Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Quyển thứ 4

(Phần dưới)

- Thiên Thai Trí Giả Đại Sư thuyết giảng. - Sa Môn Thích Như Điển – Phương Trượng Chùa Viên Giác – Hannover, Đức Quốc dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt ngày 28 tháng 4 năm 2010 tại Thiền Viện Chánh Pháp Oklahoma – Hoa Kỳ.

Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 325

Phần thứ 2 giải thích rộng về chương Thích Ca. Trong 6 nghĩa ấy chẳng tán thán pháp hy hữu. Đầu tiên khai mở quyền và tiếp đến là hiển thật; ba là cùng với 5 trược giải thích phương tiện; bốn là giảng lược chỗ ngụy đốn và tin một sự thật; năm là chẳng có hư vọng. Ta bây giờ lại cũng như thế. Ta đây chính là Đức Thích Ca. Hiện tại trước ba và sau một. Giống như 4 vị Phật chẳng có khác. Nói cũng như vậy. Rõ biết các chúng sanh có đủ loại ham muốn; tức là ngũ thừa căn tánh dục. Quá khứ gọi là căn; hiện tại gọi là dục; vị lai gọi là tánh. Tâm ấy đắm trước sâu xa, tức là gốc rễ. Phương tiện ấy là tùy nghi khai mở Tam Thừa, quyền pháp và tất cả đều được Nhứt Thừa; tức là hiển thật vậy. Phật Thừa chính là lời dạy chỉ một. Tất cả đều thực hành duy nhất. Đủ loại trí nên biết là lý một. Từ „Thập phương thượng vô Nhị Thừa hà huống hữu tam“ là phần thứ ba sánh với ngũ trược để giải thích về chỗ khai mở quyền (thừa) vậy. Cùng với 5 trược làm mục tiêu là cái ý đầu tiên. Như trên đã nói về sự khai mở quyền (thừa) và hiển thật. Chưa làm rõ chỗ ẩn của thật và thí cho quyền. Pháp nầy thanh tịnh sâu xa thứ nhất như hư không. Chẳng phải mang đến hai, ba của quyền;

huống là riêng lẻ 3 hay riêng lẻ 5 về quyền. Chỉ vì 5 Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

trược chướng nặng; nên sự thật ấy chẳng được tuyên dương. Nên thí về quyền của 5 riêng l ẻ hay 3 riêng l ẻ cũng thí về quyền của 2 hay 3 mang lại. Cho nên nói đây là Nhứt Thừa, phân biệt nói làm ba. Phân biệt nói đối với 2, 3 ấy là để đối với 5 lẽ hay 3 ấy vậy. Ngũ trược ở đây tự có 4 sự khác biệt. Đầu tiên là xướng số; hai là liệt danh; ba là thể tướng; bốn là thích kết. Xướng số, liệt danh như câu văn. Như vậy là làm rõ chỗ thế tướng. Ở kiếp trược, chẳng có chỗ riêng biệt. Kiếp ấy chính là thời gian dài. Sát na là thời gian ngắn. Đối với 4 trược lập nên là giả danh. Câu văn gọi đây là kiếp loạn. Tức là ở ý nghĩa nầy vậy. Chúng sanh trược, lại cũng chẳng có thể riêng biệt, thấy có mạn và quả báo được thành lập là giả danh. Câu văn ấy nói rằng chúng sanh sâu dày tức là ý nghĩa nầy. Phiền não trược dùng để chỉ cho 5 độn sử làm thể. Kiến trược dùng để chỉ cho 5 lợi sử làm thể. Mệnh trược ấy dùng để chỉ cho sự gìn giữ tâm sắc ấy làm thể v.v…

Tướng ấy là 4 trược tăng thêm và tụ lại vào lúc nầy, tham si tăng gấp và chiến tranh bắt đầu, tham dục tăng lên; nên đói khát hoành hành. Ngu si tăng dần; nên bệnh tật lại nổi lên. Tam tai khởi lên; cho nên phiền não tăng gấp đôi và làm hưng thịnh chỗ thấy và tạo thành chỗ đốt cháy. Sự thô xấu của sắc tâm ác gọi là uế xưng. Tuổi thọ bị giảm do trược gần gũi, như nước cùng với gió, sóng thổi mạnh thì cá, rồng trôi giạt, chẳng còn một loại gì thì lúc ấy lại bị đốt cháy. Như ở thời kỳ nhiếp sơ từ Quang

Âm Thiên bị rơi vào cõi đất và đất ấy lại có dục. Như từ cõi trời Đao Lợi nhập vào vườn thô nhám và từ vườn ấy Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 327 sanh ra tâm đấu tranh. Đây gọi là tướng của kiếp trược vậy.

Phiền não trược là do biển tham ấy chảy vào chưa đầy đủ; nên sân vẫn vào và độc ấy khiêu khích thế gian và sự ngu si ám muội qua đó thấm sâu vào cùng với ngã mạn cao thấp khiến cho không đủ chỗ, làm cho lưới nghi không tin tưởng lại chẳng thể cho biết sự thật. Đây chính là tướng của phiền não trược vậy. Kiến trược nghĩa là không có người nói là có người;

có đạo nói là vô đạo; 16 tri kiến thành 62 v.v… Lại giống như lưới giăng; lại giống như rừng rậm; trói buộc khắp nơi chẳng thể ra khỏi. Đây chính là tướng của kiến trược.

Chúng sanh trược ấy là sự nắm giữ của sắc tâm và lập nên một chủ tể, giống như keo sơn không có vật nào chẳng thể dính được, lưu chuyển nơi 6 đường, thọ sanh nhiều chốn khác nhau. Như lòng tham cho là ngắn và nói dài lâu tức là giàu. Đây chính là tướng của chúng sanh trược.

Mệnh trược nghĩa là sáng mới sanh ra chưa gì thì đã biến và tối lại mất, như sáng chuyển, khói bay, hơi thở mong manh, chẳng trụ lại. Đây là tướng của mệnh trược. Tướng trược ấy của chúng sanh có nhiều chẳng thể nói đầy đủ hết được. Dần dần phiền não lấy đó làm căn bản. Từ hai trược nầy thành chúng sanh. Từ chúng sanh có sự liên hệ giữ gìn mạng sống. Việc nầy trải qua 4 lúc, gọi đây là kiếp trược. Nói đơn giản là vậy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

Hỏi: 5 trược nếu có chướng ngại lớn thì tại sao trong Hoa Nghiêm chưa trừ bỏ trược ấy, mà kẻ nghe pháp ấy là gì? Đáp: Đây là 4 câu phân biệt. Một là Đại Thừa lợi căn nhưng nhiều chướng duyên. Dùng lợi căn ấy; cho nên chướng nặng chẳng thể chướng. Ở quốc độ nầy Hoa Nghiêm đầu tiên khai mở Đại Thừa là đây. Hai là lợi căn nhưng chướng nhẹ. Ba là căn độn và chướng nhẹ. Ở nơi Tịnh Độ kia nghe Đại Thừa là đây. Bốn là căn độn và chướng nặng. Như nơi nầy Thân Tử giải trừ những chỗ ô trược, rồi mới nghe Đại Thừa là đây vậy.

Hỏi: 5 trược chướng ấy có nơi Tiểu Thừa không?

Đáp: Cả Tiểu Thừa cũng có điều nầy; nên phân biệt qua 4 câu như: Tiểu Thừa lợi căn che chở những chướng nhẹ nên chẳng thể chướng. Thân Tử là trường hợp nầy.

Lợi căn che chở chướng nặng lại chẳng thể chướng và Ương Quật (Vô Não) là trường hợp nầy. Lợi độn che chở ít, lại chẳng thể vì đó mà chướng, Bàn Đặc là trường hợp nầy. Căn độn che chở chỗ nặng. Đây sẽ thành chướng chẳng thể nghe nơi Tiểu Thừa. Kẻ chẳng được độ là đây.

Hỏi: Tự có chẳng phải chỗ Hoa Nghiêm, chẳng phải nơi 3 tạng mà được nghe Đại và Tiểu Thừa là cái gì vậy? Đáp: Đây tựu chung là 4 giáo; trong những giáo ấy tạo ra 4 cửa phân biệt. Kẻ lợi căn che khuất chỗ nhẹ, khi nghe thì chẳng không, chẳng có và được vào cửa. Kẻ lợi căn và bị che khuất nặng thì khi nghe lại không đồng thời lại có cửa vào. Căn độn che khuất chỗ nhẹ, khi nghe Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 329 được vào không môn. Kẻ độn căn che khuất chỗ nặng, người nghe có nhập vào cửa. Cả hai đều có 4 cửa. Về Tiểu Thừa phân biệt hai giáo tứ môn. Còn về Đại Thừa phân biệt rõ ràng có thể giải rõ được v.v… Hỏi: 5 trước ấy một lần trải qua. Vì sao chướng lớn mà không phải chướng nhỏ?

Đáp: Chúng sanh trược nặng, vọng tính ngũ ấm làm 4 đức, nếu nghe về thường ngã, tức liền chấp không là có. Xưa có người Thầy thuốc chẳng biết sữa bò xấu tệ; chẳng biết căn nguyên của bịnh do đâu; chẳng rõ thuốc nào có thể chữa khỏi, chẳng biết rõ ràng nên trược chướng ấy lớn. Câu văn lại nói rằng: Ta nếu tán dương Phật Thừa, còn chúng sanh chìm đắm ở khổ sở; tức là nghĩa nầy vậy. Nếu nghe về vô thường, khổ, không tức là xa lìa sự sanh tử, vui với Niết Bàn. Phá trừ điều tà v ạy kế chấp nầy. Ngũ trược chẳng chướng nơi Tiểu Thừa. Kinh rằng: Lúc suy nghĩ mười phương chư Phật đều hiện ra Phạm âm để an ủi ta. Tức là ở nghĩa nầy. Về ngũ trược luận Tứ Tất Đàn (bốn việc thành trược) thì thời kỳ kiếp mạng ở thế giới nầy chúng sanh thấy đây là người, dùng phiền não để đối trị. Dùng tam Tất Đàn để trừ ngũ trược nầy, sau đó vì nói Đại Thừa đệ nhất nghĩa Tất Đàn.

Nếu luận về nhơn quả; tức là 2 nguyên nhân và 3 kết quả. Một là người và 4 pháp; 4 pháp trong một lúc. Hai là báo chướng với phiền não chướng, nghiệp ở trong thời gian nầy; chúng sanh là nguyên nhơn, trở thành giả.

Mạng ấy cũng tương tục giả. Tướng ấy đợi sự giả có thể rõ được. Chúng sanh thọ nhận sự giả lập nầy. Bốn là Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

pháp giả. Gọi sự giả lập nầy thông qua 2 nơi. Phiền não thấy ở nơi phàm phu ngoài 3 thông của phàm thánh. Mạng ấy ngắn, kiếp ấy dài, ngoài 3 thông dài ngắn. Kiếp ấy là một lúc. Mạng ấy mang đến lúc luận về pháp. Kiếp ấy thông trong ngoài. Mạng ấy thường ở bên trong. Ba Tiểu ấy làm hại người mà chẳng hại vật. Ba Đại ấy hại vật mà chẳng hại người. Tiểu kiếp thường ở nơi con người, Đại kiếp thường thông qua sắc giới; mạng ấy thông qua 5 đường và 3 cõi. Kiếp ấy cùng chung với trược và 4 ấy mỗi mỗi đều trược. Tiểu kiếp là kiếp trược. Đại kiếp trải qua trược chẳng trược. Từ 8 vạn đến 10 tuổi là Tiểu kiếp. Ngược lại 80 là Đại kiếp. Hỏi: Khi nói về 5 trược, vậy thì 5 thanh là gì?

Đáp: Lấy thí dụ tà chánh tam độc. Tà đó là ngũ trược; chánh ấy là 5 thanh. Ở cõi Tịnh Độ kia chẳng có tà và tam độc. Tức là ngũ trược chướng nhẹ là ở nghĩa nầy có thể rõ được v.v…

Từ „Nhược ngã đệ tử tự vị“ trở đi. Đây chính là 4 điều đơn giản để giải thích về chơn. Là đệ tử Phật có thể tín giải được. Nếu chẳng tin giải thì chẳng phải là chơn đệ tử; lại chẳng phải là La Hán. Lúc thúc bách, làm cho chúng tin nhận và thọ trì, tín giải. Tựu chung câu văn nầy chia làm hai. Đầu tiên là giản lược nói về chơn ngụy.

Hai là khai trừ giải thích việc nghi ngờ; đơn giản lại có 2.

Đầu tiên là chẳng nghe chẳng biết, không phải là chơn đệ tử. Kế tiếp là nghe mà chẳng tin nhận, thành ra là tăng thượng mạn. Như ở đời đệ tử tùy thuận theo Thầy để được nhận pháp truyền lại. Chẳng nghe chẳng rõ tức Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 331 là chẳng có pháp nào có thể thuận theo. Nghĩa là đệ tử nào mà Như Lai ngày xưa nói về 5 trược và mở cho 3, người tùy thuận thì được Niết Bàn, được nghe thì được rõ; gọi đây là đệ tử, làm cho ngũ trược được tiêu trừ. Vì ngươi mà nói một. Ý gì mà chẳng nghe chẳng rõ? Chẳng nghe ấy là chẳng nghe lời dạy về một; chẳng rõ ấy là chẳng rõ hành là một. Phi chơn tức là chẳng phải cái lý nơi một. Phi đệ tử tức là chẳng phải người là một. Tiếp theo „Từ hựu Xá Lợi Phất“ trở đi, phần thứ 2 làm rõ chỗ chẳng tin tưởng và trở thành tăng thêm việc kiêu ngạo. Đây chính là sự đốc thúc làm cho tin tưởng. Vì sao ngươi lại tự nghĩ về thân sau? Thân thì thật là vô lượng; thật chẳng phải thân sau. Ngươi tự nghĩ về cứu cánh; giống như 200 do tuần, thật chẳng phải rốt ráo.

Chưa được mà nói đã được, há chẳng tăng thêm chỗ cao ngạo sao? Bậc chơn A La Hán là không còn trược ở căn, lợi và trí, chẳng phải rốt ráo. Tin vào pháp chơn thật nầy chứ chẳng phải thân sau; nên chẳng khởi lên sự cao ngạo. Rõ biết chẳng phải cứu cánh, lại tin vào cứu cánh. Tức là tin vào cái lý nầy. Chẳng tăng thêm sự cao ngạo tức là thành hạnh thứ nhứt. Sự tin tưởng ấy tức là tin vào giáo pháp, mà lời dạy ấy là một. Là đệ tử Phật, tức là một người trong ấy, trừ khi Phật diệt độ rồi.

Phần thứ hai là khai trừ và giải thích chỗ nghi ngờ. Trước tiên là khai mở và trừ đi. Trừ đi nghĩa là sau khi

Phật diệt độ, chẳng thành cao ngạo nữa.

Tiếp theo từ „Sở dĩ giả hà Phật diệt“ trở đi làm rõ chỗ người tốt khó được sâu xa và trải qua việc khó giải Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

thích, lại cũng chẳng thành chỗ cao ngạo. Nếu Phật còn tại thế, nói đúng kinh nầy; chẳng tin tưởng, chẳng thọ trì thì chẳng phải là bậc chơn A La Hán, thành kẻ cao ngạo. Nếu sau khi Phật diệt độ rồi mới chứng A La Hán lại chấp vào quyền của kinh mà chẳng tin vào pháp Viên (giáo), khi nghe được nhận là người chẳng cao ngạo. Lại nữa, tuy Phật nhập diệt mà ở nơi kinh nầy chẳng tin, chẳng thọ trì thì có phải là tăng thêm sự cao ngạo chăng? Tức là việc nầy sẽ khai trừ. Phật diệt độ rồi tuy có kinh nầy và văn nghĩa giải thích về điều nầy thì người nầy thật khó gặp. Cho đến làm cho La Hán chẳng tin, chẳng giải. Lại nghe được, chẳng phải tăng thêm sự cao ngạo.

Kế đến là giải thích về nghi ngờ. Nếu sau khi Phật diệt độ, người giải kinh thật là khó gặp được bậc La Hán, tức là đã vào Niết Bàn vĩnh viễn rồi sao? Liền giải thích rằng: Tuy rằng người nầy nghĩ rằng sanh sau khi Phật diệt độ và khi xả bỏ thân nầy rồi liền sanh vào các quốc độ khác ở bên ngoài, gặp được những vị Phật để được nghe kinh nầy. Liền đó rõ được.

Hỏi: Theo Thích Luận quyển thứ 33 phẩm Tốt Định nói rằng: Các vị A La Hán thọ thân ở đời trước và thân ấy ắt mất đi, rồi trụ ở xứ nào mà đầy đủ được Phật đạo?

Đáp: Các vị A La Hán lậu tận nhơn duyên không còn nơi 3 cõi, liền chẳng sanh lại nơi 3 cõi, ra khỏi 3 cõi và những cõi bên ngoài ấy là những cõi Phật thanh tịnh, không có những sự phiền não. Ở nơi những quốc độ ấy nghe Phật nói kinh Pháp Hoa và đầy đủ Phật đạo, liền đó theo kinh Pháp Hoa và nói rằng: Có bậc A La Hán, nếu Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 333 chẳng nghe kinh Pháp Hoa, tự mình rõ biết đuợc sự diệt độ, thì ta ở cõi kia sẽ vì đó mà nói việc nầy. Ngươi sẽ làm Phật. Luận ấy liền dẫn kinh nầy để làm chứng. Bây giờ giải thích kinh và sẽ trở lại luận giải. Sư Nam Nhạc nói rằng: Ngoài Phật thì nương vào 4 nơi. La Hán gặp và nghe kinh rõ biết. Lại nữa La Hán tu niệm Phật và ở yên nơi chỗ thấy của 10 phương Phật. Vì đó mà nói kinh nầy, liền được rõ suốt. Lại nữa kẻ phàm phu thực hiện từ chỗ khổ đến việc sám hối và thấy được 10 phương Phật, vì đó nói và lại được rõ biết.

Nam Nhạc bảo: Nếu thật là A La Hán thì tất nhiên tự biết Pháp Hoa và có ý chí cầu nơi Đại Thừa. Lợi căn cho nên tự rõ biết. Những người trung và hạ căn thì nghe cho đủ mới biết. Cho nên gọi là Văn tri. Sao lại ở nơi sau khi Phật diệt độ chẳng nghe kinh Pháp Hoa; hoặc nghe mà chẳng tin và gặp Phật bên ngoài mới được giải nghi cho? Kẻ phàm phu ở đời mạt pháp còn hay tin, hà huống là những bậc Thánh nhơn sao? Trừ khi sau Phật diệt độ là chỉ cho phàm phu vậy.

Có người nói rằng: Phàm phu chưa chứng được pháp tướng; cho nên chỗ thấy chẳng rõ và tâm chấp, chẳng cố định chỗ nào và lấy đó, dễ tin. Còn La Hán chứng được pháp tướng, chỗ thấy rõ ràng, chấp vào tâm kiên cố, khi nghe nói khác, chưa liền tin nhận; cho nên chẳng tin ở nghĩa nầy là tất nhiên vậy. Do vậy Thân Tử nói: Chẳng phải ma tạo Phật, làm não loạn tâm ta sao? - Nếu từ nghĩa nầy thì để chỉ cho các bậc La Hán, chứ Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

chẳng phải để chỉ cho phàm phu v.v… Ở đây gặp điều giải thích khác thì chẳng dùng nghĩa nầy vậy.

Từ „Xá Lợi Phất“ trở đi, phần thứ 5 làm rõ chỗ không hư vọng. Đó là dừng lại việc có tâm hủy báng. Việc nầy lại chia ra làm ba. Đầu tiên là khuyến khích tin vào những điều chơn thật mà Đức Thích Ca nói. Cho nên nói rằng: Các ngươi nên một lòng tín, giải, thọ trì lời Phật nói. Thứ đến là khuyên nên tin ở chư Phật. Cho nên nói rằng: Chư Phật nói không bao giờ hư vọng. Con đường của chư Phật giống như sự tin nhận của Di Ca vậy. Sau đó kết luận chẳng hư vọng. Cho nên nói rằng: Chẳng có thừa nào khác, duy chỉ có một Phật Thừa thôi.

Phần thứ 2 là kệ tụng có 121 hàng và chia ra làm 2.

Đầu tiên có 4 hàng; mỗi câu tụng bên trên đều có đáp lại. Sau đó có 116 hàng và 3 câu tụng bên trên là chính thức đáp lại. Câu hứa đáp lại bên trên lại có 3 nghĩa là thuận theo đó mà dạy bảo đơn giản và làm cho chẳng tùy thuận theo, mà hay tụng theo lời dạy đơn giản. Sự đơn giản ấy đối với chúng lại chia làm 2. Đầu tiên 3 hàng rưỡi, tụng trên 5.000 lượt. Kế tiếp 2 câu tụng bên trên, đại chúng được thanh tịnh. Kế đến một câu tụng răn dạy để nghe. Những kẻ kiêu ngạo, ngã mạn chẳng tin nơi tứ chúng đều có. Đối với hàng xuất gia có 2 chúng; có nhiều người tu được thiền định; nhưng khoa trương quả

Thánh. Chấp chặt một bên, rồi kiêu ngạo và đối với người thế tục hay cao ngạo và khởi tâm ngã mạn. Người nữ trí mỏng và sanh nhiều tà tích (hẹp hòi) chẳng tự thấy được chỗ sai nầy. Ba là mất chỗ che tâm, chứa Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 335 đựng sự tổn thương và đức ấy tự chẳng thể phản tỉnh. Người nầy chẳng xấu hổ. Nếu tự thấy được chỗ sai quấy thì cũng có vị Tăng xấu hổ vậy. Còn đối với giới có chỗ khiếm khuyết và không đầy đủ luật nghi, gọi đây là khuyết. Định ấy cùng với đạo và cùng với hữu mất đi, nên gọi là lậu, chẳng có con đường nào định cả; cho nên bên trong khởi lên ác giác, như ngọc kia có chứa vết ngọc. Chẳng có luật nghi cho nên bên ngoài thì thân, miệng động loạn, giống như ngọc kia lộ ra vết nứt; che giấu tội lỗi và tự đắc; cho nên gọi đây là hộ tích. Kẻ trí nhỏ chẳng được học cái trí vô học, mà chỉ có trí nhỏ của thế gian. Vọng nói hữu lậu, lấy đó làm vô lậu. Ở trong cái nhỏ ấy lại càng nhỏ; cho nên nói là trí nhỏ. Kẻ bại hoại ấy chẳng có vô lậu, thiền định thấm nhuần cho nên giống như bã mía. Chẳng có lý giải về trí huệ; cho nên như bã đậu. Đây chính là 5.000 người ở trong thế gian thiền, mà như bã đậu. Chủ nghĩa giải thích như bã đậu là đối với việc nầy câu văn mất đi sự chú giải rõ ràng, giống như trấu, không phải là gạo. Lại nữa kẻ bại hoại ấy giống như người chẳng có căn cơ lớn. Cành lá ấy dụ cho không phải là bậc trượng phu; tất nhiên chẳng thể dùng vào đâu được; cho nên trở lại thừa thãi.

Xá Lợi Phất lành nghe, tức là bài tụng bên trên rồi hứa khả giáo huấn và lời dạy ấy làm cho lành nghe.

Từ „Chư Phật sở đắc pháp“ trở đi có 116 hàng 3 câu. Lời tụng bên trên là lời đáp chơn chánh. Lại chia làm

2. Đầu tiên là từ „chư Phật sở đắc pháp“ trở đi có 73 hàng 1 câu; tụng 4 chương về Phật môn. Từ „kim ngã Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

diệc như thị“ trở đi có 43 hàng rưỡi, tụng bên trên về chương Thích Ca môn. Tổng cộng, lần đầu ấy lại chia ra làm 4. Đầu tiên từ „chư Phật sở đắc“ trở đi 34 hàng 3 câu; tụng bên trên về chư Phật môn. Từ „quá khứ vô số kiếp“ trở đi, phần thứ 2 có 27 hàng rưỡi, tụng về quá khứ Phật môn. Từ „vị lai chư Thế Tôn“ trở đi, phần thứ 3 có 6 hàng rưỡi, tụng về vị lai Phật môn. Từ „thiên nhơn sở cúng dường“ trở đi, phần thứ 4 có 4 hàng rưỡi, tụng về hiện tại Phật môn. Bây giờ gom lại đầu tiên tụng về chư Phật môn. Cùng với văn trường hàng, lại có 3 điều khác nhau. Một là đây và kia không hỗ tương nhau; hai là trước sau giữ đó xuất hiện và ba là khai, đóng chẳng giống nhau. Bên trên có pháp ca ngợi, tán thán, hy hữu, mà chẳng có ngũ trược mà chẳng tán thán pháp. Đầu tiên bên trên là tán thán pháp và kế đến là làm rõ chỗ không hư vọng. Khai quyền hiển thật. Bây giờ trước tiên là khai quyền hiển thật và sau đó làm rõ chỗ chẳng hư vọng. Bên trên khuyến khích về niềm tin và không hư vọng, hợp lại nói chung. Bây giờ phân ra khuyến khích về niềm tin, chia cắt với sự không hư vọng ấy. Riêng bên trên dùng phương tiện của Đức Thích Ca giải thích về sự thành Phật là quyền. Kệ ấy lấy sự thật của Đức Thích Ca. Giải thích việc thành Phật là hiển một. Đây là 4 việc khác biệt.

Từ đầu câu văn tụng lại chia ra làm 5. Đầu tiên từ „chư Phật sở đắc pháp“ trở đi có 5 hàng 3 câu, tụng về việc chư Phật thí cho quyền. Hai là từ „ngã thiết thị phương tiện“ trở đi có 13 hàng, tụng về việc chư Phật hiển thật. Ba là từ „nhược nhơn tín quy Phật“ trở đi có 4 Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 337 hàng rưỡi, tụng về chương chư Phật khuyến khích tin tưởng. Bốn là từ „nhược ngã quá chúng sanh“ trở đi có 9 hàng rưỡi, văn trường hàng, tụng về ngũ trược. Năm là từ „ngã hữu phương tiện“ trở đi có 2 hàng, tụng phía trên về sự chẳng hư dối.

Bây giờ đầu tiên giải thích về khai quyền. Câu văn nầy lại có 2. Đầu tiên là 4 hàng một câu tụng, chính thức thí cho quyền. Kế đến 1 hàng rưỡi tụng kết luận về cái ý của việc thí quyền. Bây giờ đầu tiên nơi chư Phật được các pháp; tu đạo được pháp nơi các quyền. Từ „vô lượng lực“ trở đi, tụng bên trên vô số phương tiện, đủ loại nhân duyên, diễn nói các pháp.

Tâm niệm của các chúng sanh như trên tụng về sự tùy nghi thuyết pháp. Trong khi tụng phát ra rộng rãi tướng của sự tùy nghi. Tức là chiếu đến căn cơ nơi 9 pháp giới và nói về 7 phương tiện. Tổng cộng nói 97 chuyển thể phân định được. Cho nên nói rằng tùy theo sự nghi ngờ của dục; nên ứng dụng về thế giới Tất Đàn.

Tùy theo tánh ấy; nên dùng con người Tất Đàn. Tùy theo ác nghiệp ấy; nên ứng dụng về sự đối trị với Tất Đàn.

Hiện khởi sự hy vọng, gọi đây là sự nhớ nghĩ. Pháp môn chẳng giống nhau nhiều loại, quá khứ huân tập lại và gọi đây là tánh. Hiện tại vui vẻ, gọi là dục; hoặc có thể huân tập các dục lại thành tánh. Khi thành tánh lại sanh ra thói quen về dục v.v…

Nghiệp lành dữ là do 7 phương tiện ấy chuyền mãi chuyền mãi về việc lành dữ v.v… Phật dùng quyền trí để chiếu đến những phương tiện của tánh dục. Sau đó dùng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

những nhân duyên thí dụ, tùy theo chỗ mà tuyên nói 9 bộ kinh. Nói theo nghĩa đen là có 12 bộ. Kẻ độn căn vui với pháp nhỏ có một hàng rưỡi; kết lại về ý của việc thí quyền. Kiếp trước căn độn; đời nầy chẳng có cơ duyên; chẳng sâu nghe về Đại Thừa; cho nên nói rằng: Chẳng thực hành sâu xa nơi đạo vi diệu. Đời trước tham đắm, chướng nặng; đời nầy gặp nhiều khổ não. Tuy có thể nghe ít; cho nên nói là vì đây mà nói Niết Bàn.

Từ „ngã thuyết thị phương tiện“ trở đi gồm 22 hàng tụng về chư Phật hiển thật. Câu văn ấy lại chia ra làm 4. Đầu tiên là 3 hàng, tụng về cái lý thứ nhất, làm cho được vào Phật huệ. Tụng phần bên trên là một đại sự nhân duyên vậy. Quyết định nói về Đại Thừa. Nói chung là tụng ấy nhằm khai, thị, ngộ, nhập Phật tri kiến. Lấy việc vào Đại Thừa làm căn bản. Phần tụng bên trên thuộc về nhập Phật tri kiến.

Từ „Phật Tử tâm tịnh“ trở đi gồm 24 hàng rưỡi. Bên trên tụng về chư Phật Như Lai hằng giáo hóa các vị Bồ Tát, để làm sáng tỏ cho người là một. Bên trên trực tiếp nói về sự giáo hóa Bồ Tát ở trong các kệ tụng. Rộng bày phương tiện cho con người, tất cả đều thành con người thật.

Có Phật Tử tâm thanh tịnh tức là dạy riêng cho người. Vì Phật Tử nầy mà nói kinh Đại Thừa, được thọ ký nên tâm vui mừng; tức là thành Viên giáo và là người chơn thật. Thanh Văn hoặc Bồ Tát; Thanh Văn cùng với Duyên Giác hay Bồ Tát cùng với lục độ. Cùng với Thông giáo thì các Bồ Tát đều sẽ thành Phật đạo; ấy là điều Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 339 chẳng nghi ngờ; tức là 7 loại phương tiện, chẳng phải chẳng là Phật Tử. Tức là tụng về con người thứ nhất. Từ „Thập phương Phật độ trung“ trở đi có 31 hàng 3 câu, tụng bên trên về Như Lai thường dùng một Phật Thừa để thuyết pháp cho chúng sanh; chẳng có Thừa nào khác; hoặc 2 hoặc 3 cả. Nếu 10 phương chư Phật chỉ nói có một pháp; tức là nói điều dạy dỗ nầy là một. Giả danh làm kẻ chỉ đường, tức là dạy cho phương tiện vậy. Tạm gọi là 3 lời dạy. Hiển Phật huệ là một cách dạy. Câu văn nầy rõ ràng. Chẳng có dư thừa. Không có biệt giáo trong ấy, cũng chẳng ngoài Viên (giáo) nhập biệt vào.

Vô nhị có nghĩa là không hai trong thông giáo, gồm nửa tướng của sự đầy đủ. Vô tam nghĩa là không có 3 của Tam Tạng. Như đây là 2, 3. Tất cả đều là giả danh tự dùng để chỉ bày cho các chúng sanh. Nay chỉ để cho một vị Phật thuộc Viên giáo thừa.

Từ „Chư Phật xuất ư thế duy thử nhứt sự thật“ trở đi; phần thứ 4 ấy có 3 hàng 3 câu. Tụng bên trên chỗ các việc làm, thường là một việc làm và một câu văn vậy.

Sự ấy chính là việc làm. Cuối cùng chẳng dùng Tiểu Thừa để tế độ chúng sanh; tức là tụng bên trên thường lấy ý là một đại sự. Phật tự tại Đại Thừa, dùng điều nầy để độ chúng sanh. Tụng bên trên chỉ dùng tri kiến của Phật để chỉ bày chỗ ngộ cho chúng sanh. Sau đó một hàng thì giải thích về việc chẳng dùng cái nhỏ để độ, là ý nầy.

Từ „Nhược nhơn tín quy Phật“ trở đi; phần thứ 3 gồm 4 hàng rưỡi; tụng bên trên nhằm khuyến khích về Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

niềm tin. Bên trên nói: Các ngươi nên tin chỗ Phật nói. Trong tụng ấy lại có 2. Đầu tiên có 2 hàng rưỡi đưa ra kết quả của việc khuyến khích về niềm tin.

Hai là từ „Xá Lợi Phất“ trở đi gồm 2 hàng đưa ra nguyên nhân khuyến khích về niềm tin, đưa ra kết quả. Đầu tiên một hàng rưỡi ấy sánh với nội tâm. Nếu người nào tin tưởng và nương vào Phật Như Lai thì chẳng bị cuồng loạn, làm cho tâm Phật thanh tịnh. Vô minh, bỏn xẻn và các việc ác được đoạn trừ và nói về tâm thanh tịnh; cho nên điều nầy có thể tin được.

Từ „Ngã dĩ tướng nghiêm thân“ trở đi gồm một hàng, làm rõ ngoại sắc, thân tướng rõ ràng, dính mắc vào ánh sáng đoan nghiêm. Bên trong không có những chỗ tối tăm và bên ngoài có ánh sáng. Tức là miệng chẳng nói điều dối trá. Vì đó mà người tôn trọng. Nói Đại Thừa ấn tức là có thể tin nhận thọ trì. Từ „Ngã bổn lập thệ nguyện“ trở đi gồm 2 hàng.

Đây là đưa ra nguyên nhân, khuyến khích sự tin tưởng.

Đây lại cũng chia ra làm 2. Đầu tiên từ „ngã bổn lập thệ“ trở đi gồm một hàng đưa ra thí dụ ngày xưa; hai là từ „như ngã tích“ trở đi gồm một hàng, làm rõ chỗ nguyện đầy đủ. Ta xưa thệ nguyện chẳng phải tự thệ nguyện giác ngộ, mà lại thệ nguyện cùng với chúng sanh đồng vào trí huệ Phật. Bây giờ để trả lại lời thệ ấy cho nên nói: Điều nầy lại có thể tin được. Bây giờ giác ngộ tức liền đầy đủ. Chúng sanh lại cũng được vào. Ngươi liền chứng vào trí huệ của Phật. Lại nghiệm đến lời thệ nguyện của Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 341 ta chẳng có hư vọng. Kết quả là đưa ra cái nguyên nhân để khuyến khích về niềm tin. Hỏi: Lời thệ căn bản ấy liền phổ cập cho chúng sanh ngày nay hay nhiều. Nguyện ấy nói sao được đầy đủ?

Đáp: Phật 3 đời làm lợi ích cho muôn vật. Bây giờ làm rõ chỗ hiện tại và luận về lời nguyện ấy đầy đủ vậy. Từ „Nhược ngã ngộ chúng sanh“ trở đi; phần thứ 4 có 9 hàng rưỡi, đưa ra vấn đề ngũ trược. Bên trên làm rõ 5 trược tại chương nói về Đức Thích Ca. Bây giờ tụng câu văn tại tổng Phật môn; cuối cùng là trong Thích Ca môn, lại liền phát sinh ra nữa. Đây là làm rõ chỗ chư Phật cùng ra đời nơi ngũ trược, Tất cả gồm trước 3 và sau một. Câu văn nầy chia ra làm 4. Đầu tiên một hàng. Tổng nói rõ chướng ngũ trược là lớn. Kế đến 6 hàng làm rõ chỗ riêng biệt của ngũ trược chướng và thứ ba là 31 hàng làm rõ chỗ ngũ trược. Cho nên phương tiện nói chỗ nhỏ. Bốn là gồm một hàng rưỡi, làm rõ chỗ Đại và nói Tiểu. Tiểu ấy là dùng để trị ngũ trược và đại nguyện ấy cũng sẽ được như vậy.

Nếu ta gặp chúng sanh nghĩa là trong A Hàm 12 nói rằng ở kiếp sơ từ cõi trời Quang Âm sanh xuống thế gian nầy. Chẳng có trật tự nam nữ, họ cùng chung sống với nhau trong đời; cho nên gọi là chúng sanh. Đây để chỉ cho chỗ đầu tiên vậy. Nếu nắm giữ được ấm của chúng sanh thì có sự giả hợp; cho nên gọi là chúng sanh. Đây chính là làm rõ một thời kỳ thọ báo (thân) nữa. Cũng nói Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

rằng thọ sanh ở nơi nơi; cho nên gọi là chúng sanh. Điều nầy làm rõ nghiệp lực lưu chuyển vào 5 đường. Chánh Pháp Niệm nói rằng có 10 loại chúng sanh. Nghĩa là dài, ngắn, vuông, tròn, 3 cạnh, xanh, vàng, đỏ, trắng, tím. Thế nào gọi là chúng sanh sanh tử dài lâu? Nơi địa ngục thì thân thọ khổ không kể xiết. Tâm niệm có nhiều điều ác. Lúc làm súc sanh thì thân tướng cục mịch thô xấu, tâm tướng bức hách não hại. Lúc làm quỷ thì thân như cái núi đang cháy; tâm như cái vạc nấu nước đang sôi; tà kiến đốt mạnh, rơi vào chỗ ngu si hung ác. Lúc làm người thì thân, miệng, ý thường hay chẳng làm việc lợi ích mà tự mình chuốc khổ. Thân, miệng, ý thường nhớ đến việc chẳng lợi lạc và tự mình cột trói lại. Lúc ở cõi trời thì chìm đắm nơi lục trần, chỉ vui thích đùa giỡn;

chẳng nghe chánh pháp, lấp che phước đức và đây gọi là chúng sanh sanh tử lâu dài.

Thế nào là chúng sanh sanh tử ngắn?

Lúc ở địa ngục có một niệm yên tĩnh và tâm giữ giới. Lúc làm súc sanh có một niệm yên lặng và tâm nương vào Tam Bảo. Lúc làm ngạ quỷ có một niệm yên tĩnh, tâm thường tĩnh lặng với các căn. Khi làm người hay tu lục độ, nuôi nấng cha mẹ, cung kính Tam Bảo, dùng việc lành để giữ gìn thân, miệng, ý. Lúc ở cõi trời và khi xả bỏ cõi trời vui liền giữ giới, vui với Thiền Định; giáo hóa tụng đọc, giữ gìn phạm hạnh và ít nói năng. Đây được gọi là sự sanh tử ngắn của chúng sanh. Thế nào là sự sanh tử vuông vức của chúng sanh?

Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 343

Như ở cõi Uất Đơn Việt đối với tất cả vật, không làm chủ. Khi xả thân, liền sanh Thiên. Từ trên trời lại sanh lên trời cao hơn nữa. Chỉ hướng đi thẳng lên nơi lành đẹp. Đây gọi là sanh tử theo hình vuông (phương hướng).

Sao gọi là chúng sanh sanh tử theo hình tròn?

Đó là 3 cõi và 4 loài, biến hóa xoay chuyển theo hình tròn như lửa và khói vậy.

Thế nào là sanh tử theo hình tam giác?

Đó là nghiệp lành, nghiệp chẳng lành và nghiệp vô ký.

Thế nào gọi là sanh tử theo màu xanh?

Hay vào trong địa ngục tối tăm thường hay sợ hãi vậy. Thế nào là sanh tử theo màu vàng? Ngạ quỷ đói khát dơ bẩn vàng rực vậy.

Thế nào là sanh tử theo màu đỏ?

Súc sanh biến đổi thức ăn thành máu đỏ vậy.

Thế nào là sanh tử của chúng sanh theo màu trắng?

Nghĩa là lúc làm người hay ở cõi trời do nghiệp đã sạch; nên được sanh vào đường lành. Như chư thiên lúc chết, ngoại trừ ngôn ngữ của chư thiên. Ngươi nếu sanh vào cõi người, khi làm người thì rõ biết ngôn ngữ ấy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

Ngươi hướng về cõi Thiên mà đi. Rõ biết cả 2 nơi, gọi là sanh tử theo màu trắng.

Phần thứ 5 lại nói rằng: Tâm ban ngày ở địa ngục thì màu đen; ở ngạ quỷ thì màu chim bồ câu; ở cõi súc sanh thì màu vàng; ở cõi người màu đỏ và ở cõi trời màu trắng. Nghĩa nầy như thế nào?

Đáp: Như trên đã nói về quả báo của 5 đường. Bây giờ nói về chỗ tạo nghiệp của 5 đường ấy. Cho nên điều nầy chẳng giống nhau v.v…

Như vậy các chúng sanh nếu được gặp Phật thì những chúng sanh ấy dùng sự khổ não để tự nung nấu mình. Còn chư Phật thì dùng lòng từ bi để cứu tế. Lòng bi ấy đối lại sự khổ kia; cho nên nói là tương ngộ. Lại nữa Phật và chúng sanh giống nhau. Một sự giống nhau, không phải hai. Có tướng, tánh liên hệ với chư Thiên;

cho nên nói là tương ngộ. Phàm có tâm đại bi thì hay thương tưởng đến chúng sanh; nếu dùng người, trời để giáo hóa thì ta sẽ bị rơi vào chỗ mê hoặc tối tăm. Dừng lại ở ban đêm thì sự sanh tử ấy hóa ra xanh, vàng, đỏ, tím, hình vuông, tròn, tam giác v.v… chẳng thể giáo hóa theo con đường của Phật. Nếu gặp được chúng sanh thì khiến cho tu Tiểu Thừa. Ta liền rơi vào chỗ tham lam bỏn xẻn. Việc nầy chẳng thể được, chỉ khi ra khỏi 25 cõi. Nếu gặp chúng sanh giáo hóa và làm cho thông (giáo) biệt (giáo). Ta liền rơi vào chỗ biên kiến, mất đi tri kiến Phật.

Bây giờ tất cả làm cho chúng sanh được tướng thật và thể diệu huệ, đạt được tất cả và mọi việc đều là Phật Pháp; chẳng có gì là không chánh đạo. Đây chính là sự Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 345 dạy dỗ hết lời để đến Phật đạo. Quyết đoạn trừ cái khổ của sanh tử. Ta thường nói như vậy, mà chúng sanh thì căn tánh độn lụt, tội nặng chẳng thể rõ được như nguyện.

Vào thời quá khứ có một vị Phật hiệu là Trụ Vô Trụ phát nguyện, khiến cho chúng sanh ở quốc độ kia thành Phật cùng ngày, cùng giờ và cũng trong ngày ấy diệt độ. Lại nữa ở vào thời Hiền Kiếp trước đây có vị Phật hiệu là Bình Đẳng lại nguyện cho quốc độ nầy và 10 phương chúng sanh lại thành Phật cùng chung trong một ngày và cũng diệt độ trong một ngày. Bây giờ lại có Phật lại có chúng sanh. Vì sao vậy?

Phật bảo rằng: Hãy dừng, hãy dừng lại! Ta trước đã nói rằng con người được làm người, vả lại có phát nguyện làm cho 5 đường cùng thành Phật trong một ngày sao?

Phật nói: Chẳng thể dùng thân nầy để thành vô thượng đạo. Điều cần yếu đầu tiên là hóa độ nơi 3 cõi.

Làm cho được thành trời, người. Sau đó mới có thể như nguyện được. Ba cõi ấy chẳng có con đường lành, sao lại có thể thành Phật được? Giống như người muốn tìm cầu châu báu, không thể cầu trên hư không được. Ta rõ biết những chúng sanh nầy rất thấp kém.

Phần thứ 2 có 6 hàng, riêng biệt làm rõ chỗ ngũ trược và ở đây lại có 5. Hai hàng đầu tiên làm rõ chỗ ô trược của chúng sanh. Kẻ có căn bản lành thì có tướng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

chơn như. Chẳng y cứ vào điều nầy để trồng những căn lành; cho nên chẳng cảm được việc lớn.

Kẻ tham đắm ngũ dục tức là có gốc gác tệ ác. Từ chỗ si mê mà có ái; tức là ta sinh bịnh. Từ khi thọ thai là hình hài nhỏ nhiệm.

Phần thứ 2 có một hàng, riêng biệt làm rõ chỗ mạng trược. Quán Tâm giải thích rằng: Một niệm khi tâm khởi, tức là sẽ tạo nghiệp ra trong vị lai và nghiệp ấy tức là bào thai, thai nghiệp ấy vô cùng, đời đời chẳng dứt được; chẳng dứt có nghĩa là tiếp tục tăng trưởng. Khi thọ thai với hình hài nhỏ nhiệm. Hình ấy chính là ngũ ấm. Ấm ấy gọi là đời. Thọ mạng liên tục giữ gìn các ấm ấy để đi vào đời. Đầu tiên từ chỗ trẻ thơ cho đến khi già chết.

Đây gọi là đời đời tăng trưởng, gọi đây là mệnh trược.

Thân thọ ấm như trong kinh đã nói: Kẻ phàm phu thọ thân nầy 7 ngày đầu tiên chưa chuyển đổi gì khác;

đến 2 lần 7 ngày có tướng sanh giống như chất hồ; 3 lần 7 ngày như hồ đặc lại; 4 lần 7 ngày giống như chất Tô; 5 lần 7 ngày giống như phôi; 6 lần 7 ngày đã có thịt: 7 lần 7 ngày thịt ấy sinh ra 5 cái túi nước, đầu, tay, chân v.v…;

8 lần 7 ngày lại sinh thêm 5 túi nữa, gồm một cái đầu, hai tay và hai chân; 9 lần 7 ngày tiếp tục sinh ra 24 túi nữa. Bốn túi tạo ra mắt, tai, mũi, lưỡi; 20 túi còn lại tạo thành 20 ngón (tay, chân); 10 lần 7 ngày chuyển thành tướng của bụng, dần dần da, xương phân chia ra để tạo thành những tướng khác. Sanh ra 700 dây gân và 7.000 mạch máu. Tùy theo đó mà tướng ấy nhiễm theo gió, rồi tướng trắng nhiễm gió trắng cho đến các gió khác cũng Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 347 lại như vậy. Nhờ mùi gió thơm cho nên ở yên ngay ngắn. Khi gió thối mang đến sự bất an; liền bị xấu xa, tà vạy. Sau đó được sinh ra rồi ăn ngũ cốc và liền sanh ra 8 vạn loại trùng, nhập vào rừng tà kiến. Phần thứ 3 có một hàng; đây là nói về chỗ kiến trược. Năm sự thấy ấy giao thoa nhau như rừng cây rậm rạp. Nếu có hay thấy thì cũng chẳng đoạn kiến. Đây là nguyên nhơn sanh ra 2 chỗ thấy thành 62. Hoặc nói rằng ngoại đạo đoán ta có 4 câu. Sắc tức là ngã; lìa sắc là ngã; sắc lớn, ngã nhỏ; ngã trụ ở trong sắc kia. Ngã lớn, sắc nhỏ; sắc trụ trong ngã kia. Bốn ấm lại cũng như vậy. Đây là 20. Cộng 3 đời thành 60. Căn bản là 62.

Như trong Đại Phẩm có nói: Kế đến là đắm say vào chỗ hư vọng.

Phần thứ 4 có một hàng, tụng về phiền não trược như câu văn ở nơi ngàn, vạn, ức như thế.

Phần thứ 5 có một hàng tụng về kiếp trược. Trong thời gian dài không có Phật Pháp; tức là kiếp trược. Lại bên trên nói 4 trược; bây giờ tập trung lực; cho nên nói là kiếp trược.

Con người như thế nầy thật là khó độ. Do chướng ngại ngũ trược; cho nên chẳng tin vào Nhứt Thừa; tức là chẳng thể độ được. Quán giải nói rằng: Niệm niệm ác giác vĩnh vô chánh quán tự giác (niệm niệm rõ biết chỗ ác thì vĩnh viễn chẳng quán đúng nơi tự giác); tức là chẳng thể thấy Phật được. Tâm chẳng có 8 điều chơn Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

chánh thì chẳng thể nghe pháp được. Tâm nầy thật khó độ. Do vậy Xá Lợi Phất mới nói.

Phần thứ 3 có một hàng tức là nói vì Tiểu Thừa là do quyền (thừa) như câu văn.

Từ „Ngã tuy thuyết Niết Bàn“ trở đi; phần thứ 4 có một hàng rưỡi; tức là cuối cùng làm cho nhập vào đại. Tẻ ra 3 cõi, hư vọng hết, sắc mất trở lại không; tức là chẳng phải chơn diệt. Nếu thể đạt được vô minh, thì gốc vô thượng vốn là tịch tịnh. Đây mới là chơn diệt; gốc ấy không, tuy là tịch diệt. Nếu chẳng tu đạo, thì chẳng do đâu mà gặp được. Cho nên nói rằng: Phật Tử hành đạo rồi, ở đời sau sẽ được làm Phật.

Từ „Ngã hữu phương tiện lực“ trở đi; phần thứ 5 có hai hàng; tụng phía bên trên, chẳng hư vọng. Bên trên nói rằng: Các ngươi nên tin chỗ Phật nói là điều chẳng hư vọng. Khuyến khích niềm tin để tụng như phía trước rồi; chẳng hư vọng và bây giờ liền tụng. Hai câu đầu tiên làm rõ chỗ Đức Thích Ca trước khai ra 3. Hai câu sau đó làm rõ chỗ chư Phật sau đó hiển thật, hỗ tương với hiện tại. Một hàng sau chính thức làm sáng tỏ chỗ không sai quấy. Trước là quyền, sau là thật; thành ra lời nói chẳng hư vọng; hãy chớ sanh nghi.

Từ „Quá khứ vô số Phật“ trở đi; phần thứ 2 có 27 hàng rưỡi, tụng bên trên về chương của Phật quá khứ và câu văn nầy chia làm 2. Hai hàng đầu tiên tụng khai mở ra làm 3 như câu văn. Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 349

Từ „Thị chư Thế Tôn“ trở đi; phần thứ nhất có 25 hàng rưỡi, tụng ấy hiển về một. Câu văn trên hiển sự thật và kiêm luôn việc một trong bốn ấy. Bây giờ bài kệ đầy đủ tụng đọc; trong ấy lại chia ra làm hai. Một hàng đầu tụng lược bớt và tụng phía bên trên về một của ba. Tất cả đều nói về pháp Nhứt Thừa. Tức là tụng về sự giáo hóa thứ nhứt. Giáo hóa cho vô lượng chúng sanh; tụng cho người thứ nhứt, làm cho nhập vào nơi Phật đạo; cho nên tụng về cái lý thứ nhứt; kiêm luôn việc thực hành thứ nhứt.

Kế tiếp từ „Hựu chư Đại Thánh chủ“ trở đi; phần thứ 2 có 24 hàng rưỡi nói về Ngũ Thừa rộng tụng để hiển về một. Tựu chung câu văn ấy chia ra làm hai. Một hàng rưỡi đầu tiên, tổng nói về Ngũ Thừa, dùng đó để hiển một; trời người và quần sanh. Đây chính là đưa ra các Thừa để làm rõ cho một về con người; liền dùng đến phương tiện khác, đưa ra các hành để hiển về một của hành, cộng với việc dạy dỗ về một. Nghĩa thứ nhất tức là cái lý về một.

Từ „Dị phương tiện“ trở đi nói về chánh nhơn Phật tánh, tức là đệ nhứt nghĩa lý. Nếu dùng viên diệu chánh quán thì đây tức là thật tướng phương tiện. Chẳng phải gọi gì khác. Nếu dùng đến 7 phương tiện quán thì sẽ giúp cho việc hiển nghĩa thứ nhất nầy. Gọi đây là phương tiện khác.

Kế đến từ „Nhược hữu chúng sanh“ trở đi, phần thứ 2 có 23 hàng, riêng biệt nói về Ngũ Thừa, dùng để hiển sự chơn thật. Việc nầy có 3. Hai hàng đầu dùng để Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

khai mở về Bồ Tát Thừa. Kế tiếp phần thứ 2 gồm 1 hàng là khai mở Nhị Thừa. Phần thứ 3 gồm 20 hàng là khai mở Nhơn, Thiên Thừa.

Bây giờ đầu tiên từ „Nhược hữu chúng sanh loại“ trở đi có 2 hàng là khi mở Bồ Tát Thừa. Nếu làm sự giải thích về Ngũ Thừa thì chính là lục độ Bồ Tát Thừa. Nếu tạo ra 7 phương tiện để giải thích thì kiêm luôn cả Thông (giáo) Biệt (giáo) Bồ Tát Thừa. Vì sao mà Tam Giáo Đại Thừa đều thực hành lục độ? Mà vận tâm có chỗ khác biệt? - Tướng và tâm thực hành lục độ tức là Tam Tạng Bồ Tát. Vô tướng tức là Thông giáo. Phi tướng, vô tướng lần lượt thực hành lục độ, tức là Biệt giáo. Bây giờ thường lấy ví dụ lục độ chưa rõ biết về sự phán đoán nơi trược là ai. Khi tìm hiểu về câu văn trên thì biết rằng lại được dùng đến phương tiện khác. Chẳng có trược lục độ Bồ Tát tức là tam giáo Bồ Tát phương tiện. Ngày xưa khi nghe pháp rồi thành chỗ số một của việc giáo hóa. Ngày xưa khi thực hành lục độ rồi; tất cả đều thành việc thực hành thứ nhứt. Như vậy tất cả những người đều thành thứ nhứt của con người. Tất cả đều thành Phật đạo. Tất cả đều thành một của cái lý.

Từ „Chư Phật diệt độ dĩ, nhược nhơn thiện nhuyễn tâm“ trở đi một hàng, khai mở Thanh Văn, Duyên Giác tất cả đều nhập vào Nhứt Thừa. Sao lại rõ được? –Vì Đại Phẩm ca ngợi A La Hán, tâm điều hòa nhu nhuyến. Lại còn gọi khác hơn là: trụ điều phục tâm; đây là việc làm của hiền Thánh. Nên rõ điều nầy. Ngày xưa tâm lành nhu nhuyến tất cả đều là số một về việc thực hành. Những Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 351 người ấy là số một trong con người. Thành Phật đạo là cái lý số một.

Từ „Cúng dường xá lợi“ trở đi, phần thứ 3 có 20 hàng, là khai mở nhân thiên thừa. Chẳng ảnh hưởng với nhơn thiên thừa. Thường hay làm rõ chỗ tạo tưởng, xây tháp cho đến việc tán loạn; cho nên phải biết rằng đây là cái nghiệp của nhơn thiên.

Địa Sư giải rằng: Đồng Tử là Đồng Chơn Địa. Chẳng có Nhị Thừa phàm phu, nhị biên, tâm dục để làm tháp bằng cát. Cát ấy chẳng dính mắc. Tháp ấy là các việc làm được tích tập lại, hàm chứa cái tâm chánh giác. Nghĩa là việc gặp kia thành vô sanh và lấy đó làm chỗ đến sâu xa. Bây giờ nghĩa là câu văn nầy ngăn cách trở thành nhỏ hẹp. Ai là người có thể đăng địa và thành Phật được?

Như Tu La qua biển, dùng chân nào để ghé qua? Bây giờ dùng trẻ con múa hát cho loạn tâm và ca vịnh chỉ làm cho dính mắc. Giống như kẻ phàm phu qua biển, thật là bất khả tư nghì. Phật rõ ràng rộng mở Ngũ Thừa, đẹp lành chẳng lậu, mà quên thu nhận Tu La là cái ý riêng trải qua chỗ chấp giữ vô sanh. Nếu như hướng đến để giải thích thì chẳng nhiếp được Nhị Thừa, huống hồ phàm phu sao? Luận sâu thì đây là một vậy. Định ấy rộng cho nên câu văn ngăn cách.

Hỏi: Người, Trời lành ít nên trụ ở quả báo. Vì sao tất cả đều nói là thành Phật đạo rồi?

Đáp: Ở đây nên làm rõ nghĩa của 3 Phật tánh. Đại Kinh nói rằng: Có Phật tánh nơi người có căn lành mà Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

Nhứt Xiển Đề thì không; tức là người, trời lành ít, cúi đầu giơ tay giống như ở núi cây cối bao quanh rất đẹp. Ngày xưa vì chưa mở ra phương tiện; cho nên trụ nơi quả báo; còn bây giờ đã thực hiện phương tiện khai mở rồi tức là nương vào cái nhơn Phật tánh ấy, có thể đến chỗ giác ngộ và thành cái nghĩa để hiển thật vậy. Tựu chung điều nầy chia làm hai. Trước 19 hàng nói về chư Thiên, loài người ít căn lành và thành hạt giống của nhơn duyên, để làm sáng tỏ và hiển thật. Phía sau đó một hàng là rõ biết cái nhơn của hạt giống, lấy đó làm sáng tỏ hiển thật, nương theo câu văn, có thể giải được. Trước 19 hàng nầy lại chia ra 10. Ba hàng rưỡi đầu tiên là nói về việc xây tháp; làm rõ chỗ Thiên Thừa. Cái nhơn ấy là chú tâm hướng về việc xả bỏ tiền tài của cải. Cái quả ấy là nhiệm vận tự nhiên hưởng lấy niềm vui. Cho nên gọi đây là

Thiên Thừa vậy.

Cây Mật nghĩa là tại Trường An có một cây gọi là Mật, hay dùng để tạc tượng. Kinh Kim Quang Minh nói rằng: Lấy xá lợi của Phật như hạt cải để vào trong tháp thì sẽ được quả báo tự nhiên ở cõi Trời thứ 33; tức là nghĩa nầy vậy.

Tiếp theo từ „Nãi chí Đồng Tử“ trở đi; phần thứ 6 có một hàng nói về Đồng Tử chơi giỡn lấy cát tạo tháp;

tức là cái nghiệp thuộc con người. Cái nguyên nhân ấy là tạo tác việc lành rộng khắp. Cái quả là tác ý khuyến khích cầu được niềm vui. Cho nên đây là nghiệp của con người. Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 353

Tiếp theo từ „Nhược nhơn vi Phật cố“ trở đi; phần thứ 3 có 4 hàng ý nói chí tâm làm tượng, làm rõ cho cái nghiệp ở cõi Trời. Trong kinh Ưu Bà Tắc giới nói rằng: Chẳng được dùng keo để dán; sai quấy ấy thuộc về ý tội. Nhưng kinh nầy dùng là do các vị Sư ngày trước ở ngoại quốc dùng đến nhựa cây chăng? Quang Trạch nói hoặc có nơi cần được tượng; nên nghe nói đã dùng keo làm bằng da trâu, bò. Nếu có vật khác thay thế, tức chẳng được dùng. Lại nói rằng: Nước đậu hủ có thể thay thế để dán được mà trong sạch; còn keo của da bò, trâu thật là chẳng sạch sẽ, sau đó phải chịu quả báo bất tịnh. Tiền không thanh tịnh chẳng nên lấy đó để tạc tượng; có thể hoán đổi tiền như pháp để tạo tượng. Đất thì không được dùng loại đất màu vàng hôi thối. Trong giới kinh không cho phép tạo tượng bán thân; đây thuộc về thất ý tội. Nếu tướng lành không hiện thì theo đó mà rơi vào trong sanh tử. Tuy nhiên tạo tượng mỗi mỗi đều có chỗ làm phỏng theo. Tượng Phật thì đường đường phải ngồi;

hình ảnh Phật thì hoặc ngồi, hoặc nằm, khi đi hay đứng;

nhưng khi đệ tử lập nên tháp thờ thì trước tượng đứng không được ngồi. Nơi ấy thuộc về chỗ của Phật. Người bạch y (cư sĩ) thờ tượng ở nhà; nơi trước tượng thờ (ngồi) ấy chẳng được đứng lâu; ăn rồi ngồi thì được.

Trước tượng đứng, chẳng được ngồi v.v…

Kế đến từ „Nãi chí Đồng Tử“ trở đi; phần thứ 4 có một hàng, làm rõ chỗ nghiệp của con người. Kế tiếp từ „Như thị chư nhơn“ trở đi; phần thứ 5 có một hàng rưỡi là kết thành sự hiển thật. Tất cả người ấy đều thành số một của con người. Dần dần tích chứa công đức, đầy đủ Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

tâm đại bi, tức sẽ thành việc thực hành thứ nhứt. Phật đạo tức là thành cái lý thứ nhứt; tức là liền thành Phật, lại là điều thứ nhất trong 4 việc ấy. Thường hay giáo hóa Bồ Tát tức là cái nghĩa dạy dỗ thứ nhứt nầy v.v…

Kế đến từ „Nhược nhơn ư tháp miếu“ trở đi; phần thứ 6 có 3 hàng rưỡi nói về việc dùng các loại cúng dường để làm rõ chỗ nghiệp của chư Thiên. Cái não bạc bằng đồng người Trường An gọi là Lộ Bàn, lấy đó để làm não bạc (thanh la). Ở đó do sự phiên dịch kinh, mà hay dùng đến tên nầy vậy.

Kế tiếp từ „Nhược nhơn tán loạn“ trở đi; phần thứ 7 có một hàng nói về sự tán tâm, dùng bụi để cúng dường làm rõ cái nghiệp của loài người.

Kế đến từ „Hoặc hữu nhơn Lễ“ trở đi; phần thứ 8 có một hàng nói về việc dùng thân nghiệp để cúng dường là làm rõ chỗ nghiệp của Trời và người. Lễ bái một câu, năm vóc sát đất là Lễ kẻ trên; tức thuộc về cái nghiệp của chư Thiên; chắp tay cúi đầu, là cái Lễ người ngang hàng và là cái nghiệp của con người.

Kế đến từ „Dĩ thử cúng dường“ trở đi; phần thứ 9 có một hàng rưỡi kết thành; chẳng hề hiển thật, mà tự thành Phật đạo, lại có thể khai quyền đến tận Niết Bàn v.v…

Kế đến từ „Nhược nhơn tán“ trở đi; phần thứ 10 có một hàng nói về khẩu nghiệp. Cũng giống như ví dụ bên trên đều thành cái nghiệp của nhơn, thiên. Bây giờ hay ra khỏi cái nghiệp của loài người v.v…

Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 355

Chữ Nam Mô có nghĩa rất lớn; hoặc nói là độ ngã; độ ngã có thể thí cho chúng sanh. Nếu Phật đáp lại chư Phật là độ ngã thì nghiệp ấy chẳng phải. Trong ngũ giới kinh gọi đây là sự lo sợ. Sự lo sợ ấy chính là có thể cho nơi Phật. Sanh tử hiểm nạn, thật là lo sợ. Dùng sự cứu giúp lớn chẳng được thì bây giờ chư Phật dùng sự cứu tế nhỏ. Sự lo sợ ấy có thể gởi cho Phật. Cho nên nói rằng: Vui xưng Nam Mô Phật. Vui đây có nghĩa là được cứu nạn vậy. Trong kinh 5 giới lại nói rằng: Quy mạng, liền thí cho chúng sanh. Khi Điều Đạt (Đề Bà Đạt Đa) lâm chung, niệm chữ Nam Mô và chưa nói được chữ Phật đã bị rơi vào địa ngục. Rồi Phật thọ ký cho và từ địa ngục mà ra để làm Bích Chi Phật. Chữ viết là Nam Mô.

Việc ở nước ngoài hay thờ tượng chư thiên, lấy vàng làm đầu tượng, khi ăn trộm đến, chẳng thể lấy được, liền xưng Nam Mô Phật, lại lấy được đầu kia. Ngày hôm sau chúng tập họp lại nói: Tượng chư thiên mất đầu cho nên chẳng có chư thiên nào dính mắc vào đó. Chữ dính mắc đây có nghĩa là mất cái đầu của chư thiên, tức là giáng xuống làm một người để nói: Khi ăn trộm đến lấy đầu liền xưng Nam Mô Phật. Chư thiên đều lo sợ; cho nên được ta; vì vậy ta mất đầu. Chúng nhơn nói rằng chư thiên không giống như Phật; tức là sự chẳng như thế đó bây giờ chẳng có việc gì nơi Phật. Còn ăn trộm xưng Nam Mô Phật lại được cái đầu của chư Thiên; huống là những kẻ hiền lương mà xưng Nam Mô Phật. Mười phương Tôn Thần chẳng sánh bằng. Thường nên tinh tấn, chớ có lười nhác. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

Kinh Na Tiên nói rằng: Khi người mất, xưng Nam Mô Phật, liền miễn vào (địa ngục) Nê Lê. Cũng giống như con người dùng một tảng đá để bỏ vào nước. Đá ấy tất chìm chẳng nghi gì; nhưng nếu dùng 100 tảng đá mà bỏ vào thuyền thì chẳng chìm. Việc khi chết phải vào địa ngục Nê Lê cũng như đem đá bỏ vào nước và khi chết xưng Nam Mô Phật. Vì cái lực của Phật cho nên làm cho chẳng vào ngục Nê Lê. Cái lực của thuyền làm cho 100 hòn đá chẳng chìm cũng như vậy v.v…

Thai kinh và kinh Báo Ân nói rằng: Khi đại hội ở Hoa Lâm Viên lần thứ 3 có 92 ức người. Đây là điều di huấn của Đức Thích Tôn; có một người xưng Nam Mô Phật, liền thấy được Đức Phật Di Lặc.

Kế đến từ „Ư chư quá khứ Phật“ trở đi; phần thứ 2 có một hàng, làm rõ chỗ nguyên nhân của hạt giống: Như những ví dụ bên trên, tất cả đều có tướng vô tướng, phi hữu tướng, phi vô tướng, chí tâm hay tán tâm là hạt giống của Ngũ Thừa; bây giờ tất cả làm cho khai, nhập vào một sự thật v.v… Chí tâm nghe một câu, là cái nghiệp nơi cõi Trời. Tán tâm nghe một câu, là cái nghiệp ở cõi người v.v… Hỏi: Ý gì mà nói về quá khứ Phật môn để làm rõ chỗ Ngũ Thừa? Đáp: Ba đời chư Phật tất cả đều có khai quyền.

Ngay cả vị lai chưa đến; nhưng hiện tại đã bắt đầu thực hành; đối với nghĩa thực chứng thì yếu. Quá khứ khai mở quyền đã lâu rồi; người thọ nhận để thành người đều Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 357 thành một trong bốn ấy. Cùng với 10 phương thí quyền, hiển thật, việc chứng được cái nghĩa nầy rất mạnh. Dẫn dắt lời nói không thật, chẳng như thể nghiệm mà lấy đó làm thật. Cho nên nói Phật trong quá khứ rộng nói Ngũ Thừa là vậy.

Từ „Vị lai chư Thế Tôn“ trở đi; phần thứ 3 có 6 hàng rưỡi; chương bên trên tụng về các Đức Phật vị lai. Câu văn ấy chia làm hai. Hàng rưỡi đầu tiên tụng ấy khai mở cho 3. Sau đó 5 hàng thì tụng để hiển cho một. Độ thoát các chúng sanh gồm một hàng. Tụng về người là một. Chư Phật vốn có thệ nguyện là một việc làm, tụng việc thực hành ấy là một. Chỗ Phật hành đạo, thệ nguyện làm cho được đạo nầy; há chẳng phải là một việc làm sao? Đến đời vị lai chư Phật có 2 việc làm. Tụng về sự dạy dỗ ấy là một. Rõ biết pháp ấy tánh thường vô và thật tướng thường trụ thì chẳng có tự tánh; cho đến chẳng phải chẳng có tánh của nguyên nhơn, vô tánh lại vô tánh. Đây gọi là vô tánh. Giống Phật từ duyên khởi, trung đạo không. Tánh ấy tức là giống Phật. Mê điều nầy là lý. Do vô minh làm duyên, thì có chúng sanh khởi lên.

Giải thích việc nầy tức là lý. Do sự chỉ bày và việc làm làm duyên, tức có chánh giác khởi lên. Muốn khởi lên giống Phật thì phải đủ Nhứt Thừa giáo. Đây tức là tụng thuộc về lời dạy thứ nhứt. Lại vô tánh có nghĩa là cái nhơn chánh của Phật tánh vậy. Giống Phật từ duyên khởi, tức là duyên đã hết. Dùng duyên rốt ráo ấy để trồng được thì khởi lên. Một là khởi lên tất cả những sự khởi khác, như 3 tánh nầy gọi là Nhứt Thừa. Pháp nầy trụ ở pháp vị thuộc hành thứ nhất và tụng ấy là cái lý thứ Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

nhất. Chúng sanh chánh giáo chỉ có một, không hai; tất nhiên chẳng ra khỏi cái như nầy. Tất cả đều như pháp mà có vị vậy. Tướng thế gian thường trụ nghĩa là xuất thế chánh giác lấy như ấy làm vị (chỗ), lại lấy như ấy làm tướng. Tướng vị ấy thường trụ. Chúng sanh ở thế gian lại lấy như ấy làm vị, lại cũng lấy như ấy làm tướng, há chẳng thường trụ. Tướng thế gian liền thường trụ, há chẳng phải là cái lý thứ nhứt. Lại giải thích về thế gian tức là thuộc về ấm giới. Thường trụ ở đây tức là chánh nhơn vậy. Rồi nguyên nhơn chánh nầy cũng chẳng phải, mà đó là 6 pháp. Duyên đầy đủ chẳng lìa nơi 6 pháp.

Nguyên nhơn chánh ấy thường hằng cho nên duyên ấy rốt ráo, lại cũng thường hằng. Do vậy nói rằng tướng thế gian thường trụ vậy. Đối với đạo tràng đã rõ biết rồi và đây là đưa ra kết quả thành tựu của việc giải thích về khai quyền để hiển thật. Đạo tràng sáng lên cái lý trường cửu. Sự vật và tình cảm bị chướng nặng; nên phương tiện thí làm 3 v.v…

Từ „Thiên nhơn sở cúng dường“ trở đi; phần thứ 4 có 4 hàng rưỡi; chương nầy tụng về Phật trong hiện tại.

Câu văn trên có 4 và bây giờ tụng 3; chẳng tụng phần kết ở phía sau. Một hàng rưỡi đầu tiên tụng về cái ý của sự giáo hóa. Chính vì sự an ổn của chúng sanh. Kế đến „Tri đệ nhứt tịch tịnh“ trở đi một hàng, tụng bên trên về sự hiển thật, rõ biết đệ nhứt tịch tịnh; tức là tụng về cái lý thứ nhứt. Sự thật nầy chính là Phật Thừa; hoặc tụng về lời dạy thứ nhứt; hoặc tụng về sự thực Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 359 hành thứ nhất. Câu sau từ „Tri chúng sanh chư hành“ gồm 2 câu, tụng về sự khai quyền như câu văn. Từ „Ngã kim diệc như thị“ trở đi; phần thứ 2 có 43 câu rưỡi, tụng về chương Thích Ca. Câu văn bên trên chẳng ca ngợi pháp hy hữu, trong việc tụng ấy có đầy đủ 6. Thường theo cách giải xưa về chương Thích Ca, dùng thí dụ căn bản để đưa ra. Chỉ dẫn bên trên và căn bản phía dưới. Nghĩa của câu văn thì được thêm vào. Tìm sự giải thích tức liền gặp khó khăn. Nghe nói, tâm liền loạn. Kẻ độn căn thì bị mê hoặc. Riêng việc viết có nghĩa là trước tiên tuyển chọn, rồi cho câu văn vào. Thứ đến lấy đó mà soi. Tuy nhiên chương Thích Ca phàm là kệ thì có 2 ý. Một là tụng bên trên và 2 là căn bản phía dưới. Bậc thượng căn đã ngộ rồi; còn trung căn thì chưa rõ; cho nên phải nói lại thí dụ pháp bên trên. Dụ ấy chẳng cô đọng lại mà phải nói rộng ra. Cho nên nói lấy thí dụ làm căn bản. Về miệng nói, ngày xưa có đề cập đến 5 thí dụ. Một là thí dụ về việc lâu dài; hai là dụ cho sự suy nghĩ chín chắn; ba là dụ cho quyền và việc khuyên bảo; bốn là dụ cho sự bình đẳng; năm là dụ cho chẳng hư vọng.

Đầu tiên là tổng dụ, chẳng phải chỉ riêng việc lâu dài: Tư tế ở đây là cứu con mình; chẳng phải được ở nghĩa. Dụ nầy cho việc thấy ít và lấy lửa để dụ; cho nên không dùng đến. Thầy Diêu nói rằng: Trong phẩm Phương Tiện từ „chư Phật tùy nghi sở thuyết“ đều là văn Trường Hàng. Điều chính là hiển Nhứt Thừa chơn thật. Phàm việc nầy lại có 4 chương. Một là khai, ngày xưa có 3 việc nói về 4 loại. Bây giờ thì nói một trong 4 loại. Hai Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

là dùng ngũ trược; cho nên chẳng được nói Nhứt Thừa. Ba là từ „nhược ngã đệ tử tự vị“ trở đi, làm rõ chỗ chẳng được. Bốn là từ „nhữ đẳng đương nhứt tâm tín giải“ trở đi, làm rõ chỗ chẳng hư vọng. Từ đầu chí cuối nói sự khác biệt và dùng cái ý để cầu cho tất cả được thật. Bên dưới nói về nhà lửa là dụ cho phẩm Phương Tiện, trong đó có 3 chương. Từ „dụ như“ trở đi là nguyện cùng với bên trên. Đây là dụ thứ nhất trong chương về ngũ trược. Từ „các tứ chư tử đẳng nhứt đại xu“. Đây là điều chưa từng có. Là thí dụ thứ hai về chương chơn thật. Từ „thị Trưởng giả đẳng tứ chư tử“ là chẳng hề hư vọng. Lần thứ 3 là chương nói về chỗ chẳng hư vọng. Như Sư Huyền Sướng thì nói có 6 thí dụ. Một là tướng ở trong nhà lửa. Hai là kẻ thức tỉnh thì nhớ nghĩ đến Phật và khởi tâm Nhất Thừa. Ba là chúng sanh chẳng thọ; nên nói ra những việc sợ hãi. Bốn là nói ba thừa vui. Năm là trở lại nói Nhứt Thừa giáo và sáu là kết luận chẳng hư vọng.

Long Sư nói cũng có 6 dụ. Một là nhà cửa, cha con giống như Đức Phật và 3 cõi; nơi giáo hóa chúng sanh. Hai là Trưởng Giả thấy lửa; dụ cho ta dùng Phật nhãn xem xét thấy chúng sanh nơi lục đạo. Ba là Trưởng Giả cứu lửa, dụ cho Phật 3 lần, 7 lượt muốn độ cho chúng sanh, chẳng chờ đến việc lớn. Bốn là Trưởng Giả dùng phương tiện, liền dỗ dành lấy 3 xe; dụ cho Phật giả làm 3

Thừa giáo. Năm là Trưởng Giả chỉ cho một xe lớn; dụ cho việc nói Diệu Pháp Liên Hoa. Sáu là dụ cho việc chẳng hư vọng. Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 361

Nhà lửa ở đây lại có 10 thí dụ.

Một là nay ta cũng lại như thế, có 2 hàng. Tổng cả tụng về quyền, thật bên trên và vì kẻ dưới mà tổng dụ để làm căn bản.

Hai là Xá Lợi Phất đương tri có 4 hàng. Tụng bên trên về ngũ trược. Vì bên dưới thấy lửa, dụ cho việc căn bản.

Ba là „ngã thỉ tọa đạo trường“ có 6 hàng rưỡi, làm rõ chỗ giáo hóa Đại Thừa chẳng thể được. Vì bên dưới mà cứu con chẳng được và dụ cho cái gốc. Bốn là „tâm niệm quá khứ Phật“ 11 hàng, làm rõ sự giáo hóa 3 Thừa thành tựu. Vì kẻ dưới mà cứu con mình được, dụ cho điều căn bản.

Năm là „ngã kiến Phật Tử đẳng“ một hàng, làm rõ chỗ phát ra căn cơ lớn. Vì bên dưới mà thấy con mình được khỏi nạn, dụ cho việc căn bản.

Sáu là „hoặc dĩ cung kính tâm“ một hàng, làm rõ chỗ Tam Thừa và các quả. Vì bên dưới các con mà cho xe, dụ cho việc căn bản. Bảy là „ngã tức tác thị niệm“ hai hàng một câu; làm cho rõ chỗ hoan hỷ của Như Lai; vì bên dưới mà Trưởng

Giả hoan hỷ, dụ cho việc căn bản.

Tám là „ư chư Bồ Tát tiền“ gồm 3 câu, làm cho rõ chỗ nói về Đại Thừa. Vì bên dưới mà cho xe lớn, dụ cho việc căn bản. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

Chín là „Bồ Tát văn thị pháp“ một hàng, làm rõ chỗ chúng sanh hoan hỷ; vì bên dưới các con được xe cũng vui mừng, dụ cho việc căn bản.

Mười là „nhữ đẳng vật hữu nghi“ một hàng rưỡi, làm rõ chỗ Phật chẳng hư vọng, vì bên dưới mà Trưởng Giả chẳng hư vọng, dụ cho cái gốc ấy.

Có người phê bình rằng: Nếu dùng câu văn để phán đoán thì có đến 19 câu; nếu dùng nghĩa để phán đoán thì có 6 nghĩa. Một là tổng; hai là thấy lửa; ba là giáo hóa Nhứt Thừa chẳng được; bốn là giáo hóa cho ba thừa thì được; năm là trở lại nói Nhứt Thừa và sáu là chẳng hư vọng. Ngoài ra tự nhiếp lấy chỗ vào của 6 nghĩa bên trong.

Lại có 10 thí dụ, tức là ngay nơi pháp thí dụ ấy vẫn có nhiều chỗ khác biệt. Trong pháp ấy có nói về việc cho xe trước và sau đó người cha vui mừng. Trong thí dụ nầy thì người cha vui trước và cho xe sau. Chỉ muốn gặp nhau và cuối cùng trở lại như cũ. Lại nữa xe lớn, xe nhỏ khác nhau. Khi thấy pháp gặp cơ duyên lớn; nên sanh ra hoan hỷ. Thí dụ ấy nói về nhơn duyên nhỏ; cho nên chẳng lấy đó làm vui. Khi nói pháp, tức làm rõ cái nhơn duyên ấy; giống như nói về thục là quả nhỏ và nói về chướng lớn tức sẽ điên đảo. Thí dụ nói về nhỏ thì khó lìa bỏ điều nầy. Nghĩa ấy để chỉ cho các loại. Lại cũng chẳng có khác biệt. Trong pháp ấy nói về thục là những kẻ có thượng căn, liền dễ ngộ. Cho nên chẳng cần xe tốt. Dụ ấy cho biết người trung căn do sự mê hoặc; nên mới có xe tốt. Cho nên dẫn sự cung kính cho xe tốt vậy. Đặc thù Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 363 là chẳng theo cái thể và ý của câu văn. Nay thì không có điều nầy mà lại mất bốn; nhưng mà cũng có không ít người cho rằng văn trường hàng có năm. Một là khai ba; hai là hiểu một; ba là ngũ trược; bốn là chơn ngụy và năm là chẳng hư cấu. Kệ ấy lại có 5. Thường là trường hàng có đúng, sai. Nhưng kệ thì không có. Kệ ấy dùng để tán thán pháp, mà trường hàng thì không có; điều nầy hỗ tương cho hiện tại.

Lần lượt nói về trường hàng. Trước tiên là khai 3 và sau đó hiển một. Còn kệ thì trước đó hiển một và sau lại khai ba. Khai ấy hợp lại là khai ba hiển một. Vì tổng thể mà có ví dụ chính. Hai là kệ ấy hợp lại mà chẳng khai. Kế tiếp là lìa khỏi câu văn ngũ trược. Vì lấy 4 thí dụ làm gốc, khai mà chẳng hợp lại. Chẳng hư vọng và lấy chẳng hư vọng ấy dụ cho cái gốc chẳng hợp, chẳng khai, làm rõ chỗ thủ, xả. Bốn là bỏ bớt kinh văn và lấy 6 thí dụ làm căn bản. Thủ mà chẳng xả. Ca ngợi pháp ấy một chương; chẳng có 6 thí dụ; cho nên xả mà chẳng thủ. Luận về tổng và biệt thì đầu tiên khai ba và hiển một. Tổng ấy là thục; nói về một việc hóa hiện của Đức Thích Ca về việc giáo môn. Từ năm trược cho đến tất cả đều thuộc về biệt dụ.

Kế đến là Bổn Tích. Tổng thu về những lời dạy của Đức Phật và gồm tất cả những Bổn Tích. Từ ngũ trược cho đến biệt (giáo) ấy làm rõ Bổn Tích. Ngũ trược gồm một chương, chính là làm rõ chỗ pháp thân gốc, thấy chúng sanh khổ; cho nên liền khởi tâm đại bi. Từ nhứt thừa, hóa hiện sự chẳng chứng đắc, là Thùy Tích v.v…

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

Bây giờ nói về đại ý của Tích Môn. Đúng là khai ba, hiển một. Ngay trước khi thuyết pháp thì kẻ có thượng căn, liền liễu ngộ. Kẻ trung và hạ thì chưa rõ; liền vì đó mà nói ví dụ. Từ 3 trở về một, làm cho được lợi ích. Trước khi nói pháp liền lược bớt chỗ rộng, rồi khai 3 và hiển một. Sau đó trong khi nói thí dụ, lại lược bớt chỗ rộng để 3 ấy trở thành một. Trong phần Nhơn Duyên cũng dẫn 3 ấy trở về một. Nếu tạo thành 3 thí dụ, 6 thí dụ hay 10 thí dụ, thì đối với 3 ấy đều là câu văn chẳng hợp. Đối với bốn thì chỗ tín giải người ta xa lìa. Cho nên ở đây chẳng dùng đến. Nay làm rõ chỗ văn tụng nơi chương Thích Ca. Lớn lại chia làm hai. Đầu tiên từ „Kim ngã diệc như thị cho đến hai hàng kệ“ lược tụng bên trên về quyền và thật. Vì kẻ bên dưới tổng dụ và lấy đó làm gốc. Phần thứ hai là từ „Ngã dĩ Phật nhãn quán kiến“ trở đi có 41 hàng rưỡi thuộc về kệ. Bên trên tụng rộng về 6 nghĩa. Bên dưới thí dụ riêng biệt và lấy đó làm căn bản.

Bây giờ nói tổng quát về tụng, tức là có 6 ý; được làm tổng dụ và có 6 nghĩa để tạo thành căn bản. Kệ nói rằng: „Ta nay cũng như vậy“. Ta đây chính là Đức Thích Ca; tức là một hóa chủ. Phía dưới lại có dụ cho Trưởng Giả và lấy đây làm gốc. An ổn ấy, chính là Đại Niết Bàn, thường lạc trụ xứ. Xứ nầy tịch tĩnh; chẳng có những chướng nạn của ngũ trược; cho nên gọi là an ổn. An ổn đây tức là đối lại với việc chẳng an ổn. Chẳng an ổn ấy chính là chỗ sanh tử hành hóa trong 3 cõi. Ba cõi ấy lại có những chướng của ngũ trược; nên nói là chẳng an ổn.

Tức là phía dưới giống như nhà lửa. Chúng sanh tức là việc đi đầu thai nơi 5 đường. Phía dưới có 500 người ấy Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 365 lấy đây làm thí dụ căn bản. Lại nữa an ổn tức là pháp an ổn, lại đối với pháp chẳng an ổn. Pháp chẳng an ổn tức là pháp của ngũ trược vậy. Phía bên dưới lửa đốt cháy là dụ cho việc căn bản nầy. Đủ loại pháp môn tức là đối với việc chẳng có nhiều loại. Bên dưới chỉ có một pháp môn là dụ cho việc làm căn bản nầy. Rõ biết tánh dục của chúng sanh tức là căn tánh của 5 đường chúng sanh, có 3 Thừa sai biệt. Vì bên dưới mà 30 người con dụ cho việc làm căn bản nầy. Hướng thượng tức là lược tụng; hướng hạ nghĩa là tổng nói về các dụ căn bản. Căn bản ấy chưa chỉnh lại nghĩa đầy đủ. Trong thí dụ ấy lại dẫn thượng và chứng hạ v.v…

Từ „Tụng rộng 6 nghĩa bên trên“; phân chia câu văn ra làm 4. Tạo ra bên dưới thí dụ căn bản riêng biệt.

Đầu tiên từ „Ngã dĩ Phật nhãn quán đến 4 hàng“ tụng rộng bên trên về 5 trược và bên dưới vì thấy lửa, là thí dụ căn bản. Hai là từ „Ngã thỉ tọa đạo tràng cho đến 17 hàng rưỡi“, phần tụng rộng bên trên là đối với một và khai ba và vì bên dưới lấy lớn thí cho nhỏ, dụ cho việc làm căn bản nầy. Ba là từ „Ngã kiến Phật Tử đẳng gồm 6 hàng“, phần tụng rộng bên trên là hiển thật. Phần bên dưới là việc cho xe lớn, dụ cho việc căn bản nầy. Bốn là từ „Như tam thế chư Phật đến 5 hàng rưỡi“ bên trên rộng tụng và tán thán về pháp hy hữu. Kế đến có hai hàng rưỡi, phần chính bên trên tụng về bất hư; kế tiếp có 6 hàng bên trên tụng về lòng tin đôn hậu. Ba ý nầy hợp lại và vì bên dưới làm thí dụ căn bản cho việc bất hư. Vì bên dưới bất hư mà dụ cho việc làm căn bản nầy. Đại khái như việc nầy, còn việc chi tiết liền khai mở. Đầu Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

tiên tụng về 5 trược, trong đó có 3 ý. Phần đầu có nửa hàng và một chữ, làm rõ chỗ thấy của Phật qua sự quan sát của mắt. Về sau vị Trưởng Giả có thể thấy thí dụ nầy là chỗ làm căn bản. Kế đến từ „lục đạo chúng sanh“ trở đi có 2 hàng 3 câu 4 chữ, làm rõ chỗ thấy về 5 trược. Vì chỗ thấy sau ấy nơi lửa, dụ cho việc làm căn bản nầy. Kế đến là vì chúng sanh trở đi, phần thứ 3 có nửa hàng, làm rõ chỗ khởi tâm đại bi. Về sau Trưởng Giả sợ vào nhà lửa dụ cho việc làm căn bản nầy. Hai là „Ngã thỉ tọa“ trở đi nếu tụng để khai, thì điều thứ 3 là khai cái ý của hai. Đầu tiên có 6 hàng rưỡi, nhớ nghĩ dùng đến sự biến hóa của Đại Thừa, liền chẳng được. Vì bên dưới thân hình, tay chân có sức mạnh, mà chẳng dùng đến việc lớn là dụ cho việc làm nầy. Kế tiếp là „Tâm niệm quá khứ có 11 hàng“; niệm ấy cùng với chư Phật và hóa ra 3 Thừa. Vì về sau mà chế ra 3 xe để cho, lấy ví dụ nhỏ nầy làm căn bản. Ba việc tụng nầy ở trên là hiển ra sự thật;

lại khai ra 4 ý. Đầu tiên từ „Xá Lợi Phật đương tri ngã kiến Phật Tử“ trở đi hai hàng làm rõ căn cơ Đại Thừa tác động và vì về sau được xe là dụ cho việc làm căn bản nầy. Kế tiếp „ngã tức tác“ trở đi; phần thứ 2 có 2 hàng và 1 câu, làm rõ chỗ hoan hỷ của Phật. Về sau thấy con không còn khó khăn nữa, dụ cho việc làm căn bản nầy.

Kế đến từ „Ư chư Bồ Tát“ trở đi; phần thứ 3 có 3 câu chính dùng để hiển thật. Vì sau đó chỉ cho một xe lớn, dụ cho việc làm căn bản nầy. Kế đến „Bồ Tát văn thị“ trở đi gồm phần thứ 4, một hàng là làm rõ chỗ thọ lãnh việc làm và ngộ, nhập. Về sau những người con đều được một xe lớn vui vẻ, dụ cho việc làm căn bản nầy. Tụng Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 367 bên trên về bất hư cho đến bên dưới chẳng hư là dụ cho việc làm căn bản nầy, chẳng luận về việc mở bày vậy. Lại có một lúc khai mở phần lớn ấy ra làm 3 thí dụ. Đầu tiên „Kim ngã diệc như thị“ gồm 2 hàng, hợp lại chẳng lìa. Vì bên dưới tổng nói thí dụ làm căn bản. Hai là từ „Ngã dĩ Phật nhãn quán trở đi“ là lìa mà chẳng hợp. Bên dưới lấy biệt dụ làm căn bản. Ba là bất hư ấy dụ cho sự chẳng lìa, chẳng hợp. Vì bất hư ấy dụ cho việc làm căn bản nầy. Nếu dùng bản trên và lược bớt ở dưới, rộng tụng làm hai. Tức là trải qua 3 lần và ở nơi tín giải. Văn ấy và nghĩa, tất cả đều chẳng khuyết. Nếu tụng rộng ra thì phải khai 4 ý và tụng 4 nghĩa bên trên. Vì bên dưới lấy 4 thí dụ làm căn bản. Điều nầy lại đầy đủ cả 3 và trong văn tín giải chẳng thiếu. Nếu vì con mà khai mở thì phần tụng về ngũ trược lại chia làm 3. Trong đó khai tụng phương tiện lại chia làm 2. Khai tụng hiển thật lại chia làm 4. Trong bất hư lại có một, hợp thành 10 ý, tạo cho bên dưới làm 10 thí dụ căn bản. 10 ý nầy lại ở nơi pháp, dụ cho 2 đều tròn đủ. Tín giải cùng nhơn duyên. Văn nầy lại thiếu. Cho nên tạo ra 3 phần trong chương khai mở bên trên để làm căn bản cho phía dưới. Chẳng phải là chẳng nơi chốn tạo ra đầy đủ. Phần đầu tụng lược có một hàng. Phần tụng bên trên là hiển thật và một hàng sau đó, tụng bên trên là khai về quyền. Câu văn nầy muốn đầy đủ thì phải tụng 4 câu, một hàng. „Ta nay lại cũng như vậy; giống như nơi chư Phật và cùng một việc thật, để giáo hóa chúng sanh“. Đây chính là tổng tụng và hiển thật vậy.

An ổn ở đây chính là Niết Bàn mật tạng, là nơi chốn an ổn. Phật tự tại trong ấy và lại an trí chúng sanh nhập Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

vào tạng bí mật ấy. An ổn xứ tức là tụng về cái lý thứ nhất. Chúng sanh đây tức là tụng về người, thứ nhất. Đủ loại pháp môn nhập vào Phật đạo, tức là tụng về cái hạnh thứ nhất. Tuyên nói chỉ bày, tức là lời dạy thứ nhất. Trí huệ lực ở đây tức là nói về quyền lực của trí huệ vậy. Trí chúng sanh tánh dục nghĩa là rành rẽ căn cơ Tiểu Thừa. Phương tiện nói các pháp nghĩa là chính thức thí về quyền vậy. Đều làm cho hoan hỷ nghĩa là tùy nghi xưng tụng theo căn cơ vậy. Tất cả đều làm cho được hoan hỷ nghĩa là tùy nghi theo căn cơ. Hai là kệ tuy lược thu nhưng Phật hóa thành một. Khai quyền hiển thật, nguyên thỉ đến cuối, quyết chẳng có cái tận cùng. Cho nên gọi là lược tụng và vì bên dưới mà tổng nói về những thí dụ căn bản. Hai là từ „Ta dùng Phật nhãn để quan sát trở đi“ có 41 hàng rưỡi, rộng tụng 6 nghĩa bên trên. Ngày xưa dùng sau cùng 7 hàng. Đây chính là pháp nói phần lưu thông, ngày nay chẳng dùng nữa, mà chỉ tụng để tán thán pháp đôn hậu, tin tưởng kia. Đầu tiên 4 hàng là tụng bên trên về ngũ trược và khai mở ra làm 3.

Kế đến 27 hàng rưỡi là tụng để thí cho phương tiện nhằm giáo hóa. Lần lượt tiếp đó 36 hàng tụng bên trên dùng để hiển thật. Rồi 45 hàng rưỡi, phần tụng bên trên nhằm tán thán pháp hy hữu. Tuy chương Thích Ca không có và chỉ có nơi chương của chư Phật. Kế tiếp 52 hàng rưỡi phần tụng bên trên về bất hư, lần lượt 66 hàng, tụng bên trên về lòng tin đôn hậu. 4 hàng đầu tụng về ngũ trược. Câu văn bên trên có 4. Xướng lên số thí dụ gọi đây là „ra thể mà kết thích“. Bây giờ lại tụng số, gọi thể nầy có 3. Bên trên nói là 5 trược; cho nên nói ba. Bây Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 369 giờ nói 5 trược cho nên xuất thế; căn bản của xuất thế ấy; nên nói là Đại. Chướng ấy chẳng rộng ra, nên phía trước nói là Tiểu. Điều nầy lại chia ra làm 3. Đầu tiên là 11 chữ, làm rõ cho việc Phật có thể dùng mắt để thấy. Kế tiếp phần thứ hai là 6 đường gồm 2 hàng 3 câu và 4 chữ, làm rõ chỗ thấy ngũ trược. Phần thứ 3 là từ chúng sanh trở đi có nửa hàng, làm rõ chỗ khởi tâm đại bi ứng phó. 11 chữ đầu là „ta dùng Phật nhãn để thấy“ và câu văn ở dưới nói rằng: Trưởng Giả đứng ở ngoài cửa tức là xem bên dưới và chứng bên trên, rõ biết pháp thân Phật ở đây, dùng mắt Phật thường tịch, chiếu khắp quần cơ. Nếu mà căn tánh lợi, uế trược nhẹ thì dùng hình tượng của Lô Xá Na để thuyết pháp Nhứt Thừa. Nếu căn tánh độn và uế trược nặng thì dùng tượng Tỳ kheo già bằng Anh Lạc sợ vào trong nhà lửa và vì phương tiện khai ra làm 3. Chỉ tùy theo từng căn cơ; cho nên nói: Ta dùng Phật nhãn để thấy. Nếu quán sắc pháp thì nên dùng Thiên nhãn. Nếu phân biệt căn cơ thì nên dùng pháp nhãn. Vì sao lại nói dùng Phật nhãn để thấy vậy? Vì Phật nhãn đầy đủ cả cao và thấp. Lại nữa 4 mắt nhập vào Phật nhãn; nên tất cả đều gọi là mắt Phật v.v…

Từ „Lục đạo chúng sanh“ trở đi phần thứ hai có 2 hàng 3 câu và 4 chữ, làm rõ chỗ thấy về ngũ trược, bần cùng chẳng có phước huệ gồm nửa hàng. Tụng về trược của chúng sanh, nhập vào con đường nguy hiểm của sanh tử, luôn luôn khổ ấy chẳng dứt. Tụng đây về mệnh trược, đắm nhiễm sâu xa về ngũ dục có một hàng. Tụng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

về phiền não trược, chẳng cầu thế lực mạnh của Phật cùng với sự đoạn trừ những pháp khổ. Đây tụng về kiếp trược, thâm nhập vào những tà kiến, dùng khổ dục để xả bỏ khổ. Đây tụng về kiến trược; hay nói 5 loại lửa đốt cháy thân. Muốn xả bỏ quả khổ, liền bị khổ báo. Hoặc nói về những việc thấy tức là thọ thọ; tức là khổ vậy. Hành ở đây là cái nhơn của khổ muốn xả bỏ khổ; há có thể được chăng?

Phổ Diệu nói rằng: Từ 5 đường mà đến, mà người ngũ giới già Thập Thiện thì sanh Thiên. Xan tham thì đoạ vào ngạ quỷ. Bỏn xẻn thì đọa vào súc sanh; làm 10 điều ác thì đọa vào địa ngục. Nếu chẳng phải nơi ngũ thú, ngũ ấm, lục ai tức là Nê Hoàn (Niết Bàn). Chẳng có nơi nào sống chết và chẳng trụ ở nơi Niết Bàn thì liền thọ nhận khổ cực hình. Tỳ Đàm Tỳ Bà Sa quyển thứ 7 nói rằng: Đầu tiên khi con người mới sanh vào đó liền nhớ lại rằng: Ngày xưa nghe các vị Sa Môn nói rằng: Tham dục là địa ngục quá ác, là nơi đáng sợ. Ta xưa chẳng từ bỏ tham dục, nay mới thọ sự khổ não nầy. Đây chính là cái nhơn do tham dục mà vào địa ngục. Lại nói rằng: 5 đường, mỗi mỗi đều tự có các pháp như vậy. Địa ngục làm cho xa lìa rồi trở lại. Súc sanh hay bay trên hư không. Khi thí cho ngạ quỷ ăn thì hay đến nơi loài người.

Con người lại có dũng kiện niệm lực phạm hạnh. Dũng kiện ấy là chẳng thấy quả mà hay rộng tu nhơn. Còn niệm lực ấy là nhờ chỗ tạo ra cái nhân trước; nhờ đó có thể nhớ lại. Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 371

Phạm hạnh có nghĩa là hay được giải thoát, đạt được từng phần và được chánh quyết định. Trong cõi trời lại có sự tự nhiên tùy ý thuận theo, liền được v.v… Trong địa ngục thành tựu Tha Hóa Tự Tại Thiên, phiền não nghiệp và thiện nghiệp, mà chẳng hiện ra việc làm trước. Bên trên, bên dưới, ở giữa đều có thể rõ biết. Địa ngục ở đây tiếng Phạn gọi là Nê Lê; chẳng có lời xin; chẳng có niềm vui. Không khí vị, không vui, chẳng có lợi; cho nên nói là vô hữu. Hoặc nói ti hạ; hay gọi là đọa lạc. Trung ấm mai một rồi, các căn đều hủy hoại; hoặc nói vô đây có nghĩa là chẳng có nơi chốn. Ngục tốt biến hóa làm cho thấy chúng sanh quá nhiều. Đầu tiên tội nhơn bị cột trói và dẫn đến Diêm Vương, khi chúng sanh ấy, nếu thọ khổ thì chẳng kể xiết chúng sanh. Như đây giải là đầu tiên đều nói thật. Nếu thọ khổ bịnh thì nghe chẳng thể phân biệt. Súc sanh thì nằm ngang (xương sống); cho nên gọi là súc sanh. Lại nữa súc sanh còn gọi là biên hữu. Biên hữu ấy ở trong 5 đường. Cõi Tứ Thiền và cõi trời thứ 33 đều là hữu, mà ở trên trời cỡi ngựa là do phước nghiệp tạo ra vậy, lại chẳng đếm xiết số chúng sanh ấy. Súc sanh còn gọi là manh minh. Manh minh nghĩa là nhiều vô minh; cho nên gọi là súc sanh. Kiếp sơ thì hay giải rõ lời thánh; nhưng sau đó thì ăn uống khác đi. Tâm đốt cháy lời nói hay ngược lại. Hoặc chẳng có thể nói.

Quỷ tiếng Phạn gọi là Xà Lê Đa, hay gọi là Tổ Phụ.

Đầu tiên chúng sanh sanh vào đường ấy, gọi là Tổ Phụ.

Sau đó sanh lại, cũng gọi là Tổ Phụ. Lại keo kiệt tham lam; nên bị đọa vào chốn nầy. Nơi nầy đói khát nhiều;

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 4 (Phần trên)

cho nên có tên là ngạ quỷ. Lại bị Thiên Lôi sai biểu, hy vọng có đồ ăn uống; cho nên có tên là ngạ quỷ. Con người tiếng Phạn gọi là Ma Thố Xà. Đây nói đại ý rằng: Xưa kia Đảnh Sanh Vương đầu tiên hóa hiện và tạo ra các việc làm. Hay lành suy nghĩ, lành so lường và lành nhớ nghĩ. Cho nên có tên là con người, nhằm ở ý nầy. Lại nữa con người hay thở, hay tu ở đường đạo và đạt được từng phần. Lại nói con người nghĩa là Mạn. Trong 5 đường, có nhiều mạn; cho nên gọi là nhơn thú. A Tu La – Tu La là tên của vị Trời. A được gọi là chẳng. Chẳng phải là Trời; nên gọi là A Tu La. Tu La cũng có tên là Đoan Chánh. Kia chẳng đoan chánh cho nên gọi là A Tu La. Tu La gọi là rượu. A nói là không. Kia không say; cho nên nói là A Tu La.

Thiên đây có nghĩa là Thiên nhiên, hơn cả tự nhiên, lạc thân, thắng thân; cho nên cõi trời cũng gọi là Thắng.

Tất cả mọi việc đều dư dã; thường dùng ánh sáng để tự soi sáng; cho nên gọi là Trời. Lại nữa Trời cũng là Thiên Nhiên, Tự Nhiên. Trong A Hàm nói rằng: Chúng sanh là giả danh; giới ấy là pháp. Ngũ thú chúng sanh cùng với pháp giới hòa hợp. Lúc chúng sanh nếu có tâm làm việc chẳng lành cùng với cảnh giới chẳng thiện đầy đủ. Lúc hành tâm lành cùng với cảnh giới lành đầy đủ và khi việc làm của tâm hơn hẳn với cảnh giới hơn hẳn đầy đủ thì lúc tâm làm việc kia cùng với cảnh giới kia đầy đủ. Do vậy Tỳ Kheo hay học nơi các cảnh giới lành. Phía trước chính là nhơn duyên giải thích về sáu chốn. Sau đó dùng Đại Chánh Tân Tu Đại Tang Kinh - Quyển thứ 34 373 sự quán tâm giống nhau để giải thích về sáu cõi. Đó chính là chúng sanh vậy.

Phần thứ 3 có nửa hàng, làm rõ chỗ khởi tấm lòng từ, mà khi khởi tâm đại bi, như bên trên có thể thấy. Kế đến làm rõ chỗ thấy và bây giờ làm rõ tâm nung nấu lòng đại bi ấy để vào trong 3 cõi; cho nên mới tạo ra phương tiện dẫn dắt cho vào trí huệ của Phật.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú Hết quyển 4 (Phần dưới)

Dịch xong đoạn trên vào ngày 19 tháng 5 năm 2010 tại Chùa Hải Đức vùng Jacksonville, Tiểu Bang Florida, Hoa Kỳ