Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Quyển thứ 9

(Phần sau)

- Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh quyển 34 - Thứ tự Kinh Văn số 1718 - Thiên Thai Trí Giả Đại Sư giảng - Sa Môn Thích Như Điển, Phương Trượng chùa Viên Gi ác Hannover, Đức Quốc, dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt tại Tu Viện Viên Đức - Ravensburg ngày 30 tháng 9 năm 2010.

Giải thích

Phẩm Thọ Lượng

Đ

ầu tiên xuất hiện sự giải thích khác.

Thầy Duệ ở lời tựa nói rằng: Thọ vô lượng kiếp chưa đủ nên mới dùng sự giải thích việc lâu dài nầy. Phân thân vô số chẳng đủ, dùng sự khác nhau của thể nầy. Do vậy mà thọ lượng định cho việc nầy là không có số (gọi). Phân thân làm sáng tỏ điều nầy chẳng khác. Phổ Hiền hiển (thị) việc nầy không thành. Đa bảo làm sáng tỏ việc nầy chẳng mất vậy.

Đạo Lãng ở Hà Tây cho rằng: Làm sáng tỏ pháp thân chơn hóa chẳng sai khác tại chưa phải là lý thứ nhất. Đa Bảo hiện ra là chứng minh cho pháp thân thường tại. Thọ Lượng minh chứng cùng thái hư nhiều vô lượng.

Đạo Tràng Quan nói rằng: Đầu tiên là hội tụ 3 và quy về Nhứt Thừa. Cuối cùng là ảnh mất, lắng thần vậy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Ảnh mất nghĩa là tức Tích. Từng thần, tức là làm sáng tỏ Bản. Cho nên Tích thì vô thường mà Bản là thường hằng. Người chú thích nói rằng: Số (thời gian) không tồn tại và mất đi, gọi đó là Thọ. Ra khỏi sự tu, không hạn sự non yếu gọi là Lượng. Pháp thân không có hình tướng và năm tháng để nhiếp. Khiến cho Đại Sĩ tu thật thực tiễn trong việc chiếu sáng. Chẳng dùng việc ở Già Gia vì sự thành Phật đã 100 năm mà kỳ hạn được.

Trúc Đạo Sanh bảo rằng: Sắc thân nầy của Phật do ứng hiện mà có, không, có thật hình; mà hình ấy chẳng thật, há lại có Thọ sao ! Rồi thì hằng vạn hình hài đồng với xưa nay vốn chỉ là một. Cổ cũng lại là kim, mà kim cũng lại là cổ. Chẳng có thời gian, chẳng có không nơi chốn, chẳng tồn tại. Nếu có thời gian, chẳng có; có nơi chốn lại chẳng tồn tại. Đối với chúng sanh mà như vậy.

Phật chẳng lại như thế. Đây là cực đàm trường thọ. Nói Già Gia là có. Già Gia có ấy là chẳng phải Già Gia. Già Gia lại chẳng phải. Chiều dài ấy riêng có sao ? Dài, ngắn, còn, mất; dài, ngắn hằng tồn tại sao ? Những bậc long tượng đời trước như hướng mà nói. Nhiều Ước (giáo) vô lượng làm sáng tỏ cho thường.

Người đời gần đây đa phần các vị Sư nói Thọ là Lượng pháp; trước quá khứ hằng sa; sau gấp bội số trên;

chung quy hạn cực, mà làm sáng tỏ chỗ vô thường. Lại kẻ mê hoặc thì chấp vào phẩm ấy làm sáng tỏ Thọ Lượng. Lượng là vô thường thì cái nào tạo ra thường để giải thích. Nay vì đó mà giải đáp. Phẩm nầy gặp đạo là Thọ Lượng; chẳng phải con đường Thọ có Lượng; chẳng phải con đường Thọ không Lượng. Rồi tạo ra vô thường, kia tạo ra thường, giải thích điều nầy trở lại để làm gì ? Con vịt và trai tranh nhau, ta thừa điều tệ hại nầy mà nên giải cho đủ 4 loại. Nghĩa là thật có lượng mà nói là vô lượng. Di Đà là có. Thật vô lượng mà nói là Lượng. Như Phẩm nầy cùng với Kim Quang Minh là có. Thật vô lượng mà nói là Vô Lượng. Như Niết Bàn nói: Chỉ Phật với Phật mới là thọ vô lượng nầy. Thật có lượng mà nói là Lượng. Như 80 (tuổi) nói lên sự nhập diệt là có. Câu văn trong phẩm nầy có đầy đủ ở nghĩa nầy. Há có thể là một, mà chẳng phải là ba sao ? Hỏi rằng: Nếu thọ lượng làm sáng tỏ cho thường thì cùng với Niết Bàn lại khác cái gì vậy ? Nay ngược lại. Pháp Hoa nhất thừa cùng với Thắng Man nhứt thừa có gì khác nhau ? v.v...

Nếu phân biệt để đáp thì: Pháp Hoa lược nói, minh chứng cho thường. Niết Bàn nói rộng, chứng minh cho thường. Thắng Man vì một, làm sáng tỏ một ấy. Pháp

Hoa gặp 3 làm sáng tỏ cho một v.v... Hỏi rằng: Gần thành (đạo) là phương tiện. Xa thành (đạo) là chơn thật. Hoa Nghiêm tịch diệt đạo tràng. Đại Kinh siêu tiền 9 kiếp, đều thành phương tiện. Nếu mà Pháp Hoa khai diễn cảnh. Thường Bất Khinh nào lại gần ? Nên rõ ràng Pháp Hoa đã trở lại phương tiện. Nếu vậy thì gặp 3, trở lại một cảnh. Lại nên chẳng gặp 3 trở lại một chăng ? Nếu mà khai 3 hiển một thì chư Phật đạo đồng. Khai cận hiển viễn tất cả chư Phật đều giống nhau.

Nếu mà chư Phật đồng như vậy thì chẳng riêng gì Đức Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Thích Ca. Nếu chỉ riêng Đức Thích Ca thì trưiớc nghĩa nầy không đúng sao ?

Đáp rằng: Do ta phương tiện; chư Phật lại cũng như vậy. Lại nữa chư Bồ Tát nghe Thọ Lượng thì phát nguyện. Nguyện ta đến đời vị lai nói Thọ cũng lại như vậy. Điều nầy tất cả chư Phật cùng giống nhau. Lại chẳng phải rộng nói một gần, một xa. Cho nên phải biết rằng: Không trước, không sau, không gần, không xa. Hiển pháp thân thường trụ. Có thỉ, có chung, có gần, có xa. Luận nầy hợp với Tích. Dùng nghĩa nầy vọng về các kinh; đối duyên tuy khác, mà chung lại chẳng khác gì. Rồi rõ các kinh. Các vị Thầy chẳng thể là một Thầy vậy.

Hỏi: Nghĩa chọn là thường có thể là vậy mà câu văn với ý gì lại giải rộng ra ?

Đáp: Việc làm sáng tỏ, quý ở lý nầy. Kẻ tăm tối chỉ cốt giữ câu văn, hằng tìm chú thích cho giống Tông (phái). Đây chính là ý chính của lời dạy. Cấu chấp, cặn bã thì hỏi chiếc cầu gì làm lợi ích. Lại nữa lời dạy chính làm duyên. Duyên khác và nói khác. Hoặc tùy theo sự vui mừng; tùy theo sự nghi; tùy theo sự giữ gìn; tùy theo sự ngộ. Ngộ ấy tức là đạt được rồi vậy. Cái nào lại là Bàn Đàn Thiên Bá để làm gì ? cho nên nói Nê Hoàn (Niết Bàn) chơn pháp bảo; chúng sanh có nhiều cửa để vào.

Điều nầy là ý ấy vậy.

Lại nữa câu văn lại có nhiều ít. Niết Bàn đối với vị lai, thường trụ ấy làm Tông (Chỉ). Câu văn nầy tức là nhiều. Chẳng phải lấy quá khứ đã thành (Phật) lâu rồi làm Tông. Câu văn nầy tức là ít. Nếu theo nhiều thì bỏ ít; tức là ma nói, chẳng phải Phật nói. Kinh nầy dùng quá khứ thành Phật lâu rồi làm Tông chỉ. Điểm trần số giới, câu văn nầy lấy làm nhiều. Vị lai thường trụ, câu văn nầy lấy làm ít. Nếu từ nhiều bỏ ít như ban đầu phá, tạo ra 7 phần; giống như cành cây A Lê; giống như Thiên Tử ra lệnh; hoặc nhiều hoặc ít đều chẳng thể sai trái. Sai là bị tội. Phẩm Phương Tiện nói rằng: Tướng thế gian thì thường trụ. Ở nơi Đạo Tràng đã rõ rồi. Đạo Sư phương tiện nói. Câu văn nầy tức là vị lai thường trụ chẳng diệt. Lại nói rằng: Ta thường trụ đối với điều nầy. Lại nói là thường ở tại núi Linh Thứu và ngoài các trụ xứ khác nữa. Phổ Hiền Quán nói rằng: Thường Ba La Mật là chỗ nhiếp thành nơi chốn. Ba La Mật của ta là chỗ an lập vậy.

Như đây Thường (theo) câu văn lại là chẳng ít. Lại theo kinh nầy thì xứ xứ làm sáng tỏ pháp thân. Pháp thân ấy há chẳng thường sao ?

Hỏi: Có phải làm sáng tỏ pháp thân; nên luận về 3 đức chăng ?

Đáp: Quyền, thật nhị trí há chẳng phải là Bát Nhã. Ba đời thị hiện há chẳng phải là giải thoát ? Thật tướng bản địa tức là pháp thân. Tam đức làm sáng tỏ câu văn vì việc nầy vậy. Giải thích phẩm về Như Lai là 3 đời mười phương chư Phật, nhị Phật, tam Phật, Bản Phật, Tích Phật là thông hiệu vậy. Thọ lượng nghĩa là giải thích về lượng vậy. Giải thích về lượng trong mười phương ba đời, 2 Phật, 3 Phật, Bản Phật, Tích Phật là những công đức.

Nay chính thức giải thích Lượng Bản Địa, 3 Phật công Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

đức; cho nên nói Như Lai Thọ Lượng Phẩm. Nghĩa của Như Lai thật nhiều. Vả lại làm sáng tỏ 2, 3 Đức Như Lai; ngoài các thí dụ có thể giải thích được. Hai Đức Như Lai là, theo Thành Luận nói: Thừa Như thật đạo, Lai thành chánh giác; cho nên gọi là Như Lai (lên Đạo như thật để thành chánh giác). Thừa thị pháp như như trí, thật thị pháp như như cảnh. Đạo là nguyên nhân; giác là quả. Nếu đơn giản để luận về Thừa thì như chẳng rõ biết. Đơn giản để làm sáng tỏ cho thật thì như như chẳng thể rõ. Cảnh trí hòa hợp; tức là có nhơn quả. Chiếu cảnh chưa cùng; gọi đây là nguyên nhơn. Tận cùng của khởi nguyên là quả. Đạo giác nghĩa thành. Tức là thừa như thật, đạo lai thành chánh giác. Đây chính là chơn thân Như Lai vậy. Dùng như thật trí, thừa như thật đạo, lai sanh 3 cõi, thị hiện thành chánh giác tức là Ứng Thân của Như Lai vậy.

Tam Như Lai theo Đại Luận nói là: Như pháp, tương giải, như pháp tương thuyết; cho nên nói là Như Lai. Như ấy là pháp như như cảnh; chẳng nhơn chẳng quả. Có Phật, không Phật, tánh tướng thường nhiên; biến khắp các nơi mà chẳng có khác với Như. Bất động mà đến là Lai. Chỉ điều nầy là pháp thân của Như Lai vậy. Pháp như như trí. Thừa nơi như như chơn thật bảo là đạo Lai thành Diệu Giác. Trí xưng như lý. Từ lý gọi Như; từ trí gọi Lai.

Tức là báo thân của Như Lai vậy. Cho nên luận rằng:

Như pháp tướng mà giải; cho nên gọi là Như Lai, dùng như như cảnh trí để hợp lại. Tức là có thể nơi nơi thị hiện, thành chánh giác. Thủy ngân cùng vàng ròng có thể dát lên các tôn tượng. Công đức cùng với Pháp thân; nơi nơi ứng hiện ở.

Bát tướng thành đạo, chuyển diệu pháp luân; tức là ứng thân của Như Lai. Cho nên luận rằng: Như pháp tướng nói, cho nên gọi là Như Lai. Pháp thân của Như Lai gọi là Tỳ Lô Giá Na. Ở đây phiên âm là biến tất cả nơi. Báo thân của Như Lai gọi là Lô Xá Na. Ở đây phiên âm là Tịnh Mãn. Ứng Thân của Như Lai gọi là Thích Ca Văn. Ở đây dịch là Độ Ốc Tiêu. Đây chính là 3 Như Lai; nếu chấp giữ riêng lẻ; tức là chẳng thể được.

Đại Kinh nói rằng: Pháp thân chẳng phải là Bát Nhã, lại chẳng phải giải thoát, lại chẳng có. Ba pháp đầy đủ gọi bí mật tạng là Đại Niết Bàn; chẳng thể có một sự sai khác nào tung hoành chia riêng lẻ. Đầy đủ 3 pháp, xưng giả danh là Như Lai. Kinh Phạm Võng kết thành giáo học của Hoa Nghiêm. Đài hoa là gốc và lá là ngọn. Biệt ấy một duyên tạo như lời nói nầy; mà gốc, ngọn chẳng được rời xa nhau. Kinh Tượng Pháp Quyết Nghi kết thành Niết Bàn. Câu văn nói: Hoặc thấy Đức Thích Ca là Tỳ Lô Giá Na; hoặc làm Lô Xá Na. Che khuất phía trước, duyên thấy khác đi. Chẳng phải 3 Phật vậy. Phổ Hiền Quán kết thành Pháp Hoa. Câu văn nói rằng: Thích Ca Mâu Ni gọi là Tỳ Lô Giá Na; cho đến tên khác; chẳng phải là thể biệt. Đây là ý chung trong các kinh vậy. Nên biết rằng 3 thân Phật ấy chẳng phải khác một, làm sáng tỏ như vậy.

Hỏi: Phẩm nầy không có 3 tên gọi của Phật. Theo cái nào mà giải thích điều nầy như thế ?

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Đáp: Tuy không nói mục tiêu, mà đầy đủ ở nghĩa nầy. Câu văn rằng: Phi như, phi dị; phi như 3 cõi, thấy nơi 3 cõi. Phi nầy biến như sự hiển bày nơi Viên Như; tức là nghĩa của Pháp thân Như Lai vậy. Lại nói rằng: Như Lai là tướng của như thật tri kiến trong 3 cõi. Tức là như như trí, xưng như như cảnh; tất cả chủng trí tri kiến; tức là Phật nhãn. Đây là nghĩa của Báo Thân Như Lai. Lại nói rằng: Hoặc thị hiện thân nầy việc nầy; hoặc thị hiện ở thân khác việc khác. Đây chính là nghĩa của ứng Thân Như Lai vậy. Nếu thường tánh được 3 Như Lai là chiều ngang. Nếu tu được 3 Như Lai tức là chiều dọc. Đầu tiên là pháp, kế đến là báo và sau cùng là ứng; lại cũng là chiều dọc. Nay kinh nói đầy đủ, chẳng ngang chẳng dọc, 3 Như Lai vậy. Chỉ ngang, dọc Như Lai, thường chẳng phải cái nghĩa ngày nay. Huống là 3 tạng thông giáo Như Lai sao ? Lại nước trước Pháp Hoa, lại làm sáng tỏ Viên Như Lai; giống với Tích nầy; ở trong ấy mà nói vậy. Phát Tích hiển Bổn 3 Như Lai. Vĩnh viễn khác với các kinh. Luận rằng: Thị hiện thành Đại Bồ Đề vô thượng. Thị hiện 3 loại Bồ Đề. Một là ứng hóa Bồ Đề; tùy theo nơi chốn mà ứng hiện.; tức là thị hiện. Như kinh giải thích việc Ngài ra khỏi cung điện. Hai là báo Phật Bồ Đề. Thập Địa đầy đủ được thường Niết Bàn. Như kinh nói: Ta thật thành Phật đến nay vô lượng vô biên kiếp rồi. Ba pháp Phật Bồ Đề. Nghĩa là Như Lai tạng tánh tịnh Niết Bàn chẳng thay đổi. Như kinh nói: Như Lai là tướng như thật tri kiến của 3 cõi. Trải qua đầy đủ ý nghĩa nầy, luận mới xuất hiện tên nầy. Chẳng lẽ tạo ra sự giải thích bên trên, há đúng với kinh luận sao ? Kế tiếp là làm sáng tỏ Thọ Lượng. Thọ là ý nghĩa của thọ nhận. Chơn như chẳng cách ngăn với các pháp; cho nên gọi là thọ. Lại nữa cảnh trí tương ưng; cho nên nói là Thọ. Lại nữa một thời kỳ báo (thân) được 10 năm chẳng gián đoạn; cho nên nói là Thọ. Lượng được giải thích là lượng. Chữ Lượng tức là thông, không có nghĩa rộng riêng. Giải thích về lượng pháp Như Lai, dùng như lý làm mạng báo Như Lai, dùng trí tuệ làm mạng ứng Như Lai cùng duyên vào lý làm mệnh. Giải thích về lượng các mạng; hoặc có lượng, hoặc vô lượng, hoặc phi lượng, phi vô lượng. Pháp thân Như Lai như lý mạng. Có Phật, không Phật, tánh tướng thường nhiên. Bất luận tương ưng cùng chẳng tương tục; lại vô hữu lượng cùng vô lượng.

Câu văn giải thích rằng: Phi như phi dị, phi hư phi thật. Che đậy là sự giải thích về lượng, pháp thân như lý mạng vậy. Giải thích về lượng báo thân của Như Lai;

dùng như như trí, khế hợp với như như cảnh. Cảnh ấy phát trí làm báo. Trí ấy minh cảnh làm thọ. Cảnh ấy lại vô lượng vô biên, thường trụ chẳng mất. Trí ấy lại như thị. To lớn vô cùng.

Câu văn lại nói rằng: Trí lực ta như vậy, dài tu nghiệp chỗ được. Huệ quang chiếu vô lượng. Thọ mệnh vô số kiếp. Đây là sự giải thích về lượng báo thân của Như Lai, trí huệ mạng. Giải thích về lượng ứng thân là:

Ứng thân cùng với nhơn duyên. Duyên lâu dài giống với dài nhân duyên và duyên đầy đủ giống như sự đầy đủ v.v... Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Tự kia đối với ta là như thế nào ? Kinh rằng: Số số hiện sanh, số số hiện diệt; hoặc lại tự nói; gọi là chữ chẳng giống với năm ghi nhận Đại, Tiểu. Điều nầy giải thích về Lượng Ứng Phật cùng với duyên mệnh vậy. Lại nữa pháp thân thì chẳng phải lượng và chẳng phải vô lượng. Báo thân Kim Cang trước có lượng. Kim Cang sau vô lượng. Ứng thân tùy duyên; tức là có lượng. Ứng dụng chẳng gián đoạn tức là vô lượng. Thông đồ giải thích là lượng 3 câu tại Thánh, một câu thuộc phàm. Hữu lượng vô thường, đều chẳng phải là nghĩa Phật. Xưa kia nói mà sự tăng giảm cả 2 phỉ báng thêm vào rồi vu cho Phật. Chẳng phải ma là cái gì ? Bốn câu giải thích lượng theo nghĩa nầy đã rõ rồi. Vì việc chưa giải thích, lại thường cùng với 4 câu liệu giản. Đầu tiên là biệt tác, kế đến là thông (giáo) tác. Biệt là phi thường, phi vô thường. Song phi lý cực; tức là pháp thân vậy. Thường ấy tức là báo thân. Báo trí cảnh hợp lại thường, phi vô thường. Hằng giả chánh trí viên mãn chẳng sanh, chẳng diệt. Qua khỏi Kim Cang tâm ở trước. Giữa thường là báo thân. Lại thường, lại vô thường là ứng thân. Ứng dụng vô tận lại là thường. Số xướng Niết Bàn gọi là vô thường. Vô thường ấy là Kim Cang tâm ở trước, trí dụng tăng tiến.

Cho đến phàm phu sanh diệt, xuất một; tất cả đều là vô thường. Ba Phật mỗi mỗi một câu. Phàm phu cộng lại một câu. Điều nầy Ước (giáo) biệt giáo, phân biệt riêng.

Thông Đồ Viên nói là mỗi một Đức Như Lai tất cả đủ 4 câu. Pháp 4 thân. Phi thường, phi vô thường. Song phá phàm thánh bát đảo. Thường là như hư không thường vậy. Vô thường là vô phàm phu tánh diệt đảo. Lại thường, lại vô thường. Tịch mà song chiếu. Báo thân 4 là phi thường, phi vô thường. Trí minh cảnh, thường là ra khỏi Nhị Thừa. Vô thường là vô sanh diệt đảo vậy. Lại thường, lại vô thường có thể song chiếu. Ứng thân 4 là phi thường, phi vô thường. Phi báo (thân) phi sanh tử vậy. Thường là thường, ứng giống nhau. Vô thường là giống với vô thường. Lại thường, lại vô thường. Cả 2 tồn tại. Phàm phu liền được vô thường một câu. Thông Đồ lại tạo ra 4 câu. Hằng có tánh, được nơi lý. Bên trên không 4 câu danh tự; huống là hành dụng sao ? Có thể lấy ý được, chẳng đợi nói vậy. Một thân tức là 3 thân; chẳng phải một, chẳng khác. Nên rõ rằng một thân Phật tức là đầy đủ thân thọ mạng công đức. Tùy duyên cảm thấy dài, ngắn chẳng giống nhau.

Đại Kinh nói rằng: Phàm phu Nhị Thừa thấy thọ mệnh Phật, giống như ngày của mùa Đông. Bồ Tát được thấy giống như ngày mùa Xuân. Còn Phật thấy Phật thọ mạng vô lượng giống như ngày mùa hạ. Sở dĩ như vậy vì phàm phu uế chướng, đất rộng mông lung. Tạng thông nhị thừa tuy đoạn tứ trụ, chẳng thấy Trung Đạo. Hoặc xả phần đoạn thọ pháp tánh, thân chưa phá vô minh. Đất kia chỗ phụng (sự) giống như Thắng Ứng. Nên rõ là Nhị Thừa chỉ thấy ngày của mùa Đông; hoặc các Bồ Tát chưa chẳng Địa Trụ; nên thấy giống như trước. Hoặc phá vô minh cho đến thọ phần pháp thân, mà cùng với lời nói được thấy báo thân thọ mạng. Đoạt mà vì lời nói; giống như Thắng Ứng; chưa cùng báo thân là khởi đầu. Chưa tận pháp tánh là cực. Chỗ thấy Phật thọ giống như là ngày của mùa Xuân. Chỉ Phật với Phật cùng tánh tận Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

nguồn, thấy pháp thân thọ mạng giống như là ngày của mùa hạ. Đại kinh cùng với 3 dụ ấy làm thí dụ. Đối với các thường, trong ấy hư không là số một. Tất cả thọ mạng của Như Lai là số một. Thí dụ nầy về pháp thân thọ mạng thì vô thỉ, vô chung, tánh tướng trạm nhiên, chẳng giống với ứng và báo (thân) vậy. Hai là dụ cho 4 sông, tất cả đều quy về biển lớn. Dụ cho báo thân chỗ tu vạn điều lành tất cả đều cảm Phật, báo thọ mệnh như trong biển ấy. Ba là A Nậu Đạt, ao ấy phát xuất 4 con sông. Dụ nầy là dụ cho ứng thân thọ mệnh từ Pháp báo, cùng ra dài, ngắn kia.

Phẩm nầy giải thích về Lượng, Thông (giáo) làm sáng tỏ 3 thân. Nếu từ biệt (giáo) thì ý ấy chánh tại báo thân. Vì sao nghĩa ấy lại gặp nơi câu văn ? Nghĩa nầy là:

Báo thân trí huệ, thượng minh hạ khế. Ba thân đầy đủ cho nên nói nghĩa nầy vậy. Gặp câu văn ấy là: Tu thành Phật cho đến nay thật là lâu xa. Cho nên có thể trong 3 đời làm lợi ích cho chúng sanh. Chỗ thành ấy là Pháp Thân. Hay thành tức là báo thân. Pháp thân hợp lại cho nên có thể làm lợi vật và nói là câu văn gặp nhau. Dùng điều nầy để giới thiệu ý chánh là luận về công đức của báo thân Phật vậy.

Lại nữa như 3 thân đầy đủ loại công đức. Tất cả là thời gian căn bản ở Đạo Tràng, dưới gốc cây, trước khi thành tựu lâu xa. Gọi đây là Bản. Khoảng giữa đó và ngày nay tịch diệt đạo tràng là chỗ thành tựu. Gọi đây là Tích. Các kinh đều nói về Bản, Tích; tức là tịch diệt đạo tràng; chỗ thành pháp, báo (thân) là Bản. Từ Bản, nơi ấy khởi lên được, yếu cả 2 ứng (thân) làm Tích. Nay trải qua nơi chốn, làm sáng tỏ, chấp giữ chỗ tịch (diệt) và ở khoảng giữa, chỗ thành tựu 3 thân. Tất cả gọi là Tích. Giữ vào Bản, ngày xưa ở nơi Đạo Tràng được 3 thân. Gọi đây là Bản. Cho nên cùng với các kinh có sai khác vậy. Không có Bản thì không dùng Thùy Tích. Phi Tích thì chẳng dùng để hiển Bản được. Bản, Tích riêng đặc thù, là một bất tư nghì. Theo ý của Thầy cầm bút thì Bản ấy ở tại Tịch Trường (nơi viên tịch).

Lại nữa Tịch Trường Bản Tích lại có nhiều loại; hoặc dùng Niết Bàn để làm Bản. Từ chơn khởi ứng (thân) làm Tích. Tích Bản cùng không, nói là Tư Song Đoạn. Cho nên đây là một bất tư nghì. Hoặc dùng tục làm Bản. Tứ tục khởi lên ứng (thân) làm Tích. Tích Bản sâu rộng, phần dưới đất chẳng thể nói nghĩ, bàn luận. Cho nên nói bất tư nghì là một. Hoặc dùng trung làm Bản. Từ trong khởi ứng (thân) làm Tích. Tích Bản đều ngôn ngữ đạo đoạn, tâm hành xứ diệt. Cho nên nói bất tư nghì là một.

Lại nữa 3 điều nầy chẳng phải ba, lại chẳng phải một.

Chẳng phải 3 chẳng phải 1, lấy đó làm Bản, mà 3 mà 1 làm Tích. Tất cả ngôn ngữ đạo đoạn, tâm hành xứ diệt. Bất tư nghì là một. Chẳng biết các vị Thầy chỉ cho nơi nào là Bản Tích, bất tư nghì là một. Nay nhiếp chấp tứ phiên. Tất cả là Tích trong bất tư nghì là một. Xa chỉ Bản Địa, tam phiên tứ phiên bất khả tư nghì. Dùng làm Bản nầy.

Từ mỗi Bản mà Thùy Tích. Do mỗi Tích mà hiển Bản. Bản Tích duy đặc thù, bất khả tư nghì một. Như đây Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

thì Bản Tích nầy cái gì chẳng khác với các kinh ? Được gì, chẳng khác với các Sư ?

Hỏi rằng: Các kinh mỗi mỗi nói về vị hạnh; hoặc nhiều hoặc ít. Hoa Nghiêm 41 vị. Anh Lạc 52 vị. Danh nghĩa đều rộng. Kinh nầy đầu, cuối đều chẳng có việc nầy. Nói cái gì là khác biệt ?

Đáp rằng: Dụ như người đời tu các nghiệp, tập hợp đủ loại đồ quý, cầu đủ các vị. Nếu không thọ mạng thì dùng tài vị để làm.

Đại Kinh nói rằng: Giống như vị Trưởng Giả sinh ra và nuôi nấng đứa con một. Thầy tướng xem số và đoán là thọ mạng ngắn ngủi, chẳng còn bao lâu. Cha mẹ rõ biết điều nầy, chợt như cây cỏ. Pháp môn lại cũng vậy, hành đủ loại nguyên nhơn, rộng được các quả. Hiện ra các loại thông, hóa đủ loại chúng, nói đủ các loại pháp, độ đủ loại người. Tổng quát thì ở nơi biển thọ mạng của Như Lai. Trong biển ấy điều cần yếu là pháp tánh trí ứng.

Duy Ma Mục Kê không khác với điều nầy sao? Rộng khai, hiểu gần, văn xa lại chia làm 2. Trước tiên là răn dạy tin tưởng, kế đến chính thức đáp lại. Phật chỉ dụ, luận khuyên các chúng, giữ lấy niềm tin.

Câu văn nầy lại có 3 sự giáo huấn, 3 lần thỉnh cầu, lại thỉnh, lại giáo huấn. Tích Môn 3 lần thỉnh, một lần giáo huấn. Trong nầy 4 lần thỉnh, 4 lần giáo huấn. Trước sau gom lại gồm 5 lần giáo huấn, 7 lần thỉnh cầu. Thật phải là việc đặc biệt mới siêng làm những việc như vậy.

Thành ấy là trung thành; Đế ấy là thẩm thật. Chẳng dối lừa đối với vật, liền cho rằng chơn. Xưa kia 7 phương tiện tùy kia, ý ngữ chẳng bảo rằng thành thật. Nay thì tùy tự ý ngữ chỉ bày cho biết điều trọng yếu. Cho nên gọi là Thánh Đế. Bồ Tát lại phụng thành lời giáo huấn, chẳng kham bởi sự nghi ngờ. Nghe tất giữ lòng tin, tin nhận thành thật lời nói vậy. Chánh đáp có trường hàng kệ tụng, lại chia làm 2. Thuyết pháp dụ về pháp. Thuyết pháp ấy lại có 2. Một là 3 đời làm lợi ích các việc. Hai là tổng kết chẳng hư dối. Cận tình tuy thấy, hiện tại 80; chẳng rõ quá khứ, không thiếu vị lai, chẳng mất. Cho nên Ước (giáo) 3 đời khai gần hiểu xa. Như đây là sự lợi ích; chẳng phải riêng ta vậy. Chư Phật lại cũng như thế.

Cho nên tổng kết chẳng hư vọng. Thuyết pháp nói ít về vị lại. Trong kệ dụ thì có nói nhiều v.v...

Quá khứ lợi ích vật, câu văn ấy lại có 2. Một là từ „Như Lai bí mật“ trở đi là cái tình (cảnh) xuất hiện sự chấp (nhận) gần gũi. Hai là từ „rồi thiện nam tử“ trở đi là phá gần hiểu xa. Đầu tiên lại có 3. Một là ra khỏi chỗ, mê pháp. Hai là ra khỏi, có thể mê chúng. Ba là ý nghĩa của việc ra khỏi xa chỗ mê. Bí mật ở đây là một thân tức là 3 thân; gọi là bí. Ba thân tức là một thân; gọi đây là mật.

Lại nữa ngày xưa chỗ chẳng nói gọi là bí. Chỉ Phật tự rõ, gọi là mật. Thần thông lực là dùng cho 3 thân. Thần là cái lý mà thiên nhiên bất động. Tức là thân pháp tánh vậy. Thông tức là vô ủng (không lấp), bất khả tư nghì.

Tức là báo thân vậy. Lực ấy là căn bản cốt cán dùng tự tại. Tức là ứng thân. Phật ở trong 3 đời đều có 3 thân.

Đối với trong những lời dạy bí mật ấy chẳng truyền. Cho nên tất cả thế gian trời, người, Tu La biết nay Phật đầu Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

tiên là ở nơi gốc cây, rồi được 3 thân. Cho nên chấp vào gần mà lại nghi xa. Trong Bản nầy nói chẳng nói lại cùng với Nhị Thừa mà hay đối với Bồ Tát. Bồ Tát nhiếp ở Trời, người, Tu La và trong 3 đường lành. Ngoại trừ 3 cõi ác, tội dày, căn độn, ít trí. Chẳng rõ việc làm và ý nghĩa nầy cho nên Đại Phẩm hằng nói Ma Ha Diễn ra khỏi thiên, nhơn, Tu La; lại chẳng nói nơi tam đồ vậy. Bồ Tát có 3 loại: Hạ phương, tha phương, cựu trụ. Hạ phương tức là trong ngày giáo hóa; cho nên chẳng chấp về nghĩa gần. Tha phương, cựu trụ đều có 2 loại.

Một là từ pháp thân ứng sanh. Qua đời, được trước tiên là vô sanh. Hoặc trước đây nghe, phát Tích hiển Bản. Giả thử chưa được nghe, khi báo (thân) hết, thọ pháp tánh thân. Đối với pháp thân địa, tự ứng, được nghe nói lâu dài; cho nên ứng sanh vào Bồ Tát. Đa phần không chấp ý nghĩa gần. Hai là nay sanh, bắt đầu được vô sanh nhẫn. Cùng với chưa được, kể cả có trong ý nghĩa nầy.

Từ „Rồi thiện nam tử, ta thật từ khi thành Phật đến nay“ trở đi; phần thứ 2 phá chấp trừ mê, dùng sự hiển bày lâu dài làm Bản. Câu văn bên trên là lời giáo huấn với chơn lý thành thật; tức là điều nầy. Tựu chung việc nầy lại có 2. Một là hiển viễn; hai là từ „chính mình và từ đây đến“ trở đi; làm sáng tỏ quá khứ ích vật được tuyên dương. Tựu chung phần đầu lại có 2. Một là nói pháp hiển viễn; hai là đưa ra lời thí dụ, cách lượng nói pháp.

Thành Phật đến nay đã thật lâu xa rồi. Già Gia gần nghĩa là phá. Phá gần hiển xa, lược có 10 ý; như nghĩa đen của câu văn vậy v.v... Câu văn nầy chính thức dùng để phá gần hiển xa; phá gần nghĩa là tình phế cận, hiển viễn. Phế đối với việc giáo hóa gần. Trong thí dụ nầy lại chia làm 3. Một là đưa ra thí dụ để hỏi. Hai là đáp. Ba là cùng hiển, cho ra trường viễn. Ngoài ra kinh, hoặc làm sáng tỏ số bất khả thuyết, lấy trần sa làm thí dụ. Rồi ở đây, điều nầy tức là nhiều. Ngày ở phía dưới, trần ấy là điểm bị ở cõi nầy, khó thể nói. Hà huống là chẳng phải trần, há có thể nói sao. Hạ trần, chẳng hạ trần giới, thường cũng khó thể nói. Hạ trần, bất hạ trần; trần ấy há có thể nói sao? Huống là lại quá rồi, há có thể nói sao? Trong sự đáp lại phần thứ 2 của Ngài Di Lặc đưa ra 3 người chẳng rõ. Hợp dụ như câu văn.

Từ „chính mình, từ đây“ trở đi làm sáng tỏ ích vật sở tuyên ấy lại có 3. Một là ích vật xứ. Hai là đưa ra nghi về Tích bên trên. Ba là từ „nếu có chúng sanh đến tận nơi ta“ trở đi, chính thức làm sáng tỏ ích vật sở nghi. Nên hiển xứ. Bên trên dẫn dụ thật xa xôi lâu dài về chỗ ở nào. Cho nên hay tại nơi đất nước nầy và ở quốc độ kia mà làm Phật sự như câu văn. Đối với khoảng giữa ấy, phải qua cái chấp và nghi về Tích bên trên. Nghi nhơn và nghi quả. Xưa kia dạy về chỗ nói xứ xứ hành nhơn. Lại nữa nơi nơi được ghi nhận; tức là quả nghi. Nay phải trừ đi điều nghi nầy. Chỉ cho Phật Nhiên Đăng; tức là tẩy đi cái nguyên nhân nghi ngờ vậy. Lại nữa nói điều nầy nhập vào Niết Bàn, tức là tẩy đi cái quả nghi. Như vậy thì nhơn quả nầy chẳng phải là một điều. Tất cả ta đều phương tiện; chẳng phải nói thật cho nên nói là chẳng nghi. Hoặc có người nói rằng: Phương tiện nói Nhiên Đăng Phật là Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Thầy của ta, mà sự thật là Thích Ca trong hiện tại tạo tác. Chẳng sanh, hiện sanh; chẳng diệt, hiện diệt. Cho nên nói Niết Bàn nầy. Nay nghĩa ấy chẳng hư vậy. Hay giữ lối giải thích trước. Cớ gì mà Nhiên Đăng Phật lúc ấy nhơn duyên thuần thục, dùng Phật tượng để giáo hóa? Ta duyên chưa thuần thục, hằng vì Bồ Tát, từ Phật được thọ ký cho. Được thọ ký tức là được nghĩa của quả. Hành hành tức là nhơn. Tiêu văn tự túc. Lời nói nầy tức là trung gian thí cho sự giáo hóa nầy. Chẳng phải nghĩa

Nhiên Đăng vậy.

Lại nữa ở khoảng thời gian giữa ấy ích lợi cho các vật tức là có hình (tướng) và (âm) thanh, cả 2 đều lợi ích. Nếu nói ngay về Phật Nhiên Đăng thì ở đây có hình tướng lợi ích. Lại nữa nếu nói vị nầy đã nhập Niết Bàn rồi thì vị Phật kia sau khi diệt độ, giúp Phật tuyên dương giáo hóa; tức là có sự lợi ích của âm thanh. Nếu như vậy thì hình tướng và âm thanh cả 2 đều lợi ích. Tất cả đều thuộc về nguyên nhơn của thời gian khoảng giữa vậy. Lại có hình tướng và âm thanh phát sanh. Sanh ấy tất có tử;

tử ấy tức có vào Niết Bàn. Gọi đây là quả vậy. Chẳng được nói là ở khoảng giữa ấy thành Phật quả rồi. Sao lại trước đó Pháp Hoa chưa được nói, cho đến khi thành Phật. Sao lại được nghi ngờ với Phật quả ấy ? Xưa dùng đến Nhiên Đăng thì ta là đang thực hiện trong hiện tại.

Điều nầy lại chẳng giải thích. Pháp Hoa là kinh trước, chưa luận là lúc xưa dùng để thành Phật. Với lời dạy gì mà nói Nhiên Đăng là ta trong hiện tại ? mà khởi lên sự nghi nầy? Từ „nếu có chúng sanh đến nơi ta“ trở đi; phần thứ 3 chính thức làm sáng tỏ sự lợi ích cho muôn vật; chỗ có thể tuyên xưng. Lại chia ra làm 2. Một là cảm ứng; hai là thí hóa. Cho đến nơi ta nghĩa là trong quá khứ, chúng sanh căn cơ gồm cả 2 là tiệm và đốn. Minh khấu (giữ lại) pháp thân. Còn Phật nhãn quán nghĩa là lâu xa đã thành Phật rồi. Dùng con mắt của Phật để quán chiếu thì chẳng có cái gì sai biệt cả. Rồi từ đó muốn khởi lên chỗ yếu, hơn cả 2 đều ứng hợp với sự lợi ích. Phàm là căn cơ lành, lại có 2 sức mạnh. Một là cảm nhơn thiên hoa báo. Hai là cảm Phật đạo quả báo. Nếu dùng pháp nhãn để xem thì rõ biết vạn điều nhơn duyên lành là do nặng, nhẹ; mỗi mỗi đều được hoa báo. Chẳng thể cứu cánh rõ biết điều nầy cuối cùng được chủng trí quả báo. Nếu dùng Phật nhãn viên chiếu vạn thiện, rõ biết đầu đuôi của việc nầy. Kinh nầy một hướng làm sáng tỏ Phật nhãn quan sát rõ biết chúng sanh vạn thiện cứu cánh được làm Phật. Đây là ý chánh của việc lớn khi xuất thế vậy.

Tín đẳng chư căn tức là tín cùng với 5 căn. Huệ căn tín là liễu nhơn. Dư căn tức là duyên nhơn. Hai căn lành nầy mỗi mỗi có lợi độn; thống nhiếp đốn tiệm cơ duyên.

Đốn cơ lợi độn tức là viên, biệt căn cơ. Tiệm cơ lợi độn tức là Tạng, thông cơ duyên. Lại nữa căn cơ Tiểu Thừa gọi là độn. Căn cơ Đại Thừa gọi là lợi. Lại nữa Tiểu Thừa căn gọi là lợi. Nhơn thiên thừa gọi là độn. Thập pháp giới chúng sanh đều có căn cơ của căn lành lợi độn. Chẳng dùng ác pháp. Ác pháp chẳng duyên liễu 2 nguyên nhơn vậy. Như Lai tất chiếu 10 cõi thiện cơ. Tùy chỗ ứng hiện mà độ, rồi hiện hình, âm thinh để làm lợi ích vậy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Từ „xứ xứ tự nói“ trở đi, chính thức làm sáng tỏ sự ứng, hóa chỗ tuyên bày lại có 2. Trước tiên là hình tướng, âm thinh lợi ích. Kế đến là được lợi ích, hoay hỷ. Phần trước về hình tướng, lợi ích lại có 2. Đầu tiên là làm sáng tỏ chẳng sanh, hiện sanh. Kế đến là chẳng diệt, hiện diệt. Tự nói gọi chữ ấy chẳng giống nhau. Hình ấy liền hiện ra gọi là chủ nguyên nhơn; nói đây là giới thiệu về thể. Căn cơ ấy có mạnh, yếu; hình ấy chẳng có hơn kém. Hình ấy khác cho nên gọi là chẳng giống nhau. Tuổi tác lớn, nhỏ tức là hình thức hơn, kém. Hơn ấy tức là thắng ứng. Kém ấy tức là liệt ứng. Gọi chẳng giống nhau tức là 2 vị Phật hiện ra tuổi thọ có lượng và vô lượng. Xứ xứ - luận bề cao ấy tức thuộc về các nơi trong quá khứ, về hành nhơn quốc độ vậy. Luận về chiều ngang tức là 10 phương quốc độ. Gọi chữ giống nhau; Ước (giáo) nói là nơi chiều cao.

Lại có sanh pháp; gọi chữ ấy chẳng giống nhau.

Như nay ứng thân nghĩ về quá khứ Nhiên Đăng Phật, Ước (giáo) nói quốc độ ngang lại có sanh pháp là tên chữ. Như ngày nay vọng nói về phân thân. Lại như Pháp Hoa 10 hiệu, trong ấy liệt kê Đức Thích Ca khác nhau;

nên gọi đây là chẳng giống nhau.

Lại nữa các kinh giải thích rằng: Phật có 3 thân; tên gọi chẳng giống nhau. Cho nên giới thiệu về pháp thể tất cả đều khác. Hoặc nói Tỳ Na hay Xá Na hoặc Thích Ca.

Pháp thân Phật hoặc gọi là Như Như thật tướng, đệ nhất nghĩa Bát Nhã Lăng Nghiêm cùng sánh với điều nầy.

Điều nầy Ước (giáo) cho rằng thị hiện Phật pháp giới thân; gọi chữ không giống nhau. Hoặc hiện 9 pháp giới thân; gọi chữ chẳng giống nhau; tức là vô lượng vô biên có thể dùng ý để được.

Niên kỷ đại tiểu tức là điều nầy làm sáng tỏ thọ mệnh dài, ngắn. Tùy theo bên trên, chỗ hiện ứng thân; hoặc nói thọ (lượng) 2 vạn (tuổi). Như thời Phật Ca Diếp; hoặc nói lúc tuổi thọ 8 vạn tuổi. Như thời Đức Phật Di Lặc, truyền cho nhau và làm sáng tỏ chỗ Đại, Tiểu; ngang, dọc có thể biết. Tựu chung về pháp, báo, ứng Phật thọ mệnh lớn, nhỏ. Như nghĩa đen v.v... Hoặc 3 thân cùng vọng đến biện luận về lớn, nhỏ. Hoặc 3 thân mỗi mỗi riêng biệt đều là Tiểu. Hợp lại nói gọi là Đại. Thí dụ 3 sự hiến cúng v.v... Đây tất cả đều tùy chỗ ứng độ, làm sự hiện thân nầy cùng với đời sống dài, ngắn.

Lại nữa hiện ra lời nói, sẽ vào Niết Bàn. Ứng dĩ diệt độ mà được độ tức là hiện diệt độ vậy. Nay ở đây mến ngưỡng mà được giải thoát. Ý nghĩa nầy hiện ra, dụ nói trong ấy. Lại dùng đủ loại phương tiện, nói pháp vi diệu. Tức là hiện ra tiếng nói làm lợi ích. Tiểu thân đoản thọ nghĩa là lời nói nầy đối với tiệm giáo. Cho nói là đủ các loại phương tiện. Đại thân trường thọ tức là nói đốn giáo; cho nên nói vi diệu pháp. Duy ban đầu dùng tiệm mà cuối cùng làm cho nhập vào Đại. Cho nên nói tất cả làm cho được hoan hỷ. Nhưng việc hoan hỷ nầy tức là thí hóa được ích lợi. Phật nương vào tứ tất đàn (thành tựu) thí hình hài, âm thanh; cả 2 sự lợi ích chúng sanh, rộng nơi 4 điều lợi. Xưng cơ tức là vui; trái lại với cơ, tức là não.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Câu văn bên dưới nói rằng: Tất cả thật chẳng hư; tức là ở ý nghĩa nầy. Từ „các Thiện Nam Tử, Như Lai thấy các chúng sanh“ trở đi; là hiện tại Sư Tử Phấn Tấn lợi vật. Tam Muội nầy có 10 công đức.

Một là phân biệt tha nhân, các căn thuần thục; thanh tịnh, chẳng thanh tịnh.

Hai là dùng Như Lai pháp luân, giáo hóa cho kẻ chưa độ, đều được vào nơi pháp luật.

Ba là lời thệ nguyện rộng khắp 10 phương, âm thanh lại cũng như thế. Hoặc một âm, biến khắp cả; trăm ngàn vạn ạm; tất cả lại biến mãn, phổ độ giáo hóa các chúng sanh.

Bốn là chuyển vô thượng pháp luân, giáo hóa cho các chúng sanh; tất cả đều giữ việc diệt độ. Ngoài con người chẳng thể chuyển; riêng Phật có thể chuyển.

Năm là có thể chỉ bày xuất gia, thế phát, trì giữ tịnh giới. Hoặc có thể làm cho người vui.

Sáu là tánh, hành hợp không.

Bảy là phóng quang thị hiện sự diệt độ; hoặc còn, hoặc mất. Tướng tốt hoặc ẩn hoặc tốt.

Tám là hàng phục tứ ma.

Chín là làm cho kia được vào đến chỗ quan yếu, tăng trưởng chỉ quán.

Mười là bên trên lấy thập thiện làm căn bản. Thân 3, miệng 4 v.v... Câu văn nầy lại chia ra làm 2. Một là làm sáng tỏ cơ cảm; hai là làm sáng tỏ ứng hóa. Như Lai thấy tức là Phật nhãn chiếu soi. Chúng sanh vui pháp nhỏ, là chỗ thấy căn cơ vậy. Hoa Nghiêm nói rằng: Đại chúng tuy thanh tịnh, kỳ dư vui với pháp nhỏ. Hoặc sanh nghi, hối tiếc đêm dài buồn lo. Thương điều nầy cho nên mặc nhiên. Kệ rằng: Kỳ dư chẳng cửu hành, trí tuệ chưa làm sáng tỏ; nương vào thức, chẳng nương vào trí. Nghe rồi sanh lo rầu. Việc kia rơi vào đường ác; nhớ việc nầy cho nên chẳng nói, đưa ra kinh kia, không Thanh Văn Nhị Thừa, hằng chỉ chẳng hành lâu dài. Vì người vui với pháp nhỏ. Thầy bảo rằng: Vui với pháp nhỏ là chẳng phải người nhỏ, mà là vui gần; cho nên nói là nhỏ vậy. Nay sẽ nói qua Thông (giáo). Chỗ nói tức là bần, ái 25 hữu; tức là căn cơ của trời, người. Lại đến chỗ ta; gọi là pháp nhỏ. Tham vui Niết Bàn, cầu tự giải thoát; tức là căn cơ Nhị Thừa, đến với chỗ ta. Lại gọi là vui với pháp nhỏ. Vui nơi tiệm; rồi lần lần hướng đến Phật đạo. Tức là 3 cơ duyên của Bồ Tát, lại đến nơi ta. Lại có tên là vui với pháp nhỏ. Đức bạc ở đây là duyên cùng với 2 điều lành mà công dụng thật yếu kém.

Câu văn bên dưới nói rằng: Các con ấu trĩ, dơ bẩn nhiều; kiến, tư (hoặc) chưa trừ.

Hỏi: Chưa sanh, hiện sanh; bị thí đốn, tiệm 2 sự giáo hóa, bảy phương tiện có thể vui với pháp nhỏ. Viên, đến phó cơ là ứng vui với Đại pháp. Vì sao Thông (giáo)

lại phê phán việc vui với pháp nhỏ nầy ?

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Đáp: Hướng đến lược bớt ý nầy; nay thì giải thích rộng ra. Phàm vì 4 nghĩa:

Một là theo Ước (giáo) ngày qua. Tuy phát tâm lớn mà chẳng thể chuyên cần, tinh tấn; tham trước nhiều, tệ dục, chẳng ra khỏi cuộc đời. Gọi tệ dục là pháp nhỏ. Hai là theo Ước (giáo) hiện tại, như Phật chưa ra đời, chư thiên và loài người có cơ duyên lớn, mà tâm nhiễm đời, vui trước với tà kiến; cho nên nói là vui với pháp nhỏ. Đây là 2 ý nghĩa cùng với thí dụ bên dưới giống với ý uyển chuyển so với đất. Ba là theo Ước (giáo) tu hành, tuy chẳng vui đối với 3 cõi, tệ dục nơi pháp nhỏ, mà vui với Tam Thừa, hôi đoạn; lại có tên là pháp nhỏ. Tuy chẳng vui đối với Tam Thừa cận quả, mà vui trải qua riêng tu đối với nhất thừa.

Chẳng thể đối với một tâm viên, đốn phổ tu; cho nên nói là vui với nhỏ. Đây là 3 ý của ước nhơn môn, làm sáng tỏ niềm vui với pháp nhỏ.

Bốn là Ước (giáo) quả môn. Vui nghe gần, thành nhỏ. Ra khỏi cung dòng họ Thích, đầu tiên được Bồ Đề, chẳng muốn vui nghe dài lâu, con đường dài lớn; cho nên nói là vui với nhỏ. Những điều nầy là tâm nhỏ;

chẳng phải bắt đầu ngày hôm nay. Nếu trước tiên vui với lớn của Phật; tức là chẳng nói khởi đầu thành. Nói khởi đầu thành, tất cả đều vui với pháp nhỏ. Từ „vì người nầy nói“ trở đi; phần thứ 2 hiện tại ứng hóa lại chia ra làm 2. Một là phi sanh hiện sanh. Hai là phi diệt hiện diệt. Hiện sanh lại có 2. Một là hiện sanh;

hai là lợi ích. Hiện sanh lại có 2. Một là hiện sanh; hai là phi sanh. Hiện sanh chính là Tích hiện nơi sanh. Phi sanh tức là phi thỉ nhĩ sanh. Vì người nầy nói ta đầu tiên được Bồ Đề. Phía trước đã làm sáng tỏ lợi độn, 2 căn cơ đến cảm pháp thân. Nay tức là hiện cao thấp, cả 2 ứng hiện. Liệt ứng ứng độn căn. Thắng ứng ứng lợi căn. Hai điều nầy cùng với hữu sanh pháp hai thân sanh. Liệt ứng nhị thân sanh là dùng chánh huệ để gá vào thai. Khi sanh ra đi bảy bước. Như Ca Chiên Diên Tử đã thuật lại. Cho đến 6 năm khổ hạnh đã trải qua. Đây gọi là sanh thân sanh vậy. Pháp thân sanh tức là 34 tâm đoạn kết, tập tận. Chứng được 5 phần pháp thân. Thắng ứng sanh thân sanh như kinh lớn Hoa Nghiêm đã nói. Cùng với các Bồ Tát xứ; ở nơi thai tạng của Ma Gia hay nói Đại Thừa. Ra khỏi 10 phương, mỗi mỗi 7 bước. Đây gọi là sanh thân sanh; pháp thân sanh là đối với tịch diệt đạo tràng, Kim Cang hậu tâm, đoạn vô minh tận. Được Diệu Giác tương ưng, huệ cùng chiếu pháp tánh. Vạn đức đủ loại trí viên minh phổ bị. Đây gọi là pháp thân sanh. Xuất gia là ra khỏi gia đình thuộc phần yếu kém. Hơn việc nầy là ra khỏi nhà chết. Được Bồ Đề là liệt ứng được có tạo Tứ Đế; chỗ phát vô lậu, tận vô sanh trí. Gọi đây là Bồ Đề.

Thắng ứng tức là chiếu Tam Đế, con đường của một sự thật. Tất cả các loại trí, làm Bồ Đề.

Từ „mà tu thật thành“ trở đi; làm sáng tỏ bản thật chẳng sanh. Nhưng trời, người, Tu la thấy 2 loại nầy sanh, pháp 2 thân; nghĩa là nói bắt đầu sanh. Đây chẳng phải như vậy. Mà ta đã từ lâu đã được sanh, pháp 2 thân rồi. Ngày nay sanh nhưng chẳng thật sanh. Cho nên nói Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

lâu xa như vậy. Nhược tư nghĩa là như thí dụ bên trên đã có từ lâu.

Từ „hằng dùng phương tiện“ trở đi là làm sáng tỏ chỗ chẳng thật sanh, vì sao mà hiện sanh làm lợi lạc pháp nhỏ; người đức mỏng, cấu dày khiến cho được Phật đạo? Cho nên nói là hằng dùng phương tiện để giáo hóa chúng sanh. Nói như thế nầy. Phi sanh mà hiện sanh; cho nên nói như vậy đó. Ngoài ra kinh điển phá liệt ứng sanh thân, sanh phi thân, mà chẳng phá liệt ứng pháp thân, sanh phi sanh. Nay kinh chính thức phá thắng ứng pháp thân, sanh phi sanh. Vì sao?

Ta thật ra thành Phật đến nay đã lâu xa rồi. Cho nên rõ rằng ngày hôm nay liệt thắng 2 pháp thân sanh tất cả đều bị phá; cho nên sanh phi sanh. Cùng với những kinh khác vĩnh viễn sai khác.

Từ „Như Lai sở diễn“ trở đi; phần thứ 2 làm sáng tỏ hiện sanh hình tướng, âm thanh lợi ích. Trước tiên làm sáng tỏ hình tướng, âm thanh. Kế đến làm sáng tỏ chẳng hư ngụy. Nói tức là dạy bằng âm thanh; thị tức là hình hài hiện ra. Hình và âm thanh chẳng ra khỏi ở đây và kia.

Nếu nói pháp thân là thân nầy. Nếu nói ứng thân là nói thân kia. Nói ích lợi là ngay với Phật Nhiên Đăng. Tức là nói thân nầy. Nhiên Đăng là Thầy ta; nên nói là thân kia. Thị hiện chánh, báo là chính việc nầy. Thị hiện y báo là thị hiện việc kia. Tùy nơi ý kia mà nói là thân kia. Tùy theo lời nói mà nói là thân nầy. Việc thị hiện đây, kia, lại những loại như thế nầy. Những gì đã nói tất cả là chơn thật, chẳng hư. Lại có hai. Trước tiên là làm sáng tỏ chẳng hư ngụy; kế đến là giải thích chẳng hư ngụy. Đầu tiên làm rộng ra sự lợi ích của âm thanh, giải thích việc chẳng hư vọng; tức là đồng giải thích chẳng hư vọng. Đầu tiên chẳng hư vọng là tiệm, đốn 2 căn cơ bẩm 2 loại hình hài, âm thanh nầy tất cả đều lợi ích, chẳng hư vọng. Bên trên, chương trước đã làm sáng tỏ; tất cả đều hoan hỷ; giống như sự lợi ích của thế giới. Nay làm sáng tỏ tất cả chẳng hư ngụy. Thắng, liệt, hình, thinh đều hòa hợp đối với 2 cơ duyên. Làm rộng Tứ Tất Đàn; tất cả đều chẳng hư vọng.

Đại Luận làm sáng tỏ Tứ Tất Đàn (thành tựu) đều là thật. Thế giới do đó thật. Đối trị vì người; cho nên thật. Thuần nhất mà thuận về ba. Đó là thế gian thật thì thật nầy tức là hư ngụy. Duyên vào trong ấy lại có thế gian 3 thật; phần nghĩa thứ nhất tức là ngụy. Nếu dùng sự hư ngụy về thật nầy thì Ước (giáo) Bản ấy hai môn;

tiệm, đốn lợi ích là hư thật. Ngày xưa phương tiện thực hành chưa được sự lợi ích của thật đạo. Đây là nguyên nhân của hư ngụy. Chấp vào nơi cận Tích, chưa được Bản địa, lợi ích chơn thật; tức là quả hư ngụy. Nay nghe nói về Tích môn giống nhập vào thật tướng; tức là được nguyên nhân trong sự thật lợi ích. Nghe nói về Bản môn;

tức là trừ chấp vào tình gần, được ở nơi quả địa dài lâu về sự thật lợi ích. Nay được 2 đối lại với xưa, 2 hư ngụy Ước, Viên (giáo) đốn chúng sanh. Đối với Tích Bản 2 môn; một thật, một hư, được thực hành Trung Đạo. Đây được gọi là sự thật lợi ích trong nguyên nhân mà chấp vào quả gần, là đối với quả hư vọng. Nay nghe nói nguyên nhân liền chẳng riêng biệt, được chơn thật lợi Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

ích. Nghe nói quả xa, tức được thật quả lợi ích. Ngày xưa có một hư ngụy; nay được một sự thật. Cho nên nói tất cả thật chẳng hư vậy.

Hỏi: Xưa nay Đại Thừa hay hiển thật tướng; trước sau ngộ, là việc ứng hiện ấy có khắc chăng ?

Đáp: Đầu tiên nhập, kế đến nhập; cho đến phá bỏ thảo am, thông nhập vào Trung Đạo. Hằng nhập, có tiệm, đốn; cho nên phân làm 2 lời dạy. Thí dụ như nhập chơn đế. Đốn là nương tựa vào chiếc pháp vô thường để quán. Lợi là dùng thể pháp không để quán. Cho nên phân tạng, thông vậy.

Từ „vì sao Đức Như Lai như thật tri kiến“ trở đi;

phần thứ 2 có tổng quát giải thích lợi ích của vật, chẳng hư ngụy. Đầu tiên giải thích về hình hài và sự lợi ích; sau đó giải thích về sự lợi ích chẳng hư ngụy. Ở trong nầy 6 câu hiểu nơi ứng thân chẳng lìa pháp thân. Pháp thân vô hình lại chẳng khởi diệt. Chúng sanh có khởi diệt là cơ cảm đối với pháp thân. Như Lai nguyện lực ứng đồng khởi diệt. Khởi diệt là sự thấy xuất hiện nơi tự chúng sanh. Cho nên Ước (giáo) 3 cõi dùng sự làm sáng tỏ các câu văn. Lại chia ra làm 2. Một là chiếu lý, chẳng hư ngụy. Hai là từ „dĩ chư chúng sanh“ trở đi, làm sáng tỏ xưng cơ chăng hư. Đạt được lý, xưng cơ, giải thử giáo hóa vật, tất chẳng phải hư dối vậy. Như thật tri kiến tức là thật lý. Như lý mà chiếu 3 cõi là thật. Thật tức là chẳng 3 cõi là cái tướng của nguyên nhân chẳng có sanh tử; chẳng có 2 lần chết khổ. Khởi tập khởi là thoái. Vô thường quả hiện gọi là xuất. Lại chẳng tại sanh tử ở đời và chẳng diệt khi nhập Niết Bàn. Đây là 2 điều đầy đủ diệt; cho nên nói là chẳng tại thế gian và diệt độ. Chẳng phải đối với diệt độ là thật. Chẳng phải nơi sanh tử là hư; cho nên nói phi thật, phi hư vậy. Phi đối với thế gian là cách dị (ngăn cách, dị biệt); chẳng phải đối với xuất thế là chơn như. Cho nên nói rằng: Phi như, phi dị. Bốn điều nầy làm sáng tỏ Trung Đạo. Nếu cả 2 chẳng nhị biên, kết cú định biên. Giống như thí dụ chẳng sanh, chẳng tử. Kết cuộc là sanh là sanh, tử kết cuộc là tử. Là thoái là xuất, kết cấu là thoái, chẳng thoái, chẳng xuất; kết cấu là xuất, chẳng hư chẳng thật; kết cấu là thật, là hư là thật, kết cấu là hư.

Như đây là lưu (chuyển) mà nay tất cả đều không. Cho đến đơn, đôi đều đầy đủ lại không. Rồi mới hiểu ý Trung

Đạo.

Chẳng như 3 cõi, thấy nơi 3 cõi. Chẳng như 2 loại 3 cõi chúng sanh, chỗ thấy tướng của 3 cõi. Duy nhất chỉ Phật một mình như thật cùng chiếu 3 cõi là thật. Bên trong đầy đủ dụng của thật trí, lại là tùy tự nơi ý nghĩ lời nói. Lại là hoặc nói việc của thân nầy.

Cho nên Đại Phẩm nói rằng: Trong đệ nhất nghĩa chẳng có chỗ phân biệt. Như Lai quyền trí như lượng. Trí kiến 3 cõi là tướng. Tức là như 3 cõi chúng sanh thấy. Như thật rõ thấy, không 2 sự chết, mà tùy theo ý kia biểu thị 2 lần chết của thân; cho nên nói có 2 lần chết.

Chẳng thoái chẳng xuất, mà tùy theo ý kia nói có thoái có xuất. Lại chẳng tại thế và diệt độ, mà tùy theo ý kia, Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

hiển thị sanh nơi thế gian và thị hiện Niết Bàn. Nói có tại thế có được, mất. Chẳng thật mà nói Niết Bàn là thật. Chẳng hư mà nói 3 cõi là hư. Chẳng 3 đời khác nhau, mà nói có khác. Chẳng chơn đế là như, mà nói là có như. Đồng ở nơi 3 cõi, thấy nơi 3 cõi. Tất cả đều là tùy theo ý nguyện và lời nói kia. Gọi là, hoặc nói việc của thân kia, thị hiện nơi việc của thân kia. Như Lai hai trí làm sáng tỏ thẩm xét về Nhị Đế. Cho nên hình hài, lời nói, cả 2 lợi ích. Tất cả thật, chẳng hư vậy.

Từ „dĩ chư chúng sanh“ trở đi; phần thứ 2 giải thích xưng cơ chẳng hư ngụy. Đầu tiên làm sáng tỏ cơ cảm.

Kế đến luận thí hóa. Dùng các chúng sanh căn cơ lợi, độn, tiệm, đốn chẳng đồng, tánh dục hành trí, đủ loại sai biệt. Muốn làm cho mỗi mỗi được tăng trưởng những căn lành. Cho nên nói lời dạy của đây, kia. Chẳng hư ngụy là nhơn duyên thí dụ vậy. Tiệm, đốn căn tánh mỗi mỗi đều có loại. Điều nầy dùng làm người Tất Đàn (thành tựu). Vì người Tất Đàn chính thức là sanh ra những căn lành. Căn lành dụ cho tánh nầy. Tập tục thành tánh. Nay vì sao tánh trước mà dục sau? Giải thích rằng: Nguyên nhân có bản nhật căn tánh, có thể khởi lên, ngày nay dục lạc.

Như nguyên nhân là phiền não cho nên có ngũ ấm; lại nguyên nhân ngũ ấm lại có phiền não, chẳng trước, chẳng sau.

Tánh dục lại cũng như vậy. Điều trọng yếu là nguyên nhân tập dục mà thành tánh vậy. Dục ấy là tiệm đốn 2 cơ. Nếu các loại dục lạc chẳng giống nhau thì điều nầy dùng cho thế giới Tất Đàn. Hành giả khởi tác nghiệp hành, tùy theo dục lạc mà tu các hạnh. Điều nầy dùng cho người Tất Đàn. Trong khi hành thích nhiều, đắm trước, lại có phòng chướng. Điều nầy dùng để đối trị với Tất Đàn. Nhớ nghĩ là trí tuệ; tức là tương tợ giải. Do tu hành cho nên có thể được giải sanh.

Đây là phương tiện dụ cho chưa xứng lý, vô ngôn nói đạo. Dụ đây là quán về niệm tưởng. Tiệm, đốn chúng sanh ở tại trong ngoài, phàm vị. Có những căn lành dục lạc. Dục lạc cho nên tu hành. Tu hành cho nên được giải tương tợ. Điều nầy dùng cho đệ nhất nghĩa Tất Đàn. Tùy ở nơi nầy được giải ức tưởng, liền vì đó mà nói pháp. Tức là sáng ngộ đệ nhất nghĩa. Cho đến sơ địa dục lạc tu hành lúc nhị địa. Lại nhớ nghĩ cảnh nhị địa. Tức là niệm tưởng. Nếu phát sanh nhị địa chơn giải tức là niệm tưởng quán trừ ngôn ngữ, pháp diệt. Cho đến Phật mới được cứu cánh lìa nơi ức tưởng. Rộng thường tịch chiếu vậy. Từ „muốn làm cho sanh“ trở đi; phần thứ 2 chính là đối cơ. Thí đây, hình hài, âm thanh lợi ích. Đối với tiệm đốn đủ loại căn cơ, làm cho sanh đủ loại căn lành. Cho nên hiện. Nếu cùng với thân nầy, kia cùng sự việc. Nếu cùng với âm thanh giáo hóa tự, tha. Nếu cùng với nhơn duyên thí dụ. Nếu đối với tiệm cơ dùng tam tạng trong tứ môn hoặc dùng nhơn duyên thí dụ. Đối với mỗi một môn lại có nhược can. Như vì giải đãi mà nói khổ nhẫn. Vì ngã mạn mà nói vô thường nhẫn v.v... Thông giáo tứ môn lại cũng như vậy. Nếu đối lại với đốn cơ. Như biệt (giáo)

viên lại mỗi mỗi tứ môn nhược can đủ loại. Như 32 Bồ Tát mỗi mỗi nói vào bất nhị pháp môn. Trong Hoa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Nghiêm đủ loại hạnh, tướng mạo. Tất cả vì đủ loại căn cơ. Thí nhược can thí dụ nói lời thuyết pháp. Chỗ làm Phật sự chưa từng bỏ bê. Tổng kết chẳng hư dối. Như trên nhược can đây, kia hình (hài) và âm thanh thì tất cả làm cho chúng sanh vào Phật tri kiến. Chẳng vì người, trời Nhị Thừa việc nhỏ. Cho nên nói chỗ làm Phật sự vậy. Hoặc một người riêng được diệt độ; ngoài ra người khác chẳng được thì chỗ làm Phật sự tức là vì có sự bỏ phế. Phế ấy tức là làm cho chẳng được thật lợi ích. Há được gặp nhau, tất cả thật chẳng hư. Vì sao tất cả đều thật ?

Ngày xưa nói rằng ta ngồi nơi Đạo Tràng chẳng được một pháp thật. Bảy phương tiện cùng chẳng phải cứu cánh diệt. Hai là Niết Bàn phương tiện, không quyền.

Cho nên rõ tuy hư, chưa thấy, đều là thật. Nếu ngày xưa thí 7 quyền, theo chẳng được nhập vào một thật thì có thể nói về hư vọng nầy. Hư ấy dẫn chứng được ra khỏi không có hư; ra mà chẳng vào thật. Cho nên rõ rằng xưa hư là thật vậy. Tất cả thật, chẳng hư Phật sự, chẳng phế;

tức là nghĩa nầy vậy.

Từ „như vậy ta thành Phật thật là lâu xa“ trở đi;

phần thứ 2 làm sáng tỏ phi diệt, hiện diệt lại có 2. Đầu tiên là làm sáng tỏ phi diệt hiện diệt; thứ 2 là từ „Như Lai dùng phương tiện nầy“ trở đi, làm sáng tỏ sự hiện diệt lợi ích. Đầu tiên ấy lại chia làm 2. Phần trước làm sáng tỏ bản chất bất diệt. Kế đến từ „rồi bây giờ“ trở đi làm sáng tỏ trong Tích xướng lên sự diệt. Từ „ta thành Phật đến nay“ trở đi, làm sáng tỏ quả vị thường. Thường cho nên bất diệt. Qua điều nầy 4 chữ, làm sáng tỏ vị lai đại thế uy mãnh thường trụ ích vật. Từ „bản hạnh của ta“ trở đi, đưa ra nguyên nhơn huống quả, lấy đó làm sáng tỏ cho thường trụ. Người xưa nương cậy vào điều nầy, dùng chứng vô thường để nói. Trước thì hơn cả hằng hà và sau lại gấp đôi số ấy. Thần thông diên thọ dụ cho vô thường. Giữ lấy câu văn hẹp, ý lớn, có chỗ sai sót. Kinh đưa ra nguyên nhơn luống quả, quả lại chẳng có số. Kinh nói rằng: Từ lâu xa tu nghiệp được thọ mệnh vô số kiếp. Chẳng phải là thần thông diên thọ. Sao vậy? Phật tu viên nhơn. Lúc chứng sơ trụ thì đã được thường thọ. Thường thọ, hèn thọ, thọ gấp bội trên số ấy, huống là quả sao? Sao lại bỏ chỗ luống quả? Câu chấp có thể làm luống mất nguyên nhơn. Qua đó làm cho nguyên nhơn nầy đối với thường, chẳng phải vô thường vậy. Dụ như lúc Thái Tử thì duyên vào việc đã qua chẳng chấm dứt. Huống là chứng đạo cao, lộc ấy há có thể dùng đến hết sao? Làm sáng tỏ câu văn tại đó, sao lại nghi ngờ và sau đó việc lầm lẫn phát sanh sao?

Từ „rồi nay chẳng thật“ trở đi; phần thứ 2 trong Tích xướng lên sự diệt. Ba thân cùng với có, không diệt, xướng nghĩa diệt. Như Tịnh Danh nói: Pháp vốn chẳng sanh; nay tức là chẳng diệt; tức là pháp thân chẳng diệt.

Lại nói rằng: Ý nghĩa của việc tịch diệt nầy tức là xướng lên sự diệt vậy. Vì sao nếu điều nầy liễu đạt thì chẳng xướng tịch diệt. Vì chưa rõ cho nên xướng lên vậy. Nếu Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

nói chiếu tịch; tức là xướng diệt. Nếu nói tịch chiếu tức là xướng sanh.

Phàm pháp thân tuy chẳng sanh chẳng diệt, lại có sanh diệt. Nếu tâm mê chấp trước; tức là phiền não sanh mà trí huệ diệt. Nếu giải tâm vô nhiễm; tức là trí huệ sanh, phiền não diệt. Hoặc sanh giải điều nầy là vô thường diệt. Nếu giải sanh hoặc diệt, tức là tịch diệt. Điều sanh diệt nầy tất theo Ước (giáo) pháp tánh mà biện luận. Nếu chẳng mê, giải 2 duyên; tức là chẳng xướng có sự sanh diệt nầy. Báo thân chẳng diệt, xướng diệt. Tuy có trí tuệ mà ai có phiền não? Mà nói trí huệ hay phá.

Đây chính là làm sáng tỏ sự mờ tối chẳng tương trừ. Tức là nghĩa của báo thân chẳng diệt. Chúng sanh chưa rõ, nghe điều nầy liền nghĩ về việc nầy; tức là Phật, mà sanh kiêu tứ, chẳng có tu đạo. Cho nên lại nói rằng:

Đạo hay diệt hoặc. Lúc có phiền não, tức là chẳng có trí tuệ. Lúc có trí tuệ, tức là không có phiền não. Há chẳng có trí tuệ lại có thể diệt phiền não chăng? Ứng thân chẳng diệt, xướng diệt. Ứng là dụng của Pháp, báo (thân). Thể liền vô diệt, dụng há có cùng sao? Tức là ứng thân không diệt. Hằng vì chúng sanh. Nếu thường thấy Phật; tức sanh kiêu tứ. Nên ta xướng rằng: Đêm nay sẽ vào diệt độ. Lại nữa pháp thân thường thể sáng tỏ, chẳng diệt. Báo thân nói chẳng diệt, tất Ước (giáo)

pháp thân. Dùng lý mà luận, trí tuệ có thể phá. Vì khắp đủ cho nên phá việc chưa chu đáo. Phá vì điều chung làm riêng. Như đây làm rõ lý, chẳng có thể phá công (đức) được. Tức là trí huệ chẳng diệt nghĩa của hoặc. Tựu chung có trí tuệ, liền chẳng phiền não. Tức là huệ nầy có thể diệt hoặc. Ứng thân nói bất diệt, đủ theo Ước (giáo) pháp, báo (thân). Pháp, báo thường nhiên, ứng dụng chẳng dứt. Chúng sanh không tận tức chẳng diệt độ. Nếu pháp thân sẽ là thể luận thì chẳng sanh diệt. Báo thân liễu đạt, chẳng thể sanh diệt. Ứng thân tương tục, chẳng sanh diệt v.v...

Từ „dùng phương tiện giáo hóa nầy“ trở đi; phần thứ 2 làm sáng tỏ hiện diệt ích vật. Lại nữa có 2. Trước là chẳng diệt chúng sanh có tổn (hoại); hai là từ „dùng phương tiện nói Tỳ Kheo nên biết“ trở đi. Nếu xướng diệt đối với vật có ích. Đầu tiên lại có 2. Trước là chẳng diệt có tổn. Kế đến là giải thích rộng việc chẳng diệt. Có tổn nghĩa là như người trước vui với pháp nhỏ, thấy Phật thường tại, chẳng trồng căn lành. Tham cùng, hạ tặc, chẳng sanh 2 việc lành; cho nên chẳng lợi ích. Thấy tư (hoặc) chẳng đoạn lìa, chẳng đoạn trừ 2 ác; tức là có tổn (hoại). Tham trước ngũ dục, vào nơi ức tưởng. Ức tưởng tức là kiến hoặc. Ngũ dục tức là tư hoặc. Do đây mà chúng sanh nhiều cấu trước; cho nên nói diệt. Chẳng nói diệt tức là 2 ác sanh mà chẳng diệt. Hai lành tổn (hoại)

lại chẳng sanh. Vì diệt 2 ác. Dùng nghĩa của đệ nhất đối trị. Đệ nhất nghĩa diệt chưa sanh ác. Đối trị diệt đã sanh ác rồi. Thế giới vì con người, sanh 2 điều lành. Thế giới sanh, chưa sanh điều lành. Vì con người sanh rồi, sanh điều lành. Lại nữa thế giới diệt rồi, sanh ác. Đối trị diệt chưa sanh ác. Như thiền, ngũ ấm diệt, dục giới ác; tức là Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

thế giới diệt rồi, sanh ác. Vì con người sanh rồi, sanh thiện. Đệ nhất nghĩa sanh, chưa sanh vô vi thiện. „Nếu thấy“ trở đi; phần thứ 2 giải thích rộng. Nếu thấy Phật thường tại liền khởi tâm mạn tứ; cho nên có sự tổn hại. Chẳng thể sanh cung kính, do vậy chẳng lợi ích gì. Kiêu tứ tức là tăng trưởng kiến hoặc. Yểm đãi tức là sanh tứ hoặc. Chẳng sanh nan tao tưởng tức là chẳng sanh kiến đế giải. Chẳng cung kính tức là chẳng hay sanh tư duy đạo. Vì ý nghĩa nầy cho nên nói ứng hiện diệt. Nếu thấy, nghe 3 Phật chẳng diệt, tất có nghĩa kiêu tứ. Liền vì chúng sanh như Di Lặc, như nhứt, như vô nhị, như bình đẳng tức là chơn. Do sự sinh nầy đối với kiêu tâm thượng mạn. Nghĩa là tất cả phiền não gốc, tự chẳng sanh. Nay lại chẳng diệt thì làm sao tu đạo? Tức là liền tứ tình buông lung. Vì đây mà nói ý nghĩa của tịch diệt.

Lại nữa khi nghe tất cả chúng sanh tức là tướng Bồ Đề. Tướng Bồ Đề tức là tướng của phiền não. Làm sáng tỏ sự đen tối chẳng tương trừ; hiển xuất Phật Bồ Đề. Chúng sanh nghe điều nầy lại khởi mạn tứ; chẳng tu điều lành, giải đãi buông lung. Vì những điều nầy vậy. Xướng nói báo thân trí huệ, hay diệt trừ phiền não vô minh lực, đại Phật Bồ Đề trí, hay có thể diệt. Ứng thân phi diệt, hiện diệt, dễ giải. Nếu xướng nói pháp gốc chẳng sanh;

nay lại chẳng diệt, cần tu diệt hoặc, mới hay tịch diệt.

Kinh rằng: Trí huệ chẳng diệt phiền não, mà lại làm sáng tỏ lúc chẳng tối tăm. Ngươi nay đầy đủ phiền não sao có thể có huệ được? Nên biết rằng trí huệ có thể diệt chướng hoặc. Chúng sanh nghe điều nầy nói là diệt. Liền đối với 3 Phật sanh nan tao tưởng, khởi tâm cung kính. Cho nên Như Lai dùng phương tiện vậy.

Để làm sáng tỏ việc xướng lên diệt là có lợi ích. Trước tiên tán thán việc gặp Phật là khó. Kế đến giải thích việc gặp khó kia. Ba Phật lại khó gặp; chúng sanh vui đắm với pháp nhỏ, thấy tư chướng nặng. Nghe ba thân chẳng diệt, tức chẳng tu đạo. Khó được gặp gỡ. Cho nên dưới đây mới giải thích. Những người đức mỏng, qua trăm ngàn kiếp; hoặc có thấy Phật, hoặc chẳng thấy. Nếu thấy được 3 Phật; thì người nầy lành nhiều ác ít; chẳng vì người nầy mà nói diệt. Người nầy thấy Phật vẫn thường ở tại Linh Sơn. Hoặc chẳng thấy Phật, người nầy chướng nhiều lành ít. Vì nói 3 thân khó gặp, chúng sanh nghe, liền nghĩ như thế nầy: Tuy 3 Phật chẳng có sanh chẳng có diệt, tất nhiên là sanh thiện, diệt hoặc, mới được chứng kiến. Việc nầy chẳng dễ; cho nên nói là nan tao. Tâm hoài luyến mộ khát ngưỡng tức là điều nầy làm sáng tỏ hiện diệt, chẳng tổn hại. Diệt ấy đối với kiến tư, gọi là vô tổn. Trồng căn lành gọi là hữu ích.

Lại nữa từ „thiện nam tử“ trở đi; phần thứ 2 đại đoạn kết, 3 đời ích vật, vật được thật ích. Lại chia làm 3.

Trước tiên làm sáng tỏ chư Phật xuất hiện trong đời ngũ trược tất nhiên trước 3, sau một; trước gần, sau xa. Kế đến làm sáng tỏ tất cả đều để giáo hóa chúng sanh. Sau đó làm sáng tỏ tất cả chẳng hư vọng. Giống như thí dụ ở dưới, phần dụ thứ 2 nói về việc có khai dụ và hợp dụ. Khai dụ lại có 2. Một là thầy thuốc trị con bệnh. Dụ như bên trên 3 đời ứng, hóa mà tuyên nói. Hai là thí dụ việc Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

trị liệu đứa nhỏ nầy thật là lợi ích. Bên trên 3 đời lợi vật chẳng hư. Bên trên, vị lai, câu văn ít; còn trong nầy thì đầy đủ.

Tựu chung đầu tiên ấy lại có 3. Một là thí dụ cho vị Thầy thuốc ấy đi xa. Dụ cho quá khứ ích vật. Hai là trở lại như cũ. Dụ cho hiện tại ứng hóa. Ba là tìm chỗ trở về. Dụ cho vị lai ứng hóa (thân). Quá khứ câu văn ấy chia làm 2. Một là phát cận, hiển xa. Hai là làm sáng tỏ quá khứ ứng, hóa (thân) mà tuyên nói. Nay hằng dụ ứng, hóa chỗ tuyên bày. Chỗ tuyên nói ấy lại có 3. Một là xứ sở; hai là phất Tích nghi; ba là chánh ứng, hóa. Nay hằng dụ cho ứng, hóa. Ứng, hóa lại có 2. Một là cơ cảm;

hai là chánh ứng, hóa. Nay đều thí dụ. Như có vị Thầy thuốc; qua thí dụ bên trên, ta dùng Phật nhãn để quan sát, có thể nên rõ biết. Từ nhiều con cái, là truy theo dụ bên trên. Nếu có chúng sanh nào đến nơi ta, hay cơ cảm.

Bên trên chỗ ứng, hóa ấy tuyên nói lại có 2. Một là ích vật; hai làm làm sáng tỏ sự hoan hỷ. Nay hằng dụ cho sự ích vật. Bên trên, sự ích vật ấy lại có 2. Một là phi sanh hiện sanh; hai là phi diệt hiện diệt. Nay hằng dụ cho hiện diệt. Đầu tiên nói về vị lương y. Y ở đây có 10 loại:

Một là trị bịnh, nhưng bịnh lại tăng, không giảm hoặc có lúc kéo đến sự chết chóc. Dụ không thấy ngoại đạo. Tư ý làm việc ác, rồi bảo người khởi lên đoạn mất căn lành. Pháp thân liền mất, huệ mệnh lại chết đi.

Hai là trị bịnh chẳng tăng, chẳng bớt. Dụ cho việc có thấy việc khổ hạnh của ngoại đạo như lao mình vào lửa, chịu những cực hình để làm việc lành. Chẳng được thiền định, chẳng hay đoạn kết; tức là không bớt. Lại chẳng thể đoạn thiện; tức là chẳng tăng vậy. Ba là trị bịnh hết mà chẳng tăng. Thường là ở đời chỗ trị của vị Thầy ấy sai; nhưng trở lại sống được. Tức là tu định, đoạn kết ngoại đạo.

Bốn là trị bịnh, rồi chẳng bộc phát trở lại nữa, mà chỗ trị lại chẳng thay đổi. Tức là người nhị thừa dừng trị, một hai loại có duyên. Chẳng thể biến trị cho tất cả.

Năm là tuy có thể cùng biến khắp mà chẳng có công hiệu, dùng để chữa khổ bịnh. Thích Luận gọi đây là chuyết độ (giúp một cách vụng về); tức là sáu độ Bồ Tát từ bi rộng trị.

Sáu là trị bịnh diệu thuật, trị chẳng còn bịnh não, mà chẳng thể trị cho người khỏi chết. Dụ cho Thông giáo Bồ Tát, thể pháp hằng trị có ngược lại. Phàm phu chẳng trị được tiêu chủng Nhị Thừa. Bảy là tuy trị khó, trị bịnh khỏi hẳn; mà chẳng phải một lúc trị cho tất cả bịnh. Tức là Biệt giáo Bồ Tát vậy.

Tám là hay trong một lúc, trị cho tất cả bịnh, mà chẳng thể hay làm cho bình phục như cũ. Tức là Viên giáo sơ tâm thập tín vậy.

Chín là hay biến trị tất cả, lại hay được bình phục như cũ, mà chẳng thể làm cho qua khỏi gốc cũ. Tức là Viên giáo hậu tâm vậy. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

Mười là trong một lúc trị tất cả bịnh; tức có thể làm bình phục hết. Lại làm cho khỏi hẳn cái gốc; tức là Đức Như Lai vậy.

Trước 3 loại Thầy thuốc; tức là trong Đại Kinh, Thầy thuốc cũ dùng thuốc sữa; bảy loại sau cùng với khách y học. Chẳng có thuật nghĩa là hằng dùng pháp vô thường, khổ v.v... Như dùng cay, đắng, chua làm thuốc. Có thuật từ xa đến, lại làm cho uống sữa. Cuối cùng làm lương y hoàn hảo. Lương đây chính là lành vậy. Bên trong lại có 3, đạt được ngũ căn tức là 8 (nghệ) thuật. Diệu tức là được thuốc tánh lành dùng để chữa trị. Bên ngoài rõ biết căn nguyên của bịnh hay dùng đến thuốc.

Trí huệ tức là quyền, thật 2 trí; sâu rõ 2 đế. Thông viễn nghĩa là 5 mắt rõ biết căn cơ đốn tiệm chẳng sai biệt. Trong 12 bộ kinh giáo, văn lý thật sâu xa, như làm sáng tỏ phương dược tốt, nương vào Tứ Tất Đàn để trị bịnh cho chúng sanh. Như lành trị các bịnh vậy. Vô lượng nghĩa là Y Vương, Đại Y Vương dùng y thuật lớn; cho nên gọi là lương y. Nhiều con cái nghĩa là 10 Thinh khai mở 20 Chi Phật, trở thành hằng trăm số Bồ Tát. Bồ Tát là con.

Phàm có ý nghĩa 3 loại con:

Một là thành tựu tất cả chúng sanh. Tất cả có 3 loại tánh, được Phật tánh; tức là Phật Tử. Cho nên nói chúng sanh trong nầy tất cả là con của ta. Câu văn nầy nói có nhiều con cái. Theo Ước (giáo) thì 10 tâm số pháp tức là có 100 con. Tâm vương là chánh nhơn Phật tánh. Huệ là liễu nhơn tánh. Ngoài ra 9 tướng phù trợ, khởi lên theo duyên Phật tánh. Một số lúc khởi lên 9 số phù trợ. Như vậy thành 100. Tánh Phật ấy của con Phật là phi thiện, phi ác, mà vượt qua thiện ác. Cho nên số 10 nầy cùng với tâm vương là thông tâm số. Là dùng tánh Phật với 3 nguyên nhơn. Tất cả thuộc vào chánh nhơn Phật Tử. Hai là tựu chung ngày xưa kết duyên làm Phật Tử, như 16 vị vương tử kia. Khi giảng Pháp Hoa thì nghe pháp lại sanh vi giải tức thành liễu nhơn tánh. Xưa kia hay tu hành là vì tánh duyên nhơn nầy. Tánh chánh làm căn bản. Đây là 3 nguyên nhơn cùng với sự lệ thuộc của nhơn duyên vào. Rồi phát ra và ngày nay giải một sự thật. Cho nên dùng ngày xưa để kết duyên. Vì nhơn duyên ấy là Phật Tử tức là 30 đứa con trong nhà lửa. Ở đây với Ước (giáo) là thập tín. Một tín khởi lên tức là đầy đủ 9 loại kia sẽ trở thành 100 tín. Cho nên được kết duyên làm Phật Tử vậy. Ba là con liễu hết nguyên nhơn; tức là ngày nay nghe kinh Pháp Hoa, an trụ trong thật trí. Ta định sẽ làm Phật, quyết rõ pháp Thanh Văn, là vua của các kinh. Từ miệng Phật sanh, được phần Phật pháp; cho nên gọi là chơn tử. Điều nầy lại có 3 tánh của nguyên nhơn. Nay lại hiển rõ, thấy nơi Phật tánh, cùng với thuộc rõ nguyên nhơn của Phật Tử. Một trăm con là ý nghĩa trở lại 10 số, nhập vào pháp thập thiện. Thập tín nhập vào sơ trụ. Cho nên nguyên nhân chính vượt qua đối với gốc, ngọn. Câu văn nầy làm sáng tỏ cho 10 con. Chẳng dùng liễu nguyên nhơn của con cái. Liễu nhơn tử thuộc phía dưới; chẳng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

mất tâm dùng thuốc đã làm sáng tỏ. Dùng hữu sự duyên xa đến tận nước kia. Dụ cho quá khứ ứng hóa trong hiện diệt.

Từ „các con đối với sau“ trở đi; phần thứ 2 trở lại như cũ, dụ cho hiện tại ích vật, lại có 2. Một là về sau các con uống thuốc độc. Dụ nầy nói về căn cơ ứng tướng, quan hệ với việc thấy chúng sanh đức mỏng mà cấu uế lại dày. Chúng sanh sau khi Phật diệt độ vui nhiễm nơi ba cõi theo pháp của tà sư. Cho nên nói là uống thuốc độc, liền đó đi đến nước khác, luân chuyển trong các nơi, rơi vào 3 cõi; cho nên nói là uyển chuyển vu địa.

Lúc ấy người cha trở lại nhà. Dụ nầy dụ cho ta lúc nhỏ xuất gia được tam Bồ Đề; phần 2 phi sanh hiện sanh. Phần trên lại có 2. Hình (hài) và (âm) thanh cùng sự lợi ích chẳng hư dối. Nay nói các con trúng thuốc độc nên trở về. Dụ bên trên về hình hài lợi ích. Tín nhận các pháp nơi tà sư; cho nên uống thuốc độc, đánh mất bản tâm, chẳng sanh cơ cảm lớn nhỏ. Chẳng đánh mất tâm là sanh ra cơ cảm của Đại, Tiểu. Lại nữa mất tâm là tham trước nơi 3 cõi; trước tiên mất chỗ trồng căn lành nơi tam thừa. Vì người nầy phi diệt mà xướng là diệt. Chẳng đánh mất tâm là tuy dính mắc ngũ dục mà chẳng mất Tam Thừa thiện căn là người nầy; cho nên phi sanh hiện sanh. Lành thêm, ác giảm thấy Phật; tức là hay tu đạo đoạn lìa kết (sử). Như con gặp cha, tìm cầu thuốc để chữa lành bịnh. Thiện ít, ác nhiều được thấy Phật lại cầu gìn giữ mà chẳng tu đạo, như con gặp cha cầu cứu mà chẳng chịu dùng thuốc chữa trị. Cha vì người con nầy mà nói rằng: Phải chết; thấy nghịch là làm sáng tỏ lúc Phật ra đời, chúng sanh lại thấy sắc thân, mà vì thấy tư (hoặc chướng cách ngũ phần; chẳng được gần gũi phụng thờ pháp thân; cho nên nói là nghịch). Thấy Phật ra đời, tất cả đều làm việc cung kính hoan hỷ. Hiện các kinh văn là do Phạm Vương thỉnh cầu. Ví dụ nầy là từ ngữ cầu cứu. Từ „người cha thấy con khổ sở“ trở đi là dụ bên trên nghe được lợi ích lại có 2. Đầu tiên dụ cho Phật nhận lời thưa thỉnh chuyển nhị đế pháp luân, mà tạo ra lời nói nầy là dụ cho việc khuyến khích răn dạy. Kinh phương tức là 12 bộ giáo điển. Dược thảo tức là chỗ dạy dỗ, chú giải 8 vạn pháp môn. Từ khi Phật xuất 12 bộ cho đến khi ra khỏi Niết Bàn. Sự ra khỏi nầy là thuốc chữa bịnh tiệm, đốn. Ngay từ Phật xuất 12 bộ. Sự ra khỏi nầy là dược thảo đốn (giáo). Từ Phật xuất Tu Đa La (Kinh). Sự xuất nầy là dược thảo tiệm (giáo). Sắc ấy là dụ cho giới. Giới phòng thân, miệng sự tướng, chướng hiển.

Hương ấy là dụ cho định. Công đức hương xông tất cả.

Vị ấy là dụ cho huệ; có thể được lý vị. Giới, định, huệ nầy tức là Bát Chánh Đạo. Tu bát chánh đạo có thể thấy được tánh Phật. Lại nữa sắc là Bát Nhã, chiếu rõ pháp tánh là sắc, phân minh vô ngại. Hướng ấy là giải thoát;

đoạn đức, đoạn xú. Vị ấy là pháp thân. Lý vị vậy. Ba pháp chẳng ngang, chẳng dọc; gọi là bí mật tạng. Nương vào lời dạy để tu hành thì được vào trong tạng nầy. Nói tam thừa không, tam muội lực như công kích, vô tướng như dây nhỏ, vô tác như hợp lại. Mỗi mỗi tam vị đều đầy đủ giới, định, huệ. Lại nữa không quán như công kích, Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 9 (Phần sau)

giải quán như dây nhỏ và Trung Quán như hợp lại. Ba quán nầy mỗi mỗi chẳng lìa giới, định, huệ. Với pháp nầy cùng với tiệm, đốn chúng sanh, làm cho tu hành, gọi là phục (điều). Từ đó mà tạo việc nầy và nói cho đến có thể phục được. Tức là khuyến môn vậy.

Từ mau trừ khổ não cho đến chẳng có loại nào lo lắng. Tức là giới môn vậy. Cùng với giới, khuyến 2 giáo làm cho những chúng sanh điều phục pháp dược. Trong những người con nầy chẳng mất tâm; bên trên dụ cho sự lợi ích chẳng hư ngụy. Bên trên lại có 2. Một là chẳng hư dối; kế đến giải thích việc chẳng hư dối. Nay nói trong các con chẳng đánh mất tâm là phục dược bệnh ấy có sai khác. Tức là dụ cho bên trên tất cả là thật chẳng hư vậy.

Giải thích việc chẳng hư vọng, chẳng tạo ra thí dụ vậy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Hết quyển thứ 9 (phần sau)

Dịch xong phần trên đây vào ngày 5 tháng 10 năm 201 0 tại Tu Viện Viên Đức Ravensburg - Đức Quốc.