

3.Tu các gốc đức.

4.Hành tuệ vô cực.

5.Không chấp cảnh giới.

6.Tạo lập gốc thiện, khuyến giúp Phật đạo.

7.Chốn hành tinh tấn không hề thoái chuyển.

8.Hàng phục chúng ma, những chỗ mê hoặc.

9.Biết rõ tâm đạo nơi tất cả Phật đạo.

10.Ở nơi tà kiến mà thành Chánh giác.

Đó là mười việc được tự tại.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Rõ, mở bày chúng sinh

Các pháp được sáng soi

Phụng hành các gốc đức

Tuệ vô cực tự tại

Tâm đều không dính mắc

Tinh tấn không biếng trễ

Hàng phục khắp chúng ma

Do mình được tâm đạo.

Bồ-tát có mười việc thi hành vô số. Những gì là mười?

1.Khai hóa tất cả khổ nạn của thế gian.

2.Gốc ngọn của chúng sinh không thể tính đếm.

3.Không thể suy lường việc của kinh điển.

4.Tất cả chỗ làm không bờ mé.

5.Bờ cõi của các pháp không thể cùng tận.

6.Không thể sánh cùng gốc của công đức.

7.Tất cả các pháp ác đều không thể giảng nói.

8.Chí nguyện cũng không bờ mé.

9.Chỗ về các hạnh không thể ví dụ.

10.Tất cả Bồ-tát độc hành khó ai sánh bước, tất cả chư Phật độc tôn không hai.

Đó là mười sự hành vô số của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Thế gian khó nói hết

Chúng sinh vô số lượng

Các pháp không bờ mé

Chỗ tạo tác vô hạn

Gốc đức không thể sánh

Các pháp không xứ sở

Khó sánh cùng Bồ-tát

Chư Phật không ai bằng.

Bồ-tát có mười việc hành tâm bình đẳng. Những gì là mười?

1.Tích đức với tâm bình đẳng.

2.Chí nguyện đồng đẳng.

3.Thân ý chúng sinh cũng không có hai.

4.Vào khắp chúng sinh, hướng cho tội, phước có nẻo về.

5.Đi khắp các pháp.

6.Thấy các cõi Phật, tịnh uế bình đẳng.

7.Khuyến hóa chúng sinh khiến vào thuần tín.

8.Tâm bình đẳng với các hạnh và các vọng tưởng.

9.Đều vào mười Lực vô úy của Phật.

10.Đều từ trí tuệ bình đẳng của Như Lai.

Đó là mười tâm bình đẳng của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Tích đức tâm bình đẳng

Hưng khởi tất cả nguyện

Tâm chúng sinh bình đẳng

Tội phước không khác biệt

Vào khắp các kinh điển

Quán nước Phật bình đẳng

Thương xót khắp chúng sinh

Khiến vào hạnh không hai.

Bồ-tát có mười việc hành tuệ. Những gì là mười?

1.Hiểu rõ chúng sinh sẽ về trí tuệ giải thoát.

2.Vào khắp các cõi, vô số cõi nước.

3.Người chưa vào thì được vào.

4.Đi vào lưới tham, trừ khử cấu uế.

5.Đi vào các cõi, biết chỗ tăng giảm.

6.Hiểu rõ các pháp mỗi một có khác.

7.Hoặc dùng nhất phẩm, có thể biến khắp âm thanh các cõi.

8.Rõ các tưởng thế gian, chỗ trú điên đảo và mỗi mỗi sự khác nhau của chỗ tư niệm.

9.Dùng ngôn từ vào khắp tất cả nêu bày các pháp.

10.Oai lực của Như Lai kiến lập pháp giới và tất cả chúng sinh ở tại ba đời. Chư Phật vào đó dạy dỗ cho họ không còn mê mờ và đều khiến họ vào đạo.

Đó là mười hành tuệ của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Tin hiểu cõi chúng sinh

Vào khắp các cõi Phật

Đều đến cả mười phương

Bình đẳng quán thế giới

Các pháp không số lượng

Thân vào không cùng tận

Chỗ biến hóa Như Lai

Hóa độ khắp ba đời.

Bồ-tát có mười việc không tự đại. Những gì là mười?

1.Không khinh mạn người, loài vật, côn trùng…

2.Thân tâm khiêm tốn, không khi dễ người.

3.Không vì cõi nước của mình mà tự ngã mạn.

4.Nếu được cung kính không tâm tự đại.

5.Không dùng lời hay mà tự khen ngợi.

6.Hành nguyện đầy đủ, không dùng để tô điểm.

7.Khai hóa chúng sinh, lìa sự mệt mỏi.

8.Thành tựu Chánh giác, tâm thường từ bi.

9.Giảng thuyết kinh điển, không rộng nói đến bản thân.

10.Có chỗ kiến lập mà không tư đại.

Đó là mười việc không tự đại của Bồ-tát.

Bồ-tát lại nói kệ tụng:

Không khinh mạn chúng sinh

Được cõi nước chẳng vui

Được phụng kính chẳng mừng

Rời các danh xưng hão

Không tham, các sở nguyện

Khai hóa mọi chúng sinh

Được thành Tối chánh giác

Ban tuyên tuệ đại đạo.

Lúc nói giảng nói pháp này xong, các hàng Trời, Rồng, Thần, chúng sinh thế gian, A-tu-luân, Ca-lưu-la, Chân-đà-la, Ma-hầu-lặc… không ai mà không hoan hỷ và phát tâm đạo. Các loài: Sư tử, cọp, chó sói, gấu, nai, cá ba ba, thuồng luồng, các loài trùng nhỏ… đều sinh tâm Từ, không có hại nhau. Chúng nghe giảng nói pháp nên mỗi một đều phát đạo tâm. Chư Thiên rải hoa rơi xuống như mưa, xông đốt các danh hương có khói tỏa như mây trôi, đàn sáo nhạc khí không đánh mà tự hòa vang. Lúc ấy, chúng hội thảy đều hoan hỷ phụng hành.