Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Quyển thứ 3

(Phần trên)

- Thiên Thai Trí Giả Đại Sư giảng.

- Sa Môn Thích Như Điển – Phương Trượng Chùa Viên Giác Hannover - Đức Quốc, dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt tại chùa Đôn Hậu Trondheim, Na Uy ngày 5 tháng 4 năm 2010.

Từ ”Nhĩ thời Di Lặc dục tự quyết nghi đến hết những câu kệ” tức là phần phát khởi câu hỏi ở lời tựa. Câu văn nầy chia làm hai. Đó là kệ tụng trường hàng và kinh trường hàng. Trong đó thuật lại sự tự nghi và nghi ngờ của người khác rồi phát khởi lời hỏi han. Hỏi về nơi cõi nầy và cõi kia như câu văn, với ý gì lại còn có kệ tụng nữa? Long Thọ Tỳ Bà Sa nói rằng: Một là theo quốc độ Thiên Trúc có nói về tục lệ rải hoa. Theo đây, sau đó tạo nên tên của lời tựa. Hai là tùy theo sự vui muốn không giống nhau. Có niềm vui về rải hoa và cũng có niềm vui về câu văn. Ba là sự giải thích chẳng giống nhau; hoặc đối với việc rải hoa mà giải thích; hoặc đối với câu văn mà giải thích. Bốn là tùy theo nơi lợi căn của người nghe chỉ một lần liền được ngộ. Kẻ độn căn thì phải nói lại một lần nữa mới ngộ. Sự biểu hiện nầy nơi Phật, khuyên nói lại. Lại nữa vì Đại Chúng trước sau vân tập, cho nên nói kệ. Kệ nầy có 62 hàng. Văn thì chia làm hai. Đầu tiên 54 hàng, tụng những nghi vấn phía trên. Sau đó 8 hàng, thỉnh cầu sự trả lời. Nói chung là câu hỏi có hai. Ở phía trước 4 hàng hỏi về quốc độ nầy. Sau 50 hàng hỏi về quốc độ kia. Câu văn dài dùng để hỏi chung về 6 sự Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

đoan nghiêm ở quốc độ nầy. Trong những câu kệ dài có gió thơm, đất sạch; chẳng có thuyết pháp nhập định. Quán văn nghĩa là nói đầy đủ thẳng thắng, tìm nghĩa chẳng như thế. Thuyết pháp là huệ tánh. Nhập định là Thiên Tâm. Do Thiên Tâm huệ tánh nầy có thể tác động cho đất để phóng ra ánh sáng. Nhìn phía cuối, liền rõ biết về cái gốc vậy; thẳng hay chẳng thẳng vậy. Ở kia chẳng thấy được là ở ý nầy. Nghĩa là Ngài Di Lặc chẳng hỏi về hai việc; liền chẳng lấy đó làm chỗ tốt đẹp. Bây giờ khó ngược lại. Nếu Ngài Di Lặc chẳng hỏi, thì Ngài Văn Thù lấy gì để đáp. Lại nữa khi hỏi thì chỉ cho nơi nào để hỏi? – Bây giờ chỉ cho những câu văn dài để hỏi tổng quát. Nếu lại hiểu riêng việc nầy để hỏi thì ”Kỳ Tôn Sư”, hai chữ ấy là đây.

Lành hay thuyết pháp, nhập định, lại hay chỉ bày cho người; nên gọi là Đạo Sư. Tức là hỏi về việc thuyết pháp và nhập định vậy. Cho nên không đi thẳng. Ở kia nói về gió là do riêng rừng trầm; nên tạo ra hương thơm. Đất kia lại đẹp sạch; nên chứa hai việc lâu bền. Ở đây nghĩa là chẳng đầy đủ; gió ấy gốc vốn chẳng có hương thơm mà lại thơm. Vì kỳ lạ; cho nên thành ra đoan nghiêm đẹp đẽ. Phàm là hoa trời thật đẹp, há lại có sắc mà chẳng có hương thơm sao? Ở đây biểu hiện sự vận hành của nhơn duyên cho đến quả vậy. Như hoa ấy có gặp gió; hoa liền rơi trên đất; đất kia liền đẹp đẽ. Nhơn ấy nếu ở chỗ quả, quả ấy liền nghiêm tịnh. Kim Quang Minh nói rằng: Tụ tập công đức trang nghiêm Phật thân; cho nên lấy hai việc hiển thành bốn loại hoa. Đầy đủ và chẳng đầy đủ. Dưới lông mi, có ánh sáng.

Tiếp theo có 50 hàng. Kệ tụng hỏi về quốc độ kia với sáu sự đẹp lạ. Xưa nói rằng: Trong kệ tụng ấy chẳng hỏi về 3 Thừa 4 Chúng. Chẳng hỏi về Phật Niết Bàn. Bây giờ dạy cho bỏ 3 rồi hỏi 3. Sau đó lại nói Thọ Lượng và hỏi về sự diệt độ. Với nghĩa nầy không yên; nên chẳng hỏi vậy. Sao lại chẳng giải rõ Tiểu Văn? Qua kinh sẽ rõ. Bây giờ trong lời kệ tụng rõ, đều hỏi về 6 sự đoan nghiêm của quốc độ kia. Câu văn ấy chia làm 6. Đầu tiên 3 hàng hỏi về 6 cõi chúng sanh. Thứ hai là 4 hàng hỏi về việc thấy Phật kia và thuyết pháp. Ba là 3 hàng hỏi về quốc độ kia cùng tứ chúng. Kế đến một hàng rưỡi là kết lại phía trước và mở ra cho phía sau. Thứ năm là 31 hàng rưỡi hỏi về sự tu hành của Bồ Tát ở quốc độ kia. Thứ sáu là 7 hàng hỏi về sự cúng dường xá lợi. Tức là hỏi về việc

Phật Niết Bàn vậy.

Đầu tiên 3 hàng hỏi về 6 cõi. Qua bài tụng nầy rõ biết câu văn trên phóng ánh sáng chiếu đến phía đông;

tức ý nói là chiếu khắp cõi nước kia. Bài tụng nầy, tụng ở phía trên là tất cả các câu hỏi. Sáu cõi chúng sanh, có thể chỉ cho cõi người. Sống, chết chính ở cõi ấy; lành, dữ, nghiệp duyên là nguyên nhơn của cõi đó. Tốt, xấu là quả của cõi ấy. Từ đó lại thấy được chư Phật.

Bốn hàng ở phần hai hỏi về sự thấy Phật ở quốc độ kia; gặp nghe Phật thuyết pháp. Ở đây tướng thuyết pháp rõ ràng to lớn. Nghĩa là nói về đốn giáo cho những bậc có căn tánh lớn. Thánh Chủ Sư Tử tức là hiện nên Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

tượng Lô Giá Na ở cõi đất nầy. Diễn nói kinh điển vi diệu thứ nhất tức là ở quốc độ nầy trước chiếu đến núi cao để diễn thuyết chỉ bày kinh Hoa Nghiêm vậy. Dạy các Bồ Tát nghĩa là ở 7 nơi của quốc độ nầy không cùng với người và các bậc Thanh Văn. Chiếu rõ Phật Pháp, mở bày cho chúng sanh rõ biết nghĩa là ở quốc độ nầy bắt đầu thấy thân Phật, nhập vào trí huệ của Như Lai.

Từ ”nhược nhơn tao khổ” trở đi 33 hàng ấy hỏi về quốc độ kia và 4 chúng. Tức là nói đốn về sau. Tiếp theo làm rõ cho Tam Tạng giáo điển. Nếu người gặp khổ nghĩa là khai mở cho Thanh Văn Thừa. Bài tụng nầy làm rõ đủ cho Tứ Đế. Ở câu văn nầy đã làm rõ rồi v.v...

Nếu người gặp khổ mà tạo việc ác; khổ ấy chẳng dứt. Cuối cùng chúng sanh là như vậy. Nếu người gặp khổ mà tạo nghiệp lành, khổ ấy lại cũng chẳng hết. Che phía dưới, đậy ở trên như Nan Đà vì cơn dục mà giữ giới vậy. Nếu người gặp khổ, mà ở nơi ngoại đạo để cầu pháp giải thoát thì chỉ tăng thêm sự thấy biết lâu dài mà kẻ ấy chẳng hết được sự khổ. Nếu người gặp khổ mà xa lìa tập đế, lại lìa sự nương vào quả, cảm được Phật thuyết pháp về Niết Bàn, thì người nầy có thể tận diệt hết các khổ vậy. Ở quốc độ kia lại cũng khai mở thừa nầy. Nếu người có phước - dưới đó một hàng, thì đây là khai mở Trung Thừa vậy. Nếu cúng dường Phật ít, gặp khổ cho đến não. Nếu cúng dường Phật nhiều, tuy gặp khổ mà có phước. Cho nên nói rằng: Thanh Văn ba đời trồng phước; Bích Chi Phật 100 kiếp cũng trồng phước.

Hình thức kia là Thanh Văn; cho nên nói là có phước.

Cho đến kẻ cầu Thắng Pháp đi nữa thì Thanh Văn lìa khổ mà tu hành. Bích Chi Phật cầu đạo mà tu hành. Sâu cầu vào cái lý thắng diệu mà khởi lên cái duyên; tức là quốc độ kia khai mở Trung Thừa vậy.”Nếu có Phật Tử” trở đi, là khai mở Lục Độ Đại Thừa. Chơn từ bi hay mời gọi giống Phật; cho nên nói là Phật Tử. Tu nơi lục độ; cho nên nói là đủ hạnh; chí cầu cho nên nói là Vô Thượng huệ. Trong lục độ không có 6 sự che đậy; như trong thuốc chẳng có bệnh; cho nên nói là con đường thanh tịnh. Chẳng phải là chỗ cứu cánh thanh tịnh vậy. Lại nữa Thanh Văn lấy Khổ Để làm quán môn. Còn Duyên Giác thì lấy Tập Đế làm quán môn. Còn lục độ Bồ Tát thì lấy Đạo Đế làm quán môn; cho nên nói là con đường thanh tịnh.

Tiếp đến từ ”Văn Thù ngã trụ trở đi”. Phần thứ 4 có một hàng rưỡi, kết trước và khai sau, thấy nghe rõ ràng tức là kết trước; như vậy chúng ta gọi là khai sau. ”Ngã kiến bỉ độ” trở đi. Phần thứ 5 có 31 hàng rưỡi.

Hỏi về các loại tu hành của những Bồ Tát ở quốc độ kia.

Chung quy có 3. Hàng thứ nhất hỏi chung. Kế đến 15 hàng lần lượt có câu hỏi. Kế đến 15 hàng rưỡi hỏi nhiều loại khác nhau. Đầu tiên hỏi tổng quát có thể rõ được;

hoặc có hàng lượt bớt. Phần thứ hai có 15 hàng, lần lượt hỏi; trong ấy có 6. Đầu tiên 6 hàng hỏi về Bố Thí (Đàn);

22 hàng kế tiếp hỏi về Trì Giới (Thi); 21 hàng sau hỏi về nhẫn nhục (Nhẫn); 41 hàng kế hỏi về Tinh Tấn (Tấn); 52 hàng tiếp, hỏi về Thiền Định (Thiền); 63 hàng sau hỏi về Trí Tuệ (Huệ). Nói chung khi hỏi về Bố Thí có 3 ý; 4 hàng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

đầu hỏi về việc xả bỏ tài sản; một hàng hỏi về xả bỏ thân; một hàng hỏi về sự xả bỏ mạng sống. Cùng với của cải quý báu, kẻ ăn người ở, cũng có thể ở nơi việc bố thí nầy. Trâu, ngựa quý giá đều bố thí, vợ con cũng là vật ở ngoài thân. Những gì thuộc về thân là bên trong như xả bỏ đầu, mắt; tức là xả bỏ mạng sống; mà chẳng nói đó là pháp thí, làm cho trở thành trí tuệ vậy. Lại nói đến thân mệnh và tài sản cùng với sự sống chết sẽ được bất hoại, thường trụ. Tức là pháp thí; cho nên chẳng nói riêng ra vậy.

Từ ”Văn Thù Sư Lợi kiến vương” trở đi có 22 hàng hỏi về giới. Đây luận nói về các vị Tỳ Kheo giữ giới. Người tại gia bố thí thì dễ; nhưng giữ giới lại khó. Người xuất gia thì bố thí khó; nhưng giữ giới lại dễ. Cho nên đối với các vị Tỳ Kheo làm cho rõ những giới nầy. Ở trong đây có trích dẫn kinh Ngũ Vương v.v...”Hoặc kiến Bồ Tát” trở đi 31 hàng hỏi về việc nhẫn. Nhẫn ấy có 3 loại. Ở nơi thâm sơn cùng cốc nhẫn nại với người và thú ác, chẳng sanh sân hận. Đó là sanh nhẫn.

Tự giữ lấy ý chí tức là khổ hạnh nhẫn. Vì cầu Phật đạo;

tức là nghĩa nhẫn thứ nhất. Lại nữa khi làm Tỳ Kheo tức là khổ hạnh nhẫn. Ở riêng một chỗ tức là sanh nhẫn. Vui tụng kinh điển tức là đệ nhất nghĩa nhẫn. Lại nữa từ ”Kiến dũng Bồ Tát” trở đi; phần thứ 4 có một hàng hỏi về sự Tinh Tấn. Phàm ở chỗ núi sâu dễ sinh ra sợ hãi; chẳng phải là chỗ ở của những người yếu đuối. Chỉ có những người dũng mãnh tinh tấn mới có thể ở yên được. Bên cạnh nếu chẳng có vật gì thì riêng tu thật tướng; niệm niệm chẳng dừng nghỉ. Mau cầu đến Phật đạo.

Lại từ ”Kiến Ly” trở đi; phần thứ 5 có hai hàng, hỏi về sự Thiền Định. Hàng phía trước hỏi về sự tu hành căn bản của Thiền Định. Hàng sau hỏi về sự tu hành xuất thế, thượng thượng Thiền. Trải qua sự hành trì sẽ được căn bản của sự tu học. Kẻ lìa dục - Nếu lìa dục thì được ngũ thông. Đây chính là Định của Thông Giáo vậy. Lại nữa căn bản của sự ly dục gốc là ở chỗ xả bỏ, lại tu bất tịnh và ly dục. Biệt Giáo cùng lìa nhị thừa dục. Trung Đạo lại lìa thuận theo đạo pháp, ái dục v.v... Kẻ mà sâu tu Thiền Định, phát sơ thiền nhất phẩm; định nầy chưa sâu.

Cho đến 9 phẩm liên tục chuyên tâm tu học mới sâu. Lại nữa Bối Xả, Cửu Định, Bát Thắng, Thập nhứt thiết nhập v.v... chuyên tu lấy đó làm chỗ sâu sắc. Định nầy chuyển biến tự tại, hay phát ra những thần thông. Nếu là phàm phu thì được ngũ thông. Nhị Thừa đầy đủ lục thông; Biệt Giáo Bồ Tát giúp cho Phật phân biệt rõ chỗ vô lậu. Lại cũng thường hay xưng là ngũ thông. Viên Giáo trước sau đều đầy đủ lục thông.

Từ ”An thiền vạn kệ” trở đi; phần thứ hai một hàng, làm rõ thượng thượng Thiền. Đây chính là Thiền của Biệt Giáo. Tịnh ấy tan ra chẳng có tướng hại, chẳng khởi diệt định; hiện những uy nghi, như đàn của A Tu La chẳng khảy nên âm. Vô duyên, vô niệm, có cảm tức hình; cho nên có thể an nơi thiền định để tán thán Phật vậy.

Từ ”Phục kiến trí thâm” trở đi; phần thứ 6 có 3 hàng hỏi về Bát Nhã có 2. Hàng đầu là tự hành, trí huệ Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

thâm sâu; huệ cùng, lý chánh. Ý chí kiên cố, sự thệ nguyện rộng lớn vậy. Đây chính là hai loại trang nghiêm hay hỏi, hay trì.”Lại nữa từ Kiến Phật Tử định huệ” trở đi lần lượt có hai hàng là hóa tha vậy. Chưa đến được huệ, đa phần không có sắc định nhiều. Tứ Thiền cùng với Bội Xả, huệ nhiều, cửu định, định nhiều và Mười là tất cả ở trong ấy. Lại nữa Nhị Thừa Định thì nhiều Bồ Tát và huệ nhiều là Phật; tức là giống nhau. Lại nữa không quán thì định nhiều, mà già quán thì huệ nhiều. Trung quán cũng lại nhiều vậy. Nhiều loại thí dụ tức là đủ loại phương tiện.

Trong những lời dạy ấy trích dẫn rất nhiều loại thí dụ, để giúp hiển bày nghĩa thứ nhất. Phá ma binh có nghĩa là Không quán phá Tứ Ma; Giả quán lần lượt phá Bát Ma.

Trung Quán Viên Giáo phá Bát Ma, Thập Ma và tất cả các thứ ma. Đánh trống có nghĩa là trụ ở chỗ sơ phát tâm, đến thành Đẳng Chánh Giác. Làm Phật ở hàng trăm thế giới Phật. Đánh đều tiếng trống Pháp và trổi lên tiếng

Phạm âm. Từ ”hựu kiến Bồ Tát tịch nhiên yên mặc” trở đi;

phần 3 có 15 hàng rưỡi. Chẳng phải lần lượt trải qua; tùy theo sự thấy mà hỏi.

Hỏi: Nơi lục độ tự có được vạn hạnh, sao lại hỏi quá nhiều, sinh ra phức tạp vậy?

Đáp: Theo những câu hỏi lần lượt bên trên, tự giảm dần đi. Chẳng phải lần lượt và chẳng nhất định ở một loại. Cho nên mới nói là đủ loại tướng mạo. Sao lại còn chia ra hai để nói cho phiền hà vậy?

Ở đây lần lượt tạp loạn hai bên của lục độ. Làm phỏng theo nơi quốc độ kia để khai bày Tam Tạng, sau mới nói Phương Đẳng và 12 bộ kinh, biện giải lục độ tướng mạo. Đều giống như thời gian nầy chẳng khác. Chung quy trong câu văn hỏi đủ loại có 7 ý. Đầu tiên 2 hàng hỏi về Thiền, lại 2 câu nữa, một hàng trước hỏi về nhập và xả Thiền. Tức là tự hành Thiền.”Thứ đến hựu kiến Bồ Tát phóng quang” trở đi;

phần thứ 2 hàng thứ nhất hỏi về nhập vào bi thiền; đầu tiên là để hóa tha. Bồ Tát nhập định phóng quang đủ loại lợi ích, đều có nơi Hoa Nghiêm Tứ Ích v.v...”Lại nữa từ hựu kiến Phật Tử Vị thường” trở đi;

phần thứ 2 hàng thứ nhất hỏi về Tinh Tấn, tức là hỏi rõ về pháp môn niệm Phật. ”Kế đến từ hựu kiến cụ giới” trở đi; phần thứ 3 một hàng hỏi về giới. Uy nghi không khuyết; tức là đầu tiên giới không được thiếu. Trong như bảo châu; tức là giới cứu cánh thứ 10. Ở giữa đó có giải thích về nghĩa đen của 10 giới như vậy.”Kế đến hựu kiến Phật Tử trụ nhẫn” trở đi; phần thứ 4 một hàng rưỡi hỏi về nhẫn; tức là sanh pháp hai nhẫn.”Lần lượt từ hựu kiến Bồ Tát ly hí” trở đi; phần thứ 5 có hai hàng lại hỏi về Thiền. Lìa sự vui đùa. Đây chính là chối từ hối cái; lìa bỏ quyến thuộc của si mê; tức là trừ Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

đi sân cái; gần bậc trí tức là trừ nghi cái. Một lòng trừ loạn, tức là chước từ sân cái; một lòng ở chỗ núi rừng; túc là trừ đi sự che đậy của ngủ nghỉ.”Kế đến từ hoặc kiến Bồ Tát đến dục thực” trở đi; phần thứ 6 có 5 hàng hỏi về Bố Thí chia làm hai. Bốn câu trước làm rõ 4 việc bố thí. Như vậy tiếp theo 21 hàng kết thành. Từ ”kế hoặc hữu Bồ Tát thuyết” trở đi; phần thứ 7 có 3 hàng, hỏi về Bát Nhã. Hàng đầu chẳng nói, mà nói Bát Nhã. 21 hàng chẳng thể quán mà quán Bát Nhã. 31 hàng lời nói đạo, đoạn tâm hành xứ diệt; tức là nói mà chẳng thể nói. Quán bất khả quán, mà thật ra là Bát Nhã; hoặc có thể dùng 3 sự phán đoán nầy về Bát Nhã để thành sự thấy bên trên của quốc độ kia, để nói Phương Đẳng trong Lục Độ. Hoặc có thể phân biệt riêng với quốc độ kia mà nói Phương Đẳng; sau đó mới làm rõ Đại Phẩm, dạy rõ về Bát Nhã tịch diệt, chẳng có hai thanh tịnh, chẳng dính mắc. Đây giống như kia vậy. Hoặc có thể nói pháp tịch diệt là nằm trong ý của Phương Đẳng, quán xem các pháp tánh giống như hư không, tức là ý của Bát Nhã vậy.

Đúng ra các pháp quán trải qua pháp tướng không hai. Nghĩa nầy là thật, cùng với Đại Phẩm gặp nhau. Nếu ý nói tạo cho quốc độ kia thấy Pháp Hoa, thì dùng diệu huệ nầy cầu vô thượng đạo là một hàng nầy vậy. Hay thấy người tu diệu huệ; nhưng chẳng thấy được chỗ ngồi của Pháp Hoa Diệu Huệ. Nếu thấy được chỗ ngồi, tức là rõ biết đây cũng như kia. Sao lại cần nghi. Hay thấy người, chẳng hay thấy chỗ ngồi. Cho nên mọi người nghi vấn chăng? Hoặc có thể 3 loại Bát Nhã cùng với Bát Nhã trong thời gian nầy giống nhau. Chưa rõ được điều nầy thì sau làm sao nói được. Cho nên nghi vấn. Ý của hai điều nầy là từ con người vậy.

Bên trên câu văn trường hàng tạo ra cùng với 6 ý; còn kệ tụng tức là làm cho cái nghĩa rộng ra để lãnh hội v.v... Từ câu ”Văn Thù Sư Lợi hựu hữu Bồ Tát” trở đi;

phần thứ 6 có 7 hàng, làm rõ chỗ Phật diệt độ rồi dùng Xá Lợi để dựng nên tháp. Kệ tụng như bên trên, quốc độ Phật kia ra khỏi ngũ trược; từ một tướng vô pháp từ từ khai mở đốn giáo; cho nên nói có 2 pháp, ba con đường, đủ các việc làm, tướng mạo chẳng giống nhau. Như chỗ bên trên đã thấy rồi. Bây giờ thấy Phật ở quốc độ kia vào Đại Bát Niết Bàn; nên Phật Tử luyến tiếc cái đức; rồi ở dưới cây tạo nên tháp. Tức là biểu hiện cho tất cả mọi việc đều quy về một. Một ấy phóng ra vô lượng. Tướng phía trước nầy biểu thị việc quy về một. Đúng là nhập Niết Bàn. Sao lại còn sợ về tuổi thọ. Tạo lập nên Tháp là Phật sự sao? Khổ thay! Khổ thay! Câu văn có 6. Hàng đầu tổng nói về Phật nhập diệt nên xây dựng tháp.”Kế đến từ hựu kiến Phật Tử tạo” trở đi; phần thứ 2 hàng đầu làm rõ tướng số tháp. Kế đến là chư thiên, long thần. Phần thứ 5 hàng thứ nhứt làm rõ sự cúng dường. Kế đến là Văn Thù. Phần thứ 6 có 2 hàng kết luận lại về tháp nầy v.v... Đất phun lên, phun lên rồi trũng đi. Đây chính là Đại quán đảnh và gọi là chỗ trũng vậy. Lầu đài Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

như thế từ dưới đất mọc lên cao đến tận mây, dài rộng đẹp đẽ, tâm quay về bực Thánh. Vậy vua ấy chính là cây Ba Lợi Chất Đa. Chính thức cúng dường Xá Lợi, bên cạnh nghiêm sức Phật quốc độ v.v...

Từ ”Phật phóng” trở đi; phần thứ 2 có 8 hàng, thỉnh cầu sự đáp lại, chia làm hai. Ba hàng đầu tiên tạo ra sự nghi ngờ và thuật lại lời thỉnh cầu. Sau đó 5 hàng giải thích về phục nan. Phần đầu 3 hàng chia làm 3. Hàng đầu thí dụ về việc thấy đất. Lông trắng là chính; cho nên đưa ra trước cùng các việc khác; cho nên nói là đủ loại.

Từ ”chư Phật” trở đi; phần thứ hai hàng thứ nhất đưa ra việc thấy quốc độ kia. Chư Phật vì cái gốc ấy; tức là tổng nhiếp, ngoài 5 ấy. Từ ”ngã đẳng” trở đi; phần thứ 3, hàng đầu là yêu cầu đáp lại. Phần thứ hai chung quy giải thích phục nan, chia làm 2 phần. Bốn hàng đầu tiên chính thức giải thích về phục nan. Kế đến một hàng là câu kết thỉnh cầu. Nói là phục nan nghĩa là nội tâm của Ngài Văn Thù lờ mờ, khó thể đáp được. Ý nầy có 3. Một là đoan nghiêm, hy hữu; chẳng thể khinh thường để phán đoán; hai là trí chúng như biển; ánh sáng cao quý; ba là kiên cố vững vàng, khiến cho chúng sanh khát ngưỡng. Cho nên gọi là phục nan, tán thán, rộng rãi. Ngài Di Lặc giải thích ý khó nầy cũng lại chia làm ba. Một là đoan nghiêm to lớn tức là nghi ngờ lớn. Nếu chẳng giải thích thì lo lắng ánh sáng nầy hoài nghi, bên cạnh việc nghe nói chơn chánh. Hai là chúng hải cùng với nhiều căn cơ ở tại lòng nhơn của con người. Ba là Đại chúng chiêm ngưỡng lòng nhơn từ; cho nên rõ biết sự thành tâm trang trọng. Cho nên ảnh ấy gọi là khó giải thích.

Thỉnh thì đáp; cho nên đầu tiên nói là phục nan. Do nguyên nhơn chính thức lời thỉnh cầu phát sanh. Sự thỉnh cầu cần nói là Ngài Văn Thù nguyện giải quyết vì các nghi của chúng. Văn Thù khởi lên điều phục nan nầy đầu tiên. Người nói là chúng nghi; nhưng chúng chưa từng nghi; nếu nghi thì nên hỏi. Chúng liền chẳng nghi thì ta quyết đoán nơi nào? Ngài Di Lặc liền vì câu kệ thứ nhứt mà giải thích rằng:

Bốn Chúng hân hoan chiêm ngưỡng lòng nhân từ và ta và chính ta muốn tự hỏi ta; chiêm ngưỡng lòng nhân, tức là muốn được lòng nhân vậy. Văn Thù nhân đây khởi lên cái khó thứ hai. Mọi người đều nghi, chẳng dễ dàng có thể đáp lại được; chờ cho Phật ra khỏi định, sau đó mới hỏi điều nghi ngờ. Di Lặc liền dùng kệ thứ hai để giải thích. Nếu có nghi ngờ lại sinh ra lo lắng; nên chẳng được vui và chờ câu trả lời. Lại biết lúc nào Đức Như Lai ra khỏi định; cho nên nói rằng lúc Phật Tử được giải đáp điều nghi liền hoan hỷ. Nhơn đó Văn Thù khởi lên điều nghi khó thứ hai. Ta và ngươi cùng ở một học địa muốn biết được ý của Phật về tuổi thọ. Chỉ riêng một mình, ta đáp lại thì chẳng đúng lý; nên Di Lặc liền giải thích bằng bài kệ thứ 3. Ta lại nghĩ do dự khó phân. Vì đó nói diệu pháp, vì đó mà thọ ký. Cho nên nói Phật ngồi nơi đạo tràng, chứng được diệu pháp và vì đó muốn nói Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

điều nầy cũng như việc thọ ký. Từ đó Văn Thù lại khởi lên cái nghi ngờ khó khăn thứ 4. Nếu như ngươi nói tức là đã thích nghi rồi, sao ta lại phải giải đáp? Di Lặc liền giải thích bài kệ thứ 4. Khi được yên rồi ta còn có tâm do dự để nói về việc lớn nầy. Cho nên bảo rằng: đây chẳng phải là duyên nhỏ để chỉ cho việc Phật ở quốc độ nầy. Khi Văn Thù hỏi những điều khó xong thì ánh sáng vụt tắt. Sau đó có một bài kệ để kết thúc, đáp lại lời thỉnh cầu nầy. Bốn điều thưa thỉnh nầy các vị Thầy lần lượt thọ nhận rõ ràng. Rồi các Ngài thọ nhận ở Giang Bắc; liền từ đó các bậc Tiên Hiền dùng ngoài câu văn để tư duy cho đến ngày nay.

Từ thị ”thời Văn Thù Sư Lợi ngữ Di Lặc” trở đi cho hết bài kệ; gọi đây là lời tựa vấn đáp. Có cả Trường Hàng kệ tụng và câu văn Trường Hàng chia ra làm bốn.

Một là ”từ ngữ Di Lặc trở đi” gọi là đáp: suy nghĩ kỹ. Hai là từ ”Thiện Nam Tử ngã ư quá khứ trở đi” gọi là đáp:

lược bớt việc thấy gặp. Ba là từ ”Chư Thiện Nam Tử như quá khứ” gọi đây là đáp: phân minh phán đoán. Phàm từ dưới đến trên, dừng lại chỗ nghi mấy lần. Tuy xưa như vậy, còn bây giờ thì khó thể quyết đoán được. Vì thế từ đầu chỉ phảng phất. Dần đến chỉ thấy sơ lược. Khi thấy sơ sài chưa đủ; liền dẫn đến chỗ thấy rộng. Dùng nhiều chứng một cho đến việc phân chia quyết đoán, suy nghĩ rõ ràng chỗ đáp lại.

Đáp lại lời hỏi về quốc độ nầy bên trên là đáp lược về sự thấy gặp. Đáp lại lời hỏi về quốc độ kia tức là đáp về sự gặp gỡ thấy nghe rộng rãi. Cả hai sự đáp lại về câu hỏi của quốc độ nầy và quốc độ kia; phán quyết về lời đáp cả hai đó và phán quyết về câu hỏi quốc độ nầy và quốc độ kia. Suy nghĩ chín chắn ấy để đáp lại, chia ra làm hai. Đầu tiên là nêu lên điểm chính, sau đó suy nghĩ chín chắn. Suy nghĩ ấy chính là sự tư duy. Nghĩ ấy chính là nghĩ kỹ vậy. Duy ấy là như xưa và suy ấy là xưa như bây giờ. Rồi Văn Thù cổ Phật, há chẳng rõ sao? Tích ấy chỉ cho sự tư duy. Ánh sáng rõ ràng ấy dùng 2 câu ở đầu và cuối để thuyết pháp. Ở đây tượng trưng cho nhân quả lược bớt đi nhiều. Ở giữa đó có 3 câu là để chỉ cho thí dụ. Muốn nói Pháp lớn; lược khai ba, mà hiển thành một.

Lược khai với gần và hiển xa, diễn pháp nghĩa lớn. Đây là quảng khai ba và hiển một. Quảng khai gần và hiển xa cũng lại như vậy.

Đại pháp vũ dụ cho việc được thọ ký làm Phật.

Ngày xưa chấp vào nhơn quả nhứt định, chẳng thể làm được Phật; cho nên nghĩa ấy chết cứng. Bây giờ tất cả đều được làm Phật; nên được mưa gội nhuần là nghĩa ấy. Thổi pháp loa chính là báo hiệu việc cải đổi Tam Thừa. Trang nghiêm pháp cổ và binh lính dụ cho việc trừ phá vô minh. Nay làm rõ việc thuyết pháp nầy chẳng cần. Vì sao Tích Môn và Bổn Môn cả hai do gốc gác nào mà có sự khác biệt? – Tích ấy chính là do nơi gốc khởi lên niềm nghi vấn của Ngài Di Lặc. Ngài Văn Thù vì đó mà giải thích. Bổn ấy chính là cái gốc chưa khởi lên. Di Lặc nghi chỗ nào thì Ngài Văn Thù giải thích chỗ ấy. Nếu ở trong nầy, đây là sự giải thích khai gần, hiển xa làm sự nghi ngờ, thì sau đó từ dưới đất các Chúng (Bồ Tát) lại nổi lên. Di Lặc vì sao lại nghi nữa. Liền nghi cho nên Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

dùng sóng nghi ngờ để giải thích cho sóng nghi ấy. Sau đó liền giải thích hư cấu những gì ở trước lại khoa trương. Điều vĩ đại nầy có chỗ phương hại; cho nên chẳng dùng được. Để làm cho rõ việc nầy; nên Di Lặc hỏi về sự đoan nghiêm của Tích thuộc hai quốc độ nầy ở đây và kia. Văn Thù dùng sự suy nghĩ kỹ mà đáp. Đáp ấy là thuộc về Tích; chẳng liên hệ với việc thọ lượng của Bổn vậy.

Muốn thuyết pháp lớn, nghĩa là đáp lại lời pháp đoan nghiêm; mưa pháp lớn tức là đáp lại việc mưa hoa đoan nghiêm đẹp lạ. Thổi pháp loa lớn là đáp lại tâm của đại chúng hoan hỷ, đoan nghiêm. Đánh trống pháp lớn là đáp lại việc đất đai chuyển động đoan nghiêm. Diễn bày đại pháp nghĩa là đáp lại sự phóng hào quang đoan nghiêm.

Muốn nói pháp lớn nghĩa là: suy nghĩ về việc chư Phật xưa kia đã nói vô lượng nghĩa. Sau đó lại khai quyền hiển thật, thâu tất cả về một mối. Chín chắn ở đây có nghĩa là Phật nay thuyết pháp rồi, lại còn khai quyền hiển thật, làm cho tất cả quy về một. Một ấy chính là pháp lớn vậy.

Mưa pháp vũ lớn nghĩa là nhớ, nghĩ việc xưa trời mưa hoa lên chư Phật và sau đó phổ cập vào cái nhơn viên mãn ở (Thập) Trụ, (Thập) Hạnh, (Thập) Hồi Hướng và (Thập) Địa. Sự chín chắn ấy là đối với việc mưa hoa trước Phật, sau đó tất cả là cái nhơn để thành Phật và vào trụ, hạnh, hướng và địa. Cho nên gọi là mưa pháp lớn vậy. Thổi pháp loa lớn nghĩa là suy nghĩ ngày xưa bốn chúng thấy việc đẹp lạ, hoan hỷ việc chưa từng gặp, lại trừ được những người có căn cơ chướng ngại manh động; tức là cải đổi người ấy, dạy cho họ về lý hạnh. Sự chín chắn nghĩa là làm cho chúng hoan hỷ và cũng làm cho những kẻ bị chướng ngại, cải đổi người ấy về hạnh lý. Chỗ cải đổi ấy sâu xa; cho nên nói là thổi pháp loa lớn. Đánh trống pháp lớn nghĩa là nhớ nghĩ về ngày xưa đất rung động rồi, sau đó liền có 6 lần phá tặc vô minh. Sự chín chắn ấy là sau khi làm cho đất Phật rung động rồi, lại phá 6 hoặc của vô minh. Nghe lời dạy bảo cực diệu; cho nên nói là đánh pháp cổ lớn. Diễn pháp nghĩa lớn là nhớ nghĩ ngày xưa chư Phật phóng ánh sáng trắng nơi hào quang và sau đó nói kinh Pháp Hoa. Ở đây và kia đều giống nhau. Sự chín chắn ấy là sau khi Đức Phật phóng hào quang rồi, lại rộng làm cho sáng tỏ 5 con đường của Phật giống nhau, liền vào con đường của Phật. Cho nên nói là diễn pháp nghĩa lớn. Như vậy cả 5 đoạn trên đều là suy tích xưa để suy nghĩ phán đoán và nhớ nghĩ các loại bây giờ so với xưa, làm cho câu văn thêm nghĩa; tuy có một ít nhập định, một tướng đoan nghiêm, mà mưa hoa làm cho đất động và phóng quang. Tất cả đều là do sự nhập định vậy. Ý ấy gồm luôn cả đầy đủ, chẳng còn phải mất công nghi ngờ gì nữa. Bỏ bớt một điều ở đây; cho nên gọi là lược đáp vậy. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

Bây giờ là phân biệt giải thích. Câu đầu tiên là Tổng và 4 câu sau là Biệt. Tổng đây chính là Đại Pháp. Biệt đây chính là mưa (hoa), thổi (pháp loa), đánh (pháp cổ), diễn (diệu pháp) để khai, thị, ngộ, nhập vậy. Giống như Trời chẳng có lớn nhỏ; chẳng có đỏ trắng, mà mưa hoa lại có đỏ trắng.

Như nghĩa thứ nhất thì chẳng khai, thị, ngộ, nhập.

Lúc thấy được lý nầy, tức thì chứng được khai, thị, ngộ, nhập. Giống như hạt giống được nhờ mưa mà nảy mầm; bây giờ nghe mưa pháp lớn, thấm nhuần được tánh của pháp; cho nên phá được chỗ tối tăm; khai mở nơi Thập Trụ, Phật tri kiến vậy. Dụ như việc thổi pháp loa thì rõ biết dấu hiệu thay đổi, làm cho cùng với trước, đều được vào Thập Trụ. Bây giờ từ Thập Trụ nghe pháp, liền đổi và nhập vào Thập Hạnh; gặp Phật tri kiến vậy. Dụ như đánh trống pháp, thì rõ biết sự huấn luyện lính tráng. Bây giờ cùng với trước ở nơi Thập Hạnh và từ Thập Hạnh nầy nghe lời huấn dụ của Pháp, nhập vào Hồi Hướng để ngộ Phật tri kiến vậy, nhằm diễn nói lời hy hữu, sâu xa rộng rãi. Cho đến việc diễn nghĩa nầy, làm cho với trước, cùng vào Thập Hồi Hướng. Bây giờ từ Thập Hồi Hướng vào nơi Thập Địa và nhập Phật tri kiến.

Cuối cùng gốc rễ hết và góc cạnh đều sâu xa rộng đủ.

Nhớ nghĩ về 6 loại đoan nghiêm của việc xưa rồi, sau đó liền khai, thị, ngộ, nhập. Sự chín chắn ấy là sau khi làm cho đoan nghiêm rồi, lại cũng như thế. Giải thích rộng về sự nhớ nghĩ chín chắn là lời đáp vậy.

Từ ”ngã ư quá khứ” trở đi; phần thứ 2 dẫn lược việc đáp lại sự gặp gỡ, thấy nghe. Đầu tiên dùng chính ta để rõ biết; bây giờ lại lấy việc lược bớt về việc gặp gỡ ở chỗ ít rõ biết phía trước để hỏi về quốc độ kia và đáp về quốc độ nầy. Năm việc đoan nghiêm ở quốc độ nầy không thông qua được quốc độ kia. Duy chỉ có phóng hào quang là một sự đẹp lạ, biến chiếu đến phía đông. Lược đáp về sự gặp gỡ và đáp về sự chuyên biệt cũng như phóng quang. Cho nên rõ biết điều đáp lại nầy cho câu hỏi về quốc độ kia. Bây giờ thấy như xưa, xưa ấy (vườn ông Kỳ Đà) là như bây giờ. Muốn làm cho chúng sanh đều được nghe biết rõ ràng; tức là nghe và suy nghĩ, cả hai ấy là huệ cùng với lòng tin pháp cả hai đều thực hành. Thâu tất cả về một mối. Cải đổi giáo lý Tam Thừa và 6 loại phá vô minh v.v... Những con đường của Phật đều khai, thị, ngộ, nhập, Phật tri kiến. Cho nên nói rằng:

Tất cả thế gian, thật là pháp khó tin.

Từ ”như quá khứ” trở đi dẫn về 3 việc đáp lại của việc gặp gỡ, thấy nghe rộng rãi, liền chỉ bày và bỏ bớt. Ở đây đáp lại lời hỏi rộng rãi về đất nầy và đất kia. Ngài Di Lặc nhơn đó thấy ánh sáng phía bên đông và lấy đó để hỏi. Ngài Văn Thù dẫn việc thấy ở tích xưa để đáp lại.

Việc qua lại là hiển thị con đường của chư Phật giống nhau. Câu văn chia làm ba. Ban đầu dẫn dụ một vị Phật giống nhau; kế đến dẫn dụ hai vạn Phật giống nhau. Sau cùng dẫn dụ cho một vị Phật giống nhau. Tựu chung như một vị Phật ở trước lại chia ra làm ba. Một là làm rõ thời tiết; hai là tên đề và ba là lúc thuyết pháp như câu văn. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

Có Đức Phật hiệu là Nhựt Nguyệt, tên lại giống nhau. Thông thường hiệu của Phật ấy cùng với Phật nầy giống nhau. Đối với Biệt Giáo thì gọi tên gì là giống nhau. Ở đây giải thích rằng: Tên thì khác; nhưng nghĩa lại giống. Vì sao mặt trời là huệ; mặt trăng là định. Định huệ là chính mình thực hành cái đức. Ngọn đèn sáng là nhiếp hóa cho cái đức của kia. Năng Nhơn ở đấy có nghĩa là định huệ ấy có thể làm cho mình và cho kia. Lại nữa Nhựt Nguyệt Đăng chính là 3 trí. Bây giờ Phật lại cũng có trí. Tùy theo duyên mà xưng, còn nghĩa tức chẳng có gì đặc thù. Cho nên nói tên giống là vậy. Từ ”diễn thuyết pháp” trở đi. Lần thứ 3 thuyết pháp giống với Phật trước đốn, sau tiệm. Cùng với Phật nầy ban đầu đốn, sau đó tiệm giống nhau vậy. Diễn nói chánh pháp ở lúc đầu, giữa và sau đều lành tức là đốn giáo. Phàm nói 7 việc lành; nhưng qua Thông Giáo thì lớn, nhỏ. Tìm hiểu theo câu văn thì Đại Thừa 7 việc lành. Đầu, giữa và sau lành có nghĩa là cái tựa của Đốn giáo, phần lưu thông chánh. Nên gọi là thời tiết tốt; ý nghĩa nầy sâu xa, tức là cái lý liễu nghĩa của Đốn giáo. Nhị Thừa chẳng đo lường được chỉ sâu xa; cho nên nói là thâm viễn. Đây chính là ý nghĩa lành. Ngôn ngữ nầy xảo diệu, tức là Đốn giáo, chỗ 8 âm thanh sinh ra. Cùng với cái lý trực vui nói Bồ Tát tâm; tức là câu văn của Đốn giáo. Gọi đây là lời nói lành. Thuần nhứt chẳng tạp;

chẳng cùng chung với Nhị Thừa. Tức là Đốn giáo độc nhứt lành hay đầy đủ. Đều làm rõ cho cảnh giới bên trong và cảnh giới bên ngoài, đầy đủ các câu văn. Tức là Đốn giáo viên mãn lành. Xanh, trắng hai bên không dơ;

tức là Đốn giáo nhu nhuyến lành. Thấy gọi đó là tướng hành thiện phạm hạnh. Phạm đây nghĩa là lành Đốn giáo vô duyên từ. Lại nữa ban đầu, ở giữa và sau cùng lành tốt ấy theo các vị giải thích chẳng giống nhau. Bây giờ chỉ y cứ vào một chỗ. Nếu là Tiểu Thừa thì lấy giới, định, huệ làm 3 điều thiện. Nếu là Đại Thừa thì lấy 3 tâm lúc ban đầu, giữa và sau làm 3 điều lành.

Kim Quang Minh nói: Tâm trước Như Lai bất khả tư nghì; tâm giữa Như Lai đủ loại trang nghiêm; tâm sau Như Lai chẳng thể phá hoại. Đây là ý của 3 việc lành vậy. Văn Thù ví dụ 7 việc lành đốn giáo của 7 vị Phật xưa và cùng với bây giờ Phật nói 7 việc lành đốn giáo giống nhau. Lại cùng với quốc độ kia, đầu tiên nói đốn giống nhau. Cho nên dùng điều nầy để đáp lại.

Trở lại bên trên Đức Di Lặc căn cứ theo ánh sáng rộng để hỏi quốc độ của Phật kia. Thánh chủ Sư tử diễn nói kinh pháp vi diệu đệ nhứt. Văn Thù liền dẫn chuyện xưa để đưa ra đáp lại điều nầy. Tức là Đức Phật đầu tiên nói pháp đốn giáo giống nhau. Vì cầu Thanh Văn và con người; nên nói pháp Tứ Đế. Tức là cổ Phật lần lượt sau đó đốn giáo; khai mở giáo pháp tiệm giống nhau.

Như trên có hỏi: Nếu người gặp khổ, mà vì đó nói Niết Bàn; nay dẫn cổ Phật, lại khai mở cho việc tiệm nầy;

dùng để đáp lại lời hỏi kia vậy. Vì cầu Bích Chi Phật; nên nói pháp 12 nhân duyên. Đáp lại bên trên. Nếu người có phước, chí tâm hỏi cầu thắng pháp thì vì chư Bồ Tát mà nói sáu Ba La Mật. Lời đáp như trên - Phật Tử tu và hỏi đủ loại hạnh. Tất cả đều dẫn cổ Phật, khai mở tiệm giáo Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

giống nhau. Rộng dẫn chỗ gặp gỡ và thấy được Phật, đáp lại lời hỏi của quốc độ kia, làm cho được 3 giải thoát, thành tất cả mọi loại trí. Ở đây làm rõ cổ Phật khai mở đốn tiệm theo sau; tức là nói hiển thật, trước sau rốt ráo. Lời đáp nầy về câu hỏi của việc hiện bảo tháp mà Ngài Di Lặc thấy ở quốc độ kia, sau khi Đức Phật nhập Niết Bàn. Nếu dẫn chứng từ cổ Phật thuyết pháp cho đến sáu Ba La Mật là làm rõ cho Đức Phật bây giờ đã cùng với xưa không khác. Từ đây làm cho chứng được 3 sự giải thoát. Đó chính là làm rõ vị Phật bây giờ cùng với xưa giống nhau.

Tiếp đến 20.000 vị Phật tên, hiệu thuyết pháp đều giống nhau. Đầu tiên trích dẫn một vị Phật rồi thêm vào đốn, tiệm thuyết pháp giống nhau. Ở giữa đưa ra 20.000 vị Phật và đưa ra việc thuyết về đốn giống nhau. Nói về đầu, giữa và sau đều lành. Sau đó dẫn dụ một vị Phật, đơn cử việc khai mở cho tiệm giáo giống nhau. Cho nên đều hỗ tương với nhau; dùng để chỉ phía trước có thể rõ được: nhưng mà trích dẫn 20.000 vị Phật phía trước, chính là vì danh tự thuyết pháp, đều giống nhau. Căn cứ vào nghĩa ấy làm phương tiện vậy.

Gọi Tần Ba Đọa là phiên âm của bịnh chép miệng. Lại gọi là lợi căn; lại còn gọi là nói đầy đủ. Cho đến phần cuối cùng nầy; ở phần thứ 3 có trích dẫn một vị Phật giống nhau. Văn ấy chia làm ba. Một là làm rõ việc gặp, thấy Phật cùng với bây giờ giống nhau. Hai là làm rõ việc gặp và thấy Phật cùng với ngay bây giờ giống nhau. Ba là làm rõ việc gặp, thấy Phật và làm cho sẽ giống nhau. Chữ gặp ấy có nghĩa là từ xưa đã từng. Chữ dĩ nầy có nghĩa là cảm tạ quá khứ. Gặp cùng với đây, liền cảm tạ đầy đủ. Nay giữa kẻ xa xôi làm sự gặp gỡ. Tiểu cận có nghĩa là đã qua. Thân giữ 6 điều đoan nghiêm cùng với bây giờ. Thân Phật xuất định, ra khỏi điều kia vậy. Từ một đến Phật sau cùng có 8 người con; tức là gặp rồi đều giống nhau. Phật xưa có 8 người con và nay thì có một người con. Số lượng tuy chẳng đồng; nhưng mà sự ra đời cùng một quốc độ. Đất đai ấy có thấy, suy nghĩ. Tất cả đều chỉ cho việc có con. Việc có con ấy giống nhau. Một và tám ấy là duyên riêng biệt phó chúc, có chỗ biểu tượng. Sanh ra một con là tổng cộng biểu hiện một con đường thanh tịnh. Sanh ra 8 con là biểu hiện của Bát Chánh Đạo. Số lượng thì khác; nhưng nghĩa lại giống nhau. Bây giờ chấp vào chỗ có con thì nghĩa ấy giống nhau. Lại nữa xưa Phật Tử xuất gia, phát nguyện ý tưởng Đại Thừa. Bây giờ Phật Tử trụ ở quả Tiểu Thừa. Ở đây gọi là giống ở điểm nào? Ngày xưa khi hóa đạo rồi, liền hiển ra hình ảnh bổn sự. Cho nên nói là phát nguyện ý Đại Thừa. Còn bây giờ chưa phát tích, dụ cho lời nói của La Hán và sau đó câu văn mới phát ra Bổn Môn, tức là Bồ Đề nghĩa nầy lại giống nhau. Từ ”thị thời Nhật Nguyệt Đăng Phật thuyết Đại Thừa Kinh” trở đi; lần thứ 2 làm sáng tỏ chỗ gặp cùng với nay giống nhau. Phật ngày xưa tự nơi đất hiện ra 6 điềm lành, tất nhiên cùng bây giờ giống nhau. Lần lượt tiếp theo như câu văn. Phật xưa ở quốc địa kia với 6 điềm lành, tổng nói như bây giờ chỗ thấy biết. Tức là rõ biết Phật xưa ở quốc độ kia có 6 điềm lành, lại cũng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

giống như bây giờ. Ngày xưa làm rõ, phân biệt lời tựa, liền có hiện tướng hoài nghi, cả hai lời tựa giống nhau, mà chẳng có tập chúng, lại phát khởi lời vấn đáp để hỏi lời tựa thứ ba. Nghĩa là sự suy nghĩ ấy tất có, rồi liền nói pháp, rõ biết tất cả tập chúng; tức là hoài nghi về Đạo và biết rằng nên hỏi. Nếu có hỏi tất nhiên có đáp lại. Ví dụ thứ 2, tất nhiên kiêm luôn lời tựa thứ 3 giống nhau vậy. Lại nữa nếu thuật lại lời đáp xưa, tức là chẳng cầu Văn Thù phí lời. Liền chẳng nói lời đáp lại, lại cũng chẳng phát ra lời hỏi. Nghĩa nầy có thể rõ. Từ ”thời hữu Bồ Tát danh việt Diệu Quang” trở đi. Lần thứ 3 làm rõ chỗ gặp gỡ cùng với nay giống nhau. Câu văn nầy chia làm 6. Một là ”Từ hữu Bồ Tát là nhơn và người đồng nhau. Hai là từ ”Nhĩ thời Nhựt Nguyệt Đăng Minh Phật tòng Tam Muội khởi” là nói về tên của Pháp giống nhau. Ba là từ ”60 Tiểu Kiếp” đây chính là thời gian giống nhau. Bốn là từ ”Thuyết thị kinh dĩ ư Phạm Ma, Sa Môn” là xướng lên chỗ nhập diệt giống nhau. Năm là từ ”Thời hữu Bồ Tát danh viết Đức Tạng”

đây là sự thọ ký giống nhau. Sáu là từ ”Tiện ư trung dạ”

là làm rõ chỗ sau khi mất đi, kinh điển của Thông giáo giống nhau.

Bây giờ đầu tiên nói về nguyên nhơn và con người giống nhau cái gì? - Ngày xưa Phật từ định mà khởi ra nguyên nhân, Diệu Quang Bồ Tát nói kinh. Nay thì nguyên nhơn Phật từ định khởi là để nói kinh cho Thân Tử (Xá Lợi Phất) Thanh Văn. Ở đây nói giống nhau điều gì? - Các vị Thầy nói rằng: Nguyên nhơn ấy là cái nhơn đã qua, phụ giúp việc truyền lại kinh Nhứt Thừa. Chẳng phải đối diện để nói với người vậy. Vị Phật kia đối diện để bảo thì hà tất phải là Diệu Quang. Như bây giờ đối mặt để dạy cho Thân Tử. Thân Tử chưa hề có thể có tuyên bố về Thông giáo. Cái nhơn và quả nói về Thông thì chưa nói về Diệu Quang. Như cái nhơn bây giờ thì ủy thác cho Văn Thù. Bây giờ Phật chẳng ca ngợi. Qua đến Phật sao lại phải ca tụng vậy. Văn thù dẫn đến trước Phật để tán thán Diệu Quang chính là làm rõ cái nguyên nhơn đã qua rồi.

Lại nữa xưa dùng Dược Vương để làm cái nhơn của con người, lại có thể như thế. Theo dẫn chứng đã qua, chứng tỏ cho bây giờ là loại chẳng nhỏ. Hoặc nói rằng:

Các nguyên nhơn ấy là do Văn Thù giải thích sự nghi ngờ, được khởi đi từ định để nói kinh nầy đối lại chẳng thể được. Bây giờ làm rõ chẳng thể được vậy. Kinh văn tự nói rằng: Nguyên do là Diệu Quang nói, mà tác nhơn và qua đó giải thích phần lưu thông. Lại lấy Dược Vương để làm thí dụ. Ở đây lại công khai trái lại lời Phật. Vậy thì kinh nào liên hệ để giải thích? – Ngày xưa nguyên nhơn là Ngài Diệu Quang và ngày nay nguyên nhơn là Thân Tử. Điều chính đáng là chỗ nguyên nhơn và con người giống nhau. Ngày xưa Đức Phật là Thầy của 8 vị Vương Tử và cả đối với Diệu Quang. Khi Như Lai từ định ra liền đối trước Diệu Quang bảo: Lại phú thác cho Diệu Quang làm Phật Tử và Lan Vân (Hầu) làm Thân Tử (đệ tử của Ngài). Phật từ định ra, lại đối trước Thân Tử bảo rằng: Theo Tích Môn, lại phú thác cho Thân Tử. Xưa nay che Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

khuất, nên lại chẳng rõ hơn điều nầy; gần thì nắm lấy Thân Tử; còn xa thì nhận Dược Vương.

Người nghi ngờ nói rằng: Diệu Quang là Bồ Tát, Thân Tử là Thanh Văn thì làm sao giống nhau được? - Việc ngày xưa đã hiện rõ là Bồ Tát. Còn việc bây giờ chưa phát khởi ở đạo; nên nói là Thanh Văn. Điều nầy cùng với sự phát hiện của Tích (Môn). Thân Tử là đại Bồ Tát thì chẳng giống nhau ở nghĩa nào? - Ngày xưa Diệu Quang Thùy Tích thì hà tất phải làm Thanh Văn? Đặc biệt ở đây Văn Thù đã khéo nói phương tiện ẩn dụ chăng?

Từ ”thị thời nhựt nguyệt” trở đi; lần thứ 2 thuyết pháp nói là giống nhau câu văn. Bên trên Di Lặc thấy quốc độ kia là sơ đốn. Đốn rồi, sau đó lại thấy tiệm. Tiệm rồi sau đó lại thấy đủ các việc làm, sau khi làm lại chẳng thấy rốt ráo, sau đó thấy Phật Niết Bàn. Bây giờ Văn Thù đáp rằng: Khi gặp thấy Phật đầu tiên là đốn, sau đốn là tiệm và sau đó nói đủ các hạnh; tức là thấy Pháp Hoa. Sau sáu loại đoan nghiêm ở đây và kia, mới nói Pháp Hoa. Sau Pháp Hoa tức là nhập Niết Bàn. Đây chính là việc trả lời cho quốc độ kia và đáp lại rõ ràng về việc nầy.

Từ ”60 Tiểu” trở đi; thời thứ 3 giống nhau như câu văn ở dưới nói 60 Tiểu kiếp, giống như nửa ngày. Tức là giống nhau vậy.

Từ ”Nhựt Nguyệt Đăng Minh” trở đi; lần thứ 4 xướng lên sự nhập diệt giống nhau. Ngày xưa đã nói Pháp Hoa; tức là xướng lên sự nhập diệt, lại giống như Phật Ca Diếp v.v... Bây giờ Phật nói phẩm Bảo Tháp là làm rõ việc Như Lai chẳng còn bao lâu nữa sẽ vào Niết Bàn. Hóa độ đã xong, liền xướng lên việc nhập diệt vậy. Từ ”thời hữu Bồ Tát” trở đi; là lần thứ 5 thọ ký giống nhau. Ngày xưa thọ ký nơi Ngài Đức Tạng Bồ Tát. Bây giờ trải qua việc thọ ký làm Thanh Văn, há lại giống nhau sao? - Việc xưa đã hoàn thành, cho nên nói rằng thọ nhận việc Bồ Tát ký thác. Đó mới đúng là gặp 3 và trở về một. Thanh Văn được thọ ký vậy. Nếu nói rằng: Ngày xưa thọ nhận việc Thanh Văn ký thác thì Phật từ định khởi, liền luận cứ vào nơi nào? Văn Thù khéo nói; cho nên chẳng phát khởi ra Tích (Môn) vậy. Nếu nghi việc thọ nhận Bồ Tát ký thác thì các kinh đều như thế. Người chấp vào các lời dạy thì chưa rõ biết vậy v.v... Từ ”Phật thọ ký” trở đi. Lần thứ 6 qua các kinh, giống với câu văn và chia ra làm 5. Một là thời gian; tức là sau khi Phật nhập diệt. Hai là ra khỏi người nầy; tức là Diệu Quang vậy. Ba là xa gần; tức là 80 Tiểu Kiếp. Bốn là chỗ người hóa độ; tức là 800 Vương Tử. Năm là xưa nay gặp nhau; tức là cầu danh Diệu Đức v.v... Nói chung việc hóa độ cho người có hai. Đầu tiên là 8 người con thực hành trong lâu xa, đã được thành Phật.

Còn 800 vị kia, mỗi vị sẽ ở ngôi Bổ Xứ. Cho nên lấy dẫn dụ của 8 người con nầy với 800 vị kia. Gần hơn là giải thích điều nghi và bí mật khai mở thọ lượng. Giải thích điều nghi ấy hoặc là lấy sự Bổ Xứ của Ngài Di Lặc làm lớn. Ngài Văn Thù chẳng được Bổ Xứ làm nhỏ. Nhỏ thì chẳng thể đáp và lớn chẳng thể hỏi. Cho nên đưa ra 800, Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

mới có việc hỏi. Diệu Quang xưa gần gũi thân cận với Đức Phật. Muốn làm rõ chỗ Thầy mình; nên giải thích điều nghi, chẳng phải là ngoa. Mật khai thọ lượng nghĩa là trong 8 người con ấy, vị nhỏ nhất hiệu là Phật Nhiên Đăng. Nhiên Đăng có nghĩa là Định Quang. Còn Diệu Quang ấy là Tổ Sư 9 đời của Phật Thích Ca. Cháu bây giờ thành Phật; còn Sư Tổ làm Đệ Tử. Thầy trò không định trước. Cùng nhau bí mật hiển thị sự sanh diệt là ý của chẳng diệt vậy.

Hỏi: Di Lặc xưa thấy chư Phật, gặp gỡ nghe Pháp Hoa, sao lại còn nghi ngờ? Đáp: Do căn cơ của chúng hội còn nghi, nên mới phát ra lời ấy.

Phần thứ tư từ ”Kim kiến thử đoan” trở đi gọi là đáp lại rõ ràng sự quyết đoán. Bây giờ và xưa kia, sáu việc đoan nghiêm ấy giống nhau. Sự suy nghĩ kỹ càng, quyết định chẳng ngoa. Lược nói về sự gặp gỡ và sự gặp gỡ rộng lớn, đều là sự quyết định vậy. Sẽ nói về Đại Thừa quyết định, trước khi thuyết pháp về sự đoan nghiêm.

Gọi là Diệu Pháp Liên Hoa. Quyết định ấy trước khi mưa hoa đẹp. Dạy pháp cho Bồ Tát, quyết định trước chúng hội vui vẻ đoan nghiêm. Phật sở hộ niệm là quyết định trước, đất rung chuyển đẹp đẽ. Cùng với tất cả sự nhập định, tất nhiên ở trong đây. Có người làm giống rồi, sẽ giống; chẳng làm giống như bây giờ. Tìm theo câu văn thì nói rằng: Nay thấy việc đoan nghiêm cùng với chuyện xưa chẳng khác. Lời nói chơn chánh ấy đối với bây giờ, vì sao lại hoán đổi để làm 6 sự đoan nghiêm? Củng cố lời văn nầy cho bây giờ. Cho nên tạo ra sự giải thích 3 điều giống nhau. Tụng ấy có 45 hàng kệ. Chẳng tụng bên trên và đáp lại sự suy nghĩ, lược bớt chỗ gặp gỡ, thấy nghe. Đối với việc gặp gỡ, thấy nghe rộng rãi thì trước sau đều tụng, ở giữa lại không. Đầu tiên có 2 hàng, tụng về lúc gặp gỡ, thấy nghe rộng rãi, gọi đây là sự thuyết pháp giống nhau.

Từ ”Phật vị xuất gia” trở đi. Phần thứ 2 có 39 hàng kệ, tụng về vị Phật sau cùng có 3 điểm giống nhau. Kế tiếp có 4 hàng, tụng ấy đáp lại sự quyết định. Tựu chung hàng thứ 23 ấy giống với giữa và có 3. Đầu tiên có một hàng là kệ, tụng về sự gặp gỡ, cùng với đây giống nhau.

Kế đến phần thứ hai có 15 hàng rưỡi, tụng sự gặp gỡ cùng với bây giờ giống nhau. Phần thứ 3 có 22 hàng rưỡi, tụng sự gặp gỡ cùng với việc tương lai giống nhau.

Từ ”thời Phật thuyết đại” trở lại. Phần thứ 2 tựu chung giống với bây giờ, trong ấy có hai. Đầu tiên 14 hàng tụng về 5 sự đoan nghiêm của đây và kia. Phần thứ hai từ ”nhĩ thời tứ bộ chúng trở đi” một hàng rưỡi, tụng về sự hoài nghi của 4 chúng. Đầu tiên lại chia ra làm hai. Đầu ấy lại có 4 hàng kệ, tụng về 6 việc đoan nghiêm. Ở đây và kia giống nhau, mà câu văn dài thì sanh thiên và trống thì tự kêu. Điều nầy biểu hiện việc ”vô vấn tự thuyết” vậy.

Hiện ra các điều hy hữu nghĩa là tổng tụng các điều đoan nghiêm và từ ”thử quang chiếu trở đi”. Phần thứ 2 tiếp theo 10 hàng, tụng ở quốc độ kia có 6 sự đoan Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

nghiêm giống nhau. Trong câu văn Trường hàng (dài) thường nói như bây giờ chỗ thấy là quốc độ của chư Phật. Câu văn nầy tức là lược bớt bài tụng rộng nầy vậy. Câu văn nầy chia ra làm 5. Ba hàng đầu tụng thấy 6 nơi chúng sanh giống nhau. Kế tiếp là từ ”kiến chư Như Lai trở đi”. Phần thứ hai, một hàng có 2 câu. Tụng ấy thấy Phật giống nhau. Kế đến từ ”Thế tôn tại trở đi”. Phần thứ 3 có 2 câu, khi tụng nghe Phật nói về đốn giáo với 7 pháp lành giống nhau. Kế đó từ ”nhứt nhứt chư Phật trở đi”. Phần thứ 4 có 3 hàng. Tụng thấy Thanh Văn và Tam Thừa, tức là xưa Phật khai mở giáo pháp tiệm giáo giống nhau. Kế tiếp từ ”hựu kiến chư Phật Bồ Tát trở đi”. Phần thứ 5 có 2 hàng. Tụng thấy Bồ Tát đủ loại nhơn duyên;

tức là lời tụng, mở khai Phương Đẳng, Bát Nhã giống nhau. Phần đầu 3 hàng như câu văn. Phần 2, một hàng rưỡi giải thích. Tự nhiên thành Phật đạo nghĩa là Phương Tiện đạo, tức là gia tâm việc tu tập. Phát chơn đạo nghĩa là nhiệm vận tự nhiên cùng với lý ấy hợp nhau. Đối với tứ giáo đều có thể rõ biết v.v...

Hỏi: Phát chơn tự nhiên có phải là thuận theo lời thuyết pháp của chư Phật?

Đáp: Như thuyền thuận chiều gặp gió, gia thêm sức mạnh và trợ duyên cho cán chèo, tất có chỗ đến. Gió ấy dụ cho việc thấy Phật, nghe pháp. Cán chèo dụ cho sự tu hành – Ví dụ ấy như từ sơ quả đến 7 lần sanh. Nếu được gặp Phật thì gia thêm sự tu trì; hoặc một lần sanh; hai lần sanh khiến được đến vô học v.v... Tự nhiên thành Phật Đạo là báo thân. Lưu ly ấy là pháp thân vốn thanh tịnh. Tượng vàng ấy là vật hiện hành.

Từ ”Thế Tôn tại đại chúng phu diễn thâm pháp nghĩa” trở đi. Phần thứ 3 gồm nửa hàng; đây chính là giáo pháp đối với con người. Pháp ấy sâu xa, nên rõ biết tất nhiên vận dụng cơ lớn để khai mở đốn giáo vậy. Bài tụng nầy như trên thuần nhứt, chẳng tạp, là câu văn của

7 việc lành.

Từ ”nhứt nhứt chư Phật độ Thanh Văn chúng trở đi”. Phần thứ 4 gồm 3 hàng nầy; tức là nói về con người đối với giáo pháp. Người đây tức là Nhị Thừa. Tất nhiên rõ biết, khai mở để nói Tam Tạng. Tức là bài tụng trên về Thanh Văn, loài người mà nói Tứ Đế. Tuy chẳng tụng về Duyên Giác; nhưng trong đó có nhiếp lấy; thực hành bố thí, nhẫn nhục v.v... cùng với bốn độ. Một hàng nầy ở trên tụng về 6 độ của Đại Thừa.

Lại nữa từ ”kiến Bồ Tát thâm nhập chư Thiền Định”

trở đi. Phần thứ 5 có 2 hàng, tụng ở trên thấy Bồ Tát ở quốc độ kia cùng với đủ loại nhơn duyên, tín, giải, tướng mạo vậy. Lược bớt chẳng đáp việc khởi bảo tháp ở trên.

Bên trên chẳng thấy quốc độ kia có tướng Pháp Hoa; thứ đến thấy có pháp hiện ra. Bây giờ tháp ấy hiện ra tướng Pháp Hoa; cho nên khởi tháp nhập diệt và việc ấy đáp lại sau đó.

Kế đến từ ”nhĩ thời tứ bộ chúng” trở đi. Phần thứ 2, một hàng rưỡi; theo cách tụng như câu văn, ngày xưa Phật đã tứ chúng có nghi ngờ nhớ đến.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

Từ câu ”Thiên nhơn sở phụng tôn” trở đi gồm có 22 hàng rưỡi, tụng ấy là chỗ gặp và bây giờ giống nhau. Câu văn nầy lại chia làm 6. Hai hàng đầu, 2 câu tụng, nguyên nhơn và con người giống nhau.

Kế đến ”thuyết thị pháp” trở đi; phần thứ 2 câu thứ nhứt tụng với việc thuyết pháp bên trên giống nhau. Kế tiếp ”mãn 60 Tiểu kiếp” trở đi; phần thứ 3 một hàng một câu tụng về thời gian giống nhau. Rõ biết đầy đủ các kiếp dài lâu; thật bất tư nghì. Ngài Diệu Quang cũng đều thọ trì Phật Pháp ngày xưa. Cũng giống như Thân Tử thọ nhận sự phó chúc vậy.

Kế đến ”Phật thuyết thị Pháp Hoa” trở đi; phần thứ 4 gồm 5 hàng tụng bên trên và xướng về việc nhập diệt giống nhau. Tức là đáp lại cái ý của việc nhập diệt tại quốc độ kia ở bên trên. Tựu chung câu văn nầy có đề xướng lên sự nhập diệt, có sự chúc lũy. Chúc lũy nầy giống như là di giáo. Có buồn khóc như Niết Bàn, có ưng dụ lại giống như Di Giáo vậy. Những người đắc độ, tất nhiên đều được đắc độ. Những kẻ chưa được độ là nhơn duyên sẽ được độ. Giống như bây giờ Phật sẽ phó chúc cho Ngài Di Lặc vậy v.v...

Từ ”Thị Đức Tạng” trở đi; phần thứ 5 có một hàng rưỡi, tụng về sự thọ ký bên trên. Kế đến ”Phật thử dạ trở đi”; phần thứ 6 có 12 hàng, tụng qua kinh bên trên.

Thông Kinh ấy lại có 5. Đầu tiên có 2 hàng, tụng lúc Đức Phật nhập diệt thì 4 chúng được lợi ích; như củi hết lửa tắt. Tiểu Thừa Phật lấy quả báo của thân làm củi và trí huệ làm lửa. Huệ ấy nương vào báo thân và báo thân ấy diệt thì trí mất. Đại Thừa Phật lấy căn cơ làm củi và nhánh đậu làm lửa. Chúng sanh căn cơ, thì hình tướng lại hoại diệt. Phải tinh tấn gấp bội; nên lấy sự diệt độ để độ. Kế tiếp ”từ thị Diệu Quang” trở đi; phần thứ 2 có 2 câu. Tụng nầy có thể giúp cho người hoằng pháp qua kinh. Kế đến từ ”80 Tiểu kiếp” trở đi; phần thứ 3 có 2 câu, tụng về việc làm trải qua thời gian. Kế tiếp từ ”thị chư Bát Vương” trở đi; phần thứ 4 có 8 hàng, phần tụng bên trên là chỗ nhiêu ích cho đệ tử. Ở đây chia ra làm hai. Ba hàng đầu tụng rồi, thành đệ tử.

Kế tiếp từ ”Diệu Quang trở đi”; 25 hàng tụng, sẽ thành đệ tử. Kế tiếp từ ”Phật diệt” trở đi; phần thứ 5 có một hàng, tụng về phần cuối của việc gặp gỡ xưa nay. Sau 4 câu kệ, xưa gọi là kết thành, làm cho mọi vật đều ngưỡng mộ. Bây giờ sự giải thích chẳng phải như vậy. Câu văn Trường hàng bên trên có phân minh phán đoán về lời đáp lại của câu văn tụng nầy. Câu văn lại chia làm 3. Đầu tiên từ ”ngã kiền đăng trở đi”; đầu tiên có một hàng, tụng về việc sẽ nói kinh Đại Thừa. Kế đến từ ”Kim tướng như bổn” trở đi; phần thứ 2 có 2 hàng, tụng về cách dạy dỗ các pháp cho Bồ Tát.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

Kế đến từ ”chư cầu Tam Thừa nhơn trở đi”; phần 3 có một hàng, tụng về Phật hộ niệm. Ở câu văn nầy có thể giải thích được.

Lại nữa phía trước Ngài Di Lặc giải thích về 4 loại phục nan. Bây giờ nhất định Ngài Văn Thù có đáp lại. Ở trong nầy Văn Thù đoạn trừ 4 phục nghi; khiến cho Di Lặc chưa rõ lại hỏi. Cái nghi đầu tiên là Ngài Văn Thù rộng dẫn việc gặp Phật trước, nói kinh Pháp Hoa; cho nên Di Lặc có nghi và muốn hỏi. Chư Phật tùy theo duyên còn con người thì mỗi mỗi khác nhau. Phật xưa chỉ gọi Pháp Hoa và Phật bây giờ hà tất phải như vậy. Văn Thù tức là lấy câu kệ thứ nhứt để nói việc đoạn (nghi). Ta thấy Phật Đăng Minh vốn có ánh sáng đoan nghiêm như đây; cho nên rõ biết Phật bây giờ muốn nói kinh Pháp Hoa? Việc đoạn nghi nầy gọi là hỏi vậy. Di Lặc do nhơn nầy mà lại nghi. Tự có tên giống và nghĩa giống vậy. Tự có tên giống và nghĩa khác. Tên nầy là chỗ để làm rõ tên gì?

Văn Thù tức là lấy câu kệ thứ 2 để đoạn trừ nghi.

Tướng bây giờ đoan nghiêm như xưa kia. Đây là chư Phật phương tiện. Phật bây giờ phóng ra ánh sáng, trợ giúp cho cái nghĩa phát ra thật tướng. Đây là đoạn cái nghi về cách hỏi. Di Lặc nhơn điều nầy lại nghi. Thật tướng vô tướng ai là người có thể gặp được? Văn Thù tức là dùng câu kệ thứ 3 để đoạn nghi. Con người bây giờ sẽ rõ biết, chắp tay một lòng chờ đợi. Phật sẽ mưa pháp, mưa ấy rải khắp cho người cầu đạo. Đoạn trừ nghi nầy là căn bản của câu hỏi. Di Lặc nhơn đó lại nghi nữa.

Phật mưa pháp, mưa ấy dừng nơi Bồ Tát và nhuần thắm Đại Thừa. Văn Thù tức là dùng câu kệ thứ 4 để đoạn nghi. Những người cầu Tam Thừa, nếu có nghi hối, Phật sẽ vì đó mà trừ nghi, làm cho không còn sót gì nữa. Đây tức là dùng câu hỏi để đoạn nghi nầy. Di Lặc lại càng nghi hơn. Văn Thù lại đoạn trừ phiền não; tức là việc cùng lý tận; tức là ở nơi hoài nghi; có thể ở nơi hỏi đáp hay đầu, đủ 2 việc trang nghiêm. Làm cho rõ ràng để hiểu, thuật lại nơi những vị Thầy sáng suốt, giải thích 4 loại phục nan, làm cho Văn Thù tất nhiên phải đáp lại. Rõ ràng cái đẹp của Di Lặc là chẳng thấy Văn Thù giải thích 4 phục nan ấy và làm cho Di Lặc chẳng hỏi, mà hướng về Diệu Đức. Nghĩa nầy phát xuất từ Thiên Thai, chẳng phải truyền lại từ kia. Lời nói ỷ ngữ, người hiền đời sau chớ có ngăn cấm người lâu dài. Từ các vị Thầy ấy về sau, cả 100 năm hơn, kẻ giảng Pháp Hoa là con đường lợi ích.

Phàm có thấy được ý ấy chăng? Chẳng phải lâu gì. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 3 (Phần trên)

Giải thích về