Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Quyển thứ 8

(Phần sau)

- Thiên Thai Trí Giả Đại Sư giảng bằng chữ Hán - Sa Môn Thích Như Điển – Phương Trượng Chùa Viên Giác Hannover, Đức quốc, dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt tại thư phòng Chùa Viên Giác ngày 31 tháng 8 năm 2010.

Giải thích về

Phẩm Thấy Bảo Tháp

Tiếng Phạn gọi là Tháp Bà (Stupa) hay nói là Du Bà. Đây là gọi theo phiên âm. Cũng còn gọi là Linh Miếu. Lại nói là Chi Đề; không có thân cốt, mà tháp nầy lại có toàn thân chẳng tan hoại. Cho nên chẳng gọi là Chi Đề. A Hàm nói rõ là Tứ Chi Vi; nghĩa là sanh ra nơi ấy, được đạo, chuyển pháp luân, nhập diệt; 4 nơi ấy dựng tháp. Bảo tháp ngày nay là trước khi Đức Phật nhập diệt. Kinh nói rằng: Phật có 3 thân từ kinh nầy sanh. Chư Phật ở nơi nầy mà ngồi đạo tràng; chư Phật đối với nơi nầy mà chuyển pháp luân. Chư Phật đối với nơi nầy mà Bát Niết Bàn. Chỉ riêng kinh Pháp Hoa, tức là 3 đời chư Phật của 4 chi vi. Trước đó Phật đã thường ở. Nay Phật ngồi đây thành Phật lại cũng như vậy. Khi tháp nầy xuất hiện, làm hiển rõ việc nầy cho tứ chúng tất cả đều nhìn thấy. Cho nên gọi là: Kiến bảo tháp phẩm.

Kinh An Lạc, Thiện Kiết hỏi rằng: Sanh thân, toàn thân, toái thân, công đức như thế nào? Phật bảo chẳng giống nhau. Sắc thân gọi là giáo hóa huấn, 3 nghiệp đầy Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

đủ thanh tịnh. Chúng sanh được đến Niết Bàn. Toàn, toái xá lợi có thể đường đường oai thần quang minh. Cúng dường được phước; cho nên chẳng giống nhau.

Lại hỏi Đảnh Vương Như Lai rằng: 12 kiếp thuyết pháp giáo hóa, xá lợi lại cũng như thế, điều nầy có giống nhau chăng ?

Phật đáp: Tất cả là do thần lực của Đảnh Vương Như Lai tạo ra đấy. Kinh kia chỉ rõ toàn, toái xá lợi, tất cả đều do sanh thân Phật lực mà ra. Nay kinh xét cho cùng thì sanh thân, toàn toái xá lợi, pháp thân trải khắp. Xá lợi đều từ kinh nầy mà ra. Làm hiển lên công đức của kinh nầy, hoằng trì lực rất lớn. Từ dưới đất vọt lên chứng minh cho việc nầy. Bốn chúng đều thấy. Cho nên gọi là phẩm thấy Bảo Tháp.

Thầy Bắc Địa nói rằng: Phật và Thân Tử (Xá Lợi Phất) nói kinh nầy thì bảo tháp hiện ra ở trước để chứng minh. Nếu nói kinh xong thì chứng được những gì ? Các nhà giải thích kinh lần lượt để yên 3 lần sau đó.

Điều nầy để thấy lòng người; tức chẳng phải dễ tin. Nay nương vào kinh Tát Vân Phần Đà Lợi để nói. Phật nói Pháp Hoa với vô số bài kệ, lúc ấy có 7 bảo tháp từ dưới đất mọc lên; trong ấy có giường vàng; bên trên giường có Phật. Chữ ấy gọi là Bào Hưu Lan La. Chữ Hán dịch là Đại Bảo. Tán thán ca ngợi Đức Thích Tôn và nói: Ta vì vậy đến để cúng dường. Mong ngồi nơi giường với ta.

Liền vì ta mà nói Tát Vân Phần Đà Lợi (Diệu Pháp Liên Hoa). Nương vào kinh nầy để chứng; tức là nói 3 lần.

Sau đó lại thỉnh thọ lượng. Làm rõ câu văn của bậc Thánh nói mà chẳng chịu dùng. Xuyên Bàn Na của con người có thể thừa nhận sao ?

Tháp nầy chính là vì chứng minh cho việc trước thưa thỉnh, rồi sau mới từ đất vọt lên. Tứ chúng tất cả đều thấy; cho nên nói rằng: Phẩm thấy Bảo Tháp. Địa Sư nói Đa Bảo là pháp thân Phật. Thích Luận nói: Đa Bảo thệ nguyện hóa thân đến để chứng kinh. Câu văn nầy cũng lại như thế. Sư rằng: Pháp thân chẳng đến, chẳng rời khỏi. Báo thân thì nguy nguy đường đường. Ứng thân thì phải ứng tất cả. Nếu cái nầy là 3 thân của Phật; thì chưa hết cái thể nầy. Chỉ có điều là biểu thị mà qua. Đa Bảo biểu hiện cho Phật Pháp. Thích Tôn biểu hiện cho báo thân. Phân thân biểu hiện cho ứng thân. Thân Phật tuy 3 mà chẳng khác một. Nên nói như vậy, như thế mà tin. Bốn phiên nầy chính là tứ Tất Đàn (thành tựu) giải kiến bảo thánh v.v...

Tháp ấy xuất hiện lại có 2. Một là phát ra âm thanh để chứng minh như trước. Mở cửa tháp là phần sau khi nổi lên. Chứng trước có nghĩa là chứng 3 lần thuyết pháp, tất cả đều là chơn thật. Hoặc lược nói là chơn thật.

Tất cả cùng với thật tướng tương ưng vậy. Nếu nói rộng về chơn thật nghĩa là lìa 4 câu, tuyệt trăm chẵn. Hoặc ở trong ấy nói là bát bất; gọi là chơn thật. Tháp ấy từ đất vọt lên thấy bất diệt; phân chia chỗ ngồi để cùng ngồi để chỉ cho sự bất sanh. Vào bên trong tháp để chỉ cho chuyện chẳng thường. Hiện ra tháp để chỉ cho sự chẳng đoạn. Phân thân để chỉ cho việc chẳng phải một. Toàn Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

thân để chỉ cho sự chẳng khác biệt. Đa Bảo nhường cho chỗ ngồi để chỉ cho sự chẳng đến. Thích Ca ngồi nửa chỗ ngồi để chỉ cho sự chẳng ra khỏi. Bất bất hiển nhiên; cho nên nói là chơn thật. Lại chứng Tích Môn, lưu thông trì kinh công đức sâu dầy, hoằng tuyên sức lực to lớn; tất cả đều chơn thật.

Bình đẳng đại huệ cùng với Bát Nhã nói cái gì ?

Thích Luận quyển 79 nói: Bát Nhã là diệu Pháp của 3 đời chư Phật; như một thành, cửa 4 hướng đều có thể vào. Nên biết Bát Nhã lại gọi là diệu Pháp. Kinh nầy gọi là bình đẳng đại huệ. Hai là câu văn, tướng chỉ ý nầy có thể rõ biết.

Khởi lên sau nghĩa là muốn mở tháp, tu tập phân thân, làm sáng tỏ chỗ mờ ảo phụ thuộc; tiếng kêu lớn hơn đối phương để gọi đệ tử chính, luận nơi thọ lượng.

Từ xa xưa tháp ấy từ đất vọt lên. Mở tự tại thần thông lực. Hiển bày đời quá khứ làm ích lợi cho muôn vật. Phát ra âm thanh lớn mở bày sức mạnh của tiếng con Sư Tử.

Hiển hiện tại 10 phương, khai quyền hiển thật. Có thệ nguyện lớn, vị lai chư Phật nếu nói kinh nầy. Bảo tháp của ta, tất cả đều đến chỗ nầy để làm chứng minh. Khai uy lực mạnh mẽ to lớn, hiển vị lai thường trụ bất diệt. Lại nữa thấy ở trên không, lại chứng trước mà nổi lên sau.

Bảy phương tiện người chứa, lý ấy chưa mở vô minh chỗ ẩn nấp. Như tháp ở đất, khi nghe 3 lần thì khai 3 hiển thật, khai mở tri kiến Phật. Hiển xuất pháp thân như tháp vọt lên hư không. Điều nầy tức là chứng tiền. Tu được pháp thân lâu dài rồi, rõ chỗ đắm trước. Như tháp ở trên không trung chẳng thể mở được. Biểu tượng cho đất nầy lâu rồi, tất cả đều chẳng rõ. Nếu phát tích hiển bổn thì thông suốt chẳng nghi. Đây tức là khởi hậu vậy. Nếu tháp từ đất mà hiện thì sự biểu hiện Pháp thân ấy của hiển cùng với những kinh khác lại giống mà cũng khác nhau.

Nhị Thừa hiển pháp thân lại khác. Nếu tại không trung, mở cửa thấy Phật thì điều ấy là biểu hiện phát tích hiển bổn, cùng với những kinh khác vĩnh viễn khác nhau. Nếu tháp hiện ra từ trước thì sẽ bị che đậy, chẳng cần nghi. Tháp đến sau, có ý mật bảo cho mọi người việc chưa biết. Nay lấy nghĩa sau nầy để tạo ra sự giải thích nầy lại chẳng phải là vô cớ. Quán Tâm giải thích rằng: Nương vào kinh để tu quán cùng với pháp thân tương ưng cảnh trí tất nhiên sẽ gặp nhau. Như tháp hiện đến để chứng cho kinh. Cảnh trí ấy gặp nhau liền được đại bảo viên mãn. Như Thích Ca cùng Đa Bảo đồng ngồi chung một chỗ ngồi. Dùng đại bảo viên mãn; cho nên tùy cơ xuất ứng, như phân thân rồi tập trung lại. Do Đa Bảo xuất hiện; cho nên có 3 Phật được hiển. Do trì kinh cho nên đầy đủ 3 thân.

Phổ Hiền quán nói rằng: Phật 3 loại thân từ Phương Đẳng sanh tức là ở nghĩa nầy. Có người phân chia phẩm nầy phía sau thành 11 phẩm. Đây là thần thông thân luân mở bản tính.

Từ „Di Lặc hỏi“ trở đi là thuyết pháp về khẩu luân khai bản tích. Bản tích ấy chưa chướng. Từ „phẩm nầy Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

câu văn quá sớm v.v...“. Phẩm nầy lại có trường hàng kệ tụng. Trường hàng lại có 3. Một là làm sáng tỏ Đa Bảo xuất hiện. Hai là làm sáng tỏ sự phân thân từ xa đến. Ba là làm sáng tỏ Thích Ca xướng mộ.

Câu văn đầu lại có 6. Một là tướng của tháp hiện. Hai là chư thiên cúng dường. Ba là Đa Bảo xưng tán. Bốn là đến lúc mọi người kinh nghi. Năm là vui lớn nói hỏi. Sáu là Như Lai đáp. Bảy là lấy của quý giá làm tháp. Làm sáng tỏ pháp thân là đất, dùng tánh ấy để được 7 giác, 7 Thánh Tài bảo. Tháp ấy chính là cảnh của thật tướng, là chỗ nương tựa của pháp thân. Cao 500 do tuần là khoảng 2 vạn lý (dặm). Há làm sáng tỏ cái nhơn trong vạn hạnh và cái quả trong vạn đức vậy. Chiều rộng 250 do tuần tức là một vạn dặm. Chiều ngang dùng vạn thiện trang nghiêm. Đất ấy chính là vô minh tâm địa. Dùng vô để phá. Phá nơi vô minh. Dùng vô để trụ; trụ nơi đệ nhứt nghĩa không. Đủ loại vật quý giá, dùng nhiều định huệ mà trang nghiêm. Lan mi là tổng trì. Phòng ốc có ngàn vạn. Dùng vô lượng từ bi làm phòng. Lại là vô lượng phòng không. Tràng phan và thần thông thắng tướng.

Thùy hảo anh lạc là 40 địa công đức. Bên trên trang nghiêm pháp thân. Bên dưới bị chúng sanh. Bảo linh vạn đức, bát âm tứ biện. Bốn mặt tỏa ra mùi hương. Bốn chân lý gió thổi; mùi hương bốn đức. Cao đến cung trời

Tứ Thiên Vương, tận cùng đến Tứ Đế lý.

Từ „cõi trời thứ 33“ trở đi. Phần thứ 2 là chư thiên cúng dường; việc giải có thể rõ. Lại cùng với lý của Ước (giáo). 30 tâm làm 30. Thập Địa làm nhứt; đẳng giác làm một; diệu giác làm một. Hợp chung lại là 33. Đồng nương tựa vào cảnh thật tướng. Mưa trời Mạn Đà La. Tâm đầu tiên lại đầy đủ 42 địa công đức. Tâm sau lại cũng như vậy. Tất cả dùng 40 địa nơi có nhơn của hoa, quy hướng về pháp thân. „Ngoài ra các thiên long“ trở đi; tức là nội phàm ngoại phàm v.v... Lại nương vào thật tướng, hướng đến quả, hạnh, nhơn vậy. Từ „lúc bấy giờ trong bảo tháp“ trở đi. Phần thứ 3 Đa Bảo xưng tán. Chánh thức chứng trước, khai quyền hiển thật chẳng hư ngụy.

Bình đẳng đại huệ tức là trí huệ của chư Phật như trước hình bộ bình chúng nghĩa vậy. Bình đẳng lại có 2. Một là pháp đẳng; tức là lý của trung đạo. Hai là chúng sanh đẳng với tất cả chúng sanh, đồng được Phật huệ.

Đại đang như trước là nghĩa của sự cao rộng. Theo Ước (giáo) quán tâm là không quán dựng cùng với giả quán và chiều ngang. Trung quán ngang, cao đều bình đẳng.

Bình đẳng song chiếu tức là bình đẳng Đại Huệ. Như vậy nghĩa là nhứt như pháp tướng thị; nhị như căn tánh thị.

Tất cả là sự chơn thật. Như pháp tướng nói cho nên nói chơn thật.

Từ „lúc ấy tứ chúng thấy“ trở đi. Phần thứ tư là lúc hội chúng kinh ngạc, nghi ngờ. Câu văn nầy có 2. Một là được pháp nên vui. Hai là nghi quán lạ. Từ „lúc ấy có Bồ Tát“ trở đi. Phần thứ 5 là vui lớn, nói nguyên nhơn, nghi thỉnh vấn. Nếu nhìn xuống dưới để đáp ý thì nên chia ra làm 3 câu hỏi. Một là hỏi rằng: với nguyên nhơn gì mà có Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

tháp nầy? Hai là hỏi rằng: vì sao mà tháp lại từ dưới đất hiện ra ? Câu hỏi thứ ba là vì sao phát ra tiếng nói? Từ „lúc bấy giờ Đức Phật bảo“ trở đi. Phần thứ 6 Phật đáp lại 3 điều nầy. Đầu tiên là đáp; thứ hai là hỏi. Đức Phật nầy có lời nguyện làm chứng cho Pháp Hoa; cho nên từ dưới đất xuất hiện ra. Từ „Đức Phật kia thành đạo“ trở đi, theo đó mà đáp câu hỏi thứ nhứt. Do vị Phật kia ra lệnh tạo ra tháp nầy. Kế đến từ „vị Phật nầy dùng thân“ trở đi. Phần thứ 3 đáp phần 3 vì để làm chứng minh; cho nên phát ra âm thanh.

Thích Luận giải thích rằng Đa Bảo Phật chẳng được thuyết pháp mà thu thần diệt độ. Sư giải chẳng giống như vậy. Vị Phật ấy bảo các Tỳ Kheo. Tỳ Kheo là những vị thọ nhận sự hóa độ; sao lại chẳng nói. Rõ ràng là Đa Bảo lại được mở ra 3 và chẳng được hiển thật. Cho nên Thích Luận nói rằng: Chẳng được thuyết pháp vậy. Dùng nghĩa nầy; tuy lại diệt độ mà tại tại xứ xứ đều có nói kinh Pháp Hoa. Liền tùy hỷ tác chứng. Từ „vui lớn nói dùng Như Lai thần lực“ trở đi. Phần thứ 2 làm rõ chỗ phân thân từ xa đến. Việc nầy có 7 phần. Một là vui nói thỉnh thấy Đa Bảo. Hai là ưng tập phân thân. Ba là vui nói thỉnh đến. Bốn là phóng quang từ xa đến. Năm là chư Phật cùng đến. Sáu là nghiêm tịnh cõi nước. Bảy là đồng muốn mở cửa tháp.

Giải thích về phần thỉnh đầu tiên rằng: Nhờ vào thần lực của Phật muốn mở cửa tháp để thỉnh Phật. Tập

Phật tức là phụ thuộc. Phụ thuộc tức là mời những vị ở phía dưới. Phía dưới xuất hiện tức là muốn mở gần, hiển xa. Đây là nguyên do của việc lớn. Há chẳng phải nhờ vào thần lực của Phật, nên mới hỏi. Ngoài ra như đoản văn ấy. Từ „lúc bấy giờ Phật phóng bạch hào“ trở đi. Phần thứ 4 phóng quang mời đến. Ba là biến thành đất sạch. Đây là lý do chính của Tam Muội. Tam Muội lại có 3. Đầu tiên biến Ta Bà, là bội xả hay biến dơ thành sạch. Kế đến là biến 200 Na Do Tha. Đây là thắng xứ chuyển biến tự tại. Sau đó biến 200 Na Do Tha. Đây là tất cả xứ ở cảnh không ngại. Lại nữa lần đầu, một biến tịnh là biểu hiện tịnh trừ Tứ Trụ. Kế đến một là biến tịnh, biểu thị cho tịnh trừ trần sa. Sau đó một, biến tịnh biểu hiện cho tịnh trừ vô minh. Lúc ấy chư Phật ngồi trên tòa Sư Tử. Phần thứ 7 là cùng muốn mở cửa tháp lại có 5. Một là chư Phật hỏi thăm nhau; hai là Đức Thích Ca mở tháp; ba là 4 chúng đều cùng thấy nghe; bốn là 2 Đức Phật phân chia chỗ ngồi để ngồi; năm là 4 chúng thỉnh thêm. Chư Phật đều cùng muốn mở cửa tháp. Tác pháp như trong tăng cùng với ý muốn. Sự tập hợp to lớn làm sáng tỏ chỗ ý Phật muốn. Hoa Nghiêm lại nói mười phương cùng Phật đồng nói Hoa Nghiêm. Đại Phẩm lại nói rằng: Một ngàn vị Phật cùng nói Bát Nhã. Tất cả đều chẳng nói là Đức Thích Ca phân thân. Chuẩn kim kinh là giống với phân thân nầy.

Kia mang phương tiện; cho nên trong lúc ấy chẳng hiển nói vậy. Nay kinh chẳng phải thường hay là số nhiều; lại nói thẳng là phân thân, hàm chứa việc đến và sự mong cầu. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

Từ „lúc bấy giờ Đức Thích Ca thấy“ trở đi. Phần thứ 2 là mở tháp; tức là khai quyền. Thấy Phật tức là hiển thật. Lại là chứng trước, lại sẽ khai sau. Như gỡ chìa khóa cửa là gỡ đi động cơ chướng ngại vậy. Từ „dùng âm thanh lớn“ trở đi. Phần thứ 2 Đức Thích Ca xướng lên qua tâm lưu thông với con người. Lại nữa chia làm 3. Một là tiếng lớn xướng tên của Như Lai chẳng lâu dài. Phần thứ 2 là làm rõ sự phụ thuộc lúc đến. Từ „Phật muốn dùng“ trở đi. Phần thứ 3 là làm rõ sự phó chúc có nơi đó. „Hữu tại“ nghĩa là nếu Phật ở đời thì tùy cơ lợi vật. Tự nói chánh pháp, chẳng chờ người khác. Nay Phật hóa duyên, cơ ấy đã hết và muốn làm cho pháp nầy được lợi ích, vô cùng; cho nên liền phó chúc lưu thông. Phó chúc ấy „hữu tại“. Hữu nầy có 2 ý. Một là gần gũi làm cho có sự hiện diện. Phó chúc cho 8 vạn, 2 vạn cựu trụ Bồ Tát ở quốc độ nầy để hoằng khai. Hai là xa xôi làm cho hữu tại; giúp cho đệ tử chính ở nhiều ngàn thế giới vi trần phía dưới, làm cho xúc xứ lưu thông. Lại phát khởi thọ lượng. Kệ có 48 hàng, tụng phần bên trên 3 ý. Đầu tiên có 3 hàng rưỡi. Tụng Đa Bảo diệt độ. Phần thứ 2 có 8 hàng rưỡi, tụng về phân thân tập hội. Phần thứ 3 có 36 hàng, tụng về Thích Ca phó chúc. Phần trước 2 như câu văn.

Từ „Bảo Đại chúng rằng“ trở đi. Phần thứ 3 lại có 2.

Tám hàng rưỡi đầu cùng với 3 Phật, dùng sự khuyến hóa lưu thông. Kế đến có 27 hàng rưỡi đưa ra việc khó giữ gìn pháp và dùng sự khuyến hóa lưu thông. Tựu chung phần đầu có 3. Một hàng rưỡi đầu là xuyên qua tâm của con người. Kế đến từ „Đa Bảo nầy“ trở đi. Phần thứ 2 có 3 hàng, chính thức đưa ra 3 vị Phật dùng làm sự khuyến khích trì kinh. Kế đến từ „việc nầy có thể giữ gìn“ trở đi. Phần thứ 3 có 4 hàng hay trì kinh nầy. Tức là cúng dường 3 Phật cùng với việc gặp 3 Phật. Dùng sự giải thích và ý khuyên giải. Từ „chư thiện nam tử“ trở đi. Phần thứ 2 có 27 hàng rưỡi, đưa việc pháp khó giữ, lấy đó làm sự khuyến khích lưu thông; lại có 2. Hai mươi hàng đầu chính thức đưa ra việc khuyến khích. 27 hàng rưỡi giải thích ý khuyến khích. Tựu chung đầu tiên ấy lại có 3. Một hàng đầu khuyến khích huấn dục. Kế đến „ngoài ra các kinh điển“ trở đi. Phần thứ 2 có 17 hàng, chính thức đưa ra việc khó giữ gìn và lấy đó khuyến khích lưu thông.

Từ „sau ta vì Phật đạo“ trở đi. Phần thứ 2 có 2 hàng giải thích ý khó giữ gìn. Nếu có người hay thọ trì tức là giữ gìn thân Phật. Ý nầy há dễ. Phần thứ 2 là „chư thiện nam tử“, với ta“ trở đi có 7 hàng rưỡi làm sáng tỏ có thể trì, khó trì, hay thành thắng đức, lấy ý ấy để giải thích khuyến tấn. Tựu chung điều nầy lại có 3. Một hàng rưỡi đầu nói về lần nữa người ham trì kinh. Kế đến „kinh nầy khó trì“ trở đi. Phần thứ 2 gồm một hàng rưỡi làm sáng tỏ việc hay trì, khó trì, liền đó chư Phật hoan hỷ tán thán.

Kế đến từ „cho nên dũng mãnh“ trở đi. Phần thứ 3 có 4 hàng rưỡi, làm sáng tỏ chỗ hay trì, khó trì tức là thành thắng hạnh. Thắng hạnh ấy có tự, tha.

Bố úy thế, bên Thiên Trúc gọi là Sa Bội. Ở đây gọi là Bố Úy Thiên Trúc; còn gọi là Liêu Đà. Ở đây nói sự khác nhau của Hiền Kiếp.

Giải thích về

Phẩm Đề Bà Đạt Đa

Lúc sanh tiền người, trời tâm thục. Nhơn đây mà đặt nên tên gọi. Tức là do nhơn duyên để giải thích về tên. Nguyên nhân thực hành thì nghịch; nhưng lý lại thuận; tức là ý của Viên Giáo; chẳng phải là ý của giáo khác. Bản địa thanh lương, Tích ấy chỉ cho Thiên Nhiệt, giống với bịnh của chúng sanh.

Bảo Xướng Kinh Mục nói rằng: Phàm là Pháp Hoa có 4 cách dịch; 2 còn và 2 mất. Đàm Ma La Lợi. Đây là nói Pháp Hộ, Tây Tấn Trường An dịch, gọi là Chánh Pháp Hoa. Pháp Hộ nhưng phu diễn. An Trấp sở thừa là Cưu Ma La Thập. Ở đây dịch là Đồng Thọ, người thuộc nước Quy Tư. Nhân đời Ngụy Tần, năm Hoằng Thỉ thứ 5 nhằm ngày 23 tháng 4 lưu lạc đến Trường An và dịch Đại Phẩm xong. Đến mùa hè năm thứ 8 ở Thảo Đường tự, dịch Diệu Pháp Liên Hoa nầy, ra lệnh cho Tăng Duệ giảng.

Duệ mở ra 9 triệt. Đương thời có 28 phẩm. Cư dân ở Trường An thỉnh phẩm nầy giữ lại bên trong. Cho nên khi truyền đến Giang Đông chỉ còn 27 phẩm.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

Đến đời nhà Lương có Mãn Pháp Sư giảng kinh 100 biến; rồi thiêu thân ở quận Trường Sa. Nhưng lấy phẩm nầy để trước phẩm an trì. Vị ấy tự mình an lòng, chẳng nghe thiên hạ. Trần có Nam Nhạc Thiền Sư; kế đến phẩm nầy sau đó tại Bảo Tháp. Sau đó lấy làm Chánh Pháp Hoa. Thật là cân xứng. Nay thì bốn việc nhàm ấy hỗn tạp hòa lẫn. Thấy Trường An có bản cũ; cho nên rõ biết 2 vị Sư sâu được ý kinh. Đề Bà Đạt Đa lại gọi là Đạt Đẩu. Ở đây dịch là Thiên Nhiệt. Kẻ nầy phá tăng cùng với 500 vị Tỳ Kheo đi khỏi. Thân Tử (Xá Lợi Phất) nhắm nghiền mắt. Mục Liên mang chúng trở lại. Khi mở mắt ra phát ra lời thệ, thệ báo oán nầy; dùng gậy và 30 đấu gạch đá, nhiều bằng 15 khuỷu tay dùng để ném Phật. Sơn thần che tay, đá nhỏ đúng vào chân Phật, bị thương và ra máu. Bảo Xà Vương (Vua A Xà Thế) thả voi say ra để giẵm lên Phật. Làm cho Hoa Sắc Tỳ Kheo Ni chết. Bỏ độc vào 10 trái dưa muốn lễ chân Phật và gây thương tích cho Phật. Đây là tội ngũ nghịch. Nếu tạo ra 3 nghịch và dạy cho vua bỏ đồ độc vào trái dưa để hại Phật; nhưng Phật đã nhiếp hóa. Dùng việc nầy để phản nghịch. Lúc sống, trời người tâm nhiệt. Từ đấy được tên gọi là Thiên Nhiệt. Đây là Tích. Nếu theo gốc để giải thích thì: Chúng sanh phiền não; cho nên Bồ Tát lại nhiệt (tâm). Cũng giống như bịnh nầy hành khổ mà được qua khỏi. Phẩm nầy theo ý thì dẫn dụ như xưa để hoằng truyền lợi ích kinh điển, chẳng phải ngoa. Làm sáng tỏ, nay tuyên nói sự việc qua kinh nghiệm chẳng hư. Đưa ra việc khuyến tấn; nay làm cho lưu thông.

Câu văn lại có 2. Một là sanh xong trước Phật, liên hoa hóa sanh. Làm rõ việc ngày xưa Đạt Đa thông hiểu kinh điển, Thích Ca thành đạo. Hai là từ „ở thời ấy cõi dưới, nơi Đa Bảo, từ Bồ Tát“ trở đi làm sáng tỏ việc ngày nay Văn Thù thông kinh, Long Nữ làm Phật. Bẩm giáo thượng nhiên, tuyên thông công ích, há chẳng lớn sao! Cho nên Đề Bà Đạt Đa thọ ký. Văn Thù có thể rõ ý v.v... Phần thứ nhất có 3. Một là làm rõ việc từ xưa đến nay cái tướng trì kinh của Thầy trò. Hai là kết hội xưa nay và ba là khuyên tin. Phần thứ nhứt có trường hàng kệ tụng. Trường hàng lại có 4. Một là làm sáng tỏ về thời tiết lúc cầu pháp. Hai là đối với trong nhiều kiếp ở giữa và thấp hơn; chánh thức làm rõ việc cầu pháp. Ba là lúc ấy có tiên nhơn trở đi, làm sáng tỏ chỗ cầu được pháp sư. Bốn là vua nghe rồi sáng tỏ và thọ pháp phụng hành.

Phần thứ nhất như câu văn, đối với nhiều kiếp giữa và dưới. Phần 2 lại có 2. Một là làm sáng tỏ sự phát nguyện.

Vì muốn đầy đủ. Hai là làm sáng tỏ chỗ tu hành. Trong việc hành ấy lại có 2. Một là làm sáng tỏ việc muốn Tín Đồ siêng năng hành trì bố thí như câu văn. Hai là thời thế, nhơn dân làm sáng tỏ vì sự đầy đủ Bát Nhã truy cầu diệu pháp. Kệ có 7 hàng rưỡi, tụng bên trên về trường hàng. Hai câu đầu tụng phần một là thời tiết lúc cầu pháp. Kế đến là tuy làm. Phần thứ 2 gồm 1 hàng rưỡi. Tụng phần 2. Chính thức cầu pháp. Kế đến „thì có A Tư“ trở đi. Phần thứ 3 gồm 1 hàng rưỡi, tụng phần thứ 3 được thuyết pháp sư. „Lúc ấy Vua nghe Tiên nói“. Phần thứ 4 có 2 hàng rưỡi, tụng về việc thọ pháp phụng hành.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

„Sau đó lại chẳng vì đây“ trở đi. Phần thứ 5 gồm 1 hàng rưỡi kết chứng khuyến tin.

Từ „bảo chư Tỳ Kheo! Vua là“ trở đi. Phần thứ 2 là kết hội xưa nay, lại có 2. Một là chính thức kết hợp xưa nay với câu văn. „Do Đề Bà“ trở đi. Phần thứ 2 làm rõ việc Thầy trò công báo đầy đủ. Trong sự đầy đủ ấy lại có 2. Trước tiên làm sáng tỏ đệ tử nguyên nhân của báo đã mãn. Kế đến „Phật bảo tứ chúng“ trở đi. Phần thứ 2 là làm sáng tỏ việc Pháp sư, quả lành sẽ thành. Trong đệ tử ấy lại có 3. Trước tiên là làm sáng tỏ cái nguyên nhân đầy đủ. Kế đến 32 tướng. Làm sáng tỏ các quả tròn đầy. Sau đó tất cả là nguyên nhân Đề Bà. Kết luận chứng minh cho việc thông kinh là lợi ích.

Đầu tiên là đầy đủ 6 Ba La Mật. Độ nghĩa là thật nhiều. Như Đại Luận nói: Xả bỏ và nương tựa vào chánh;

nên gọi là Đàn. Phòng chỉ thất chi gọi là giới. Dã mạ (mắng chửi) chẳng báo gọi là nhẫn. Vì công việc thị chung, gọi là tinh tấn. Bốn thiền bát định gọi là Thiền.

Phân địa liền tránh, gọi là Bát Nhã. Lại nữa nếu gom thập thiện thành 6 là từ chẳng sát sanh đến chẳng vọng ngữ là Đàn. Chẳng nói 2 lưỡi là Thi; chẳng ác khẩu là Nhẫn;

chẳng ỷ ngữ là Tinh Tấn; chẳng tham sân là Thiền;

chẳng tà kiến là Bát Nhã. Bồ Tát Thiện Giới quyển 10 nói rằng: Lục Ba La Mật có 3 loại. Một là đối trị. Nghĩa là keo kiệt thì ác, sân thì lười, loạn là si v.v... Hai đó là tương sanh; nghĩa là bỏ nhà, trì giới, gặp nhục liền nhẫn. Nhẫn rồi tinh tấn, tinh tấn rồi điều hòa 5 căn. Căn điều phục rồi, rõ biết Pháp giới. Ba đó là quả báo. Giàu có đầy đủ 6 lực, thọ mạng an biện. Lại nữa ngoài ra những kinh khác nói rằng: Quả báo của việc bố thí là giàu có và quả báo của việc giữ giới là sanh vào đường lành. Quả báo của nhẫn nhục là đoan chánh, quả báo của tinh tấn là thần thông. Quả báo của thiền định là sanh thiên; quả báo của trí tuệ là phá phiền não. Như vậy, tất cả thí dụ ấy đều là tam tạng làm rõ tướng của lục đạo vậy. Nếu thí, thọ, tài vật 3 việc ấy tất cả đều không; nên gọi là Đàn. Chẳng thấy việc trì và phạm; nên gọi là giới. Hay nhẫn việc khó nhẫn gọi là nhẫn. Thân tâm chẳng động, gọi là tinh tấn. Chẳng loạn, chẳng mê muội, gọi là Thiền.

Chẳng trí chẳng ngu; gọi là Bát Nhã. Như vậy thông suốt qua các thí dụ tức là thông giáo trong tướng của lục độ.

Nếu nói Đàn thì có 10 lợi. Keo kiệt, phiền não, xả tâm tương tục cùng với chúng sanh giống nhau của riêng.

Sanh vào nhà giàu có; sự sanh ấy là do bố thí trước đó.

Bốn chúng ái lạc xứ, chúng không khiếp sợ; nổi tiếng khắp nơi; tay chân mềm mại. Cho đến ở đạo tràng thường gặp những bậc thiện tri thức.

Giới có 10 lợi. Đầy đủ tất cả trí, như sở học của Phật. Trí là chẳng hủy bỏ lời thệ nguyện, chẳng thoái lui, an trụ nơi hạnh nguyện. Bỏ lại sanh tử, ham vui Niết Bàn, được tâm chẳng trói buộc, được cả Tam Muội;

chẳng nghèo, tin vào tài vật. Nhẫn lại có 10 lợi. Đó là lửa, đao, nước độc, tất cả đều chẳng thể hại được. Phi nhơn hộ trì, thân tướng trang nghiêm. Đóng cửa ác lại, sanh vào cõi trời Phạm Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

Thiên. Ngày đêm thường an lạc, thân chẳng lìa khỏi niềm vui.

Tinh tấn cũng có 10 lợi. Đó là: kẻ khác chẳng thể đánh bại. Phật gìn giữ, phi nhơn hộ trì. Nghe pháp chẳng quên, chưa nghe có thể nghe. Tăng trưởng biện tài, được tánh Tam Muội. Ít bịnh não, tùy theo việc ăn uống có thể tiêu hóa. Như hoa Ưu Đàm tăng trưởng.

Thiền có 10 lợi. Đó là an trụ nơi nghi thức, thể hiện cảnh giới từ bi, chẳng hối nhiệt. Giữ gìn các căn, được niềm vui không cần ăn uống. Lìa ái dục, tu thiền bất không. Ra khỏi lưới ma, an trụ nơi cảnh giới của Phật;

thành tựu sự giải thoát.

Bát Nhã có 10 lợi. Đó là chẳng chấp nơi tướng bố thí; chẳng nương vào giới; chẳng trụ ở nhẫn lực; chẳng lìa sự tinh tấn nơi thân tâm. Thiền không chỗ trụ; ma chẳng thể nhiễu hại được. Ngôn luận của kẻ khác, chẳng thể động. Đạt đến việc sống chết; cuối cùng khởi lòng thương cao cả. Chẳng vui với quả vị của Nhị Thừa.

Bốn việc trên thực hiện ở Đàn. Một là kẻ tu đạo, phá sự tham lam keo kiệt. Hai là trang nghiêm Bồ Đề. Ba là mình, người lợi ích. Muốn thí, lúc thí, thí rồi; tất cả đều hoan hỷ; nên gọi là tự lợi. Đói khát được miễn trừ; nên gọi là lợi tha. Bốn là đời sau được quả lành lớn. Đời sau được nhiều tôn quý, tài sản của cải.

Bốn việc trên thực hiện ở việc trì giới. Đó là tự tu thiện pháp, diệt trừ giới ác; trang nghiêm Bồ Đề, nhiếp hóa chúng sanh. Khi ngủ yên; chẳng hối hận. Nơi chúng sanh, không có tâm hại. Sau thọ quả báo trời, người được vui cảnh Niết Bàn.

Bốn việc nên tu nhẫn. Tu nhẫn là trừ việc chẳng nhẫn được. Trang nghiêm Bồ Đề, nhiếp hóa chúng sanh. Đây, kia lìa lo sợ. Đời sau chẳng sân, quyến thuộc không hoại, chẳng thọ khổ não. Được trời người và Niết Bàn an lạc Bốn việc nên tu tinh tấn. Tinh tấn phá trừ sự giải đãi, trang nghiêm Bồ Đề, nhiếp phục chúng sanh. Tăng trưởng pháp lành là tự lợi; chẳng não hại kẻ khác là lợi tha. Sau được lực lớn thẳng tiến Bồ Đề.

Bốn việc nên tu Thiền Định. Định là phá trừ tâm loạn, trang nghiêm Bồ Đề; nhiếp hóa chúng sanh. Thân tâm tịch tĩnh là tự lợi; chẳng não chúng sanh là lợi tha.

Sau được thân thanh tịnh. An ổn được Niết Bàn.

Bốn việc nên tu Bát Nhã. Trí huệ phá trừ vô minh;

trang nghiêm Bồ Đề, nhiếp hóa chúng sanh. Trí huệ tự vui là tự lợi; hay giáo hóa chúng sanh là lợi tha. Hay diệt trừ phiền não và trí chướng v.v... là quả lớn. Như thí dụ nầy. Là biệt giáo làm sáng tỏ lục độ tướng. Nguyệt Tạng phần một nói rằng: Nếu chúng sanh chỉ nương vào sự đọc tụng, cầu bồ đề thì người nầy đắm trước thế tục;

thường chẳng trừ khử phiền não, làm sao có thể điều phục kẻ khác. Người nầy chấp trước tật đố; gọi là lợi phú quý. Cống cao ngã mạn là khinh mạn hủy báng kẻ khác.

Thường chẳng được căn lành nơi cõi dục huống hồ là căn lành ở cõi sắc hay vô sắc. Hà huống là Nhị Thừa Bồ Đề.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

Huống nữa là vô thượng Bồ Đề; như sức nóng của ngôi sao, không thể làm khô biển cả được. Khẩu khí chẳng thể làm cho núi bị giao động. Ngó sen, tơ tằm chẳng tạo thành đồi núi. Cái gì ở trong đời chẳng thể mãn Bồ Đề. Cái gì là đệ nhứt nghĩa ? Đó là tạo ra tất cả những việc phước. Hoặc tu thân, tu tâm, tu huệ. Dùng đệ nhứt nghĩa để huân tu; tức là mau đầy đủ lục Ba La Mật. Hoặc đi, hoặc ngồi, xả phan duyên, tưởng là Đàn. Xả phan duyên, chẳng phạm; gọi là Thi. Ở cảnh giới chẳng sanh bệnh nhọt là lẫn lộn. Chẳng xả nơi lìa là tinh tấn. Đối với việc chẳng buông lung là Thiền. Đối với các pháp, thể tánh chẳng sanh là Bát Nhã. Lại nữa đối với âm xả là Đàn. Chẳng kể niệm ấm là Thi. Đối với ấm, vô ngã tưởng là lẫn lộn (sằn). Đối với ấm khởi oán tưởng là tinh tấn. Đối với ấm, chẳng đốt cháy là thiền. Đối với ấm, rốt ráo bỏ tức là Bát Nhã.

Đối với cảnh giới xả là Đàn. Đối với cảnh giới chẳng nhiễu trược là Thi. Đối với giới, xả bỏ nhân duyên là Sằn. Đối với cảnh giới, số số xả bỏ là tinh tấn. Đối với cảnh giới, chẳng khởi phát là Thiền. Đối với cảnh giới như huyễn tưởng là Bát Nhã. Những điều như vậy là đệ nhứt nghĩa đế, thiện xảo phương tiện, thậm thâm yếu pháp.

Hay đủ sáu Ba La Mật. Dùng pháp nầy tự vi, vi tha. Ba đời Bồ Tát tất tu pháp nầy thành Bồ Đề; cho nên phi thế tục vậy. Pháp nầy hay tưởng đến chúng sanh ở con đường phiền não và khổ sở. Ở yên nơi đạo Bồ Đề. Hoa Nghiêm thất địa mới làm sáng tỏ niệm niệm đủ 10 Ba La Mật, tu tập tất cả Phật Pháp, để cầu Phật đạo, thiện căn; cùng với tất cả chúng sanh là Đàn. Hay diệt trừ tất cả phiền não nhiệt là Thi. Đối với tất cả chúng sanh, chẳng có chỗ bị thương là nhẫn. Cầu việc lành không chán là tinh tấn. Tu đạo, tâm chẳng tán loạn, thường hướng đến tất cả trí là Thiền. Nhẫn các pháp không sanh môn là Bát Nhã. Hay khởi vô lượng trí môn là phương tiện. Cầu chuyển thắng trí là nguyện. Tà ma chẳng thể làm trở ngại là lực. Đối với tất cả pháp tướng, nói như thật. biết được thật. Đây là 10 Ba La Mật đầy đủ vậy.

Bốn nhiếp đạo phẩm, 3 giải thoát, tất cả các pháp trợ Bồ Đề. Đối với trong từng niệm niệm, tất cả đều đầy đủ. Các địa đều niệm niệm đầy đủ. Địa nầy là hơn cả.

Như thí dụ nầy là tướng lục độ của Viên Giáo. Kế đến 32 tướng phía dưới sẽ làm sáng tỏ cái quả của Viên. Ba mươi hai tướng ấy là:

Bàn chân bằng thẳng vững chãi; gót chân nhô lên như mu rùa. Tướng do kiên cố bố thí nên có hàng ngàn nan hoa, an ủi kẻ sợ hãi. Chân dài, tay dài, ngón chân dài, tròn thẳng với thân. Ba tướng ấy cùng một nghĩa là chẳng sát giới. Bảy xứ đầy đủ, mi, trán, tay, chân đều đầy đủ. Nghĩa là thường là thí chủ. Tay chân hợp lại mềm mại, nhu nhuyến. Đó là Tứ Nhiếp. Bàn chân ngay ngắn chẳng hiện ra lông và xoay về phía bên phải. Ba tướng cùng một, hay dùng pháp lành để nhiêu ích chúng sanh. Xương đều và tướng của ruột như nai chúa, dùng kinh thơ dạy người chẳng kiểu cách. Da mũi chẳng dính bụi dơ là một tướng. Như hỏi liền đáp. Tướng màu hoàng kim. Nhẫn nhục thích thú y phục. Nam căn ẩn sâu. Có Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

tướng hòa hợp tranh tụng, thân cao như Phạm Thiên. Tay dài quá đầu gối là một tướng. Với tâm từ bi dạy dỗ. Vai đầy đặn. Ngực rạng ngời như ngực Sư Tử. Ba tướng ấy cùng một. Hay khiến cho sự bố thí được tăng trưởng. Ngực có chữ vạn là tướng chẳng làm não hại chúng sanh. Lông mi như Ngưu Vương. Hai tướng ấy cùng một; chẳng dùng sự nhuế ái để nhìn chúng sanh. Trên đỉnh đầu có tóc xanh. Hai tướng ấy làm một. Những công đức ở tại trước người. Một lỗ chơn lông có một ánh sáng. Hai tướng ấy cộng lại là chẳng nói dối. 40 răng trắng trong. Hai tướng ấy cộng lại chẳng nói hai lưỡi. Lưỡi dài, rộng, tướng Phạm thinh. Hai tướng ấy cộng lại là chẳng nói lời thô ác. Hai má như Sư Tử, tướng nầy chẳng ỷ ngữ. Bốn răng đều nhau là lìa khỏi tà mạng. Tất cả chúng sanh công đức sánh với một sợi lông của Phật. Những sợi lông công đức của Phật sánh với một vẻ đẹp. Những vẻ đẹp ấy là một tướng. Các tướng ấy cùng với lông trắng, nhục kế. Bạch hào, nhục kế trăm ngàn vạn ức, cho đến thành tiếng của Phạm Thiên.

32 tướng ấy nguyên nhơn tuy khác nhau mà nếu luận về nguyên nhơn chân thật thì do tinh tấn trì giới.

Tinh tấn không giới thường chẳng được thân của người, trời; hà huống là tướng khác sao? Đây chính là tam tạng giáo tướng bổn vậy. Không, vô sanh là Thông giáo tướng bổn. Đạo chủng trí là Biệt giáo tướng bổn. Thật tướng là

Viên giáo tướng bổn.

80 vẻ đẹp gồm: 20 chỉ tay, chân biểu hiện. 8 nơi bằng thẳng đầy đủ nơi mắt cá chân, đầu gối và đùi vế 6 nơi đều tốt đẹp. Vai đầy, khuỷu tay, bàn tay 6 nơi đầy đủ. Hai xương hông có 3 nơi tốt đẹp. Nơi tiểu tiện hai chỗ ẩn sâu. Hai bắp tay, hai lưng và eo có 2. Sườn, nách nhô lên, 6 nơi ở bụng, ngực, lưng, trán đầu có 4. Răng trên, dưới và môi trên dưới khít khao. Hai má, hai lông mày, hai mắt, hai lông mi, hai lỗ mũi, trán cao, hai nách, hai tai, đầu tròn. Nếu phân biệt 4 loại nghĩa của vẻ đẹp thì theo tướng ấy có thể rõ. Từ „bảo chư tứ chúng“ trở đi. Phần thứ 2 làm sáng tỏ việc Thầy, diệu quả sẽ thành. Trong sự ấy lại có 3. Đầu tiên là làm sáng tỏ chánh quả thành tựu. Kinh Phân Đà Lợi (Pháp Hoa) nói rằng: Điều Đạt làm Phật, hiệu là Đề Hòa La Gia. Tiếng Hán gọi là Thiên Vương. Nước tên là Đề Hòa Việt. Tiếng Hán gọi là Thiên Địa.

„Lúc bấy giờ Thiên Vương khi Phật ở đời 20“ trở đi.

Phần thứ 2 làm sáng tỏ sự hóa độ. „Lúc ấy Thiên Vương khi Phật vào Niết Bàn“ trở đi. Phần thứ 3 là sự lợi ích sau khi diệt độ. „Phật bảo Tỳ Kheo“ trở đi. Phần thứ 3 khuyên tu như câu văn.

Liên Hoa hóa sanh theo Thai Kinh nói rằng: Khi Liên Hoa sanh, chẳng phải thai, noãn, thấp, hóa mà là hóa sanh. Chẳng hóa mà nói là hóa vậy. Thật chẳng giống như 4 loại sanh trong đó có hóa sanh.

Thỉnh Quan Âm rằng: Liên Hoa hóa sanh là cha mẹ. Vô Lượng Thọ Quán nói rằng: Ở lâu nơi đài hoa là thai sanh; nhưng thật ra chẳng phải là thai. Ví dụ như hoa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

sen sanh lại gọi là thấp, noãn, mà chẳng phải thấp, noãn v.v...

„Lúc ấy nơi hạ phương“ trở đi. Phần thứ 2 làm sáng tỏ ngày nay Văn Thù Thông Kinh lợi ích lại có 2. Đầu tiên là làm rõ chỗ Văn Thù thông kinh. Hai là „từ Văn Thù nói rằng: ta ở trong biển ấy“ trở đi là làm sáng tỏ chỗ lợi ích. Phần thứ nhất lại có 5. Một là làm sáng tỏ Trí Tích thỉnh lui. Phần Đà Lợi kinh nói rằng: Hạ phương Phật từ chỗ Bồ Tát gọi là Bát Nhã Vật La. Hán dịch là Trí Tích. Phần thứ 2 từ „Thích Ca“ trở đi, làm sáng tỏ việc Đức Thích Tôn dừng lại và ra lệnh chờ sự chứng minh việc thông kinh lợi ích. Trí Tích nghĩa là Đa Bảo vì chúng sanh mà xuất hiện. Khuyên việc lưu thông đã xong; nên rút lui. Thích Ca dừng lại tuy là Tích Môn việc đã xong, mà Bản Môn thì chưa ảnh hưởng. Cho nên bảo Văn Thù giữ Đa Bảo. Phật có một ý, không phải Bồ Tát thì chẳng rõ.

Từ „lúc bấy giờ Văn Thù“ trở đi. Phần thứ 3 Văn Thù tìm đến. Phần 4 là Trí Tích Bồ Tát. Trí Tích hỏi chỗ hóa cơ. Năm là Văn Thù Sư Lợi nói: Văn Thù đáp chẳng dùng miệng để tuyên dương. Tựu chung phần 5 nầy lại chia ra 7. Một là đáp sự lợi ích sâu xa. Chỗ nói chưa xong. Hai là mông ích tập chứng. „Các Bồ Tát nầy“ trở đi.

Phần thứ 3 tất cả đều được Văn Thù hóa độ. Chỉ những người Thanh Văn. Phần thứ 4 là gốc của các Thanh Văn.

Đầu tiên là thưa về quyền giáo, trụ ở con đường Nhị Thừa. Phần Đà Lợi kinh nói rằng: Liên Hoa từ ao mọc lên, gốc ấy phát tâm Bồ Tát. Hoa nầy ở trên không, nói Ma Ha Diễn sự. Gốc ấy phát tâm Thanh Văn. Hoa ở tại không trung thường nói việc dứt lìa sanh tử.

Từ „nay tất cả tu hành“ trở đi. Phần thứ 5 nay nghe thật giáo, tất sẽ trụ ở pháp Đại Thừa. „Văn Thù nghĩa là Trí Tích“ trở đi. Phần thứ 6 Văn Thù kết luận về sự lợi ích. Từ „lúc bấy giờ“ trở đi. Phần thứ 7 Trí Tích dùng kệ để tán thán. Từ „Văn Thù nói ta ở nơi biển“ trở đi. Phần thứ 2 làm sáng tỏ sự lợi ích. Câu văn chia làm 9. Một là Văn Thù tự thục. Hai là Trí Tích hỏi. Ba là đáp. Bốn là Trí Tích chấp biệt giáo làm nghi. Năm là Long Nữ làm sáng tỏ Viên giáo và giải thích chỗ nghi. Sáu là Thân Tử hiếp tam tạng quyền nan. Bảy là Long Nữ dùng một sự thật trừ nghi. Tám là lúc chúng nghe thấy được lợi ích. Chín là Trí Tích Thân Tử mặc nhiên tin phục.

Phần thứ 5 Long Nữ làm sáng tỏ Viên Giáo giải thích chỗ nghi. Đầu tiên kinh thuật lại, hiện ra thưa thỉnh cung kính. Kế đến có 3 hàng rưỡi kệ lại chia làm 3. Nửa hàng đầu làm sáng tỏ việc trì kinh được hiểu rõ. Kế đến 2 hàng làm rõ sự thành tựu 2 thân. Một hàng sau đó dẫn

Phật để làm chứng.

Tội, phước theo Ước giáo có 7 phương tiện chuyển làm. Nay ở câu kệ sâu xa đạt đến chẳng tội, chẳng phước, nhập vào một thật tướng. Gọi đây là sâu đạt.

Thập phương tức là 10 pháp giới, cùng dùng thật huệ.

Cho nên nói là chiếu khắp. Đầy đủ 32 tướng, sâu được cái lý của pháp thân; cho nên thêm có tướng tốt. Như Đại Phẩm làm sáng tỏ, muốn được tất cả pháp sẽ học Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

theo Bát Nhã, như được châu như ý. Nhị Thừa hay được không; không, vô tướng hảo vậy v.v...

Phần thứ 6 Thân Tử (Xá Lợi Phất) lại hỏi. Trước tổng nói về việc khó tin, sau giải thích việc ra khỏi 5 ngại. Phần thứ 7 Long Nữ hiện thành, minh chứng cho việc ấy có 2. Một là dâng châu báu được viên mãn, rõ biết. Hạt châu tròn tượng trưng cho sự tu nầy được nguyên nhân viên mãn. Dâng Phật là sẽ lấy nhơn khắc quả. Phật thọ liền là quả ấy rộng ra. Điều nầy tức là một niệm ngồi nơi đạo tràng, thành Phật chẳng hư. Hai là chánh thức chỉ nhơn viên mãn, quả tròn đầy. Thai Kinh nói rằng: Ma, Phạm, Thích Nữ tất cả đều chẳng bỏ thân, chẳng thọ thân. Tất cả ở nơi thân được thành Phật vậy.

Kệ nói rằng: Pháp tánh như biển lớn. Chẳng nói là có, không. Phàm phu, hiền thánh, người – bình đẳng chẳng cao thấp. Chỉ tại tâm dơ nhớp; chấp chứng như tay ngược.

Phần thứ 8 „lúc bấy giờ Sa Bà“ trở đi, làm rõ lúc thấy, nghe lại có 2. Trước tiên làm rõ chỗ thấy nghe. Hai là người, trời hoan hỷ. Kia đây đều được lợi ích. Nam Phương duyên theo Thụ Nghi dùng 8 tướng thành đạo;

còn ở nơi đây duyên theo Bạc Chỉ, dùng Long Nữ để giáo hóa. Đây là sức mạnh của quyền xảo vậy. Được một thân, tất cả thân và phổ hiện sắc thân Tam Muội vậy.

Giải thích về

Phẩm Trì

Hai vạn Bồ Tát phụng mệnh hoằng truyền kinh điển; cho nên gọi là Phẩm Trì. Lại thêm khuyến khích 80 vạn ức Na-do-tha hoằng kinh nữa; cho nên gọi là phẩm khuyến trì.

Hỏi: Tại sao lại như vậy ?

Đáp: Hai vạn là ở phẩm Pháp Sư, đầu tiên là số lượng riêng. Cho nên phụng chỉ thọ trì. 80 vạn ức na-do-tha cùng với trước, không biệt mệnh. Dừng lại là thông tim. Nay mắt Phật thấy làm cho phát thệ ra điều nầy và đất nầy thông kinh. Thông kinh chứng nghiệm, thâm ý sâu xa của Phật ân cần; cho nên khuyến khích về việc hoằng pháp. Lại có 2 ý. Tựu chung câu văn chia làm 2. Trước tiên làm rõ việc thọ trì. Câu văn đầu tiên ấy lại chia làm 3. Một là 2 vạn Bồ Tát phụng mệnh ở đất nầy trì kinh. Hai là 500 và 8.000 Thanh Văn phát thệ nguyện đến nước kia lưu thông. Ba là chư Ni thỉnh thọ ký.

Hỏi: Những vị Thanh Văn nầy đã thành Đại Sĩ vì sao chẳng thể ở đất nầy để hoằng pháp ?

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

Đáp: Vì dẫn kẻ sơ tâm ban đầu hành Bồ Tát chưa hay trong đời ác khó làm việc thông kinh. Lại nữa muốn mở ra nơi phẩm An Lạc Hạnh vậy.

Phần thứ 2 khuyến trì có trường hàng kệ tụng. Trường hàng ấy có 5. Một là Phật dùng mắt xem thấy. Hai là Bồ Tát thỉnh cầu. Ba là Phật yên lặng. Bốn là Bồ Tát rõ ý. Năm là phát lời thệ nguyện thông kinh. Mắt thấy, mặc nhiên khuyến thỉnh mà chẳng nói nên lời. Từ trên đến đây tuy chưa biệt mệnh, mà đưa ra công đức của việc trì kinh, sâu xa dẫn chứng rõ ràng. Đa Bảo phân thân từ xa đến khuyến khích phát tâm. Đây là ý nghĩa ân cần đầy đủ. Có ý muốn mệnh tuyên; tức là phát thệ, không phiền và lại nói. Lại còn hộ trì cho lời nguyện của Thanh Văn ở tha phương; cho nên chẳng xưng dương. Kệ có 20 hàng, thỉnh hộ trì kinh; chẳng phân chia ra nhỏ. Tìm văn có thể rõ được. 17 hàng phía trước là bị nhẫn và nương theo đó hoằng kinh. Lần lượt 21 hàng sau là vào thất để hoằng kinh. Tiếp tục 31 hàng là ngồi chỗ ngồi để hoằng kinh. Kế tiếp 41 hàng tổng kết việc thỉnh thêm. Trung A Hàm phần thứ 6 nói rằng: A Lan Nhã ở đây dịch là vô sự. Đầu Đà ở đây phiên dịch là Đẩu Số. Kinh Bảo Vân quyển thứ 6 nói rằng: A Luyện Nhi xứ Tỳ Kheo thấy Vua, Vương Tử, Bà La Môn cùng tất cả người đến, Tỳ Kheo xướng lên „lành thay có thể cùng ngồi xuống.

Ông ta cũng cùng ngồi. Ông ta không ngồi, Tỳ Kheo lại cũng chẳng ngồi. Vì đó thuyết pháp làm cho hoan hỷ.

Sau khi Phật diệt độ, cuối đời ác chẳng cùng thể thức với Tỳ Kheo. Tuy nói giới pháp mà được linh hoạt, mà ở nơi giới pháp chẳng vui làm. Trải qua 5 lần pháp thân; ngoài tất cả đạo pháp, lại cũng như thế. Nói như dùng lỗ mũi con người để nói Chiên Đàn, liền tự không có mùi thơm lại cũng chẳng tự nghe được. Trời, người, long thần, Cưu Bàn Trà rốt cuộc chẳng cúng dường người không có giới hạnh. Ngoài ra 4 phần lại nói như vậy. Chẳng có thể đến với Diệu Pháp. Tất nhiên phải do tịnh giới là chỗ khởi lên. Ngoài 4 ấy ra lại cũng như vậy. Nếu gặp kẻ sắp chết hay bịnh nặng, đau đớn bức bách, chẳng thể chạy chữa, thì nên niệm Phật Tam Muội, thường chẳng rời bỏ tất cả khổ nạn, cướp đoạt lấy tâm nầy. Người kia tự rõ biết, là pháp nầy vậy. Tức là rõ biết tất cả pháp đều không. Nhẫn nhục là áo giáp bằng đồng.

Trung A Hàm phần thứ 5 nói rằng: Vị Tỳ Kheo răng đen kêu oan với Phật rằng: Xá Lợi Phất mạ lỵ con và mắng con. Phật liền cho đòi Xá Lợi Phật đến để hỏi có thật mạ lỵ chăng ? Ngài Xá Lợi Phất thưa: Tâm không định thì mới nói lời mạ lỵ. Còn tâm con đã ổn định rồi, sao có thể nói lời mạ lỵ được. Như Tê Giác gãy sừng chẳng thể chạm vào người đẹp được. Như đồng tử tàn ác, xấu hổ chẳng làm não hại người kia. Tâm con như đất, nước, gió, lửa. Tịnh hay chẳng tịnh, đại tiểu tiện, lấy nước sôi, nước rảy đổ lên người, vẫn thọ nhận, chẳng có lời mạ lỵ. Tâm nầy như chổi quét sạch. Tịnh hay không tịnh đều quét hết. Lại như cái bình bị vỡ để trong nhà, thường hay chảy rỉ. Tự quán cửu khổng (chín lỗ) thường chảy ra đồ bất tịnh. Sao còn mạ lỵ kẻ kia để Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

làm gì ? Lại cũng giống như rắn, chó chết trói vào cổ của đồng tử thanh tịnh; xấu hổ tự thẹn mình; nên chẳng mạ lỵ kẻ kia.

Phật hỏi rằng: Những người xấu ác như vậy thì ông quán ra sao ?

Đáp rằng: Người có 5 loại. Một là thân lành mà miệng, ý chẳng lành. Hay nhớ chuyện lành nầy mà chẳng nhớ đến những chuyện chẳng lành. Như Tỳ Kheo mặc y bá nạp thấy phẩn dính xấu xa. Bên trái thì nắm, bên phải thì bỏ ra. Lìa bỏ cái bất tịnh và chỉ giữ cái sạch sẽ. Nghĩ rằng thân nầy sạch cho nên quy về cho thân của mình.

Bỏ miệng, ý nầy lấy giới là miệng, ý của con. Lại nữa miệng thanh tịnh mà thân ý chẳng thanh tịnh. Lại nghĩ rằng miệng nầy, bỏ thân, ý nầy. Như khát nước gặp hồ nhiều cỏ, phá cỏ để tìm nước sạch, thân dừng lại sự khát. Lại nữa ý tịnh mà thân, khẩu không thanh tịnh. Lại nghĩ rằng ý nầy chẳng dùng cho thân, khẩu nầy. Như đi đường khát nước, nước còn ít dưới vũng chân trâu. Nếu ta dùng 2 tay lấy nước thì nước sẽ khuấy lên đục; nên quỳ gối xuống và dùng 2 tay đưa nhẹ vào miệng thì sẽ nhận được nước và trừ sự đỡ khát.

Lại nữa 3 nghiệp đều bất tịnh. Tuy chẳng thể dùng để khổ nhớ, ví như trên đường gặp bệnh nhơn, khiến đặt chỗ yên ổn. Nhớ việc chẳng sạch, liền được gặp thiện tri thức, chữa cho 3 nghiệp nầy; chớ làm cho đọa lạc vào tam đồ. Lại có 3 loại đều tịnh. Thường nhớ nghĩ người nầy lấy sự tự huấn, hà huống là nhớ nghĩ chuyện nhỏ và nguyện nhỏ. Như hồ nước trong có nhiều hoa và cỏ. Khi khát vào đó thì được tỉnh lại. Thường nhớ nghĩ cảnh giới để lấy cái xấu của ta đi. Đây là trong 3 tạng giáo. Dùng khổ, vô thường, bất tịnh, vô ngã, không, làm áo giáp. Tỳ Bà Sa quyển thứ 8 nói rằng: Nhớ nghĩ mạ lỵ là một lời nói; ngoài ra tất cả đều hô hoán lên. Cuối ngày, sự hô hoán đối với ta là gì ? Lại nữa ở đây là lời nói thô lậu thấp hèn. Ở kia là lời nói xưng tán. Nếu ta cứ nhớ lời nói thấp hèn thì chẳng nơi nào được vui cả. Lại nữa xem chữ mạ lỵ nầy, nếu điên đảo vì chữ ấy tức là thành ra tán thán. Lại nữa mạ lỵ là một giới, ít phần; một nhập, ít phần; một ấm, ít phần. Mạ lỵ ít, chẳng mạ lỵ nhiều. Lại nữa ai thành tựu sự mạ lỵ thì kẻ mạ lỵ thành tựu. Thành tựu tự chính người kia. Đối với ta làm gì ? Lại nữa mạ lỵ ấy là một chữ. Một chữ chẳng thành mạ lỵ; hai chữ thành mạ lỵ. Chẳng phải một lúc mà gọi 2 chữ. Nếu gọi chữ sau thì chữ trước liền mất đi.

Lại nữa có thể mạ chỗ mạ một lúc; giống như một sát na cùng diệt thì đối với ta là gì ? Như vậy thì chỉ có dùng không để làm áo giáp vậy. Phẩm thứ 17 nói rằng:

Phàm, Thánh đều có 3 thọ. Vì sao lại khác nhau ?

Phàm phu đối với việc khổ thọ, có 2. Một là thân thọ khổ; hai là tâm thọ sự sầu lo; như 3 mũi tên độc. Mất vui liền sân, được vui liền hoan hỷ. Chẳng khổ, chẳng lạc tức là si. Thánh nhơn hằng thọ thân mà chẳng có tâm thọ. Đối với việc khổ chẳng sân, đối với việc vui chẳng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

thích; đối với sự khổ chẳng vui, chẳng si. Ba sử chẳng thể sai sử được. Đối với sử được giải thoát; cho nên nói phàm thánh khác nhau. Như vậy có, không, sai, đúng. Điều nầy dùng Biệt giáo để làm chiếc áo giáp. Nay kinh làm rõ chiếc áo giáp nầy. Dùng niệm Phật làm chiếc áo giáp. Đây là niệm đến Pháp Phật đệ nhứt nghĩa. Phật tức là pháp. Câu văn nói rằng: Niệm Phật cáo sắc; tức là pháp vậy. Phật tức là Tăng; Tăng tức là cái lý đầy đủ của sự hòa hợp. Tỳ Lô Giá Na biến đến tất cả nơi, như chiếc áo giáp nầy vậy. Một chiếc áo giáp, tất cả chiếc áo giáp; tức là chiếc áo của Viên Giáo vậy.

Giải thích

Phẩm An Lạc Hạnh

Giải thích phẩm nầy chia ra làm 3. Nương vào việc phụ của câu văn về pháp môn. Việc ấy chính là thân không nguy hiểm; cho nên an ổn. Tâm chẳng ưu não; cho nên vui vẻ. Thân an tâm lạc; cho nên hay thực hành tinh tấn. Câu văn phụ ấy là: Mặc áo của Như Lai, tức là pháp thân an ổn. Vào nhà của Như Lai cho nên tâm được giải thoát an lạc. Ngồi nơi tòa Như Lai; cho nên Bát Nhã đạo hạnh tinh tấn. Lời phụ nầy phẩm bên trên, câu văn được giải thích như vậy.

Trụ ở nhẫn nhục địa cho nên thân được an lạc, mà chẳng bạo loạn; cho nên tâm vui. Quán về thật tướng của các pháp; cho nên thường hay siêng năng tinh tấn. Lại nữa pháp môn ấy an lạc nên gọi là bất động. Vui nên gọi là vô thọ. Hạnh cho nên nói là vô hạnh. Chẳng động ấy là trong 6 đường sanh tử. Hai bậc Thánh ở Niết Bàn chẳng nên động; tức là chẳng duyên vào 2 nghịch; tức là thân chẳng giao động.

Câu văn trên nói rằng: Thân thể và tay chân; tịnh mà an vui chẳng động. Tâm nầy thường hay lo sợ, chưa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

hề có loạn động. Tức an trụ nơi bất động như đảnh Tu Di. Thường trụ ở pháp môn bất động vậy. Vui đây là chẳng thọ nhận việc dùng đến Tam Muội quảng đại. Chẳng thọ nhận ngũ thọ của phàm phu cho đến 5 thọ của Viên Giáo, sanh ra sự thấy; tất cả lại chẳng thọ. Có thọ tức là có khổ. Không thọ tức chẳng khổ. Vô khổ vô lạc lại có tên là vui lớn. Vô hành nghĩa là nếu có chỗ thọ, tức là có chỗ hành. Vô thọ tức là không chỗ hành. Chẳng làm hạnh phàm phu; chẳng hành hạnh hiền thánh; cho nên nói là vô hạnh; mà hành trung đạo; cho nên nói là hành; tức là pháp môn vậy. Nay lại giải rộng về việc nầy. Phàm nói an lạc tức là Đại Niết Bàn. Đây là gọi tên từ quả vị vậy. Hành tức là con đường Niết Bàn. Từ nguyên nhân được gọi tên. Ngoài ra nhơn quả đều khổ, như thường thấy ngoại đạo hành khổ hạnh lại được quả khổ.

Nếu như nhơn vui, quả khổ thì như đoạn kiến ngoại đạo, tứ tình giữ niềm vui ấy, sau bị báo khổ. Nếu nhơn khổ quả vui, như bể pháp Nhị Thừa, vô thường vụng độ, gia thêm công khổ cho đến khi nhập Niết Bàn. Nay nói An Lạc Hạnh nghĩa là nhơn quả đều vui. Tức là Đại Phẩm như thật xảo độ. Đại Kinh nói rằng:

Định khổ hạnh là những kẻ phàm phu; khổ lạc hạnh là Thanh Văn, Duyên Giác. Định, lạc hạnh là các Bồ Tát.

Cả 7 phương tiện nhơn thô, quả thô thì tất cả chẳng phải là hạnh an lạc. Riêng việc nầy nhơn lành, quả lành nên gọi là An Lạc Hạnh. Lại còn giải thích câu văn rộng rãi thêm nữa. An Lạc Hạnh là con đường Niết Bàn. Niết Bàn lại có 3 nghĩa. Đó là 3 đức mật tạng. Hạnh ấy lại có 3 nghĩa. Đó là chỉ hạnh, quán hạnh và từ bi hạnh.

Chỉ hạnh nghĩa là 3 nghiệp nhu hòa, vi lòng đều yên lặng; tức là thể pháp hành thân. Nghĩa là như câu văn trên, nương vào Đức Như Lai. Quán hạnh nghĩa là một thật tướng huệ, vô phân biệt quán; tức là thể của Bát Nhã hạnh; tức là ngồi trên tòa Như Lai.

Từ bi hạnh nghĩa là Tứ hoằng thệ nguyện rộng độ tất cả chúng sanh; tức là thể giải thoát hạnh. Tức như câu văn bên trên ở nơi nhà của Như Lai.

Tổng cộng 3 hạnh nầy là con đường Niết Bàn. Tổng nơi 3 đức làm cảnh của hạnh. Cảnh xưng là an lạc, đạo ấy xưng là hạnh.

Đại Luận nói rằng: Bồ Tát từ sơ phát tâm thường quán Niết Bàn hạnh đạo; nhơn ấy là lúc dùng 3 hành pháp nầy. Đạo 3 nghiệp là hạnh. Ba nghiệp thanh tịnh tức là tịnh nơi 6 căn. Sáu căn nếu tịnh phát tương tợ giải mà được vào chơn. Quả ấy là Phật nhãn, nhĩ v.v... Nhơn ấy là chỉ hạnh. Quả ấy là đoạn đức. Nhơn ấy là quán hạnh; quả ấy là trí đức. Nhơn ấy là hạnh từ bi thì quả gọi là ân đức. Lại nữa, nhơn gọi là 3 nghiệp thì quả gọi là 3 mật. Nhơn là từ bi thì hướng dẫn 3 nghiệp lợi tha. Quả là 3 tên tam luân bất tư nghì hóa. Quán như vậy thì chẳng có gì lại phân biệt. Ở trong tất cả các pháp, tất có tánh an lạc. Tất cả chúng sanh tức đại Niết Bàn, chẳng thể mất được. Hành nơi phi đạo, thông đạt Phật đạo. Đây chính là tuyệt đối chờ đợi làm sáng tỏ An Lạc Hạnh. Hạnh nầy cùng với nghĩa Niết Bàn hợp nhau. Nói rằng:

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

Lại có một hạnh là Như Lai hạnh. Như Lai là người an lạc, là pháp. Như Lai là người an lạc. An lạc là pháp của Như Lai. Nói chung là nghĩa nầy chẳng khác biệt. Sự riêng biệt ấy chẳng khác. Điều nầy làm sáng tỏ sự tịch diệt nhẫn, pháp không, ngồi nơi nhà của Như Lai. Điều kia làm sáng tỏ về kim ngân bảo thọ; tức là vô lậu bảo lâm. Vô lậu cùng với không, tịch diệt nhẫn hợp lại. Cát vàng, sông lớn đều vào thẳng nơi biển Tây; tức là một thật huệ cùng với các pháp không hợp lại. Được đạo người nữ tức là chẳng cười đùa. Vô Duyên đại từ nầy cùng với nhà của Như Lai hợp lại. Điều ấy gọi là nghĩa vì vô dư. Đây gọi là: vì vô thượng đạo. Lại nữa nghĩa ngũ hành lại cùng với y áo, chỗ ngồi, nhà ở, ý ấy giống nhau vậy.

Hỏi: Đại Kinh làm sáng tỏ việc những người thân thuộc nương cậy và nhà vua rồi mang cung tên đi chinh phục kẻ ác. Kinh nầy xa lìa những thế lực; chỉ làm việc từ, cương nhu đều lánh. Vì sao lại chẳng thay đổi ?

Đáp: Đại Kinh biểu luận, cho đứa con ra ở một nơi riêng, sao gặp được mà chẳng nhiếp thọ. Kinh nầy biểu minh cho việc nhiếp thọ. Đầu tiên phá 7 phần, chẳng phải chẳng có sự bẻ gãy. Mỗi mỗi đưa ra sự đi đến đoan chánh, mà việc đã qua. Lý ấy đầy đủ có 4. Kẻ nào thích hợp thì xưng nghi, tức là thế giới ý nhiếp thọ; tức là ý vì người. Triết phục tức là ý đối trị. Ngộ đạo tức là ý đệ nhứt nghĩa. Giải thích pháp môn rộng rãi là nên làm sáng tỏ bất động môn, bất thọ môn và bất hành môn. Lược bớt chẳng nói ra vậy. Phẩm nầy là Tích Môn lưu thông ý thứ 4. Nếu có 2 vạn 80 ức Na Do Tha thọ mệnh hoằng truyền kinh điển thì sâu xa rõ biết quyền thật, rộng biết tiệm đốn, lại đạt được cơ duyên. Thần lực tự tại, trược thế não loạn, chẳng chướng thông kinh, chẳng đợi, liền chỉ cho phương pháp. Nếu đầu tiên nương vào tâm đầu tiên, muốn tu viên hạnh, vào cõi trước để hoằng kinh. Vì chỗ trược, não tự hành, chẳng đứng, lại chẳng hóa công. Vì người nầy cho nên đủ chứng minh chỉ bày phương pháp, làm sáng tỏ An Lạc Hạnh. Cho nên có phẩm nầy đến. Phẩm An Lạc Hạnh nầy có thứ tự ra sao ?

Như Pháp Hoa Viên Hạnh. Một hạnh chẳng sánh được nhiều hạnh. Chẳng thể nghĩ bàn, làm sao định được trước sau. Nay há cùng một ? Phẩm Pháp Sư lược bớt, chỉ bày sự hoằng kinh; tức là dùng sự lợi tha làm căn bản. Vào trong nhà sáng sủa. Trong đây phân tích việc ác trong đời, hoằng kinh để an các việc bức bách, não hại. Đầu tiên mặc áo Như Lai. Trước sau hỗ tương, hiện bày. Nếu theo Ước (giáo) thì các việc làm lần lượt là: Các pháp từ xưa đến nay thường tự tịch diệt tướng. Nếu trái với tịch diệt mà khởi tương ưng thì đầu tiên dùng Bát Nhã mông mênh tích lũy. Tức là đầu tiên ngồi chỗ ngồi nơi các pháp chẳng sanh, mà Bát Nhã sanh;

giống với thể của từ bi, thương xót chúng sanh; cho nên hành đạo. Kế đến vào trong nhà Như Lai tức dùng từ bi để cứu đời, tất nhiên lội qua, lìa khỏi chỗ biết đầu, quyết đủ an nhẫn. Kế đến là mặc áo của Như Lai. Tuy tạo ra việc nầy, lần lượt nói lúc chẳng làm. Lúc làm là vào nhà;

tức là đầy đủ tất cả pháp, hà huống là từ bi và nhẫn nhục sao ? Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

Bốn An Lạc Hạnh là: Theo xưa nói rằng: Một là giả thật, hay là không làm thể. Hai là thuyết pháp làm thể. Ba là lìa quán làm thể. Bốn là từ bi làm thể.

Thầy Cơ nói rằng: Một là không; hai là lìa kiêu mạn; ba là trừ tật đố; bốn là đại từ bi.

Thầy Long nói: Một là thân xa lìa những việc ác, dần dần đến cái lý của không; hai là trừ miệng sai; ba là trừ ý tật đố; bốn là khởi tâm từ bi. Ngài Nam Nhạc nói rằng: Một là những đắm trước, chánh huệ; hai là miệng chẳng nói lời sai trái; ba là trên kính dưới nhường; bốn là đại từ bi.

Thầy Thiên Thai nói rằng: Chỉ quán từ bi, hướng dẫn 3 nghiệp và lời thệ nguyện. Thân nghiệp có dừng cho nên lìa thân thô nghiệp. Có quán cho nên chẳng được thân. Chẳng được thân nghiệp, chẳng được sự hay lìa khỏi. Vô sở đắc cho nên chẳng đoạn vào phàm phu.

Có từ bi cho nên cần tu thân nghiệp. Rộng lợi tất cả.

Chẳng rơi vào Nhị Thừa địa. Có chỉ hạnh cho nên mặc áo nhẫn nhục. Có quán hạnh cho nên ngồi tòa Như Lai. Có lòng từ bi cho nên vào trong nhà Như Lai. Chỉ hạnh lìa khỏi; tức là thành đoạn đức. Quán hạnh vô trước; tức là thành trí đức. Từ bi lợi tha tức là thành ân đức. Ân đức sẽ thành trí đức. Trí đức có thể thông đạt đoạn đức. Đây tên là thân nghiệp An Lạc Hạnh. Ngoài ra miệng, ý thệ nguyện lại cũng như thế. Trong phẩm nầy câu văn có hỏi có đáp. Hỏi: Trong phần đầu ca ngợi phẩm trước sâu xa hành Bồ Tát có thể như đây hoằng kinh. Sau đó hỏi về việc hành Bồ Tát cạn hơn thì trong đời ác tuyên nói kinh nầy phải chăng ?

Phật bảo: Phần thứ 2 ấy đáp lại có 3. Một là đề tài 4 hàng có chương thực hành. Hai là giải thích phương pháp tu hành. Ba là tổng quát làm sáng tỏ tướng thành tựu của việc làm.

Như tiêu đề đầu, chương ấy như câu văn. Một là an trụ trở đi. Phần thứ 2 giải thích phương pháp tức là chia làm 4 sự riêng biệt. Câu văn đầu tiên ấy lại có 2. Một là giải thích phương pháp; hai là kết những việc làm lại. Tu hành có trường hàng kệ tụng. Trường hàng lại có 2. Đầu tiên là hạ tiêu hành cận. Kế đến là Văn Thù giải thích về hành cận. Hai đề mục đầu như câu văn. Kế đến trong sự giải thích ấy lại có 2. Nghĩa là hành xứ và cận xứ. Hay nói nội phàm sơ hành thì gọi là hành xứ. Nếu lâu dài luyện tập thuần thục thì dần dần có thể gần cái lý; cho nên gọi là cận xứ. Trích dẫn phần trước việc làm gần với quả là thí dụ vậy. Hoặc nói hành xứ theo Ước (giáo) nguyên nhơn cận xứ, Ước (giáo) quả. Hành xứ làm sáng tỏ trí, cận xứ làm sáng tỏ cảnh.

Thầy Giao lại nói rằng: Thất trụ dĩ thượng, tâm thể nơi lý, vì hành xứ, đã qua phân đoạn nầy. Từ đây trở lại vô sanh, chưa thể hiện tiền, dần dần gần đến nơi lý vì cận xứ, đồng là phân đoạn. Phần 2 nầy là hành thỉ, thông (giáo) là một An Lạc Hạnh. Theo tôi (Ngài Trí Giả)

thì nhà đầu tiên lấy hành làm chỗ cạn, mà Đại Kinh thì Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

nói rằng: Thập Địa Bồ Tát lấy hành; cho nên thấy bất liễu liễu. Nên rõ hành tức là chẳng cạn cợt. Nhà kế tiếp dùng cận để làm chỗ cạn cợt. Nên Tịnh Danh nói: Gần ấy chẳng thể so sánh với Phật tự tại huệ. Điều nầy tức là gần ấy lại thành sâu xa. Nếu cả 2 việc làm đều sâu xa thì phần thành phẩm trước của việc làm thuộc Bồ Tát hoằng kinh. Chẳng quan hệ với phương pháp sơ tâm. Nếu 2 việc làm ấy đều cạn cợt; tức là 7 phương tiện con người thực hành sao lại quan hệ với phương pháp hành của Viên (giáo). Cho nên chẳng thể nói việc sâu cạn. Tuy nhiên hành gọi là tiến thú. Cận gọi là thân tập. Thân tập cho nên tiến thú; tiến thú cho nên thân tập. Sao lại sâu cạn ? Lại nữa hành cận là phương pháp ở trên. Hành xứ là y áo của Như Lai. Cận xứ là chỗ ngồi của Như Lai. Chỗ ngồi và y áo lại chẳng có sâu, cạn. Hành cận sao lại có chỗ ưu liệt ? Lại nữa nhẫn nhục tất nhiên bên trong nhớ lại cho đến lý lịch duyên vào các việc. Con mắt soi việc làm. Ngồi chỗ không, tất nhiên thể đạt duyên bên ngoài, bắt đến cảnh chân thật.

Mắt soi việc gần, che đậy công việc, chôn vùi cả hiện tại. Lại vì sao mà có cạn sâu ? Nếu như vậy thì tại sao phân ra việc làm gần ? Tới cái lý lược nói, gọi là hành xứ. Công việc phụ thêm vào, nói rộng ra gọi là cận xứ. Nói có chỗ rộng; nhưng lược bớt cái lý chẳng có sâu cạn. Nay Ước (giáo) làm sáng tỏ 3 pháp hành xứ. Một là duyên ngay thẳng với một chân lý. Một chân lý là vì tất cả chỗ quy về. Vì tất cả tạo ra việc căn bản, mà biến thành chỗ vô phân biệt. Tất cả chỗ quy về tức là nhẫn nhục địa vậy. Địa đây tức là trung đạo các pháp quy về. Cho nên gọi là địa. Chúng hành hưu tức cho nên gọi là nhẫn nhục. Đây tức là hành bất hành mà hành. Vì tất cả chỗ tạo tác căn bản là như vạn vật được đất mà sanh trưởng. Các việc làm được lý giải mà thành tựu. Nếu được lý căn bản, tại việc cứng có thể trở nên mềm. Tại việc nghịch có thể trở nên thuận. Tại bạo có thể trị; tại sợ hãi có thể yên ổn. Vô lượng công đức từ đất Trung Đạo mà sanh. Đất chẳng thể sanh mà sanh được công đức. Tức là bất hành, hành mà hành. Biến vô phân biệt nghĩa là chẳng phân biệt, chẳng hành cùng hành, cái tướng sai biệt; cho nên nói:

Lại nữa bất hành, bất phân biệt tức là phi hành, phi bất hành. Vô tam hành mà tam hành; cho nên nói là hành.

Đồng nhứt thật đế; cho nên gọi là xứ. Như hành xứ nầy hợp với kinh văn bên trên, dừng nghỉ các việc làm, hợp lại với áo của Như Lai, theo đó mà sanh ra công đức, hợp với nhà của Như Lai. Biến vô phân biệt cùng với chỗ ngồi của Như Lai thì gọi đây là giải thích một pháp hành xứ.

Đây là quy tắc của việc hoằng kinh.

Hai ước hai pháp tức là sanh pháp nhị nhẫn; nhị nhẫn tức là sanh pháp nhị không. Nhị không lại khác nhị thừa. Vì sao vậy ? - Người, pháp 2 không ấy Ước (giáo)

chơn tục, giả thật; làm sáng tỏ nhị không, nhị nhẫn. Tất thấy Trung Đạo; cho nên chẳng đồng với Nhị Thừa.

Nếu liền khai tức là tứ nhẫn. Nếu tạo ra ngũ nhẫn, chỉ cho chữ hành làm tín nhẫn. Nếu tạo ra 6 nhẫn, chỉ cho chữ hòa, theo đó nhẫn. Nếu đối địa tức là khai mở Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

42 nhẫn. Một địa thường có 41 địa công đức. Một nhẫn há chẳng phải 41 pháp nhẫn sao ? Nay vả lại Ước (giáo) 4 nhẫn tiêu văn. Nghĩa là phục thuận vô sanh tịch tịnh nhẫn. Bốn nhẫn nầy cùng với Biệt giáo khác nhau. Hai nhẫn trước là sanh nhẫn vị, tức là chỗ cạn. Hai nhẫn sau là pháp nhẫn vị, tức là chỗ sâu. Nay Viên (giáo) sanh pháp, tất Thông (giáo) 4 nhẫn lại chẳng thông.

Vì sao 2 không lý tức là trung đạo ?

Đầu tiên trụ tu vào 4 nhẫn, nhập vào giữa, thấy 2 không lý. Cho đến tâm sau, lại cùng 2 không lý. Đại Kinh nói rằng: Phát tâm cứu cánh, 2 ấy chẳng phân biệt. Nếu Ước (giáo) không chỗ cạn, sâu mà phê phán về tứ nhẫn thì từ sơ phát tâm Viên (giáo) phục ngũ trụ; cho đến Kim Cang Đảnh; tất cả đều gọi là phục nhẫn. Đầu, sau tất cả đều chẳng sai biệt với thật tướng; nên gọi là thuận nhẫn.

Đầu, sau tất cả chẳng khởi nên tâm nhị biên. Gọi là vô sanh nhẫn. Đầu, sau tất cả phải dừng nghỉ các việc làm.

Gọi là tịch tịnh nhẫn. Nghe sanh tử chẳng sợ lo khổ.

Nghe Niết Bàn chẳng hốt hoảng để chứng được niềm vui.

Nghe Phật thường cùng vô thường, nhị thừa làm Phật, chẳng làm Phật. Nghe sanh tử Niết Bàn khác cùng chẳng khác. Nghe Phật đạo dài ngắn, khó dễ; chẳng dài chẳng ngắn chẳng khó chẳng dễ v.v... tất cả chẳng lo sợ.

Hành thử hành nghĩa là từ đầu đến cuối lấy nhị không lý nhẫn các pháp; tức là mặc áo Như Lai. An trụ nơi nhị không lý tức là ngồi nơi tòa ngồi của Như Lai.

Thương chúng sanh tức là vào nhà của Như Lai. Nhị không tứ nhẫn gọi là hành. Lý tức là xứ. Đây gọi là Ước (giáo) 2 pháp làm sáng tỏ hành xứ vì quy tắc của việc hoằng kinh. Tam ước tam pháp. Tam pháp tức là bất tư nghì tam đế. Trụ nhẫn nhục địa tổng luận tam đế. Như có địa có thể nương cậy, rồi có thể nhẫn nhục.

Nhu hòa thiện thuận là thiện thuận chơn đế hay nhẫn hư vọng, thấy thích lạnh nóng v.v... Cho nên nói là thiện thuận, mà chẳng chọn bạo, lại chẳng kinh ngạc. An ở nơi tục đế, nhẫn các căn. Duyên xưng trích cơ tuyên. Cho nên nói là chẳng chọn bạo. Thể nhẫn bao bọc cho nên tâm chẳng sợ. Đối với pháp vô sở hành; tức là an nơi chân lý, có thể nhẫn nhị biên; cho nên nói là vô sở hành. Chính tại trung đạo; cho nên nói quán thật tướng. Lại chẳng được trung thật; cho nên nói bất phân biệt. Điều nầy tức là mở rộng 3 chơn lý địa, gọi là xứ nhẫn. Nhục ở nơi ngũ trụ gọi là hành. Hành đây lại có 3. Nghĩa là chỉ hành; tức là làm mà chẳng làm. Quán hành tức là phi hành phi bất hành. Từ bi hành tức là bất hành hành. Gặp bên trên y áo, chỗ ngồi, nhà cửa v.v... Đây là Ước (giáo) 3 pháp làm sáng tỏ hành xứ. Biện tài hoằng kinh quy tắc.

Thầy Long nói: Trụ nhẫn nhục địa tổng đưa ra sanh pháp 2 nhẫn, bên dưới riêng làm rõ 2 nhẫn. Nhu hòa thiện thuận làm tỏ rõ thân nghiệp; mà chẳng chọn bạo, là khẩu nghiệp. Tâm lại chẳng kinh ngạc là ý nghiệp. Cả 3 nghiệp nầy đều làm sáng tỏ việc tu sanh nhẫn. Đối với các pháp vô sở hành. Chẳng hành có tướng vậy, mà quán tưởng như thật; hành không bình đẳng. Lại bất hành, bất phân biệt chẳng hành vô tướng. Có không, cả 2 mất đều là Trung Đạo. Ba câu nầy làm sáng tỏ việc tu Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 8 (Phần sau)

pháp nhẫn. Được 2 nhẫn nầy, kết làm hành xứ. Kia làm sáng tỏ 2 nhẫn chưa rõ Ước (giáo) ra sao ? Nếu 3 giáo 2 nhẫn toàn chẳng phải nghĩa của Pháp Hoa và nếu Ước, Viên giáo chẳng nên cách biệt, chẳng cách biệt v.v... Vì sao gọi là gần bên dưới ? Phần thứ 2 cận xứ câu văn lại có 3. Xa lìa 10 não loạn tức là xa; cho nên luận gần. Lại là phụ trợ cho giới môn, giúp cho quán. Tu nhiếp tâm nầy tức là gần; cho nên luận gần. Lại là phụ thuộc vào định môn, trợ giúp quán. Quán tất cả các pháp là không. Tức là chẳng gần chẳng xa, luận gần. Lại điều nầy phụ thuộc vào huệ môn để giúp quán. Bên trên gặp duyên, lý trụ nơi nhẫn nhục địa. Nay giới môn rộng xuất các duyên của nhục; nên tu viễn ly. Chẳng cầm dao, gậy, lại chẳng thí xả. Hằng dùng chánh huệ mà xa lìa. Nên biết rằng xa, gần, rộng những hạnh bên trên là chỗ chẳng làm vậy. Bên trên thẳng làm sáng tỏ, chẳng bạo loạn kinh ngạc. Nay định môn quảng xuất, tu định tâm. Tu định xứ. Tu định yếu môn, dùng định lực vậy. Tại bạo mà trị. Tại kinh ngạc mà an ổn. Nên rõ tức là gần luận gần.

Quảng, thượng chẳng hành hành.

Bên trên thẳng làm sáng tỏ chỗ chẳng hành. Nay rộng thấy tất cả không đều trải qua các cảnh. Vô lượng, vô biên, vô ngại, vô chướng. Nên biết chẳng xa chẳng gần. Quảng thượng phi hành, phi bất hành. Tựu chung phần đầu có 10 loại nên xa. Một là thế lực giàu có. Hai là tà nhơn pháp. Ba là hung hiểm, lý luận. Bốn là Chiên Đà La. Năm là Nhị Thừa chúng. Sáu là xa lìa dục tưởng. Bảy là xa lìa kẻ bất nam. Tám là xa lìa việc nguy hại. Chín là xa lìa kẻ rầy rà. Mười là xa lìa việc nuôi súc vật v.v... Lộ Già Gia nói điều nầy là ác luận. Lại nói là phá luận. Nghịch lộ tức là nghịch với vua, cha để luận. Lại nữa lộ ấy gọi là thiện luận. Lại gọi là Thầy phá trò. Nghịch lộ gọi là ác luận. Lại gọi là đệ tử phá Thầy. Na La Diên là Thượng Kỷ Hí. Lại nói là Thái Trú.

Thân nầy tạo ra sự biến dị. Lại nói là Duyên Tràng Trịnh Đáo quyến thuộc. Phân ra làm 10 loại có 2 bên. 9 là sanh tử và 1 là Niết Bàn. Cả 2 đều xa lìa; tức là tịch diệt cũng là cách gọi khác. Quán tâm giải thích 10 loại v.v... Cận cận xứ lại có 3 ý v.v...

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Hết quyển thứ 8 (Phần sau)

Dịch xong phần trên vào ngày 7 tháng 9 năm 2010 tại thư phòng chùa Viên Giác – Hannover, Đức Quốc.