Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Quyển thứ Sáu

Phần sau

- Thiên Thai Trí Giả Đại Sư giảng - Sa Môn Thích Như Điển – Phương Trượng chùa Viên Giác Hannover - Đức quốc dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt ngày 22 tháng 6 năm 2010 nhân mùa An Cư Kiết H ạ - Phật lịch 2554.

Lúc bấy giờ gã cùng tử đảm trách... Phần thứ 2 cha con gặp nhau. Dụ nầy là việc thấy lửa ở trong nhà lửa gần đó. Ở xa thì ý nói về phương tiện trong ngũ trược lại có 3. Một là làm rõ chỗ gã cùng tử đảm trách. Gặp nơi nhà lửa và thấy lửa đốt cháy, pháp ấy nói về chỗ thấy ngũ trược. Hai là người cha thấy con ở trong nhà lửa và Trưởng Giả thấy pháp được nói trong mắt Phật thấy được. Ba là vui mừng thích ứng với lời nguyện là ở trong nhà lửa ấy sợ hãi; nên trong pháp ấy khởi lên tâm đại bi. Pháp ấy dụ cho đứa con thấy ở trước. Ở trong nầy làm rõ chỗ đứa con gặp thấy người cha trước. Cùng đến chỗ Phật tức là linh trí. Đầu tiên rõ biết căn cơ, sau đó mới khởi tâm ứng phó. Cho nên nói rằng người cha thấy con trước. Nếu là chúng sanh thì tất nhiên đầu tiên là cơ duyên, sau đó mới ứng phó. Cho nên nói là con thấy cha trước. Cơ duyên ứng phó thật là bất khả tư nghì. Chẳng có trước, chẳng có sau; cho nên nói rằng: Trước sau cùng một lúc. Nay theo câu văn nầy liền chia ra làm 2 đoạn. Một là con gặp cha và hai là cha gặp con. Trong 2 đoạn nầy mỗi mỗi đều có 4. Đầu tiên con gặp cha chia ra làm 4. Một là lý do gặp cha. Do cầu cơm áo. Hai là gặp nơi chốn, thấy cha. Nơi ấy chính là Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

phía trước cửa. Ba là thấy cha ngồi trên giường Sư Tử. Bốn là sinh ra sợ hãi và hối hận đã đi đến chỗ nầy. Lý do gặp cha ấy là do chán khổ, muốn vui, tìm cầu ý nghĩa, dần dần tích chứa, huân tập, quen thành ra đối với căn lành. Cho nên gọi là đảm trách thay thế. Dùng căn lành nầy có thể cúi đầu trước lòng từ bi của Phật. Cho nên nói rằng gặp rồi đến nhà của người cha. Người cha ấy dụ cho con đường sau pháp thân. Nhà cửa ấy dụ cho người vô duyên từ bi. Lớn, nhỏ cả 2 cơ duyên đều cúi đầu trước ngôi nhà nầy. Có cơ duyên lớn; cho nên nói rằng: Xa thấy người cha. Có cơ duyên nhỏ cho nên ở tại cửa. Nếu chỉ có nhỏ mà không lớn (cơ duyên) thì chẳng thể thấy tôn nhan đặc biệt ấy. Người cha chẳng nói ta có tiền của đầy kho nay đem giao cho ông. Nếu là lớn chẳng nhỏ thì chẳng nên đứng ở bên ngoài cánh cửa.

Người con cũng chẳng nên nói: Ta chẳng có đảm lực để được những vật nầy. Thấy người cha ở chốn ấy tức là phía trước cửa. Hai là nhìn bằng phương tiện; tức là 2 bên cánh cửa kia. Người có cơ duyên tròn đầy thì sẽ gặp ngay tại cửa. Nhị Thừa còn ở bên chơn (lý); cho nên nói là phía bên cánh cửa. Không, tam muội ấy gồm chơn huệ nhãn; bên cạnh ấy là pháp thân.

Xa trông thấy người cha nầy. Việc gặp ngay nầy có hai loại. Một là thấy gần và hai là thấy xa. Nay nói cơ duyên lớn bắt đầu phát, gọi kêu việc xa; cho nên nói là xa. Lại nữa cơ duyên ấy vi tế, chẳng thể ứng phó được;

nên gọi đây là xa vậy. Ngồi nơi giường Sư Tử nghĩa là viên báo pháp thân ở nơi yên ổn, không lý. Lại chẳng có Thông, Biệt hai hoặc, tám ma cùng sự lo sợ; cho nên mới nói là: ngồi tòa Sư Tử.

Hoa Nghiêm nói: Đệ nhất nghĩa không là lấy tứ vô sở úy làm giường. Người quý đủ chân nghĩa là lấy định huệ làm chân bảo đế của con người. Vô sanh định huệ nương vào cảnh chơn như.

Bà La Môn xưa gọi là: Thuộc dòng họ cao cả; có ruộng đất trên tám (mẫu). Thất lợi thì bảy (mẫu) trở lại Cư Sĩ nội phàm phu xưa gọi là: Như trong kinh nầy nói rõ là pháp thân; chẳng phải thường trụ pháp thân. Cho đến ứng thân ở phương kia tương ứng với nơi nầy. Tức là pháp thân ở nơi đây. Cho nên nói bên trong có nhiều người vây quanh. Nay thì nghĩa chẳng phải như vậy.

Nếu làm Phật ở phương khác thì cha con cơ duyên ứng, thể, dụng khỏi cảnh dính mắc. Tất cả chẳng giống như trước đã nói. Người cha chẳng dung nạp tiểu cơ (duyên); mà cúi đầu trước việc lớn kia. Lại chẳng nên kết với đại duyên và với kia thì kết với tiểu duyên đối với việc nầy. Lại cũng chẳng nên cùng kết ở đây và cùng kết ở kia. Như vậy sẽ loạn hoặc. Nay làm rõ chỗ hơn ấy là Bồ Tát. Tức là đặc thân của Lô Xá Na Tôn Giả; là chỗ khấu đầu của người có duyên lớn. Đối với nghười yếu đuối Tiểu Thừa thì nương vào chỗ xấu tệ, tiểu cơ mà cúi đầu.

Nay kinh làm rõ thường trụ ở Đề Hồ cùng Niết Bàn. Pháp thân viên đốn cùng với Hoa Nghiêm. Chỗ thí dụ Trưởng Giả uy đức có người hầu cận và Sát Đế Lợi, Bà La Môn Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

cung kính vây chung quanh. Tất cả đều chỉ cho quyến thuộc trong Hoa Nghiêm; tất cả đều chẳng khác; cho nên nói pháp tướng như kia; chỗ làm sáng tỏ lại cũng chẳng khác. Bà La Môn được gọi là tịnh hạnh. Quý tộc cao khiết nghĩa là sánh với các vị Bồ Tát lìa cấu nhiễm. Sát Đế Lợi thuộc dòng dõi vua chúa. Dưới chín địa và trên sơ địa. Cư sĩ giàu mà chẳng sang; tức là 30 tâm vậy. Chơn châu anh lạc tức là giới, định, huệ. Đà La Ni Tam Muội tức anh lạc. Giá trị ngàn vạn, tức là 4 địa công đức, dùng để nghiêm thân. Sứ giả, nhân dân, nô bộc, khác với cửa là làm sáng tỏ cho nghĩa nầy; tức là ở nơi kia dùng phương tiện để giáo hóa. Đoạn lìa thông hoặc gọi là dân. Biệt giáo kia đoạn thông hoặc gọi là sứ giả. Hoặc giống nơi cửa làm sáng tỏ nghĩa nầy và trở lại phương tiện Ba La Mật. Bên trong cùng với thật trí giống nhau. Bên ngoài thì cơ duyên giống nhau. Giống như sứ giả và nhân dân có nghĩa là bên trong và bên ngoài đều có hậu thuẫn.

Bạch phất có nghĩa là dùng đến quyền và trí. Gồm có trái, phải. Bên phải tức là vào không trí. Cầm phất trần tứ trụ. Bên trái đây tức là vào giải trí; cầm phất trần vô trí. Trong hai phần nầy trong đạo phương tiện; cho nên nói là thị lập v.v...

Được che bởi lọng báu là lòng từ bi chơn thật. Cầm các nhành hoa và tràng phan. Hoa ấy là Tứ Nhiếp Pháp.

Phan ấy tức là thần thông. Hương, thủy rải lên đất nhằm lấy nước pháp nầy rải lên tâm địa của chư vị Bồ Tát để tẩy đi các hoặc trần. Lại là nước định, gạn lọc tâm tán loạn. Họ rải hoa khắp nơi bằng 7 loài hoa báu. Nghĩa là giới định huệ, đoạn con đường nghi, chẳng phải đạo rõ biết thanh tịnh. Giới ấy là nhiếp luật nghi cùng với 3 loại giới. Định ấy là Thủ Lăng Nghiêm. Huệ ấy là thật trí huệ. Đoạn nghi có nghĩa là đã qua cái nghi của nhị đế. Đạo phi đạo tịnh nghĩa là hành nơi phi đạo, trải qua Phật đạo. Trí kiến tịnh nghĩa là trí đức viên mãn rồi, rõ biết thấy Phật tánh. Đoạn trí có nghĩa là đoạn đức thành tựu, vô minh vĩnh viễn tận diệt. La liệt bảo vật ở đây có nghĩa là la liệt trên mặt đất những công đức chơn thật. Ra vào như bên trên đã giải thích v.v...

Uy Đức Đặc Tôn Giả có ánh sáng vô biên, sắc tượng vô biên, tướng hảo nguy nguy đường đường. Với nghĩa nầy là đầy đủ để làm Phật Lô Xá Na. Há được làm ngoài sự giải thích sao ? Cùng tử thấy cha có thế lực lớn... Đây là lần thứ 4 thấy cha sợ chạy. Đại thế lực nghĩa là trí lớn; cho nên nói là đại lực. Thần thông lớn nghĩa là thế mạnh. Nghĩa là thân thể tay chân có sức mạnh. Sợ hãi nghĩa là kẻ có cơ duyên thấp và yếu kém, khiếp nhược trước con đuờng lớn. Hối hận khi đến đây nghĩa là: Vốn Phật muốn dùng pháp lớn để tuyên dương; nhưng chẳng xứng với căn cơ;

nên có ý trở lui trước việc lớn. Cho nên nói rằng: Sợ hãi khi đến đây. Riêng nghĩ như thế nầy nghĩa là: Trong cơ duyên ấy mật có việc nầy; chẳng phải là hiện ra cho thấy ở thân nầy hơn hẳn. Hoặc là vua và vua ấy là Vua Ba Tuần chạy phía sau v.v...

Người có cơ duyên nhỏ như than đốt cháy gián đoạn, chẳng nói được đạo tuyệt diệu đối với hình tượng;

liền thấy hơn những tượng khác; chẳng sánh với trời Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

người. Rồi chỗ nói pháp, tướng ấy hướng khác với Nhị Thừa; kẻ trí nhỏ, đức mỏng chưa từng thấy, nghe. Liền cho rằng đây là ma và do ma nói. Lược khai 3 và hiển 1. Thân Tử riêng nghi, chẳng phải ma giả Phật để não loạn tâm ta sao ? Nếu đầu tiên dùng sự tiêu vong lớn và nghi nhỏ là Phật làm ma, có trong quá khứ, ngày nay cũng vậy. Lại nữa sự hơn ấy là dụ cho Trưởng Giả. Trưởng Giả tức là biểu thị cho báo thân của Phật; cho nên làm vua, pháp thân tức là báo sư; sư ấy giống như vua. Nhiều kinh gọi đây là Kinh Vương (vua trong các kinh). Trí khế hợp đối với pháp; tức là trí cùng pháp vậy. Nên gọi là báo Phật là thế. Đây cùng với Đại Thừa pháp báo. Chẳng phải là Tiểu Thừa mà được nơi lợi ích vậy. Hoặc là vua cùng sánh với vua. Chẳng phải lực đảm đương của ta mà được vật ở nơi ấy. Kẻ có căn cơ nhỏ chẳng thể thọ sự giáo hóa lớn. Chẳng phải như đến nơi nghèo nàn mà tìm kiếm miếng cơm manh áo dễ dàng được. Tịnh Danh nói rằng: Có thể dùng cái nghèo ấy mà được pháp, độ cho những kẻ yếu đuối vậy. Với cái lý không, chẳng gồm vạn đức; chẳng phải là Như Lai tạng vậy. Cho nên nói là bần lý. Thiên lệch về không, gọi đây là trí nhỏ. Cho nên nói là lực ấy có địa. Y thực dễ được nghĩa là có thể được Hữu Dư Niết Bàn, Vô Lậu y thực. Thực hành pháp hành và nương vào huệ để đi xin ăn. Nếu người ở lâu nơi nầy hoặc thấy bức bách, bảo người sứ giả là ta sẽ làm. Việc thực hành con đường Đại Thừa phải trải qua vô lượng kiếp; cho nên nói là lâu dài. Ta vốn chán ghét sanh tử; nhưng nếu tu theo Đại Thừa thì phải vào sanh ra tử. Rộng học các hạnh; cho nên nói là bức bách. Ta vốn ít vui mà nay làm cho ta phát tâm Bồ Đề Đại Thừa. Đây là việc làm mạnh mẽ. Bỏ lớn lấy nhỏ; cho nên nói là chạy trốn.

Từ “lúc ấy Trưởng Giả” trở đi; phần thứ 2 là thí dụ cho cha gặp thấy con; lại có 4. Một là cha thấy nơi con; hai là thấy con liền nhận ra; ba là thấy con vui mừng và bốn là thấy con thỏa nguyện. Thấy nơi con nghĩa là tòa sư tử vậy. Pháp thân Như Lai cư ở đệ nhất nghĩa không, chẳng sợ cảnh nào, chiếu sáng tỏ các căn cơ. Thấy con liền nhận ra, rõ biết ngày qua và kết duyên với chúng sanh. Tâm hoan hỷ lớn nghĩa là Phật hằng thương nhớ đến con; nay cơ duyên đã đến, gọi đây là lòng từ. Cho nên nói là vui mừng. Tức là nhân duyên thuyết pháp mà khởi tâm đại bi. Nhà lửa nghĩa là sự sợ hãi lớn. Việc kia làm sáng tỏ chỗ cứu khổ; cho nên nói là lo sợ. Điều nầy cũng làm rõ với niềm vui cho nên nói là hoan hỷ. Liền suy nghĩ rằng kho báu nay sẽ đem giao cho. Đây chính là thấy con rồi thỏa nguyện. Xưa thấy chúng sanh bỏ lớn tìm nhỏ, từ nơi quê nghèo phải tìm cầu thức ăn để sinh sống thật là khó nhọc. Thường mong muốn với tài sản mà không căn cơ thì chẳng được. Nay cơ duyên đã đến gọi là tâm đại bi. Cho nên nói là kho chứa của báu, nay có thể đem giao cho. Ta thường hay suy nghĩ rằng: Điều nầy làm sáng tỏ việc chẳng phải nghèo mà không được tài sản lớn. Lại bị lưu chuyển trong sanh tử và bị các khổ bức bách. Vì lòng đại bi mà đau xót; cho nên nói là thường hay nhớ nghĩ. Tuy muốn cứu giúp; nhưng không Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

có cơ hội để làm. Cho nên nói rằng do không thấy. Nay có thể độ được qua cơ duyên sanh nhai nầy; cho nên nói rằng: tự đến. Gọi việc căn bản nầy là đại bi; cho nên nói rằng: thật là thỏa nguyện của ta. Ta tuổi đã già dụ cho việc khổ ngày xưa còn tích chứa. Giải thích điều nầy là do nơi thỏa nguyện. Do một thời đã hóa hiện rồi; cho nên nói là tuổi đã già nua. Chưa gặp được cơ duyên lớn, pháp chẳng thể ủy thác giao phó cho ai. Tương lai ấy ai có thể lãnh hội được. Vì có thể độ được; cho nên nói là bần tích. Nay cơ duyên tự đến; không thể không lo lắng cho điều nầy. Do vậy mà nói: Lòng mong đợi của ta đã được thỏa thích; liền cho người mau đi tìm đuổi theo; để bắt đem về.

Phần thứ 3 làm rõ chỗ suy tìm. Thí dụ nầy nói khi gần nhà lửa xả bỏ, con người dùng xe. Xa thì bảo rằng:

Pháp ấy nói dùng lớn, cho nhỏ. Câu văn nầy lại chia làm 2. Đầu tiên là sai người đuổi theo và kế đến là dụ dỗ. Phía trước đuổi theo nghĩa là thân thể, tay chân phải mạnh; thế nhưng chẳng dùng đến. Theo phẩm Phương Tiện thì khuyên lơn và giải bày là một. Giải thích câu văn nầy lại có 3. Khi nhà lửa bắt đầu cháy, khuyên lơn nên ra ngoài. Giải thích ấy mỗi mỗi có 3; nhưng phải bớt câu văn ở đây. Câu văn Trường Hàng thường khuyến khích chứ chẳng hợp với lời khuyên răn; mà liền hóa câu văn ấy rộng ra. Trong kệ lại hay tụng lời khuyên; chứ chẳng tụng sự khuyến khích. Lại nữa chẳng tụng sự biến hóa.

Tất cả đều ra khỏi. Nhà lửa, Trường Hàng, giới khuyến... những giải thích ấy mỗi mỗi đều có 3. Nay lại tính chung.

Tức là sai người chạy đi tìm rồi khuyên răn giải bày. Gã cùng tử sợ nên không trở về chẳng đủ duyên, liền dùng sức bắt ép đem về nhà. Gã cùng tử tự nghĩ rằng mình chẳng có tội gì; nên đã cự tuyệt. Dùng lời khuyên cũng chẳng đủ.

Từ “người cha liền thấy” trở đi; phải dùng lời dụ dỗ. Đây là ý Phật. Phật tuy khuyến khích, rộng rãi; nhưng chẳng đủ cơ duyên. Ý nầy chưa xong thì dùng giới để khuyên răn. Việc chẳng thành, sau đó lại bỏ đi. Người đi tìm ấy đầu tiên là khuyến khích về lại nhà. Trí là việc hay khiển và giáo là chỗ khiển. Nghĩa của lý ấy là chánh và giáo ấy nghĩa là bên cạnh. Từ khi Phật ra đời, Đại Thừa 12 bộ, rộng tuyên chúng sanh, ai chẳng có cơ duyên thì chẳng thọ nhận loại sữa nầy. Cho nên nói là: Người bên cạnh. Lại nữa những người bên cạnh ấy là những cận thần và tướng tá. Tức là các pháp thân của các Bồ Tát, vì đó mà nói Đại Thừa như trong kinh Hoa Nghiêm làm cho 4 vị Bồ Tát nói 40 địa; tức là người bên cạnh vậy. Liền chạy đuổi theo nghĩa là Đại Thừa làm rõ cái nghĩa hiển lộ ngay thẳng. Dùng cơ hội nầy để chạy thẳng đến Bồ Đề. Cho nên xe lớn ấy chạy như gió. Nếu dùng Bồ Tát là người bên cạnh thì Bồ Tát ấy tự có thần lực. Lại thêm nhờ Phật lực kia gia thêm, lại có thể làm cho kia chạy thẳng vào Bồ Đề. Cùng tử sợ là do khuyến môn ấy không đủ cơ duyên. Liền hiện chẳng có nhân duyên trói buộc như xưa, rồi bỏ việc nhớ lại dài lâu; cuối cùng muốn nghe đại giáo. Do tâm vậy. Lo chẳng rõ cho nên sợ. Gọi đây là nỗi lo lớn. Tiểu Thừa thấy phiền não thì lo. Sanh tử lấy làm khổ. Nếu khuyên rằng: Phiền não tức là bồ đề thì sẽ la to lên là sợ hãi. Nếu nghe sanh tử tức là Niết Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

Bàn thì la to lên là đau đớn. Chẳng có cơ duyên để khuyến khích vậy.

Ta chẳng hằng phạm. Ta chẳng hay cầu thì với dụng ý gì mà bắt ta như thế ? Đây chính là khuyến khích về cánh cửa có 2 ý chưa mất đi được. Kế đến lại la hoán lên và chẳng chịu trở về lại nhà xưa. Đây là rộng nói về giới môn. Phía trước làm sáng tỏ chỗ khuyên điều lành, dụ việc do dự nầy. Ta sẽ nói về việc sợ hãi tức là việc cấp thiết, chỉ dùng sức mạnh để lôi kéo về nhà lại. Nói theo kiểu khuyên lơn thì dùng lời nói khổ nhọc, làm cho xa rời việc xấu ác kia. Bên trong không có cơ duyên; còn bên ngoài thì bức bách chạy trốn. Nghĩa là sợ phải trở về. Tự nghĩ mình chẳng có tội gì; nên chẳng thọ nhận sự khuyên răn. Tội ấy là lòng từ bi vậy. Vì chúng sanh tội; cho nên vào ngục sanh tử. Bồ Tát lại cũng phải giống tội ấy để đi vào ngục. Người Nhị Thừa chẳng có lòng từ lớn;

nên gọi là vô tội mà làm cho vào nơi sanh tử; tức là bị trói buộc vào ngục tù. Không phải phương tiện lớn mà vào sanh tử; tất nhiên sẽ vĩnh viễn mất huệ mệnh Tam Thừa. Cho nên nói rằng phải chết. Suy nghĩ về những việc nầy; cho nên nói là chuyển liền sự sợ hãi. Sức mạnh ấy là sự dạy dỗ to lớn. Người trí nhỏ chẳng thể hiểu được; nên gọi là quá buồn; liền khởi lên sự hủy báng;

nên đọa vào tam đồ. Cho nên nói là đất rộng. Lại là sự mê mờ, buồn nản, yếu đuối, vô minh địa. Từ xa người cha nhìn thấy, liền đó lần thứ ba không muốn khuyên răn đại thừa nữa. Việc nầy chia ra làm 4.

Một là suy nghĩ mất đi; hai là giải thích mất đi; ba là chính thức mất đi và bốn là sự mất đi được tuyên dương. Đầu tiên có 2 ý. Một là rõ biết ý chí lớn yếu kém. Hai là ý chí nhỏ lớn mạnh. Người cha thấy nghĩa là cái nhỏ không hiện hữu, cái lớn ở xa; cho nên nói là trông thấy. Chính là kết duyên với con; cho nên nói là thấy. Qua lời nói của sứ giả và qua lời khuyên của sứ giả. Rõ biết căn bản lời nói ấy không có cơ duyên để hiểu được. Trí mất tức là lời dạy bảo cũng mất. Người sứ ấy nói như các vị Bồ Tát, chẳng đợi ngươi hiện thân đẹp đẽ, làm cho thấy được Nhị Thừa, mà Tịnh Danh nhiếp phục thân thơm của ngươi; chẳng làm cho các chúng sanh kia khởi lên việc dính mắc vào các hoặc. Đức Phổ Hiền vào Ta Bà nầy, làm cho thân nầy nhỏ lại. Tất cả đều ở nghĩa nầy.

Người mạnh chớ đến; nghĩa là chẳng có cơ duyên lớn sợ bị thương tổn đến căn lành nầy. Cho nên nói là chớ mạnh tay. Lời nói riêng chẳng đủ cho người nầy. Suy nghĩ liền khuyến khích rộng hơn. Chớ nên dùng sức mạnh. Suy nghĩ liền khuyến khích giới môn.

Nước lạnh, nước mắt trên mặt. Phần thứ 2 rõ biết ý chí nhỏ. Nói là dùng tro hòa với nước để chẳng thấy nóng nơi mặt. Đây là sợ sự sanh tử nên gọi là chối từ.

Hướng đến Niết Bàn như mặt mình vậy. Khi tỉnh ngộ rồi khai mở cơ duyên nhỏ, được lìa phiền não lo sợ, ngộ được 4 chân lý. Nhưng chưa nói quyết định nơi Đại Thừa giáo.

Từ “vì sao vậy” trở đi; phần thứ 2 giải thích về cái ý mất mát kia. Chính là lìa khổ và vui với không. Thân cận đùa bỡn với kẻ yếu kém, tâm chẳng từ bi; liền sợ khó Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

khăn nơi pháp lớn. Chớ có ý chí nhỏ hẹp nầy mà đè nén bổn hoài của Phật. Cho nên liền hóa vậy. Rõ biết 2 vạn ức Phật; nơi gặp gỡ, phát tâm đạo; chẳng phải cả hai đều chẳng có cơ lớn. Chớ nghĩ việc hóa lớn ấy ý Phật chưa rõ; liền chờ đến kỳ sau; chẳng nói với người khác. Đối với ngày xưa ở trong Tiểu Thừa, tùy theo ý kia nói phương tiện; che khuất, giúp đỡ gọi là Thanh Văn. Chẳng nói dựa theo tự ý nói là Bồ Tát.

Từ “sứ giả nói lời” trở đi; phần thứ 3 chính thức làm sáng tỏ chỗ biến hóa. Ta nay thả ngươi ra; nghĩa là biết căn cơ lớn còn yếu kém. Tùy theo ý hướng; nên liền biết là việc lành nhỏ lại mạnh hơn. Dùng 2 nhơn duyên nầy;

nên biến hóa lớn.

Từ “cùng tử vui vẻ” trở đi; phần thứ 4 tức là sự biến hóa nầy gọi là cơ duyên. Chẳng vì việc dạy dỗ lớn bức bách; nên nói là vui vẻ. Chẳng hủy báng việc lớn thì tội được miễn ở tam đồ. Cho nên nói là từ đất là vậy. Có một ít việc lành nhỏ sanh ra; cho nên nói là khởi. Lại như trước tuyên nói về pháp lớn thì mê hoặc, lo ngại, chẳng thể rõ được chỗ nằm nơi đất vô minh. Nay thì bỏ chạy và nhân việc nhỏ ấy có thể được tỉnh ngộ. Cho nên nói rằng: Từ đất mà dậy. Đối với Tứ Đế, muốn cầu đạo pháp; cho nên nói rằng qua đến chỗ người nghèo kia, vì cầu ý thực; hoặc đối với 4 việc thấy gặp ấy để cầu đạo;

nên nói là quê nghèo. Rồi muốn dụ dỗ và sai 2 người đến để dỗ dành. Việc nầy lại có 2. Một là sự dạy dỗ gần thì đưa 3 xe để cứu các con. Xa thì dùng Ba La Nại để thí quyền. Kế đến là từ ngày ấy trở đi, dùng ý và pháp thân địa, hằng chiếu sáng phương tiện; chẳng phải đạo thọ; bắt đầu chỗ rõ biết dùng loại nhỏ. Sớm rõ chúng sanh khó khăn gìn giữ, gần gũi thân cận với y áo nhơ nhớp; cho nên tìm đến phía trước và nay lại rõ điều ấy.

Hỏi: Bốn Đại Đệ Tử với nhơn duyên gì mà rõ biết pháp thân chiếu sáng lâu dài?

Đáp: Khước từ gần, rõ biết xa. Nếu ngay từ đạo thọ mà rõ biết chẳng có cơ duyên lớn thì chẳng nên từ Đẩu Suất giáng thần và gá vào thai bằng trí tuệ; cho đến hiện hữu những phiền não. Rồi lấy vợ sinh con và 34 tâm với hậu thân, đoạn trừ kết sử. Kinh nghiệm rõ biết thoát ra khỏi tướng lớn, nhỏ như biển vi diệu anh lạc. Thô xấu một trượng sáu, y áo dơ bẩn. Điều nầy đã qua lâu rồi.

Nay ban sơ lại chớ nên giải thích về những sự dạy dỗ nhỏ nhặt.

Phẩm Thí Dụ câu văn lại có 4. Một là dùng phương tiện để rộng tuyên; hai là rõ biết tâm trước; ba là hoan nghênh 3 xe và bốn là thích ứng với lời nguyện nầy. Phần Phương Tiện lại có 4. Nay sự lãnh hội cũng có 4. Từ “mong muốn dụ dỗ” trở đi là lãnh nhận ý bên trên để rộng nói. Ngay lúc ấy 2 sứ giả liền tìm đến gã cùng tử thì được ngay. Rõ biết được tâm trước của con có cơ duyên;

cho nên việc nầy đã khiến vui với 3 xe là việc hy hữu. Gã cùng tử trước nhận giá nầy và lãnh việc thích ứng để ra khỏi nhà lửa. Đầu tiên muốn dụ dỗ; nghĩa là liền hóa ra việc lớn; chẳng dung chứa việc riêng. Muốn tạo ra phương tiện; cho nên nói rằng: sẽ muốn; mới mật sai hai người. Bốn đệ tử đã lãnh phần rồi; nên chẳng can thiệp Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

vào Bồ Tát; cho nên nói là 2 người. Về pháp ấy chính là nhơn duyên Tứ Đế. Về lý ấy tức là có tạo ra chơn, tục. Về con người là Thanh Văn Duyên Giác. Đầu tiên muốn quảng bá Đại Thừa nên mật sai người bên cạnh. Đây là biểu thị của một thật đế, một Đại Thừa giáo, một vị Bồ Tát. Nay làm cho sáng tỏ phương tiện ẩn thật làm chỗ bí mật. Chỉ lệch chơn là mất. Về giáo mà ẩn hoàn toàn thì chữ kia giấu kín; chỉ còn nửa chữ; nên nói là mất. Về con người thì bên trong có bí truyền Bồ Tát hạnh; cho nên nói là mật. Bên ngoài lại hiện thân Thanh Văn; cho nên nói là mất. Hình thù nghĩa là theo Nhị Thừa giáo chẳng tu về tướng tốt; hay nói về khổ, vô thường và bất tịnh;

cho nên nói hình sắc lại tiều tụy. Về con người, phía các vị Bồ Tát ẩn dật về bản sắc là chỉ cho hình tướng của Tích. Chẳng nói hết nghĩa được. Chẳng có 10 lực vô úy;

nên gọi là chẳng có uy đức. Ngươi có thể đến kia tức là dùng nhỏ đến giáo hóa thì làm sáng tỏ các lý chơn thật;

cho nên nói rằng chạy đến nơi kia. Tiểu Thừa dạy làm rõ cái lý ẩn mật; cho nên nói là thong thả. Điều nầy có tác xứ, thấy tu 2 đường là đoạn hoặc tác xứ và gấp đôi với ngươi là ngũ giới, thập thiện sẽ dừng lại và ra khỏi 3 cõi.

Nay Tứ Đế, 12 nhơn duyên có thể làm cho ra khỏi sanh tử. Đây là một lần gấp bội. Lại nữa ngoại đạo lục sư hay thực hành và có thể hàng phục được các hoặc. Nay tu Tứ Đế tức là có thể đoạn hoặc được đến Niết Bàn. Đây là việc gấp đôi. Cùng tử nếu được hứa tức là có cơ duyên về việc hứa nầy; nghĩa là thiết giáo. Không có cơ duyên thì chẳng hứa và chẳng thiết giáo. Muốn làm điều gì ?

Nhị Thừa chỉ muốn trừ hoặc và được chứng. Chẳng cần đến tịnh Phật quốc độ và thành tựu chúng sanh. Cho nên nói: sẽ sai ngươi hốt phân. Chúng ta 2 người lại cùng làm với nhau. Nhị Thừa đốn căn; những việc dạy dỗ ấy nhắm vào chỗ tu nghiệp. Về cái lý tức là rõ biết chơn lý và tướng riêng ấy. Về người thì quyền và thật tu hành. Lúc ấy 2 sứ giả liền dần gặp gã cùng tử. Lần thứ 2 thì rõ biết căn cơ; cho nên nói đã được rồi. Bên trên đã rõ biết tâm trước rồi.

Để sáng tỏ việc trên qua những việc dưới đây. Lần thứ 3 khi giải thích về việc làm thì bên trên liền tán thán về 3 xe. Từ khổ, tập ấy là phẩn. Giữ đạo, diệt ấy là giá cả. Gã cùng tử đầu tiên chịu giá cả và lo việc hốt phân.

Phần thứ 4 khi tìm đến thì đi làm. Bên trên thì thấy công việc thích ứng với lòng mong cầu để ra khỏi được nhà lửa. Nhị Thừa mến quả và thực hành nguyên nhơn. Do vậy mà chấp trước. Khi người cha nầy thấy con sinh thương cảm mà kinh ngạc. Kinh vì chẳng cầu Phật đạo.

Thương vì chỉ chấp giữ A La Hán. Chỗ mất thì lớn; chỗ được lại nhỏ. Cho nên nói rằng kinh dị. Riêng lẽ trong pháp dụ nầy ý ấy câu văn đã làm rõ. Từ “lại một ngày kia” trở đi; phần thứ 2 là nhận lấy ý. Linh trí trước chiếu lâu dài về giả sử quyền, mưu rồi đọa lạc. Không dừng lại dưới cây, mà bắt đầu thấy nhơn duyên, như bên trên đã nói. Câu văn nầy lại chia ra làm 4. Một là một ngày kia giữ ý như trước, dùng quyền trí lâu dài muốn tuyên bày, giải nói. Hai là thấy con tiều tụy và lâu rồi rõ biết phương tiện; cho nên cho đồ chơi tốt.

Ba là thoát ra khỏi những đắm nhiễm thô tế. Lâu dài rõ Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

biết đủ; nên ca ngợi 3 xe. Bốn là gần gũi thân cận và chỉ cho con làm. Lâu dài rõ biết sự thích hợp, nhận làm như lúc đầu. Lại nữa lời nói thêm trịnh trọng. Sẽ muốn giữ ý lãnh và pháp thân ở địa lâu dài; nên rõ biết căn cơ lớn, nhỏ để giáo hóa vậy. Thuật lại ý Phật, cho nên chương nầy được lập lại.

“Ngày khác” theo chính Nhị Thừa nghĩa là phương tiện làm chính. Chẳng phải pháp Nhị Thừa là kia; tức là căn cứ vào pháp thân. Ngày ấy là thời gian, mà cũng là trí vậy. Lúc nương tựa vào pháp thân, dùng trí để chiếu sáng cơ duyên; cho nên nói là ngày kia. Nếu từ ý nghĩa nầy thật trí chiếu, thì thật ấy là chính mình. Quyền trí chiếu sáng phương tiện là của kia. Hướng dẫn rõ ràng do hóa thân dùng đến công việc thì là ngày đã qua. Chẳng phải việc của hóa thân dùng đến thì thuộc “ngày khác”.

Nếu cuối cùng Đức Như Lai tự thực hành trí tuệ về quyền thật; tất cả đều gọi là cái nầy. Như Lai hóa ra quyền thật để chiếu sáng. Tất cả gọi là kia. Như Lai tự, tha quyền thật chiếu. Chiếu thật ấy là nầy và chiếu quyền ấy là kia.

Đó chính là lúc tìm kiếm pháp thân, dùng đến hóa, tha và quyền trí, chiếu nơi quyền cơ, hoặc có, hoặc không, chiếu dùng quyền sự, hoặc có thể hay chẳng có thể. Tất cả là quyền trí được chiếu. Cho nên nói là “ngày khác”.

Nếu từ nghĩa nầy thì việc chỉ dẫn vi tế cho hóa, tha về quyền sự thì Nhị Thừa gọi là “việc nầy”. Tìm tòi về quyền của tự, tha thì quyền nầy chẳng phải là việc của Nhị Thừa. Cho nên gọi là vì kia. Có 2 ý về “ngày kia” được hình thành. Nay nương vào chỗ giải thích của Nhị Thừa và lại theo câu văn của “ngày kia” dùng để tìm tòi về pháp thân chiếu nơi căn cơ nầy.

Cánh cửa sổ nghĩa là thấy một bên; cho nên nhỏ. Biểu hiện quyền trí chiếu đến cơ duyên kia. Đáo mắt thì thấy nhỏ mất và lớn hiện. Cho nên nói là trông thấy. Thấy con nghĩa là từ xưa gặp các loại lớn, gọi đấy là con. Dùng lớn để củng cố; cho nên nói là thấy. Cửa sổ thường chật hẹp, chưa chỉ bày giáo hóa việc lớn được. Cho nên nói rằng dùng lớn và cho nhỏ. Từ “gầy mòn” trở đi; phần thứ 2 nói về trước đó rõ thích chơi việc nhỏ. Vì tu nhơn trí lực kém; nên hao mòn. Tu nhơn phước lực yếu; cho nên mệt mỏi. Bên trong thì sợ vô thường cho nên tiều tụy. Bên ngoài gặp 8 nạn khổ nên héo hắt. Bốn là ở chỗ hốt phân. Vì không trí cho nên như bụi đất.

Từ “liền ra khỏi lầu các” trở đi; phần thứ 3 là trước thấy đầy đủ cho nên vui mừng với 3 thứ xe khó có kia. “Cởi bỏ y phục” là dụ cho ẩn chìm báo thân với vô lượng công đức. 42 địa, giới, định, huệ, đà la ni cùng với anh lạc. Dùng tịch diệt, nhẫn tế để mặc bên trên. Dùng các đồ trang sức lớn nhỏ của biển. Nếu ăn mặc quá sang, đứa con sẽ sợ hãi. Vì Nhị Thừa chẳng hề thấy tướng đẹp nầy.; cho nên nói là “cởi bỏ”, liền mặc đồ thô xấu; hiện hình một trượng sáu là thô. Sanh nhẫn, pháp nhẫn là tệ, xấu. Mình mẩy đầy bùn đất là tượng trưng cho phiền não Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

hữu lậu có trong hiện tại. Chấp nhận lo việc hốt phân là cố giữ cái thấy và sự suy nghĩ về pháp hữu lậu; chẳng luận các địa thanh tịnh, trí huệ. Tay trái dụ cho thật. Tay phải dụ cho quyền. Quyền dụng phương tiện dễ dàng; chính mình dùng pháp nầy để đến đoạn kết (sử) và thành Phật. Lại dùng người hóa hiện nầy.

Lại có chỗ sợ hãi; nghĩa là cũng giống như sự sanh tử. Lại có gió lạnh mùa đông và lúa cho ngựa ăn là báo

(nghiệp).

Từ “bảo những người làm” trở đi; phần thứ 4 nói về việc gần gũi, dạy cho con làm việc. Thí dụ nầy tức là 7 tư liệu pháp môn trong đạo phẩm vậy. Dùng sự hiển bày để trừ tướng dơ của phẩn. Các con tâm đã sáng tỏ cùng nhau chạy ra khỏi nhà lửa. Một là thí dụ nói cho người làm công. Dụ về Tứ Niệm Xứ, là việc ở phạm vi bên ngoài. Hai là khuyến khích cho người làm chớ được giải đãi. Dụ về Tứ Chánh Cần. Ba là cho những đứa con ra khỏi, chớ chạy trở lại. Dụ cho Tứ Như Ý Túc. Bốn là thích tự an ổn ý chí; nên gọi là thí dụ về sự an ủi. Dụ cho 5 căn. Năm là từ “vì sao vậy” trở đi gọi là dụ cho việc không ra khỏi 5 căn ấy. Dụ cho 5 lực. Bốn câu trước đây là phần hai bên trong của phàm (phu) vị. Sáu là lúc ấy Trưởng Giả tự viết tên con mình. Đây là dụ cho Bát Chánh (Đạo) và bảy là “tuy vui mừng khi gặp”; gọi đây là sự dạy bảo dụ cho trừ khỏi phẩn dơ. Bảy là giác. Hai câu nầy tức là 3 Thánh Vị vậy. Nay ban đầu nói về những người làm. Tức nói về 3 tạng để chỉ cho Tứ Niệm Xứ, là đồ trừ phẩn, đoạn kết (sử) cảnh giới.

Kinh Di Giáo nói rằng: Thường nương niệm xứ để hành đạo thì có thể phá được tứ (điên) đảo. Khi biết rằng trong nhà lửa ấy theo sự mong cầu mà can đảm lên, đây tức là Văn Huệ. Phần thứ 2 chớ được lười biếng tức là khuyến khích tu Tứ Niệm Xứ. Nếu khởi lên sự giải đãi; tức là chẳng thể diệt hai việc ác; chẳng thể sanh 2 việc thiện. Dùng 2 việc ấy để khuyên, cho nên có thể phát ra cháy ấm. Ngược lại lửa cháy nhà làm cho thôi thúc; nên nhập vào Tu Huệ noãn vị. Dùng phương tiện cho nên được gần gũi con. Niệm xứ chưa được cái lý của lửa làm cho ấm tâm. Dụ nầy nghĩa là bên ngoài chẳng thể gần gũi. Dùng lúc ban đầu được noãn phương tiện. Tức là có thể gần gũi được. Phần thứ 3 là đốt những người con trai nghĩa là sự đốt cháy nầy làm cho kinh ngạc và rõ biết là trách nhiệm.

Bên trên phần Chánh Cần nói về sự ngổn ngang động tỉnh tức là trí pháp. Như người con trai kia là dương tánh;

như ý túc kia là định tánh. Còn người nữ là âm tánh. Giỏi dùng Chánh Cần để sách tấn; nhưng chẳng được cùng với chơn tương ưng; cho nên đốt cháy, sợ hãi và trách nhiệm. Nay lại xả bỏ, tản mác và vào chỗ yên tĩnh. Cho nên sự đốt cháy những người con trai cũng như ngươi thường tạo ra việc nầy chẳng thể chạy trở lại được. Niệm xứ Chánh cần, động chẳng chuyển đổi một; nên gọi là thường. Trong đó Tứ Như Ý, định ấy chẳng khác với duyên. Tư duy ấy tức là định tư duy; tức là đoạn. Định, đoạn chuyên nhứt; cho nên thường. Chẳng phân chia, động loạn; cho nên chớ trở lại. Đây là dụ cho sự hỗ tương hối thúc sự bài trừ. Tức là Đảnh Pháp Vị vậy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

“Sẽ trả thêm lương” nghĩa là Noãn Pháp Ý quán, chẳng thể phát ra chơn (thật). Như trong ý quán thì có thể phát ra vô lậu; cho nên nói là thêm giá. Nếu có chỗ đầy đủ nghĩa là lậu, vô lậu, lành trợ đạo và chánh đạo. Tất cả đều là từ như ý quán cầu. Muốn đủ tức là được. Tứ Thiền có thể bao gồm những cành lá như là đồ đầy đủ; sanh không, thô như lúa; pháp không, tế như bột mì. Đây tức là chánh đạo. Tứ Đế trở đi 16 đế quán. Vô thường giống như muối và khổ giống như giấm. Đây tức là trợ đạo. Như lúa mạch khó ăn được khi hòa chung với muối và giấm. Chánh đạo khó hiểu được trợ đạo khi trợ giúp. “Chưa tự nghi nan” nghĩa là việc kết luận bên trên về chánh trợ. Chi tiết tại như ý quán; cho nên chớ nghi ngờ, mà quyết định có thể biện giải như vật nầy, chớ nghĩ nghi nan. Lại có người tớ già xấu tệ hay muốn gặp ngay người giúp việc tay chân như người sứ giả làm kẻ sai bảo; giống như trong ý quan niệm lại cũng có thông qua điều nầy. Thông thường việc yếu đuối đồng nghĩa với việc già tệ. Tuy chẳng phải là người mạnh khỏe nhưng lại có thể sai vặt. Lại dùng chánh đạo để cầu lý mà chánh đạo yếu, chưa thể phát chơn được, muốn đủ trợ đạo thì cửu tưởng, thập tưởng, tám bội xả v.v... Trợ đạo là người sứ, như trong ý quán, lại cũng có pháp nầy.

Nếu được trợ (đạo) trợ giúp chánh thì sẽ cùng thành người giải thoát.

Phần thứ 4 là vui tự ý an là được 5 căn an ổn khó hoại. “Ta như cha của ngươi” nghĩa là cố gắng gần gũi, giống nhưng chưa thật; cho nên nói là “giống như cha”;

lại là như con. “Chớ có lo buồn” là làm cho ý được an ổn, phá tan chỗ thấy và suy nghĩ.

Phần thứ 5 nói: “ta già, ngươi trẻ” giống như khi Phật tịch rồi thì tất cả trí đều đoạn dứt; cho nên nói là già nua. “Ngươi ở nơi đạo, trước sau có trí đoạn”; cho nên nói là thiếu niên. Đây chính là nhẫn pháp vị vậy.

“Vô ngũ quá” nghĩa là được 5 lực, lìa 5 pháp ác. Được tín lực; cho nên chẳng dối lừa. Tinh tấn lực cho nên chẳng giải đãi; niệm lực cho nên chẳng sân; định lực cho nên chẳng hận; huệ lực cho nên chẳng nói lời oán hờn.

“Người làm dư” nghĩa là chỉ xa cho ngoại đạo vậy.

Đi tìm cái thấy để cầu lý, nên gọi là “dư tác nhơn”. Gần thì chỉ cho Noãn Đẳng 4 vị, chưa khỏi 5 quá. Lại cũng có tên là “dư tán nhơn”. Câu văn nầy không có “ngũ quá”;

tức là “ngũ lực” vậy. “Từ nay về sau ngươi như con của ta”. Hạ nhẫn 16 sát na, thời tiết giống như sự trưởng thành. Trung nhẫn tuy phải quán lại, lại chưa phải là một sát na. Còn thượng nhẫn, thế gian tối hậu là một sát na của tâm. Gần thành bực Thánh; cho nên ngôi vị nầy sánh như con ruột vậy; tức là “thế đệ nhứt pháp vị”. Phần thứ 6 “lúc ấy Trưởng Giả liền cùng viết lên chữ con”. Đây là được bát chánh, nhập vào kiến đạo, chạy đua cùng. Cho nên gọi là con. Thế đệ nhứt pháp cùng với chơn (chánh) chẳng lâu dài; cho nên nói là: liền lúc ấy. Trong kinh A Hàm nói có 5 loại Phật Tử. Bốn quả Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

và Bích Chi Phật gọi là Chơn Phật Tử. Bồ Tát không đoạn kết (sử) thì nghĩa con ấy chưa thành tựu. “Lúc bấy giờ gã cùng tử tuy vui mừng về sự gặp gỡ này” trở đi; phần thứ 7 thường thí dụ cho công việc đảm đang. Thí dụ ấy tuy nói là con; nhưng suy nghĩ chưa tường tận là dụ cho ở các học vị chưa được việc chẳng khó; cho nên trong 20 năm trường thường sai hốt phân. Lại cũng tự rõ biết mình chẳng thể đảm nhận được việc lớn. Chính là nương vào lời dạy tu hành hết khổ. Cho nên nói dụ ấy là tự cho mình là khách làm giặc. Nếu được sở quả thì trốn nhỏ, vui lớn. “Đại Thừa cơ phát” tức là nên cầm giữ Đại Thừa.

Lại nữa chẳng đủ đoạn tấn và còn lại kết. Chính là do chẳng bỏ nhỏ, nay được cơ duyên lớn, không phát khởi.

Đây là điều ngăn cản, làm chỗ nương tựa học hỏi cho hết lậu (hoặc). Do vậy mới nói rằng: Cả 20 năm thường sai hốt phân. Hai mươi năm ấy là thấy chân lý giải thoát và vô ngại. Suy nghĩ về 9 vô ngại và 9 giải thoát. Cho nên nói là 20 năm. Lại nữa nói rằng: thấy, tư hai đường; giữa đó đoạn kết (sử); gọi là 20 năm. Lại bảo có 5 phần dưới và 5 phần trên; là vì 20 năm nầy. Lại bảo rằng: dụ ấy đối với hai thừa và trong pháp ấy đoạn lấy tư, hoặc vậy; gọi là 20 năm. Lại bảo rằng: nương vào 2 người sứ giả, cùng đoạn dư, kết; cho nên nói là 20 năm. Từ có 2 thừa là cơ duyên mà đến cảm Phật; cho nên nói rằng: tự thấy người con đến rồi, 20 năm. Nếu trụ ở Nhị Thừa vị, chuyển qua Đại Thừa giáo thì đây gọi là trong 20 năm ấy chấp tác làm việc nhà. Hai mươi lời nói ấy giống với mỗi mỗi cái có ấy. Chỉ có câu nầy; tức là ra khỏi 3 cõi hỏa trạch vị.

“Qua khỏi đây về sau” trở đi; phần thứ 4 là giao phó cho việc nhà. Dụ nầy gần thì cho xe để ra khỏi nhà lửa. Xa thì giao cho pháp vô thượng đạo. Tựu chung điều nầy có 2 việc. Đầu tiên là lãnh và sau đó là giao. Mỗi thứ có 2 việc. Cùng lãnh nhà lửa với việc cho xe lại có 4 ý. Lại là Phương Tiện phẩm hiển thật 4 ý. Phần đầu 2 chương là một lòng tướng, thể và tín. Tức là lãnh rồi được khỏi nạn. Hai là ủy thác cho gia nghiệp, dần dần thông thái, thành tựu chí lớn; liền lãnh những xe ấy. Sau 2 chương; một là phó thác cho gia nghiệp tức là lãnh nhận việc cho xe; hai là được giao cho; nên vui mừng, liền lãnh và được xe vui vẻ. Do tâm, tướng, thể. Cho nên được ủy thác cho gia nghiệp. Gia nghiệp được am tường tất nhiên đều rõ biết tất cả, thành tựu được chí lớn. Do ý chí mà được thông thái, được giao phó cho gia nghiệp. Khi được gia nghiệp lại vui mừng. Do có gần, xa. Nếu trước đó chẳng dạy việc đảm đang công việc và trả giá cho từng ngày thì há được tướng, thể để ủy thác cho gia nghiệp và tài sản của cải sao. Bên trong hợp với lý do của ba tạng, đoạn trừ kết (sử), kham nhẫn việc nghe Đại Thừa, thọ nhận thanh tịnh; nên gọi là chuyển qua dạy Bát Nhã; nếu mà giao phó cho tài sản. Nên biết rằng: đảm trách công việc, giữ lấy giá cả, tức là lý do xa. Thể, tín ủy thác gia nghiệp tức là lý do gần. Lại nữa phía trước có thí dụ về việc dụ dỗ; có chỗ khuyên lơn tế nhị, như khi ban đầu từ khi ở dưới cây đạo thọ và sau cùng đến ra khỏi nhà; lại có tìm tòi lãnh hội. Ban đầu chính tự pháp Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

thân và cuối cùng là suy nghĩ hết. Nay sự lãnh nhận ấy có 2. Đầu tiên là tìm tòi lãnh nhận từ bi tử vị điều thục. Cuối cùng là nhận lãnh sự giao phó tài sản, cứu cánh một vị. Xa gần, trước sau hợp lại luận bàn là ngũ vị. Vì sao vậy ? Liền bảo với người bên cạnh. Người bên cạnh ở đây là nói thí dụ về Hoa Nghiêm viên đốn. Lời dạy nầy đầu tiên. Người bên cạnh nầy dụ cho trâu. Chỗ nói dụ cho sữa. Bên trong hợp lại từ khi Phật ra đời 12 bộ kinh; tức là sơ vị vậy. Dùng đầy đủ củng cố cho người nhị thừa. Không có nhân duyên; nên chẳng thọ nhận sự mê mờ, giận dữ ở đất xấu. Ở đây hoàn toàn thuộc mùi vị của sữa. Kế đến làm rõ chỗ mật sai 2 người nói là chỉ để hốt phân. Dụ nầy để nói về Đại (Thừa) sau khi ở Lộc Uyển lại nói làm 3. Đối với Tiểu (Thừa) tin đây là khía cạnh của Phàm thành Thánh. Như chuyển đổi từ sữa thành lạc.

Bên trong hợp từ 12 bộ kinh đã có; tức là 2 vị nầy vậy.

Kế đến làm sáng tỏ tâm, tướng, thể, tín vào ra chẳng khó khăn. Đây là dụ cho 3 tạng sau khi nói Phương Đẳng, Tịnh Danh (Duy Ma Cật) đưa ra Đại (Thừa) và bẻ Tiểu (Thừa). Nhị Thừa nghe Đại (Thừa)

không hủy báng và bẻ gãy Tiểu (Thừa) chẳng trở lui. Đây cũng chính là nơi 3 tạng đoạn kết, giữ giá một ngày.

Được rồi vui vẻ với sự trả giá rẻ; nếu chưa đoạn được kết (sử) chẳng kham nghe khi tuyên dương việc lớn. Như phía trước chẳng thọ lãnh sự khuyên bảo; lại chẳng kham nghe lời bẻ gãy Tiểu (Thừa). Như trước chẳng thọ nhận về sự khuyên răn, mà nay chẳng hủy báng lại chẳng trở lui. Đây chính là tâm, tướng, thể, tín vậy. Thân cận tức là chứng Tiểu (Thừa); nghĩa là tin Đại (Thừa)

chẳng hư dối. Được cái giá Niết Bàn; cho nên thể ấy bẻ gãy sự sân hận. Tuy chẳng phải việc nầy mà chẳng nghi ngờ, phỉ báng. Tâm nầy đôn thục như từ lạc biến thành tô vậy. Bên trong thì hợp với kinh điển như kinh Phương Đẳng ở đệ tam vị.

Kế tiếp làm sáng tỏ việc Trưởng Giả tự rõ biết sẽ chết, chẳng còn bao lâu nữa. Thí dụ nầy nói về phương đẳng, tâm, tướng, thể, tín vào ra chẳng khó khăn, sau đó lại ủy thác cho gia nghiệp. Khiến sự dạy dỗ kia làm cho các Bồ Tát nói Ma Ha Bát Nhã; tức thời lãnh hội rõ biết các vật và suốt thông các pháp môn. Tâm làm sáng tỏ cho miệng biện hộ sự lợi ích chưa được vui; nên thường hay ở nơi Tiểu (Thừa); chẳng phải là điều đã phân chia.

Thoát ra khỏi rồi, liền hứa cho, há chẳng vui sao! Đối với tâm nầy dần dần thông thái, thành tựu chí lớn; giống như sanh tô biến thành thục tô (sữa tốt nhất). Đây nghĩa là từ Phương Đẳng qua đến thời Bát Nhã thuộc phần đệ tứ vị.

Kế đến lúc lâm chung ra lệnh cho đứa con. Dụ nầy là dụ cho sau thời Bát Nhã, do tánh đã định sẵn, cha con gặp nhau trở về 3 và giao phó một phần tài sản, như nói kinh Pháp Hoa vậy. Đây là khai mở Phật tri kiến để chỉ bày tướng chơn thật của Bồ Tát, trừ nghi của Thanh Văn để làm Phật. Xong rồi sau khi Như Lai diệt độ cũng diệt độ theo. Giống như từ thục tô qua đến đề hồ cũng đồng thời từ Ma Ha Bát Nhã đến Đại Niết Bàn vậy. Đây thuộc về đệ ngũ vị. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

Bốn Đại Đệ Tử lãnh sâu ý Phật, thám lãnh một hóa ra 5 vị để dạy vậy. Trước sau lần lượt như câu văn nầy. Câu văn về lãnh gia nghiệp lại chia ra làm 2. Một là tướng, thể và tín. Hai là mệnh lãnh nghiệp. Tựu chung thể, tín ấy lại cũng có 2. Trước tiên làm rõ chỗ thể, tín. Hai là dụ cho cư bổn vị. Nay tướng đầu tiên là sự hỗ tương với tín. Nghĩa là đối với 3 tạng được giá Niết Bàn. Điều nầy chẳng hư vọng. Nay vì Bồ Tát mà nói điều nầy cho Đại Thừa lại cũng chẳng phải hư vọng. Điều nầy nghĩa là con tin nơi cha. Phật rõ biết điều nầy sánh với sự thấy, suy nghĩ đã đoạn và khi nghe thì chẳng phỉ báng, vô lậu căn lợi, khi nghe thì sanh lòng tin. Đây tức là cha tin con. Điều nầy thấy được thân Tôn Đặc (Lô Xá Na Phật); nghe giáo pháp Đại Thừa; nên gọi là nhập. Lại bị bẻ gãy, giống như thấy một trượng sáu nói pháp Tiểu Thừa; gọi đây là ra. Lớn, nhỏ, ra, vào mà chẳng gặp khó khăn.

Phần thứ 2 dừng lại để dụ cho bổn xưa. Tuy là có vào ra nhưng chẳng khó khi nghe Đại Thừa; mà đây cũng là công việc của Bồ Tát, chẳng phải lấy trí để phân chia; chẳng lui trở lại Tiểu (Thừa) mà hướng đến Đại (Thừa). Giống như ở bậc La Hán chẳng nói vị lai sẽ được làm Phật. Điều nầy nghĩa là lãnh nhận Đại (Thừa) nghe lời dạy của Tịnh Danh (Duy Ma Cật) như Tô vậy.

Từ “Thế Tôn, lúc bấy giờ Trưởng Giả bị bịnh” trở đi;

phần thứ 2 là ủy thác gia nghiệp. Sự lãnh nhận nầy trong Đại Phẩm, Đức Phật ra lệnh truyền dạy Bát Nhã, tức là dạy Thục Tô (việc đã chín muồi). Chung quy việc nầy lại chia ra làm 2. Một là ra lệnh cho cả nhà biết và hai là người thọ nhận mệnh lệnh nầy rõ. Hai chương ấy mỗi mỗi đều có 4. Đầu tiên nói về 4 ấy: Một là làm rõ thời gian; hai là chính thức mệnh lệnh cho cả gia đình biết; ba là khuyên lơn về thân thể và tâm của ta; bốn là bảo ban đừng cho mất mát. Việc đầu tiên là (người cha) sẽ chết; chẳng biết lâu mau. Có nhân duyên tức là sẽ có sanh; cơ duyên hết thì cũng nên cảm tạ về sự chết. Nay hóa duyên đã mãn; nên từ tạ, không bao lâu nữa.

“Nói cho gã cùng tử rằng ta nay có nhiều” trở đi; phần thứ 2 là ra lệnh cho cả nhà biết sự việc. Vàng ở đây tức là lời dạy riêng Biệt (giáo); bạc ở đây tức là giáo lý về Thông (giáo). Nơi Đại Phẩm làm việc rõ về chơn đế chẳng ra khỏi 2 việc nầy, mà nói là có nhiều. Lý ấy tức chẳng phải nhiều; nhưng đối với đủ loại (pháp) môn thì lại nói là nhiều. Ví dụ như không ra ngoài 18. Phá 18 pháp ấy gọi là 18 không. Trong khuyến học thì làm rõ tất cả các pháp môn. Tất cả đều là trân bảo vậy. Thương đây chính là định môn; tức là 183 vị. Khố ấy là huệ môn, gồm 18 cảnh giới không. Thông, Biệt cả 2 loại định huệ gọi là Thương Khố (kho chứa). Bao gồm tất cả thiền định trí huệ, chẳng có chỗ thiếu khuyết. Bên trong thì sung mãn; bên ngoài ích lợi; cho nên nói là nhiều lắm. Trong nầy có ít nhiều tức là nói về Bát Nhã; tức là có chỗ rộng và lược nhị môn. Bồ Tát thực hành Bát Nhã nên rõ biết tướng của việc lược và rộng nầy. Lược ấy là ít và rộng ấy là nhiều. Tự thực hành làm chỗ để giáo hóa kẻ khác làm Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

cùng. Trong Đại Phẩm nói rằng: Ngươi sẽ vì Bồ Tát mà nói; cho nên nói: ngươi tất sẽ rõ.

Từ “tâm ta như thế” trở đi; phần thứ 3 khuyên bảo về thể của tâm ta. Phật dùng Bát Nhã làm tâm. Người nay truyền chứng sẽ theo ý Phật nói. Lại nữa người Nhị Thừa căn bản về sự giải thích nầy là bẻ gãy pháp không. Lệnh là thể của ý nầy. Mệnh lệnh ấy chuyển giáo và dùng sự khuyên răn làm cho giống với thể pháp không của ta. Lúc xưa bị ra lệnh; nghĩa là truyền đăng cùng kia. Nay nhờ rõ biết Phật, làm cho ta hiểu rõ thể của môn. Cho nên nói về đương thể của ý nầy. Nay ta cùng với ngươi lại chẳng khác biệt. Giải thích việc nầy có 3. Một là bị thêm, làm cho nói cùng với Phật chẳng khác; hai là chung quy cái lý là dùng các pháp đều như; nên được sự chẳng khác. Thiện Khiết như; Như Lai như; một như chứ không có hai như. Cho nên nói liền chẳng có khác. Ba là rốt cùng là bây giờ. Đầu tiên rõ biết thiên tánh của cha con bản lai chẳng khác; mà người Nhị Thừa thì tự nghĩ bị thêm khác vậy.

Từ “nói thêm dụng tâm” trở đi; phần thứ 4 là bảo cho đừng làm thất thoát. Ngươi vì Bồ Tát mà nói Bát Nhã, dạy không, làm cho chẳng thất thoát. Hai là cuối cùng lý nầy tức là pháp của ngươi sau đó mới dùng đến.

Cho nên chẳng làm cho thất thoát. Tức thời nhận lời dạy bảo. Phần thứ 2 là thọ nhận mệnh lệnh nầy chia làm 4.

Một là chính thức thọ nhận mệnh lệnh rõ biết. Hai là chẳng thể giữ. Thiện Kiết tuy là nói Bát Nhã; nhưng không tự phân biệt về ngã ấy không. Ba là chưa xả bỏ tâm yếu kém; giống như ở bổn xứ. Trụ ở vị A La Hán. Tuy là chưa được Đại (Thừa), lại chưa định, mà nói là muốn làm Bồ Tát. Chưa xả bỏ tâm nhỏ nghĩa là tuy có tâm xấu hổ về việc nhỏ, lại chưa định mà nói xả với việc chứng nhỏ. Bốn là “trải qua lúc nhỏ người cha rất rõ ý con”; tức là dụ cho việc lãnh xe bên trên. Bỏ cái tâm trước kia, muốn cầu đại đạo và cơ duyên lớn đã đến. Hỏi: Lúc nào gọi là lúc nhỏ ? Đáp: Một cách nói là Bát Nhã. Đối với nơi khác thấy vậy. Tìm đến chỗ để nhận lãnh Đại Thừa pháp môn sanh tâm tham vui, vì mất và vì chẳng mất. Như những tầm tư nầy; tức là lúc mà cơ duyên Đại Thừa đã phát. Lúc nầy Bát Nhã, Pháp Hoa chưa xa; cho nên nói là niên thiếu. Lại nữa khi nói Vô Lượng nghĩa thì căn cơ Đại Thừa đã phát, sao lại lấy đó rõ biết được ? – Trong Vô Lượng nghĩa làm rõ 7 loại phương tiện vô lượng, dần đốn và từ một pháp sanh; liền nghe thuyết nầy, suy nghĩ xưa có 3 tạng 3 thừa, tất nhiên cũng từ một pháp sanh. Như 3 thừa nầy cũng nên nhập vào một. Thời kỳ suy nghĩ như vậy dần dần thông thái, tâm lớn liền phát khởi. Cho nên nói là thành tựu chí lớn vậy.

Từ “lâm dục chung thời” trở đi; phần thứ 2 chính thức giao phó việc nhà. Lại chia làm 2. Một là giao phó sự nghiệp. Hai là vui mừng. Phần đầu lại có 4. Một là lúc giao phó sự nghiệp; hai là bảo mọi người làm chứng cho con; ba là kết hợp cha con và bốn là chính thức giao phó cho gia nghiệp. Lúc giao phó sự nghiệp là lúc trước khi chết. Đây là làm rõ thời gian hóa duyên đã mãn, nói kinh Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

Pháp Hoa 8 năm sau cùng tại Linh Sơn, lúc mà báo tin sẽ vào Niết Bàn. Từ “mà mệnh lệnh cho đứa con nầy” trở đi; phần thứ 2 là tập hợp mọi người lại, liền có 2 vạn ức Phật đến thọ nhận việc nầy. Gọi đây là vì đứa con. Khi đại cơ đã thuần thục thì 10 phương vân tập. Bên trên thì có 4 chúng vây quanh cùng với thân tộc. Xưa nói rằng: phân thân như thân tộc; thập địa như quốc vương; cửu địa như Đại Thần; Bát Địa như Sát Đế Lợi; thất địa như Cư Sĩ. Người phía Bắc dùng phân thân như thân tộc. Đa Bảo là Quốc Vương. Thập Địa là Đại Thần. Bát Địa là Sát Đế Lợi. 30 tâm là Cư Sĩ. Nếu như vậy thì Tích Môn thuyết pháp; phân thân Đa Bảo cũng chưa hiện tiền. Sao lại được chỉ cho việc nầy?

Kia giải thích rằng: chính vì lúc Thân Tử (Xá Lợi Phất) hoài nghi, đối với Pháp Hoa chưa thể sinh lòng tin.

Cho nên Đa Bảo phân thân một lúc đến để chứng minh.

Nếu nghi trừ Tín Giải và Thọ Ký đã xong rồi. Lại dùng đến Đa Bảo để chứng minh cho điều gì ? Do rõ biết lúc nói pháp; cho nên Đa Bảo đã xuất hiện. Khi đã xuất hiện, nói chẳng được yên. Vì tạo lần lượt nguyên nhơn để phía sau cánh cửa. Nay nghĩa là người nầy, tình chẳng dùng chấp vào sự nương cậy. Nói Tích Môn là việc gần, chưa dùng đến cái chứng đạo ngày xưa. Nếu nói Bổn Môn là việc xa thì tất nhiên trước đó đủ để chứng rồi. Nay chẳng dùng kia để giải thích, mà nương vào kinh Tát Vân v.v...

Nay làm rõ thập phương pháp thân Bồ Tát ảnh hưởng là vì thân tộc. Ảnh hưởng ở đây phần nhiều là những người thân của Đức Thích Ca ngày xưa. Cùng với Như Lai có 2 vạn ức Phật đã cùng khai hóa. Đối với Tất Đàn (Trí) nầy là những việc làm của thúc, bá. Cho nên dùng điều nầy gọi là thân tộc. Quốc Vương ở đây là tất cả các kinh tiệm, đốn. Chẳng phải chẳng gọi nơi chốn tỏ tường là Kinh Vương. Theo căn cơ lợi ích cùng với lúc bị phế bỏ. Bộ bộ chẳng giống nhau; cho nên nói là quốc (gia). Tất cả đều là số một; nên gọi là Vua. Lại nữa kinh nầy hợp thông với các giáo pháp, há chẳng tụ tập lại với Vua sao ? Cho nên trong Vô Lượng nghĩa, trước đã thu thập về việc nầy.

Kia nói rằng: Đầu tiên nói Tứ Đế, 12 duyên sanh.

Kế đó nói Phương Đẳng 12 bộ kinh. Tiếp đó nói Ma Ha Bát Nhã, Hoa Nghiêm phải không. Đây tức là gồm tất cả các kinh, dung thông tiệm, đốn, hội nhập với điển tích nầy. Cho nên gọi là gặp gỡ Quốc Vương. Di Lặc cùng với các vị Bồ Tát; tất cả những vị Đẳng Giác làm Đại Thần. Sơ địa đến cửu địa làm Sát Đế Lợi. Pháp vương chủng tánh sanh ra trong ấy. 30 tâm làm Cư Sĩ. Tất cả đều nhận từ sự giáo hóa của Đức Thích Ca.

Từ “các vị nên biết” trở đi; phần thứ 3 là cha con gặp nhau. Thật ra ta đã biết từ xưa, thật là con của ta.

Từ ta mà lớn lên và biết là chỗ ta sanh ra và ta đã từng gặp hai vạn ức Phật thường giáo hóa pháp lớn. Cho nên ta thật là cha của ngươi và ở trong thành nầy. Bài kinh nầy thuộc câu văn nước phía Tây (Ấn Độ) qua nhiều lần sai khác; hoặc có thể nói ngày xưa gọi chữ là quốc thổ như Đại Thông Trí Thắng nhơn duyên. Nay giản lược gọi Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

bằng chữ trực tiếp là Mổ, Giáp v.v... Đây là những chúng sanh phản lại Đại Thừa nầy, khởi lên vô minh ám độn; nên vào sanh tử; cho nên nói rằng bỏ đây chạy kia. Bị kinh Lục Thú cho rằng: hơn 500 năm. Xưa kia tại thành chánh đã nhớ kỹ lo lắng về điều gì ? Tự xưa ở nơi pháp thân, thường dùng hai trái để quan sát, có thể biến hóa cơ duyên. Đầu tiên đối với ngày nay là cảm ứng đạo giao. Cho nên nói sự sao lãng đối với việc nầy là cơ hội gặp để thấy.

Từ “nay ta có” trở đi; phần thứ 4 chính thức giao phó gia nghiệp; tất cả Đại Thừa vạn hạnh vạn đức. Do vậy nói là: tất cả sở hữu. Trước đây, chỗ ra vào, người con đều rõ biết. Theo đó xưa và nay Đại Phẩm chỉ bày chỗ ủy thác có rộng, lược về Bát Nhã cộng và chẳng cộng pháp. Do ngươi rõ biết; tức là ngươi sở hữu. Cho nên Pháp Hoa hay làm rõ chỗ tri kiến Phật. Chẳng liền rộng nói tất cả hành tướng vậy.

Từ “Phật tử nghe cha nói lời nầy” trở đi; phần thứ 2 tức là được giao phó hoan hỷ. Nhận lãnh các xe lớn là được điều chưa từng có. Tự nhìn lại chẳng có tâm mong được con đường Phật, mà nay lại hốt hoảng nghe được thọ ký làm Phật. Cho nên nói là chẳng cầu mà tự được.

Trong Tam Tạng thì Bản Tâm chẳng cầu; trong Phương Đẳng, xấu hổ ít mong hết; cho nên chẳng cầu. Trong Bát Nhã chỉ có lãnh giải về chẳng phân biệt nầy; cho nên chẳng cầu. Như đây chẳng cầu, mà nay thì tự được.

Từ “Thế Tôn! Vị Đại Phú Trưởng Giả” trở đi; phần thứ 2 hợp dụ với hợp dụ của Quang Trạch. Hoặc trước, hoặc sau giải thích quá giản lược. Nay lại nương vào câu văn để điểm ý nên chẳng trở lại với phía người con. Hợp dụ lược nghĩa là quý ấy tại được như ý; chẳng phải là lời nói lãng phí. Đại Phú Trưởng Giả là thí dụ gặp lại giữa cha con đã mất lâu nay. Câu văn dụ nầy chia ra làm 4. Sự gặp gỡ giữa cha con, tựu chung là ngoài sự tưởng tượng. Gặp Như Lai là gặp người cha, giống như liền gặp con. Sự giống nầy có 2 nghĩa. Một là giữ cơ duyên lớn làm con. Ngày xưa chưa từng bỏ trốn đi, tức là chưa vào chơn vị; giống như ở bên ngoài phàm phu; cho nên nói là giống. Dùng cơ duyên nhỏ làm con. Cơ duyên nhỏ ấy giống với căn tánh Đại Thừa. Người con liền chạy đi tìm cha mà nói giống như thế v.v...

Hỏi: Ở phẩm đầu giải thích rằng đã được nhập chơn. Sao nay nói điều nầy giống ?

Đáp: Ở đây người con chạy trốn lúc ấy người cha nói là giống. Phẩm đầu làm sáng tỏ chỗ khai ngộ. Ngươi hỏi chẳng phải vậy.

Từ ”Như Lai thường nói chúng con là con“ trở đi;

Đây là dụ cho chỗ cha con gặp nhau. Khi gặp, Trưởng

Giả thấy con liền nhận ra.

Từ “chúng con dùng 3 khổ; cho nên” trở đi. Khi gặp thì theo dụ dỗ. Bên trên có 2 việc dụ về việc truy tầm bên cạnh. Nay gặp nhau lại có 2. Bên trên đầu tiên là theo dụ của người bạn. Kế đến lại đuổi theo. Kế tiếp lại thả ra. Nay sự gặp gỡ giữa 2 cánh cửa chẳng có cơ duyên. Sao lại thấy việc bắt ép và tự nghĩ là vô tội. Sự Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

gặp gỡ ấy lại chẳng có nhơn duyên lớn. Vui đắm nơi pháp nhỏ; sự gặp ấy lại có chí nhỏ, chẳng hợp nên thả ra. Ngày nay Đức Thế Tôn làm cho chúng ta gặp nhau với 2 thí dụ nầy. Bên trên chỉ dạy tỏ tường việc thám lãnh (đảm đang), nay gặp nhau có 2 ý.

Từ “độc trừ” trở đi; gặp nhau chỉ bày tỉ mỉ để giải thích việc trên.

Từ “chúng con đối với trong đây khuyên thêm tinh tấn” trở đi. Gặp bên trên là tìm để hốt phân. Được đến Niết Bàn là gặp nhau ở trước trả giá. Từ “Thế rồi Đức Thế Tôn, trước rõ biết chúng con”

trở đi. Gặp bên trên dò xét. Bên trên dụ ấy có 4 và nay sự gặp nhau ấy còn 3. Chẳng gặp nhau ở việc làm chánh giáo. Chỉ cho việc bên trên khuyến khích làm thêm việc hốt phân tức là kiêm thêm; chẳng liền gặp vậy. Bên trên nói về trông thấy còn nay thì nói trước rõ biết. Bên trên nói: ốm o, tiều tụy; nay thì nói tâm nhiễm trước điều tệ hại. Bên trên nói rằng lúc rời khỏi anh lạc, liền dính mắc chỗ thô dơ. Nay nói liền thấy và bỏ đi chẳng vì phân biệt từng phần của bảo tạng.

Từ “Dùng phương tiện lực nói về trí tuệ của Như Lai” trở đi dụ cho việc gặp nhau rồi, giao phó cho gia nghiệp. Bên trên có lý do để giao phó. Nay sự gặp nhau ấy lại có 2. Lý do ấy lại có 2. Một là cảm thấy tin tưởng; hai là ủy thác gia nhập. Nay sự gặp gỡ lại có 2. Một là cảm thấy tin tưởng cũng có 2. Trước là gặp và thể hiện lòng tin. Dùng phương tiện lực để nói về trí tuệ của Như Lai. Ngày xưa bảo rằng: cái nhơn về trí tuệ của Như Lai và cái quả là giữ làm Nhị Thừa. Nay làm rõ chỗ dùng Tam Thừa làm phương tiện, nói Đại Thừa thật tướng; cho nên nói dùng phương tiện lực. Đối với chúng con, trước nói pháp Đại Thừa; lại sự gặp gỡ nầy vào ra cũng chẳng khó. Dùng phương tiện lực để ra, biện giải cho Nhị Thừa. Dùng Phật trí lực để nhập vào chỗ sáng của thật tướng. Nếu chẳng thể tin được thì há đối với ta phía trước đã làm sáng tỏ trí huệ Phật ?

Từ “chúng con từ Phật được Niết Bàn, giá của một ngày” trở đi. Sự gặp nhau ấy giống như ở nơi chính.

Từ “chúng con lại do cái nhơn của trí tuệ Như Lai”

trở đi; gặp nhau rồi lại lãnh gia nghiệp. Bên trên có mệnh lệnh, có sự thọ nhận. Nay lại gặp và thọ lãnh. Sự thọ lãnh ấy lại có 4. Một là thọ nhận mệnh lệnh; hai là chẳng có hy vọng để giữ lấy; ba là chẳng có kẻ yếu đuối; bốn là dần dần thông thái. Nay sự gặp gỡ ấy có 2. Đầu tiên là gặp rồi thọ nhận mệnh lệnh và lãnh gia nghiệp, mà tự đối với việc nầy. Sự gặp gỡ ấy chẳng hy vọng giữ lại mà còn kiêm thêm việc được nữa. Kẻ chẳng có chí nguyện thì làm rõ nơi Phật gia hộ thêm uy lực làm giống như tâm Phật mà nói. Cho nên ta chẳng có chí nguyện.

Từ “vì sao vậy” trở đi giải thích chỗ chẳng có hy vọng nắm giữ ý chí. Dùng phương tiện lực rồi tùy tâm Tiểu Thừa mà nói không phân biệt. Do điều nầy cho nên chẳng rõ là chơn Phật Tử. Sở dĩ chẳng nhận giữ vì Phật dùng phương tiện lực để tùy theo chúng con mà nói Phật mang lực phương tiện, dùng thật tướng pháp cùng với Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

việc nói Nhị Thừa. Chúng con chẳng rõ biết chẳng cùng với ý chí. Cho nên chẳng phải là Phật Tử. Từ “nay chúng con mới rõ” trở đi, gặp nhau rồi giao phó cho gia nghiệp. Bên trên có 2 là có phó chúc và có vui vẻ. Nay sự gặp nhau ấy lại có 2. Bên trên sự phó chúc gia nghiệp ấy có 4. Nay tức là tổng hợp sự phó chúc. Cùng với sự phó chúc ấy có 2. Một là làm sáng tỏ bổn ý của Phật đối với Đại Thừa chẳng có kính trọng. Hai là giải thích việc chẳng kính trọng. Lý do chính là vui với Tiểu Thừa, chẳng sớm phó chúc Đại Thừa. Trong kinh nầy phần phía dưới sẽ đưa ra việc chứng cứ cho xưa và nay. Nay cái lý duy nhất là nên biết ngày xưa 3 ấy chẳng phải thật. Hằng vì chưa sâu sắc. Cho nên đối với Đại Thừa trước thì hủy báng vì tâm nhỏ hẹp. Muốn bỏ điều ngụy và giữ lấy điều chơn. Định ấy rõ biết về việc không kính trọng, rồi Phật mới thật dùng Đại Thừa để giáo hóa.

Từ “chúng con nói gốc vô tâm” trở đi; sự gặp nhau liền hoan hỷ. Lại đối với 3, chẳng cầu nơi ý. 86 hàng rưỡi kệ gồm 73 hàng rưỡi kệ tụng bên trên và kế tiếp 13 hàng tán thán sự suy nghĩ sâu xa của Phật. Đầu tiên lại có 2.

Hai hàng đầu tiên tụng về việc thuyết pháp. Sau đó 71 hàng rưỡi tụng về nói thí dụ. Trong việc nói pháp ấy chẳng tụng chẳng cầu; hay tụng việc tự được. Tụng về nói thí dụ. Lại có hai. 41 hàng kệ đầu tụng về lời mở của thí dụ. Kế đến 30 hàng rưỡi tụng về thí dụ việc gặp nhau.

Bên trên về lời mở lại có 4. Cha con xa nhau nay gặp lại, rồi ủy thác gia nghiệp tài sản. Nay tất cả đều tụng. Đầu tiên 13 hàng, tụng về việc cha con mất nhau. Phần trên của việc xa nhau nầy lại có 4. Một là người con quay lưng với cha; hai là người cha đi tìm con; ba là người con dần trở lại; bốn là cha nhớ nghĩ đến con. Nay tụng ấy lại có 4; thường chẳng theo thứ lớp. Một hàng rưỡi đầu tiên tụng về lần thứ nhất người con phản bội cha và bỏ ra đi. Kế đến phần thứ 2; 7 hàng, tụng về lần thứ 2 người cha đi tìm con mà chẳng được. Kế tiếp lần thứ 3 gồm 2 hàng, khởi lên lần thứ 4 tụng về việc lo lắng nhớ nghĩ sâu xa. Kế đến phần 4 gồm hai hàng rưỡi tụng về việc đuổi bắt lần thứ 3 mới dần dần trở về lại để gặp cha. Bên trên bốn phần câu văn mỗi mỗi có 2. Nay phần đầu thí dụ như một hàng rưỡi ở phía dưới, hằng tụng về việc con phản bội cha mà đi; chẳng tụng việc hướng về quê hương để trở lại. Trong ngôi nhà lửa ấy làm rõ chỗ Trưởng Giả giàu có như ông vua gồm có cả làng ấp, lời nói. Trong nầy cũng cho thấy rõ gã cùng tử luân hồi trong 3 cõi; gọi là các nước khác và lục đạo ấy là hơn 50 năm rong ruổi.

Từ “người cha nầy lo lắng” trở đi; phần thứ 2 có 27 hàng. Đây là tụng về việc cha tìm con nhưng chẳng gặp. Bên trên lại chia làm 2. Nay tụng ấy lại có 2. Nửa hàng đầu tụng về chưa gặp được con. Sự tìm cầu mệt mỏi gồm 6 câu kệ rưỡi, tụng về việc mất một đứa con, bỏ bê gia nghiệp, rồi tìm cầu 4 phương chẳng giống như trên đây. Ở bên trên 4 phương ấy là tìm cầu cái lý nơi Tứ Đế.

Nay 4 phương đây lại thấy 4 loài sanh trong ấy. Việc tìm ấy có thể là cơ duyên để độ.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

Tạo lập nhà cửa nghĩa là có hữu dư quốc và hữu dư Niết Bàn. Khởi lên nhà từ bi; nương vào tánh không trạch. Những người lui tới là những Bồ Tát ở quốc độ kia đến đây để nghe pháp.

Từ “mà già nua” trở đi; phần thứ 3 có 2 hàng; tụng phần thứ 4 về lo lắng nhớ nghĩ sâu xa. Câu văn bên trên lại có 2. Đây là tụng về việc trước tiên mất con và nay thì khổ. Chẳng có nơi để ủy thác, giao phó cho nên lo lắng. Từ “lúc bấy giờ gã cùng tử đi tìm cầu miếng ăn và đồ mặc” trở đi; phần thứ 4 có hai hàng rưỡi; tụng về sự đuổi bắt bên trên; rồi lần thứ 3 dần trở lại và hướng về người cha. Câu văn bên trên lại có 2. Nay tụng lại có 2.

Hai hàng đầu tụng về lý do gần gũi cha mình. Do việc cầu ăn mặc.

Từ “dần đến trải qua” trở đi gồm nửa hàng; tụng về việc chính thức gần nơi cha ở. Đầu tiên nói về lý do đến gần. Từ ấp nầy sang ấp nọ. Đây dụ cho căn trần giống như những ấp ấy. 18 giới như một nước. Tu hữu lậu thiện như được sở đắc. Tu nhị thừa thiện, như chẳng chỗ được. Chẳng được pháp Đại Thừa để ăn; vì đó mà đói khát. Chẳng có lực lớn của Đại Thừa cho nên mỏi; chẳng có công đức lớn cho nên chán nản, mòn mỏi. Việc lành có và không như bên trên là khởi lên chỗ thấy, suy nghĩ như là những ung nhọt.

Từ “đảm trách” trở đi gồm 7 hàng rưỡi kệ, tụng lần thứ 2 cha con gặp nhau. Câu văn trên lại có 2. Nay tụng ấy lại có 2. Sáu hàng rưỡi đầu tụng về người con gặp cha. Kế đến một hàng tụng về cha gặp con. Bên trên người con thấy cha, câu văn lại có 4. Nay tụng lại thành 3. Nửa hàng đầu tụng về lý do gặp cha. Do việc đảm trách mà theo đến nhà của cha.

Kế tiếp từ “lúc ấy Trưởng Giả” trở đi; phần thứ 2 có hai hàng rưỡi. Tụng về lần thứ 3 gặp nhau với cha. Bên trên làm rõ nơi gặp gỡ người cha. Nơi ấy là phía cửa nhà. Nay lại nói Trưởng Giả ở trong cửa nầy, cùng với chỗ được gặp. Cho những đồ quý báu. Khi chánh thức thấy nơi cha ở và ngồi trên tòa Sư Tử. Pháp thân ấy là Sư là Vương; báo ứng thân ấy là Trưởng Giả. Việc chú thích của các quyển sớ giải thì nói đây là việc thọ ký, làm rõ chỗ tu hành. Tôi thì nghĩ rằng dùng sự rộng rãi ấy để hiển lược làm việc chú giải. Thọ ấy quyết định là ký. Tứ Hoằng Thệ Nguyện ấy là quyển. Sự tu hành ấy là sớ.

Từ “cùng tử gặp cha” trở đi gồm 3 hàng rưỡi; tụng phần 4 có tâm sợ hãi khi sống và tỵ nạn ở nơi khác.

Từ “Trưởng Giả lúc ấy” trở đi gồm một hàng; tụng phần thứ 2 cha gặp lại con. Câu văn trên lại có 4. Một là thấy nơi chốn; hai là sự gặp ấy tức là đã rõ biết; ba là khi gặp nhau hoan hỷ; bốn là thỏa với lòng mong ước. Nay lại tụng có 2. Nửa bên trên tụng về thấy con ở đâu. Từ “đưa mắt nhìn” trở đi; gồm 2 hàng rưỡi, tụng về việc gặp con và nhận ra. Từ “liền sai sứ đuổi bắt ép đem về” trở đi; phần 3 nầy có một hàng rưỡi; tụng về phần tìm cầu dụ dỗ như thí dụ bên trên. Nay phần đầu 3 hàng tụng về việc tìm cầu bên cạnh. Bên trên phần người bạn Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

đuổi theo, câu văn ấy có 3. Một là gọi lớn mà người con ấy chẳng đến; hai là kêu nữa nhưng cũng chẳng đến; ba là bỏ đi. Nay 3 câu đầu tụng về việc hô hoán bên trên đầu mà chẳng đủ cơ duyên nên chẳng đến. Kế đến từ “mê lầm, buồn bực” trở đi; phần thứ 2 có một câu. Tụng về việc kêu nữa nhưng lại chẳng đến. Kế tiếp từ “người nầy” trở đi; phần thứ 3 có hai hàng. Tụng về việc chẳng đầy đủ cơ duyên; tức giống như bên trên, giải thích cái ý là bỏ đi. Sau đó liền dùng phương tiện. Phần 2 nầy có 7 hàng rưỡi; tụng về việc mật sai 2 người đến để dụ dỗ. Câu văn trên lại chia ra làm 2; nay tụng ấy lại có 2. Ba hàng đầu tụng về công việc. Kế đến 4 hàng rưỡi tụng về việc dạy cho việc làm. Công việc như bên trên lại có 4. Một là tạo ra phương tiện; hai là tìm đã được; ba là giải thích về việc làm và 4 là trả giá ngang với việc hốt phân. Nay tụng ấy lại có 2.

Hai hàng đầu tụng về phần một là tạo ra phương tiện.

Từ “cùng tử nghe vậy” trở đi gồm một hàng. Tụng đến phần thứ 4 là lấy giá để đi gánh phân. Nay phần đầu tạo ra phương tiện, dưới mắt trở thành không. Kẻ hiểu ít ấy là chẳng phải căn nguyên thật tướng tận cùng. Kẻ mà qua lại hẹp hòi ấy là chẳng có Ma Ha Diễn (Trí) và những điều lành trang nghiêm vậy. Chẳng phải Tứ Vô Úy thì gọi là Vô Úy. Khác với thường, lạc, ngã, tịnh thì gọi là Vô

Đức. Kế tiếp từ “gã cùng tử nghe rồi” trở đi; phần 2 là trả giá. Giữ cho 6 căn thanh tịnh và phòng ốc là nhà ngũ ấm. Từ “Trưởng Giả cho đảm trách” trở đi; phần thứ 2 gồm 4 hàng rưỡi tụng phần trên về việc chỉ dạy việc làm. Câu văn trên lại có 4. Nay tụng ấy lại có 4. Nửa hàng đầu tụng về việc đảm trách. Từ “nghĩ con ngu muội yếu đuối” trở đi; phần thứ 2 gồm nửa hàng tụng về sự mỏi mòn.

Từ “đối với việc nầy Trưởng Giả mắc vào” trở đi; phần thứ 3 có một hàng tụng về việc thoát diệu trước trần (ra khỏi sự dính mắc của trần lao một cách tuyệt diệu).

Từ “phương tiện giao phó gần gũi” trở đi; phần thứ 4 có 2 hàng rưỡi tụng về việc chính thức chỉ giáo cho việc làm. Bên trên lại có 7 loại pháp môn; nói ấy là gặp nhau với Tứ Niệm Xứ. Nay khuyến khích làm việc tức là

Tứ Chánh Cần. Từ “liền đúng giá với người” trở đi gồm một hàng;

tụng về Tứ Như Ý Túc. Dầu mà nhiều có thể che khuất nước sâu, giống như thần thông vậy. Lại nữa dầu có thể trừ được gió. Định ấy làm cho chẳng loạn. Ăn uống đầy đủ; tức gồm những gạo và lúa mạch bên trên. Chỗ cây điểu bám vào thì sâu và ấm; tức là sự quán sát luyện tập huân tu về định, hay trừ được sự tán loạn. Như vậy sự khổ nầy bảo ngươi nên siêng làm gồm nửa hàng. Tổng cộng tụng bên trên có lần thứ 4 an ủi; lần thứ 5 thì không có 5 quá. Căn lực liền thành chỗ sâu xa của lời nói khổ. Lại nữa dùng lời nói mềm mại có nửa hàng. Tổng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

cộng lần thứ 6 là viết chữ; phần thứ 7 bảo hay làm, cùng với địa vị của đứa con nầy vậy. Từ “Trưởng Giả có trí” trở đi; phần thứ 4 có 10 hàng. Tụng phần bên trên thứ 4 là lãnh trách nhiệm, giao phó cho gia nghiệp. Câu văn trên lại có 2. Nay tụng lại có 2. Ba hàng rưỡi đầu nay tụng về lý do giao phó gia nghiệp. Kế đến 6 hàng rưỡi tụng về việc chính thức giao phó. Lý do đầu tiên trong ấy có hai. Nay tụng lại có 2. Đầu tiên từ Trưởng Giả có trí trở đi gồm nửa hàng. Tổng quát tụng về tâm, tướng, thể và tín tức là sự ra vào.

Từ “trải qua 20 năm” trở đi; phần thứ 2 có 3 hàng, tụng về sự ủy thác và nhận lãnh gia nghiệp. Bên trên sự ủy thác gia nghiệp có mệnh lệnh và có sự thọ nhận. Nay hay tụng về sự thọ nhận mệnh lệnh. Bên trên sự thọ nhận mệnh lệnh lại có 4. Nay hay tụng thành 3. Một hàng rưỡi đầu tiên tụng về việc nhận lãnh mệnh lệnh.

Tiếp theo từ “giống như ở nơi cửa” trở đi; phần thứ 2 gồm một hàng tụng về việc ở bản vị chưa xả bỏ được tâm nhỏ. Tiếp đến “người cha rõ biết tâm con” trở đi;

phần thứ 3 gồm nửa hàng. Tụng về sự thông thái chí lớn Đại Thừa là động cơ. Hai mươi năm đầu chẳng được giống như trên. Bên trên trừ kiến và tư hoặc còn lại 20.

Điều nầy làm sáng tỏ sự chấp tác công việc trong nhà.

Hoặc nói rằng chuyển Đại Thừa giáo để dạy dỗ cho các vị Bồ Tát. Đoạn Đại Thừa biệt hoặc; kiến tư (hoặc); gọi là 20 năm. Hoặc nói rằng Bát Nhã thì lâu, cả 20 năm;

hay nói ở địa vị Nhị Thừa, chuyển Đại Thừa giáo 20 năm.

Kinh Nhơn Vương Bát Nhã nói: 28 năm nói Ma Ha Diễn.

Từ “muốn cùng tài vật” trở đi; phần thứ 2 có 6 hàng rưỡi, tụng phần thứ 2 là chính thức giao phó cho gia nghiệp. Câu văn trên lại chia ra làm 2. Nay tụng nầy lại cũng có 2. Bốn hàng rưỡi đầu tiên tụng về sự chánh thức giao phó cho gia nghiệp. Kế đến 2 hàng tụng về việc được giao rồi; nên vui mừng. Bên trên sự chính thức giao phó cho gia nghiệp lại có 4. Nay tụng thành 3 chẳng thời tiết.

Từ “đầu tiên muốn cùng” trở đi, gồm một hàng;

tụng phần bên trên, phần thứ 2 là tập trung vào thân tộc. Đối với đại chúng; phần thứ 2 có 2 hàng rưỡi, tụng phần bên trên, phần thứ 3 về định là thiên tánh của cha và con. Từ “phân sở hữu” trở đi; phần thứ 3 có một hàng; tụng phần bên trên thứ 4 là chính thức giao phó.

Từ “người con nhớ nghĩ ngày xưa nghèo khổ” trở đi;

phần thứ 2 có 2 hàng; tụng về sự được giao phó; nên hoan hỷ. Từ “Phật cũng như vậy” trở đi có 30 bài kệ rưỡi, tụng về thí dụ lúc gặp nhau. Phật cũng lại như vậy, gặp được ở phần một là cha con sau khi xa nhau. Rõ biết ta vui với việc nhỏ gồm một câu. Gặp nhau cha con tương kiến. Chưa từng nói lời nào gồm 2 câu; tụng về sự gặp nhau lần thứ 3 truy đuổi và bắt ép. Phần gặp nhau bên trên nầy lại có 2. Một là gặp nhau và kêu ép; nhưng vẫn không đến. Như vậy sau 2 lần gặp, lại bỏ đi. Nay thì tổng tụng về ý nầy và nói về chúng ta có một hàng. Tụng bên trên về sự gặp gỡ nầy là mật sai 2 người đến để dụ dỗ.

Phần gặp nhau bên trên chi tiết dạy dỗ sâu xa gồm 2 chương. Nay điều nầy có một hàng tổng tụng về ý nầy vậy. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

Từ “Phật bảo chúng ta” trở đi gồm 28 hàng rưỡi. Gặp nhau lần thứ 4 thọ lãnh gia nghiệp. Bên trên việc gặp nhau nầy có 2 việc tương tin và ủy thác gia nghiệp. Nay 18 hàng rưỡi đầu hay tụng về sự gặp nhau và ủy thác gia nghiệp. Kế đến 10 hàng tụng về sự gặp nhau và chính thức giao phó. Bên trên sự thọ nhận mệnh lệnh ấy tuy chỉ có 2. Một là lãnh nhận mệnh lệnh; hai là chẳng muốn giữ lấy. Nay một hàng dài đầu tiên tụng về mệnh lệnh lãnh rồi rõ biết. Bên trên sự lãnh ấy như không có. Như tối thượng đạo tức là không của Bát Nhã, lại cũng chẳng sai với với điều trên vậy.

Kế tiếp phần dưới 17 hàng rưỡi chính thức lãnh thọ mệnh lệnh và chẳng muốn giữ; chẳng phải chẳng xả bỏ mà là quen thuộc (thông thái).

Từ “ta vâng lời Phật dạy” có 5 hàng; tụng về sự thọ nhận mệnh lệnh bên trên. Phật tử nghe pháp được thọ ký rồi; làm sáng tỏ sự chuyển đổi dạy dỗ lợi ích cho kia.

Lúc bấy giờ nghĩa là sự chuyển giáo, giáo hóa cho các vị

Bồ Tát chứ chẳng nói là vì ta. Từ “như gã cùng tử kia” trở đi gồm 12 hàng rưỡi, tụng về phần 2 là chẳng hy vọng giữ gìn. Câu văn nầy đã nói rộng như bên trên. Trong nầy lại có 2. Một là hàng đầu tiên cùng với thí dụ trước chiếm cứ về việc gặp nhau. Kế đến “chúng con tuy nói” trở đi; phần thứ 2 có 11 hàng rưỡi, chính thức gặp nhau nhưng chẳng hy vọng giữ lấy. Lại chia làm 3 ở đây. Một hàng đầu tiên chính thức tụng về việc chẳng hy vọng giữ lấy. Tiếp theo “chúng con mất bên trong” trở đi gồm 9 hàng rưỡi. Với trí lực đầy đủ đoạn mất; cho nên chẳng hy vọng giữ gìn. Lại có 3 ở đây; nghĩa là tiêu, thích và kết (mục tiêu, giải thích và kết luận). Đầu tiên lại chia làm 2. Hàng đầu là tiêu đề đoạn đức cụ; cho nên chẳng hy vọng giữ gìn. Kế tiếp “chúng ta nếu nghe” trở đi; phần thứ 2 có một hàng. Tiêu, trí, đức đầy đủ cho nên chẳng hy vọng giữ gìn. Từ “vì sao vậy” trở đi gồm 6 hàng. Giải thích cả 2 về trí, đoạn 2 chương. Tiếp “chúng con chỉ vì” trở đi; phần thứ 3 một hàng rưỡi là kết thích, tự chẳng hy vọng giữ gìn. Tiếp theo “Đạo Sư thấy” trở đi; phần 3 có một hàng, làm rõ chỗ Phật thấy và bỏ ta. Gặp nhau chẳng có hy vọng để giữ gìn. “Như ông Trưởng Giả” trở đi có 10 hàng, tụng về việc chính thức giao phó sự nghiệp. Bên trên sự gặp gỡ lại có 2. Một là chính thức giao phó sự nghiệp; hai là được giao phó vui mừng. Nay thì tụng ấy lại có 2. Ba hàng đầu tụng về sự chính thức giao phó. Kế đến 7 hàng tụng về việc được giao phó nên vui vẻ. Ba hàng đầu giữa; bên trên tổng nói về sự gặp nhau và chính thức giao phó sự nghiệp. Nay lại tổng tụng, duy một hàng rưỡi đầu cùng với thí dụ, chiếm phần gặp nhau. Kế đến một hàng rưỡi chính thức tụng về sự gặp gỡ.

Từ “chúng con ngày nay” trở đi gồm 7 hàng; tụng phần thứ 2 được giao phó thì vui mừng. Được đạo, được bảo tướng đạo. Được quả là được một phần Đại Thừa tập quả vậy. Hai câu nầy làm rõ chỗ khai Phật tri kiến.

Đối với pháp vô lậu được thanh tịnh nhân. Hai câu nầy làm sáng tỏ khai mở chỗ thấy của Phật là thấy lý thật Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

tướng. Xưa nay thấy vô lậu chẳng lạc vào phàm phu. Ngày nay thấy vô lậu là chẳng lạc vào Nhị Thừa vậy. Xưa nay dùng huệ nhãn để thấy không. Nay thì thấy tịnh nhãn là trung đạo. Trì giới chấp rằng: Ngày xưa trì giới là phạm hạnh cùng với hiển vô lậu. Thân tro nầy mất thì rõ biết không có người nào thọ quả báo nầy. Nay thì phạm hạnh có thể được vô lậu. Tức là rõ hết nhân và giữ cái nghĩa của quả. Trì giới tức nghĩa là duyên nhơn. Thanh tịnh nhãn nên thấy được lý. Tức là nghĩa chánh nhơn. Chúng ta thật toàn là Thanh Văn tức là Đại Thừa chơn vị. Thập tín dùng một âm, biến khắp 3.000 thế giới; giống như đạo chẳng chơn. Vào Thập Trụ thì mới chơn. Chơn A La Hán có 3 nghĩa. Trong nầy thường đưa ra ý nghĩa là Ứng Cúng. Nếu chẳng sanh biến dễ dàng, giết thông, biệt hoặc thì chẳng sanh Sát Tặc (A La Hán). Cho đến 10 phước giới pháp điền cũng có nghĩa là Ứng Cúng. Ứng Cúng, Sát Tặc hỗ tương và bổ túc cho nhau vậy. Phía dưới 13 hàng tán thán ân sâu dày của Phật khó báo đáp được như câu văn. Nghĩa là ân lớn của Thế Tôn một vị Phật kiến tạo từ bi, cứu khổ 6 đường khổ cùng vui với 4 quả vị Thánh.

Một là cùng trong 10 pháp giới và vào trong 4 thệ nguyện lớn. Đây chính là Đức Như Lai đến với ân đức.

Hai là Như Lai hành Bồ Tát đạo, để chỉ dạy lợi lạc niềm vui, cùng dạy cho ta Đại Thừa. Tuy lại trong ý chí ấy rõ nguyện chưa mất. Che chở cho Đức Như Lai mát mẻ, ấm yên là lòng đại từ và ân đức an lạc. Ba là chúng sanh gặp khổ, thấy cha rồi còn Phật thì nói giống như theo mẹ. Hay hành lục độ để lợi lạc cho chúng sanh. Che Như Lai như thể mùa đông lạnh được ấm áp. Ân đại từ cứu khổ ấy.

Bốn là từ khi Phật thành đạo rồi, muốn vào vô vi tịch diệt, vui với sự yên ổn của thần đức, dùng sự nghèo nàn và vui với ngũ giới, thập thiện; nhưng nước lạnh đã thấm vào mặt, làm cho tỉnh ngộ. Che chở Phật, nương vào sự nghèo ấy mà mong muốn ân đức nồng đậm.

Năm là hiển thị hình tướng của vị Tỳ kheo già phương tiện gần gũi cùng với trả giá cho một ngày. Đây chính là sự che chở của Phật, nương trừ chỗ thấy đông sang lạnh lẽo mà yêu thích ân đức ấm áp. Sáu là sự sai trái về sau; tâm, tướng, thể, tín Đàn Ha Phật. Làm cho xấu hổ việc nhỏ chứ chưa lớn (Đại Thừa). Che chở nương vào nơi Phật là cái ân say sưa việc hẹp hòi xấu xa.

Bảy là qua mệnh lệnh lãnh gia nghiệp, vàng bạc đầy kho, tất cả đều rõ biết. Che chở là nương nhờ vào Phật cùng với ân đức để trang nghiêm ta. Tám là gặp gỡ thân tộc và chỉ định, cha giao gia nghiệp cho con, vô thượng đồ quý nằm đó, chẳng cầu mà được. Đức Như Lai che chở chỗ ngồi là ân đức.

Chín và mười là chỗ ngồi kia, thân ý được thảnh thơi và vui được chỗ yên ổn ấy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 6 (Phần sau)

Dùng lời nói của Phật để cho tất cả nghe được. Tất cả trời người đều ở trong ấy; nên thọ nhận của cúng dường. Như Lai che chở chỗ ngồi, làm cho ta được đầy đủ, là ân nghĩa của tự hành hóa tha vậy. Ân đức Đức Thế Tôn cả 2 vai gánh vác; chỗ ấy chẳng thể báo đền được. Đây là ý nghĩa vậy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú Hết quyển 6 (Phần sau)

Dịch xong phần trên vào ngày 30 tháng 6 năm 2010 tại thư phòng chùa Viên Giác Hannover - Đức quốc;

nhân mùa An Cư Kiết Hạ, Phật lịch 2554 và cũng là ngày bầu cử Tổng Thống của nước Đức trong nhiệm kỳ của Bà Thủ Tướng Merkel.