Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Quyển thứ 10

(Phầu sau)

- Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh quyển thứ 34 - Thứ tự Kinh văn số 1718 - Thiên Thai Trí Giả Đại Sư giảng tiếng Hán

- Sa Môn Thích Như Điển – Phương Trượng Chùa Viên Giác Hannover, Đức Quốc, dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt tại Tu Viên Viên Đức Ravensburg, Đức Quốc, ngày 11 tháng 10 năm 2010.

Giải thích phẩm

Như Lai Thần Lực

N

hư Lai như bên trên đã giải thích rồi. Còn Thần nghĩa là chẳng đo được; Lực là dùng làm cán. Bất trắc nghĩa là thể của thiên nhiên sâu xa. Cán ấy dùng để chuyển biến thành cái lực lớn. Trong nầy vì phó chúc pháp sâu xa nên hiện ra 10 loại lực lớn. Cho nên gọi là phẩm Thần Lực. Từ phẩm nầy trở đi, phàm có 8 phẩm, là phó chúc lưu thông. Nay phẩm nầy làm sáng tỏ Bồ Tát thọ nhận mệnh lệnh để hoằng truyền kinh điển. Phẩm kế là Như Lai sờ đầu phú chúc. Câu văn lại có trường hàng kệ tụng. Trường hàng ấy chia ra làm 3. Một là Bồ Tát thọ mệnh. Hai là Phật hiện Thần Lực. Ba là kết yếu khuyến trì kinh, ở nhà cung kính lễ bái. Kế đến là phát nguyện hoằng truyền kinh điển. Hoằng kinh ấy lại có 3. Một là thời gian sau khi Phật diệt độ. Hai là nơi chốn phân thân và quốc độ. Ba là thệ nguyện. Chẳng phải là phụng mệnh để làm lợi ích cho kia. Lại tự nguyện Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

với pháp lớn chơn tịnh nầy. Cùng với những điều nhỏ nhắn đẹp đẽ.

Từ „lúc bấy giờ“ trở đi. Đây là phần thứ 2, hiện ra 10 Thần Lực và lại chia ra làm 2. Đầu tiên là chỗ đối với chúng. Kế đến là chính thức hiện thần lực. Đối với Văn Thù cùng Tích ấy hóa độ chúng sanh vào thời xa xưa. Ở phương dưới vốn đã giáo hóa họ và cùng với tất cả những phương khác đến đây. Cùng phân thân với Phật để đến.

Hỏi: Hằng thấy ở phương dưới mà phát ra lời thệ nguyện. Chẳng thấy Ngài Văn Thù phát nguyện điều gì cả ?

Đáp: Câu văn bên trên nói rằng: „Đất nước ta có các Bồ Tát hay trì kinh nầy. Tức là kiêm luôn việc đã được. Mười Thần Lực ấy là:

Một là tướng của lưỡi; nay chỗ nói kinh điển khai 3 hiển 1; bên trong thì bí mật, bên ngoài lại hiện ra. Bỏ gần hiển xa; làm sáng tỏ 3 đời lợi ích. Tất cả là chơn lý thành thật, chẳng hư ngụy. Phước đức của lưỡi con người cho đến mũi. Tam Tạng Phật cho đến tóc. Nay thì cho đến Phạm Thiên qua khỏi việc bên ngoài của phàm thánh. Cao nhất là ở trên đảnh của Tịnh Thiên. Tướng ấy đặc thù, thường nói những gì có thể tin.

Hai là qua khỏi lỗ chân lông của thân hình, biến khắp thân thể toàn là ánh sáng. Chiếu khắp 10 phương;

chẳng có nơi nào là chẳng đến. Biểu hiện cho cảnh giới của trí tuệ. Bên trên lông trắng ấy bắt đầu chiếu diệu đến phía đông, biểu hiện cho 7 phương tiện, đầu tiên thấy một lý. Nay Bản Môn rốt ráo, phóng ra tất cả ánh sáng chiếu đến tất cả các nơi. Hay làm cho nguyên nhơn đầu, cuối đều được giác ngộ rốt ráo trí huệ Phật. Chư Phật phân thân lại cũng như vậy.

Ba lời thệ ấy phát ra sẽ nói lời hàng phục. Lại là tướng của thần thông sắc tướng. Ngoài 40 năm ẩn mặt chơn thật. Nay lại làm cho rộng mở nơi nơi, chẳng có giới hạn. Đây chính là việc ra đời của ta, một sự việc to lớn, thông suốt sảng khoái. Cho nên nói là muốn đem điều nầy để giao phó cho các Bồ Tát, làm cho đời sau và hướng dẫn để được lợi ích chúng sanh. Sẽ nói việc nầy, cho nên thốt ra như vậy. Thốt ra đầy đủ có 2 nghĩa. Một là thốt ra đã xong; hai là thốt ra phú cho người khác.

Bốn đàn chỉ (tiếng gảy móng tay) là tùy hỷ. Tùy hỷ 7 phương tiện giống như nhập vào con đường viên mãn.

Tùy hỷ viên đạo, tăng trí tổn sanh. Tùy hỷ theo các Bồ Tát, trì giữ Đại Pháp Chơn Tịnh. Tùy hỷ đời sau được vô thượng bảo. Đây là một đàn chỉ cao triệt 3 đời mà bề ngang thì thấu đến 10 phương. Năm sáu loại động. Biểu hiện sơ tâm đến hậu tâm, lục phiên động vô minh. Nay làm sáng tỏ lại động tất cả người, lục căn, làm cho được thanh tịnh.

Sáu là cùng với sự thấy gặp nhau lớn, biểu hiện con đường của chư Phật giống nhau. Mà bây giờ, mai sau lại cũng như vậy. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

Bên trên 5.000 khởi lên, đến 3 sự biến hiện bị di chuyển, liền mất bản tâm, chẳng thể hiện được sự lợi ích. Dùng lời nói phi diệt hiện diệt. Từ khi chư Bồ Tát hoằng truyền kinh điển được đạo, nhập vào nơi Phật huệ, như nay gặp, chẳng khác nhau. Lại biểu hiện vị lai có một cơ hội.

Bảy là từ trên không trung xướng lên nghĩa là biểu hiện có một sự dạy dỗ trong vị lai.

Tám là Nam Mô quy mệnh, làm đệ tử Phật. Biểu hiện trong vị lai có người là một.

Chín là các vật dao động theo mây mà đến. Biểu thị vị lai có một hành động. Mười là 10 phương thông đồng với nhau như một quốc độ Phật. Biểu thị về một cái lý.

Hỏi: Vì sao rõ biết 10 tướng, biểu thị, hiện ý, lại biểu thị ý của tương lai ?

Đáp: Như câu văn nói. Ta dùng thần lực của Như Lai là phó chúc kinh nầy; cho nên dụ ấy chẳng thể hết.

Biểu hiện, biểu tướng là làm sáng tỏ ở ý nghĩa nầy.

Từ „Lúc bấy giờ Phật bảo Thượng Hạnh“ trở đi;

phần thứ 3 là kết yếu phó chúc. Câu văn ấy lại có 4. Một là xưng tán phó chúc; hai là kết yếu phó chúc; ba là khuyến tương phó chúc; bốn là giải thích phó chúc. Đầu tiên tán thán như câu văn. Kết yếu lại có 4 câu. Tất cả pháp là tất cả đều là Phật Pháp. Điều kết nầy tất cả đều gọi là Diệu. Tất cả lực là thông đạt vô ngại đầy đủ 8 tự tại. Kết nầy là diệu dụng. Tất cả mật tạng khắp tất cả nơi, đều là thật tướng. Kết nầy là diệu thể. Tất cả những việc sâu xa là nhơn quả, là việc sâu xa nầy. Kết nầy là diệu tông. Tất cả đều ở nơi kinh nầy tuyên nói, chỉ bày, hiển thuyết. Tổng kết một kinh tuy 4 mà là điều nầy. Gồm chung lại điều cốt lõi căn bản mà giữ lấy.

Từ „cho nên các ngươi“ trở đi; phần thứ 3 là tương khuyến phó chúc như câu văn. Từ „vì sao vậy“ trở đi; phần 4 ấy là giải thích sự phó chúc. Bên trên nói kinh điển ở nơi đâu, nên dựng tháp. Trong kinh nói trọng yếu ở tại 4 việc. Đạo tràng giải thích việc thậm thâm vi diệu bên trên. Được bồ đề, giải thích tạng bí mật bên trên.

Chuyển pháp luân giải thích tất cả pháp bên trên. Nhập Niết Bàn giải thích những thần lực bên trên. Đây là 4 việc trọng yếu, nhiếp hết tất cả các kinh văn; cho nên đều nên dựng tháp. Nói là quan trọng, vì được Bồ Đề là pháp thân. Chuyển pháp luân là Bát Nhã. Nhập Niết Bàn là giải thoát. Ba pháp thành Mật Tạng, Phật trụ ở trong nầy.

Tức là ý nghĩa của tháp vậy.

A Hàm nói rằng: Phật ra đời ở 4 nơi nên dựng tháp. Đó là nơi sanh; nơi đắc đạo; nơi chuyển pháp luân và nơi nhập Niết Bàn. Tọa đạo tràng là pháp thân sanh xứ.

Ngoài ra tất cả đều như câu văn. Kệ có 16 hàng. 4 hàng đầu tụng về 10 thần lực. Kế đến 12 hàng tụng về kết yếu. Phó chúc bên dưới có 2 hàng. Công đức của người nầy tổng cộng 4 pháp. Hay trì tức là làm cho việc gặp ta. Phần thứ 2 gồm có 8 hàng rưỡi. Riêng tụng 4 pháp. Đầu tiên một kệ rưỡi tụng về tất Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

cả pháp; tức là trì thân Phật v.v... Làm cho ta cùng phân thân 2 câu kệ tụng về thần lực. Thần lực khuyên, Phật làm cho hoan hỷ. Chư Phật ngồi nơi đạo tràng gồm 1 kệ. Tụng mật yếu có thể giải. Đối vơí các pháp là nghĩa của 4 kệ. Tụng việc sâu xa. Thuyết pháp phá ám, nhập vào nhứt thừa. Đây là việc sâu xa của Phật. Sau đó một kệ rưỡi tổng tụng về kết quả.

Giải thích phẩm

Chúc Lũy

Chúc ở đây chính là Phật phú chúc. Lũy nghĩa là phiền mà tuyên truyền. Đây chính là từ Thánh Chỉ có tên; nên nói là Chúc Lũy. Chúc tức là đảnh thọ chỗ chúc. Lũy là cam khổ, lao nhọc. Điều nầy từ Bồ Tát kính thuận, được tên ấy; nên gọi là Chúc Lũy. Chúc là chính từ kim khẩu của Đức Như Lai để chúc vậy. Lũy là Bồ Tát cam tâm gánh vác nhận lãnh. Đây chính là việc thọ nhận hợp với luận cứ; cho nên nói là phẩm Chúc Lũy. Vì vậy Đức Như Lai mới từ chỗ ngồi đứng dậy, dùng tay để xoa đầu, là pháp khó có. Đại chúng cung kính chắp tay. Như lời dạy của Đức Thế tôn đều phụng hành và thọ nhận một cách tinh tấn. Do vậy nói là phẩm Chúc Lũy.

Câu văn nầy lại chia làm 2. Đầu tiên là việc phó chúc. Kế đến là lúc đó mọi người hoan hỷ. Phần đầu lại có 3. Một là Như Lai phó chúc. Hai là Bồ Tát lãnh thọ. Ba là khi việc xong thì xưng tán. Đầu ấy lại có 3. Một là chính thức phó chúc; hai là giải thích việc phó chúc; ba là răn dạy việc Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

phó chúc. Chính thức phó chúc là Phật dùng tay làm quyền trí thiện xảo rồi xoa lên trên đỉnh đầu của các vị Bồ Tát thật trí trên hư không ở tận 3.300 Na Do Tha cõi nước. Như Lai dùng đạo để giáo hóa cho họ. Gọi đây là cánh tay quyền trí. Bồ Tát tự đến để thọ nhận đạo. Gọi đây là thật trí đảnh. Nếu dùng tay để xoa đầu; tức là tự thân phó chúc. Quyền trí lâm thật trí tức là ý phó chúc. Mà nói nên lời, tức là dùng miệng để phó chúc. Câu văn nầy có ý của Tứ Tất Đàn (thành tựu). Ta ở nơi vô lượng kiếp, tu pháp khó được nầy. Ở đây thọ nhận học hỏi từ trước Phật; nay dùng sự giao phó. Do vậy sự lãnh thọ kia là kế tục cho 3 đời; tức là thế giới Tất Đàn vậy. Một lòng tuyên dương rộng rãi tức là vì người Tất Đàn. Rộng làm cho tăng trưởng; tức là đối trị Tất Đàn. Ích lợi ấy tức là nghĩa đệ nhất của Tất Đàn.

Từ „vì sao vậy“ trở đi; giải thích về việc giao phó.

Có đại từ bi nghĩa là nhà của Như Lai. Chẳng có sự keo kiệt. Áo của Như Lai lại cũng chẳng có chỗ sợ hãi. Chỗ ngồi của Như Lai là trí huệ Phật. Tất cả trí là trí huệ của Như Lai: đạo chủng trí; tự nhiên trí tuệ, tất cả chủng trí.

Đối với nhà của Như Lai hay cho chúng sanh 3 loại trí tuệ. Cho đến chỗ ngồi lại cũng như vậy. Như vị thí chủ nầy chẳng có keo kiệt; cho nên nói là chẳng có chỗ lo.

Các con sẽ học pháp nầy của Như Lai. Đây chính là giải thích sự xuất phát ý của Phật để phó chúc.

Từ „đối với đời vị lai“ trở đi, là sự khuyên răn giao phó. Nếu kẻ căn sâu, trí lợi thì nghe ngay lời dạy trí huệ của Phật. Nếu chẳng kham nổi thì trong pháp sâu xa ấy, chỉ bày cho được lợi lạc. Trí huệ Phật rất sâu xa mà chẳng thừa. Sáu phương tiện là dư mà chẳng sâu. Biệt giáo lần lượt dư mà lại sâu. Ngươi hay dùng dư, sâu để trợ giúp thừa thỉnh Phật huệ; tức là thiện xảo báo ân Phật. Đây gọi là dạy răn phó chúc. Từ „lúc ấy các vị Bồ Tát“ trở đi; đây là phần 2 lãnh thọ. Ý hoan hỷ lãnh thọ. Cúi rạp mình xuống, đầu sát đất là thân lãnh thọ. Đều phát ra lời là miệng lãnh thọ, kiêm luôn cả ý lãnh thọ nữa. Như Đức Thế Tôn dạy, lãnh thọ cái ý về ngôi nhà của Đại Thí Chủ là Đức Như Lai, sẽ đầy đủ phụng hành lãnh thọ, chẳng tham lam bỏn xẻn là ý nói y của Như Lai. Nguyện chẳng mệt mỏi lãnh thọ, là ý chẳng lo lắng nơi tòa ngồi của Như Lai. Phật liền 3 lần phó chúc và các vị Bồ Tát cũng 3 lần nhận lãnh. Tất cả đều như câu văn.

Từ „lúc bấy giờ Đức Thích Ca“ trở đi, là phần thứ 3 xưng tán. Ngài Đa Bảo vì chứng kinh mà đến. Nay Tích Bảo nhị môn đã xong; cho nên tôn kính lời di chúc như thế. Phân thân ra để mở cửa tháp và vân tập lại. Khi mở cửa tháp xong, làm cho phân thân trở nguyên lại như cũ.

Tháp chẳng thể mở một lần nữa; cho nên phân thân rồi, không hiện ra nữa. Tháp ấy giống như việc nghe pháp;

cho nên đóng lại để tồn tại. Hỏi: Tháp ấy nếu là việc nghe pháp, lại chẳng nên đóng lại sao ?

Đáp: Chứng chánh (giáo) rồi mới đóng. Nghe lưu thông; nên hiện hữu v.v... Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

Từ „lúc nói những lời ấy“ trở đi, là việc Đại Chúng hoan hỷ. Chư Phật vì sự hóa tha mà tùy theo đó để vui. Bồ Tát vì tự hành, được pháp cho nên vui vẻ. Lại nói người thanh tịnh, cho nên vui. Phật là thế. Nghe thanh tịnh pháp nên hoan hỷ. Diệu kinh là thế. Nghe pháp liền chứng; nên được vui vẻ. Hiện tại vị lai được lợi ích là thế. Ba việc đầy đủ cho nên hoan hỷ lớn v.v...

Giải thích phẩm

Dược Vương Bồ Tát Bổn Sự

Quán Kinh nói rằng: Xưa gọi là Tịnh Quang. Từ Tôn Giả Nhựt Tạng nghe nói trí huệ Phật dùng thuốc quý của núi Tuyết cúng dường cho chúng tăng. Nguyện con ở đời vị lai có thể trị được thân và tâm, cả 2 bịnh của chúng sanh. Cho nên ở đời đã hoan hỷ gọi là Dược Vương. Câu văn nầy làm sáng tỏ tất cả chúng sanh hỷ kiến, đốn xả một thân. Kế đến lại thiêu 2 cánh tay, xem nhẹ sinh mạng và coi trọng về pháp để giữ đạo được tồn tại. Đưa ra việc ngày xưa để hiển việc ngày nay. Nên nói phẩm Bổn Sự. Nếu đưa ra nghĩa nầy thì Tịnh Quang có niềm vui sau đó. Từ khi bỏ thuốc, phát lời thệ nguyện đến nay, gọi là Dược Vương v.v... Từ đây đến sau 5 phẩm, tất cả đều là phần lưu thông của việc giáo hóa cho người khác. Nay phẩm nầy làm sáng tỏ sự hóa tha của Thầy mình. Chỉ nguyện cho pháp lớn được hoằng truyền rộng rãi và đại nguyện đối với chúng sanh gặp được nhiều lợi ích. Sở dĩ thần lực Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

nầy, cho đến hình hài thân mệnh nầy ân ân kiền kiền (thịnh thịnh bền chặt) chí ấy giống như vị kỷ. Giá làm cho đệ tử tông pháp như Thầy, ta lại truyền sự sáng tỏ, sẽ được truyền sang. Sáng sáng chẳng phải cho mình, đó là ý chí của Sư. Cho nên rõ biết phẩm nầy chính là sự hoằng pháp của Sư. Bên dưới như Diệu Âm Quan Thế Âm 2 phẩm làm sáng tỏ tha phương Đại Sĩ phụng mệnh hoằng truyền kinh điển. Phổ hiện hình thù, sắc thân, chẳng định chuẩn. Chẳng thể dùng mắt trâu, dê thấy được. Chẳng có thể dùng phàm ngu mà rõ được. Đối với nghe thấy, chớ sanh khinh tưởng. Khinh tưởng tức là pháp ấy chưa nhiễm vào tâm. Cho nên ở phẩm dưới lại thọ pháp làm Đệ Tử. Bồ Tát vì Phật sự. Một lần qua đây vậy.

Phẩm bên trên lại có Bồ Tát. Phẩm bên dưới lại có chư Phật v.v... Nay làm sáng tỏ phẩm phương tiện khai 3 hiển một, viên nhơn đã hoàn thành.

Phẩm An Lạc Hạnh làm sáng tỏ pháp của các Thừa (Phẩm) Thọ Lượng làm sáng tỏ cái quả của Thừa nầy rồi. Phẩm nầy bên dưới làm sáng tỏ Thừa của con người. Cho nên Thập Nhị Môn luận rằng. Đại Thừa là chỗ lên của bậc Đại Nhơn như Phổ Hiền Văn Thù. Dược Vương dùng sự khổ hạnh để bước lên xe. Diệu Âm Quan Âm dùng Tam Muội để bước lên xe. Đà La Ni dùng Tổng Trì để bước lên xe. Diệu Trang Nghiêm dùng lời thệ nguyện để bước lên xe. Phổ Hiền dùng thần thông để bước lên xe. Tạo ra việc giải thích nầy là đối với nghĩa lưu thông hóa tha vậy. Câu văn lại có 4. Một là hỏi; hai là đáp; ba là lợi ích và bốn là Đa Bảo gọi tốt. Hỏi ấy lại có 3. Một là thông vấn du hóa; hai là biệt vấn khổ hạnh; ba là thỉnh đáp như câu văn. Phần đáp lại có 2. Một là hay đáp khổ hạnh. Du hóa tức là chỉ cho sắc thân Tam Muội. Hoặc chỉ cho bên dưới 2 phẩm. Hai là tán thán kinh.

Trong sự đáp lại về khổ hạnh, trước tiên làm sáng tỏ việc chính. Kế đến làm sáng tỏ Bản sự. Sự bản lại chia làm 3. Nghĩa là thời tiết, có Phật nghe và quốc độ v.v... Tất như câu văn. Bản sự lại có 3. Một là Phật nói pháp; hai là tu cúng dường; ba là kết hội. Rồi Phật mới vì tất cả, sao lại thấy vui riêng. Điều nầy đối với cành dương là phó (chúc) lưu thông. Như ngày nay Thân Tử (Xá Lợi Phất) gởi một lời nói đến các vị khác vậy. Khổ hạnh ấy lại có 2. Một là hiện tại và hai là vị lai.

Hiện tại lại chia ra làm 2. Một là tu hành được pháp; hai là tạo ra sự nhớ nghĩ báo ân. Báo ân ấy lại có 2. Một là lực Tam Muội; hai là chánh báo thân lực. Thân lực ấy lại có 3. Một là thân tâm; hai là Phật xưng tán; ba là thời tiết. Chơn pháp cúng dường sẽ là bên trong dùng nội vận trí quan sát, quán sát về nhơn quả phiền não. Tất cả đều dùng không huệ mênh mông. Cho nên gọi là chơn pháp. Lại quán về thân, về lửa hay cúng, chỗ cúng (dường) tất cả đều là thật tướng. Ai thiêu, ai đốt, hay cúng, chỗ cúng đều là việc khó thể được. Cho nên nói là chơn pháp. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

Từ „tất cả chúng sanh“ trở đi. Vị lai khổ hạnh lại chia ra làm 5. Một là sanh vào nhà vua chúa; hai là nói bản sự; ba là đến chỗ Phật; bốn là Như Lai phó chúc; năm là phụng mệnh nhiệm trì. Tất cả như câu văn. Nhiệm trì lại có 4. Một là xây tháp; hai là thiêu cánh tay; ba là lợi ích; bốn là hiện báo. Tất cả đều như câu văn. Từ „Phật bảo“ trở đi; phần thứ 3 là kết hội xưa nay. Lại có 2 phần. Một là kết hội; hai là khuyến tu. Khuyến tu là hay đốt một ngón tay cho đến xả bỏ thân bên ngoài. Bên ngoài nhẹ, bên trong nặng; cho nên công (đức) và phước (báu) khác nhau. Câu văn nói rằng: Vợ con là bên ngoài thân. Quốc thành cũng là tài sản bên ngoài.

Từ „Nếu lại có người dùng bảy loại báu“ trở đi là tán thán kinh điển. Trước tiên ca ngợi kẻ trì kinh. Kế đến ca ngợi pháp trì. Sau đó làm sáng tỏ trì kinh phước đức sâu xa. Bảy loại của quý đem dâng cho Tứ Thánh chẳng bằng như một bài kệ của người trì kinh. Pháp là Thánh Sư, hay sanh, hay dưỡng, hay thành, hay phát. Tất cả đều từ Pháp. Cho nên nói rằng: Người thì nhẹ, pháp trọng là vậy.

Từ „đời Vua trước“ trở đi; phần thứ 2 tán thán việc trì pháp lại có 2. Đầu tiên là ca ngợi pháp thể; kế đến ca ngợi pháp dụng. Sông nhỏ chảy vào sông lớn, nước ấy chảy ra biển cả. Biển là số một. Vô lượng nghĩa nói dụ cho 4 loại nước về lời dạy. Trong Dược Thảo dụ, một đám mây hay mưa, lấy dụ nầy để nói. Nay lại dùng nước, là tổng thể của tất cả giáo, biệt cùng 4 loại. Dụ cho sữa, lạc, sanh tô, thục tô. Bốn mùi vị nầy là lời dạy. Kinh Pháp Hoa dạy cho chúng ta dụ cho biển nước Đề Hồ. Nói cùng bản địa là chỗ sâu xa, biến tất cả nơi, gọi là lớn. Thuần ấy làm sáng tỏ Phật Pháp; chẳng nói ngoài pháp làm. Tối vi sâu xa to lớn. Nghĩa nầy như vậy. Thập Bảo Sơn gọi là xuất Hoa Nghiêm và các loại kinh v.v... Đất đen bao bọc chung quanh; cho nên chẳng có đồ quý giá. Thập Sơn tuy quý; hoặc có 1 hay 2 Thần Long tạp cư. Tu Di bốn bên đều báu và nơi ấy thuần là chư Thiên ở. Dụ cho việc ngoài lời dạy ấy có thể nương tựa vào Thập Địa và 40 tâm; hoặc phàm; hoặc Hiền (Thánh) nói chỗ nương tựa; hoặc tục; hoặc chơn.

Từ „Đây là bia“ trở đi, là nói về đế lý của kinh Pháp Hoa về thường, lạc, ngã, tịnh. Như 4 loại quý báu hợp thành. Khai, thị, ngộ, nhập là chỗ nương tựa. Cho nên nghĩa nầy tối vi cao thượng. Ngôi sao, mặt trăng là những âm tinh đều hiện trong ban đêm. Ngôi sao chẳng đủ ánh sáng sánh với mặt trăng. Các kinh nói về quyền, trí chẳng được tự tại. Kinh nầy làm sáng tỏ quyền; tức là thật; thật tức là quyền. Tướng ấy đầy đủ, chỉ cho bất nhị mà nhị. Như ở đây nói quyền, trí hơn các lời dạy khác vậy. Mặt trời là dương tinh, riêng một mình có thể phá trừ sự tối tăm. Các kinh làm sáng tỏ thật trí, phá trừ các nghi hoặc. Như chẳng thể sánh bên trên là thật mà quyền. Mà được cái nào đó; tức là quyền mà thật. Cho nên rõ biết kinh nầy làm sáng tỏ thật trí là điều số một.

Hiệu lệnh của Luân Vương là dừng lại ở 4 phía thành (Đế) Thích ở cõi thứ 33. Phạm (Vương) hiệu lệnh rằng bên trên tổng và bên dưới mão. Ngoài ra các kinh Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

còn dụ về Tam Đế Tam Muội, mỗi mỗi chẳng có tướng thu (nhiếp); chẳng được tự tại. Chỗ nói kinh nầy dùng thật tướng để nhập vào chơn. Quyết rõ pháp Thanh Văn, là Vua của các kinh. Thật tướng vào đời, tất cả giữ gìn mạng sống, sản nghiệp, chẳng giống nhau và chống chọi nhau. Thật tướng vào trong các pháp, không có cái nào không là Phật Pháp. Câu văn nói rằng: Tất cả học, vô học và là cha của kẻ phát tâm Bồ Tát. Nghĩa nầy như vậy. Tất cả phàm phu, Tứ quả, (Bích) Chi; Phật là đệ nhứt. Ở đây làm sáng tỏ nhiệm vận chẳng có công dụng. Ngoài ra kinh quan yếu là nhơn công dụng, có thể được nhập lưu. Như Tứ quả, con người là cái nhơn của văn, tư, tu;

mới có thể được giác ngộ.

Kinh nầy làm sáng tỏ không làm Tứ Đế, chẳng tạp phương tiện. Tự nhiên lưu nhập vào biển trí tuệ. Như con bò trắng to lớn mạnh mẽ có sức mạnh, phóng như gió thổi v.v... Thanh Văn, Chi Phật, Bồ Tát là số một. Điều nầy làm sáng tỏ các nguyên nhơn là số một. Ngoài ra kinh làm sáng tỏ nguyên nhơn chính là thất phương tiện.

Nay kinh làm sáng tỏ nguyên nhơn rời phương tiện bên ngoài. Cho nên nguyên nhơn ấy là số một.

Như Lai là số một. Điều nầy làm sáng tỏ cái quả vậy. Ngoài ra kinh làm sáng tỏ quả gần ở nơi yên tĩnh. Ở đây kinh làm sáng tỏ quả xa, chỉ cho bản địa; gọi là điều quan trọng nhất. Kinh nầy có thể giáo hóa cho kẻ thấp;

ca ngợi việc dùng pháp. Đầu tiên là tán thán cách dùng đánh bạt khỏi sự khổ. Kế đến 12 việc, ca ngợi cùng sự vui dùng. Sau kết quả, tất cả đều như câu văn. Từ „Nếu có người được nghe“ trở đi, làm sáng tỏ việc trì kinh phước đức sâu xa. Trước tiên đưa ra việc toàn thể nghe kinh là phước đức. Kế đến đưa ra việc nghe phẩm phước (đức). Có cách lượng, có chúc lũy như câu văn. Mở miệng ra có mùi thơm là hiện báo. Ngoài ra là hậu báo. Được nghe kinh nầy chẳng già, chẳng chết. Điều nầy nên quán giải. Chẳng già là lạc; chẳng chết là thường. Nghe kinh nầy được hiểu rõ về thường, lạc.

Từ „thường hay ở chỗ mong nhớ, chẳng có lo ngại“ trở đi là phần thứ 3 nghe phẩm nầy được lợi ích như câu văn. Phần thứ tư Đa Bảo gọi là thiện như câu văn.

Giải thích phẩm

Diệu Âm Bồ Tát

Trong câu văn tự giải thích: Ngày xưa phụng hành Phật Vân Lôi Âm Vương với 10 vạn người hầu. Nay du hóa đến quốc độ kia, âm nhạc tự theo. Xưa kia phụng giữ 84.000 bảo bát. Nay lại hứa rằng đạo khí làm quyến thuộc chung quanh. Ngày xưa được tất cả chúng sanh ngữ ngôn Đà La Ni. Nay dùng phổ hiện sắc thân, dùng diệu âm thanh biến khắp đến 10 phương, hoằng truyền lời dạy nầy. Cho nên gọi là phẩm Diệu Âm. Phẩm nầy làm sáng tỏ Bồ Tát dùng lực khó nghĩ bàn. Tùy loại tùy kinh. Vật thấy ở Tích nầy mà chưa đo lường được ở Bản kia. Hay kham với vị nầy mà chẳng chọn hình thức ấy. Sẽ ghi lại ở bia nầy, từ lấp dòng chảy kia. Tức là hóa tha môn, ý thứ 2 vậy. Câu văn ấy có 6. Một là phóng quang và mời phía Đông đến. Hai là phụng mệnh từ Tây đến. Ba là phương hoằng truyền kinh điển. Bốn là 2 quốc độ được lợi ích. Năm là trở về nước mình và sáu là nghe phẩm tiến đạo. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

Tướng người lớn là tướng biển to lớn. Trùm khắp công đức các nơi, chẳng kể một công đức nào tốt. Những công đức tốt chẳng kể với một tướng công đức nào. Các tướng ấy từ bên dưới hướng lên trên, triển chuyển tương thắng. Chẳng sánh với công đức lông trắng. Bạch hào công đức chẳng sánh với nhục kế công đức. Cho nên nói đây là tướng người lớn vậy. Tướng nầy là do từ sự hiếu thuận với Thầy Tổ mà khởi lên. Nay phóng ra ánh sáng để mời gọi bản đệ tử. Trong kinh nói là đạo ấy khiến cho hoằng truyền, làm lợi ích cho người có căn cơ lớn. Bạch hào là từ một đường thanh tịnh mà khởi. Nay phóng ra ánh quang minh nầy làm cho sự hoằng truyền giáo pháp nầy.

Hỏi: Phật mỗi tướng đều là pháp giới hải. Vì sao lại có tốt xấu?

Đáp: Kinh kia, chỗ làm sáng tỏ, tuyên nói và tạo ra việc nầy. Hỏi: Phật có duyên với đệ tử khắp cả 10 phương. Vì sao lại mời bên Đông rồi nói với bên Tây, mà chẳng đợi cả 8 phương ? Đáp: Đây là có chỗ biểu tượng. Tịnh Danh nói: Mặt trời, mặt trăng với ý gì mà lưu hành ở cõi Diêm Phù Đề.

Muốn dùng ánh sáng quang minh để trừ khỏi những tối tăm. Đông là ánh sáng bắt đầu, Tây là ánh sáng chấm dứt. Có đầu có đuôi. Ở đây chỉ có Thánh nhơn thôi. Kẻ chưa phát tâm làm cho họ phát tâm. Kẻ chưa rốt ráo, làm cho họ rốt ráo. Một vị Bồ Tát như vậy mà nhiều vị cũng thế. Một phương là như vậy thì nhiều phương cũng như thế. Bậc Thánh chẳng phiền. Câu văn đưa ra một trong nhiều như vậy. Cho nên hay nói Đông Tây là thế. Câu văn phát ra đó có 2. Một là phát lai duyên; hai là chánh thức phát lai. Lai duyên lại có 6. Một là các nhà chú giải kinh thuần thục với phước huệ nầy. Hai là bị chiếu soi; ba là lời; bốn là răn dạy; năm là thọ nhận thánh chỉ; sáu là hiện tướng đến. Do phước đức thuần thục, do gieo trồng nhơn duyên với Phật trước đó nhiều. Trí huệ sâu xa tức là trí huệ trang nghiêm. 16 Tam Muội tức là phước đức trang nghiêm vậy. Ánh sáng chiếu, thân qua lời nói của Phật, tất cả đều như câu văn. Phật răn dạy, mà pháp thân Đại Sĩ thì chẳng cung kính mà thành.

Chỗ cùng là quyến thuộc hoặc chưa đạt được cho nên nương vào kia mà quy về việc nầy vậy.

Phàm là Phật thân thì cùng xưng với cái lý của tướng. Chẳng được thấy bia nhỏ mà quên đi sự tôn nghiêm nầy. Điều nầy Ước (giáo) nói chỗ ngồi của Như Lai là sự giáo huấn. Phàm là Thầy và Đệ Tử thì trí đoạn đầy đủ. Thầy lại thí quyền; đệ tử lại ẩn trong thật nầy. Điều nầy Ước (giáo) nói lấy y của Như Lai để làm việc răn dạy. Phàm là quốc độ y báo, tất cả đều là chỗ cảm được của chánh báo. Như Lai dùng lòng từ đến đại thiên, tuyên nói việc cao, thấp. Chớ thấy y báo mà hốt hoảng về chánh báo vậy. Điều nầy Ước (giáo) nói là nhà của Như Lai là nơi răn dạy vậy. Việc hoằng truyền kinh nầy đối với Phật thì cho thấy 3 ý. Sự tôn kính kia và răn dạy ấy Ước (giáo) con đường của chư Phật giống nhau.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

Thọ chỉ tức là do Như Lai lực là tọa lực. Thần thông lực là thất lực. Trang nghiêm lực là y lực. Sự thọ nhận hoằng truyền kinh nầy là một sắc chỉ lớn là tông yếu nhằm làm lợi vật. Cho nên có thể chẳng động do việc gặp nầy. Du hóa 10 phương rồi hiện tướng như câu văn có 6. Một là để lại Liên Hoa; hai là hỏi; ba là đáp; bốn là thỉnh; năm là giới thiệu công đức; sáu là do mệnh lệnh mà đến. Tất cả đều như câu văn.

Hỏi: Nếu Văn Thù vị hạ, nói chẳng cầu thấy. Nếu Văn Thù ở vị cao, tướng ấy đến sao lại hốt hoảng mà chẳng rõ ?

Đáp: Tuy đồng một vị mà có trước, giữa và sau. Dừng ở nơi nầy một sự việc, chẳng rõ, không cung kính cao, thấp. Lại nữa ở trong chúng đoan nghiêm chẳng tường; nên phát khởi làm cho rõ biết; do vậy mới hỏi

Phật vậy.

Từ „lúc bấy giờ“ trở đi là phát lai. Câu văn ấy lại có 6. Một là cùng với quyến thuộc qua lại; hai là tướng quen thuộc đăng đài; ba là hỏi thăm, truyền chỉ dụ; bốn là thỉnh cầu được gặp Đa Bảo; năm là Thế Tôn vì đó mà thông qua; sáu là trong tháp tán thán việc lành. Tất cả đều như câu văn.

Phần thứ 3 về việc hoằng truyền kinh điển lại chia ra làm hai là vấn và đáp. Đầu tiên vấn về căn lành gì. Hai là hỏi về thần lực. Thiện căn là hỏi về ngày xưa. Thần lực là hỏi về ngày nay. Phật đáp lại 2 ý. Ngày xưa vì hiến cúng âm nhạc và phụng nạp các khí cụ để kết hợp xưa nay. Tất cả đều như câu văn. Sự đáp lại nầy là trồng căn lành của câu hỏi.

Từ „Hoa Đức“ trở đi, đáp lại câu hỏi về thần lực nầy. Lại có 34 phàm thân và 4 thân Thánh nhơn; kết thành 10 pháp giới, lục đạo vậy. Từ „lúc bấy giờ Hoa Đức“ trở đi là hỏi ngày nay đang trụ ở định nào mà có thể như thế nầy, tự tại lợi ích như vậy. Phật đáp như câu văn. Từ „nói phẩm nầy“ trở đi là phần thứ 4, lợi ích của 2 quốc độ. Tam Muội cùng với Đà La Ni, thể một mà dụng khác; tịch dụng là Tam Muội; trì dụng gọi là Đà La Ni. Lại nữa sắc thân biến hiện, gọi là âm thanh biện; gọi là Đà La Ni. Thượng Phẩm nói rằng: Đầu tiên được nhứt thiết sắc thân tam muội, chuyển thân được tất cả ngữ ngôn Đà La Ni. Nên biết rằng âm thanh giống như sắc pháp;

cho nên nói thể một ấy nhưng dụng thì sai biệt. Lại nữa lưỡi căn thanh tịnh; cho nên nói là Đà La Ni. Ngoài ra các căn khác thanh tịnh; nên gọi là Tam Muội. Cả 6 căn thanh tịnh pháp môn vậy. Từ „lúc bấy giờ Diệu Âm“ trở đi là phần thứ 5 trở lại bổn quốc, đất động hoa rơi. Bồ Tát trải qua những việc lợi ích như trên. Chú nguyện trước Phật phóng quang.

Bèn chiếu đến phương Đông, trăm, ngàn, vạn, ức Na Do Tha quốc độ, lại luận về sự lợi ích. Phần thứ 6 khi nghe phẩm nầy liền tiến tu đạo nghiệp như câu văn.

Giải thích phẩm

Quan Thế Âm Bồ Tát Phổ Môn

Phẩm nầy là từ Đổ Vương Kinh, giảng cho nhiều người nghe. Nay giải thích, chẳng giống như kia được. Có ghi lại riêng làm 2 quyển. Lược lại toát yếu sự giải thích kia làm đề tựa nầy. Có Thông (giáo) có Biệt (giáo). Thông có 10 cặp; Biệt có 5 cặp. Mười cặp ấy là: Pháp một người cho đến phần thứ 10 là trí đoạn v.v... Quan Thế Âm là người. Phổ Môn là pháp. Người có nhiều loại v.v... Pháp có nhiều loại v.v... Nương vào câu hỏi phía trước để luận đáp về người Quan Thế Âm. Nương vào câu hỏi, đáp phía sau để luận về pháp Phổ Môn. Người, Pháp hợp chung một đề. Cho nên nói là phẩm Quan Thế Âm Phổ Môn.

Quan Thế Âm là lòng từ bi đánh bạt đi sự khổ.

Nương vào việc hỏi và đáp ở phía trước, có trăm ngàn khổ não tất cả đều được giải thoát. Phổ Môn có nghĩa là lòng từ lớn cùng với nhiều niềm vui. Nương vào những câu hỏi đáp sau thì, nên vì sự đắc độ mà vì đó nói pháp.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

Quan Thế Âm là trí huệ trang nghiêm. Trí ấy hay đoạn trừ các hoặc, như lúc sáng thì chẳng có bóng tối. Phổ Môn là phước đức trang nghiêm. Phước ấy hay chuyển thọ như mưa châu bảo.

Quan Thế Âm là quan sát cảnh tối tăm; tức là pháp thân. Phổ Môn là tùy theo nơi mà ứng hiện. Tức là ứng thân vậy.

Quan Thế Âm là dụ cho cây thuốc vua, biến thể dụ cho bịnh. Phổ Môn là dụ chu vua Như Ý châu, tùy theo ý mà trở nên vậy.

Quan Thế Âm là ngầm làm việc lợi ích; chẳng có chỗ thấy nghe. Ba độc bảy nạn đều lìa khỏi. Hai sự cầu khẩn của 2 nguyện đều đầy đủ. Phổ Môn có nghĩa là hiển tác sự lợi ích. Mắt nhìn 33 dung nhan bậc Thánh. Tai nghe 19 sự tôn trọng giáo hóa.

Quan Thế Âm nghĩa là tùy theo tự ý, chiếu thật trí. Phổ Môn nghĩa là tùy nơi ý người khác mà chiếu huyền trí.

Quan Thế Âm nghĩa là bất động bổn tế. Phổ Môn nghĩa là Tích nhiệm phương viên.

Quan Thế Âm là căn bản đã liễu nhơn chủng tử.

Phổ Môn là căn bản duyên vào nhơn chủng tử.

Quán Thế Âm là cứu cánh trí đức, như tối 14 trăng sáng tỏ: Phổ Môn là cứu cánh đoạn đức; như đêm tối trời thứ 29 không sáng tỏ. Kinh văn qua sự hỏi đáp có rất nhiều nghĩa. Lược dùng chỉ 10 cặp như trên. Bắt đầu bằng pháp của con người và kết cuộc cho đến trí đoạn. Giải thích phẩm nầy qua tên gọi nghĩa là như vậy.

Riêng Biệt (giáo) thì chỉ hiện 5 cặp. Một là quán. Quán ấy có nhiều loại. Nghĩa là chiết quán và thể quán. Có thứ đệ quán, viên quán. Chiết quán có nghĩa là diệt sắc nhập không. Thể quán tức là sắc tức là không. Thứ đệ quán nghĩa là từ chiết quán cho đến viên quán. Viên quán là chiết quán thật tướng nầy; cho đến thứ đệ quán lại là thật tướng vậy. Nay giảng lược 3 quán, chỉ luận về viên quán.

Câu văn nói Phổ Môn nghĩa là quán chẳng viên môn thì chẳng gọi là Phổ; tức là ý nghĩa nầy.

Thế có nghĩa là đối với việc thực hành thì trước là thế và sau là quán. Hoặc cũng có thể nói quán trước và thế sau. Nay từ sự nói ấy cho nên về sau luận về thế.

Thế đây lại có nhiều loại. Nghĩa là hữu vi thế, vô vi thế, nhị biên thế, bất tư nghì thế. Hữu vi thế nghĩa là 3 cõi thế (gian). Vô vi thế tức là 2 Niết Bàn. Nhị biên thế tức là sanh tử Niết Bàn. Bất tư nghì thế là cảnh thật tướng. Giảng lược đi các thế mà chỗ giữ lại bất tư nghì thế.

Âm ở đây có nghĩa là cơ. Cơ ấy lại có nhiều loại.

Nhơn thiên cơ, nhị thừa cơ, Bồ Tát cơ, Phật cơ. Nhơn thiên cơ nghĩa là các việc ác chớ làm, các việc lành nên làm. Nhị Thừa cơ nghĩa là sợ hãi sanh tử, vui cảnh vô vi.

Bồ Tát cơ nghĩa là trước người, sau mới đến mình, từ bi Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

nhơn đức giúp đỡ. Phật cơ nghĩa là tất cả trong các pháp đều dùng quán nhập. Tất cả vô ngại nhơn; một đường ra khỏi sanh tử. Lược bớt các cơ của âm khác. Chỉ giữ lại Phật âm cơ mà thôi. Dùng cơ nầy ứng với nhơn duyên; gọi là Quan Thế Âm. Phổ ở đây nghĩa là cùng khắp. Các pháp vô lượng;

nếu chẳng được, phổ ấy là Biến pháp. Nếu được, thì phổ ấy là Viên pháp. Cho nên Tư Ích nói: Tất cả các pháp tà, tất cả những pháp chánh, lược theo Ước (giáo) có 10 pháp làm sáng tỏ phổ. Được ý nầy rồi thì tất cả pháp, chẳng có cái nào chẳng là phổ. Cho nên từ bi phổ, hoằng nguyện phổ, tu hành phổ, ly hoặc phổ, nhập pháp môn phổ, thần thông phổ, phương tiện phổ, thuyết pháp phổ, thành tựu chúng sanh phổ, cúng dường chư Phật phổ. Bắt đầu từ người, trời; kết cuộc đến Bồ Tát. Tất cả đều có từ bi. Rồi có phổ, có bất phổ. Sanh pháp 2 duyên từ, thể lại biến. Bị duyên chẳng rộng, chẳng được xưng là phổ. Vô duyên cùng thật tướng, thể ấy giống nhau. Lý nầy lại viên, từ ấy chẳng khắp. Như đá mài hấp thụ sắt thép, nhiệm vận tương ưng. Như từ bi xông khắp tất cả nơi; cho nên được gọi là từ bi phổ.

Hoằng thệ phổ nghĩa là hoằng (pháp) thì rộng mà thệ (nguyện) thì hạn chế. Rộng, hẹp do tâm; cho nên nói là hoằng thệ. Hoằng thệ theo Ước (giao) là Tứ Đế khởi.

Hoặc Ước (giáo) có tác, vô sanh, vô lượng Tứ Đế. Thân pháp chẳng tận nên gọi là phổ. Hoặc Ước (giáo) vô túc Tứ Đế, gọi là hoằng thệ phổ. Tu hành phổ - ví dụ như Phật chưa gặp Định Quang Phật; trước phàm, có chỗ tu, chẳng cùng với lý hợp nhau. Từ khi được (thọ) ký, liền riêng việc ấy liền là lý. Lý trí trải qua tu hành pháp. Vô hình mà chẳng phổ. Đoạn hoặc phổ nghĩa là nếu dùng tất cả trí, đạo chủng trí; đoạn trừ tứ trụ trần sa đẳng hoặc. Như bỏ cành lá; chẳng gọi là đoạn hoặc phổ. Hoặc dùng tất cả chủng trí, đoạn vô minh. Ngũ trụ tất cả tận trừ căn bản, gọi đây là đoạn hoặc phổ.

Nhập Pháp Môn phổ nghĩa là trước con đường gọi là tu phương tiện; sau con đường sở nhập, gọi là nhập pháp môn. Nếu Nhị Thừa dùng một tâm nhập vào nhất định. Nhứt tâm tạo một, chẳng được số nhiều. Lại nữa vì chỗ định trói buộc; cho nên chẳng gọi là Phổ. Nếu trải qua biệt các địa cạn sâu thì có sự sai khác, lại chẳng gọi là Phổ. Nếu vào Vương Tam Muội tất cả Tam Muội, tất cả đều nhập vào trong ấy, chẳng khởi diệt định, hiện các uy nghi; cho nên gọi là Pháp Môn Phổ.

Thần thông phổ nghĩa là Đại A La Hán, thiên nhãn chiếu đại thiên. (Bích) Chi Phật chiếu đến thế giới hằng trăm vị Phật. Bồ Tát chiếu đến hằng sa thế giới. Tất cả đều duyên vào cảnh hẹp, phát ra thần thông, lại biến khắp. Nếu duyên vào thật tướng để tu thì một phát tất cả phát, tương tợ như thần thông như bên trên đã nói.

Huống là thần thông chơn thật mà chẳng phải Phổ sao ?

Phương Tiện Phổ nghĩa là gồm 2 loại. Đạo tiền phương tiện tu hành nhiếp. Đạo hậu lại có 2. Một là pháp Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

thể; như nhập vào pháp môn để nói; hai là hóa dạng, như hiện tại đang nói. Cơ lưu lại lợi vật, gọi là thích hợp với duyên, tuyên nói một lúc viên biến. Tuy đủ loại vận chuyển, mà đối với Pháp tánh thật tế thì không tổn giảm. Đây gọi là Phương tiện Phổ.

Thuyết pháp phổ nghĩa là hay dùng một âm thanh êm dịu, xưng 10 pháp giới cơ. Tùy theo đây mà chia loại, rồi đồng cùng làm cho giải thoát. Như đàn của Tu La; cho nên nói là Thuyết pháp Phổ.

Thành tựu chúng sanh phổ nghĩa là tất cả thế gian và xuất thế gian cho đến sự nghiệp; tất cả đều là chỗ làm của Bồ Tát. Đào giếng, tạo thuyền, thần nông, thuốc ngọt, mây che, mặt trời chiếu, làm lợi ích chúng sanh; cho đến lợi ích tất cả hiền thánh. Chỉ bày dạy dỗ, lợi ích vui vẻ, làm cho vào được Bồ Đề. Đây gọi là thành tựu

Chúng sanh Phổ.

Cúng dường chư Phật phổ nghĩa là nếu làm việc ngoại sự cúng dường. Dùng một thời gian, một món ăn, một hoa, một hương để phổ cúng dường lên tất cả các vị Phật. Chẳng trước chẳng sau, một lúc đồng cúng dường.

Đối với trong một trần xuất ra tất cả trần. Lại cũng như vậy, nếu tạo ra nội quán thì viên trí dẫn dắt các việc làm.

Viên trí ấy gọi là Phật. Các việc làm của chúng là tư viên trí; tức là cúng dường Phật vậy. Hoặc thực hành tư duy trí, thì chẳng gọi là cúng dường phổ. Chúng hành tư viên trí, gọi đây là Cúng dường Phổ.

Môn ấy là từ giả nhập vào không, không thông mà giả che lấp. Từ không nhập vào giả, giả thông mà không lấp. Biến thông tức là chẳng phải Phổ. Che lấp ấy cho nên chẳng phải Môn. Trung Đạo thì phi không, phi giả. Chánh thông thật tướng, song chiếu nhị đế; cho nên nói là Phổ. Chánh thông cho nên gọi là Môn. Nghĩa Phổ Môn viên thông có nhiều lắm. Lược cử ra 10 loại, liền có thể rõ. Phẩm nầy giống như phổ hiện Tam Muội hóa tha, lưu thông vậy. Câu văn lại chia ra làm 3. Một là vấn; hai là đáp; ba là nghe phẩm nầy được lợi ích. Vấn đáp lại có 2 phiên. Phiên đầu hỏi lại chia ra làm 2. Đầu tiên các nhà chú giải kinh sách nói ở phía Đông Bồ Tát cảnh. Kế đến nói Tây Phương Bồ Tát thời. Đây là nói Đông Tây đã sanh ra việc lành rồi. Kế đến nói Tây Phương sanh ra thiện thời. Nói Đông Phương đoạn nghi rồi. Kế tiếp nói Tây Phương lúc đoạn nghi. Nói Đông Phương được đạo rồi. Kế nói Tây Phương lúc được đạo.

Vô Tận Ý theo Đại Phẩm làm sáng tỏ cái không ấy vô tận. Đại Tập làm sáng tỏ 80 vô tận môn. Tịnh Danh nói: Phàm là vô tận thì chẳng hết, chẳng chẳng hết; nên có tên là Vô Tận. Tổng cộng 3 kinh, dạy 3 quán, 3 trí để giải thích vô tận vậy.

Ý ở đây chính là trí. Vô Tận cảnh giới, trí khế hợp với cảnh. Đơn thuần là từ nơi cảnh nên nói là Vô Tận.

Đơn thuần từ nơi trí, nên nói là ý. Cảnh, trí cùng hợp lại; nên gọi đây là Vô Tận Ý vậy. Lại nữa Ý ấy là căn bản của thế và xuất thế. Lại ý ấy tức là con đường của pháp giới;

cho nên nói là hay quán tâm tánh; nên gọi là thượng Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

định. Điều nầy Ước (giáo) gọi là tam trí, tam quán; giải thích tên ấy, cùng với lời hỏi kia.

Đại Kinh nói rằng: Đầy đủ 2 trang nghiêm hay hỏi hay đáp. Vô Tận Ý trước đó dùng huệ trang nghiêm hỏi Quan Thế Âm huệ trang nghiêm. Phật dùng huệ trang nghiêm để đáp Quan Thế Âm huệ trang nghiêm. Phật đáp ấy lại có 3. Một là tổng đáp; hai là biệt đáp; ba là khuyến trì danh đáp. Tổng ấy lại chia ra làm 4. Một là số người; hai là gặp khổ; ba là nghe tên xưng hiệu; bốn là được giải thoát. Tự có nhiều khổ khổ, một người, nhiều người; thọ một khổ. Một người thọ nhiều khổ; một người thọ ít khổ. Nay câu văn nói có trăm, ngàn, vạn, ức chúng sanh tức là có nhiều người, thọ các khổ não, nhiều khổ. Đưa ra nhiều, hiểu ít nhiều, thường hay cứu, hà huống là ít khổ sao ? Gặp khổ là xấu, gọi xưng danh (hiệu) lại lành. Lành, ác gặp nhau là ý nghĩa của cơ duyên vậy; mà được giải thoát, chính là ứng vậy. Đây là cơ cảm nhơn duyên; gọi Quan Thế Âm, lại là người, pháp nhơn duyên; cho đến trí đoạn nhơn duyên, gọi Quán Thế Âm. Phía sau cũng thí dụ như vậy. Kết cuộc là gọi tên chẳng phiền như câu văn. Phần biệt đáp lại có 3. Một là dùng cơ duyên của miệng để ứng; hai là ý cơ ứng; ba là thân cơ ứng.

Miệng ấy lại có 2. Đầu tiên làm sáng tỏ 7 nạn; kế đến là kết. Hỏa nạn lại có 4. Một là trì danh liền lành (tốt); hai là gặp lửa là xấu (ác); ba là ứng; bốn là kết. Đối với trong một nạn, thí dụ ấy chia ra 3 phiên. Một là quả báo lửa. Từ địa ngục trở lên Sơ Thiền rồi trở lại, tất cả luận cơ ứng. Hai là ác nghiệp hỏa. Địa ngục trở lên (cõi trời) Phi Tưởng rồi trở lại; tất cả luận cơ ứng. Ba là lửa phiền não. Từ địa ngục trở lên đến Đẳng Giác rồi trở lại; tất cả đều luận theo cơ ưng. Bảy nạn 3 độc 2 cầu theo thí dụ; tất cả đều như đây. Nghĩa nầy lại rộng, có thể dùng ý để rõ biết, chẳng thể dùng lời văn để ghi lại.

Thân cơ ấy lại có 2. Đầu tiên là 2 sự cầu và kế đến là kết. Cầu con trai, có lập nguyện tu hành theo đức nghiệp. Cầu con gái như cầu văn lược bớt về sự tu hành. Chính thức mà nói thì sự lễ bái giống với điều nầy; nên lược bớt. Nguyện nghiệp mỗi mỗi khác nhau; cho nên xuất hiện thêm nữa. Kết lại như câu văn.

Từ „cho nên chúng sanh“ trở đi là khuyên trì danh, lại có 3. Khuyên trì, cách lượng, kết thán. Bên trên thuật lại thắng danh, mỹ đức; chẳng nói đến hình chất. Nếu muốn quy kính, sùng bái thì tuyên trì danh tự. Cho nên khuyến trì vậy.

Nhập Đại Thừa luận nói rằng: Pháp thân tuy một mà ứng, sắc (thân) lại nhiều. Cách ấy là 62 ức ứng thân, sánh với một pháp thân. Trí Giả bảo rằng: Viên nhơn tuy một mà biến nhơn lại nhiều. Cách ấy có 62 ức biến Bồ

Tát, sánh với một Viên Bồ Tát.

Phần thứ 2 hỏi ấy lại chia ra làm 3. Vì sao hỏi về thân du hành? Vì sao miệng hỏi nói? phương tiện hỏi ý?

Thánh nhơn nầy tam mật, quyền hiện chẳng có mưu.

Tùy theo cơ nghi thích ứng.

Phật đáp lại có 3. Một là riêng đáp; hai là tổng đáp và ba là khuyên cúng dường. Ưng dĩ ấy là đáp lại lực phương tiện. Hiện thân đáp câu hỏi nầy về du hóa.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

Thuyết pháp đáp lại câu hỏi về miệng. Phàm có 33 thân, 19 việc thuyết pháp v.v...

Từ „thành tựu“ trở đi, kết riêng, khai chung. Câu văn riêng thì rộng mà ý thì hẹp. Tổng đáp câu văn hẹp mà ý thì rộng v.v...

Từ „cho nên khuyến thỉnh cúng dường“. Trong nầy thấy hình (tướng) nghe pháp; cho nên khuyên cúng dường. Đầu tiên là khuyên sau đó là thọ nhận lời khuyên. Thọ chỉ ấy lại có 6. Phụng mệnh, chẳng thọ, lại phụng mệnh, Phật khuyên tức là thọ kết. Tất cả đều như câu văn.

Từ „Trì Địa“ trở đi, đây là phẩm nghe công đức v.v... Vô đẳng đẳng nghĩa là 9 pháp giới tâm chẳng thể sánh với lý. Phật pháp giới tâm có thể sánh với lý nầy.

Cho nên vô đẳng mà đẳng vậy. Lại nữa cái lý cứu cánh là không thể sánh; đầu tiên nương vào lý cứu cánh để mà phát tâm. Có thể sánh với lý; cho nên nói là vô đẳng đẳng. Lại nữa tâm ấy cùng với lý đều chẳng thể giải được, rồi vật gì sánh với vật gì mà nói là vô đẳng đẳng vậy?

Tâm cùng với lý đầy đủ chẳng thể nói, chẳng thể nói, mà nói. Nói tâm nầy sánh với lý nầy; cho nên nói là vô đẳng đẳng vậy. Phần một ban đầu là giải thích theo chiều rộng. Kế đến lần kế tiếp là giải thích theo chiều cao. Kế đến là giải thích chẳng rộng, chẳng cao v.v...

Giải thích phẩm

Đà La Ni

Ởđây dịch là Tổng Trì. Tổng Trì cho việc ác chẳng khởi lên, việc thiện chẳng mất đi. Lại cũng có nơi dịch là năng giá, năng trì. Năng trì thiện, năng giá ác. Năng giá nầy biên ác; năng trì kia trung thiện. Các kinh giải thích chẳng giống nhau. Hoặc chuyên dùng trị bịnh như Na Đạt Cư Sĩ, hoặc chuyên hộ pháp như câu văn nầy. Hoặc chuyên dùng để diệt tội như phương đẳng. Hoặc thông dụng trị bịnh, diệt tội, hộ kinh như thỉnh Quan Âm. Hoặc đại minh chú, vô thượng minh chú, vô đẳng đẳng minh chú. Tức là chẳng phải trị bịnh, chẳng phải diệt tội, chẳng hộ trì kinh điển. Nếu là kẻ Thông (giáo) lại cùng với ứng. Nếu luận Biệt (giáo) thì hạnh phúc là nương vào kinh, chớ ngược lại lời dạy v.v...

Quý Sư hoặc nói chú là tên của các loại quỷ thần chúa. Xưng tên vị vua nầy, bộ lạc kia, cung kính với chủ, chẳng cam chịu là không; cho nên hay hàng phục tất cả quỷ mị. Hoặc kẻ nói chú như mật hiệu trong quân lính, gọi hiệu lệnh tương ưng, chẳng có gì để thắc mắc. Nếu Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

chẳng tương ưng, liền vin vào đó để trị tội. Nếu kẻ nào chẳng thuận với chú thì đầu phá 7 lần. Nếu thuận theo chú thì chẳng bị mất mát gì. Hoặc kẻ nói chú là mật mặc trị ác ác, tự nghỉ ngơi, dụ như kẻ hèn từ nước này chạy đến nước khác, cải xưng là Vương Tử; nước kia gả công chúa làm vợ. Đa sân đa sự, rồi có một người sáng suốt từ nước nầy đến, nói cho người chủ tại đó. Người nầy nói người chủ; nếu mà sân thì nên nói bài kệ.

Kệ rằng: Chẳng gần gũi nước kia, khi cuồng tất cả người, ăn uống thô tháo là việc thường. Khó khăn gì mà sân hận. Nói bài kệ nầy xong mặc nhiên sân ấy giảm, sau đó chẳng sân lại nữa. Người chủ nầy và tất cả mọi người thường nghe bài kệ nầy, tất cả đều chẳng rõ ý. (Thần)

Chú lại cũng như thế, mặc nhiên sẽ chế ngự việc xấu;

ngoài ra chẳng phải để hiểu.

Hoặc nói chú là những mật ngữ của chư Phật, như Vua Tác Tiên Đà Bà, tất cả quần thần bên dưới chẳng có thể hiểu được. Duy chỉ có vị thần có trí thì mới có thể rõ được. Chú ấy lại cũng như vậy. Chỉ là một pháp, biến ra những sức mạnh. Bịnh tiêu, tội giảm, lành sanh, đạo hợp. Vì ý nghĩa nầy cho nên giữ lại âm căn bản. Người dịch chẳng dịch ý ở đây.

Đời ác hoằng truyền kinh điển vui nhiều, não nạn, dùng chú để hộ trì là sứ giả làm cho con đường đạo được lưu thông. Câu văn nầy lại có 4. Một là hỏi về trì kinh công đức; hai là đáp thật nhiều; ba là thỉnh dùng chú để hộ thân; bốn là nghe phẩm nầy được lợi ích. Một là hỏi như câu văn; hai là đáp như cách lượng bổn. Vấn nhiều chăng? Đáp thì thật nhiều. Cách xuất công đức như câu văn. Thỉnh nói chú có 5 phiên. Một là Dược Vương; hai là Dõng Thí; ba là Tỳ Sa Môn; bốn là Trì Quốc; năm là 10 người nữ. Dược Vương lại chia ra làm 4. Một là thỉnh; hai là nói; ba là tán thán; bốn là ấn chứng. Ví dụ bên dưới lại có 3 như câu văn. Mười người nữ lại có 5. Một là liệt danh; hai là thỉnh nói; ba là tán thán; bốn là thệ nguyện; năm là ấn chứng.

Dạ Xoa dịch là Tiệp Tật quỷ. La Sát dịch là quỷ ăn thịt người. Nhị bộ là Bắc phương sở lãnh. Phú Đơn Na Nhiệt bịnh quỷ, Kiết Giả khởi thi quỷ. Nếu người, hoặc Dạ Xoa đều có quỷ nầy. Tỳ Đa La quỷ màu đỏ. Kiến Đà La quỷ màu vàng. Quảng Ô Ma Lặc màu đen; quỷ A Bạt Ma La màu xanh. Cành cây A Lê rơi xuống đất, dùng pháp để phá thành 7 miếng. Giết cha, mẹ, phá Tăng là 3 tội nghịch. Dầu thắp ngoại quốc của vừng hay sanh trùng, ướt át. Quy Đa Thấp Ích Phì. Điều nầy thật là lạ. Đong nhẹ, cân nặng vào đó như oán trách việc khinh khi, trộm cắp. Gần đây có chén vại nhỏ đong ra; chén vại lớn đong vào làm chấn động để lại nơi đây. Tội nầy lại cũng chẳng nhẹ.

Giải thích phẩm

Diệu Trang Nghiêm Bản Sự

Do nhơn duyên nầy mà đưa ra kinh khác. Ngày xưa Phật ở thời mạt pháp có 4 Tỳ Kheo. Đối với kinh Pháp Hoa thật là ân cần tôn trọng. Chỉ quyển thư bí giáo cam lồ thì chưa bỏ ngày đêm và chưa hề quên. Tán thán rằng: Người nầy chẳng cẩu thả. Đất lại chẳng có nơi nào như thế. Ở đời cuối cùng tranh nhau thù oán, trái nghịch với nhau. Gặp thế muốn yên rồi thì xa lánh hà huống là tôn sùng nền đạo sao? Đối với đây là kết quả khế hợp với núi rừng, chí vui với trí huệ Phật. Ở nơi u tịch, ngày chứa, y lương đơn giản; có chờ đợi, nhiều phiền não, chẳng có thời gian là chẳng phạm đến. Một bữa cơm nôn oẹ, bỏ qua vạn lý mà đi. Mười tuần (100 ngày) 9 bữa ăn. Ý chí như mây trời. Có thể nói được sao? Có một người nói rằng: Chúng ta bốn cùng khổ, thân nầy chẳng tồn tại thì pháp sẽ an vào đâu? Các anh 3 người hằng dùng thân mạng để phụng đạo, chưa mệt;

nên đi triêu bái; còn ta xả bỏ thân nầy, thệ nguyện cho Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

các nơi. Đối với sự chấn tích môn lư để cầu cúng tiếp thì từ Xuân đến Đông trở lại như ban đầu. Như người tớ cung phụng đại gia, cam khổ, không vui hận. Ba người được triển (khai) rồi; sự thành tâm nầy là công viên, sự biện. Một đời lợi ích cho vô lượng sanh linh. Một người nầy là số lịch thiệp trong nhân gian. Gặp gỡ thinh, sắc, đồ đất chưa nung, khó có thể giữ gìn được. Ngẫu nhiên gặp Vua ra quân. Ngựa hí cờ bay, sanh tâm động niệm, yêu hào quang tốt ấy. Công đức huân tu tùy niệm thọ báo. Trong người, trên trời thường được làm vua. Phước tuy chẳng lường, lại có giới hạn. Ba người được đạo ngồi lại mà bàn với nhau rằng:

Ta bỏ công là do vị vua nầy. Sự vui nầy là quả báo tăng trưởng hữu vi. Từ đây cho đến chết rồi, chẳng trở lại làm vua. Nếu chìm vào hầm lửa, khó khăn gì còn có thể cứu được. Hạnh phúc thay việc khổ nầy chính là có thể khai hóa. Một người khác nói:

Vị vua nầy đắm say dục lạc và tà kiến. Nếu chẳng ái sủng, chẳng có lý do để có thể đánh bạt được. Một người có thể làm người vợ đoan chánh; hai là tạo ra đứa con thông minh. Khi mẹ con nói, tức nhiên là vua tùy thuận. Như lời nói, kết quả của sự khuyến hóa là dùng để cải tà. Người vợ ấy chính là Diệu Âm Bồ Tát. Ngày xưa có 2 con. Nay là Dược Vương và Dược Thượng hai vị Bồ Tát.

Còn vị vua ngày xưa, nay là Hoa Đức Bồ Tát. Cho nên bạch hào triệu từ Đông phương đến rồi phóng lên đài mà hướng đến phía Tây rồi dùng thần chú hộ kinh, làm cho lưu thông, được lợi ích lớn. Nói Tứ Thánh là nhơn duyên đời trước; cho nên gọi là: Diệu Trang Nghiêm Vương bản sự phẩm. Lại nữa Diệu Trang Nghiêm là Diệu Pháp công đức trang nghiêm nơi các căn. Vị vua nầy ngày qua đời, lấy Diệu Pháp làm duyên. Đạo huân tập thì thuần thục các căn thanh tịnh. Sanh tuy chưa được cái lý rộng rãi nầy; nhưng tất nhiên linh đoan cảm thông lại thêm; nên gọi là Tảo Vị. Ví dụ như Thiện Kiết tuy chưa vô tránh mà hiệu là Không Sanh; do vậy câu văn phía dưới nói rằng:

Được thanh tịnh công đức trang nghiêm Tam Muội là dùng ở nghĩa nầy; cho nên gọi là Diệu Trang Nghiêm Vương. Phẩm trước nói thần chú để hộ thân. Nay phẩm nầy nói con người hộ trì. Người hộ trì cũng giống như chú hộ trì, lại cũng tốt.

Phần Phổ Khuyến lưu thông ấy câu văn chia ra làm 6. Một là làm sáng tỏ sự bổn; hai là song phiêu năng sở;

ba là hay hóa phương tiện; bốn là chỗ hóa được lợi ích;

năm là kết hợp xưa nay; sáu là nghe phẩm nầy rồi ngộ đạo. Sự Bản như câu văn. Từ „trong khi Phật Pháp kia“ trở đi; phần thứ hai là song phiêu năng sở. Sở hóa một người, hay hóa 3 người đều ra từ tên nầy. Biệt hiển hai con, phước huệ, lục độ, tứ hoằng. Ngoài ra kinh chỉ việc nầy là 10 Ba La Mật.

Hoành pháp môn vậy. 37 phẩm trợ đạo là pháp môn chiều cao. Ngoài ra kinh vì chánh đạo. Hành hành là trợ đạo. Nay kinh chỉ cho 10 độ là chánh. Gọi việc nầy là trợ đạo. Trong Thiền độ đầy đủ có Tam Muội. Trong Đạo Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

Phẩm mỗi mỗi đều có Tam Muội. Liền đó là mục tiêu của 7 tam muội. Đây là hiển pháp môn rộng vậy.

Từ „ở thời gian vị Phật kia“ trở đi; phần thứ 3 là hay hóa phương tiện. Câu văn lại chia làm 3. Một là thời chí; hai là luận nghị; ba là hiện hóa. Sơ thời chí nghĩa là vị Phật kia ra đời thường tuyên nói chánh pháp. Đối với vua duyên vào chỗ yếu thì chẳng phải thời nầy. Nếu nói Pháp Hoa; tức là thời nầy vậy. Câu văn nầy nói vị Phật kia sẽ muốn dẫn đạo, nói kinh Pháp Hoa; tức là nghĩa nầy. Phần thứ 2 là luận nghị. Trong câu văn ấy con nói với mẹ là đến thời. Mẹ hộ trì làm cho cải hóa người cha. Người con lo sợ, ra khỏi nhà tà kiến. Người mẹ trách, làm cho lo nghĩ. Tất cả như câu văn.

Từ „đối với điều nầy 2 con“ trở đi là phần thứ 3 hiện hóa. Hiện hóa ứng với 18 biến, có thể giải thích đầy đủ. Từ „lúc ấy cha thấy con“ trở đi; phần thứ 4 là chỗ nhiếp hóa được lợi ích. Câu văn ấy có 10.

Một là tin rằng người con phục tùng Thầy. Vua thấy tà biến; hoặc 1 hoặc 2 hẹp mà chớ cách ngăn. Thấy con chỗ làm, ca ngợi việc chưa từng có. Tin đứa con nầy mà phục vị Thầy nầy. Hỏi rằng vị Thầy ấy là ai? Ta lại cũng muốn gặp.

Hai là vua cha đã tin rồi, trong cung 84.000 lại thuần thục rồi thưa với mẹ, gọi là vui mừng, nguyện cũng sẽ xuất gia. Mẹ lại nghe theo.

Ba là lại thúc giục cha mẹ. Nay chính là lúc khó gặp được Phật.

Bốn là giáo hóa công đức xong rồi, ở trước Phật tán thán công đức. Pháp Hoa Tam Muội là nhiếp tất cả pháp, quy về một thật tướng như trước đã nói. Lìa khỏi chốn ác. Một là đi khỏi chốn tam đồ, ác khổ. Đều luận về 25 cõi hữu. Tất cả ngược lại với chơn, khởi vọng; tất cả đều là xấu tệ. Nay tất cả đều lìa khỏi. Tức là 25 Tam Muội, phá 25 cõi hữu tình. Phật gom các Tam Muội tức là tạng bí mật, Phật gom lại. Chỉ là hành xứ của Phật; chẳng phải người ngoài khác.

Năm là đầy đủ chỗ Phật ngồi, nghe pháp cúng dường và thấy đoan nghiêm hoan hỷ.

Sáu là Phật cùng thọ ký.

Bảy là xuất gia tu hành. Tám là xưng tán 2 người con.

Chín là Phật thuật lại hành vi cao cả.

Mười là ca ngợi Phật và tự nguyện thệ ước.

Phật tán thán thiện tri thức, có ý nghĩa lớn. Thiện tri thức hay tác Phật sự. Ở đây tức là ngoại hộ Thiện Tri Thức. Chỉ bày giáo hóa làm lợi ích hoan hỷ. Đây tức là giáo thọ thiện tri thức. Cho nên hóa đạo làm cho được gặp Phật. Đây tức là đồng hành thiện tri thức. Làm cho vào trong Bồ Đề, ở đây chính là thật tế, thật tướng thiện tri thức. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ 10 (Phần sau)

Kinh Tạp A Hàm nói: Thiện Tri Thức - nếu là trinh tiết, vợ hiền thì đây tức là nghĩa của ngoại hộ. Lại nữa Thiện Tri Thức như tông thân, tài sản. Đây tức là nghĩa đồng hành. Lại nữa Thiện Tri Thức như thương chủ dẫn đường. Đây tức là nghĩa giáo thọ. Lại nữa Thiện Tri Thức như con nằm, cha nhớ mong. Đây tức là nghĩa thực tế vậy. Phật bảo đại chúng rằng: Đây là kết hợp cổ kim.

Trước kết hợp, sau sự kết hợp là ca ngợi 2 vị Bồ Tát. Nói như phía dưới và nghe phẩm nầy rồi, được đạo, như câu văn.

Giải thích phẩm