Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Quyển thứ 7

(Phần trước)

- Thiên Thai Trí Giả Đại Sư giảng.

- Sa Môn Thích Như Điển - Phương Trượng Chùa Viên Giác Hannover Đức quốc dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt tại thư phòng Chùa Viên Giác vào ngày 1 tháng 7 năm 2010 nhân mùa An Cư Kiết Hạ - Phật lịch 2554.

Giải thích

Phẩm Dược Thảo Dụ

Ởtrong nầy có cả núi, sông, mây, mưa. Riêng chỉ nói thí dụ về cỏ thuốc làm tiêu đề. Đất đai là chỗ hay sanh. Mây, mưa là việc hay nhuần thấm. Cây cỏ là chỗ sanh và chỗ thấm. Chỗ sanh, chỗ nhuận ấy thông suốt tất cả đều có chỗ dùng được; mà dược thảo thì dùng nhiều hơn. Các việc thiện hữu lậu đều có thể trừ các việc ác, vô lậu là tối cao. Trong những vị vô lậu ấy có 4 vị Đại Đệ Tử. Dùng dụ để lãnh hội sự thâm sâu gặp gỡ với thánh tâm của Phật. Phật ca ngợi là lành thay và thật là hy hữu. Thuật lại việc nầy có thể giải rõ được và dùng dụ của người nầy, cho nên gọi là phẩm Dược Thảo Dụ.

Phàm là cỏ thuốc thì phải chăm lo nhiều ngày. Nhờ mây mưa mà cành lá, mầm rễ tốt tươi bên ngoài. Bên trong thì đượm nhuần sức sống. Dụ cho các vị vô lậu trụ ở thân sau cùng là hữu dư Niết Bàn. Lại chẳng nguyện Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

cầu vô thượng đạo mà nay được nghe kinh và tự lên được Phật Thừa, đồng với kẻ chuyên chở.

Kinh rằng: Chúng con ngày nay thật là những Thanh Văn, dùng Phật đạo nghe và làm cho tất cả được nghe. Trong ngoài đây đó tất cả đều dùng đến lực ưu việt. Cho nên được gọi là Dược Thảo Dụ phẩm. Phàm là cỏ thuốc thì có thể trừ được 4 loại gió lạnh. Bổ dưỡng ngũ tạng, sắc diện tươi tỉnh. Nay nhờ mây mưa bỗng nhiên thành Dược Vương. Dùng để trị bịnh cho chúng sanh, biến thể thành tiên. Dụ về các lậu khi nghe thì trải qua sự phá bỏ vô minh hoặc và khai mở tri kiến Phật.

Kinh rằng: Chúng con ngày nay thật là những Phật tử. Vô thượng đồ quý báu chẳng cầu mà có được. Phật tử muốn được gì thì tất cả đều đã được. Đối trước Phật đã được thọ ký. Vui thắm mà gọi vậy; cho nên nói là phẩm Dược Thảo dụ. Trước đây một lần là Thầy trò lãnh nhận sự thuật lại cái ý của thế giới Tất Đàn (thành tựu).

Kế đến một lần ý nói về việc sanh làm người lành. Kế tiếp một lần đối trị với nghĩa đệ nhứt. Đây là ý của 2 Tất Đàn vậy. Đây lại có tên là phẩm giải thích về nhơn duyên. Ngoài ra dạy cho Bản Tích, quán tâm theo thí dụ có thể rõ; chẳng nói thêm nữa v.v…

Phẩm nầy là nói thí dụ về giai đoạn thành thục thứ 3. Xưa bảo rằng: Thuật lại điều nầy có 13 kệ tán thán ân đức sâu dầy của Phật. Lại nữa thuật nầy chỉ dạy công việc cho người. Câu văn dụ ấy nói khúc mắc nhiều lời. Sư bảo rằng: Chẳng nên thiên lệch như thế. Kinh gọi là những điều nói lành về những công đức chơn thật của Như Lai. Chuẩn bị lời thuật nầy về lãnh quyền, lãnh thuật, làm rõ câu văn tại nơi đây. 13 kệ dừng lại; đây là 2 Thừa mang ra dạy dỗ về ân nghĩa. Dạy cho người làm dụ cho Phật quyền về công đức.

Nay nói cả sự thuật lại nầy đều rõ biết khắp nơi. Đầu tiên là kết duyên với thiên tánh; ở giữa là đi dụ dỗ và sau cùng là giao phó cho tài sản. Tự mình hay thấm vô lượng vô biên các ân đức. Câu văn nầy lại chia ra làm 2. Một là lược thuật thành (tựu); hai là lược rộng thành (tựu). Lược thuật lại có 2. Một là song thuật lành thay; hai là lãnh nhận chẳng cùng với song thuật. Một là lành thay! thuật nầy 2 nơi đều lãnh nhận thực (tế). Một lành thay! thuật lại có 2 nơi lãnh về quyền (thừa). Lành nói về Như Lai công đức chơn thật. Chơn thật đây là thuật thật.

Công đức là thuật quyền. Lại nữa Hoa Nghiêm rộng nói về lãnh thật. Ba Tạng dẫn dụ về lãnh quyền. Phương Đẳng là thể tín. Bát Nhã là lãnh giáo. Cả hai đều lãnh về quyền, thật. Sự giao phó của Pháp Hoa về của cải là chuyên luận về thật vậy. Ngôn từ cho tới chỗ khúc mắc, khéo léo. Cho nên nói là nói lành. Tất cả đều là Phật Pháp; cho nên nói là chơn thật. Thành thực như chỗ nói là tiêu chí ấn định vậy.

Lại nữa từ „Như Lai lại có“ trở đi thuật lại việc nhận lãnh nầy chẳng cùng. Vì sao lại chẳng cùng? Nghĩa là lui, tới, ngang, dọc, lại ngang lại dọc; chẳng ngang chẳng dọc. Tất cả đều chẳng cùng. Vì sao vậy? Mây lớn thì che khuất và làm cho mát mẻ. Mưa lớn đều nhuần thấm chẳng có chỗ nào là chẳng thấm. Hay làm cho thế gian Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

tất cả đều được tri kiến pháp chưa từng gặp. Bỗng nhiên sự chỉ bày chi tiết dừng lại lãnh nhận Nhị Thừa được ích lợi. Chẳng phải con đường trời, người, cây cỏ dại. Đây gọi là thối lui; chỗ ấy chẳng cùng. Bồ Tát gọi là cỏ tốt nhất. Lại cũng còn gọi là cây lớn, cây nhỏ. Tốt xấu tự tha lợi lạc mà lại chẳng nhận lãnh. Đây là tiến tới mà chỗ ấy chẳng cùng. Lại nữa 10 pháp giới cũng thành Phật Pháp giới, cái nào hốt hoảng dừng lại nhận Nhị Thừa. Ngoài 8 pháp giới, cả 2 chẳng dùng đến lời nói. Đây chính là ngang qua chỗ chẳng cùng. Lại nữa 7 phương tiện từ cạn đến sâu tất cả đều vào chỗ chơn thật. Ngoài 5 phương tiện, tất cả 2 việc chẳng ở lời nói. Đây chính là chiều dọc; chỗ ấy chẳng cùng. Lại nữa 3 đời lợi ích chưa hề bỏ dở.

Đây chính là ngang, lại là dọc chẳng cùng vậy. Phàm là núi, sông, khe, suối v.v… Tổng nói về một địa. Một chỗ đất có thể sanh mọi thứ và những thứ kia thọ nhận nơi nầy. Cây cỏ hạt mầm tất cả đều nương vào nơi đất, lại chẳng ngoài sự nương tựa.

Một đám mây chẳng nơi nào là chẳng bị khuất. Một trận mưa, một mùi vị không cây khô nào lại chẳng tốt.

Tất cả đều nhuần thắm giống nhau và đều được tăng trưởng. Như Lai bình đẳng, bất khả tư nghì. Thật chẳng đốn trước tiên, sau dần đầu 3 cuối 1. Như rồng gặp mây cùng mưa làm cho tất cả thân, tâm chẳng làm mưa trừ nóng bức để được mát mẻ. Đây là 5 thừa, 7 phương tiện,

10 phương 3 đời bình đẳng rộng lớn, sâu xa cùng khắp bất khả tư nghì; chẳng có gì sai biệt. Đây cũng chính là chẳng phải chiều ngang, chẳng phải chiều dọc; chỗ nhận lãnh đều bất cập. Sự bất cập ấy chỉ cho việc chẳng cùng với đốn đoạt lấy. Đặc biệt dùng sơ tâm để hướng về hậu tâm. Chưa hết nơi đất đai cuối cùng; cho nên nói là bất tận vậy. Lại sơ ngộ, sơ A. Lại đầy đủ sau cùng với trà công đức. Hằng chỉ bày chi tiết về sự lãnh nhận chưa xong thì giả tiến để nhận lãnh ngang dọc khắp nơi. Lại dùng quyền hành của Đại Sĩ để tuyên nói như vậy. Rộng thuật lại thành có 2. Trường hàng kệ tụng và Trường hàng lại có 2. Đầu tiên thuật thành khai 3 hiển 1. Kế đến từ „các ngươi Ca Diếp đến kết luận hân hoan“. Phần đầu có pháp dụ về việc gặp nhau. Trong pháp nầy lại có 2. Đầu tiên lại đưa ra pháp vương.

Quyền, tín chẳng hư dối. Kế đến là đối với tất cả pháp trở đi, chánh thức thuật lại việc khai 3 hiển 1. Phàm là người, vua thì bên ngoài chẳng sợ hãi; bên trong chẳng 2 lời. Vua pháp lại cũng như vậy. Những việc ác hết rồi, lời nói phát ra, thành chơn lý.

Xưa bảo rằng: Thuật về trung căn chẳng hư dối;

nên kẻ hạ căn tín thọ. Nay nói Phật Pháp tuy nhiều;

nhưng chẳng ra khỏi quyền và thật. Quyền, thật ở bên ngoài, liền chẳng khác với pháp, mà nói là vô lượng. Ý nầy khó tin. Cho nên đưa ra pháp vương khuyên tin. Lại vì kẻ dưới mà dụ cho mây, làm chỗ căn bản.

Từ „đối với tất cả pháp“ trở đi - Ước giáo làm rõ chỗ khai quyền hiển thật. Từ „Như Lai quán biết“ trở đi - Ước trí làm sáng tỏ về khai quyền hiển thật. Do 2 giáo nầy hiểu 2 trí. Do 2 trí ấy, nói 2 giáo và trí giáo tương thành.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

Tất cả pháp nghĩa là 7 phương tiện chiều ngang; đối lại với một thật là chiều dài. Nếu nói chẳng như vậy thì vì sao hai vạn ức Phật ở chỗ ban sơ phát đại tâm. Ở khoảng giữa thì giữ lấy nhỏ và lại lưu chuyển vào Ngũ Thú. Lại nữa 10 pháp giới, một người hay đầy đủ, hà huống là 7 phương tiện vậy? – Pháp nầy tuy nhiều phương tiện Ba La Mật chiếu soi; nhưng chẳng phải chẳng cùng tận. Dùng sự tùy theo loại âm thanh nói về không cũng chẳng phải dừng lại gặp. Vì trời, người mà nói giới lành. Vì Nhị Thừa nói Đế, Duyên. Vì Tam Tạng nói sự độ. Vì Thông Giáo nói vô sanh. Vì Biệt Giáo nói lần lượt khai mở Như Lai tạng. Đây gọi là thuật về việc lãnh nhận nầy để khai 3 vậy.

Từ „ở đây thuyết pháp“ trở đi - Ước giáo thuật lại sự hiển thật nầy. Địa ấy là thật tướng. Cứu cánh chẳng hai; cho nên gọi là một. Tánh nầy thật rộng; cho nên nói là thiết. Tịch mà thường chiếu sáng; cho nên nói là trí.

Vô trụ là căn bản đứng ở tất cả pháp; cho nên nói là địa.

Điều nầy Viên Giáo nói là thật. Phàm có nói thì tất cả đều làm cho chúng sanh đến được trí địa nầy.

Hiển thật là câu văn đốt sáng như mặt trời. Vì sao lại tối tăm cần phải giải thích vậy? – Như trong Đại Phẩm rộng trải qua các pháp tất cả Ma Ha Diễn. Diễn ấy là Đại Thừa và Thừa ấy là thật tướng. Thật tướng tức là tất cả trí địa.

Câu văn bên trên nói: Tuy chỉ một việc thật là chỉ cho địa nầy vậy. Ngoài 2 ra thì chẳng phải chơn; chỉ cho 7 phương tiện. Ước (giáo) nầy dần đốn nhị giáo. Thuật lại việc ấy là khai quyền hiển thật.

Từ „Như Lai quán rõ tất cả các pháp“ trở đi - Ước, Trí (giáo) đều thuật lại về khai quyền hiển thật. Quán tất cả đều quy trở về. Đây có thể chiếu sáng quyền vậy. Cuối cùng làm sáng tỏ và có thể chiếu sáng về thật. Nhị trí thường chiếu đến Viên (giáo); cả 2 cảnh đều thông đạt vô ngại. Cho nên có thể nói quyền thật nhị giáo. Điều nầy đưa ra cho trí và thích giáo. Rõ biết chỗ quay về, đây là biết về thuốc. Tâm nhiễm nơi việc làm; đây là rõ được bịnh. Bịnh, thuốc đều là quyền pháp. Quyền, pháp mỗi mỗi có chỗ quy thú. Giới lành sánh với chỗ gần người, trời. Nếu tạo ra cái nghĩa của duyên thì cuối cùng đưa tay ra xa với Phật quả. Niệm xứ, đạo phẩm sánh với chỗ làm của các ngươi là con đường Bồ Tát và nơi xa xôi kia là bảo sở. Cho đến lục độ Thông, Biệt các pháp, xa gần quy thú giữa chừng khác nhau có thể rõ được. Lại nữa giới lành ấy là trời, người, thuốc. Đế, Duyên, Độ là 3 Thừa, người, thuốc. Cho đến Thông, Biệt v.v… lại có thể giải rõ. Chỗ thực hành sâu xa của tâm có 2 loại. Thân tâm ấy dính mắc vào y và chánh (báo). Lại nữa thân tâm ấy dính mắc vào chỗ chấp ở pháp; dính mắc vào nơi y, chánh (báo) khởi lên sâu xa thập ác, làm chướng ngại nhơn, thiên thừa; dính mắc vào chỗ chấp pháp. Khởi lên tứ đảo, tam đạo, lục tế, tứ trụ, ngũ trụ v.v… sẽ làm trở ngại thánh thừa. Nên biết rằng thân tâm ấy bịnh, tướng chẳng giống nhau. Quyền, trí chiếu sáng thông đạt vô ngại. Lại nữa đối với các pháp cứu cánh tận cùng rõ biết thật trí là chỗ chiếu sáng vậy. Tất cả quyền pháp chẳng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

thể chẳng nhập vào thật; cho nên nói là cứu cánh. Thật trí rõ biết; cho nên nói là liễu. Mắt Phật thấy; nên nói là minh. Nếu trí nầy chiếu thuốc nầy và bịnh nầy thì chẳng chiếu thuốc kia, bịnh kia. Trí kia chiếu kia thì chẳng thể chiếu cái nầy. Chủng, biệt chẳng giống nhau về quyền, trí chiếu vậy. Tất cả biến chiếu đến tất cả thuốc và tất cả bịnh. Thật trí chiếu vậy. Hay chỉ bày cho chúng sanh như Viên cảnh trí nầy. Cho nên nói rằng tất cả huệ trí. Lại nữa nhứt thiết pháp là Thập Pháp Giới. Mười pháp ấy mỗi mỗi tướng dục chẳng giống nhau. Mỗi mỗi nhân quả báo, trước về lại cũng khác. Rõ biết các pháp kết nghĩa là rõ biết bịnh. Rõ tất cả thâm tâm chỗ dính mắc; gọi đây là rõ thuốc. Thuốc ấy có sâu cạn. Đại Phẩm nói rằng: Như thật trí rõ tâm tham dục, tâm sân si. Dùng như thật trí rõ biết, gọi đây là rõ biết thâm tâm. Như lý thông đạt, chẳng có gì làm chướng ngại. Nếu giới lành, đế, duyên, độ và tất cả pháp dược v.v… hết thảy đều dùng như thật trí để rõ biết. Gọi đây là thông đạt vô ngại.

Lại nữa trong câu văn quyền trí thì thông đạt vô ngại. Ước quyền luận thật. Trong câu văn thật trí; lại nữa đối với các pháp thì các pháp là ước thật luận quyền. Hai câu văn hằng hiện hữu. Điều nầy làm sáng tỏ cho thật là quyền thật và quyền là thật quyền. Nên biết rằng cứu cánh chẳng quyền và chẳng thật; chẳng sai biệt mà cũng chẳng phải chẳng sai biệt. Dùng trí phương tiện thì quyền có sai thật. Tất nhiên đến được trí địa tức là không có sự sai biệt. Giống như đất không phân biệt cây, cỏ. Nếu phạm, nếu phạm. Nếu không phạm, nếu không phạm. Nếu phạm. Lại nữa như Ước tâm luận pháp, Ước pháp luận tâm. Tâm ấy có các số pháp và vô số. Tâm ấy chẳng lìa pháp và pháp ấy chẳng lìa tâm. Vô số mà số; số mà vô số vậy. Quyền, thật lại cũng như thế v.v… Từ „dụ như“ trở đi. Phần thứ 2 nói về dụ và câu văn nầy lại có 2. Đầu tiên nói về dụ. Sau đó lại tổng xưng tán. Dụ ấy lại có khai về sự gặp nhau và khai ấy lại có 2. Một là dụ về sự sai biệt. Dụ bên trên thuật lại quyền giáo và quyền trí. Hai là dụ về vô sai biệt. Dụ bên trên thuật lại thật giáo và thật trí. Ba là cỏ, 2 là cây sâu cạn chẳng giống nhau; cho nên nói là sai biệt. Một đất, một mưa đều mang đến làm thấm ướt; cho nên nói là không sai biệt. Nếu quán điều nầy là cuối dòng nước thì nghĩa là mỗi mỗi đều chẳng giống nhau. Nếu cuối cùng rễ nầy tốt mà chưa có đất, mưa; bên trong hợp với phương tiện trí chiếu 7, 5 mỗi mỗi khác biệt về thật trí đến chiếu sáng;

chung quanh là một thật. Một thật ấy là 7, 5, 7, 5 một thật. Sai biệt chẳng sai biệt, vô sai biệt, sai biệt v.v…

Dụ về sai biệt ấy có 6. Một là đất đai; hai là cây cối; ba là mây phủ; bốn là mưa rơi; năm là thấm nhuận và sáu là tăng trưởng. Đầu tiên dụ về đất đai. Xưa kia nói tổng quát là 3.000 đất đai, riêng có núi, sông, khe, suối.

Vì Ngũ Thừa huân tập nhơn duyên. Suối ấy dẫn nước nhiều là dụ cho Bồ Tát. Khe ấy dụ cho Bích Chi Phật;

sông ấy dụ cho Thanh Văn; núi cao thấm nhuần ít nên dụ cho người, trời. Nay ý nghĩa của sự huân tập nhơn duyên dụ cho hạt giống thọ nhận sự thấm nhuận rồi tăng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

trưởng. Tuy đất đai, núi, sông có thọ nhận sự nhuận thấm; nhưng nếu thiếu mầm mống và sự tăng trưởng là 2 nghĩa.

Lại nữa câu văn phía dưới lại dụ về việc gặp nhau và nói rằng: Cùng khắp thế giới trời, người, Tu La. Tụng kệ rằng: Đối với chư thiên, loài người và tất cả chúng sanh. Tất cả đều chẳng dùng đất đai sánh với thí dụ cho sự huân tập của nhơn duyên. Nay chỗ ấy chẳng dùng đến nữa. Nay hay dùng về Đại Thiên thế giới; dụ cho chúng sanh ở thế gian. Núi, sông, khe, suối, đất đai dụ cho ngũ ấm của thế gian. Thế giới chẳng có pháp khác.

Vì núi, sông, khe, suối, đất đai, chỗ hợp thành. Chúng sanh không phân biệt pháp, vì ngũ ấm mà thành. Thổ địa liền thông, dụ cho thức ấm. Núi, sông, khe, suối dụ cho 4 ấm. Hay nương vào cây cỏ và nương vào đất đai.

Đất đai lại chẳng phải là cây cỏ. Cây cỏ có cành lá nên gọi là cây cỏ. Hạt giống của cây cỏ lại chẳng có tên riêng. Hay giữ gìn công năng có thể sanh trưởng; nên gọi là chủng tử. Nơi ấy sanh ra cành lá; nên gọi là thảo mộc.

Tất cả gốc rễ đều nằm nơi đất. Đất ấy là căn bản vậy. Bên trong bao gồm cả nhơn và quả. Tuy nương vào ngũ ấm, mà ngũ ấm chẳng phải là nhơn quả. Điều cần yếu là nương vào nơi ấm để được có sự huân tập của nhơn duyên. Tăng trưởng thành tựu nên gọi là huân tập của quả. Quả, nhơn nương vào ấm mà khởi; tức là núi, sông, đất đai thí dụ được thành hình. Cây cỏ, chủng tử, thọ nhuận, tăng trưởng dụ cho tất đàn (thành tựu) vậy.

Lại nữa liền hiển biệt dụ về núi tuy cao mà lại có chỗ ẩm nơi ngũ tướng. Cho đến đất đai bằng phẳng nhưng lại có đồi hồ và ngũ tướng. Tức là dụ cho 5 thừa và 5 ấm. Núi cao dụ cho Bồ Tát ngũ ấm; sông dụ cho Bích Chi Phật; khe dụ cho Thanh Văn; đất đai dụ cho chư Thiên; suối dụ cho con người. Mỗi một trong ngũ ấm đều có huân tập nguyên nhơn và huân tập kết quả chỗ nương vào. Giống như núi, sông, khe, suối, đất đai. Tất cả đều là chủng tử, cành lá v.v… là chỗ nương tựa vào. Lại nữa dụng 3.000 Đại Thiên thế giới là dụ cho cái lý nhơn quả chính đáng thông với tất cả những chỗ nương vào. Núi, sông, khe, suối, đất đai dụ cho chúng sanh ấm, giới, nhập, quả báo và sắc tâm. Cây cỏ, rừng rậm dụ cho chúng sanh huân tập nhơn duyên. Đây là 3 pháp chẳng hề lìa nhau. Tập ấy nương vào ấm nhập; ấm nhập chẳng ra khỏi pháp tánh. Như cây cỏ nương vào núi sông. Núi sông nương vào thế giới v.v…

Lục Văn Uyển Nhiên nói về ý nghĩa tạo thành ra sao? Lại nữa lần lượt như thế nầy. Vì sao lại dùng đến lời kinh, sao chép trước sau vậy? Từ „chỗ sanh của cây cỏ“ trở đi - phần thứ 2 thí dụ về chỗ sanh của cây cỏ. Cây cũng là cỏ cùng chung giống loại. Cây ấy là cây và cách nói chung chung về các loại cỏ đã thành những chùm cây rậm rạp và biến thành rừng. Người dùng đó để trị bịnh được thì gọi là thuốc. Như trong các pháp thiện đều có thể trị được các việc xấu ác, mà vô lậu thiện thì trị cả được ý nghĩa của hoặc nữa. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

Phía dưới nói về cây vừa. Cây cối, cành lá trong rừng che tàn rộng ra to lớn. Cho nên dụ cho 2 vị Bồ Tát. Các loại cùng với 5 thừa 7 thiện nhơn quả chủng tử; cho nên nói là nhược can. Tức là những chủng loại nầy mỗi mỗi đều có xưng gọi ý nghĩa; tức là tên gọi vậy. Mỗi mỗi đều có thể tướng; tức là sắc.

Từ „mây che“ trở đi; phần thứ 3 thí dụ cho mây che. Mây ấy có hình sắc che phủ. Câu văn phía dưới lại có nói về nghe âm thanh sét đánh và xa xa có sự chấn động. Cành lá che chở ấy là dụ cho lòng từ bi của Đức Phật. Hình sắc ấy dụ cho Phật ra đời. Âm thanh của tiếng sét ấy là dụ cho lời dạy của Phật. Mây che ấy tức là tam mật. Từ bi tức là ý mật. Hình sắc tức là thân mật. Tiếng sấm sét tức là khẩu mật; theo đó mà biến khắp. Mật ấy lại biến khắp; cho nên nói là di bố. Lấy lòng từ bi để huân tập nơi ứng thân để thuyết pháp khắp 10 pháp giới.

Cho nên nói là di bố.

Kinh luật khác lại nói rằng: Mây ấy có 5 màu. Xanh là nhiều gió; đỏ là lửa nhiều; vàng trắng là đất nhiều;

đen là nước nhiều. Có 4 điện sư gồm Đông thân vị; Nam bách chủ; Tây A Yết La và Bắc A chúc cái. Tứ điện đấu tranh với nhau cho nên có sấm sét.

Lại nữa nước, lửa, gió, đất tranh giành nhau; cho nên có sấm sét. Năm việc không có mưa. Một là gió thổi;

hai là lửa nổi lên; ba là A Tu La vào biển; bốn là Vũ Sư dâm loạn; năm là nhà vua chẳng dùng lý để trị nước. Vũ Sư sân hận; cho nên chẳng mưa v.v…

Từ „một lúc cùng mưa“ trở đi - phần thứ 4 nói thí dụ về giáng mưa. Thí dụ dùng khẩu mật về 8 âm và 4 biện (tài). Tuyên nói pháp như mưa, làm lợi lạc quần sanh.

Từ „sự thấm ướt nầy phổ cập các nơi“ trở đi; phần thứ 5 thí dụ về sự thấm ướt. Pháp bảo cũng tuông mưa cho 7 loại chúng sanh. Tâm địa sơ hữu, tập nhơn chủng tử nghĩa là khi còn sống nghe được huệ; gọi là nhuần thấm. Cành lá gốc rễ ở đây ví cho niềm tin như là gốc; giới như là ngọn; định ấy là cành; huệ ấy là lá. Lần lượt hỗ tương cho nhau; nên nói về 4 điều nầy. Gốc, ngọn nhỏ nghĩa là người, trời tin về giới. Gốc, ngọn trung tức là Nhị Thừa, tin về giới. Gốc, ngọn lớn tức là Bồ Tát, tin về giới.

Từ „những cây lớn nhỏ“ trở đi; phần thứ 6 là dụ cho việc tăng trưởng. Lại lược bớt chỗ lá, làm sáng tỏ nầy tùy theo phần thọ nhận sự nhuần thấm. Tập báo và hai nguyên nhơn của thiện pháp liền cho mưa pháp. Tập báo hai quả mỗi mỗi được tăng trưởng; gọi điều nầy là chủng tánh; làm rõ chỗ thí quyền và xưng cơ. Nhỏ đây là chẳng quá phần. Lớn đây là chẳng giảm thiểu. Tức là 7 loại tập báo cả 2 nguyên nhơn vậy. Hoa quả là thật nghĩa là tập báo 2 quả. Lại nói rằng: tăng trưởng tức có 3 nghĩa; gọi chủng tánh nầy tức là lý do của sự tăng trưởng. Do thiết lập sự giáo hóa gọi là cơ vậy. Mỗi mỗi được tăng trưởng chính thức làm sáng tỏ sự tăng trưởng. Hoa quả tốt tươi tức là tướng tăng trưởng. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

Từ „tuy từ một đất sanh“ trở đi; đoạn lớn thứ 2 nói một đất đai, một sự mưa chẳng khác nhau; dụ nầy làm hiển lộ nơi một sự thật. Điều nầy lại có 3. Một ấy là nơi đất sanh; đạo lại là chỗ tâm địa sanh. Cuối cùng là nguyên nhơn của đạo và hậu trí địa. Hai là một mây, chỗ mưa. Một âm thanh là chỗ tuyên nói nhứt thừa pháp môn. Trong khai phát đạo, có 5 loại căn lành. Chung quy là một âm thanh bình đẳng của lời dạy. Ba là 3 cỏ 2 cây kia, sự lợi ích chẳng thể tự giác tri. Năm loại căn lành che mưa Phật Pháp, tùy phần tăng trưởng, mà chẳng tự rõ 5 loại nguyên nhơn, tất cả đều nương vào một Phật tánh. Lại chẳng tự rõ Ngũ thừa giáo, tất cả đều là Đại Thừa. Lại chẳng tự rõ đồng quy về Phật huệ; duy chỉ có Như Lai hay rõ được. Ca Diếp sẽ rõ Như Lai ở phần gặp theo thí dụ sau đây.

Gặp nhau sai biệt, dụ nầy chia làm hai. Trước tiên là gặp nhau chính thức. Kế đến là đưa ra thí dụ về việc chiếm lĩnh việc gặp nhau. Sai biệt dụ ấy lại có 6. Nay việc gặp chẳng thứ lớp. Khai dụ làm sáng tỏ cơ duyên phía trước, luận về chúng sanh. Sự gặp gỡ dụ cho việc làm sáng tỏ nên gặp được Như Lai trước. Như Lai là hóa chủ.

Trong nầy gặp lần thứ nhất chánh thức là phần trên của phần thứ 3 về mây che. Lại cũng kiêm luôn việc gặp gỡ lần thứ nhất ở thế giới. Trong nầy phần 2 gặp bên trên lần thứ 4 dụ cho việc thấm nhuận mưa rơi. Trong nầy phần thứ 3 gặp nhau bên trên là phần 1 thế giới dụ cho núi, sông, khe, suối. Trong nầy phần 4 gặp nhau bên trên, phần 2 về cỏ, cây. Trong nầy phần 5 gặp nhau bên trên và phần 5 về thấm nhuần. Trong nầy phần 6 gặp nhau bên trên; phần 1 dụ cho việc tăng trưởng.

Dụ gặp nhau lần lượt làm rõ việc Đức Như Lai ra đời tức là có 8 âm thuyết pháp. Nói pháp tức là có thọ nhận sự giáo hóa chúng sanh. Chúng sanh khi nghe pháp, mỗi mỗi được thấm nhuần đạo. Được đượm nhuần ở đây giống với việc chẳng thể chẳng sai biệt trong sự tin tưởng v.v…

Phần thứ nhất gặp nhau như mây che. Trước tiên là khen ngợi Đức Phật tự che khuất và khi gặp nhau có hình như vầng mây. Sau đó khen về khẩu mật của Phật;

khi gặp thì có tiếng nói được mây che. Như Lai cũng như vậy, khi xuất hiện nơi đời tức là chánh thức gặp lúc dùng ứng thân để xuất thế vậy. Như đám mây lớn nổi lên; tức là khen cho thí dụ chiếm cứ. Làm sáng tỏ lòng đại từ của Như Lai, hiện thân để che chở dạy dỗ tất cả. Dùng âm thanh lớn tức là khen vể khẩu mật của Đức Phật. Gặp mây có âm thanh. Trời, người, A Tu La là khen tặng riêng biệt về 3 cõi lành. Sự lợi ích của khẩu mật kia là 3 thừa căn tánh của 30 đứa con. Âm thanh riêng biệt kia làm lợi ích. Như đám mây lớn kia, tức là khen về thí dụ chiếm hợp với mây có âm thanh. Trùm khắp đại thiên nghĩa là Thông (giáo) khen tất cả đều là Phật tử đều che chở bởi lợi ích của khẩu mật. Hoặc gặp lúc nói 5 thí dụ.

Từ „sẽ phổ biến thế giới“ trở đi; kiêm cả việc gặp thế giới đất đai. Thế giới ấy tức là quốc thổ thế gian. Nhơn, Thiên, Tu La tức là giả danh của ngũ ấm thế gian.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

Giả danh gặp thế giới bên trên. Ngũ ấm hợp với sông, núi, khe, suối bên trên.

„Đối nơi đại chúng mà xướng lên“ trở đi tức là phần thứ 2 gặp phần thứ 4 bên trên về thí dụ mưa thấm. Trước tiên là tiêu chương môn và sau đó là khuyên nghe thọ trì.

Chương môn có 6. Một là 10 hiệu. Nghĩa là Như Lai, Ứng cúng v.v… Hai là Tứ Hoằng; nghĩa là kẻ chưa được độ làm cho độ. Ba là tam đạt; nghĩa là đời nầy đời sau. Bốn là 1 tâm 3 trí; nghĩa là hiểu biết đầy đủ. Năm là ngũ nhãn; nghĩa là sự thấy. Sáu là tam nghiệp cùng với trí tuệ, hạnh. Trí đạo nghĩa là ý chẳng hộ. Khai đạo nghĩa là thân chẳng gìn giữ. Thuyết đạo nghĩa là khẩu chẳng gìn giữ. Lại xưng là Đạo Sư; nghĩa là tri đạo v.v…

Từ „các ngươi Trời, Người“ trở đi. Khuyến khích nghe, nhận. Phật có 8 giọng nói rõ ràng để nói 6 loại pháp môn. Từ nhiều mà luận khuyên 3 điều lành, tuyên bày đến nghe pháp. Lúc ấy vô số ức loại đến nghe pháp.

Trong nầy có dụ thứ 3 gặp bên trên phần thứ nhứt về sông, núi. Nắm cả quả báo mà có chúng sanh, như nương vào nơi núi, sông để được có thế giới.

Trăm ngàn vạn ức nghĩa là 10 pháp giới chúng sanh. Nay nói đúng là 7 phương tiện chúng sanh sai biệt, phân chia như trên đã nói. Hoặc từ „các ngươi Trời, Người“ là tất cả hợp lại dụ cho núi, sông. Như Lai lúc ấy cho đến tinh tấn, giải đãi tức là phần thứ tư gặp bên trên, dụ cho cây cỏ phần thứ 2. Ngày xưa nói rằng: Câu văn nầy đưa ra chẳng hợp bên trên. Nay làm sáng tỏ cho dụ bên trên. Có cây cỏ sai biệt, lớn nhỏ chẳng đồng. Trong nầy làm rõ chỗ căn tánh có lợi, độn. Thực hành có tiến, lười. Chánh thì có tập nhơn sâu, cạn. Cùng với cây cỏ nghĩa ấy giống nhau. Há chẳng phải hợp dụ mà nói cho dài. Lúc ấy nghĩa là đầu tiên luận về chỗ tiệm; tức là lúc đầu tiên tại Lộc Uyển vừa nói 3 thừa. Nếu luận về hoàn cảnh nơi nơi thì được luận là thuở ấy. Lợi, độn ở đây là tổng nói về tam đồ nhơn ác, quả khổ, chẳng thể giữ được đạo nên gọi là độn. Bảy loại phương tiện, nghe lời dạy được lợi ích; gọi đây là lợi. Riêng biệt phê phán về trời, người hay thọ quả báo, chẳng chịu thọ đạo; gọi đây là độn. Tam thừa căn tánh đoạn hoặc xuất giới; gọi đây là lợi. Lại nữa Thanh Văn quán sanh diệt; gọi đây là độn.

Bồ Tát quán bất sanh diệt; gọi đây là lợi. Thông, Biệt,

Viên v.v…

Ba cõi buông lung; gọi đây là giải đãi. Trời, người giữ thập thiện, ngũ giới là tinh tấn. Người, trời chẳng sợ khổ là giải đãi. Nhị Thừa sợ vô thường là tinh tấn. Nhị Thừa tham lam chứng đắc chẳng cầu làm Phật; nên gọi là giải đãi. Bồ Tát chí cầu Phật đạo lấy đó làm tinh tấn v.v…

Từ „tùy theo nơi đây mà được lợi lành“; tức là phần thứ 5 hợp với bên trên phần thứ 5 thí dụ cho việc thọ nhận việc nhuần thắm. Tùy theo chỗ kham nghĩa là xưng gặp thời cơ; chẳng mất đi sự tăng, giảm; hoan hỷ được lợi ích tức là mỗi mỗi đều thừa mong pháp nhuận thọ nhận sự lợi ích. Các chúng sanh khi nghe pháp rồi; phần Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

thứ 6 hợp với phần thứ 6 bên trên dụ cho sự tăng trưởng. Đời nầy an ổn, sau sanh vào xứ lành; tức là báo nhơn hoặc báo quả. Hợp với tòa hoa tăng trưởng. Lại được nghe pháp cho đến nhập đạo; tức là tập nhơn và tập quả. Hợp với bên trên là quả thật tăng trưởng. Nghe pháp rồi hợp với lý do tăng trưởng bên trên. Hiện đời an ổn là chính hợp sự tăng trưởng. Sau sanh xứ lành là tướng của sự hợp tăng trưởng. Phật như vầng mây lớn, che khắp tất cả. Tam đồ cũng được gội nhuần tăng trưởng. Như nói Bát Nhã hay Phương Đẳng là làm sáng tỏ cho địa ngục được lợi ích.

Lại nữa trong các kinh có nói về rồng, chim, quỷ, thần v.v… khi nghe pháp đều được đạo. Nếu lửa hết thì nước đông lạnh; tức là hiện đời được an ổn; hoặc sanh nơi cõi trời hay cõi người. Tức là sau đó sanh vào xứ lành. Ở nơi trời, người tu đạo tức là lấy đạo để làm niềm vui, Nếu người, trời nghe pháp, giữ giới, phước đức hộ thân, Quỷ, rồng chẳng phạm đến; tức là hiện đời an ổn;

hoặc ở cõi trời thì sanh lại cõi trời và cõi người sanh lại cõi người. Hoặc sanh nơi trời người hỗ tương với nhau.

Tức là sau đó sanh vào xứ lành. Sanh hay ngộ giải tức là dùng đạo để lấy đó làm vui. Nhị Thừa nghe pháp được hữu dư Niết Bàn; tức là hiện thế an ổn.

Như câu văn ở phía dưới nói rằng; Người nầy công đức sanh diệt độ tưởng. Ta ở ngoài cõi kia làm Phật, lại có tên khác. Người nầy đối với nước kia được nghe kinh nầy; chỉ có phương tiện hữu dư; cõi đất ấy là cõi lành.

Đối với kia, nghe kinh nầy là được đạo, thọ lạc. Nếu sanh thân Bồ Tát, nghe Lô Xá Na Phật thuyết pháp thì được vô sanh nhẫn; tức là hiện thế được an ổn. Sau đó sanh về thế giới Tịnh Mãn. Vì pháp thân quyến thuộc tức là xứ lành, lấy đạo làm vui. Lìa những chướng ngại tức là hiện đời an ổn, nhiệm lực sẽ kham, dần được vào đạo; tức là đời sau lấy đạo để thọ lạc.

Ngũ Thừa là ngũ giới thừa, ra khỏi khổ Tam Đồ.

Thập Thiện thừa ra khỏi 8 khổ của cõi người. Thanh Văn thừa xuất tam giới vô thường khổ. Duyên Giác thừa ra khỏi cái khổ từ việc nghe pháp kia. Bồ Tát thừa ra khỏi, bên trong vô lợi trí, bên ngoài vô tướng hảo khổ. Đây là

Ngũ Thừa vậy.

Hỏi: Hay vì nhơn, thiên làm cho thế gian thừa ra khỏi thế gian thừa sao?

Đáp: Lại nữa Phật vì thật thừa; ngoài ra là quyền thừa. Lại nữa Phật vì quả thừa; ngoài ra là nhơn thừa.

Lại nữa nên vì 3 thừa. Trời, người vì ở thấp. Nhị thừa ở giữa và Phật ở trên. Lại nữa người, trời được gọi là bất đoạn phiền não thừa. Nhị thừa được gọi là đoạn phiền não thừa. Phật được gọi là chẳng đoạn và chẳng phải chẳng đoạn thừa. Lại nữa người, trời gọi là bất đoạn.

Phật được gọi là đoạn Nhị thừa gọi là cũng đoạn mà cũng chẳng đoạn. Lại nữa phàm phu hiền thánh, phi phàm phu hiền thánh, hữu không, phi hữu, phi không các thừa v.v… Đại Luận làm sáng tỏ ở năm căn lành Thắng Phát biện tử tạng cùng với 3 cỏ 2 cây như thế nào? Nhơn, Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

Thiên vì 2 đường lành. Nhị thừa vì một. Phật, Bồ Tát vì 5. Khai lớn hợp nhỏ. Ngũ thừa khai nhỏ hợp lớn. Tứ tạng hợp phàm khai thánh. Ngũ thừa tức là phàm thánh đều khai. Tùy việc chẳng giống nhau. Như đám mây lớn kia; phần thứ 2 đề xuất thí dụ chiếm hợp 6 ý. Đám mây lớn chiếm hợp phần một, hình thể âm thanh cả 2 lợi ích. Mưa ấy làm cho tất cả chiếm hợp phần thứ 2 của 6 chương pháp môn. Cây cỏ rừng rậm chiếm hợp phần thứ 4 thọ hóa chúng sanh lợi, độn, nhát, tiến, tập, nhơn, sâu, cạn. Như những loại nầy đều đầy đủ nhuần thắm. Chiếm hợp phần thứ 5 thọ nhận sự nhuận trạch được pháp lợi lạc. Mỗi mỗi được sanh trưởng chiếm hợp; phần thứ 6 hiện thế được an ổn tăng trưởng. „Như Lai thuyết pháp một tướng“ trở đi; phần thứ 2 thí dụ về hợp vô sai biệt. Bên trên khai 3; nay hợp lại cũng 3; lại chẳng lần lượt thứ tự; một tướng, một vị. Cả hai hợp nhứt địa, nhứt vũ. Bởi vì cả hai giải thích một đất, một mưa. Những chúng sanh nầy hợp bên trên với cây cỏ, mỗi mỗi đều có sai biệt. Từ „vì sao vậy“ trở đi, giải thích đối với sự sai biệt Như Lai hay rõ biết sự sai biệt và vô sai biệt. Một tướng là chúng sanh tâm giống nhau với một tướng chơn như. Đó là một địa. Một vị là một thừa pháp giống với sự chú giải một lý. Đây là một cơn mưa. Ngày xưa đối với một thật tướng, phương tiện khai làm 7 tướng. Đối với một thừa pháp phân biệt nói có 7 giáo. Phật rõ cứu cánh chung quy cũng chỉ một tướng, một vị. Nghĩa là cả sự giải thích về một tướng, một vị. Chúng sanh tâm tánh tức là tánh đức. Giải thoát xa rời, tịch diệt 3 loại tướng. Như Lai nói một âm thanh cho 3 pháp nầy tức là tam vị. Ba tướng nầy tức là lấy làm cảnh giới. Duyên sanh vào việc làm của Trung Đạo. Cuối cùng được tất cả trí quả. Cho nên nói cứu cánh cho đến tất cả chủng trí vậy. Hợp thảo mộc sai biệt dụ, như phía sau giải thích chẳng ghi thêm nữa. Có lúc tạo ra 3 ý hợp. Một là ý vô sai biệt, hợp với một địa một vũ bên trên; hai là ý sai biệt; hợp với cây cỏ sai biệt bên trên; ba là Như Lai hay rõ giải thích thành 2 ý. Vô sai biệt nghĩa là một tướng một vị. Một tướng hợp với bên trên một địa. Giải thoát tướng, vô sanh tử tướng. Lìa tướng thì không có tướng Niết Bàn. Diệt tướng là vô tướng lại vô tướng. Chỉ có thật tướng cho nên nói là một tướng. Một tướng ấy là không trụ bổn lập tất cả các pháp. Vô trụ vô tướng tức là vô sai biệt vậy. Lập tất cả pháp tức là có sai biệt. Sai biệt như cây cỏ. Vô sai biệt như một địa. Địa ấy tuy vô sai biệt mà hay sanh đào, mai, cây cỏ sai biệt với những thứ khác. Đào, mai, cây, cỏ tuy sai mà đồng với một tướng cứng. Nếu rõ biết địa đều là đào, mai tức là rõ biết sự thật trong ấy có quyền.

Giải vô sai biệt tức là sai biệt. Nếu rõ biết đào, mai có tướng cứng chắc; tức là rõ biết sự thật trong ấy có quyền. Giải vô sai biệt tức là sai biệt. Nếu rõ biết đào, mai có tướng cứng chắc; tức là rõ biết trong quyền ấy có thật. Giải sai biệt tức là vô sai biệt, dùng nghĩa nầy vậy.

Lấy một tướng hợp bên trên với một địa để thí dụ. Nhứt vị tức là thật giáo độn nhứt không tạp. Ví dụ về một tướng có thể rõ được. Giải thoát ở đây là chẳng phân biệt biến dị nhị biên nghiệp lực trói buộc; cho nên Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

nói là tướng giải thoát. Lìa tướng ấy là được Trung Đạo trí tuệ. Tuệ nầy có thể xa lìa nhị biên; chẳng dính mắc. Cho nên nói là lìa tướng. Diệt tướng tức là nhị biên nhơn diệt; nên được Hữu Dư Niết Bàn. Nhị biên quả diệt thì được Vô Dư Y Niết Bàn. Cho nên nói diệt tướng. Từng câu thí dụ tạo nên nghĩa sai và vô sai biệt. Tiêu chuẩn một tướng có thể rõ. Cứu cánh đến tất cả chủng trí là nếu được nhị biên diệt tướng thì tức là Thông, Biệt (giáo) hai hoặc hết. Nhập Phật tri kiến, dùng tất cả loại trí tâm để thực hành Bát Nhã. Đầu tiên phát cứu hai chẳng riêng biệt; cho nên nói là cứu cánh. Điều nầy tức là trí huệ Phật; cho nên nói là tất cả chủng trí vậy. Từ điều nầy có chúng sanh nghe pháp Như Lai chẳng tự rõ biết; tức là làm sáng tỏ sự sai biệt. Từ đây trở đi làm sáng tỏ nghĩa sai biệt. Chúng sanh ấy là núi, sông giả thật làm sai biệt;

lại là chủng tử sai biệt. Như Lai tức là đám mây. Nghe pháp tức là mưa: Đọc tụng, tu hành tức là nhuần thắm.

Công đức tức là sự tăng trưởng. Như những việc nầy sai biệt tất cả đều chẳng rõ biết. Tựu chung câu văn ấy có 5.

Một là chúng sanh chẳng rõ; hai là Như Lai có thể rõ biết; ba là đưa ra thí dụ chiếm hợp chúng sanh chẳng rõ; bốn là như trước kết luận, giải thích Như Lai rõ biết; năm là giải thích điều nghi. Có chúng sanh nầy tức là đưa ra việc không rõ về người. Pháp ấy nghĩa là nghe một pháp âm. Trì thuyết nghĩa là chính thức làm rõ sự chẳng biết.

Trì thuyết chẳng giống nhau và tu hành mỗi mỗi đều khác. Người, Trời giữ giới lành; ba thừa tạo nên chơn lý Duyên (giáo) và độ (lục). Giải ấy là sự chẳng đồng nhau;

tức là sự sai biệt. Được chỗ công đức chẳng tự rõ biết là minh chứng cho 5 người, tuy mỗi mỗi đều có giáo lý kia; nhưng chẳng rõ Phật là một vị, chẳng phân biệt giáo nào cả. Lại chẳng rõ 7 loại phương tiện, mỗi mỗi tạo ra sự giải thích. Rồi mỗi mỗi chấp vào sự giải thích ấy là thật. Điều nầy tức là chẳng rõ nơi quyền. Lại chẳng biết thật tức là sự sai biệt chẳng tự rõ biết vậy. Phần thứ 2 Như Lai có thể rõ biết; lược giảm số, đưa ra 10 cảnh hợp lại với 4 ý. Một là ước tứ pháp tri; hai là ước tam pháp tri; ba là ước nhị pháp tri; bốn là ước nhứt pháp tri. Ước tứ pháp nghĩa là chủng tướng tánh. Chủng ấy là 3 đường, là 3 loại đức. Tinh Danh gọi là: Tất cả các loại phiền não làm chủng loại của Như Lai. Điều nầy làm rõ lý do con đường phiền não tức là có Bát Nhã. Lại nói: Ngũ vô gián tất cả đều sanh tướng giải thoát. Do điều chẳng lành nầy; tức là có thiện pháp giải thoát. Tất cả chúng sanh tức là tướng Niết Bàn chẳng thể lại mất.

Đây tức là sanh tử làm pháp thân. Đây là chung các tướng đối lại với các loại luận. Nếu tựu chung các loại luận về chủng loại thì tất cả cúi đầu giơ tay, tất cả đều là chủng loại giải thoát. Tất cả thể trí, tam thừa giải tâm tức là chủng loại Bát Nhã. Phàm có tâm là tất cả sẽ làm Phật; nghĩa là chủng tử pháp thân. Các loại sai biệt Như Lai hay rõ. Tất cả loại chỉ là một loại; tức là vô sai biệt. Như Lai lại hay biết. Sai biệt tức là vô sai biệt; vô sai biệt tức là sai biệt. Như Lai lại cũng hay biết.

Tướng thể tánh theo Ước (giáo) về thập pháp giới và thập như (thị) giải thích rằng. Nếu luận về sai biệt tức là tướng của 10 pháp giới; nếu luận về vô sai biệt; tức là Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

tướng của một Phật cảnh giới. Sai biệt vô sai biệt Như Lai hay rõ. Sai tức là vô sai; vô sai tức là sai. Như Lai lại hay rõ biết. Thí dụ về thể tánh tự nhiên có thể rõ.

Từ „nhớ nghĩ việc gì“ trở đi thì Ước (giáo) 3 pháp làm sáng tỏ Như Lai rõ biết. Ba pháp ấy tức là 3 huệ; nhưng lại có 3 loại. Một là tam huệ cảnh; hai là tam huệ thể; ba là tam huệ nhơn duyên. Nhớ nghĩ về việc gì là làm sáng tỏ tam huệ dụng. Nhớ nghĩ dùng nơi chỗ niệm;

tức là 3 huệ cảnh.

Từ „niệm như thế nào“ thì niệm ấy là kỷ lục của chỗ nghe pháp. Chánh ấy là thể của niệm huệ.

Từ „dùng pháp gì để niệm“ trở đi; tức là tam huệ chấp giữ cảnh giới nghe pháp là nhơn duyên nầy. Lại nữa tam huệ cảnh, cảnh giới nhơn duyên hợp; nên được tam huệ pháp, lại có tên là nhơn duyên vậy. Như 3 thừa 3 huệ nầy xưa kia giải thích là cảnh thể nhơn duyên có khác nhau; tức là sai biệt vậy. Nếu vào Viên Diệu Tam Huệ tức là chẳng sai biệt. Những điều có sai biệt và vô sai biệt Như Lai hay rõ biết. Lại nữa sai nghĩa là không sai; vô sai tức là sai. Như Lai lại cũng rõ biết. Lại nữa sai tức là không sai; không sai tức là sai. Như Lai lại cũng hay rõ biết.

Từ „dùng pháp gì“ trở đi Ước (giáo) nhị pháp làm sáng tỏ Như Lai hay rõ biết. Dùng pháp gì nghĩa là cái nhơn nầy. Được pháp gì tức là quả nầy. Nhơn của ngũ thừa mỗi mỗi đều được quả nầy; tức là sự sai biệt nầy.

Chúng sanh giống như Phật vậy. Một sự giống nhau; chứ không có 2 cái như. Tuy chỉ là một nhơn và một quả. Tức là vô sai biệt sai biệt. Vô sai biệt Như Lai lại cũng rõ biết. Sai tức là vô sai; vô sai tức là sai. Như Lai lại cũng rõ biết.

Từ „chúng sanh trụ ở các loại địa“ là Ước (giáo) một pháp Như Lai cũng rõ biết. Bảy phương tiện trụ nơi thất vị. Cho nên nói là đủ loại địa. Điều nầy tức là sự sai biệt. Như Lai dùng như thật nhãn của Phật để xem; giống như bị trôi vào biển mất đi sự chính yếu; tức là chẳng sai biệt. Tùy theo ý nghĩ và lời nói kia, dùng trí phương tiện mà diễn nói; tức là Như Lai hay rõ biết sự sai biệt. Việc thuyết pháp nầy tất cả đều đến nơi tất cả trí địa. Tức là Như Lai hay rõ biết vô sai biệt v.v…

Từ „như cây cỏ kia“ trở đi; phần thứ 3 tán thán thí dụ, chiếm hợp chúng sanh chẳng rõ.

Từ „Như Lai rõ điều nầy“ trở đi; phần thứ 4 là tổng quát phía trước có thể rõ; một tướng một vị v.v…. Như trước đã giải thích về một tướng một vị giải thoát, lìa diệt v.v… làm duyên phân biệt. Tức là một trong vô lượng. Cứu cánh Niết Bàn chung quy ở nơi không. Tức là vô lượng trong một. Đây là sự giải thích thêm một lần nữa về sự vô sai biệt. Cái gì? - Một tướng, một vị, giải thoát, ly diệt. Nếu là 2 thừa pháp thể thì giống như sai biệt nầy là lời nói tuyên bày. Nay tạo nên Đại Thừa cứu cánh Niết Bàn chung quy ở nơi không; tức là Thông (giáo) vô sai biệt. Cứu cánh Niết Bàn kết luận 2 câu trước; tất cả đều chẳng phải nhị thừa hữu dư và vô dư. Cho nên đây là cứu cánh Niết Bàn. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

Thường tịch diệt tướng tức là kết lại các câu, chẳng phải là Tiểu Thừa tịch diệt, mà là thường trụ tịch diệt. Câu văn bên trên nói rằng: Chư pháp từ xưa nay thường tự tịch diệt tướng; tức là ở nghĩa nầy. Chung quy ở nơi không là chẳng phải tro hết gọi là không, mà trong đạo đệ nhứt nghĩa nầy là không. Bỉ, trọng, để, chưởng, giản, thật, dị, quyền xưa nói rằng chung quy cũng ở nơi không. Tuy rằng lại được thần thông sống lâu vô lượng thị hiện gấp đôi số trên. Khi thọ mạng hết, chung quy cũng như than tàn; cho nên nói là chung quy không. Điều khổ nầy Phật nói lời gì về khổ kinh nào? Quang Trạch nói rằng: Chung quy nhập vào hữu dư, xả vô thân trí vô thường vậy. Có người khó giải về điều nầy. Nếu như thế thì cùng với Nhị thừa có khác gì đâu? Kinh văn đưa ra hai sự cứu cánh. Cứu cánh đầu đến nơi tất cả chủng trí. Điều nầy đưa ra trí quả đối lại với trí Nhị thừa, chẳng phải cứu cánh. Hai là cứu cánh Niết Bàn thường tịch diệt tướng, chung quy ở nơi không.

Điều nầy đưa ra đoạn đối với Nhị thừa và đoạn với phi cứu cánh. Câu văn cứu cánh biết rõ về phi Tiểu Thừa không. Ngài Long Ấn nói: Đại Niết Bàn không, vô pháp tướng, vô phiền não; cho nên nói không. Chung quy thường trụ đệ nhứt nghĩa không. Trung Sư nói: Chung quy đệ nhứt nghĩa không trí tuệ. Có người nói: Phật quả chẳng nhọc; cho nên nói không. Chú Giả nói: Không ấy có lỗ hổng để lại nên gọi là không. Những vị Thầy xưa tất cả đều chẳng giải thích chi tiết. Riêng Quang Trạch có ý gì đặc biệt chăng? Từ „Phật rõ điều nầy rồi, quán xem chúng sanh“ trở đi; phần thứ 5 đoạn vật nghi. Phật xưa liền rõ biết đầu đuôi tất cả chỉ một, cớ gì chẳng phải Lộc Uyển tức là nói thật. Giải thích rằng. Quán chúng sanh tâm dục, tùy 3 tất đàn mà sẽ hộ trì. Sợ điều nầy phỉ báng; cho nên chẳng hề tức là nói vậy. Từ „các ông Ca Diếp“ trở đi - Phần thứ 2 lại Tông xưng thuật muốn giải thích điều nghi. Nghi ấy là: nghe Phật vô lượng công đức; nghĩa là 4 đệ tử Tế Giáo lãnh giải điều gì phải là sự thật? Cho nên Phật xưng thuật tuy chưa đủ, Phật địa Tế Giáo chẳng phải rỗng không. Lại là dẫn phát kẻ hạ căn, làm cho đồng được giác ngộ. Câu văn nầy chia làm 2. Đầu tiên thuật về 2 sự giải thích.

Đầu tiên tán thán việc hy hữu. Phàm phu có quay đầu nghe thì có thể được lợi ích. Bồ Tát việc nầy qua rồi, giải thích chẳng nhiều. Vô vi chánh vị hay xả; chứng nhập thật sâu xa là hy hữu. Có thể rõ biết tùy nghi thuyết pháp, thuật lại, có thể lãnh khai ba. Kế đến nói lời nói có thể sinh tin nhận. Tức là thuật lại sự nhiếp lãnh nầy hiển một. Vì sao lại giải thích về cái ý của thuật? - Để làm sáng tỏ, Phật ở nơi một đạo mà nói ba, sâu xa khó hiểu để ngươi có thể tin theo. Riêng điều nầy như câu văn trước đã nói. Như Lai lại có vô lượng công đức, các ngươi nói chẳng thể hết. Câu văn sau lại nói: Các người thật là hy hữu.

Ân Phật phổ cập đến kia giống như mây mưa, mà chẳng che khuất sự thắm đượm. Ân Phật chuyên chở giống như đại địa, gai góc chẳng sanh thành. Há hữu vi Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

một cơ duyên, một phương hướng mà thành? Cho nên nói là các ngươi nói chẳng thể hết. Ân Phật tuy phổ cập đến chúng sanh hằng ngày nhưng chẳng hề tự rõ biết. Như 3 cỏ và 2 cây cùng trồng trên đất và sự nhuận thấm kia há mưa mà chẳng rõ được sao? Các ngươi nên biết rằng trước sau 10 ân sâu ấy là hy hữu. Chưa độ làm cho độ. Thuật lại điều nầy rõ biết Phật có tứ hoằng thệ nguyện, ân sâu rất là khó có. Chúng sanh đời nầy an ổn, sanh ra đời sau vào nơi lành, lấy đạo làm vui. Thuật nầy rõ biết đại bi cùng vui với ân sâu ấy là một việc hy hữu. Liền nghe pháp rồi, lìa những chướng ngại cùng với sức lực hay dần được vào đạo. Thuật nầy rõ biết đại bi mang ân cứu khổ sâu xa là hy hữu. Luân vương, Thích, Phạm là những cỏ thuốc nhỏ. Thuật nầy rõ biết khuyên lành trừ nhiệt não, ân sâu xa ấy hy hữu. Rõ pháp vô lậu hay được Niết Bàn và chứng Duyên Giác, đây là cỏ thuốc tầm trung. Thuật nầy rõ trừ được các nhiệt kiến, ái. Ân sâu đó thật là khó có.

Cỏ bên trên và cây nhỏ là xấu hổ với việc nhỏ và mong đợi ở việc lớn. Thuật điều nầy rõ biết sự chận giữ cái xấu xa lại. Ân ấy sâu xa thật là hy hữu. Cây lớn là thuật nầy trang nghiêm. Ân ấy thật sâu xa hy hữu. Cái thật cuối cùng là một đất, một mưa. Thuật nầy rõ biết giao phó tiền bạc của cải, ngồi đó thân tâm tài pháp tự tại an lạc. Ân ấy thật là sâu xa khó có. Phật thuật điều sai biệt nầy ca ngợi. Sự ca ngợi về 10 ân câu văn không cùng. Nếu thuật nầy không sai biệt tán thán tức là một ân lớn vậy. Kệ có 54 hàng rưỡi. Tụng bên trên khai hiển. Khai hiển có pháp dụ. Nay tất cả đều tụng. Bốn hàng đầu tụng về thuyết pháp. Kế đến 5 hàng rưỡi tụng về dụ thuyết. Pháp thuyết lại có 2. Trước tiên là đưa ra pháp Vương nhị, tức là khai hiển. Nay nửa hàng kệ đầu tụng về pháp vương không hư dối. Dưới 3 hàng rưỡi tụng về khai hiển. Câu văn trên 2 giáo 2 trí. Nay lại đều tụng. Một hàng rưỡi đầu tiên tụng về 2 giáo. Hai hàng sau tụng về 2 trí. Đầu tiên tùy thuận chúng sanh và dưới nửa hàng tụng về quyền giáo.

Kế đến Như Lai tôn trọng trở đi - phần thứ 2 gồm một hàng tụng về thật giáo. Tiếp theo „có trí nếu nghe“ trở đi gồm một hàng tụng về giải thích quyền trí. Sau đó là „cho nên Ca Diếp“ trở đi gồm một hàng tụng về giải thích thật trí. Tùy theo đủ loại duyên, nói đủ các loại giáo. Tất cả làm cho được đại thừa chánh kiến. Từ đây trở đi trước tất cả gọi là tà kiến. Tụng nầy là ý của Như Lai Tứ Tất Đàn. Phá hữu pháp vương tức là ý đối trị. Tùy chúng sanh dục tức là ý thế giới. Rõ biết nghe tin, giải bày điều nghi hối đã mất vĩnh viễn là vì cái ý của con người. Làm cho được chánh kiến là đệ nhất nghĩa ý. Tam Tất Đàn tức là tụng phần bên trên dùng trí phương tiện để diễn thuyết. Nay được chánh kiến, tụng bên trên cho đến tất cả trí địa vậy …

Ca Diếp nên biết, thí dụ như thế có 51 hàng rưỡi.

Tụng bên trên về dụ thuyết. 10 hàng rưỡi đầu tiên là khai dụ, kế đến 40 hàng tụng về hợp dụ. Bên trên khai 2 dụ. Nay 9 bài kệ rưỡi phần đầu, tụng về dụ sai biệt. Kế Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

đến một hàng tụng về vô sai biệt dụ. Sai biệt bên trên lại có 6. Nay lại tụng thành 6, mà chẳng giống như văn trường hàng khai dụ; như hợp lần lượt vậy. Ba hàng đầu tiên tụng về dụ cho 3 đám mây. Mưa nầy phổ cập tất cả. Phần thứ 2 gồm một hàng tụng phần thứ 4 về dụ cho mưa thấm ướt.

Kế đến là núi, sông, khe, suối trở đi. Phần 1 có 3 câu; tụng phần một về đất đai, sông núi và dụ nầy lần lượt che khuất. Phần thứ 4 có 2 câu; tụng phần thứ 2 dụ cho cây cỏ. Kế đến là những cây lớn nhỏ - Phần thứ 5 có 2 hàng 3 câu. Tụng phần thứ 5 là thọ nhận sự thấm được. Tất cả các cây là phần thứ 6 gồm 2 hàng; tụng phần thứ 6 là dụ cho sự tăng trưởng. Mây ấy dụ cho ứng thân. Ứng thân tùy theo trí tuệ để thực hiện cho nên nói là Huệ Vân. Hay đầy đủ 12 bộ pháp cho nên nói là hàm nhuận. Nếu ứng thân chẳng thuyết pháp, như Tu Phiến Đa Đa Bảo thì mưa nầy chẳng bao gồm sự nhuận trạch.

Thân phóng ánh sáng lớn như điện chớp. Mộng chấn động với tứ biện tài như tiếng sấm sét. 95 loại ánh sáng tà chẳng hiện ra; cho nên nói là Am Tế. Trừ 98 loại nhiệt não. Như đất bên trên mát mẻ. Như có thể dư sự quấy rối. Ứng thân giáng thế giống như tam hữu. Có tâm đến giữ thật ấy chẳng thể được.

Tám âm tứ biện hay mưa pháp. Bốn phương cùng lúc đều nghe. Lại nói rằng tứ đẳng. Phàm có tâm tức là tất cả đều nhuần thấm; cho nên nói đất tốt được nhuần.

Đây tức là sự thành tựu bên trên. Lại thành tựu bên dưới chính là núi, sông. Dụ cho núi, sông, khe, suối gồm một câu. Tụng phần thứ nhứt về đất đai tức là 7 phương tiện chúng sanh ngũ ấm. Nay mong cho mưa pháp để thân khẩu được nhu nhuyến. Như đất nầy được thấm nhuần vậy.

„U mông sở sanh“ là tụng phần trên của phần thứ 2 về chúng sanh tập nhơn sai biệt. Dụ cho chúng sanh từ lâu đời đã trồng tập nhơn ẩn tại ấm giới vào bên trong; cho nên nói là „U mông“. Nay „mông“ pháp vũ tất cả đều được khai phát. Do vậy nói là sở sanh. 100 loại lúa, đậu nói qua thông (giáo) giữ lại ngũ cốc. Dụ cho ngũ thừa hay sanh ra trăm việc lành. Cam giá bồ đồ dụ cho định huệ. Càng (huệ) địa phổ nhuận dụ cho những kẻ chưa tin làm cho tin. Ngoài ra dụ như câu văn. Giống như thể, tướng, tánh phần, lớn, nhỏ nầy gồm một hàng. Tụng phần thứ 2 về dụ cho vô sai biệt. Câu văn bên trên lại có 3. Trong nầy lược bớt chẳng tụng về một địa mà lại sanh thêm. Hai câu đầu tụng về chỗ sanh và chỗ nhuần thấm. Kế đến một câu tụng về việc hay thấm; tức là tụng về vô sai biệt mà mỗi mỗi thêm tươi tốt tụng về sai biệt, chẳng tự rõ biết.

Phật lại đưa ra như vậy gồm 40 hàng. Tụng phần thứ 2 về hợp dụ. Đầu tiên 35 bài kệ tụng về hợp sai biệt.

Kế đến „như vậy Ca Diếp“ gồm 5 hàng, tụng về gặp nhau không sai biệt. Bên trên dụ về gặp nhau sai biệt. Phía trước chính thức gặp nhau và phía sau dụ cho việc yên ổn. Nay tụng lại hợp như trước. Kế đến liền tán thán thí dụ về sự yên ổn. Một hàng đầu tụng về thí dụ gặp mây.

Bên trên 2 câu dùng thân để gặp mây. Bên dưới 2 câu Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

tán thán thí dụ việc gặp nhau yên ổn. Tức là xuất hiện gồm 2 phần có 8 hàng rưỡi. Tụng phần 2 hợp với thí dụ về mưa. Bên trên phần trước là tiêu đề về chương cánh cửa. Kế đến là khuyến khích nghe và thọ trì. Liền ra khỏi gồm 3 hàng, lược tụng 10 hiệu. Kế đến một hàng rưỡi tụng về Tứ Hoằng. Trong chương thứ 6 về cánh cửa thì hay tụng 2 chương. Từ „nhuần khắp tất cả“ trở đi gồm một hàng rưỡi là tụng về Tứ Hoằng Thệ Nguyện. Từ chư thiên, loài người trở đi gồm phần 2 có 4 hàng, tụng về sự khuyến khích nghe cùng thọ trì.

Từ „ta xem xét tất cả“ trở đi; phần 3 có 4 hàng, tụng phần thứ 3 gặp bên trên về núi, sông để thí dụ. Thí dụ về núi, sông nầy có 7 loại và 5 ấm của chúng sanh. Như mưa xuống chẳng chọn khe, suối. Phật bình đẳng nói (pháp); do vậy không có đây, kia. Có cơ duyên là đây; không cơ duyên là kia. Trồng việc lành là yêu thương; nghịch ghét thì thành giận. Việc Phật là chính mình; ma sự là của kia. Ứng ban đầu là đến; ứng phía sau là đi. Vào chỗ thật là ngồi; ra quyền là đứng. Phật quán chúng sanh là như thế; tức là so với cái ý của việc mưa trên núi, sông. Tụng bên trên về vô lượng ức loại chúng sanh, đến Phật để nghe pháp. „Quý tặc trên dưới“ trở đi, phần thứ 4 gồm 2 hàng. Tụng bên trên phần thứ 4. Như Lai lúc ấy quán xem chúng sanh nầy vì đó mà nói pháp, hợp với phần thứ 2 là chỗ sanh của cỏ cây rừng rậm. „Quý tặc cho đến lợi độn“. Ước (giáo) 7 phương tiện chuyền nhau tạo thành. „Tất cả chúng sanh nghe ta nói pháp“ trở đi; phần thứ 5 gồm 11 hàng. Tụng bên trên đủ loại vô lượng. Tất cả làm cho hoan hỷ, hợp với thí dụ thọ nhận, nhuần khắp. Câu văn nầy chia làm 3. Đầu tiên hàng thứ nhứt là kẻ thông minh nhận việc thấm nhuần. Kế đến „hoặc nơi trời, người“ trở đi; phần thứ hai gồm 7 hàng, riêng biệt làm rõ chỗ thọ nhận sự nhuần thấm. Kế đến 3 hàng kết là chỗ thấm hay thấm. Có người giải rằng: Người, trời là cỏ nhỏ. Nhị Thừa là cỏ vừa. Ngoại phàm là cỏ lớn. Nội phàm là cây nhỏ. Từ Sơ Địa đến Thất Địa là cây lớn. Có người lấy nội phàm làm cây cỏ lớn. Sơ địa đến Thất địa là cây nhỏ. Bát địa là cây lớn. Có người lại lấy 30 tâm làm cỏ lớn. Sơ địa đến Lục địa làm cây nhỏ. Sau Thất địa là cây lớn. Tuy nhiên 3 cỏ 2 cây Phật tự gặp dụ ấy và làm sáng tỏ cho câu văn như vậy.

Vì sao mà tâm của Sư ngược lại với Phật và sai với kinh vậy ?

Tựu chung thì trong biệt thọ nhuận ấy câu văn có 5. Một hàng đầu người, trời đều chưa đoạn hoặc, hợp lại làm cỏ nhỏ. Kế đến „rõ biết vô lậu pháp“ trở đi; gồm phần thứ 2 có 2 hàng làm rõ chỗ Nhị Thừa. Đều có đoạn chứng, hợp làm cỏ vừa. Kế đến „cầu Thế Tôn xứ“ trở đi;

phần thứ 3 gồm một hàng làm rõ lục độ. Chí nguyện cầu làm Phật để hóa độ tha nhân. Hơn Nhị Thừa, riêng làm cỏ bên trên. Kế đến „lại nữa các Phật Tử“ trở đi; phần thứ tư một hàng rưỡi làm rõ chỗ Thông Giáo. Đã đoạn thông hoặc, thệ nguyện phò trì để hóa tha. Nhìn xuống Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

dưới thì tốt, so với trên lại kém. Cho nên nói là cây nhỏ. Kế đến „an trụ thần thông“ trở đi; phần thứ 5 gồm một hàng rưỡi làm rõ chỗ Biệt Giáo. Tự hành hóa tha, cao rộng làm hơn; cho nên nói là cây lớn. Ước (Giáo) 3 vị Bồ Tát mỗi mỗi làm 3 cây. Lục Độ Ước 3 (A) Tăng Kỳ. Thông Giáo Ước 7, 8, 9 địa. Biệt Giáo Ước 30 tâm. Từ „Phật bình đẳng nói“ trở đi; phần thứ 3 có 3 hàng; kết cuộc chỗ nhuận thấm có thể nhuận. Lại có 2. Đầu tiên một hàng rưỡi dụ tán thán sự yên ổn, giải thích chỗ thọ nhuận. Chỉ làm sáng tỏ 7 loại. Bảy loại là nhỏ như một giọt nước biển. Phật dùng dụ nầy một hàng rưỡi, làm rõ có thể thấm nhuần Phật trí nhiều như biển cả. Từ „Ta mưa pháp“ trở đi gồm tám hàng rưỡi; tụng phần thứ 6 về các chúng sanh nghe pháp nầy rồi cùng hoan hỷ tăng trưởng. Dụ nầy lại có 2. Phía trước 2 hàng là tổng tụng về sự tăng trưởng, lại có 2. Hàng đầu tiên tổng tụng sự tăng trưởng. Kế tiếp một hàng tụng về sự yên ổn và giải thích.

Kế „Pháp của chư Phật là“ trở đi gồm 6 hàng rưỡi, riêng làm sáng tỏ sự tăng trưởng và chia ra làm 4. Một hàng rưỡi đầu tiên làm rõ chỗ người, trời tăng trưởng, cho đến được đầy đủ. Đây là tụng về hiện thế an ổn. Dần đến tu hành, là tụng về hậu thế lấy đạo, nhận làm vui. Tiếp theo „âm thanh“ trở đi; phần thứ 2 gồm một hàng rưỡi tụng về Nhị Thừa tăng trưởng. Trụ ở thân sau cùng có 2 cách giải. Cách giải thứ nhất nói rằng: Với thân Nhị Thừa nầy nếu chẳng gặp được Phật, thì thân cuối chắc không phải sau. Do thấy Phật cho nên thành tối hậu thân; tức là ý nghĩa của sự tăng trưởng. Cách thứ 2 nói rằng. Nhị Thừa được hữu dư Niết Bàn, trụ ở tối hậu thân được Phật ngũ vị điều thục, được vào Pháp Hoa, nghe Đại Thừa và được giải thoát; tức là tăng trưởng.

Từ „Nếu chư Bồ Tát trí huệ kiên cố“ trở đi; phần thứ 3 gồm một hàng rưỡi là Thông Giáo tăng trưởng. Kiên cố tăng trưởng là thể pháp huệ, rõ biết 3 cõi, là đoạn hết hoặc. Từ „lại có trụ thiền“ trở đi gồm phần thứ 4 có 2 hàng, là Biệt Giáo tăng trưởng v.v...

Hỏi: Một mây một mưa cùng với một âm giống hay khác ?

Đáp: Dưới đất dùng một âm làm cho kia nghe một pháp. Phật dùng một âm tùy theo loại, mỗi mỗi đều giải rõ; làm cho một mây một mưa. Chính là tùy theo loại của một âm vậy.

Có người giải rằng: Pháp thân bất nhị; nên gọi là một. Từ pháp thân xuất ra âm thanh; cho nên nói là một âm. Có người lại nói: Một thuở cùng nghe tiếng phát ra;

cho nên nói một âm thanh. Có người nói: Trong 5 âm, tùy theo đó dùng một âm. Đại luận làm rõ một âm là (quả) báo của chúng (sanh). Chẳng nói cùng xuất ra; lại chẳng nói là từ pháp thân xuất ra âm thanh ấy.Tỳ Bà Sa nói rằng: Phật dùng một âm để nói Tứ Đế. Năm người nghe tiếng nói người, 8 vạn chư thiên nghe tiếng của chư thiên. Địa ngục, Dạ Xoa mỗi mỗi nghe giống với ngôn ngữ của họ. Xướng cáo đến Phạm Thiên là tiếng của Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 7 (Phần trước)

Phạm Thiên. Lại nữa Phật báo (thân) đã thanh tịnh; nên âm thanh tối diệu nên hiện là Phạm âm. Nếu báo (thân) được Phạm âm thì chỗ người chẳng nghe và nghe lại chẳng rõ biết. „Như thế Ca Diếp“ trở đi; phần thứ 2 có 5 hàng tụng về sự vô sai biệt bên trên. Dụ nầy lại chia làm 2. Phía trước một hàng rưỡi, tụng vô sai biệt của sai biệt. Sau đó 3 hàng rưỡi tụng về sai biệt, vô sai biệt. Dụ như một đám mây lớn, như một vị của mưa. Tức là tụng hợp bên trên một vị mưa chẳng sai biệt. Làm thấm đượm nơi người, hoa; mỗi mỗi được thành sự thật; tức là tụng bên trên sự sai biệt.

Kế đến „Ca Diếp nên rõ, dùng các nhơn duyên“ trở đi tức là làm rõ quyền; quyền tức là sai biệt. Hợp lại bên trên là chỗ sanh ra. Nay sẽ vì ngươi; tức là hiển thật. Thật đây tức là vô sai biệt. Hợp với tâm bên trên một địa vậy. Phi diệt độ là chưa độ được dễ dàng. Riêng nói Nhị Thừa là vì bảo chứng nầy mạnh. Người, trời chẳng tính quả là Niết Bàn. Bồ Tát chẳng ở khoảng giữa riêng chứng. Là con đường Bồ Tát là sự hành đạo của Bồ Tát lại đầy đủ đoạn thông hoặc. Ngươi đã đoạn tận tức là con đường Bồ Tát. Pháp Hoa luận nghĩa là phát tâm thối thất rồi, trở lại phát tâm nữa. Trước đó tu thiện, chẳng mất; giống như sau đó được quả. Nhị Thừa trí đoạn là con đường Bồ Tát. Nhị Thừa chấp là quả nầy vậy. Người nói là con đường Bồ Tát. Con đường ấy chính là cái nhơn. Hỏi: Bồ Tát lại có quả sao ?

Tín giải rằng: Được đạo là được quả. Đại Phẩm nói rằng: Có pháp là Bồ Tát đạo. Vô pháp là Bồ Tát quả. Vì sao lại chẳng nói là Bồ Tát quả ?

Đáp: Nghĩa nầy lại nên được. Nay nói: hoặc đạo,, hoặc quả; tất cả đều là cái nhơn Phật cả. Nhơn đây tức là đạo vậy.

Giải thích về