Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

phẩm thọ ký cho 500 Đệ Tử

Phẩm nầy ghi đủ là 1.200, mà chỉ có 500 là gì ? 500 đây được ghi lại giống tên nhau. 500 ấy nói rõ là sự nhận lãnh, dùng cho tiêu đề của phẩm ấy vậy. Phẩm nầy là nhơn duyên nói trong đoạn thứ 2. Tựu chung được thọ ký có hai. 1.222 ngàn. Một ngàn hai lại thêm 2 nữa. Một là thọ mãn nguyện; hai là thọ 1.200. Mãn nguyện lại có 2. Một lời tựa mặc nhiên lãnh giải. Hai là Như Lai thuật lại việc thọ ký. Ai được việc nầy trước liền được hoan hỷ. Kế đó thì yên lặng nhận lãnh. Hoan hỷ lại có 2. Một là được giải rõ lý do. Hai là được biết rồi hoan hỷ. Được lý do rõ rồi lại có 4. Đầu tiên dụ cho việc nghe pháp; hai lần đầy đủ, khai 3 hiển một. Hai là thọ ký cho Thân Tử cùng với 5 Đại Đệ Tử. Ba là nghe việc kết duyên ở đời trước. Bốn là lại khai mở chư Phật Như Lai tam đạt. Vô ngại quán việc kia lâu dài giống như ngày nay, tức là đại tự tại thần thông lực. Gạc ra sự khác biệt của Nhị Thừa, dừng lại nơi 8 vạn. Nếu từ Phật mà nghe Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần sau)

được trí huệ nầy tức là lãnh phương tiện ở trong nhà lửa hiển thật phương tiện, tùy nghi mà nói. Tức là lãnh 2 nơi để khai quyền. Chư Đại Đệ Tử tức là lãnh khai quyền. Thọ Bồ Đề ký tức là lãnh khai thật. Túc thế nhơn duyên tức là lãnh hiển thật. Thần thông lực tức là lãnh khai quyền.

Từ „được việc chưa từng có“ trở đi. Điều nầy đã được hiểu rõ nên hoan hỷ. Trước là làm sáng tỏ sự hiểu biết bên trong nên hoan hỷ. Kế đến là làm rõ biết ngoại hình nên sinh tâm cung kính. Do vì xưa chưa từng nghe về khai, quyền, hiển, thật mà nay lại được nghe; cho nên nói là được điều chưa từng có.

Trừ Niết Bàn phải đoạn ái và biệt hoặc; cho nên nói là tâm tịnh. Khai Phật tri kiến cho nên gọi là dũng xuất.

Được hiểu rõ là do Phật; cho nên khởi tâm cung kính.

Nếu là Ước (giáo) nói về Bổn, Tích thì rất vui vẻ về việc thực hành. Từ „mà tạo sự suy nghĩ như thế nầy“ trở đi;

chánh thức làm rõ sự làm thinh nhận lãnh. Đầu tiên làm rõ chỗ làm thinh lãnh nhận và kế tiếp là làm rõ chỗ yêu cầu phát nguyện theo Tích (Môn) để được thọ ký. Bên trên cả hai lần đều được ngộ. Tất cả đều phát ra lời nói hiểu biết việc nầy, sao lại làm thinh ? Như bên trên vì kẻ hạ căn chưa ngộ được; công việc cần đủ rõ rệt; nên nói là khuyến động. Nay kẻ hạ căn đã ngộ rồi, không có chỗ khuyến động; cho nên làm thinh chẳng nói. Lại nữa như bên trên hay lãnh nhận, chẳng nói lời cầu xin phát về Tích (Môn); tức là chẳng ngờ vực. Nay lại vừa lãnh nhận, vừa phát nguyện. Vừa lãnh hội cho nên nhớ nghĩ. Để cho việc không nghi ngờ; cho nên yên lặng. Yên lặng là xin vâng lời vậy. Lại nữa làm thinh nhận lãnh ấy là sự nhận lãnh lớn. Như Tịnh Danh (Duy Ma Cật) yên lặng chính là thật nhập vào cửa bất nhị. Lại còn quyền, thật bất khả tư nghì. Chẳng có lời, chẳng có sự nhớ nghĩ mà nói mà nghĩ. Chẳng nói mà nói; cho nên từ trước đến nay có miệng mà làm thinh lãnh hội. Lại chẳng nhớ nghĩ mà nhớ nghĩ. Nay tức là mặc nhiên lãnh nhận. Như bên trên với ý gì mà chẳng cầu phát Tích vậy ?

Vì kẻ hạ căn chưa ngộ; cho nên chẳng cầu phát Tích. Nay người hạ căn đã nhận lãnh rồi; quyền, hóa tất cả các việc đều đầy đủ. Nếu kẻ hạ căn phát Tích, tức là rõ biết trung, thượng đều lại là quyền. Nếu Ước (giáo) nói về Thượng và Trung ấy tức là đối với Hạ chẳng tiện vậy. Đức Thế Tôn thật là đặc biệt; cho nên khó có; lãnh nhận thật trí; tùy thuận thế gian; tùy theo từng loại mà thuyết pháp; tức là nhận lãnh quyền, trí vậy. Đây chính là căn tánh của 7 loại phương tiện. Điều nhận lãnh nầy ở trong phẩm Phương Tiện có ý nói về quyền, hiển và thật.

Mong chúng sanh ra khỏi những nơi nghèo khổ đắm trước. Tức là ở trong nhà lửa nhận lãnh khai, quyền, hiện, thật. Chúng ta đối với công đức của Phật, lời nói chẳng thể giải bày hết được. Như sự nhận lãnh trong phẩm Dược Thảo dụ, Đức Như Lai có vô lượng công đức, các ngươi chẳng thể so sánh được. Liền nói rằng: Chẳng thể tuyên nói, lại chỗ nhớ nghĩ nầy cũng chẳng thể sánh bằng. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần sau)

Từ „chỗ Phật mới có thể rõ“ trở đi; tức là yên lặng cầu phát Tích và thỉnh được thọ ký. Chúng ta ở đây Thông (giáo) cho rằng nhớ nghĩ, thỉnh cầu phát ra của những người thuộc Tích (Môn). Tâm sâu xa là gốc; nay hiện làm là Tích. Ấy là bổn nguyện. Đại từ thệ nguyện vậy và đại bi để hóa độ bên dưới cho nên nói là ta vì lời thệ. Bên trên cầu làm Phật cho nên nói là ta có lời nguyện. Thỉnh như bên trên, tức là cầu mong được thọ ký. Thỉnh như bên dưới tức là cầu phát Tích (Môn).

Lại nữa từ „tâm sâu xa ấy, làm rõ 3 đời nầy, giúp Phật tuyên dương giáo hóa. Từ bổn nguyên ấy, tức là cùng thọ ký vậy. Phật bảo“: trở đi; Phần thứ 2 Phật thuật lại việc thọ ký. Có kệ tụng Trường Hàng. Trường Hàng ấy có hai. Một là thuật lại Bản Tích và hai là cùng với sự thọ ký. Đầu tiên có 3. Một là nói về Đức Thích Ca ở đời thực hành cái nhơn phát Tích. Hai là theo Ước giáo, trong quá khứ Đức Phật ở đời đã thực hành nguyên nhơn để hiển bổn. Ba là cả 3 đời chư Phật đều tu nhơn và hạnh đầy đủ. Cuối cùng việc Đức Phật Thích Ca chỗ hạnh và nhơn phát tích ấy lại có 3. Một là đưa ra chỉ bày cho người nầy. Hai là chương nói tổng quát về Bản Tích. Ba là giải thích riêng biệt về Bản Tích. Tức là dùng lời nói tiêu biểu nói: Các ngươi chẳng thấy chăng? Có 2 ý. Một là thấy Tích nầy cho là nhỏ chăng? Hai là thấy Bổn nầy có công đức chăng? Mọi người hay thấy Tích là Thanh Văn; mà chẳng thể rõ Bản là Bồ Đề; cho nên nói có thấy chăng.

Ta thường gọi điều nầy là mục tiêu, là Tích nầy. Tích vì đó mà nói pháp rằng: trong đó con người là tối vi đệ nhứt. Nếu chẳng có pháp thân diệu bổn, thì chẳng thể dùng sự rủ lòng nơi đệ nhất thắng Tích. Từ xưa đến nay hằng nói: Ở nơi Tích nói pháp đệ nhất. Nay tức chẳng phải như vậy. Đối với pháp vô thượng, dài lâu được đệ nhất. Điều nầy đưa Tích ra dùng để hiển Bản vậy. Lại cũng thường tán thán mục tiêu bên dưới là bản địa nầy. Phước huệ vạn hạnh pháp môn; nên nói đủ loại. Bản địa ấy lại có đủ loại pháp môn. Như vậy sao Bản ấy hay chia làm Nhị Thừa ? Đây chính là đưa Bản ra để làm rõ chỗ Tích vậy. Phần tinh cầu hộ trì tiếp theo có giải thích riêng; giúp tuyên dương giáo pháp của ta; tức là trong Tích ấy có trợ giúp một phân nửa pháp được viên mãn. Tích ấy là hạ căn Thanh Văn; tức là hộ trì trợ tuyên giáo pháp đã thành lạc. Tích ấy tại Phương Đẳng chỉ bày thọ Đạn Ha, tức là hộ trì trợ duyên pháp Sanh Tô. Tích lãnh Bát Nhã tức là hộ trì trợ duyên pháp Thục tô. Tích ở Pháp Hoa được ngộ tức là hộ trì trợ duyên pháp Đề Hồ. Tổng quát như trên, ta thường hay xưng tán các loại công đức; tức là ở ý nầy. Đầy đủ quyền thật công đức, mà Tích ấy khởi lên 5 vị, giúp Phật để điều phục thuần thục, thực hành chúng sanh, há chẳng phải là siêng năng với ý trợ ngôn chăng ? Biệt (giáo) giải thích về Bản Tích công đức; hay nơi tứ chúng mà chỉ dạy, phân biệt về nửa chữ giáo. Giải thích đầy đủ trợ tuyên đủ chữ Bát Nhã giáo vậy. Mà làm lợi ích lớn, giúp Phật làm nhiêu ích cho chúng sanh cho đầy nửa chữ kia. Đồng phạm hạnh là Tích, chỗ hóa độ cho đệ tử đầy đủ của phân nửa kia. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần sau)

Từ „Như Lai từ bỏ“ trở đi; Biệt (giáo) thuật về Bản Địa Công Đức. Từ bỏ nghĩa là sau khi giáng trần với trí tuệ vi diệu. Vô năng tri nghĩa là 7 loại phương tiện Từ „các ngươi chớ nghĩ rằng giúp đỡ giáo pháp của ta“ trở đi; phần thứ 2, kể từ trong quá khứ, Phật đã hiển bản hạnh nầy. Chẳng phải trực tiếp giúp ta trợ ngôn một nửa pháp đầy đủ còn lại, mà từ xa xưa ở nơi Phật, lại cũng đã trợ tuyên giáo pháp cho nửa phần đầy đủ còn lại. Giữ cho đến ngày nay trợ tuyên là Phát Tích; giữ trong quá khứ trợ tuyên là hiển tích. Hiển Bổn có hai. Một là Viễn bổn và hai là Cận bổn. Viễn bổn mù tịt xa tít vì lòng tin thật khó. Cho nên lược mà chẳng thuật lại. Thường hay đưa ra Cận bổn của 90 ức. Có túc mệnh trí thì có thể rõ được Cận bổn. Cho nên đưa Cận ra để làm chứng cho Viễn. Tựu chung có câu văn 90 ức, đều làm rõ việc giúp Phật tuyên dương ngũ vị giáo lý ấy để làm điều phục chúng sanh. Hộ trì trợ duyên tức là phỏng theo trợ tuyên nửa chữ của pháp Lạc vị vậy. Chánh pháp của Phật tức là phỏng theo sự trợ tuyên pháp Phương Đẳng Sanh Tô Vị. Lại nữa đối với không pháp rõ ràng; tức là phỏng theo trợ tuyên pháp Thục Tô Vị. Lại nữa như nay Phật chuyển pháp luân nói Bát Nhã làm sáng tỏ Lục Ba La Mật, hỗ tương thâu nhiếp, trở lại chuyển vô ngại. Nơi 90 ức Phật trợ tuyên dương như bây giờ chẳng khác. Phật kia người đời tất cả đều nghĩ thật là Thanh Văn. Lúc ấy lại chưa Phát Tích. Nghĩa là bị thêm lệnh để chuyển Bát

Nhã, chẳng nói là Đại Bồ Tát. Hóa ra vô lượng chúng sanh làm cho đứng nơi Tam Bồ Đề. Tức là trợ tuyên Đề Hồ pháp vị vậy. Tại câu văn có thể hiểu v.v... „Lại có 7 vị Phật“ trở đi; phần thứ 3 Ước (giáo) nói về 3 đời chư Phật đã tu nhơn như câu văn. Đây cũng lại là thí dụ trước, trợ tuyên nửa phần pháp còn lại đầy đủ của ngũ vị, làm lợi ích cho lớn, nhỏ vậy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú Hết quyển thứ 7 (Phần dưới)

Dịch xong phần trên vào ngày 16 tháng 8 năm 2010 nhằm ngày mồng 8 tháng 7 năm Canh Dần;

tại thư phòng chùa Viên Giác; nhân mùa An Cư Kiết Hạ, Phật lịch 2554.

Quyển 8

(Phần trên)

- Thiên Thai Trí Giả Đại Sư giảng - Sa Môn Thích Như Điển – Phương Trượng Chùa Viên Giác Hannover - Đức Quốc, dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt vào ngày 16 tháng 8 năm 2010 tại Thư phòng chùa Viên Giác.

T

ừ „dần dần đầy đủ Bồ Tát“ trở đi; phần thứ 2 thọ ký, câu văn ấy chia làm bảy. Một là làm sáng tỏ nguyên nhơn đầy đủ. Hai là trải qua vô lượng, làm sáng tỏ cái quả viên mãn. Ba là làm sáng tỏ quốc độ rộng lớn sạch sẽ. Bốn là làm sáng tỏ kiếp số và tên nước. Năm là làm sáng tỏ Phật thọ lượng. Sáu là làm sáng tỏ pháp trụ lâu dài. Bảy là làm sáng tỏ sau khi Phật diệt, cúng dường xá lợi.

Phần thứ ba nói về đất nước rộng rãi sạch sẽ lại có

5.

Một là nói rõ đất nước ấy to lớn nghiêm tịnh. Đất bằng như bàn tay. Kinh nói thẳng là như bàn tay chứ chẳng nói như cánh tay. Cánh tay không bằng phẳng cho nên chẳng lấy đó làm chỗ dẫn chứng. Ở dưới đáy biển có một loại đá tên là Chưởng. Đá nầy chẳng có một mảy may nào chẳng bằng phẳng; nên gọi loại nầy là như lòng bàn tay của biển cả. Lại nữa trong kinh về Hiền Kiếp chính thức nói sáng tỏ như bàn tay của Phật; chẳng lấy bàn tay người để dẫn dụ. Hai là làm sáng tỏ sự thuần khiết toàn là con đường lành. Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

Ba là làm sáng tỏ phước huệ trời, người đầy đủ. Nguyệt Tạng phần thứ 9 nói về pháp thực, hỷ thực và thiền thực. Trong văn của kinh nói tổng quát là pháp hỷ thiền duyệt. Biệt giáo chia ra có 3 loại khác nhau. Bốn là làm rõ chỗ Bồ Tát, Thanh Văn số đông rất nhiều.

Năm là tổng kết. Nguyên Tạng thứ 5 nói rằng:

Chẳng sát sanh có 10 công đức. Một là đối với tất cả chúng sanh được vô sở úy. Cho đến thứ 10, sau khi mệnh chung sẽ sanh vào đường lành và tiếp đến sẽ làm Phật. Trong nước không có đánh nhau; người trong nước ấy sống lâu.

Chẳng trộm cướp lại có 10 công đức. Một là quả báo đầy đủ to lớn, vì công việc quyết đoán, chẳng có khó khăn trở ngại. Cho đến thứ 10, sau khi chết sanh vào đường lành và kế đó làm Phật. Hoa quý trang nghiêm đầy khắp cả nước.

Chẳng dâm lại có 10 công đức. Một là các căn luật nghi vì công việc mà quyết đoán. Cho đến sau khi chết sanh vào đường lành, sau đó làm Phật, trong nước không có người nữ.

Chẳng nói dối có 10 công đức. Một là chúng sanh tin tưởng vào lời nói nầy; cho đến sau khi chết, sanh vào đường lành, sau đó làm Phật; trong nước không có mùi hôi, thường đầy dẫy các bông hoa quý.

Chẳng nói hai lưỡi có 10 công đức. Một là thân chẳng thể hoại; cho đến sau khi chết, sanh vào đường lành, sau đó làm Phật; trong nước ma chẳng thể làm hại những người thân.

Chẳng nói lời hung ác có 10 công đức. Một là lời nói mềm mại; cho đến sau khi chết, sanh vào con đường lành, sau đó làm Phật và cả nước tiếng Pháp có khắp nơi. Chẳng ỷ ngữ lại có 10 công đức. Một là trời người ái kính; cho đến sau khi chết, sanh vào đường lành. Làm Phật và chúng sanh trong nước ấy nhớ rõ chẳng quên.

Chẳng tham lại có 10 công đức. Một là thân căn chẳng khuyết. Cho đến khi chết, sanh vào đường lành;

sau đó làm Phật; nước ấy chẳng có ma ngoại đạo.

Chẳng sân có 10 công đức. Một là xa lìa tất cả những sự sân hận; cho đến sau khi chết sanh vào con đường lành; sau đó làm Phật và người trong nước ấy được Tam Muội.

Chẳng tà kiến có 10 công đức. Một là tâm tánh mềm, lành; cho đến sau khi chết sanh vào con đường lành; làm Phật và người ở nước ấy có lòng tin chân chánh.

Câu kệ có 21 hàng rưỡi; tụng về phần bên trên về Phát Tích và Thọ Ký. 14 hàng đầu tụng về Phát Tích. Kế tiếp 17 hàng rưỡi tụng về việc Thọ Ký. Đầu tiên ấy lại chia làm 2. Bảy hàng trước tổng phát về các Tích của

Thanh Văn. Tụng bên trên về cái ý của chúng ta. Bảy hàng sau đó, tụng bên trên về phát mãn nguyện Tích.

Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

Tổng cộng trong ấy có 5. Hàng đầu tiên nói về Phật Tử vì việc làm khó hiểu và được pháp Thùy Tích rồi. Kế đến „rõ biết chúng vui pháp nhỏ“ trở đi; phần thứ 2 có một hàng làm rõ lý do của Thùy Tích. Kế đến „dùng vô số phương tiện“ trở đi; phần thứ 3 có hai hàng làm sáng tỏ sự lợi ích của Thùy Tích. Kế tiếp „trong bí mật“ trở đi; phần thứ 4 có 2 hàng; nói rõ về bên trong thì mong mỏi đạo lớn và bên ngoài hiện ra việc nhỏ. Kế đến từ „nếu ta đầy đủ“ trở đi; phần thứ 5 có một hàng chỉ lược bớt và giảm nói rộng. Tiểu dục ấy là chỉ cho việc muốn cầu Tiểu Thừa. Giải đãi chỉ cho sự thối lui Đại Thừa. Không hay chỉ ra đấy là Thanh Văn, lại tạo tác với ngoại đạo cùng với Phàm phu tam độc. Thân tử ở đây chỉ cho sân; Nan Đà chỉ cho tham; Điều Đạt chỉ chi si v.v... „Nay ở đây giàu có“ trở đi; phần thứ 2 có bảy hàng.

Tụng về phát mãn nguyện Tích Bản. Câu văn trên lại có 3. Nay lược lại tụng chỉ có 2. Năm hàng đầu tụng về việc hiển Bản trong quá khứ. Từ „sau đời vị lai cũng lại cúng dường „ trở đi; phần thứ 2 gồm hai hàng; tụng về 3 thời chư Phật, chỗ nhơn duyên tu hành. Lược bớt không tụng về 7 vị Phật và Phật hiện tại. Từ „cúng dường các Đức Như Lai“ trở đi; gồm 7 hàng rưỡi tụng về việc Thọ Ký.

Câu văn trên lại chia ra làm 7. Nay tụng phần thứ 4. Nửa hàng đầu tụng về nhơn đã tròn; nửa hàng kế tụng về quả đã mãn. Từ „nước tên là Tịnh“ trở đi có 3 câu. Qua khỏi đó tụng về tên hiệu của nước và số kiếp. „Bồ Tát chúng thật nhiều“ trở đi gồm 5 hàng 3 câu. Tụng về quốc độ rộng sạch. Lược bớt chẳng tụng về thọ mạng; sau khi pháp trụ diệt rồi thì dựng tháp. Phần thứ 2 thọ ký cho 1.200 vị. Một là nhớ thưa thỉnh; hai là cùng thọ ký và 3 lành lãnh nhận rõ biết. Thỉnh thọ ký như câu văn. Câu văn thọ ký có tụng kệ Trường Hàng. Trường Hàng lại có 3. Một là hứa thọ ký tổng cộng cho 1.200 vị. Hai là thọ ký riêng biệt cho Trần Như. Trần Như ngộ đạo đầu tiên. Đứng đầu các bậc Thượng Tọa; nên thọ ký riêng biệt. Ba là thọ ký riêng biệt cho 500 vị. 500 vị ấy cùng tên và đều được thọ ký riêng biệt.

Hỏi: Thấy được việc thọ ký cho 500 vị; nhưng chẳng thấy 1.200 vị ?

Đáp: 500 vị nầy tức là trong số 1.200 vị ấy. Trong phần tụng sau cùng có 1 hàng rưỡi nói tổng cộng thọ ký cho 700 vị nữa; cho nên thành 1.200 vị. Lại nữa ở phẩm Trì nói rằng: „Ta đầu tiên tổng thọ ký cho tất cả các vị Thanh Văn và đã được thọ ký rồi“. Tức là để chỉ cho 1 hàng rưỡi nầy; Chứ chẳng phải là không thọ ký cho 700 vị Thanh Văn nầy.

Kệ tụng có 11 hàng và chia ra làm hai. Chín hàng rưỡi đầu tụng về việc thọ ký cho Kiều Trần Như và cùng với 500 vị khác. Sau cùng 1 hàng rưỡi, tổng quát nói về việc thọ ký cho tất cả Thanh Văn.

500 vị ấy lãnh nhận, câu văn có Trường Hàng kệ tụng. Trường Hàng nói về việc đầu tiên trải qua trong gia đình và hoan hỷ việc nầy. Kế đến tự nói lại việc lãnh nhận. Trải qua ở nhà, trước tiên là vui mừng và nay được Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

nhận lãnh nên hoan hỷ. Kế đến là hổ thẹn vì ngày xưa chẳng hiểu được; cho nên tự trách. Trong việc vui mừng ấy trước tiên làm rõ nội tâm vui mừng. Sau đó làm sáng tỏ phía bên ngoài thì cung kính. Hối quá và tự trách tức là làm sáng tỏ chuyện xấu hổ nầy vì ngày xưa chẳng hiểu rõ.

Từ „Thế Tôn chúng con“ trở đi; phần thứ 2 là tự trần việc lãnh hội có 2. Một là nói pháp, nói 2 thí dụ. Trong việc thuyết pháp ấy đầu tiên là hối quá việc được ít mà cho là đủ. Kế đến là tự trách căn cơ độn lụt nên khó tỏ ngộ. Từ „Thế Tôn cho đến khi diệt độ“ là hối trách vì ngày xưa mê lầm, được ít cho là đủ, chẳng rõ biết việc cầu chuyện lớn.

Từ „nay lại mới rõ“ là tự trách căn cơ chậm lụt, bắt đầu tỏ ngộ và chẳng rõ biết sớm hơn. Nay đã biết rằng việc nhỏ chẳng phải là cứu cánh, việc lớn mới là chơn thật. Trong thí dụ thứ 2. Ban đầu lược bớt; kế đến là chính thức đưa ra thí dụ. Như kẻ vô trí là lược đưa ra thí dụ tình huống như vậy.

Từ „vì sao vậy“ trở đi là giải thích cái ý của chữ vô trí. Nói thí dụ ấy có 2. Một là dụ cho việc say rượu. Dụ nói pháp tự trách khi được nhỏ cho rằng đủ, chẳng rõ biết để cầu việc lớn. Trước khi lãnh nhận pháp ấy, dụ về đời trước về cái ý của thí quyền. Hai là thí dụ về những người thân quen được giác ngộ. Dụ thuyết pháp tự trách căn độn; nên khó tỏ ngộ; nay đã được tỏ rõ. Trước khi thọ lãnh, pháp ấy dụ cho đời trước về sự hiển thật. Tựu chung phần đầu ấy lại có 3 ý. Một là thí dụ cho việc nhiều châu báu. Lãnh nhận rồi kết duyên với các vị Vương Tử. Hai là dụ say nằm chẳng tỉnh. Lãnh rồi gặp điều nầy nên thối lui việc lớn. Ba là thí dụ khi tỉnh dậy liền đi du hành. Lãnh nhận bên trên là tiếp nhận việc nhỏ. Dụ như có người tức là người theo Nhị Thừa.

Thân hữu ở đây là lúc xưa có 16 vị Vương Tử vậy.

Nhà ở đây có nghĩa là nhà của Đại Thừa. Say rượu rồi nằm nghĩa là lúc ấy cơ duyên lớn chưa phát, bị vô minh chế ngự. Khi được nghe kinh rồi thì nội tâm mới hiểu rõ. Do vì vô minh chồng chất cho nên trở lại mê mờ. Say ở đây có hai nghĩa. Một là say bất tỉnh, chẳng rõ biết gì cả. Hai là say nhẹ, cái rõ biết nhỏ nhiệm tìm cách quên đi; lại có tên là bất giác. Tuy có 2 nghĩa nhưng chung quy trở thành châu báu nhiều thì như loài độc hại. Quan sự đương làm nghĩa là làm rõ chỗ Vương Tử; ngoài chỗ ấy ra cùng với cơ duyên đi đến; cho nên nói là đương hành.

Hoằng pháp độ người khác; việc này chẳng phải là nhiệm vụ riêng tư. Cho nên nói là việc quan.

Vô giá bảo châu nghĩa là Nhứt Thừa thật tướng chơn như, rõ biết là quý giá. Nhiều y áo nghĩa là tàm quý nhẫn nhục hay che đậy sân si và phòng ác bên ngoài; tức là áo bề ngoài. Tâm tin tưởng vui vẻ, phía bên trong gồm các căn lành; tức là áo che bên trong. Lúc ấy nghe pháp, tin tưởng vui ưa; tức là rõ biết nguyên nhơn, trí nguyện chủng tử vậy.

Phần thứ hai người say chẳng rõ biết là tâm vô minh che đậy, lại chẳng hồi tưởng được. Trong sự lãnh hội nầy là do giải đãi thối lui, chẳng thọ nhận pháp lớn Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

vậy. Phần thứ 3 tỉnh dậy đi đến nước khác. Khoảng giữa sự nhận lãnh bên trên ấy là tiếp nhận việc nhỏ Tam Thừa hóa vậy. Kẻ căn lành muốn phát triển thì phải ẩn khổ cầu vui. Cho nên nói rằng: Tỉnh dậy rồi đi. Vô minh che khuất sự hiểu biết, chẳng rõ hướng gốc, để đi tìm cầu sự ăn mặc nơi Đại Thừa. Cho nên nói rằng: Hướng về nước kia để tìm cầu sự ăn mặc nơi Tiểu Thừa. Nếu vọng tưởng giữa ma và Phật thì sanh tử là cảnh giới ma ở nước kia. Phật pháp lớn nhỏ đều là ở nước nầy. Nói chung việc vọng tưởng nơi Tiểu Đại có nghĩa là: Tiểu Thừa chưa lìa hết sanh tử; giống như ở nước kia. Đại Thừa quyết rời xa sanh tử và lại là ở chốn nầy. Cứu cánh trở lại cái gốc. Ở đây làm sáng tỏ chỗ từ nơi nước Đại Thừa và qua nơi nước Tiểu Thừa, chẳng biết rằng trong mình có châu báu đã nhặt được mà dong ruỗi đi làm thuê để đổi lấy miếng ăn trong một ngày. Được ít cho là đủ.

Rồi „sau đó gặp gỡ“ trở đi; phần thứ 2 dụ cho việc người quen phát nguyện giác ngộ. Lãnh nhận việc bên trên là dùng đến nhân duyên căn bản nầy; nay lại nói Pháp Hoa cùng cho xe lớn. Đây lại chia ra làm 3. Trước là Ha Trách; hai là chỉ cho châu báu và ba là khuyến khích.

Ha Trách như thí dụ bên trên là động chấp sanh nghi. Dụ về việc chỉ cho châu báu là nhơn duyên của đời trước. Dụ về khuyến mậu là được thọ ký làm Phật. Ba lần đều có 3 ý nghĩa. Trong pháp thuyết ấy ta làm cho thoát khỏi khổ ràng buộc. Tức là Ha Trách. Chương về 5 vị Phật, tức là khai thị. Thân Tử được thọ ký tức là khuyến mậu. Trong thí dụ ấy nói: Ta trước tiên chẳng nói tất cả đều là Bồ Đề; tức là Ha Trách. Ba xe một xe tức là chỉ cho châu báu. Trung căn được thọ ký; tức là khuyến mậu. Hạ căn đời trước có nhân duyên, các ngươi lành nghe; tức là Ha Trách. Che đậy, giảng nói việc kết duyên, rồi trở lại nói Đại; tức là chỉ cho châu báu. Hạ Căn được thọ ký tức là khuyến mậu. Giàu có của báu trong ý ấy vọng có 3 điều. Đầu tiên là ở dưới gốc cây Đức Phật dùng lớn mà ví tức là nhiều châu báu vậy. Vô cơ tức hóa nghĩa là người say. Tìm thí dụ phương tiện tức là ngồi dậy ra đi. Trong thí dụ có 2 vạn ức chỗ Phật tức ý nói giàu có của cải. Khi người bên cạnh tìm đuổi theo thì cự tuyệt chẳng chịu nhận; tức là kẻ say sưa nầy. Ba xe dẫn đắc tức là trổi dậy để đi. Trong nhân duyên ấy ở nơi Đức Phật Đại Thông Trí Thắng tức là nhiều châu báu. Trong lộ trình giải đãi thối lui ấy là người say rượu nầy. Tiếp nhận việc nhỏ tức là bỏ đi nơi khác. Những điều nầy gọi là lãnh nhận quyền.

Ngày, tháng, năm ấy là chỉ cho nơi Đức Phật Đại Thông. Từ „Phật lại như vậy“ trở đi; phần thứ 2 thí dụ về việc gặp nhau. Dụ căn bản nầy có 2. Nay mỗi mỗi có 3 ý.

Từ „giáo hóa chúng ta“; đầu tiên là gặp nhiều châu báu, mà quên hẳn đi; gặp lần thứ 2 lại say sưa chẳng rõ biết điều gì cả. Từ „liền được La Hán“ trở đi; gặp lần thứ 3 thì bỏ đi nơi khác. Từ „tất cà trí nguyện“ trở đi; sau khi gặp người bạn, biết rõ sự chỉ bày qua thí dụ. Bên trên có 3 và nay lại cũng 3. Từ „trí nguyện chẳng mất“ trở đi; đây là gặp lần sau và có một Ha Trách. Từ „Tu từ lâu đã làm cho ngươi“ trở đi, gặp nhau sau đó lần thứ 2 chỉ cho châu báu. Từ „ta nay cũng rõ“ trở đi, gặp lần thứ 3 khuyến mậu sở tu. Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

Phần thứ 2 kệ tụng có 12 hàng rưỡi, chia làm 2. Một hàng rưỡi đầu tụng về bên trong tâm được hiểu rõ, lại có 2. Một hàng đầu tụng về sự vui mừng. Kế đến nửa hàng tụng về sự hối trách. Kế tiếp „ở nơi vô lượng Phật bảo“ trở đi, phần thứ 2 có 11 hàng; tụng về việc tự trần lãnh giải. Câu văn trên lại có 2. Nay nửa hàng đầu tụng về việc hối trách việc được ít mà cho là đủ. Lược chẳng tụng phần khó ngộ; nay thì đã rõ. „Như rất nhiều người ngu“ có nửa hàng; tụng lược và đưa thí dụ. Liền tự lấy đó mà cho là đủ. Tụng giải thích về cái ý của vô trí. Kế tiếp 10 hàng tụng thí dụ nói khai mở việc gặp nhau. Sáu hàng đầu tiên tụng khai. Bốn hàng sau tụng về việc gặp nhau. Bên trên khai lại có 2. Nay 4 hàng đầu tụng về xả bỏ của báu mà chẳng rõ. Hai hàng sau tụng về việc bạn bè chỉ cho biết. Ngoài ra câu văn dễ hiểu.

Giải thích phẩm

Thọ Học Vô Học nhơn ký

Nghiên chơn đoạn hoặc được gọi là Học; chơn cùng hoặc tận gọi là Vô Học. Nghiên tu chơn lý, mộ cầu thắng kiến thì gọi đây là học. Học ở tại 3 quả, 4 hướng chơn vô lậu huệ. A La Hán quả. Nghiên lý đến cùng rồi, thắng kiến đến cực rồi; chẳng có chỗ nào để học nữa, cho nên gọi là Vô Học. Ước giáo giải thích phẩm nầy rằng. Bẻ gãy pháp, nghiên chơn thì gọi đây là học. Hoặc tận, chơn cùng gọi đây là Vô Học. Ý của trong Tam Tạng là: Thể, pháp nghiên chơn gọi đây là học. Vô chơn, vô hoặc gọi đây là vô học. Theo Thông (giáo) thì ý rằng: Tự thấy thấp trong sâu xa là học. Thông biệt hoặc tận, quyền thật lý cùng gọi đây là vô học. Đây là ý của Biệt giáo. Nghiên Như Lai tạng hữu học vô học. Pháp tánh thật tướng phi học, phi vô học, mà học, mà vô học v.v...

Đây là 2.000 người. Hoặc là người học, hoặc là người vô học. Cùng trong một lúc và thọ ký cùng một tên; cho nên riêng biệt làm một phẩm nầy vậy. Phẩm nầy là phẩm Thọ Ký. Trong câu văn ấy có 2 đoạn. Tựu Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

chung câu văn nầy chia làm 2. Một là thỉnh cầu ghi nhận và hai là Thọ Ký. Trong việc thỉnh cầu ấy lại có 2. Một là 2 người thỉnh; hai là 2.000 người thỉnh. Hai người thỉnh cầu ghi nhận lại có 2. Một là yên lặng; hai là phát ngôn thỉnh cầu. Phát ngôn thỉnh cầu lại có 2. Một là dẫn thí dụ, lại nên có phần; hai là dẫn thí dụ ước mong. Hai người quá thân thiết ở trong chúng yêu cầu. La Vân (La Hầu La) là con Phật; ở đời là gần gũi nhất. A Nan là giữ gìn Pháp tạng của Phật; ở trong đạo là gần gũi tối ưu nhất. Ưu tiên cho 2 người nầy chẳng mong có biệt ký. Tức là mọi người đang mong chờ chẳng đủ vậy.

Hỏi: Nếu quý, nếu hơn hẳn thì có phải là bậc thượng lưu chăng? Ý gì ở vấn đề nầy. Nếu như thí dụ thì trong chúng 2 người ấy ở vào thượng thặng nên mới thưa thỉnh. Như vậy là nằm ở ý gì ?

Đáp: Tổng cộng có 1.200 việc ghi nhận, mà 2 người lại ở bậc thượng lưu. Nay lại được thưa thỉnh riêng. A Nan là người có học. La Vân là đệ tử; cho nên nhập chuyện có học và vô học vào một chương. Còn 2.000 người thỉnh cầu để được thọ ký lại có sự mặc nhiên dẫn theo thí dụ. Hai là ý giống nhau; cho nên nói như sự mong mỏi của A Nan vậy.

Không nói ra lời là không quan trọng, không đặc biệt vậy. Việc thọ ký lại có 2. Một là ký trước cho 2 người và sau đó mới nhận lời thọ ký cho 2.000 người. Việc thọ ký cho A Nan cũng có 5. Một là Trường Hàng; hai là kệ tụng; ba là 8.000 Bồ Tát sanh nghi; bốn là Như Lai phát Tích giải thích việc nghi kia; năm là A Nan hiển bản, thuật lại ca ngợi tán thán. Nghi ngờ ấy là Thông (giáo) nghi Thanh Văn ngày nay mới phát tâm; tức là mong Phật thọ ký cho nước sạch như điều nầy. Xưa kia thời Phương Đẳng thọ ký cho các Bồ Tát. Trải qua vô lượng kiếp cho đến khi được Phật thọ ký. Phật liền phát Tích giải thích điều nghi. „Xưa nay cùng với ta giống nhau khi phát tâm đại bi“ tức là đồng học. Do ta tinh tấn nên được thành Phật trước. Còn do các ông đa văn giống như giữ gìn kinh điển. Tích là gần gũi, bản địa như thế nầy. Nay thọ nhận được sự thọ ký vi diệu nầy có lý do gì để nghi ? Ngoài ra việc thọ ký như câu văn.

Giải thích

phẩm Pháp Sư

P

hẩm nầy có 5 loại Pháp Sư. Một là thọ trì; hai là đọc; ba là tụng; bốn là giải nói và năm là biên chép. Trong Đại Luận ghi rõ có 6 loại Pháp Sư. Do tín lực nên thọ; niệm lực cho nên trì; xem câu văn cho nên đọc; chẳng quên cho nên tụng; tuyên truyền cho nên nói; kinh văn của bậc Thánh khó giải đều giải thích. Sáu loại Pháp Sư ấy nay kinh gộp lại thọ trì làm một; cùng với lý giải và nói làm một. Khai cho đọc và tụng làm 2. Về biên chép ấy lại có 5. Biệt luận 4 người là tự hành và một người là hóa tha. Đại Kinh phân ra chín phẩm. Trước 4 người không rõ là ở cương vị đệ tử. Sau đó 5 người có hiểu biết là vị trí của bậc Thầy. Thông (giáo)

luận rằng: Nếu tự thực hành chỉ 5 pháp. Tức là tự hành Pháp Sư. Nếu dạy cho kẻ khác cũng 5 pháp. Tức là hóa tha pháp sư. Tự thực hành cho nên Thông (giáo) gọi là Đệ Tử. Hóa tha cho nên Thông (giáo) xưng là Pháp Sư.

Nay từ nghĩa của Thông (giáo); cho nên gọi là phẩm

Pháp Sư.

Nếu nói số giảm lại thì 5 ấy còn lại 4; tức là 4 an lạc hạnh. Như sau nói 4 ấy còn 3. Thọ trì là ý nghiệp; đọc, Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

tụng, nói là khẩu nghiệp; biên chép là thân nghiệp. Biệt (giáo) cho rằng: Khẩu nghiệp là hóa tha. Thân, ý là tự hành. Thông (giáo) thì cho rằng: 3 nghiệp là tự thành; tức là tự hành Pháp Sư. Ba nghiệp dạy bảo chỉ bày tức là hóa tha Pháp Sư; cho nên nói là phẩm Pháp Sư. Lại là 3 cửa thực hành 5 pháp nầy, dùng sự tự huân tu; tức là phước huệ môn, hoằng tuyên 5 pháp. Lợi ích rộng rãi nghĩa là hóa tha môn. Tư tu lợi ích cho kia đều thuận theo lời Phật dạy; tức là báo ân môn. Biệt (giáo) giải thích rằng: Tự tu báo ân gọi là tự hành; ích lợi cho kia; nên gọi là hóa tha. Thông (giáo) cho rằng: Tự quỷ quỷ tha, đều gọi là Pháp Sư. Cho nên nói là phẩm Pháp Sư.

Lại nữa, đọc, tụng, thơ tả là ngoại hành; tức là chiếc áo của Như Lai. Thọ trì là nội hành; tức là chỗ ngồi của Như Lai; giải thích, nói sự lợi ích cho người khác là phòng ở của Như Lai. Phòng ở của Như Lai theo Biệt (giáo) cho rằng tượng tha (người thợ làm cho kia). Thông (giáo) thì chẳng như vậy. Lòng từ bi che khắp các nơi vậy, trí huệ lợi ích trở về mình thì gọi đây là như thất (như căn phòng). Ngăn ngừa ác kia chướng nầy thì gọi là áo. An tâm nầy nơi không thì mới có thể an nơi kia. An nơi kia, an chỗ nầy nên gọi là chỗ ngồi. Đây tức là tự quỷ tam pháp, lại gọi là Pháp Sư. Lợi vật tất dùng từ bi để vào phòng, lấy đó làm đầu.

Kế tiếp lấy nhẫn nhục làm cơ bản; giúp cho người khác là lấy sự quên mình làm căn bản. Hay hành 3 pháp, đại giáo tuyên thông tức là nơi thế gian nương vào; cho nên gọi là Pháp Sư. Ở đây lại chia làm 2. Nghĩa là tự hành hóa tha. Điều dễ hiểu nầy chẳng ghi lần nữa. Lại chia ra làm một. Nghĩa là Như Lai thực hành đầy đủ tất cả hạnh. Lòng bi mẫn là đánh bạt tất cả những sự khổ. Nghĩa là Tứ Thú, 3 cõi, Nhị Thừa Bồ Tát cùng với các sự khổ. Từ tức là cùng với tất cả niềm vui. Nghĩa là người, trời, Niết Bàn thường trụ hay vui. Y áo nhu hòa làm chướng ngại tất cả việc xấu xa. Nghĩa là tứ trụ, vô trí, vô sanh sánh với sự xấu xa. Chỗ ngồi không, quên hết tất cả tướng. Nghĩa là hữu tướng, vô tướng, phi hữu tướng, phi vô tướng. Đây tức là ý của Thông (giáo).

Ý của Biệt (giáo) là từ bi sanh ra tất cả những điều lành. Nhu hòa ngăn che tất cả các việc ác. Ngồi chỗ không là quét sạch tất cả tướng. Lại nữa từ bi là đứng trên tất cả phước đức. Chỗ ngồi không ấy trở thành tất cả trí tuệ. Trí tuệ là mắt; cho nên nói là ngũ nhãn. Phước huệ là chân; cho nên nói là lục độ. Lại nữa từ bi vượt hẳn khỏi Thanh Văn, Duyên Giác. Nhu hòa vượt hẳn trên tất cả phàm phu, ngoại đạo. Chỗ không ấy hơn tất cả sự chia chẻ từng phần với Bồ Tát. Cho nên Tịnh Danh (Duy Ma Cật) nói rằng: Dụ như vượt lên trên oán thì là sự dũng mãnh. Lại nữa từ bi phá thiên ma. Nhu hòa phá ấm ma. Chỗ không ấy phá phiền não ma, tử ma.

Trong Đại Phẩm nói rằng: Hóa tất cả chúng sanh, quán tất cả không, ma chẳng thể có được v.v... Lại nữa từ bi cho nên hay được hỏi tới. Ngồi chỗ không cho nên hay đáp lại. Đầy đủ 2 việc trang nghiêm. Lại thêm quán không; cho nên hay hỏi. Từ nhẫn cho nên hay đáp. Từ nhẫn cho nên có thể trồng, có thể đứng, có thể nhờ.

Không huệ cho nên hay làm sạch cỏ, hay phá bỏ, hay Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

dẫn đường. Lại nữa từ bi cho nên cái gì là nơi ngăn cách ? Nhu hòa cho nên cái gì là nơi chướng ngại ? Chỗ không cho nên cái gì là tranh cãi ? Ra khỏi 3 chân lý cho nên gọi là thắng tràng. Bao hàm phổ nhiếp cho nên nói là Ma Ha Diễn (Đại Thừa). Những điều nầy Như Lai hành trì cho nên gọi là Tam Muội Vương. Kinh nói rằng: Tất cả các pháp lành, từ ấy là căn bản. Nhẫn nhục là đạo thứ nhất; không có tướng nào cao hơn nữa. Nếu nói cho đầy đủ về việc thực hành thì nói không bao giờ hết cả v.v...

Hỏi: Vì sao Ước (giáo) tam pháp làm sáng tỏ Pháp

Sư ? Đáp: Việc nầy theo Vãng Luận thì tất nhiên đăng đường; sửa y phục, ngồi xuống chỗ ngồi. Ngay cả cho đến việc ngồi; cho nên Ước (giáo) nói là 3 vậy. Lại nữa sự và lý phải hợp nhau với luận cứ. Phàm còn mê hoặc thì chẳng ra khỏi 3 loại ấy. Một là, theo Ước (giáo) thì khổ quả sẽ khởi lên nghi hoặc; hai là, theo Ước (giáo) kết quả của nghiệp, khởi lên nghi hoặc. Ba là, theo Ước (giáo) chân lý khởi lên hoặc. Cho nên dùng 3 môn mà dẫn đường vậy. Lại nữa theo Ước (giáo) do mê, chơn cho nên đọa vào chốn khổ. Do vậy dùng cánh cửa từ bi, mê tục cho nên đắm vào không ấy để thọ những niềm vui.

Do vậy dùng cánh cửa hòa nhẫn. Trong sự mê mờ ấy làm cho tri chướng; cho nên dùng đến không môn v.v...

Pháp ấy là quy tắc. Thầy ấy là người dạy dỗ. Pháp tuy là quỷ thể (thể thức, quy tắc); nhưng tự nó chẳng thể làm thông đạt ở con người được. Năm loại người thông suốt kinh điển đều gọi là Thầy. Dùng pháp thành tựu mà tự mình thực hành; tất cả lấy đó làm diệu pháp nên gọi là Thầy. Thầy ấy đối với diệu pháp tự thực hành thành tựu; cho nên gọi là Pháp Sư. Lại nữa có 5 loại người có thể dùng diệu pháp để huấn dục cho kẻ khác; cho nên đưa ra pháp mục sư. Gọi là phẩm Pháp Sư; nếu tự lấy pháp để làm quy tắc; hay lấy pháp ấy làm việc dạy dỗ cho người khác. Tất cả đều gọi là Pháp Sư. Tức là giải thích về phẩm nhân duyên vậy. Phàm cho nhiều loại giải thích. Tất cả theo Ước, Viên giáo pháp môn mà giải thích phẩm nầy vậy. Phía trước 3 lần đầy đủ đã nói về Tích Môn; chính thức nói về việc lãnh nhận việc thọ ký rồi. Bên dưới 5 phẩm nầy là Tích Môn lưu thông. Không phải chỉ là cái bóng che lợi ích một thời, mà lại muốn ảnh hưởng đến đời sau; cho nên có 5 phẩm lưu thông. Pháp Sư Bảo Tháp hai phẩm. Làm sáng tỏ chỗ hoằng hóa kinh điển là công đức sâu dày, phước thêm, lưu thông chưa nghe sự lợi ích thật là to lớn. Đạt Đa một phẩm dẫn chứng qua sự hoằng pháp kinh điển; người ấy và ta đều được lợi ích. Dùng chứng cớ công đức sâu xa ấy.

Ở phẩm Trì có 8 vạn Đại Sĩ nhẫn lực thành tựu; ở nơi quốc độ nầy hoằng truyền kinh điển. Người mới được thọ ký, qua bên đất kia để hoằng kinh. An Lạc Hạnh một phẩm. Xưa nói rằng: Tiếp thoái lưu thông; hoặc sẽ như điều nầy chưa hoàn được hoàn toàn. Ngoài ra phàm là tâm ban đầu thì vui mừng về thắng phước nầy. Thấy Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

Thanh Văn sợ kiêng. Nghe Bồ Tát thì tủi nhục; quay lại mình thì lực yếu. Chẳng có ích lợi gì cho mình và kia, liền sanh tâm thối lui. Phật và người nầy mà nói An Lạc

Hạnh.

Nương vào pháp để hoằng truyền, chẳng lo ngại vấn đề nguy khốn. Lại nữa phẩm Pháp Sư, Đức Thích Tôn tự nói về hoằng kinh công đức, mạng mạch lưu thông. Phẩm Bảo Tháp Đa Bảo phân thân. Vả chứng, vả trợ khuyên quán lưu thông. Phẩm Pháp Sư phần đầu là Trường Hàng kệ tụng. Tán thán cái đẹp của 5 loại Pháp Sư hay hộ trì người nghe pháp. Phần Trường Hàng sau, kệ tụng, tán thán điều đẹp đẽ nơi pháp được hành trì.

Lại nữa phần chỉ rõ thông kinh phương quỷ, đầu tiên lại có 2. Một là con đường kia, đệ tử môn, công đức sâu dày. Hai là thọ Đạo Sư Môn, công thâm phước trọng. Đệ tử môn lại có hai. Một là Phật ở đời và Đệ Tử. Hai là chưa có Đệ Tử. Đầu tiên do nguyên nhơn Dược Vương hỏi 8 vạn ấy nghĩa là nguyên nhơn ghé vào nương tựa.

Muốn dùng diệu pháp phải nương tựa vào Dược Vương, khiến cho lãnh thọ điều nầy và nói là 8 vạn. Tất cả lưu thông vậy. Chỉ cho người hỏi; nhưng việc thấy nầy chẳng có ai. Chính là người trì kinh được phước vậy.

Phật ở đời lại có 2. Một là từ „Bảo Dược Vương“ trở đi; nói đơn giản về việc xuất hiện của con người. Hai là từ „đối trước Đức Phật“ trở đi; nói giản lược về việc được nhơn duyên thọ ký. Khổ ấy đối với trước Phật sẽ làm căn cơ diệu ngộ. Đây là đa văn thâm giải của 2.500 người vậy. Tất cả đều đã hiện tiền cùng với tổng, biệt ký rồi.

Nay chỗ giản lược hoặc là 8 bộ; hoặc là 4 chúng 3 thừa. Đều là chỗ ngồi nơi Pháp Hoa. Kể cả ở trước Phật làm sáng tỏ thời tiết nầy, gặp Phật nơi chỗ ngồi. Một câu một kệ, nghe pháp thật ít; cho đến một niệm; thời tiết quá đủ. Tất cả cùng với những người thọ ký sẽ được giác ngộ. Làm sáng tỏ việc nghe cực ít nầy thì cực đủ tùy hỷ theo công đức mà được Phật quả. Hà huống là đầy đủ được nghe tận hình thọ trì. Năm loại lưu thông, ba nghiệp cúng dường v.v...

Nghe một câu, một kệ. Nghe ít, hiểu cạn mà nay tất cả đều được hứa thọ ký. Ít như vậy mà còn ký cho huống hồ là những người hiểu sâu và nhiều. Dùng ít cho đến nhiều để phổ cập rộng rãi cho việc nầy. Tất cả bên dưới đều như vậy thì bên trên và khoảng giữa cũng lại như thế. Có thể dùng ý nầy để rõ, chẳng đợi nói nữa. Theo Kiến Thật Tam Muội thì biệt cùng với Tứ Thiên Vương ký cùng tên là Hỏa Trì. Trời cõi thứ 33 cùng tên là Nhơn Đà La Tràng Vương. Câu Dực đồng tên là Vô Trước. Diệm Thiên đồng tên là Tịnh Trí. Đẩu Suất đồng tên là Thích Pháp Vương. Hai cõi trời bên trên lại thông cùng với ký, chẳng hiển tên riêng. Phạm Thiên tên là Đại Trí Lực. Đây là những vị nghe nhiều, hiểu sâu. Nay đưa ra những vị nghe ít, hiểu cạn. Xưa nói rằng: Bích Chi Phật, Bồ Tát không thọ ký. Câu văn nầy Tam Thừa tất cả đều ký, chẳng đợi nghi.

Một câu, một kệ theo Tăng Nhứt Tập thì nói rằng:

Tùy theo trong kinh, có câu kệ trọng yếu. Ví như nguồn mạch của Tứ Đế vậy. Thập Trụ Tỳ Bà Sa nói rằng: Ác tặc Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

tên là Yểm Bất Cầu, gọi là Vô Dục. Tân vô cấu gọi là giải thoát. Xả Diêm gọi là Niết Bàn. Ác tặc nơi tập, chẳng cầu nơi khổ. Vô cấu là Đạo, Xả Diêm là Diệt. Lại nói: Lời Phật đầy đủ có 4 câu. Cho nên có Tứ Đế, Tứ Niệm Xứ v.v... Quán tam dùng mỗi một câu mà mỗi một kệ. Không câu, không kệ thì chẳng phải là một, v.v...

Nếu giữ Tích Môn thì trong ấy câu chính yếu là:

khai, thị, ngộ, nhập. Thừa ấy là bảo thừa (xe tốt) đi đến bốn phương. Tứ An Lạc Hạnh khuyến phát tứ ý cùng với đây vậy. Nhứt niệm tùy hỷ là tự mình chưa có thực hành, hay tùy hỷ pháp và người. Công, báo thường nhiều, hà huống là đi đến. Tâm tùy hỷ có 2. Nếu nghe khai quyền hiển thật, tức là đối với trong một niệm. Giải sâu phi quyền, phi thật là cái lý tin vào Phật tri kiến. Lại cũng hay giải rõ cả đôi là quyền, thật sự lý viên dung. Tuy đầy tánh phiền não mà có thể rõ biết tạng bí mật của Như Lai. Điều nầy tức là dựng lên lập luận tùy hỷ. Lại nữa nếu nghe ý về khai, quyền, hiển, thật; tức là đối với một tâm giải rộng về tất cả tâm. Cùng tất cả pháp đều là Phật Pháp. Chẳng có chướng ngại. Nếu muốn phân biệt, biện thuyết vô cùng. Mặt trăng thì từ tháng tư đến hết năm hay thay đổi chẳng cùng. Tuy chưa được tâm tùy hỷ mà hay sanh sự hiểu biết như điều nầy. Pháp ấy cùng với người nầy lại cũng như thế. Điều nầy nói với Ước (giáo)

là luận nói tùy hỷ theo chiều ngang. Tức là ngang mà dựng đứng; tức là đứng nhưng ngang. Cho nên Đại Kinh nói rằng: Thà nguyện làm việc nghe ít, hiểu nhiều, ý nghĩa đầy đủ là ở ý nầy. Sau sẽ nói thêm.

Từ „Bảo Dược Vương, lại nữa sau khi Như Lai diệt độ“ trở đi. Làm rõ chỗ Phật diệt và sau đó đệ tử lại có 2. Đầu tiên là cho ra khỏi các đệ tử, rồi lược cử nơi người. Ví dụ như trên có thể rõ. Kế đến nói: Ta cũng cùng ký cho. Công, báo như trước đã rõ.

Từ „Nếu lại có người“ trở đi; phần thứ 2 về Sư môn có Trường Hàng và kệ tụng. Trường Hàng lại có 2. Đầu tiên là biệt; sau đó là tổng. Biệt ấy là người nói bên dưới, bên trên. Thời gian nói là hiện tại, vị lai. Tổng ấy là chẳng luận dưới hay trên; cho đến hiện tại hay vị lai. Thông (giáo) chứng minh rằng: Nghịch thì bị tội và thuận thì được phước. Tựu chung biệt ấy lại có 2. Một là làm sáng tỏ hiện đời và hai là làm sáng tỏ đời sau. Tựu chung hiện đời lại có hai. Trước tiên là làm rõ hạ phẩm Sư. Sau đó làm rõ thượng phẩm Sư. Hạ phẩm Sư lại có 2. Đầu tiên làm rõ Sư tướng. Kế tiếp làm rõ Sư công, báo. Sư tướng nghĩa là 5 loại pháp sư 19 loại cúng dường. Kế tiếp „Dược Vương sẽ rõ đây là những người và đã gặp ta cúng dường“ trở đi. Làm rõ về hạ phẩm công, báo. Kẻ gặp cúng dường trước tiên là nguyên nhân sâu xa. Vì thương chúng sanh cho nên sanh về thế gian nầy.

Làm rõ công đức hiện tại to lớn. Từ „nếu có người hỏi“ trở đi, làm rõ quả báo vị lai sâu dày. Từ „hà huống những người hay siêng thọ trì“ làm rõ những thượng phẩm Sư, lại có 2. Trước tiên là „Huống Xuất Thượng Phẩm Sư Tướng“. Kế đến là „Dược Vương nên rõ“. Người nầy tự xả bỏ nghiệp báo thanh tịnh. Điều nầy làm rõ thượng phẩm công đức và quả báo vậy.

Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

„Nếu là thiện nam tử, sau khi ta diệt độ có thể ăn cắp vì một người“ trở đi – Làm rõ việc sau khi (Phật) diệt độ, Sư ấy lại có thượng, hạ. Hạ phẩm lại có 2. Đầu tiên gặp người hạ phẩm tức là dựng được ý nầy. Có huệ không Văn, dừng lại chỗ chiếm cứ ấy, nói chưa được đến các nơi. Cho nên đây là hạ phẩm Sư. Làm một người ăn cắp; nói một câu. Tuy được rõ một câu; nhưng chưa nghe rộng, học nhiều là nghĩa khác. Chẳng thể ở trong chúng mà nói. Tất cả những câu hỏi được đặt ra có chỗ chẳng thông. Liền làm cho giáo lý chánh pháp chẳng được loan truyền rộng ra. Như Thích Luận giải thích có huệ vô văn; giống như mưa nhỏ, không có sấm sét. Nếu muốn nói một câu chánh pháp nầy, vả lại sẽ nói như kẻ trộm. Nên biết rằng người nầy tức là sứ giả của Như Lai.

Làm rõ công đức và quả báo nầy. Kinh đây là như trí để nói; nói ấy phải như lý. Ngày nay hành nhơn cầm bút như lời dạy tuyên dương nầy là như lý. Tức là sứ giả của

Như Lai.

Hành Như Lai sự tức là như trí chiếu như lý làm sự.

Ngày nay hành nhơn nương vào như lời dạy thực hành như giáo lý. Tức là hành Như Lai sự vậy. Một như trí, một như lý. Hóa độ chúng sanh là sự. Ngày nay hành nhơn hay có đặc bi; dùng kinh nầy với cái lý chơn như là vì chúng sanh nói, để cho được lợi ích. Lại có tên là hành

Như Lai sự vậy.

Quán tâm giải thích về Như Lai sứ rằng: Dùng tâm trí để quán cảnh, cảnh ấy tức là chơn như. Cảnh lại phát trí. Trí vì như chỗ ấy mà sai sử. Như Lai có dạy rằng: Quán trí từ như ở giữa đến. Hành Như Lai sự nghĩa là: Trải qua tất cả các pháp, chẳng có pháp nào là chẳng phải chơn như, tức là Phật sự vậy. Từ „Hà huống ở trong Đại chúng“ trở đi là làm rõ con người thượng phẩm, lược bớt chẳng chính lượng, công, báo. Ý nầy có thể rõ. Từ „Nếu có người ác“ trở đi; phần thứ 2 tổng làm rõ về 5 loại Pháp Sư. Nghịch lại là bị tội và thuận theo đó thì được phước vậy. Ở trong nầy tội phước chẳng luận; phước điền mỏng gầy; nên theo Ước (giáo) tâm ban đầu và sau cùng làm rõ chỗ nhẹ nặng nầy. Người mới phát tâm tu học có đầy dẫy phiền não. Nếu thêm chướng ngại thì chỗ học tất nhiên lười bỏ; cho nên nhận thêm nhiều tội. Phật tất bình đẳng, ác chẳng cần phước, há có thể chướng ngại sao. Cho nên nói rằng: Tội nhẹ cúng dường lại cũng như thế. Người nầy chờ đợi; nếu được cúng dường thì việc tu sẽ thành; cho nên việc thí ấy là phước lớn. Phật tức chẳng chờ các việc đầy đủ. Tuy thế lại hiến cúng nơi Phật; chẳng lợi lạc; cho nên nói rằng: Báo ấy thấp kém. Giống như Vương Tử gặp chuyện khó khăn, cung phụng đầy đủ thì công nầy thật là lớn. Nếu nhục vì dòng vua chúa, tội ấy rốt cuộc chẳng nhẹ. Rốt cuộc tội phước đều nặng. Nếu dâng cho Đại Vương thức ăn, đồ mặc để bổ sung cho những điều cần yếu thì nếu người muốn xâm lăng cũng chẳng thể tổn hại được; cho nên tội phước đều mỏng.

Từ „Dược Vương“ trở đi làm rõ việc đọc tụng như Phật trang nghiêm tức là thuận theo việc được phước.

Phật dùng định huệ để trang nghiêm. Người nầy có thể Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

tu định huệ vậy. Vì Như Lai mà gánh vác. Ở vai ấy là đồ vật; ở vai ấy là mái che. Tu không phải là quyền, không phải thật, thể của pháp thân. Tức là vì Như Lai mà gánh vác; có thể quyền, có thể thật, dùng đến nhị trí; tức là vì sự che chở của Như Lai. Tùy theo phương hướng mà hướng đến đó để lễ. Bên trên đã làm rõ việc lấy pháp làm Thầy. Nay làm rõ chỗ kham năng vì vật Sư. Người nầy có thú hướng; tất nhiên cùng thật tướng tương ưng. Tất cả có thể kính thuận. Thuận đây tức là hướng đến cung kính rồi thì lễ bái. Kính mà thuận và cùng với sự cúng dường v.v...

Kệ có 16 hàng và chia làm 3. Hai kệ đầu chẳng tụng Trường Hàng. Riêng khuyên về tự hành và lợi tha.

Kế đến 13 hàng. Tụng về Thượng Sư Môn của Biệt và Thông (giáo). Một hàng sau đó ca ngợi kinh. Tụng về Biệt, Tổng, trong ấy lại có 2. Đầu tiên 7 hàng tụng về Biệt. Sau đó 6 hàng tụng về Tổng. Thượng Biệt Môn có hiện tại và vị lai. Nay 4 hàng đầu tụng về hiện tại. Ba hàng sau tụng về vị lai. Thượng hiện tại, vị lai mỗi Sư mỗi mỗi có thượng, hạ. Nay phần đầu, nếu có thể là hạ gồm 1 hàng tụng hạ phẩm. Nửa bên trên xuất pháp sư.

Từ „sẽ rõ chỗ Phật“ trở đi, là phân nửa xuất công báo. Những việc ấy có thể thọ trì. Phần hạ nầy có 3 hàng. Tụng hiện tại Thượng Phẩm Sư. Nửa hàng đầu xuất Thượng Phẩm Sư. „Xả bỏ nơi đất thanh tịnh“ trở đi;

phần thứ 2 có 2 hàng rưỡi, tụng về công, báo. „Sau khi ta diệt“ trở đi. Việc nầy có 3 hàng, tụng về vị lai. Hai hàng đầu siêu tụng huống xuất thượng phẩm; chia làm hai. Phần đầu „sau khi ta diệt“ trở đi nửa hàng tụng Pháp Sư. Trong Trường Hàng căn bản thiếu công, báo. Nay kệ lại có. Từ „sẽ chắp tay“ trở đi; phần thứ 2 có một hàng rưỡi, làm sáng tỏ việc công, báo. Từ „nếu ở đời vị lai“ trở đi; phần thứ 2 có 1 hàng tiếp theo tụng Hạ Phẩm Sư. Nửa phần đầu, tụng về xuất nhơn. Kế tiếp „ta lưu ở“ trở đi; phần thứ 2 nửa hàng, tụng về công, báo. „Nếu đối với kiếp“ trở đi; phần thứ 2 gồm 6 hàng, tổng tụng về Thượng Tổng Môn. Thượng Tổng Môn lại có 2. Hai hàng đầu tụng về người nghịch bị tội. Từ „có người cầu Phật đạo“ trở đi; phần thứ 2 gồm 4 hàng, tụng về việc thuận được phước. Từ „Dược Vương! Nay ta bảo ngươi“ trở đi;

phần thứ 3 một hàng, tán thán ca ngợi kinh quý hiếm. Từ „bấy giờ Phật lại bảo“ trở đi; phần thứ 2 tán thán chỗ trì pháp và phương pháp hoằng truyền kinh điển. Sở trì pháp là tự quỹ pháp. Hoằng kinh pháp là quỹ tha pháp.

Có trường Hàng kệ tụng. Trường Hàng đầu tiên tán thán, ca ngợi kinh pháp. Kế đến Phương quỹ. Ca ngợi ấy lại chia ra làm 5. Một theo Ước (giáo) về tán thán pháp lại có cách lượng tán thán. Hai là Ước (giáo) nói về người tán thán. Ba là Ước (giáo) tán thán về nơi chốn. Bốn Ước (giáo) tán thán về nguyên nhơn. Năm là Ước (giáo) tán thán về quả.

Pháp diệu cho nên con người là quý. Người quý cho nên tôn trọng nơi chốn. Nơi chốn tôn trọng; nên nguyên nhơn tròn đầy. Nhơn tròn đầy nên quả tốt. Đầu tiên là ca ngợi pháp. Sẽ nói kinh nầy là tối cao, có Sư hiểu rõ. Đây Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

là Bát Nhã, sẽ là Niết Bàn. Trước Pháp Hoa thì Tiểu; Đại tương dung. Sau Pháp Hoa sẽ được gặp gỡ giống nhau. Kinh nầy chính là gặp 3 lần đầu ấy. Đầu tiên quy về một; nên nói là đệ nhứt. Kinh ca ngợi Pháp Hoa tại đây, nay thì bên ngoài. Sư nầy thiếu một tiết v.v...

Nay lời nói đầu tiên nầy, ở Đại Phẩm trở lên; tiệm, đốn đều nói. Nay người ấy cùng ngồi một chỗ. Nghĩa là vô lượng nghĩa kinh. Người kế tiếp nghĩa là Niết Bàn. Đại Phẩm tiệm, đốn tất cả mang theo phương tiện, lấy sự tin tưởng làm sự dễ dãi. Nay vô lượng nghĩa, một sanh vô lượng. Vô lượng chưa trở lại một, lại là điều dễ tin. Nay Pháp Hoa luận về pháp tất cả sai biệt, dung thông quy về một pháp. Luận về người tức là Thầy, trò Bản, Tích đầy đủ tất cả từ lâu xa. Nhị môn tất cùng ngày xưa ngược lại khó tin, khó hiểu. Sẽ là mũi nhọn, việc khó, Pháp Hoa đã nói về Niết Bàn ở phía sau. Tức là dễ tin được. Tạng mật yếu là ẩn và chẳng nói; ấy là mật. Tổng quát tất cả những điều cần yếu. Chơn như thật tướng bao che là tạng. Chẳng thể phân bố. Pháp diệu khó tin, tin sâu có thể nắm bắt, vô trí thì lắm tội. Cho nên chẳng thể nói dối được. Từ xưa cho đến nay chưa từng hiển thuyết. Đối với ba tạng, chẳng nói Nhị Thừa làm Phật, lại chẳng làm rõ bản tính giữa Thầy trò. Phương Đẳng, Bát Nhã chỉ nói về tạng thật tướng. Lại cũng chưa nói Ngũ Thừa làm Phật, lại chưa phát Tích hiển bổn. Đốn, tiệm các kinh, tất cả chưa dung hội; cho nên nói là mật. Kinh nầy đều nói chỗ bí pháp xưa kia; tức là khai mở tạng bí mật. Lại cũng là tạng bí mật, như tạng bí mật nầy chưa hề nói rõ. Như Lai còn tại thế dụ cho nhiều oán tật; trong hơn 40 năm ấy chẳng được liền nói. Nay muốn nói mà 5.000 tầm liền thối lui chỗ ngồi. Phật ở đời còn vậy hà huống là tương lai. Lý ấy khó hóa độ.

Từ „sau khi Như Lai diệt, điều nầy có thể viết, giữ gìn“ trở đi. Phần thứ 2, người theo Ước (giáo) cũng hân hoan. Pháp nầy ở con người; tức là con người tôn quý, Như Lai lấy y che cho. Tức là dùng sự tu học nhẫn nhục lớn làm y vậy. Câu văn bên trên nói Đức Như Lai trang nghiêm. Phật hộ niệm. Thật tướng là Phật, thật trí là con. Tôn sùng thật tướng phát sanh thật trí; tức là chư Phật đồng hộ niệm. Tứ tín lấy tín lực; tứ hoằng lấy nguyện lực. Đại trí lấy thiện căn lực. Tín tức là tin vào lý; lý ấy tức là pháp thân. Chí nguyện là lập hạnh. Hạnh ấy là giải thoát. Căn lành, gốc ấy kiên cố, nên khó lay động. Đây tức là Bát Nhã; nên biết ba lực; tức là ba đức, bí mật tạng. Kẻ sơ tâm lấy đây làm nấc thang để đến với Phật, không gì khác. Cho nên nói rằng: cùng Như Lai ở chung vậy. Lại nữa tín lực tu tất cánh không, Như Lai trí. Cái thang Như Lai rốt ráo không làm nhà. Người nầy tín lực lại học tất cánh không. Cho nên cùng với Như Lai ở chung. Thủ Ma Đầu tức là người nầy lấy nguyện lực, thiện lực tự hành quyền thật lấy làm cơ cảm; cơ cảm ấy gọi là đầu. Như Lai dùng hóa tha, quyền thật nhị trí; gọi là Thủ. Khai phát, người trước tự hành quyền thật là đầu.

Cảm ứng đạo giao cho nên nói là Ma Đầu. Ma Đầu tức là thọ ký vậy. Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

Từ „tại tại nơi nơi trở đi. Phần thứ 3 Ước (giáo) ca ngợi về nơi chốn. Pháp nầy tại nơi ấy tức là nơi quý giá. Phàm như chỗ Phật sanh, nơi đắc đạo, chuyển pháp luân, nhập Niết Bàn v.v... Pháp ấy đến đâu, tất cả đều nên dựng tháp. Kinh nầy là pháp thân sanh xứ. Nơi đức đạo, bánh xe pháp chánh thể, sâu vào Đại Niết Bàn. Kinh nầy ở đâu thì nên tạo tháp cúng dường. Chẳng cần để xá lợi. Thích Luận nói rằng: Cốt vụn vặt là sanh thân xá lợi. Kinh quyển là pháp thân xá lợi. Kinh nầy là pháp thân xá lợi; chẳng cần để thêm sanh thân xá lợi. Sanh, pháp hai thân mỗi mỗi đều có toàn, toái. Tất cả có thể giải rõ v.v... Từ „nếu xuất gia“ trở đi. Phần thứ 4 đã đưa ra nguyên nhân ca ngợi. Nếu chưa có hạnh lành trên con đường Bồ Tát. Bẩm tiền tam giáo tức là toái tán pháp thân xá lợi chưa thể xảo độ. Nếu nhập Viên Giáo tức là toàn thân xá lợi; tức là xảo độ. Xảo độ là thiện hạnh.

Từ „kỳ hữu chúng sanh“ trở đi. Phần thứ 5 đưa ra cái quả của việc ca ngợi. Văn ấy chia làm 5. Một là làm sáng tỏ quả gần; hai là khai thệ; ba là hợp thệ; bốn là giải thích việc gần gũi và năm là không kén chọn. Nay đầu tiên làm rõ về quả gần sẽ rõ được 3 quả gần của Bồ Đề. Trong phẩm an lạc hạnh gọi đây là cận xứ. Đây là quả bồ đề. Phật nhãn Phật trí tri kiến xứ làm thể. Tức là có 2 loại. Một là sơ tâm bồ đề; hai là hậu tâm bồ đề. Nay nói gần là chánh cận sơ trụ bồ đề. Lại hướng đến Viên quả mà tu viên nhơn, được rõ tương tự như vậy; gọi là gần. Phía trước Ước (giáo) tán thán về nguyên nhơn. Ta thông, biệt nhơn; tức là chưa thiện. Cho đến Viên quả xa xôi. Nếu tu viên nhơn tức là thiện hạnh. Khỏi Viên quả gần. Nay dùng Viên như thật trí làm nhơn, trở lại lấy làm quả. Đạo tiền chơn như tức là chánh nhơn. Trung đạo chơn như tức là duyên nhơn, lại gọi là liễu nhơn. Đạo hậu chơn như tức là Viên quả. Cho nên Phổ Hiền Quán nói rằng: Đại Thừa nhơn tức là thật tướng. Đại Thừa quả lại cũng là thật tướng. Thích Luận nói rằng: Đầu tiên quán thật tướng, gọi là nhơn quả cảnh, gọi là quả. Theo lý mà luận thì chơn như thật tướng chẳng vì nhơn quả lại chẳng phải trước sau. Nếu Ước (giáo) nói chúng sanh tu hành tức là có trước sau và dùng đến nhơn quả.

Từ „Dụ như có người“ trở đi. Phần thứ 2 khai dụ làm 2 lối giải thích. Một là Ước quán môn; hai là Ước giáo môn. Quán Môn là: tâm của chúng sanh đầy đủ các phiền não, gọi là cao nguyên tu tập quán trí, gọi xuyên quật (thông qua) mới chứng lý vị, như được nước mát.

Nương vào thông quán thì Càn Huệ Địa như đất khô.

Tánh đất là ẩm thấp có bùn. Thấy chơn lý tức là được nước trong. Biệt quán từ giả vào không, hay thấy không, chẳng thấy chẳng phải không. Đoạn tứ trụ như đất khô, nước tới còn xa. Từ không ra giả đầu tiên là rõ không giả; nay rõ được chẳng không. Nhơn ấy là 2 quán được nhập vào Trung Đạo. Hay hàng phục vô minh và chuyển cái thấy thành đất ẩm. Nước xa tức gần vậy. Viên (giáo)

quán trung đạo chẳng không, chẳng giả mà chiếu sáng không, giả. Như dần đến đất ướt. Tứ trụ hết rồi, vô minh trở lại. Đã được tướng trung đạo rồi giống như Viên (giáo) đã giải thích; cho nên nói như đất bùn. Khi nhập Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

vào sơ trụ, phát chơn trung giải; tức là phá vô minh như bùn lắng trong; được thấy trung đạo như thấy nước trong sạch. Pháp Hoa luận rằng: Phật tánh như nước, lần lượt sẽ rõ.

Kế đến Ước (giáo) môn cho rằng đất ấy giống như kinh dạy. Nước ấy dụ cho trung đạo. Lời dạy giải thích rõ ràng trung đạo như đất có chứa nước. Tam Tạng giáo môn còn giải thích trung đạo giống như đất khô. Phương Đẳng, Bát Nhã mang vào phương tiện để diễn nghĩa trung đạo. Như thấy đất thấm ướt. Pháp Hoa chỉ thẳng rõ ràng; nên nói vô thượng đạo, như thấy được đất bùn. Nguyên nhơn theo lời dạy của Pháp Hoa sanh ra văn, tư, tu thì tức là ngộ trung đạo, thấy chơn thật về Phật tánh. Cho nên phát ra trí huệ chơn thật, chẳng lại cần đến câu văn. Như được nước trong, lại chẳng còn tướng của đất;

cho nên Hoa Nghiêm nói rằng: Thập Trụ Bồ Tát làm chủ thân huệ mệnh; chẳng do kẻ khác mà ngộ được. Lại có người nói rằng: Đầu tiên, chỉ cho thấy như đất trên cao khô ráo; đại phẩm thì như đất ẩm thấp; Pháp Hoa như đất bùn và Phật quả như nước trong. Có người lại nói:

Duy Ma, Tư Ích như đất khô; Vô Lượng Nghĩa như đất ẩm; Pháp Hoa như đất bùn; Phật quả như nước. Có người lại nói: Đại Phẩm như đất khô; Vô Lượng Nghĩa như đất ướt; Pháp Hoa như đất bùn; Phật quả như nước trong; cả 3 (nhà) đều nói về 5 thời (giáo).

Có vị Thầy cho rằng: Thọ trì Pháp Hoa, cầu Phật đạo muốn được đã khát. Ba thừa ở nơi Nhất thừa thì khó tin. Đối với Pháp Hoa, cầu hiểu rõ như trên cao nguyên.

Thọ trì, đọc tụng như sự xuyên suốt; chưa có thể nghe như thế lại được rõ. Vì chưa nghe nên như đất khô; hay rõ nghĩa đến chỗ đất bùn thì sự chú thích nầy các nhà chú giải giống nhau. Có người nói rằng: Đây là một điều giải thích xa rời Phật và là một điều giải thích gần Phật. Đầu tiên 3 vị Sư làm sáng tỏ các sự chỉ bày từ thời Phật xa xưa đến Pháp Hoa là Phật gần. Sau đó 2 lời giải thường đối với Pháp Hoa và trong ấy luận về xa gần. Tìm theo lời kinh nên 2 nghĩa; một là đưa ra ngoài kinh, đối lại với Pháp Hoa để làm sáng rõ chỗ xa gần. Hai là cuối cùng Pháp Hoa luận gần xa. Các vị Thầy mất đi yếu chỉ của kinh.

Hỏi: Kinh khác tại sao cho rằng xa Phật ?

Đáp: Chưa khai quyền cầu Phật, người ấy chưa quyết định. Pháp Hoa chỉ có một chứ không ba. Vĩnh viễn ra khỏi chỗ thối tâm; cho nên đến gần Phật. Câu văn lại nói: Đã rõ Thanh Văn pháp, hỏi Bát Nhã vì sao lại xa Phật ? Đáp rằng: Vì chưa khai quyền biên, tức là xa. Đầu tiên hành Bồ Tát, chẳng rõ biết Bát Nhã mật hóa phụ tài;

tức là đối với điều nầy là xa. Phàm là Bát Nhã thì thật huệ phương tiện mà ba đời pháp thân của Phật là cha mẹ. Tìm cầu Phật như người già, bịnh. Cả 2 việc được giúp đỡ bên cạnh, thì có thể xa; nên rõ biết Bát Nhã là hơn cả. Pháp Hoa khai quyền; chẳng khác Bát Nhã hiển thật. Chẳng phải Bát Nhã ngoại biệt, mới có Pháp Hoa.

Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

Pháp Hoa Bát Nhã khác tên thôi. Đây là do các Thầy giải thích khác nhau qua việc sao chép vậy.

Kế đến từ „Bồ Tát lại cũng như thế“ trở đi. Phần thứ 3 thí dụ lúc gặp nhau. Đối với kinh Pháp Hoa, rộng văn, tư, tu; tức là Viên (giáo) quán tam huệ hay có thể cận kề với quả; chẳng phải khô, ẩm và cùng với lời dạy văn, tư, tu vậy. Từ „vì sao vậy“ trở đi. Phần thứ 4 giải thích cái ý được gần gũi. Tất cả Bồ Tát làm rõ những nguyên nhơn của quyền. Tam Bồ Đề là làm rõ tất cả cái quả của quyền. Nhơn của quyền và quả của quyền tất cả đều nhiếp thuộc kinh nầy. Như việc khô hay ẩm thấp cùng với đất, tất nhiên đều nương theo nơi nước. Cho nên nói là nhiếp thuộc. Khai mở cửa phương tiện là chỉ rõ tướng chơn thật. Quang Trạch nói rằng: Xưa ở nơi Lộc Uyển căn cơ phức tạp, riêng nói ba tạng, chưa làm rõ một chân lý. Lúc ấy là dùng quyền ẩn thật. Một lý vì quyền giáo nên đóng lại. Nay ở Vương Thành (Vương Xá) thêm căn cơ lớn; nên hiển sự chơn thật. Sự chơn thật được hiển bày tức là phế trừ cách dạy xưa. Lời dạy xưa bị bỏ rồi; cho nên cửa phương tiện mở ra. Một lý là ảnh của chơn thật tướng hiển ra. Ta vì điều giải nầy lại phá bỏ phương tiện; chẳng khai mở phương tiện. Ngài Đại Lãng ở Hà Tây nói: Gọi ngay là 3 vì phương tiện; tức là khai cửa phương tiện. Ngày xưa chẳng nói 3 ấy là phương tiện; cho nên cửa phương tiện đóng lại. Nay gọi 3 là phương tiện; tức là chỉ rõ một ấy là chơn thật. Ta giải thích điều nầy như câu văn theo sau. Có người giải rằng:

Khai, giáo thân ấy cả 2 là phương tiện. Chỉ bày giáo lý ấy với thân, cả 2 chơn thật. Ba đời chư Phật chỉ có hình tướng là Thanh (Văn) là quyền thật. Ước (giáo) đối với điều khai thị nầy tức là 12 vạn hoát nhiên liễu ngộ. Ta trước nói về 2 vị Sư của Ước giáo khai thị. Người đời sau thêm vào dùng đến thân. Thiết nghĩ nghĩa nầy là của Long (Thọ) Ấn (Độ) mà đã giải thích. Trở lại phá đi cái ý phương tiện, chẳng khai cái nghĩa vậy. Hỏi: Phương tiện là cái thể của cửa. Vì thông thật tướng cho nên làm cửa chăng ?

Ta đáp rằng: Đầy đủ cả 2 nghĩa. Vì thật tướng môn có thể giải. Đương thể là cửa như Hoa Nghiêm tìm thiện trí thức để được đủ loại pháp môn. Lộng sa quán hải v.v... Đây là 2 cửa; mỗi mỗi có khai, bế. Ngày xưa chẳng nói 3 là phương tiện; cho nên cửa nầy đóng lại. Nay nói 3 là phương tiện; cho nên cửa nầy mở ra. Ngày xưa chẳng nói một là chơn thật; cửa thật đóng lại. Nay nói một là chơn thật; cho nên cửa thật mở ra. Hai là với phương tiện nầy lại thông với thật tướng; cho nên 3 thừa phương tiện lấy cửa của nhứt thừa. Thật tướng lại có 2 nghĩa. Một là đương thể hư thông; cho nên gọi là cửa. Như Tịnh Danh (Duy Ma Cật) chẳng 2 cửa, Hoa Nghiêm pháp giới môn v.v... Hai là hay thông phương tiện tạo cửa. Lưu Cầu nói: Thông tổng là công mà lại do chỗ gọi một. Cho nên một ấy là phương tiện của cửa. Hấp dẫn là Hiệu Pha Lại ở nơi ba. Cho nên 3 ấy là tướng chân thật.

Nói chẳng phải 3 tức là cửa phương tiện được khai ngộ chỉ có một; tức là tướng chơn thật có thể chỉ bày. Có người nói rằng: Tất cả luận đều có 3 nghĩa. Một là dùng 3 ấy làm phương tiện; một ấy làm chơn thật. Hai là 3 ấy Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

là một, tất cả là phương tiện. Chẳng phải 3 chẳng phải một là chơn thật. Ba là 3 ấy là một làm hai. Chẳng phải 3 chẳng phải 1 làm bất nhị. Nhị ấy chẳng phải 2, tất cả là quyền. Chẳng phải 2 chẳng phải chẳng 2 làm thật. Ba việc nầy hỗ tương với nhau được làm cánh cửa. Như lấy 3 dùng làm một cửa. Đây là dùng quyền để thông thật. Nếu dùng một để làm 3 cửa thì lấy thật khởi lên quyền. Cho đến 2 chẳng phải 3 đều hỗ tương với nhau như vậy để được làm cánh cửa. Lại cũng hỗ tương với nhau để được làm tướng. Thường chẳng được hỗ tương với nhau làm quyền, thật vậy.

Ta đã lấy 3 để làm 1 cửa nghĩa là ba thừa thông thật tướng chăng ? Nếu chẳng thông; tức là chẳng phải cửa. Liền mở ra 3, bắt đầu được cửa nầy. Nếu mở ra 3 tức là chưa trở lại 3. Nói như thế nào mà lấy 3 làm cửa thật tướng ? Lại nữa 3 ấy chẳng phải là nhơn của Phật.

Cái nào được cửa của tánh tướng. Phá nghĩa thứ nhứt nầy, ngoài ra còn 2 ví dụ khác nữa v.v... Hỏi: Phương tiện chơn thật hỗ tương nhau để được làm cánh cửa. Lại được phương tiện làm phương tiện môn. Thật tướng làm thật tướng môn chăng ?

Đáp: Điều nầy có 4 câu. Hai là như phía trước. Ba là thật tướng làm thật tướng môn. Bốn là phương tiện làm phương tiện môn. Như tên làm nghĩa môn. Nghĩa làm danh môn. Do phương tiện gọi là hiển nghĩa phương tiện. Cho nên gọi là nghĩa môn. Do nghĩa phương tiện nên gọi tên là phương tiện. Cho nên nghĩa ấy làm tên gọi cánh cửa. Thật tướng lại cũng như thế. Lời tựa của Trung Luận viết rằng: Thật, phi cách gọi ấy chẳng ngộ. Cho nên dựa vào trong ấy để tuyên nói, tức là việc nầy. Môn ấy được lấy 3 hiển 3, lấy một hiển một chăng ?

Điều nầy lại có 4 câu. Hai là như trước. Lấy 3 hiển 3 là ngày xưa nói 3 khác với bây giờ 1. Ba nầy ở ngoài 1 ấy. Nay 1 nầy khác với 3 ngày xưa. Một nầy ở ngoài 3 ấy; cho nên 1 chẳng phải 3, một mà 3 ấy chẳng phải là 1, 3. Tất nhiên đều là chấp kiến. Phá bịnh nầy; cho nên ở nơi một Phật thừa, phân biệt nói làm 3 vậy. Cho nên 3 ấy là 1, 3. Các ngươi thực hành tức là con đường Bồ Tát. Cho nên 1 ấy là 3, 1; 3, 1 tức là chẳng có tướng khác với cái nghĩa của nhơn duyên. Lấy nhơn duyên 3, 1 hiển tự tánh 3, 1. Lại dùng tự tánh 3, 1 để hiển nhơn duyên 3, 1. Cho nên nói rằng lấy 3 hiển 1; lấy 1 hiển 3.

Có người dựa theo 15 xứ để làm sáng tỏ cho cửa ấy. Phẩm Phương Tiện lại có 2. Phẩm Thí Dụ lại có 6.

Phẩm Tín Giải có 3. Phẩm Hóa Thành có 2. Phẩm Pháp

Sư có 1. Phẩm Quan Âm có 1.

Phương Tiện có 2 ấy là: Trí Huệ môn và quyền trí làm Thật trí môn. Có vị Thầy nói rằng: Lời nói là cửa ngõ.

Lời nói giảng về Thật trí, cho nên nói giáo là Thật trí môn. Pháp Hoa luận giống như vậy. Kế đến nói rằng:

Dùng đủ loại pháp môn để chỉ bày con đường Phật. Điều nầy dùng Đại Thừa giáo làm cửa ngõ.

Phần Thí Dụ có 6 đó là: Nhà nầy rộng lớn mà chỉ có một cửa ra vào. Trở lại lấy Đại Thừa giáo làm cửa. Hai là Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

chỗ cửa bị cháy. Điều nầy Ước (giáo) lấy giới hạn của 3 cõi làm cửa ngõ. Như gọi nhà nầy là cửa. Ba là chỉ có một cửa mà còn nhỏ hẹp nữa. Lại lấy Đại Thừa giáo làm cửa ngõ. Bốn là 3 xe ở ngoài cửa. Trở lại lấy 3 cõi làm cửa. Năm là dùng cửa Phật dạy để ra khỏi cái khổ của 3 cõi. Điều nầy dùng cho Tiểu giáo chi môn. Sáu là đứng ở phía bên ngoài cửa. Nương vào nơi Đại Thừa dùng 2 việc giới hạn của sự chết làm cửa. Tiểu Thừa lại cũng ra khỏi tất cả phiền não, bên ngoài chánh tập đã hết. Gọi đây là đứng ở bên ngoài cửa.

Phẩm Tín Giải thì đứng phía bên ngoài cửa, lấy giáo lý Đại Thừa làm cửa ngõ. Điều thứ 2 giống như ở bên ngoài cửa bên trên. Điều thứ 3 nói là Trưởng Giả ở bên trong cánh cửa, như trước. Hóa Thành thỉnh mở cửa Cam Lồ; lại là Đại, Tiểu giáo môn. Cửa nhiều lớp nơi lầu các cao, lại dùng đến Tiểu Thừa tam không môn. Phương Tiện môn như trước đã giải thích.

Phẩm Quan Âm cũng lấy Đại Thừa giáo làm cửa.

Nay giải thích về khai phương tiện môn là ngày xưa chẳng nói mà nay tất cả đều nói. Ngày xưa nói tất cả thế gian, trị sanh sản nghiệp thì cần gì đến phương tiện? Nay tất cả đều khai mở tức là thật tướng chẳng sai khác. Các ngươi đang thực hành, là con đường Bồ Tát, rõ cả pháp Thanh Văn. Đây là vua của các kinh. Ngày xưa nói 2 làm phương tiện môn; bây giờ tất cả đều khai mở; tức là thật tướng há lại là cửa. Có ý làm cho chúng sanh khai mở chỉ bày ngộ nhập vào tri kiến của Phật. Một sắc, một hương chẳng có cái nào chẳng là Phật Pháp. Hoặc là cửa hay chẳng phải cửa, tất cả đều khai mở chỉ bày tướng cho thật, hiển rõ Phật tánh như nước trong. Nếu chẳng mở ra thì nơi sâu xa huyền diệu ấy chẳng có người nào có thể đến được, mà nay khai cho tức là đã thấy nước ở nơi đất chẳng khô.

Lại nữa theo tam huệ thì giải thích rằng: Tất cả đều thuộc về kinh nầy; tức là tròn đầy thinh huệ. Kinh nầy khai mở phương tiện; tức là tròn đầy tư huệ; chỉ bày tướng chơn thật; tức là tròn đầy tu huệ. Ba việc xa xôi diệu vợi ấy với Phật, nay được khai mở chỉ bày; tức là được thấy chơn.

Từ „Dược Vương! nếu có Bồ Tát nghe“ trở đi. Phần thứ 5 chẳng chọn lựa. Nếu Bồ Tát nghe lời nói nầy mà kinh ngạc nghi ngờ thì khi nghe với tâm thượng mạn ấy tất nhiên là đất khô; chẳng phải đất ẩm, hà huống là thấy được nước.

Từ „Nếu có người con trai lành, người con gái tốt nào sau khi Như Lai diệt rồi“ trở đi. Phần thứ 2 lược, chỉ cho các thức hoằng truyền kinh điển. Lại chia làm 2. Một là chỉ cho phương pháp. Hai là làm sáng tỏ sự lợi ích.

Phương pháp ấy lại có 3. Một là Tiêu Chương môn; hai là giải thích và 3 là khuyến tu. Tu nơi nhà của Như Lai đây là đại từ bi. Nếu cùng đồng thể, tức là pháp thân. Nếu bị chúng sanh; tức là giải thoát. Có thể làm cho chúng sanh gặp được đồng thể tức là Bát Nhã. Tu Như Lai y nghĩa là nếu được trùm lên; tức là pháp thân. Nếu có thể che Diệu PhápLiên Hoa kinh Văn Cú - Quyển 8 (Phần trên)

thân thì tức là tịch diệt nhẫn. Nếu mà hòa quang lợi vật thì là giải thoát. Nếu có thể ngồi, tức là Bát Nhã. Nếu thành tựu chỗ ngồi, tức là pháp thân. Thân ngồi minh xưng tức là giải thoát. Lại nữa đại bi an lạc tức là tư thành. Nhu hòa phục sân đoạn hoặc tức là quán chiếu. Ngồi nơi tòa tức là pháp thân.

Trong phẩm An Lạc Hạnh trở lại với chiều rộng của 3 pháp nầy. Như câu văn trên nói: Như Lai trang nghiêm tức là y áo. Bên trên nói nơi vai của Như Lai mang vác tức là chỗ ngồi nầy. Thiền ấy là mang vào bên trong phòng. Từ „ta ở nơi nước kia“ trở đi. Phần thứ 2 đưa ra 5 sự lợi ích, khuyến khích lưu thông. Một là để lại sự giáo hóa cho người; hai là để lại sự giáo hóa cho tứ chúng; ba là để lại cho Bát Bộ; bốn là thấy thân Phật; năm là cùng với tổng trì. Nếu sơ tâm chưa đôn hậu thì dừng lại có thể giáo hóa cho người. Chưa có thể để lại sự giáo hóa cho tứ chúng, bát bộ được. Hoặc thấy trời rồng dựa vào điều nầy tự cao thì sẽ tổn hại cho con đường nầy. Cho nên chẳng thể gặp được Phật. Nếu tâm không dựa vào sự đắm trước tức là sẽ gặp được Phật. Hà huống là trời rồng, hà huống là được tổng trì, tự chứng lợi ích sao ? Kệ ấy có 18 hàng rưỡi và chia làm 3. Hàng đầu tiên tổng khuyên, chẳng tụng trường hàng. Kế đến 16 hàng rưỡi tụng phần bên trên trường hàng và phần sau một hàng kết khuyến. Bên trên theo Ước (giáo) thì tán thán quả ấy có chia ra làm 5. Nay một hàng rưỡi đầu tiên tụng về việc khai dụ. Kế đến „Dược Vương! Ngươi nên biết“ trở đi. Phần thứ 2 có hai hàng rưỡi, tụng về thí dụ việc gặp nhau. Lược bớt chẳng tụng có 3. Quả gần giải thích, nên chẳng lựa chọn vậy.

Bên trên, theo Thông (giáo) trong kinh, quy cũ ấy có 2, tạo ra sự lợi ích. Nay 12 hàng rưỡi ấy tụng, 3 hàng rưỡi đầu tụng về phương quỹ. Ở giữa có 3. Nay lại tụng

3 ý.

Từ „Ta ngàn vạn ức“ trở đi. Kế đến có 9 hàng tụng về sự lợi ích. Hàng đầu tổng quát làm rõ Như Lai dùng 5 việc với ý là lợi ích. Chánh là do ứng thân đầy khắp cả 10 phương. Có thể vì 5 việc ấy mà giữ gìn người hành trì.

Từ „Nếu sau khi ta diệt“ trở đi gồm một hàng rưỡi;

tụng phần thứ 2 về lời di giáo cho tứ chúng. „Dẫn đạo“ trở đi gồm 1 hàng rưỡi, tụng phần thứ nhứt về lời di giáo cho con người. Từ „Nếu thuyết pháp cho người“ trở đi gồm 2 hàng, tụng phần thứ 5 để được tổng trì. „Nếu người đầy đủ đức nầy“ trở đi gồm 1 hàng, tụng phần thứ 4 làm cho được gặp Phật.

„Nếu người ở tại nơi không nhàn“ gồm 2 hàng, tụng phần thứ 3 về lời di ngôn cho Bát Bộ v.v...

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú Hết quyển thứ 8 (Phần bên trên)