Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Quyển thứ nhất

(Phần dưới)

- Thiên Thai Trí Giả Đại Sư giảng

- Sa Môn Thích Như Điển – Phương Trượng Chùa Viên Giác Hannover - Đức Quốc, dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt tại Tu Viện Viên Đức Ravensburg vào ngày 15 tháng 10 năm 2009 - Phật lịch 2553.

Biệt quán vô sanh trí dùng tấm kiếng dụ cho pháp giới, mắt ví như sự quan sát của trí. Màu xanh, vàng, đỏ, trắng, nhỏ, lớn, dài, ngắn dụ cho mười phương pháp giới. Màu xanh dụ cho nhơn quả nơi địa ngục. Màu vàng dụ cho nhơn quả của ngạ quỷ. Màu đỏ dụ cho nhơn quả của súc sanh. Màu trắng dụ cho nhơn quả của Trời, Người. Màu sắc nhỏ ấy dụ cho nhơn quả của Nhị Thừa. Màu sắc lớn tượng trưng cho nhơn quả thông giáo của Bồ Tát. Màu sắc ngắn ấy giống như nhơn quả về biệt giáo của Bồ Tát. Màu sắc dài ấy tượng trưng cho nhơn quả của Phật. Tất cả đều ở trong tấm kiếng, phân biệt chẳng sai khác. Nếu muốn tự đúng, làm cho 9 nhơn quả chẳng sanh, một nhơn quả sanh. Hay muốn kia đúng thì làm cho 9 nhơn quả kia chẳng sanh và một nhơn quả sanh. Nương vào pháp giới để hành Bồ Tát hạnh. Rồi lần lượt dùng đến trí chiết thể quán, đoạn trừ 4 trụ sanh, làm cho chẳng sanh. Kế tiếp dùng đến hằng sa Phật pháp đoạn trừ những khách trần phiền não; làm cho vô trí chẳng sanh. Sau đó dùng thật tướng trí huệ đoạn trừ vô minh, làm cho gốc rễ chẳng sanh. Nếu không có 4 trụ, thì liền bẻ gãy chẳng sanh. Nếu vô vô trí thì phương tiện liền chẳng sanh. Nếu chẳng có vô minh thì thật báo chẳng sanh. Sanh ấy lại chẳng sanh. Bất Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

sanh lại cũng chẳng sanh. Cho nên gọi là bất sanh. Đây được gọi là biệt giáo vô sanh trí vậy.

Qua Viên Giáo quán về vô sanh trí nghĩa là quán sát tấm kiếng tròn đầy; chẳng quán vai, mắt, hình tướng; chẳng phải vai; chẳng phải sự tối tăm; chẳng phải mặt; chẳng phải sự sáng tỏ; chẳng chấp vào đủ loại hình thù; chẳng chấp giữ vào những hành ảnh đối tượng; chẳng ngằn mé; chẳng trước sau; chẳng có tối của vô minh; không khác sự sai biệt nào cả. Đây dụ cho viên quán. Chẳng chấp giữ vào tướng mạo của 10 pháp giới; không có lành dữ; không đúng sai; không nhỏ lớn v.v... Tất cả đều trộn lẫn vào nhau. Hay nương theo thật tướng của các pháp và pháp tánh của Phật pháp. Cũng như sắc và hương chẳng phải là chẳng có thật tướng.

Quán phiền não nghiệp sanh tức là vô sanh, vô sanh chẳng sanh. Cho nên nói là vô sanh. Ấm, nhập, giới, khổ tức là pháp thân. Chẳng hiển hiện; cho nên gọi là pháp thân. Chướng tức là pháp thân. Tham sân si tức là Bát Nhã. Chẳng hay sáng cho nên gọi là Bát Nhã. Lại nữa chỗ có thể chiếu tánh, đã tự làm sáng tỏ rồi. Hành nghiệp cột trói tất cả; cho nên gọi là giải thoát. Chẳng đoạn trừ việc trói buộc thì được giải thoát. Lại cũng chẳng có thể nào có thể trói cột được. Lại chẳng thể nào buộc lại được; cho nên gọi là giải thoát, tức là nghiệp chẳng thể sanh nữa. Bát Nhã có nghĩa là phiền não chẳng sanh. Pháp thân nghĩa là sự khổ chẳng còn sanh. Đây là ba điều chẳng sanh; tức là một chẳng sanh. Khi một không sanh thì 3 cũng chẳng sanh. Chẳng phải ba chẳng phải một; cho nên nói là bất sanh. Hà huống là sự biên dị phiền não, nghiệp khổ mà chẳng phải chẳng sanh. Đây chính là Viên Vô Sanh Quán Trí v.v...

Bổn Tích ở đây nghĩa là Kiều Trần Như gốc ấy tự chẳng sanh; chẳng phải ban đầu chẳng sanh, muốn dẫn chứng sữa làm lạc. Cho nên Tích ấy làm đầu để chỉ cho chỗ chẳng sanh. Dẫn dụ lạc ấy sanh Tô. Cho nên Tích ấy là Thông, chẳng sanh. Dẫn dụ cho sanh ấy làm Thục. Cho nên Tích ấy là Biệt, chẳng sanh. Dẫn dụ Thục ấy là Đề Hồ; cho nên Tích ấy là Viên, chẳng sanh, mà căn bản gốc gác nầy ở chỗ cửa của chữ A. Nghĩa là tất cả pháp, đầu tiên chẳng sanh. Nếu nghe cửa chữ A; tức là giải tất cả nghĩa, đều chẳng sanh, chẳng chẳng sanh. Theo Tích ấy mà dẫn dụ chỉ bày; nên hay sanh bất sanh. Chúng sanh nếu hay gặp Viên chẳng sanh; tức là đồng với A.

Phi Bổn, phi Tích, phi sanh, phi bất sanh. Việc lớn, duyên lớn đối với việc rốt ráo ấy. Cho nên câu văn ở dưới nói rằng: Phú Lâu Na đủ loại biến hóa. Nếu ta nói đầy đủ, chúng sanh nghe điều nầy, tâm lại hoài nghi hoặc; tức là nghĩa nầy vậy.

A Hàm nói: A Nan mang dù theo sau che Phật. Đại Phạm Vương mang dù che theo sau Trần Như. Tất cả những việc nầy đều chỉ cho Tích, muốn hiểu rõ Bổn vậy.

Quán tâm bất sanh có 3 loại quán: Bất sanh có thể rõ biết; chẳng phiền lại nói. Ma Ha Ca Diếp. Đây được dịch là Đại Qui. Người nầy đời trước học đạo Linh Qui Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Phụ Tiên Đồ mà ứng hiện. Từ cái đức của gia tộc; cho nên nói là Qui Thị. Ngài Chơn Đế Tam Tạng dịch là Quang Ba. Tiên Nhơn đời xưa thân hay phóng ra ánh sáng yếu so với ánh sáng; rồi khiến cho chẳng hiện ra nữa; cho nên nói là Quang Ba; lại cũng còn gọi là Ẩm Quang. Ánh sáng nơi thân của Ngài Ca Diếp có thể chiếu sáng thấy vật; nên gọi là Tốt Bát La; hay gọi là Tốt Bát Bà La Diên; hay gọi là Đệ Tỳ Lê. Cây Tát Bát La vậy. Cha mẹ cầu đảo nơi thần cây và sinh ra được người con nầy; rồi lấy tên của cây ấy đặt cho. Sanh ra nơi làng Bạt Xà Tử và người ta lấy làm hiệu. Gia đình nầy rất giàu có.

Tăng Nhứt A Hàm nói: Đại Phú Trưởng Giả ở xứ La Duyệt Kỳ tên là Ca Tỳ La; người vợ tên là Đàn Na, con tên là Tốt Bát La, con dâu tên là Bà Đà. Gia đình nầy giàu hơn Bình Sa Vương gấp ngàn lần. 16 nước lớn bên cạnh cũng chẳng sánh bằng. Trong Phú Pháp Tạng nói rằng: Sau khi Phật Tỳ Bà Thi diệt độ, tháp tượng màu vàng bị hư hoại, lúc ấy có một người đàn bà nghèo muốn có vàng quý và mời người thợ bạc đến để sửa lại những tượng Phật ấy. Vợ chồng đã lập thệ nguyện trong 91 kiếp ấy khi làm người hay chư Thiên thân thể đều có màu vàng và tâm thường nhận được sự an lạc. Sau cùng được thác sanh vào nước Ma Kiệt Đà; nơi gia đình Bà La Môn Ni Câu Luật. Sợ bị tội với vua Thắng Vương; nên giảm một canh lê, mà hay dùng 999 đôi bò màu vàng.

Kinh lại nói rằng: Nhà nầy rộng rãi, có đủ loại không thiếu thứ gì cả. Vàng bạc có cả trăm kho rồi đóng chặt cửa lại, chẳng thể phá hoại dời đổi được. Có cả 60 kho chứa vàng. Mỗi kho như vậy chứa 340 đấu. Kinh lại nói rằng: Dùng lúa gạo để cúng dường chư Phật hơn hẳn cõi trời Đao Lợi, hơn gấp ngàn lần để nhận được niệm an lạc. Thân có 32 tướng. Sắc vàng ấy là vàng Phù Na Đà. Vàng ấy ở dưới đáy hồ vẫn có thể chiếu sáng lên khỏi mặt nước, làm cho chỗ tối tăm mất đi. Thân của Ca Diếp thì sáng hơn vàng nầy. Ánh sáng thân Ngài chiếu xa đến một do tuần; nhưng thiếu hai tướng. Đó là không có tướng lông trắng giữa chân mày và nhục kế. Cho nên lúc chư Thiên thỉnh kết tập thì tán thán rằng: Bậc kỳ lão này si mạn đã trừ; hình thái giống như cây trụ vàng tía; trên dưới đoan nghiêm không có gì có thể sánh được. Mắt trong xanh như hoa sen. Rời bỏ gia nghiệp, lại từ bỏ vàng bạc của báu, không muốn ở chung với vợ, xả bỏ tất cả để xuất gia. Thân mặc áo quý, lấy đó làm Tăng Già Lê, trải xuống đất để làm chỗ ngồi cho Phật. Như vậy 3 lần xả bỏ, ở đời chẳng ai sánh kịp. Đây gọi là xả bỏ to lớn. Ở nơi làng Bạt Kỳ được gặp Phật và phụng cúng y báu; nhưng Phật chỉ nhận Phấn Tảo Y làm y lớn. Y nầy chính là Đại Thánh Đại Y. Lại chẳng có thô, nặng. Cho nên Ca Diếp nói: Khi ta thọ nhận y của Phật, ta tưởng là tháp, tưởng chưa từng gối đầu; huống nữa là nằm. Cho nên Đại Y nầy là Đại Tinh Tấn mà ta thường thực hành;

cho nên thọ đại y. Trong đệ tử của Phật có nhiều vị tên là Ca Diếp.

Đầy đủ Thập Lực như 3 vị Ca Diếp. Họ là những bậc Đại Nhơn. Trong 3 người cùng tên ấy; người lớn nhất gọi là Đại Ca Diếp. Đó là người đầu tiên gặp Phật tại làng Bạt Kỳ. Khi nghe Phật giảng pháp đã tăng trưởng giới, định, huệ. Liền được vô lậu và nhận lãnh pháp khất thực. Thực Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

hành 12 hạnh đầu đà; cho đến già vẫn không từ bỏ. Sau đó Phật bảo rằng: Ông tuổi đã lớn hãy bỏ việc đi khất thực, trở về thọ thực với chúng và cũng có thể bỏ mặc phấn tảo y và thọ nhận hoại sắc cư sĩ khinh y. Nhưng Ca Diếp bạch Phật rằng: Khi Phật chưa ra đời, con là Bích Chi Phật, suốt đời hành hạnh đầu đà. Bây giờ con không thể bỏ mà đã thành thói quen rồi; lại làm cho người đời sau sáng tỏ thêm. Không thì người đời sau sẽ nói Thượng Tọa Ca Diếp vì Phật cho phép nên vui. Cho nên con lại phải học chuyện khó làm của việc khổ hạnh.

Phật bảo: Lành thay! Đây chính là đại hạnh. Trong Tăng Nhứt A Hàm Phật có nói 12 phép thực hành hạnh Đầu Đà. Mà khó làm việc khổ hạnh, Ngài Đại Ca Diếp là đệ nhứt. Đầu đà thì râu tóc mọc dài, y phục dơ bẩn. Khi đến Phật thì các Tỳ Kheo khác khinh khi. Phật ra lệnh cùng ngồi chung nửa tòa với Phật; nhưng Ca Diếp chẳng chịu. Phật bảo ta có Tứ Thiền. Thiền định tức là tâm từ đầu đến cuối chẳng có mảy may hao tổn. Ca Diếp lại cũng như vậy. Ta có lòng đại bi, lòng từ che cho tất cả.

Ngươi lại cũng như thể tánh nầy, lại đầy đủ lòng từ. Ta có đại bi để tế độ chúng sanh thì ngươi cũng lại như thế.

Ta có Tứ Thiền Tam Muội. Một là vô hình; hai là vô lượng ý; ba là thanh tịnh tánh chứa và bốn là chẳng thoái chuyển. Nhà ngươi cũng lại như vậy. Ta có lục thông ngươi cũng lại như thế. Ta có Tứ Định. Một là Thiền Định; hai là Trí Định; ba là Huệ Định và bốn là Giới Định.

Ngươi cũng lại như vậy. Trong Tăng Nhứt A Hàm nói: Có một người Bà La Môn bạch Phật rằng: Hôm qua có người Bà La Môn đến nhà con, đó là ai vậy? Phật chỉ Ngài Ca Diếp. Lại hỏi rằng: Sa Môn nầy chẳng phải là Bà La Môn. Phật bảo: Sa Môn giữ pháp luật; Bà La Môn giữ pháp luật. Tất cả ta đều biết, Ca Diếp cũng như vậy. Ca Diếp có công đức sánh với ta chẳng khác. Nhưng vì sao lại chẳng ngồi? Khi các vị Tỳ Kheo nghe Phật tán thán như vậy, tâm khiếp đảm, tóc dựng đứng. Phật lại nói chỗ nhơn duyên rằng: Ngày xưa có một vị Thánh Vương hiệu là Văn Dã Yết, tài giỏi vô song. Vua trời nghe uy đức ấy liền cho 1.000 xe ngựa đến đón nhà vua. Thiên Đế đến cùng ngồi chỗ vua. Sau khi chung vui rồi, đưa nhà vua về lại cung. Ngày xưa Ca Diếp khi sanh, khi chết, khi ngồi đều làm cho ta cùng ngồi. Ta nay đã thành Phật, dùng chỗ ngồi của chánh pháp để báo đáp lại việc xưa. Nhưng lúc đối trước Phật thì trời người vì nghĩ Phật là Thầy. Lại nữa Ca Diếp cùng với A Nan vì Tỳ Kheo Ni mà thuyết pháp. Có một Tỳ Kheo Ni chẳng vui mà nói rằng: Người con trai buôn bán vàng ở trước ông Thầy của vàng mà mua vàng. Ca Diếp nói với A Nan rằng: Tỳ Kheo Ni nầy lấy ngươi ví cho ông Thầy của vàng. Còn ta là người con trai, đi buôn bán vàng. Ca Diếp nói với vị Ni ấy rằng: Phật nói trong kinh Nguyệt Dụ: Mặt trời, mặt trăng mọc lên ví như người mới học, duy chỉ có Đại Ca Diếp, người chẳng nghe. Ở nơi đại chúng chia cho nửa tòa ngồi mà ngươi cũng không nghe lời. Ở giữa đại chúng được tán thán như Phật, công đức rộng lớn. Ngươi lại chẳng nghe. Vì sao mà người nầy là kẻ buôn bán vàng? Như những việc nầy bị Phật ấn khả Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

cho là Đại. Người đứng đầu trong đại chúng gọi là Đại. Trong 1.250 vị là một vị đứng đầu. Trong 500 vị là vị lớn nhất. Trong 4 đại đệ tử, Ngài là người lớn nhất. Là vị chủ chùa của 5 núi, là bậc Thượng Tọa Tri Sự tạo nên Diêm Phù Đề nầy. Cho nên nói là vị thế to lớn. Sau khi trà tỳ thân của Phật; nơi thiêu ấy mọc lên 4 cây Bát Đa La. Đây là biểu hiện cho ngài Ca Diếp kết tập 3 tăng kỳ kiếp pháp làm thành 3 Tạng và 4 A Hàm. Bài tựa Tăng Triệu nói rằng: Tông cực tuyệt ở chỗ xưng gọi. Hiền thánh lấy đây làm cho yên nguy. Ý chính thì không lời và chẳng truyền lại. Thích Ca dùng lời dạy dỗ và dùng luật để phòng ngừa thân, miệng. Làm sáng tỏ việc lành dữ là do nơi Khế kinh. Diễn giải chỗ sâu xa và lấy làm pháp tướng. Đây chính là việc làm sáng tỏ giới, định, huệ vậy. Ở Tăng Nhứt (A Hàm) thì làm rõ nhânquả của Trời Người. Trường (A Hàm) thì phá tà kiến.

Trung (A Hàm) làm rõ nghĩa chỗ sâu xa. Tạp (A Hàm) thì làm rõ chỗ Thiền Định. Tất cả là công đức của Ngài Đại Ca Diếp. Nếu nói riêng thì Ngài A Nan tụng lại các kinh.

Ngài Ưu Ba Ly tụng lại các luật. Ngài Ca Diếp tụng lại A Tỳ Đàm. Cho nên nói việc kết tập nầy là lớn. Sau khi Đức Như Lai viên tịch, pháp ấy phú cho Ngài Ca Diếp. Hay vì tất cả mà làm cho nương tựa, giống như Đức Như Lai.

Đó là gì? - Nếu có những người thực hành hạnh đầu đà khổ hạnh thì pháp của ta còn tồn tại. Nếu chẳng có người nào thực hành thì pháp của ta chẳng còn. Ca Diếp hay gánh vác Phật Pháp và làm cho được trường cửu.

Mãi cho đến đời vị lai nhận pháp của Phật, trao y lại và sau đó nhập diệt; cho nên nói là người giữ pháp lớn. Rồi Ca Diếp an ổn ở trên hư không và thay Phật thuyết pháp cho chư Thiên. Vì lành sanh thiên, vì ác vào hố sâu của ngũ dục, vô thường như hoa trên đường, gặp ánh mặt trời liền héo. Đối với việc nầy xa rời và chư thiên khóc than rằng: Đường xa vạn dặm, khổ ách khôn cùng; kẻ yếu đuối nghèo nàn cô lộ, Ngài thường hay thương tưởng. Nay xả bỏ và diệt độ thì ai là người che chở, giúp đỡ... Rồi dạy cho 12 loại thật rõ ràng. Đó là:

Muốn cầu y tốt là khổ; được thì nhiều lo lắng; mất thì sinh lo rầu; Phấn tảo y thì không có nước, lửa, đạo tặc, nạn vua làm khó về 5 việc lo lắng. Nếu chứa nhiều thì lại lo mất còn, nhiều ít. Cho nên chỉ 3 y. Nếu ở trong chúng mà ăn nhiều thì thuộc về việc của tăng; cho nên đi khất thực nhận được ít thì ăn ít. Lúc lo lắng buồn phiền thì lúc ngồi ăn, ăn nhiều khó tiêu, sanh ra buồn ngủ và lười biếng. Ăn ít quá thì không có sức; cho nên phải ăn vừa đủ. Khi rửa đồ đạc thì để ý, cẩn thận; chỉ có một bình bát để ăn. Nên biết làm việc chẳng nên uống nước.

Phòng ốc sẽ sinh ra chỗ đắm trước; cho nên ở dưới gốc cây. Ở nơi gốc cây cũng đắm trước cho nên tìm hang động. Khi ở hang động lo lắng, phòng ngừa cho nên lên trên đường trống. Nếu nằm thì tiêu hao công đức, tăng thêm ỷ lại; cho nên thường ngồi. Hai điều nầy gọi là y pháp. Sáu việc gọi là thực pháp và bốn điều gọi là trụ xứ pháp.

Nói về việc khất thực cho rõ ràng. Sự xin ấy dễ sanh niềm vui, khó sanh ra sân hận. Được nhiều liền thích, được ít, xấu liền lo. Việc lo hay vui ấy nương vào Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

sắc mà khởi lên, tức là sắc ấm. Thọ nhận điều lo, điều vui nầy là thọ ấm. Giữ lấy cái tướng của ưu, hỷ nầy là tưởng ấm. Ưu, hỷ ấy chính là hành ấm. Phân biệt chuyện buồn, vui ấy tức là thức ấm. Ưu, hỷ ấy tức là ý pháp. Hai việc ấy nhập vào tam giới. Giới ấy nhập vào ấm, tức là khổ đế. Ta hay khất thực để xem ta có ngã hay không ngã. Dùng việc xin ấy làm đạo; dùng việc xin ấy làm sự thật. Như vậy chân lý ấy là tán thán niềm vui và hủy hoại sự sân hận, ta hay bị mắng; tức là việc nghi ấy chưa rõ; nên lấy làm si. Đây chính là 10 sử. Trải qua 3 cõi 4 đế. Gồm 88 sử, gọi là Tập Đế.

Nếu biết việc đi xin có 4 sự điên đảo, tương tợ tương tục bị che lấp; cho nên nói đây là thường. Theo ý để vui, tạo sự máy động che khuất; cho nên gọi là ngã.

Lớp da mỏng che đậy lên, gọi là tịnh. Thức ấy bốn bề che phủ, không có bốn điên đảo động loạn; nên hai ác sanh hai thiện. Tu 4 định căn, lực, giác, đạo. Đây gọi là Đạo Đế. Đối với việc khất thực chẳng tính toán cho mình thì si mê sẽ diệt. Si diệt cho nên ái diệt. Ái diệt cho nên sân diệt. Sân diệt cho nên chẳng trạo cử, rồi mạn diệt.

Mạn diệt rồi cho nên việc bị mắng kia liền chẳng có nghi ngờ. Vô ngã cho nên ngã kiến diệt. Ngã kiến diệt cho nên biên kiến diệt. Chẳng chấp con đường nầy; nên giới thủ diệt. Chẳng so đo tính toán làm thật cho nên kiến thủ diệt. Chẳng chấp tà cho nên tà kiến diệt. Mười loại nầy diệt cho nên 88 loại (sử) diệt. 88 (sử) diệt cho nên tử phược (sự trói buộc) diệt. Sự trói buộc diệt cho nên quả phược diệt. Quả phược diệt cho nên 25 cõi diệt. Đây chính là Diệt Đế. Nếu đối với việc khất thực mà chẳng thấy Bốn Chơn Đế thì việc nầy mãi lưu chuyển sanh tử trong biển khổ lớn. Nếu hay thấy được Tứ Đế thì được đoạn lìa sanh tử. Sanh tử đã hết rồi thì chẳng thọ sanh nơi các cõi. Đây là việc khất thực dùng huệ để quan sát. Nương vào pháp và pháp trụ xứ cũng như vậy. Đây chính là 3 Tạng đầu đà vậy. Người theo Thông Giáo thực hành hạnh đầu đà đã duyên vào chơn đế để chứng tịch tịnh. Tức đây là trụ xứ không huệ. Vì sự ăn ấy với tâm không, làm các việc là chỗ nương tựa. Thường thì tánh không, không phải là không có gì hết cả, mà không huệ ấy đối với người tu đầu đà, tất cả đều như huyễn hóa. Vọng tưởng, các ác tịch diệt chẳng khởi; tâm tân số pháp chẳng hành. Dùng bất khả đắc cho nên các tướng hợp với tướng không và dẫn đầu hết thảy. Ở trong những khổ hạnh, hành đệ nhất không. Trong các pháp đầu đà, không huệ đầu đà là số một.

Lược nói qua về Biệt Giáo đầu đà. Nương vào nơi pháp thân để làm trụ xứ. Bát Nhã trí huệ lấy đó làm thức ăn. Tất cả các hạnh, trang nghiêm che phủ. Đầu đà che đậy nghiệp xấu, ác. Bát Nhã đầu đà là phiền não ác.

Pháp thân đầu đà, sanh tử khổ ác. Trước đầu đà phân đoạn phiền não nghiệp khổ. Sau đó đầu đà biến hóa dễ dàng, thành phiền não nghiệp khổ. Đây là Trung Đạo chánh quán đầu đà. Ra khỏi Nhị Thừa chỗ hành khổ hạnh v.v...

Còn Viên Giáo đầu đà nghĩa là trụ xứ ấy nương vào chỗ ăn uống. Hay từ một pháp nầy phân biệt nói ba. Một Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

là đầu đà của tất cả đầu đà. Tất cả đầu đà của một đầu đà. Không phải một, không phải tất cả. Đối với tất cả đầu đà chẳng phải chẳng thật tướng. Chư Phật hay làm, đây là hạnh của Như Lai. Trong quá khứ chư Bồ Tát đã thực hành thanh tịnh v.v...

Bổn Tích nghĩa là Bổn ấy chính là cùng với Như Lai đồng ngồi chỗ cứu cánh không tịch. Đồng được pháp thân to lớn; đồng được vô ngại trí huệ; đồng được vô lượng công đức. Bên trong thì xả bỏ việc yêu thương và bên ngoài thì không có những cấu nhiễm. Cả bên trong lẫn bên ngoài hạnh đầu đà, căn bản ấy thanh tịnh. Lần lượt sẽ nói đến ở Trung Đầu Đà và nói đến việc thuần thục viên mãn của Trung Đầu Đà.

Quán tâm có nghĩa là không giữ lấy tướng Đầu Đà.

Đây chính là trần sa đầu đà không thật. Tức là Trung Đầu Đà vô minh. Trong một tâm của Đầu Đà có 5 trụ ...

Tam Ca Diếp – Ca Diếp như phía trước đã giải thích gồm Ưu Lầu Tần Loa lại còn gọi là Ưu Lầu Tì; cũng còn gọi là Ưu Vi. Ở đây phiên âm là Mộc Qua Lâm Na Đề.

Cũng có nơi dịch là Hà và cũng có nơi gọi là Giang Già Da. Cũng còn gọi là Yết Di hay Tượng. Việc phiên âm nầy là căn cứ vào Vương Thành của nhà nầy ở cách thành Vương Xá về phía Nam lối 7 do tuần. Thuở Đức Phật Tỳ Bà Thi gặp nhau dưới gốc cây. Nhân duyên anh em của họ. Người anh là Ngõa Sa Vương làm Thầy có 500 đệ tử.

Hai người em mỗi người có 250 đệ tử. Người anh, làm Phật tạo ra 10 loại biến tướng. Đó là không ở trong loài rồng độc; lửa rồng không đốt cháy được; vào nước không bị chìm. Ba bên giữ lấy quả; phía Bắc giữ lấy lượng cam lồ của Đao Lợi, rõ biết khiêm nhường và an ổn lui đi, biết rõ niệm hiện đến, lửa tắt không cháy, búa giơ lên chẳng hạ xuống được và thị hiện to lớn làm cho thấy được sự chấp tà và sau đó sửa đổi. Cho nên nói Cồ Đàm tuy có thần thông; nhưng không thấy được đạo chơn chính của Ngài. Phật liền bảo rằng:

Nhà ngươi chẳng phải La Hán; lại chẳng phải là người đắc đạo. Tuy nhiên sau khi khai ngộ, thành nghĩa Thầy trò. Tất cả đều quy phục. Hai người em thấy tướng, liền quy y với Phật. Tổng cộng thành 1.000 vị Tỳ Kheo.

Ước giáo nghĩa là như trong Tăng Nhất A Hàm nói rằng: Ưu Lưu Tì hay hộ trì tứ chúng cung cấp tứ sự làm cho chẳng có chỗ nào thiếu thốn. Đây là việc thứ nhất.

Na Đề Tỳ Kheo tâm ý thanh tịnh hay hàng phục những kết sử. Đây là tinh tấn đệ nhứt. Già Da Tỳ Kheo quán rõ các pháp đều chẳng có chỗ nào dính mắc, lành hay giáo hóa, là việc tốt nhất. Đây có nghĩa là sự dạy dỗ ấy giống như sữa. Nếu chuyển nhập thành Sanh Tô (sữa đặc) thì sự hổ thẹn nhỏ kia thành lớn. Ví dụ nầy nên rõ biết. Nếu chuyển nhập vào Thục Tô (sữa đã chín) tức được ủy thác việc dạy dỗ. Nếu chuyển nhập vào Đề Hồ (sữa mịn như cháo đã nấu nhuyễn) thì như trong kinh nói: được thọ ký làm Phật.

Bổn Tích trụ ở 3 đức gồm: Lâm tức là Bát Nhã; thành tức là pháp thân; nước tức là giải thoát. Đây chính là sự bí mật của bổn tạng; mà Tích ấy lại nương vào lâm, thành, thủy ấy để độ chúng sanh vậy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Quán tâm nghĩa là quán xét tâm tánh chánh đáng ngay thẳng. Trung Đạo chẳng động; giống như thành quách phòng ngừa quân địch chẳng động mà động. Như nước làm sạch các bờ bến điên đảo. Cùng chiếu đến cây tươi hay khô, như rừng sầm uất. Ba pháp tướng ấy đều là những cành lá dính nhau như anh em.

Xá Lợi Phất Cụ Tồn và cũng còn nói là Xá Lợi Phất La. Ở đây dịch là Thân Tử. Lại dịch Xá Lợi là Châu. Khi còn ở trong bụng mẹ, vốn đã thông minh. Tướng thông minh ấy hiện ra nơi mắt đẹp. Vì chữ Thù ấy khi sanh ra, cho nên gọi là Thù Tử. Lại dịch là Thân. Người mẹ ấy có hình thù đẹp. Từ thân ấy mà sanh ra; cho nên gọi là Thân Tử. Người con nầy làm hiển danh cho mẹ; nên dùng danh hiệu nầy. Người cha tên là Ưu Bà Đề Xá, hoặc gọi là Ưu Bà Chấn. Lại dịch là Luận Nghị. Nhờ luận nghị mà được vợ. Nhơn luận nầy đặt tên cho con. Đây chính là nhờ cái đức của cha vậy. Thích Luận nói rằng: Ta tên là Đề Xá, theo ta cho tên; tên ấy là Ưu Bà Đề Xá. Ưu Bà ở đây có nghĩa là tìm cầu. Đề Xá là tên ngôi sao. Lại nữa Xá ấy thuộc về người cha và Lợi ấy thuộc về người mẹ. Cả hai đều có ý là làm hiển vinh cho cha mẹ; nên gọi là Xá Lợi Phất, hay Phất Tử là vậy. Tánh thuộc chủng tộc Câu Lật Đà Bà La Môn.

Tăng Nhứt (A Hàm) nói: Ở trong Phật Pháp của ta, trí tuệ vô cùng, rõ hết được các nghi ngờ thì Xá Lợi Phất đứng đầu. Người nầy ngày xưa theo Bổn Sanh kinh nói rằng: Trong quá khứ cậu cháu đều làm nghề dệt vải, biết được nhà vua có của cải cất chứa và nhơn đó đào đất để ăn trộm của quý. Người canh kho tâm vui. Vua bảo: Chớ đưa đồ trộm cho nó! Hãy đưa ngay đến quan phán xét. Người cháu nhân đây bảo người cậu đến trước và bị bắt đến tra hỏi. Người cháu sợ người khác biết nên đã cắt đầu của người cậu. Nhà vua ra lệnh dùng thây người chết an trí 4 bên đường để tìm ra người thân. Sau đó nhơn việc có nhiều người khách tụ tập thì người cháu kia chở 2 xe rơm đậy lại. Vua lại ra lệnh tịch thu. Tiếp đến nhơn việc các đứa trẻ múa hát đã ném lửa vào đốt cháy và đem đến an trí chỗ quán rượu. Người cai quản say túy lúy, rượu chỉ còn bình trống, rồi bỏ đi. Vua lo có loạn nên không cho đàn bà con gái ra ngoài. Ở bên dòng nước, đầu tiên khuyên người đàn bà nầy. Người đến gạn hỏi và châu báu nổi trên mặt nước. Người canh phòng ấy thấy được của quý báu không còn đủ. Nhơn đây mà bắt người đàn bà nầy rồi thông dâm. Người đàn bà ấy giữ áo quần lại và người nầy sợ bị chết; nên đã bỏ đi. Khi người đàn bà la hoán lên cũng vì sợ bị chết; nhưng nhơn đó sau nầy sanh ra một đứa con trai đoan chánh. Nhà vua ra lệnh bồng đến và nghe tiếng khóc rồi giữ lại. Mấy ngày đói khát cho nên đến nơi lò nấu bánh; người làm bánh cho bánh cũng khóc; cho nên vua ra lệnh đem đi nơi khác. Nhơn việc uống rượu mà người giữ kho say sưa, rồi bồng đứa bé ấy chạy ra khỏi nước. Đến nước kia cầu người hiền. Nhơn nước đó người nữ làm Đại Thần; cho nên không dùng đến. Do vậy mà lấy đứa nhỏ nầy và hứa cho làm vua của nước ấy. Nghi ngờ về việc ăn trộm lần trước; người nầy dùng 500 cỗ xe ngựa chứa đầy áo quần một loại giống nhau, đến nghênh tiếp người đàn bà ấy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Nhà vua thấy vậy liền hỏi về vụ trộm trước và than lên rằng: Đây là người đàn bà gian dâm xảo trá. Người cháu ấy chính là Xá Lợi Phất và người cậu ấy chính là Điều Đạt vậy...

Khi còn ở trong bào thai, có người cha tên là Ưu Bà Đề Xá học thông điển tịch, mang giày buộc lưng, đầu đội mão lửa, một mình đi bộ đến thành Vương Xá, đánh trống luận nghị. Quốc Sư Đà La tự biết có chuyện, thấy tướng chẳng lành; nếu luận nghị thẳng thì phong cho người đàn bà làm vợ. Người vợ nằm mộng thấy một người, thân bị bao bọc bởi Thủ Chấp Kim Cang tất cả là núi. Sau đó lập nên một hòn núi bên cạnh. Khi tỉnh mộng thân thể nặng nề, liền hỏi chồng. Chồng bảo: Bà khi mang thai sẽ phá được tất cả luận sự; chỉ không thắng được một người, mà phải làm đệ tử. Người cậu ấy tên là Câu Hy La. Luận nghị thường hay thắng chị mình. Nhưng khi hoài thai rõ biết được luận nghị sẽ thắng được em mình. Người em tự nghĩ rằng: Đây không phải là tự lực của chị mình. Tất nhiên khi mang thai có người gá vào qua cửa miệng của người mẹ. Khi ở trong thai mà còn vậy thì huống gì là lúc được sanh ra. Rồi ủy thác việc gia đình, liền đi xa du học, chẳng lo đến cả móng tay. Do vậy người đời gọi là Trường Trảo Phạm Chí ...

Hai con rồng Nan Đà Bạt Nan Đà giữ gìn thành Vương Xá, khi mưa đổ xuống; nước nhà chẳng có năm nào đói kém. Vua và thần dân liền mở đại hội và đặt lên đó 3 tòa cao, để cho Vương Thái Tử luận sư, Thân Tử lúc 8 tuổi cũng đã đến chốn nghị luận đó để hỏi và 3 người đều đáp rằng người nầy siêu việt, có thể lên đàn để luận nghị. Mọi người đều mắc cỡ vì chẳng thể luận lại được, mà thắng đứa bé nầy thì cũng chẳng có danh dự gì. Cho nên cách tốt nhất là trốn đi để tìm người lớn. Tất cả những người đi theo đều hỏi; nhưng đều đáp hết, rạch ròi rõ ràng, không vấp váp. Vua và Đại Thần xưng tán chẳng ngớt. Nước đang thái bình, bỗng dưng có người trí xuất hiện. Mãi cho đến năm 16 tuổi thì tất cả những điển tịch của cõi Diêm Phù Đề chẳng có việc nào mà chẳng rõ ràng. Rộng biết việc xưa và rõ biết việc nay, diễn dương của nghĩa sâu xa về điển tịch. Cả những vị luận nghị của 16 nước cũng chẳng ai có thể sánh bằng. Năm nơi lớn tại Thiên Trúc thì vị nầy là số một. Thầy trò cùng nhau, ấy là Phạm Chí. Phạm Chí dạy tất cả đạo thuật cho Thân Tử. Thầy có 250 đệ tử và tất cả đều phụ thuộc vào Thân Tử mà thành tựu. Khi Sa Nhiên bị chết thì Hân Nhiên cười.

Thân Tử hỏi và được đáp rằng: Thế tục chẳng có mắt, chỉ vì nghĩ và thương về người thân. Ta thấy Kim Địa Quốc Vương chết, phu nhơn thiêu đốt làng, nguyện cùng sanh một xứ. Nói rồi liền mạng chung. Sau đó thấy Kim Địa thương nhơn và hỏi ra thì đúng như vậy. Thân Tử nhớ lại là ta chưa dạy hết các pháp thuật. Có lẽ vì ta mà chẳng phải người nầy làm Thầy ta chăng. Tự biết mình chưa đạt được; nên mới đi cầu pháp tốt hơn, mà không có Thầy thì chẳng thể được.

Tuy chẳng có một pháp nào là chẳng thông trong Ngoại

Đạo. Vì là bậc dẫn đầu. Trên đường đi gặp Át Bệ uy nghi chững chạc; nhơn đó nên mới hỏi pháp nơi Thầy ấy. Át Bệ trả lời rằng: Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Các pháp từ duyên sanh Cho nên nói nhân duyên Pháp và duyên đều hết Thầy ta dạy như vậy.

Khi nghe lần đầu đã chứng được quả Tu Đà Hoàn. Sau đó đến nơi Phật và trải qua 7 ngày đã thông hiểu thuần thục Phật pháp như biển cả. Lại nói sau 15 ngày Ngài chứng được A La Hán và vì các bậc A La Hán làm Hòa Thượng. Làm Thầy của Kiều Phạm. Trong chúng Thanh Văn là đệ tử đứng hầu bên phải.

Điều Đạt phá tăng dẫn 500 Tỳ Kheo đến, Thân Tử (Xá Lợi Phất) hóa ra 500 người quy y... Thi triển sức lực giữa 2 bên. Khi biến ra hồ có hoa thì Thân Tử hóa voi để bẻ hết hoa trong hồ ấy. Điều Đạt sai hóa ra quỷ Dạ Xoa thì Thân Tử làm Tỳ Sa Môn Thiên Vương. Đủ loại Thân Tử đều hơn và hàng phục Điều Đạt.

Trong A Hàm có nói rằng: Thân Tử là chỗ sanh ra Tứ Chúng và mẹ của Ngài Mục Kiền Liên là Dưỡng Mẫu...

Trung A Hàm phần hai nói rằng: Nơi an cư của các Tỳ Kheo, xưng dương tán thán là Mãn Từ Tử, thiểu dục tri túc, tinh tấn ở riêng, một lòng chánh niệm, trí tuệ vô lậu. Khuyến khích phát tâm, lại xưng dương tán thán và truyền lại pháp nầy. Lúc bấy giờ ThânTử nhớ đến ta và khi nào thì được gặp người nầy. Người nầy lúc nào đến chỗ Phật? Người kia mách rằng: Người ấy là người có hình thù đẹp đẽ cao ráo như chim Oanh Vũ. Sau đó ở nơi rừng An Đà. Ở đây gọi là Thắng Lâm. Gặp rồi Thân Tử hỏi rằng: Thưa Hiền Giả! Đối với Cồ Đàm là nơi tu Phạm Hạnh chăng?

Đáp: Như thế.

Lại hỏi: Lấy giới thanh tịnh để tu Phạm Hạnh sao? Đáp: Chẳng phải vậy.

Có phải vì tâm tịnh, thấy được là qua chỗ tịnh. Nghi sự thanh tịnh như con đường; không có con đường nào sạch sẽ, thì việc thấy biết đường sạch, lại rõ biết đoạn trừ sự sạch ấy là tu Phạm Hạnh chăng?

Đáp: Chẳng phải vậy. Lại hướng đến hỏi rằng: Như vậy thì bây giờ nói chẳng phải. Nghĩa ấy như thế nào?

Đáp rằng: Vì Vô Dư Niết Bàn cho nên tu Phạm

Hạnh.

Lại hỏi: Lấy giới làm thanh tịnh để lập nên Vô Dư

Niết Bàn chăng?

Đáp: Chẳng phải vậy.

Cho đến đạo tích, tri đoạn tịnh để lập nên Vô Dư

Niết Bàn sao?

Đáp: Chẳng phải vậy.

Lại hỏi rằng: Ý nghĩa nầy như thế nào? Đáp: Nếu lấy giới thanh tịnh để tạo nên Vô Dư thì điều nầy dùng Hữu Dư để gọi lại Vô Dư. Cho đến đạo tích tri đoạn tạo nên Vô Dư lại cũng là hữu dư nên gọi là Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Vô Dư. Nếu lìa 7 loại nầy thì người phàm phu sẽ Bát Niết Bàn. Phàm phu lìa 7 thứ nầy mà cũng chẳng lìa. Từ giới thanh tịnh tới tâm thanh tịnh; cho đến đạo tích trí đoạn tịnh. Người hay có thể vì ta mà nói thí dụ như vua Ba Tư Nặc muốn từ Câu Tát La đến Bà Kê Đế. Ở khoảng giữa ấy bố trí 7 xe. Bỏ xe đầu; lên xe thứ hai. Cho đến bỏ xe thứ 6 lên xe thứ 7. Người ở Bà Kê Đế hỏi rằng: Có phải lên xe đầu chăng? Đáp rằng: Chẳng phải. Mãi cho đến xe thứ 7 cũng đáp rằng: Chẳng phải. Hỏi rằng: Lìa khỏi 7 xe nầy chăng? Đáp rằng: Cũng chẳng phải. Với thí dụ nầy qua sự hỏi đáp đã rõ.

Thân Tử hỏi: Tên Ngài là gì? Người tu Phạm Hạnh xưng là gì?

Đáp: Tên của cha ta là Mãn; mẹ ta tên Từ. Người tu Phạm Hạnh gọi ta là Mãn Từ Tử (Phú Lâu Na). Thân Tử gọi là: Lành thay! Hiền Giả Mãn Từ Tử. Vì là đệ tử của Như Lai nên rõ biết biện tài, được Cam Lồ Tràng. Ở nơi Cam Lồ ấy tự chứng lấy. Gặp ngươi ở đây thật là lợi lạc lớn. Những người tu Phạm Hạnh nên dâng y đãnh lễ.

Mãn Từ Tử hỏi: Hiền Giả tên gì? Phạm Hạnh Nhơn gọi là gì?

Đáp: Tên cha ta là Ưu Bà Đề Xá; tên mẹ ta là Xá Lợi; cho nên gọi ta là Xá Lợi Tử. Mãn Từ Tử (Phú Lâu Na) than lên rằng: Bây giờ cùng với Thế Tôn sánh làm đệ tử, cùng luận nghị mà cũng chẳng rõ. Cùng với Đức Thế Tôn thứ hai cùng luận nghị mà cũng chẳng rõ biết. Cùng với pháp cùng luận nghị mà chẳng rõ biết. Cùng với chuyển pháp luân, lại chuyển đệ tử cùng luận nghị mà chẳng biết. Nếu ta rõ biết Tôn Giả thì chẳng thể đáp được một câu, huống là luận sâu thêm nữa. Lành thay! Lành thay! Làm đệ tử của Như Lai, cho đến dâng y đãnh lễ ...

Phật nói một câu, Thân Tử dùng một câu ấy làm gốc. Qua 7 ngày 7 đêm giống như tiếng gầm của Sư Tử, lại nói thêm ra nhiều câu khác và ý nghĩa khác cho đến vô cùng tận. Hà huống khi Phật nói nhiều, mà Thân Tử lại biện tài thật không có chỗ cùng tận.

Trong kinh A Hàm phần 20 nói: Khi Phật ở tại ao A Nậu Đạt thì Long Vương hỏi: Trong chúng đây không thấy Xá Lợi Phất. Nguyện Phật giải cho. Phật sai Mục Kiền Liên đến Kỳ Hoàn để gọi Thân Tử, gặp lúc đang vá y và đáp rằng: Nhà ngươi đi trước đi ta sẽ đến sau.

Mục Kiền Liên nói: Ta vì Phật đến bảo người. Vì sao lại đi trước? Mục Liên liền lấy tay chạm vào y, y ấy hoàn thành. Thân Tử nghĩ rằng Mục Liên thử ta thì ta cũng thử Mục Liên vậy. Tức thời lấy y bỏ xuống đất, ngươi có thể nhấc lên chăng? Mục Liên biết Thân Tử thử mình, liền ra hết sức nhưng không giở lên nổi. Thân Tử lúc bấy giờ cột vào cây Diêm Phù làm cho thiên hạ bị động, cột 2, 3, 4 lần. Bốn cõi trời cũng chẳng dậy được. Lại cột cả Tiểu Thiên, Trung Thiên, Đại Thiên lại cũng chẳng dậy được.

Lại cột vào nơi chân của Phật đang ngồi ở nước kia, mười phương thế giới cõi Phật đều chẳng lay động.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Mục Liên tự nghĩ rằng: Ta thần lực đệ nhứt mà nay thì chẳng thể nhúc nhích được; chẳng lẽ mất thần lực rồi sao? Nhân đó liền bỏ đi và đi trước cả Thân Tử nữa. Khi đến trước Phật, Mục Liên thấy Thân Tử đã ở trước Phật rồi. Long Vương thấy đất rúng động; nên mới hỏi Phật. Phật bảo rằng: Đây là cái lực của hai người.

Long Vương và 500 Tỳ Kheo đối với Mục Liên sinh tâm khinh chê. Phật bảo Xá Lợi Phất rằng: Đối với tứ thần lực được tự tại. Mục Liên cũng tự tại mà chẳng thể mang nổi Phật lực chăng?

Nghe rồi Mục Liên nói rằng: Hiện theo thần lực của ngươi, Mục Liên dùng bình bát cùng với 500 Tỳ Kheo nầy mang đến trước Phạm Cung. Một chân đạp núi Tu Di và chân kia đến thẳng Phạm Cung. Thân ở tại nước kia, mà nói kệ nghe đầy cả các nước Đại Thiên. 500 vị ấy tâm phục...

Đối với Ước Giáo thì cho rằng Tam Tạng Trí Huệ tức là Vô Học thập trí, đoạn trừ kết sử, chứng được chơn thường và giúp Phật tuyên dương giáo hóa. Thích Luận quyển 40 gọi là Hữu Diện Đại Tướng, tức là ở nghĩa nầy.

Thông Giáo gọi Trí Tuệ là: Như trong Bát Nhã tự nói chỗ của Ma Ha Tát. Nghĩa là ta thấy chúng sanh, thấy Phật, thấy Bồ Đề, thấy chuyển pháp luân. Phá những điều thấy nầy thì gọi là Ma Ha Tát. Chư hiền thánh tự nói pháp nầy rồi, chẳng giống như bây giờ người ta vọng có mà nói. Nên rõ rằng Thân Tử chẳng phải phá cái thấy của sanh tử, lại phá cái thấy Phật, pháp Bồ Đề và cái thấy chuyển luân, Niết Bàn, mà huệ nầy khác với sự chỉ dạy ban đầu vậy.

Còn Biệt Giáo nói về Trí Huệ giống như 5 vị phân biệt. Nghĩa là từ nguyên sơ thường nghe sữa lạt gọi là chẳng nghe dư vị. Phát tâm tu hành, hằng hành nhũ lạt thì gọi đây là sơ giáo trí huệ. Nếu thường nghe về sữa, mà sữa ấy chẳng do nước sữa, nghĩa là tánh lành dữ và gốc của tánh ấy vốn không. Chẳng phải do tu thiện phá ác, diệt sắc, thủ không, mà thường hay tu, tức là không nầy vậy.

Thông Giáo nói về Trí Huệ thì cho rằng: Từ lần đầu nghe được đề hồ lấy đó làm đề hồ. Dắt bò, tìm sữa. Chuyển sữa thành Sanh Tô. Chuyển sanh Tô thành Thục Tô mới được Đề Hồ. Người mà tu và hành như thế nầy tức là Biệt Giáo Trí Tuệ vậy. Nếu từ nguyên sơ thường hay nghe đến bò thường chịu ăn cỏ, cho ra Đề Hồ và làm cho khỏi các bịnh và trừ tất cả các loại thuốc, tất nhiên có đủ trong ấy. Đối với người tu hành như thế nầy, tức là

Viên Giáo Trí Tuệ vậy.

Bổn Tích là bổn trụ nơi thật tướng, trí ấy là mẹ. Từ cảnh sanh trí huệ. Cảnh đó tức là thân trí huệ, tức là con.

Từ mẫn chúng sanh. Tích ấy là 5 vị của Thân Tử. Muốn chuyển máu phiền não xấu làm thành sữa tốt thì rõ biết trí tuệ ngoại đạo, tạo luận sư lớn. Muốn có thục nhũ để làm sữa thì phải thị hiện Tam Tạng Trí Huệ. Lấy đó làm đức Thế Tôn thứ hai, muốn hướng dẫn sữa ấy thành Sanh Tô. Dung nạp chỗ lớn và hiện ra nhỏ, thọ nhận việc thanh tịnh; gọi đây là che khuất. Đây là muốn dẫn cho Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Sanh Tô thành Thục Tô. An ủi làm lợi lạc cho những người cùng Phạm Hạnh là đối với Bát Nhã lãnh giáo, muốn hướng dẫn cho Thục Tô thành Đề Hồ. Đối với sự ngộ đầu tiên của Pháp Hoa là tất cả đều tích chứa bên trong và hiện ra ngoài, mà bổn địa bên trong kỳ bí; việc nầy thật là sâu xa.

Quán tâm ấy là một tâm ba quán. Nhiếp được tất cả trí huệ. Quán tâm ấy tức không; nhiếp được sữa trí tuệ. Quán tâm ấy tức giả; nhiếp được hai Sanh Tô Trí Huệ và Thế Trí Huệ. Quán tâm tức ở giữa, nhiếp được Đề Hồ Trí Tuệ. Đây gọi là quán tâm trung nhứt huệ, tất cả huệ, tất cả huệ, một huệ, chẳng phải một huệ, chẳng phải tất cả huệ ...

Đại Mục Kiền Liên là họ. Dịch là Tán Tụng. Trong Kinh Văn Thù Vấn dịch là Lai Phục Căn. Chơn Đế nói: Chớ có Già La. Đây dịch là Hồ Đậu. Hai vật nầy những ông Tiên ngày xưa hay mang theo. Nhơn đây lấy đó làm mạng cho gia tộc.

Thích Luận nói là con của người làm nghề bói toán.

Tên là Câu Luật Đà. Lấy tên của cây Câu Luật Đà đặt tên và do cầu đảo thần cây mà được con. Nhơn đây lấy làm tên vậy. Lại xưng lược là Mục Già. Vị Lai Nhơn Quả kinh nói rằng: Đại Lục Liên La Dạ Na cùng tên rất nhiều; nên gọi chữ Đại vậy. Thích Luận nói rằng: Xá Lợi Phất tài giỏi, sáng thấy quý tướng. Mục Liên lấy hào hiệp làm trọng.

Trí tuệ, nghề nghiệp, so với đức hạnh ngang nhau. Trong

Tăng Nhứt A Hàm nói: Trong đệ tử của ta người có thần thông nhẹ nhàng bay lên không trung đến cả 10 phương thì Mục Kiền Liên là số một. Trong Thích Luận quyển thứ 41 gọi là Tả Diện Đệ Tử (Đệ tử đứng bên trái) là Thầy ngoại đạo, có cả 500 đệ tử, dùng chú thuật có thể dời núi được. Trải qua việc làm lung lay núi và mặt trời, mặt trăng. Mục Liên nghĩ rằng: Núi nầy nếu di chuyển đi xa thì làm tổn hại. Cho nên mới ở trên đỉnh núi; ngồi kiết già trên hư không, làm cho núi trở lại như cũ không di động. Tướng ngoại đạo nghĩa là so với pháp của ta như núi động và mặt trời thì phải di chuyển. Làm thế nào để yên trở lại là chuyện đầu tiên. Chắc chắn là do Sa Môn khiến chăng? Tự rõ biết lực của mình yếu; cho nên phát tâm trở về Phật đạo, làm cho nhiều người theo chánh pháp mà xuất gia. Nan Đà Bạt Nan Đà huynh đệ ở nơi biển cạnh núi Tu Di. Phật thường hay bay vào hư không, lên cung trời Đao Lợi. Rồng nầy mới sân hận và hỏi rằng người ưu tú ấy vượt lên khỏi cả ta. Sau đó Phật muốn lên trời thì rồng nầy nổi mây đen, sương mờ che khuất ánh sáng. Các vị Tỳ Kheo thì muốn hạ xuống. Phật chẳng nghe. Mục Liên nói:

Con có thể làm cho con rồng nầy rớt xuống. Thế là rồng ấy dùng thân quấn bảy vòng núi Tu Di. Cái đuôi của nó ở biển mà cái đầu thì ở tận trên đỉnh núi. Mục Liên hiện thân nầy lớn gấp bội, quấn núi 14 vòng. Cái đuôi thò ra ngoài biển; còn đầu nằm tại Phạm Cung. Rồng nầy sân hận làm cho mưa lớn và đổ xuống đá kim cương.

Mục Liên biến đá ấy thành hoa quý nhẹ nhàng dễ thương. Dụ cho sân không được, Mục Liên hóa thành thân nhỏ rúc vào trong thân rồng. Vào từ mắt và ra từ tai. Vào tai thì ra mũi. Rồng la lên, thân nầy bị đau. Liền Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

bị bịnh khổ; nên đã hàng phục. Mục Liên dùng thân nhỏ ấy thị hiện tượng của Sa Môn rồi cả hai cùng rồng đến trước Đức Phật. Điều Đạt dẫn 500 vị Tỳ Kheo cùng với đồ chúng. Mục Liên trốn và làm cho mắt lớn lên, rồi ra tiếng sấm sét, âm thanh phát ra. Cù Già bỏ chạy mà vẫn chưa tỉnh. Thân Tử (Xá Lợi Phất) thuyết pháp cho 500 người ấy. Mục Liên dùng tay gom lại các Tăng để hòa hợp. Trong Tạp A Hàm quyển thứ 29 nói rằng: Khi Phật tại Xá Vệ, vào ngày 15 thuyết giới, Phật yên lặng chẳng nói. A Nan 4 lần thưa thỉnh. Phật bảo rằng: Chúng chẳng thanh tịnh; nên ta chẳng thể nói giới. Ngươi có thể làm Thượng Tọa, làm người trì biệt, tụng lên các giới chăng?

- Mục Liên tìm kiếm nhập định quán thấy ai không thanh tịnh, thì thấy Mã Sư đầy đủ 2 vị Tỳ Kheo rồi lấy tay đuổi ra, đóng cửa lại và thỉnh Phật thuyết pháp. Phật bảo rằng ta chẳng nói hai lời. Nay chẳng tự nói giới. Mục Liên hỏi: Trong chúng không thanh tịnh thì con cũng sẽ lại chẳng làm Duy Na. Kỳ Vức ở đây dịch là Cố Hoạt. Được sanh lên cõi trời Đao Lợi là đệ tử của Ngài Mục Liên bịnh và Ngài dùng thần thông đến để thăm, gặp được chư thiên và đồng ra vườn dạo chơi. Kỳ Vức ngồi xe nhưng chẳng xuống xe để chào mà chỉ chắp hai tay lại thôi. Khi Ngài

Mục Liên dừng thì Kỳ Vức hỏi rằng:

Chư thiên thọ lạc say đắm không dừng nghỉ như Ngài thấy. Vậy Tôn Giả có ý cầu gì mà đến đây vậy? Đáp rằng: Bỏ ăn là chánh. Mục Liên bay đến trước xe, Đế Thích cùng Tu La chiến thắng, tạo ra thắng đường, thất bảo lầu các, thấy thật là trang nghiêm đẹp lạ. Đòn dông và các chi tiết khác tất cả đều đẹp đẽ. Chẳng thể dính mắc vào đâu mà có thể trụ lại đấy. Đây là do phước báu của Trời và những thần lực đặc biệt mà có được điều nầy. Mục Liên bay lên trên để xem. Đế Thích cùng Mục Liên quan sát xem chốn nầy. Chư Thiên Nữ ngại gặp Mục Liên nên tất cả đều chạy trốn chẳng có mặt. Mục Liên nghĩ rằng: Đế Thích đắm say dục lạc; chẳng tu hành gì lấy làm căn bản, liền biến hóa và thiêu Thắng Đường nầy. Lửa cháy tro tàn. Rồi từ đó rộng nói về vô thường cho Đế Thích nghe. Đế Thích hoan hỷ. Phía hậu đường không bị thiêu;

nên đã tập hợp 500 vị La Hán lại, như trước đã nói. Đức Như Lai dùng phạm thinh để nghe thật sâu xa và dẫu xa đến đâu vẫn là tiếng nói của Phật chứ chẳng khác. Mục Liên muốn rõ biết là độ nghe xa của Phật là bao nhiêu; đi càng lúc càng xa; nhưng nghe cũng rất là gần. Đoạn dùng thần lực bay mãi về phía Tây, qua khỏi hằng hà sa cõi nước; nhưng vẫn nghe tiếng Sư Tử của Phật. Giống như ở gần chẳng khác gì. Bay mãi và dùng hết thần lực nên mệt mỏi và gặp ngay nơi kia đại chúng đang dùng bữa; nên đã lấy bát ra cùng dùng và sau đi kinh hành. Những người ở tại đó hoảng kinh. Vì người nầy nhỏ như đầu con trùn và từ xứ nào đến đây vậy?

Phật tại nơi đó bảo rằng: Người nầy ở phía Đông, cách đây vô lượng Phật quốc độ, có một vị Phật gọi là Thích

Tôn, là đệ tử số một của Thần Thông, muốn nghe âm thanh của Ngài, chứ đây không phải là loài trùn nào cả. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Niết Bàn nói: Phật cầu thị giả và tâm nghĩ đến A Nan; giống như phía Đông thì mặt trời chiếu sáng, phía Tây thì tường vách...

Ước giáo luận thần thông nghĩa là nương vào Tứ Thiền và 14 loại biến hóa. Nương vào sự quan sát và luyện tập thuần thục, chú tâm tu đủ tất cả vô lậu sự thiền. Hay tạo ra 18 sự biến hóa. Đây là sơ giáo thần thông. Nương vào không để khởi lên trí huệ và lấy không huệ tâm ấy tu các thần thông; tức là Thông Giáo Trung Thần Thông. Rồi lần lượt nương vào tam đế huân tập để được thần thông, triển chuyển thâm nhập qua khỏi Nhị Thừa thì gọi là Biệt Giáo Thần Thông. Nương vào nơi thật tướng có được thần thông; chẳng dùng hai tướng để thấy các quốc độ của Phật. Từ chơn khởi lên; nên chẳng động; chơn ấy biến khắp 10 pháp giới. Đây chính là Viên Giáo Thần Thông... Trong quá khứ từng giúp cho các vị Bích Chi Phật. Cạo tóc, mặc áo cà-sa, phát nguyện được thần thông...

Bổn Tích ấy là bổn trụ chơn đế; nơi định của Thủ Lăng Nghiêm. Hay đối với một niệm mà biến ra 10 cõi, đủ loại thị hiện; để làm cho những Phật sự. Dùng lòng từ bi cho nên Tích ấy là Ngũ Vị Thần Thông để đi vào chỗ nhỏ nhiệm nhất...

Quán tâm ấy là quán đối với một tâm có tất cả tâm.

Quán tất cả tâm lại chẳng có các tâm. Tâm chẳng có chẳng không; cho đến tướng thật. Tức là quán về Thông Thông vậy. Ma Ha Ca Chiên Diên ở đây dịch là Chi Sức, lại dịch là Mạo Thừa. Người ta gọi chữ là Ngộ. Hay nói là Phiến Thằng, lại cũng có nghĩa là Hảo Mạo. Cũng còn gọi là Kha La. Kha La dịch là Tư Thắng. Tất cả đều là họ của Ngài, lấy họ làm tên. Trung Tăng Nhứt A Hàm nói: Lành hay phân biệt nghĩa lý và diễn giải đạo giáo thì Ca Chiên Diên là số một. Như Trường A Hàm cũng nói: Có ngoại đạo chấp đoạn kiến, nghĩa là không có đời sau. Nếu hỏi đến 10 lần thì ngoại đạo đều đáp là không có đời sau. Hỏi rằng: Mặt trời, mặt trăng của người của trời bây giờ là của đời nầy hay đời khác?

Đáp rằng: Không có đời khác tức là chẳng có ngày mai.

Lại hỏi: Ta thấy người chết chẳng sống lại được. Vì sao nói là thọ khổ. Cho nên rõ biết là không có đời sau.

Đáp rằng: Như tội nhơn bị giam, có thể được thả chăng?

Lại hỏi: Nếu sanh thiên, thì tại sao chẳng trở lại.

Cho nên biết rằng không có đời khác.

Đáp rằng: Như người bị rơi xuống hầm rồi được ra khỏi, rồi chẳng trở lại hầm chăng? Lại nữa ở trên cõi trời một ngày bằng ở đây 100 năm. Sanh vào nơi kia 35 ngày. Chưa nói việc trở lại của tâm; giả thử có trở lại thì ngươi cũng đã không còn nữa.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Lại hỏi: Khi ta thiêu tội nhơn, rồi che đậy lên đó. Người cai quản chẳng thấy thần hồn xuất ra. Như vậy biết rằng không có đời khác. Đáp rằng: Con mắt của ngươi ban ngày có thấy được thần hồn của bạn ngươi. Xuất ra sao?

Lại hỏi: Khi ta chẻ xác chết ra chỉ thấy thịt, xương, đi tìm thần hồn chẳng thấy; cho nên rõ biết là chẳng có đời sau.

Đáp rằng: Như con nít bẻ củi ra từng khúc và tìm lửa thì có thấy được chăng?

Lại hỏi: Ta bồng người chết thấy nặng; nếu thần hồn ra khỏi thì nhẹ. Nếu thần hồn không đi khỏi, tức là chẳng có đời sau.

Đáp rằng: Như lửa cùng sắt đốt cháy tức nhẹ, sắt mất lửa đi ròng lại nặng. Con người có thần thức tức nhẹ, khi chết rồi không còn thần thức nữa nên nặng. Lại hỏi: Ta thấy khi người sắp chết, ngược lại cầu thần hồn chẳng được. Rõ ràng là không có đời sau.

Đáp rằng: Như người chẳng chuyên tâm cầu nguyện thì đều nghe được âm thanh ấy chăng.

Lại hỏi: Ngươi chỉ có phá bỏ, ta chấp điều nầy thật lâu dài, chẳng thể xả bỏ được.

Đáp rằng: Như người cắt cỏ, đầu tiên thấy cây gai, lấy gai. Thứ đến bỏ cây gai lấy vỏ gai. Thứ đến bỏ vỏ gai lấy sợi tơ gai. Kế đến bỏ sợi tơ, lấy vải sợi. Thứ đến bỏ sợi, lấy lụa. Thứ đến bỏ lụa lấy bạc. Kế đến bỏ bạc lấy vàng và bỏ hết. Vậy lấy hết tại sao chẳng thể lấy hết? Lại hỏi: Chẳng phải ta đã nói điều nầy, mà nhiều người khác cũng nói như vậy, tại sao nói chẳng phải ta? Đáp rằng: Cả hai thương nhơn đều gặp quỷ. Quỷ dùng hình tướng người để nói rằng: Con đường phía trước nhiều lúa gạo và chở cỏ đến đó để làm gì? Một thương nhơn liền bảo: Con đường phía trước người, bò đều đói. Vậy thì quỷ đến đó chăng? - Một thương nhân khác nói: Nếu có lúa và cỏ mới thì có thể cho lúa và cỏ. Người, bò tất cả chẳng phải vì quỷ mà ăn. Những người nầy nói dối như quỷ cuồng ngôn. Ngươi chẳng dùng lời của ta, ta thí cho lúa, cỏ. Bây giờ đã được lúa, cỏ mới sao lại chẳng bỏ ra?

Lại hỏi: Ta chẳng thể xả bỏ và khuyên ta, liền sân.

Đáp rằng: Ngươi như người nuôi heo, trên đường đi gặp phẩn, liền quay đầu lại. Trên đường ấy gặp mưa đổ xuống cũng làm dơ đầu; người bạn bảo cho liền sân.

Nghĩa là ngươi chẳng phải người nuôi heo mà làm cho ta bỏ cái sân kia được. Như vậy cứ phiên dịch diễn giải rộng ra các nghĩa.

Ngoại đạo liền phục và tán thán rằng: Tôn Giả trước nói về mặt trời, mặt trăng và tôi đã hiểu rõ rồi. Muốn nghe về trí tuệ biện tài cho nên mới chấp vào chỗ dở, khó kia. Nhưng lành thay! Lời nói diệu ngọt. Ngài Ca Chiên Diên đã luận giải rành rẽ nghĩa lý lại cũng như thế.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Trong luật nói rằng: Lành hay giáo hóa về quy giới, làm cho người hay dâm thì thọ giới ban ngày, sau đó thọ quả báo thì mỗi mỗi ngày đêm đều thấy trước được tướng an lạc... Lại ở trong đời có vị Bà La Môn nói 500 bài luận có thể cùng với ta luận chăng?

Trong 500 luận ấy có Cù Mật Thích. Ở trong nước chưa có ai mà không nghe về lời nói xấu xa như thế. Có Châu Lợi Bàn Đặc đối với người xuất gia lại chẳng phải là người thấp kém. Ngươi nên cùng với 2 người nầy tranh luận. Nếu thắng thì ta và ngươi nên danh. Người đời cho rằng thắng 2 người nầy thì chẳng khó gì. Nếu chẳng phải vậy thì giấu khuất đi. Sau đó gặp Bàn Đặc ở trên đường đi. Hỏi tên gì thì đáp rằng: Ngươi muốn hỏi nghĩa chứ tại sao lại hỏi tên?

Lại hỏi: Ngươi có thể cùng ta luận nghị chăng? Đáp rằng: Ta có thể luận cùng Phạm Vương, hà huống là ngươi, đồ mù chột chẳng có mắt.

Lại hỏi: Mù tức là không có mắt, không mắt tức là mù, há chẳng phiền sao? rồi Châu Lợi Bà Đặc tạo ra 18 pháp biến hóa.

Liền nói: Người nầy có thể phi thân biến hóa, lại chẳng hiểu rõ. Ca Chiên Diên dùng thiên nhĩ để nghe, liền che Bàn Đặc hiện ra thân như ông ta. Từ không trung xuống hỏi: Người tên họ là gì vậy? Đáp: Tên ta là Nam Trượng Phu.

Lại hỏi: Nam tức là Trượng Phu; Trượng Phu tức nam, há chẳng phiền sao?

Thế Diễn đáp: Hãy dừng lại ở chỗ tạp luận nầy, có thể luận vào nghĩa sâu hơn rồi hỏi: Có phải chẳng nương vào pháp, được Niết Bàn chăng?

Đáp rằng: Chẳng nương vào pháp ngũ ấm, có thể chứng được Niết Bàn.

Lại hỏi: Ngũ ấm nương vào cái gì để sanh? Đáp: Nhơn ấy do ái sanh. Lại hỏi rằng: Làm thế nào để đoạn ái?

Đáp: Nương vào Bát Chánh Đạo tức có thể đoạn được ái.

Thế Diễn nghe rồi liền xa rời trần cấu và theo ví dụ như đã nói. Ước Giáo luận nghĩa hay nương vào vô thường, khổ, không và vô ngã, phá và đoạn trừ thường kiến v.v... Tối Sơ Giáo luận thì nương vào không, vô sở hữu và bất khả đắc. Phá trừ đoạn thường và ái kiến. Thông Giáo luận nghĩa do Thiên Nữ nói: Ta chẳng có chỗ được, cho nên giải như vậy. Nương vào Tổng Trì Tứ Biện. Quán sát thấy, giả và lấy đó làm thuốc để trị bịnh, phá đoạn thường kiến.

Còn Biệt Giáo luận nghĩa tướng thì nương vào thật tướng cứu cánh, chẳng có chẳng không, phá đoạn thường kiến. Còn Viên Giáo luận nghĩa thì là Ước Bổn Tích. Bổn ấy trụ ở phước đức trí huệ, hai loại trang Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

nghiêm, hay hỏi hay đáp. Vì thương tưởng chúng sanh. Tích ấy có 5 vị luận nghị sư. Quán tâm, quán trí, cuối cùng phát ra trí tuệ. Trí ấy tới lui, tức là quán tâm luận nghĩa vậy. A Nậu Lâu Đà lại còn gọi là A Na Luật; cũng còn gọi là A Nê Lư Đậu. Tất cả đều dịch theo âm tiếng Phạn ngày xưa. Ở đây dịch là vô tham, lại cũng gọi là Như Ý hay Vô Liệp. Ngày xưa ở vào năm mất mùa đã cúng dường thức ăn cho một vị Bích Chi Phật; nên trong 91 kiếp được quả báo luôn luôn đầy đủ. Tên là không nghèo, họ của ngài là Kiếp Sơ; do đất, nước, gió thổi mà kết thành thế giới. Ngài từ cõi Quang Âm Thiên sau khi mạng tận sanh vào đây, hóa sanh làm người. Thân có ánh sáng, khi đi giống như bay. Vui vẻ khi ăn uống, chẳng có người nam kẻ nữ nào sánh bằng. Ở trong chúng sanh ra nên gọi là chúng sanh. Tự nhiên có mùi vị của đất. Vị ấy như Đề Hồ; màu sắc như Sanh Tô và ngọt như mật. Vì ăn nhiều cho nên mất ánh sáng, không thể bay được. Người ăn ít thì có ánh sáng yếu. Có chỗ tốt xấu theo tướng ấy; nên có thị phi. Cho đến mất cả mùi vị của đất, rồi ăn đất tự nhiên, da dẻ trở thành tướng xấu xa. Da mát ăn đất bên ngoài rồi chuyển sanh các việc ác.

Đất mất thì ăn lúa gạo. Khi ăn lúa gạo thì tướng nam nữ sanh ra rõ ràng và tạo ra chỗ vợ chồng. Vì vậy nên phải tạo ra nơi chốn để giữ lúa. Sau lúa sanh ra trấu. Cắt bỏ đi rồi chẳng sanh ra nữa, chỉ còn có gốc, rồi sanh ra chuyện tranh đoạt. Sau đó lập nên người để giải quyết, gọi là điền chủ để tranh tụng lý luận với nhau. Đây gọi là dân chủ. Dân chủ có con, tên gọi là Trân Bảo. Trân Bảo có con tên là Hảo Vị. Bắt đầu từ Dân Chủ được mở mang thì vòng vàng tương tục, ngay cả việc lành. Từ Cốc Ma cho đến Tịnh Phạn cả 4 đời đều là Thiết Luân. Tổng cộng lại là 84.210 vị vua. Trong kinh Du Hành thứ 12 nói rằng: Ở trong kiếp xa xưa có một vị vua sớm mất cha mẹ, lấy nước để thế cho em. Gặp một Bà La Môn. Bà La Môn ấy nói rằng: Ngươi nên trao vương y và họ là Cồ Đàm. Nhơn đây mà theo. Lúc đó người ấy tên là Tiểu Cồ Đàm, trụ ở vườn Cam Giá. Giặc cướp đem đồ cướp được đi ngang vườn nầy, bị tặc tìm đến và bắt Tiểu Cồ Đàm. Bị tên bắn, máu rơi xuống đất. Đại Cồ Đàm buồn lo, thu hốt máu trên đất để vào dĩa và đem về vườn rồi để thần chú 2 bên dĩa ấy. Nếu vị Cồ Đàm nầy thành tâm thì Thiên Thần sẽ biến máu ấy thành người. Trải qua 10 tháng, bên trái thành người con trai và bên phải thành người con gái. Từ đây tộc gọi là Cồ Đàm. Cồ Đàm ở đây gọi là Thuần Tịch, lại cũng còn có tên là Xá Di. Xá Di chính là Tộc họ trân quý. Nhơn lúc đầu của Hiền Kiếp gặp ngay Đức Như Lai ra đời, Cồ Đàm biết thần thức bắt đầu thác sanh. Nếu tìm lại điều nầy thì từ thời Dân Chủ cho đến nay tức thuộc tộc họ Cồ Đàm. Từ đứa con thứ 4 của vua Cốc Ma. Một là mặt sáng; hai là như voi ăn; ba là dẫn đường và bốn là trang nghiêm. Bị thú rượt chạy vào núi tuyết và trốn vào rừng cây ở phía bắc. Người ở đây vui vẻ như ở chợ. Chia biên giới của nước và chức tước thì vua than rằng: Con ta có năng lực và 4 đứa cùng một họ nầy. Lại nữa ở đây đất nầy trồng cây Thích Ca sẽ tươi tốt. Nên ở đây dịch là Trực Lâm, tức là lấy rừng để lập nên nước. Do vậy mà lấy Lâm làm họ. Chữ ngoại quốc có Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

nhiều hàm ý. Thích Ca lại là Trực mà cũng là Năng. Bây giờ Tịnh Phạn nhận lấy. Sau vua Thừa Trang Nghiêm ấy; Trang Nghiêm tức là Ô Đầu. Ô Đầu sanh ra Ô La Ô Đầu La sanh Ni Cầu La. Ni Cầu La sanh Thi Hưu La; Thi Hưu La tức là Sư Tử Giáp. Sư Tử Giáp sanh Tam Phạn. Hộc Phạn có 2 con. Người con đầu tên là Ma Ha Nam và kế là A Na Luật. Như vậy là cháu của vua Tịnh Phạn và là thứ tử của Hộc Phạn. Là Đường Đệ (anh em chú bác) với Thế tôn, là anh của A Nan. La Hầu La gọi là chú, là những người thân thuộc vậy. Cho nên Chu Công than rằng:

Ta là con của Văn Vương, em của Vũ Vương, cháu của Thành Vương. Trong thiên hạ chẳng có người làm loạn, mà tắm gội nơi 3 kẻ cầm quyền, thật là 3 vị chí thiết. Lễ nghĩa hiền tài như thế, huống gì là người khác. Trong kinh Hiền Ngu nói rằng: Trong thời kỳ mạt pháp của Phật Phất Sa thì thế gian đói khát, có một vị Bích Chi Phật tên là Lợi Cật, đi khất thực không có bình bát và chẳng được gì. Có một người nghèo thấy vậy mới thương tâm và bạch nói rằng: Ở đây có thể thọ nhận đồ ăn được. Tức liền dâng cúng. Ăn xong hóa ra 18 phép.

Sau lại thành vỏ lúa. Có con thỏ chạy đến ôm chạy rồi hóa ra người chết. Đi được nửa đường chờ trời tối về lại nhà. Bỏ xuống đất thành người vàng. Lấy tay chỉ đâu thì sinh ra vô số. Người ác và vua ác muốn đến cướp đi thì chỉ thấy tử thi; nhưng trước đó chỗ nầy ai cũng thấy toàn là vàng quý. 99 kiếp với quả báo đầy đủ như vậy; nên hiệu là không nghèo. Lần sanh nầy thì gia nghiệp giàu có thêm lên, mỗi ngày càng tăng trưởng. Cha mẹ muốn thử cho nên mang những đồ đựng trống không đến thì thấy trăm vị đều đầy đủ. Ở ngoài cửa mỗi ngày thường có 12.000 người. 6.000 người thì thu nhận của cải tài sản và 6.000 người trả lại. Sau khi xuất gia, bất cứ nơi đâu, người người trông thấy đều hoan hỷ. Nếu muốn có tu như nhà nầy cũng không khác. A Na Luật tinh tấn trong 7 ngày 7 đêm thì mắt mờ chẳng thấy. Mắt ấy là mắt dùng để ăn, tức trong 7 ngày ấy chẳng thấy mắt liền buồn, màu sáng đã mất, nhục nhãn không còn. Phật bảo phải cầu Thiên Nhãn. Sau đó nhớ đến 4 đại tịnh sắc và giữa đầu phát ra, thấy rõ tất cả trong ngoài sáng tối, tất cả đều thấy. Đối trước Phạm Vương nói rằng: Ta thấy Thích Ca trong Đại thiên Thế giới như thấy trong lòng bàn tay. Tăng Nhứt (A Hàm) nói: Trong Phật Pháp của ta, người có thể thấy bằng thiên nhãn triệt thấu là A Na Luật. Ông là đệ nhứt. Khi A Na Luật mất khả năng nhục nhãn thì Phật cùng với các vị Tỳ Kheo hằng vì đó mà tài bồi. Phật ở tại động Câu Tát Lạ ở nước Xá Vệ, Đức Phật đã cùng với 800 vị Tỳ Kheo vân tập, vì A Na Luật mà may 3 y. Phật tự đo lấy và các Tỳ Kheo thì cắt may; trong một ngày thì hoàn thành. Từ đó Phật rộng nói về người xuất gia thọ nhận và không nhận y như thế nào, thật đầy đủ.

Rất nhiều người đắc đạo.

Theo Ước Giáo thì nương vào thiền định nên phát ra Thiên Nhãn. Phàm phu ngoại đạo nương vào vô lậu sự thiền; phát ra Thiên Nhãn. Tam Tạng nghĩa nương vào thể pháp vô lậu huệ, phát ra các hạnh. Nương vào những hạnh ấy phát ra Thiên Nhãn. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Thông Giáo ý nói nương vào chỗ tán thán việc lành, phát ra nhục nhãn. Nương vào định, phát ra Thiên Nhãn. Nương vào chơn, phát ra huệ nhãn; nương vào túc, phát ra pháp nhãn. Nương vào Trung (Đạo) phát ra Phật nhãn.

Biệt Giáo ý nói rằng nương vào thật tướng, phát ra Thiên Nhãn. Thiên nhãn tức là Phật nhãn.

Viên Giáo ý nói lại nương vào sự tán thán những việc lành và nhờ sự tu ấy mà được nhục nhãn. Nương vào tu định; nên sinh ra Thiên nhãn.

Theo Tam Tạng ý nói nương vào không để tu, sinh ra nhục nhãn và Thiên nhãn.

Theo ý của Thông (giáo) thì nói rằng: Lần lượt tu ngũ nhãn.

Còn Biệt (giáo) thì ý nói rằng: Chẳng cần lần lượt tu ngũ nhãn.

Theo Viên (giáo) ý nói Bổn Tích là bổn trụ thật tướng mới thật là Thiên nhãn. Chẳng dùng 2 tướng để thấy những Phật quốc. Tích ấy chỉ cho Bán Đầu Thiên

Nhãn.

Quán Tâm cho rằng quán nhân duyên sanh ra tâm lành, tức là nhục nhãn.

Quán Nhân Duyên, sanh ra tâm không, tức là Thiên Nhãn. Quán Nhân Duyên, sanh ra tâm giả, tức là pháp nhãn. Tức là Trung (đạo) tức là Phật nhãn...

Kiếp Tân Na ở đây dịch là Phòng Túc. Cha mẹ cầu đảo nơi phòng và ngôi sao cảm được nên sanh ra con. Dùng Phòng Tinh đặt làm tên vậy. Đây là vị Tỳ Kheo lúc đầu xuất gia chưa gặp Phật. Đêm đầu tiên hướng đến Phật thì gặp mưa, ghé vào trú mưa tại phòng ông thợ làm đồ gốm, lấy cỏ lót ngồi. Tối đến lại có một Tỳ Kheo nữa vào theo sau. Vị Tỳ Kheo đến trước liền lấy cỏ trải trên đất cho ngồi. Nửa đêm lại hỏi muốn điều gì vậy? Đáp rằng: Tìm Phật. Vị Tỳ Kheo kia liền nói pháp. Những lời nói nầy có thể kiểm lại nơi A Hàm. Hốt nhiên được đạo. Vị Tỳ Kheo đến sau ấy chính là Đức Phật vậy. Cùng với Phật, Phòng Túc được pháp thân. Từ nơi được đạo nên có tên là Kiếp Tân Na. Tỳ Sa Môn mang lọng đi sau Kiếp Tân Na. Tỳ Sa Môn ấy là Túc Chủ. Chủ ấy chờ gặp ngôi sao lại cũng như thế. Tỳ Kheo nầy lành chiếm Tinh Túc. Rõ biết được hình thù, từ đó rõ được tên. Tên ấy là

Kiếp Tân Na.

Tăng Nhất A Hàm nói rằng: Trong Phật Pháp của ta, lành rõ Tinh, Túc, Nhựt, Nguyệt thì Kiếp Tân Na là đệ nhứt. Ước Giáo bảo bẻ phá các căn trần ở nhà thì giống như phòng và lầu các Chơn Đế của Phật.

Theo Tam Tạng ý nói rằng: Thể đạt căn trần tức là cùng với Như Lai đồng ở chung trong phòng của Chơn

Đế.

Theo Thông Giáo ý nói rằng: Phân biệt 10 pháp giới căn trần phòng xá, tất được thấy Phật. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển Thứ I (Phần dưới)

Biệt Giáo ý nói rằng: Đối với một căn trần phòng xá, tức là thấy tất cả những phòng xá, thấy tất cả Phật. Tức là ý của Viên Giáo là Ước Bổn Tích. Bổn ấy cùng với Như Lai đồng cùng thật tướng. Tích ấy để chỉ cho các Phòng Túc.

Quán Tâm là quán ngũ ấm xá, bẻ gãy không, tức là không, cùng với hóa Phật cùng ở. Quán ngũ ấm xá tức giả, cùng với báo (thân) Phật cùng ở. Quán ngũ ấm xá trung là cùng với Pháp Phật cùng ở ...

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú Quyển thứ nhất (phần dưới hết)

Dịch xong phần nầy ngày 18 tháng 1 năm 2010 tại Tu Viện Đa Bảo – Úc Đại Lợi, nhân lần tịnh tu, nhập thất lần thứ 7.

Quyển thứ 34

Thứ tự Kinh Văn số 1718

(từ trang số 1 đến trang 149)

Quyển thứ hai

(Phần trên)

- Thiên Thai Trí Giả Đại Sư giảng - Sa Môn Thích Như Điển – Phương Trượng Chùa Viên Giác Hannover - Đức Quốc, dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt tại Tu Viện Đa Bảo – Úc Đại Lợi ngày 19 tháng 1 năm 2010.

Kiều Phạm Ba Đề ở đây dịch là Ngưu Kha. Trong Vô Lượng Thọ gọi là Ngưu Vương. Tăng Nhứt (A Hàm) gọi là Ngưu Tích. Ngày xưa cách đây 500 đời đã là Ngưu Vương. Trâu sau khi ăn thường hay nhai lại. Với dư báo ấy chưa bỏ hết được; nên thường nhai. Cho nên người đời gọi là Ngưu Kha. Ngày xưa có 500 con chim se sẻ. Có một con thường hay đem hoa quả để dâng lên chim sẻ chúa. Phật trong một mùa hạ có nhận lời cung thỉnh của vua A Kỳ Đạt và đã cùng với 500 Tỳ Kheo phải dùng thức ăn của ngựa. Thế mà chỉ có Kiều Phạm ở trên trời, nơi vườn của Thi Lợi Sa, thọ nhận sự cúng dường của Thiên Vương.

Tăng Nhứt (A Hàm) nói rằng: Vui ở tại cõi trên, chẳng vui nơi cõi người thì Ngưu Tích Tỳ Kheo là số một.

Vui tại thiên thượng nghĩa là theo những dục lạc ở đó; là thế giới Tất Đàn vậy. Nhờ cúng dường cho se sẻ chúa mà phước báu ấy được làm người. Có người chê cười và ở dưới thế cũng có nhiều người cười như vậy... Đây là nghĩa thứ nhứt...

Lại nói: Người ta thường xem hình hài bên ngoài;

chứ ít rõ biết cái đức bên trong. Nếu cười một vị La Hán, liền có tội. Muốn tránh cái cười ấy cho nên Ngài thường ở Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

trên cõi trời. Chư thiên rõ biết cái đức nên chẳng cười về hình tướng ấy. Cho nên hay ở trên trời là vậy. Sau khi Đức Phật diệt độ, Ngài Ca Diếp triệu tập 1.000 vị La Hán và sai bậc hạ tọa đi tìm Kiều Phạm thì Kiều Phạm mới hỏi về Phật và Hòa Thượng của mình.

Đáp rằng: Tất cả đều đã tịch diệt. Liền nói rằng:

Phật đi, ta cũng đi; Phật ở ta cũng ở. Phật diệt, ta cũng diệt. Tứ Đạo lưu lại nơi Ngài Ca Diếp, rồi nói kệ chú... Voi lớn đi, voi nhỏ đi theo. Thế Tôn và Hòa Thượng đều diệt độ, thì ta nay trở lại đó để làm gì? Đây là ý nghĩa thứ nhứt.

Ước Giáo nói khi Ngài trụ ở trong vườn của chư Thiên thì thị hiện ra điều lành. Có trâu nhai lại thì đây là thị hiện việc xấu.

Tam Tạng ý cũng như vậy. Dùng sự nhai lại của trâu; nên thân được đạo. Đây để chỉ cho việc ác; nhưng không phải ác. Ở tại cõi trời mà nhai lại thì thể hiện việc lành cũng chẳng phải là lành.

Thông Giáo ý nói: Thị hiện ở các cõi, trong ngoài tốt xấu.

Biệt Giáo ý nói: Chỉ bày ra cái thật tướng của lành dữ. Viên Giáo ý nói: Bổn Tích ấy là bổn trụ ở Tứ Vô Sở Úy. An trụ nơi Thánh chủ, như Ngưu Vương, là đệ nhứt nghĩa Thiên Tích. Thị hiện Ngưu Kha, vui ở cõi trên trời vậy. Quán Tâm bảo: Quán với tâm tánh Trung Đạo là cái lý. An ổn yên lặng, tật nầy như gió. Tức là quán Ngưu Vương vậy.

Ly Bà Đa cũng còn gọi là Ly Việt. Ở đây dịch là Tinh Túc; hoặc Thất Túc hay Giả Hòa Hợp. Văn Thù vấn kinh gọi là Thường Tác Thinh. Cha mẹ cầu con ở ngôi sao giờ khuya. Liền được cảm ứng và nhơn đó lấy ngôi sao đặt tên. Tuy là được xuất gia; nhưng vẫn giữ chức cũ. Là Giả Hòa Hợp. Có người dẫn theo luận để giải thích. Ở giữa cái đình thấy 2 con quỷ đang tranh nhau một xác chết. Bảo rằng phải phân chia cho đều, đừng cho hại về ai. Rồi theo sự thật mà đáp. Con quỷ lớn giành chân tay. Quỷ nhỏ lấy những phần khác của tử thi. Ăn xong lau miệng rồi chạy. Do nguyên nhơn phiền não nầy, chẳng đoán được là thân của ai; cho nên nói là Giả Hòa Hợp. Thường hay tạo ra âm thanh để cho người nghi việc nầy biết.

Nếu ta thấy được cái thân chính nầy thì bỏ chạy. Nếu là thân kia thì ta theo đó mà đi, đứng. Nghi hoặc, do dự gặp người liền hỏi: Ngươi có thấy thân ta chăng? Cho nên thường hay tạo ra âm thanh. Chúng Tăng nói: Người nầy dễ độ và nói rằng: Thân của nhà ngươi là di thể của người khác, chẳng phải có vậy. Tức thời nhận ra được đạo... Tăng Nhứt (A Hàm) nói: Khi tọa thiền nhập định, tâm chẳng đảo lộn thì Ly Việt Tỳ Kheo là đệ nhứt.

Ước Giáo nói: Bẻ phá ngũ ấm, chẳng phải là sở hữu của ta. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Tam Tạng ý thì nói: Thể đạt ngũ ấm, gốc ấy chẳng phải có ta, cũng chẳng có cái kia; thấy thực tướng của ấm. Tức là Viên Ý.

Bổn Tích gọi Bổn là trụ ở ngôi sao Tam Muội. Tích ấy dùng để chỉ cho tên nầy.

Quán Tâm ấy là quán tâm nhớ nghĩ đến Phật, thấy 10 phương Phật rất nhiều, như ban đêm thấy sao trên trời vậy...

Tất Lăng Già Bà Sa ở đây dịch là Dư Tập, vốn 500 đời là Bà La Môn, dư khí còn nhiều. Khi qua sông Hằng quát mắng, nước chảy thành hai và Thần sông Hằng đem chuyện nầy thưa lên Phật. Phật ra lệnh phải sám hối. Liền chắp hai tay lại và bảo: Nhải sanh kia đừng giận nữa. Đại chúng cười cho việc sám hối kia. Đức Phật bảo:

Cái tập quán gốc ấy thật chẳng phải là tâm cao ngạo. Tăng Nhứt (A Hàm) nói: Ở dưới gốc cây chịu ngồi cực khổ, chẳng bỏ chạy khi bị gió mưa thì Bà Sa Tỳ Kheo là đệ nhứt. Ước Giáo nói: Diệt đi sự kiêu mạn thì không cao ngạo. Tam Tạng ý cũng vậy. Tức mạn nghĩa là vô mạn. Thông Ý cũng nói thế. Phân biệt 10 pháp giới cao thấp. Biệt Ý cũng vậy. Bát Tự Tại thì ta đầy đủ Phật Pháp. Viên Ý cũng vậy. Bổn Tích là Bổn trụ thường, lạc, ngã, tịnh, bát tự tại ngã. Tiếng nói vi diệu. Tích ấy dùng để chỉ cho tâm kiêu mạn, ác khẩu. Quán Tâm bảo rằng:

Quán thố, nói lời mềm dịu. Tất cả đều quy về một nghĩa... Bạt Câu La ở đây dịch là Thiện Dung; hoặc là Vĩ Hình; hoặc là Đại Phì Thạnh; hoặc là Tất Nang; hoặc Lăng Đặng; hay gọi là Mại Tánh. Tướng mạo thường hay đoan chánh cho nên nói là Thiện Dung. Năm 160 tuổi không có ngày nào bịnh. Có 5 lần bị sát hại mà không chết. Sau đó bà mẹ ghẻ bỏ vào nung trong nước và cho cá ăn và dùng dao để chặt phá ra; nhưng không bị chết. Do ngày xưa trì giới không sát sanh; nên mới được vậy. 91 kiếp đời sống không có một ngày nào bị bịnh. Ngày xưa do cúng cho một vị Tăng một trái Ha Lê Lặc; cho nên thân thường chẳng bịnh. Hay giữ một giới, mà 4 giới kia trang nghiêm. Kiên trì chẳng phạm; nên không bị lửa, nước làm hư. Cũng có nhiều người trì ngũ giới mà hay hủy phạm... Thân hay hoan hỷ, tịch tịnh, thường ở nơi an ổn, chẳng vui ở chỗ đông người. Mắt thường thích màu đen, vàng v.v... Tai chẳng vui nghe âm thanh của thế gian. Mũi chẳng ngửi mùi thơm, hôi của thế gian. Lưỡi chẳng hề vì người mà nói một câu hai lời. Ý thường tại thiền định, chẳng tán loạn. Cho đến ở nơi tháp Xá Lợi lại cũng hay vui với việc nhàn tịnh. Khi vua A Dục đi đảnh lễ các tháp của các vị A La Hán, khi đến tháp nầy thì nói kệ rằng:

Tuy tự biết vô minh, đối với đời ít lợi ích; nhưng xin cúng 20 con sò. Tăng Nhứt (A Hàm) nói: Một đồng tiền để mua con sò ấy từ tháp bay ra, đến dính vào chân vua. Chư thần đều kinh ngạc. Tuy là nhàn tịnh thiểu dục mà ngay cả tháp nầy của Ngài cũng còn có cái lực như thế.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Tăng Nhứt nói: Thọ mệnh thật lâu; nhưng chẳng có một ngày bệnh. Thường vui với cảnh vắng vẻ; chẳng ở chung trong chúng thì Bạt Câu La là đệ nhứt.

Ước Giáo nói: Khi tịch diệt nhập vào Chơn Tam Tạng tịch tịnh. Tức là tuyên nói Chơn Thông tịch tịnh, lìa nhị biên, nhập vào trung biệt tịch tịnh. Tức là biên ấy thuộc vào Trung Viên tịch tịnh. Bổn ấy là bổn trụ nơi đại tịch tịnh diệt định. Sống lâu mà thường không có bịnh là vui không chết yểu. Đây là tịch tịnh, là tịnh vậy. Ở nơi 4 đức làm gốc. Tích ấy thị hiện 6 căn tịch tịnh.

Quán Tâm nói: Tâm tánh là Trung Đạo; tức là không, tức là giả, tức là trung, thường, lạc, ngã, tịnh quán vậy. Ma Ha Câu Hy La dịch là Đại Tất (Đầu gối lớn), là cậu của Ngài Xá Lợi Phất. Do nguyên nhân là luận nghị thắng chị mình. Chị mình khi có thai thì luận không thắng; cho nên biết rằng khi hoài thai mà biện tài như vậy, khi xuất thai lại là dường nào? ... tức thời bỏ nhà đi xuống phía Nam xứ Ấn Độ đọc tụng 18 bộ kinh, lúc ấy người ta đàm tiếu. Đời trước khó rõ thì một đời cũng chẳng xong., rồi tự nhiên than rằng:

Ở nhà thì chị đã hơn mình, khi ra đường thì người ta chê. Cho nên thệ nguyện đọc không ngừng nghỉ và móng tay không cắt. Khi ấy người đời gọi là Trường Trảo Phạm Chí. Sau khi học xong trở lại nhà, hỏi đứa cháu ở đâu thì người nhà bảo rằng đã làm đệ tử Phật. Tức liền nổi giận nói đứa cháu trai của mình, mới 8 tuổi mà đã chấn động 5 nước tại Ấn Độ. Vị Sa Môn kia có được đạo thuật gì ưu tú mà đã thâu nhận con của chị ta. Rồi qua nơi Phật, suy nghĩ một thời gian lâu; nhưng chẳng được một pháp nào nhập tâm. Bèn hỏi Phật rằng:

Tất cả pháp chẳng nhẫn. Nhẫn ấy tức nghĩa là an. Lời nầy tất cả pháp, ta hay phá tất cả, làm cho chẳng được an. Nói tất cả pháp chẳng nhẫn sao?

Phật hỏi: Ngươi nói là nhẫn phải không? Đây là rơi vào hai chỗ sai. Nếu ta thấy nhẫn trước điều nầy thì nói tất cả chẳng nhẫn. Nếu ta thấy chẳng nhẫn thì không lấy đó hơn Phật.

Liền đó cúi đầu được pháp thanh tịnh. Thân Tử (Xá Lợi Phất) nghe Phật luận với người cậu, liền được quả vị

A La Hán.

Tăng Nhứt (A Hàm) nói: Được Tứ Biện Tài thật là khó nên nói rằng: Câu Hy La là số một. Vị vua phía Nam xứ Ấn Độ là Tỳ Lưu Tuần Xoa thường hay đến cận kề.

Ước Giáo nói: Bên ngoài thông hiểu Tứ Vệ Đà. Bên trong thông Tam Tạng. Tam Tạng Tứ Biện vậy. Ta không được chỗ biện tài như vậy.

Thông Giáo biện thì cho rằng tên gọi nầy và nghĩa ấy biến 10 pháp giới. Biệt Giáo biện thì nương vào thật tướng để biến tất cả biện. Viên Giáo biện thì: bổn tích ấy chính là bổn trụ, miệng bí mật, miệng tròn bất tư nghì, hóa thành đại định đại huệ. Tích ấy nhằm để chỉ cho cái đầu gối lớn. Quán Tâm nói: Quán tâm tức không, tức Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

định, tức giả, tức huệ, lấy sự trang nghiêm ấy làm tâm nầy...

Nan Đà lại cũng còn gọi là Phóng Ngưu Nan Đà. Ở đây dịch là Thiện Hoan Hỷ. Lại dịch là Hân Lạc. Trong 100.000 người họ Thích thuộc dòng dõi vua Tịnh Phạn thì Ngài là người xuất gia. Có vị Sư nói: Trong luật gọi là Bạt Nan Đà. Ước Giáo nói: Sự hoan hỷ, lý chẳng hoan hỷ. Tam Tạng ý cũng vậy. Tức là sự hoan hỷ thì lý hoan hỷ. Thông Giáo ý cũng vậy. Hoan hỷ địa, tức là Biệt Giáo vậy. Hoan hỷ trụ, tức là Viên Giáo ý vậy. Bổn Tích nghĩa là Bổn ấy là bổn trụ thật tế, chẳng phải hỷ mà cũng chẳng phải chẳng hỷ. Tích ấy gọi là hoan hỷ. Quám Tâm thì cho rằng: Quán tâm cùng với lý tướng tương tợ tương ưng. Nên gọi là hoan hỷ quán vậy. Tôn Đà La Nan Đà. Tôn Đà La ở đây dịch là Hảo Ái.

Lại cũng có nghĩa là Đoan Chánh. Như trước về Nan Đà, thuộc họ như Na Luật đã nói. Sanh vào ngày mồng 9 tháng 4. Thấp hơn Phật 4 ngón tay, dung nghi chậm chạp, sánh với đời thật là thù dị. Nếu vào trong chúng thì ít có người biết. Nghĩa là nói khi Phật đến.

Di Sa Tắc Luật nói: Ở Ma Kiệt Đà có một ngoại đạo lõa thể rất là thông minh. Mọi người gọi là trí giả, kiến giả. Cùng với Thân Tử (Xá Lợi Phất) luận nghị và lưỡi ấy kết lại việc lành do tâm sanh. Muốn nơi Phật pháp được xuất gia. Thấy Nan Đà sắc mạo đặc thù; nên mới than rằng: Tỳ Kheo nhỏ thấp mà trí huệ còn khó sánh, huống hồ đường đường là một bậc trượng phu! Liền độ cho Nan Đà xuất gia. Người vợ tức là Tôn Đà Lợi thật là đoan chánh; ăn rồi chẳng cho rời. Phật cùng A Nan trên đường đi khất thực, đến trước cửa, Nan Đà đang cùng với vợ ăn trên lầu cao, liền khởi thân nghinh Phật. Bà vợ nói: Xong! Xin anh trở lại cùng ăn nhé! Sau đó Nan Đà bạch Phật rằng: Loại Chuyển Luân Vương nào tự tiện đến để làm gì? rồi mang bình bát của Phật, bỏ cơm vào. Sau đó Phật trở lại vườn Ni Câu Loại, bảo A Nan là bảo Nan Đà mang bình bát đựng cơm đến. A Nan theo lời dạy của Phật, làm cho ông ta mang cơm đến cúng Phật. Phật ra lệnh cạo tóc và cầm tóc nói: Chớ mang dao đến trên đầu của vua Diêm Phù Đề. Phật không dừng cạo trên mái tóc. Đến ngày mai nhân Phật cùng với 500 Tỳ Kheo được thỉnh và ông yêu cầu được ở lại giữ chùa, có ý đào thoát. Phật ra lệnh đóng cửa và quét nhà. Ông mở cửa Nam Bắc bị đóng và quét sạch chỗ dơ kia. Không chờ Phật trở về, ông liền chạy về nhà. Giữa đường gặp Phật, ông trốn nơi bụi cây. Cây ấy lên cao, chỗ trống Phật thấy và bảo về lại Tịnh Xá. Phật hỏi vì cớ gì mà ông trốn đi. Ông ta liền đáp: Ngày hôm qua cùng vợ chia ly, sợ vợ chờ cơm và nhớ vợ; nên chạy về nhà. Liền đó Phật cho ông lên Thiên Đường và xuống tận địa ngục... cho nên dùng chữ vợ để làm tiêu đề.

Ước Giáo bảo rằng: (tức là luận cứ của những nhà Thiên Thai giáo học) Tục đế có pháp hỷ; chơn đế thì vô hỷ. Tam Tạng Giáo cho rằng: Tục hỷ là chưa hỷ. Thông

Giáo cũng vậy. Theo Thông Giáo thì pháp hỷ. Có tục pháp hỷ trong pháp hỷ. Biệt Giáo cũng thế. Tức là thông hỷ đầy đủ tất cả pháp hỷ. Viên Giáo cũng thế. Bổn Tích quán tâm cũng như phía trước...

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Phú Lâu Na dịch là Mãn Nguyện. Di Đa La dịch là Từ, Ni Tử. Người cha cầu con với Phạm Thiên ở Mãn Giang. Ngay lúc nước sông đầy, lại mộng thấy bảy bình báu vào đầy những của quý và người mẹ mang thai. Khi mẹ mang thai Ngài, người cha ý nguyện được mãn. Từ đó được toại nguyện. Cho nên gọi là Mãn Nguyện. Mẹ tên là Di Đa La Ni. Ở đây dịch là Từ Hành lại cũng nói là Trí Thức. Tứ Vệ Đà có phẩm nầy, bà mẹ tụng đọc và lấy đó làm tên. Ni đây để chỉ cho người nữ. Thông thường gọi người đàn bà là Ni. Hay gọi đàn ông là Na. Tức là lòng từ ấy sanh ra. Cho nên nói là Từ Tử.

Tăng Nhứt (A Hàm) nói: Tên cha ta là Mãn. Tên mẹ ta là Từ. Những bậc phạm hạnh gọi ta là Mãn Từ Tử. Từ đây cha mẹ ta có đủ duyên để gọi tên như vậy. Cho nên ta được gọi là Mãn Từ Tử. Người nầy lành rõ kinh thơ nội ngoại, không có chỗ nào mà chẳng biết. Vì biết khắp cả;

cho nên gọi là Mãn.

Tăng Nhứt nói: Lành hay rộng nói, phân biệt nghĩa lý, thì Mãn Nguyện Tử là người số một. Phía dưới còn viết: Đối với những người thuyết pháp, là bậc thứ nhứt.

Đệ nhứt đây là ý nói để chỉ cho Ngài Mãn Từ Tử vậy.

Muốn trở lại quê mình để tạo được lợi ích.

Phật bảo: Nơi nước kia tệ ác lắm, ông biết chăng?

Đáp: Con sẽ nhẫn chịu. Nếu họ hủy báng, nhục mạ con thì con tự thấy có hạnh phúc, chưa bị mắng. Nếu bị mắng chửi con cũng thấy vui. Vì chưa bị họ đánh. Khi bị đánh cũng còn hạnh phúc. Vì chưa bị lấy dao chém. Nếu bị đâm chém thì con vẫn còn hạnh phúc, vì lìa được 5 ấm độc khí. Đây là những việc thực hành chữ nhẫn đầy đủ; cho nên gọi là Mãn. Bảy xe (bình) ấy thí dụ như trong kinh nói. Vì thế mà Ngài Đại Trí Xá Lợi Phất xưng tán. Trong tất cả những người tu phạm hạnh, đều đem y tốt dâng lên cúng dường Ngài. Nếu ai thấy được Ngài, đều được lợi ích lớn. Khiến cho hoan hỷ đầy đủ, cho nên tên Ngài là

Mãn.

Ước Giáo (Thiên Thai) nói: Bẻ gãy những pháp khác và chỗ biện tài Tam Tạng Nguyện Mãn, thể ấy đạt đến chỗ không. Đối với pháp không được chứng Thông Giáo Nguyện Mãn. (Giáo pháp thứ 2 trong Tứ Giáo của Tông Thiên Thai). Pháp nhãn đầy đủ; nên Biệt Giáo Nguyện Mãn (Phán Giáo của Tông Hoa Nghiêm). Trụ ở tạng bí mật; nên Viên Giáo Nguyện Mãn (Thực giáo cùng cực của Đại Thừa). Bổn Tích ấy là Bổn nguyện lâu dài đầy đủ. Tích ấy ý nói là đệ nhứt, để chỉ cho trí thức của chúng sanh. Quán Tâm đây như người trong chỉ quán, thực hành cái lý cùng với thiện tri thức quán vậy.

Tu Bồ Đề ở đây dịch là Không Sanh. Khi ông sanh ra thì trong nhà kho và các đồ đạc, tất cả đều trở thành không. Hỏi người đoán tướng thì được bảo rằng tốt.

Nhơn từ không mà sanh; cho nên tên là Không Sanh. Do từ y báo mà dĩa, chén đều không. Lấy tên là Chánh Báo.

Y chánh đều tốt.; cho nên nói là Không Sanh. Thường tu về hạnh không; cho nên nói là Thiện Nghiệp. Lại hay Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

cúng dường; cho nên được hiện báo. Nên gọi là Thiện Kiết. Thường hay vui chơi nơi rừng vắng, hang đá và những chỗ yên tĩnh. Chỗ tu hành lấy không làm chính; cho nên thường nhập vào Không Định và trụ ở Vô Chánh Tam Muội. Hay vui nói pháp không. Nếu có chỗ biện luận, cũng đều phân biệt về không. Hay giúp đỡ cho chúng sanh, chẳng lấy làm phiền lòng. Khi đi cũng giống như đứng và khi đứng cũng giống như đi. Khi Phật từ cõi trời Đao Lợi vừa về lại mặt đất thì ông đến đảnh lễ trước. Khi ngồi các nơi hang đá, ông cũng nhớ quán đến pháp không. Không có hình tướng để thấy Phật; cho đến thức cũng không thấy Phật, mắt cũng chẳng thấy Phật; cho đến ý cũng chẳng thấy Phật, mặc nhiên ngộ đạo. Phật bảo Bà Liên Hoa Tỳ Kheo Ni rằng: Chẳng phải bà là người đến lễ trước. Bà chỉ lễ sắc thân. Còn Tu Bồ Đề đã thấy trước pháp thân ta.

Ước Giáo nói: Tự chính mình diệt sắc, nên không trí sanh; thể sắc không trí sanh. Từ hữu trí sanh không trí. Từ không trí sanh tục trí. Từ tục trí sanh trung trí. Không Sanh tức là Hữu Trí. Đây là Viên, không trí sanh, mà Viên nầy không trí sanh. Bổn ấy là bổn trụ thật tướng pháp thân. Tích đây dùng để chỉ cho hiện ra không mà sanh.

Quán tâm thì cho rằng chẳng phải ở trong, ngoài, ở giữa.

Chẳng tự có. Đây chính là quán tâm pháp thân vậy.

A Nan ở đây dịch là Hoan Hỷ; hoặc Vô Nhiễm. Tịnh Phạn Vương (Bác) muốn Thái Tử làm Kim Luân Bá để lo cho Tông Miếu. Nhưng hốt nhiên bỏ nước, làm cho nhà vua lo rầu chẳng nguôi. Ma quỷ đến phá con của Ngài phải chết. Nhà vua khóc than rằng: A Di nói tức tướng ấy không hay, lại chẳng có kinh nghiệm. Lại có vị Trời đến bảo rằng: Con của Ngài đã thành Phật. Nhà vua nghi chẳng tin. Sứ trời báo tin rằng: Đêm trước đất trời chuyển động mạnh, Thái Tử thành Phật. Nhà vua quá vui mừng. Bạch Phạn Vương (Cha của Ngài A Nan) tâu rằng: Con (của em) sanh ra cả nước vui mừng. Nhơn đây đặt tên là Hoan Hỷ. Đây là do cha mẹ đặt cho. A Nan đoan chánh ai thấy cũng vui.

Phật bảo đắp y phải che vai lại. Có một người nữ thấy tướng Ngài đẹp; nên rủ đến giếng. Nhìn Ngài A Nan mắt chẳng rời, thình lình dùng dây cột lại.

Trung A Hàm nói rằng: Tứ chúng nếu nghe A Nan nói, dù ít dù nhiều, chẳng ai là không vui. Muốn hỏi điều gì thì trước tiên tiếng nói ấy rõ ràng, đại chúng nghe rất hoan hỷ. Tứ chúng nếu thấy khi đi, đứng, nằm, ngồi đều yên tĩnh và các phần như đến, dừng, động, chuyển v.v...

tất cả đều hoan hỷ. A Nan sanh ngày mồng 8 tháng 4 là ngày Phật thành đạo (Tam hợp gồm: Đản sanh, thành đạo và nhập Niết Bàn chung một ngày). Làm Thị Giả cho Đức Phật trong 25 năm. Lúc ấy Đức Phật 55 tuổi; và Ngài A Nan 25 tuổi. Đức Phật yêu cầu Ngài làm thị giả trong 500 vị như đã nói ở trước. Chúng khuyên A Nan và A Nan thuận theo. 500 vị (Tỳ Kheo) hoan hỷ. Ngài Mục

Liên lo ngại cho A Nan ba lời nguyện. Phật bảo: Phàm là người tri thức thì chẳng tìm cầu để thọ nhận việc ăn mặc. Muốn vì chuyện lợi ích khác, thì vào ra Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

(phòng) lúc nào cũng được. Phật ấn chứng và hứa khả, rồi Phật bảo rằng: A Nan trong quá khứ đã từng là Thị Giả rồi. Trong quá khứ nhờ làm Thị Giả, nghe nói mà rõ nghĩa. Bây giờ Phật chưa nói ra thì A Nan đã rõ ý của Như Lai. Việc nầy chẳng cần làm mà tất cả có thể đều rõ biết. Cho nên nói là phú pháp cho A Nan. Như Lai hoan hỷ. Tứ Thiên Vương cúng những bình bát cho Phật. Phật để dồn hết tất cả thành một bình bát. Bốn duyên hợp lại mà thành bát lớn nầy. A Nan hoan hỷ mang bình bát chẳng biết mệt nhọc.

Trung A Hàm quyển 7 nói rằng: A Nan làm thị giả Đức Phật 25 năm. Đã nghe được 80.000 Kiền Độ, đều tụng thuộc chẳng bỏ sót bài nào. Chẳng hề hỏi lại một câu. Nhớ nghĩ niệm lực hoan hỷ. A Nan theo Phật vào cõi chư Thiên, loài người và cung rồng. Thấy Trời, Người, rồng nữ tâm không nhiễm trước. Tuy chưa dứt hết sự suy nghĩ; nhưng không thể nhiễm. Tất cả Trời, Người, Long Thần không ai mà chẳng hoan hỷ. Sau khi Phật diệt độ, tại giường Sư Tử, Ca Diếp trước Đại Chúng than rằng: Mặt như mặt trăng tròn Mắt như hoa sen xanh Phật pháp như nước biển Chảy vào tâm A Nan Tự thệ nguyện và ngồi như thế để nhập Niết Bàn.

Đứng thì sợ xa xe, sinh lo. Tiến tới thì sợ vua A Xà Thế sinh ra lo lắng đối với sông Hằng. Nên đã nhập vào gió Tam Muội rồi phân thân ra 4 phía. Một lên trời; một cho loài rồng; một cho thành Tỳ Xá Ly và một cho vua A Xà

Thế.

Khi vua A Dục lễ tháp của Ngài A Nan, cúng vào đó hàng ngàn vạn lượng vàng và dùng kệ tán thán rằng: Hay gìn giữ pháp thân Đàn pháp giữ pháp trụ Nhớ rộng như trí Phật Nên thiết lễ cúng dường Nhớ nghe và gìn giữ; miệng nói ra lời vi diệu. Cho nên Đức Thế Tôn thường hay tán thán. Trời, Người rất yêu quý. Tăng Nhứt (A Hàm) nói rằng: Rõ biết sáng suốt tất cả vật, đến đi vô ngại chỗ nhớ nghĩ, không quên. Đa văn học rộng, sâu xa gìn giữ thì A Nan là đệ nhứt.

Ước Giáo nói: Hoan hỷ A Nan. Tam Tạng cũng vậy.

Hiền giả A Nan. Thông Giáo cũng nói vậy. Diễn Tạng A Nan. Biệt Giáo cũng nói thế. Hải A Nan, Viên Giáo nói vậy. Bổn Tích thì gọi bổn là trụ ở chỗ phi hoan hỷ, phi bất hoan hỷ. Pháp thân như hư không. Trí huệ như mây mưa. Hay giữ gìn, hay thọ trì. Tích ấy là hoan hỷ vậy. Quán Tâm cũng tương tợ như vậy, tức không, tức giả, tức trung tương ưng. Cho nên quán tâm hoan hỷ.

Cho đến chơn quán giống nhau...

La Hầu La ở đây dịch là Phúc Chướng. Ngày xưa là chuột ở trong hang. Lại chẳng thấy Bà La Môn trong 6 ngày. Do duyên nầy cho nên gọi là Phúc Chướng. Khi Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Thái Tử cầu xuất gia, vua cha chẳng cho mà còn khuyên nên đừng. Vua nói: Nếu ngươi có con, thì cho ngươi xuất gia. Bồ Tát chỉ vào bụng của Vương Phi và sau 6 năm thì bà sanh ra đứa con trai. Ở tại thai 6 năm; cho nên gọi là Phúc Chướng.

Chơn Đế Tam Tạng nói: La Hầu tên chính là Tu La, hay lấy tay che ánh sáng mặt trời, mặt trăng. Ở đây dịch là Chướng Nguyệt. Phật bảo: Phật Pháp của ta như mặt trăng. Đứa bé nầy gây chướng, ta chẳng thể xuất gia, đời đời làm chướng ta. Còn ta đời đời có thể xả bỏ; cho nên nói là Phúc Chướng. Sau khi Phật xuất gia thì Gia Du có thai, các vị Trời đều giận, vì nhơn duyên gì mà có việc nầy?

nên muốn trị việc ý dục nầy và loại bỏ việc tiếng xấu kia khi bị chửa hoang. Người mẹ nhọc nhằn mang Tỳ La, việc sai quấy nhỏ ấy để chứng minh. Nhơn đó đốt lửa trong hầm và phát ra thệ nguyện lớn. Nếu ta không phải là mẹ con thì đều chết. Nếu là chơn thật thì chư Thiên làm chứng cho. Nhơn đó bồng con bỏ vào lửa thì lửa kia biến thành hồ hoa sen, rồi đảnh lễ. Vua và quốc dân lại chẳng nghi ngờ việc này. Sau khi Đức Phật trở lại quê hương thì Gia Du ra lệnh cho La Hầu hầu Phật, hoan hỷ tròn đầy.

La Hầu hỏi một cách ấu trỉ trước Đại Chúng rồi đến trước Phật. Gia Du lấy đó làm giận và chê bai. Chê là do có con; cho nên nói là Phúc Chướng. Vua cha hoan hỷ tuy mất mà người cha nầy lại được con nầy. Người cháu ấy là Kim Luân, ta lại giận ư. Nhớ lại khi lớn lên theo lời vị Thần thì Phật sẽ bảo xuất gia. Nhưng vua cha thì chẳng chịu. Gia Du bỏ lên lầu cao định nhảy xuống. Mục Liên bay lên hư không giữ lại. Phật độ cho xuất gia và giao cho làm đệ tử của Ngài Xá Lợi Phất. Khi xuất gia rồi thì ngôi vua không còn nữa; cho nên nói là Phúc Chướng. La Hầu khi còn làm Sa Di thường hay nói dối. Ví dụ Vua chúa, Đại thần, Bà La Môn, Cư sĩ đến để gặp Phật thì La Hầu đáp là chẳng có, làm cho rất nhiều người không được thấy Phật. Cho nên đây gọi là Chướng. Ngoài ra do vọng ngữ nầy mà Đức Phật muốn dạy cho La Hầu La lấy nước để rửa chân. Ba lần rửa chân 3 lần giơ chân lên và sau đó Đức Phật hất chậu, nước đổ ra mặt đất và bảo La

Hầu hốt nước lại.

La Hầu thưa: Nước chảy ra ngoài không thể hốt được.

Phật bảo: Ngươi cũng như cái chậu rửa chân kia.

Đức Phật với Pháp giống như nước ấy, mà không thể giữ lại được. Bây giờ ngươi phải nói lời chơn thật, chớ có nói vọng ngữ.

Sau đó siêng năng tu học nhưng chẳng thu hoạch được nhiều, cho nên mới hỏi Phật. Phật bảo: Ngươi đã vì người khác nói về ngũ ấm chưa?

Đáp rằng: Chưa.

Nên vì đó mà nói và sau đó lại hỏi.

Ngươi đã nói 12 nhập chưa? Đã nói 18 giới chưa?

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Sau khi nghe Phật giảng pháp liền đắc đạo. Nếu muốn rõ chỗ đạo, phải hay vì người khác mà nói pháp. Nhơn đó nói pháp rộng ra và sau đó mới nhận ra được lẽ đạo. Đây là Phúc Chướng (sự che đậy chướng ngại). Khi đã được rõ đạo rồi, thấy ái dục đều không ham muốn. Ba cõi sanh đã hết; cho nên nói là Phúc Chướng. Ba cõi sanh đã hết; nguyện chẳng thể xong; cho nên gọi là Phúc Chướng. Phật ra lệnh cho 4 vị La Hán lớn là không được diệt độ, chờ cho pháp của ta tận diệt hết đã. Do đây mà còn ở lại và cho đến bây giờ vẫn chưa được vào Vô Dư Niết Bàn; cho nên nói là Phúc Chướng...

Ước Giáo cho rằng: Bẻ gãy pháp Đạo Đế Chướng thì ở Tứ Trụ. Tam Tạng ý cũng vậy. Thể pháp đạo đế chướng tứ trụ. Thông Giáo cũng như vậy. Lần đến tam trí chướng ngũ trụ. Biệt Giáo cũng vậy. Nhứt tâm tam trí chướng ngũ trụ. Viên Giáo cũng vậy. Bổn Tích là bổn trụ trung đạo chướng. Lìa nhị biên, 8 loại chướng chướng Niết Bàn biên. Một loại chướng chướng sanh tử biên. Một loại chẳng phải chướng sanh tử, chẳng phải chướng Niết Bàn, chứng Vô Dư. Quán Tâm thì có thể giải thích như trước...

Sáu điều nầy gồm lại thành các sở tri thức; hoặc nói chỉ rõ có thức. Hoặc nói nghe danh và rõ biết thấy hình; nên gọi là thức. Thấy hình là rõ biết việc thấy tâm; nên gọi là thức. Bổn ấy chính là cái gốc của chúng sanh tạo ra đầy đủ cái chữ tri thức. Tích ấy là nửa chữ của tri thức... Quán hành tri thức như chỉ quán nói là đa tri thức chúng cảnh. Lần đến là tiểu tri thức. Lại có học và vô học 2.000 người câu hội. Ở đây cử ra những người sáng suốt, mà còn chẳng tán thán hết cái đức ấy, huống hồ là những người ít tri thức. Thánh và phàm khó gặp nhau. Lại cũng không phân biệt được tri thức nhiều hay ít. Đặc biệt chỉ hy vọng có những người cao cả từ xa đến dẫn theo nhiều người hiểu biết.

Theo trong Tạng gọi những người ẩn cái đức, thì lùi lại việc hộ trì để gìn giữ Thiểu Thức. Còn tùy thuận chúng sanh cho nên có sai, thì chẳng phải lấy đó làm đa thiểu, mất tích nơi gốc nầy. Học vô học, trong Tam Tạng có đến 18 loại người. 9 loại người Vô Học. Thông Giáo ở ngũ địa, tất cả đều gọi là học. 6 địa gọi là Vô Học. Lại nữa Thông Giáo 9 địa gọi là học. Phật địa thì gọi là Vô Học. Trong Viên Giáo học là đầy đủ công dụng hay không công dụng; hoặc là hoàn toàn đầy đủ hay chẳng hoàn toàn đầy đủ. Để làm sáng tỏ chỗ học và vô học A

Hàm nói rằng:

Ngoại đạo hỏi Phật rằng: La Hán còn học chăng? Phật bảo: La Hán không còn tạo ra các pháp ác nữa, trụ ở nơi pháp lành. Nên học và vô học, gọi đây là học. Nhưng cũng có người gọi đây là vô học. Người học ấy đoạn bỏ chỗ nhỏ, lại cũng chẳng cần bỏ. Đây gọi là Vô Học. Bốn câu nầy tựu chung là 5 phương tiện của phi học và phi vô học. Rồi 5 câu ấy, theo Ước Giáo 4 câu lại cũng như vậy. Trong 20 câu ấy theo Bổn Tích là bổn pháp thân của Đại Sĩ. Ở ngôi học và vô học đầy đủ với chữ nầy. Còn chúng sanh chỉ lấy nửa chữ của người học và vô học để trang nghiêm nơi cây Sa La vậy. Quán ấy là Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

chánh quán Trung Đạo. Chẳng duyên vào hai bên hay ở giữa; tức là Vô Học. Hay quán như thế, ở đây gọi là học. Nếu tựu chung quán môn minh số là quán tâm sắc đủ 10 pháp giới và 10 như thị. Thì giới ấy hỗ tương luận cứ. Tức là đầy đủ 2.000. Cùng với Tích; cho nên là cái đích của bổn pháp. Tích ấy chính là Bổn Tích nầy. Kế tiếp ví dụ về Ni Chúng. Ngày xưa lấy ví dụ nầy như trước chia 2 Chúng; nay thì không còn. Nếu như ví dụ trước thì có đa thức và thiểu thức gồm 2 loại. Lại nữa câu văn không có nghĩa cũng không thể được. Do vậy mà đưa ra 2 chúng làm chính. Phải hoàn chỉnh thế nào về cách gọi: lớn, nhỏ, nhiều, ít đây?

Đầu tiên nói về Ba Xà Ba Đề. Ở đây dịch là Đại Ái Đạo. Lại còn tên là Kiều Đàm Di. Dịch là Chúng Chủ, là vị Ni của Ấn Độ, tên nầy người nữ hay dùng. Cái gốc của bà là ở nơi pháp môn của Trí Độ. Tích ấy là làm mẹ của 1.000 vị Phật. Là vị Thầy sinh ra và dạy dỗ. Theo Quán Thích thì Trung Quán quảng bác cho nên gọi là Đại. Vô Duyên Từ nên gọi là Ái. Trung Lý hư thông nên gọi là Đạo. Đại đây nghĩa là tự làm việc yêu thương tức là để dạy dỗ cho người khác. Giống như dùng ái ấy; cho nên mới thọ sanh. Lòng từ ấy là lịch thiệp, có đạo; tức là thông qua việc tự mình làm và dạy dỗ cho kẻ khác làm theo. 6.000 lần như vậy. Quán Môn nói: Quán 6 căn thanh tịnh, đầy đủ 1.000 công đức, riêng mắt có 800; tai có 1.200. Từ nhiều cho đến ít, đầy đủ là 6.000 pháp môn chính. Lại là quán hạnh ý vậy.

Mẹ của La Hầu La, bà Gia Du Đà La, lấy con làm chỗ dựa cho mẹ. Ở đây dịch là Hoa Sắc. Lại còn gọi là Văn; hoặc gọi là Vô Phiên. Là người ôn hòa hiền thục, đức hạnh đối với Thái Tử. Khi còn tại gia là vợ của Bồ Tát. Trời người đều biết. Khi xuất gia ở trong Ni Chúng là vị đứng đầu ở bậc Vô Học. Há đây chẳng gọi là Văn Chúng hay sao? Trong Thập Nhị Du Kinh kể đến 3 bà vợ (của Thái Tử). Bà thứ nhứt là Cồ Di, bà thứ hai là Gia Du và bà thứ ba là Lộc Dã. Chưa có gì để kiểm chứng lại được. Tất cả đều nói La Hầu La là con của Cồ Di. Niết Bàn và Pháp Hoa tất cả đều nói là con của Gia Du. Hai nghĩa ấy cái nào đúng? hoặc có thể căn cứ vào kinh kia để gọi là Đại Mẫu. Ở đây nói về chỗ sanh ra. Thích Luận nói Cồ Tỳ Đà là bảo nữ không mang thai, lại là Cồ Di. Ở đây dịch là Minh Nữ. Cho nên biết rõ (La Hầu) là con của

Gia Du.

Bổn Tích nói: Vợ tức là Tề (đầy đủ) ! há lại có chỗ đất đai rộng rãi tốt đẹp để làm vợ Thái Tử. Cho nên phải biết bổn trụ ấy là tịch định vi diệu pháp hỷ. Tích ấy là vợ của Đức Phật. Bi Hoa nói rằng: Bảo Tạng Phật thệ nguyện làm vợ; quán không vô lậu pháp hỷ tức là Lộc Dã lấy làm vợ. Quán giả đạo chủng trí pháp hỷ; nên lấy Gia Du làm vợ. Quán Trung pháp hỷ; nên lấy Cồ Di làm vợ. Như bên trên đã phân tích rõ về bổn tích quán tâm. Bây giờ lần lượt tổng luận.

Làm hiển bày quyền thật, khúc chiết, dối hư và làm rõ quán hạnh rõ ràng. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Phàm trong Thủ Lăng Nghiêm có đủ loại thị hiện, chỉ rõ căn tánh và chỗ nào chẳng phải. Nay luận gần thì: sanh vào chốn vương cung, giáng thần làm bá Thánh, pháp thân là Bồ Tát. Tất cả đều để giúp cho Phật hành hóa, tỏa sáng hình ảnh cho cả nhà. 32 tướng đoan nghiêm đẹp đẽ. Những bậc Đại Sĩ đều xuất sanh chốn ấy; hoặc từ không trung cho đến mưa báu, xuyên qua việc biện tài thông thái trong giấc mộng. Hoặc khi Hoàng Thái Tử bỏ nước xa vua, ra khỏi thành học đạo. Các bậc Đại Sĩ ấy tất nhiên tìm thầy học nghề. Tài nghệ lưỡng toàn, không ai hơn Ngài. Khi chuyển pháp luân lần đầu, như suối cam lồ chảy. Khi nghe những bậc Đại Sư hóa duyên chưa thuần thục, chẳng cùng, chẳng giữ, phân chia chỗ lễ bái tôn sùng đạo chơn thật của ta. Rồi hay giáo hóa để hoàn thành như sữa. Nếu chỗ hóa duyên đã thành thục cũng giống như dây tơ tằm dễ nhuộm. Hoa nở sớm nơi ao. Kẻ phàm thành Thánh, chuyển sữa thành lạc. Đối với Thầy Tổ Tông Môn, là đệ tử thượng thủ của Đức Phật. Cả trí tuệ thần thông, biện tài tam muội, mỗi mỗi đều đứng đầu. Cùng chuyển bánh xe pháp để độ cho những người đã thuần thục rồi, càng thuần thục hơn nữa. Ngồi ở nơi Phương Đẳng, nghe những công đức bất khả tư nghì của Bồ Tát. Há xấu hổ với cái nhỏ và nhớ đến việc lớn! Nếu xấu hổ với việc nhỏ thì phải tự trách.

Mất đi nơi vô lượng tri kiến của Như Lai mà mong chỗ lớn, tức là chưa rõ biết. Nên nói rằng: Làm sao được vô thượng trí huệ của Phật. Giống như chuyển lạc thành Sanh Tô. Tiếp đến nghe Bát Nhã Ma Ha Diễn Môn. Đầu tiên trải qua sắc tâm và cuối cùng đến nơi chủng trí. Gồm cả lớn nhỏ vào trong ra ngoài. Hoặc cùng hoặc khác hoặc góc hoặc tròn đầy; phụng mệnh lãnh đạo rõ biết mà không có hy vọng nắm giữ. Tuy là chưa đốn xả, dần đến thông thái. Như chuyển Sanh Tô thành Thục Tô. Lần đến nghe Pháp Hoa, đủ thiên tánh. Quyết định thọ ký cho con, phú cho pháp Đại Thừa và phế bỏ 3 (Thừa) về một. Như ngoài 4 vị ấy chỉ đồng là Đề Hồ. Chẳng làm cho một người riêng được diệt độ, mà tất cả cùng được diệt độ giống như Như Lai. Pháp Vương, Pháp Thần vì đại sự ra đời, dùng phương tiện thiện xảo. Đầu tiên dùng nửa chữ Pháp, phá bỏ 25 cõi trói buộc. Thành đạo và Niết Bàn nơi Song Lâm là làm lợi ích cho chúng sanh. Sau đó dùng đến nửa mãn pháp.

Phá nhị thừa độc thiện, thành Bồ Tát một cách quảng đại. Thành bốn (giai đoạn) tốt đẹp ở chốn Song Lâm, làm lợi ích Thánh Nhơn. Sau đó hay thường dùng đủ một chữ. Phá nhị biên sau trước. Sự thành ấy chẳng khô, chẳng tươi tốt mà nhằm làm lợi ích cho Tạng bí mật cứu cánh của Phật. Đây là sự tốt đẹp thành tựu của chủ tướng. Lời nguyện to lớn đã tròn đầy; cho nên Thân Tử (Xá Lợi Phất) Mục Liên ở nơi Pháp Hoa mà hóa. Thánh chủ chuộc mạng lại chẳng dài lâu. Kinh rằng: Như lời thệ nguyện chính của ta, nay đã đầy đủ rồi.

Như Lai còn chẳng bao lâu nữa là vào Niết Bàn. Tự nói lời ấy rồi bắt đầu từ nơi đây, có 20.000 ngọn đèn của Phật Ca Diếp cùng với tất cả cứu cánh của Pháp Hoa làm Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

cho tất cả Thầy trò đều trải qua đây mà phát tích. Bên trong thì bí mật hành Bồ Tát đạo. Bên ngoài thì hiện ra hành động của Thanh Văn. Ta từ thành Phật đến nay trong vô lượng ức kiếp, tìm điều nầy ở các bậc A La Hán từ pháp thân địa theo ảnh tùy duyên, chứa nhóm vạn lần như nước. Vì kẻ học và vô học mà tạo ra nam hay nữ để chỉ cho người tu hay kẻ tục. Thủ Lăng Nghiêm lực theo đó mà chẳng hiện. Phương tiện quyền xảo, lành hay làm như vậy...

Nói tổng quát rõ ràng về quán thì như trên từ Thầy truyền cho trò là làm chuyện biến hóa pháp thân. Nếu không quán về phương tiện thì với hành nhơn ấy thật vô ích. Như người tham lam của cải giàu có chất đống; cũng giống như người mù cố chấp vậy thôi. Nếu mà tâm số nhiều thì trở ngại cho Ước Thiện số. Như trong đệ tử cử ra 10 vị. Số 10 ấy tốt; nghĩa là: Tín, Tấn, Niệm, Định, Huệ, Hỷ, Ỷ, Xả, Giác, Giới. Đây là 10 điều bổ sung cho tâm vương để có thể các ác thành thiện. Biến phàm thành thánh cùng với tất cả các pháp môn. Thường lấy 10 tâm nầy làm gốc. Cũng giống như 10 đệ tử đã giúp Phật hành hóa để thuần thục chúng sanh, xây dựng Phật pháp. A Na Luật thuộc về Thiên Nhãn đệ nhứt. Mắt ấy là đứng đầu của 5 căn.

Như trong các phương hướng thì phía Đông là trên hết. Vì lòng tin ấy khởi đầu nên đã đến với Phật Pháp.

Tấn ấy là sự siêng năng mà Ngài Ca Diếp thuộc đầu đà đệ nhất. Phấn chấn chuyên cần cực nhọc là đối với vấn đề tinh tấn vậy. Còn niệm ở đây tượng trưng cho Ưu Ba Ly thuộc trì luật đệ nhất. Niệm lực ấy thật là kiên cường, luôn luôn nhớ giữ chẳng hề quên. Định đây đối với Ngài Mục Liên là thần thông đệ nhất. Huệ ấy là đối với Thân Tử (Xá Lợi Phất) thuộc trí tuệ đệ nhất. Tất cả đều có thể giải nghi. Hỷ ấy thuộc Ngài A Nan, là đa văn đệ nhất. Đa văn để phân biệt sự vui vẻ. Lạc ấy cũng chính là hỷ vậy.

Ỷ ấy là Ngài Ca Chiên Diên, luận thể cùng cực cho tới chỗ nhỏ nhiệm cùng tận, dùng lý luận để trừ tà hiển chánh. Như việc lìa ác để được thiện; bỏ khổ vào vui.

Xả ở đây có Ngài Thiện Kiết (Tu Bồ Đề) thuộc giải không đệ nhất. Hay trụ ở không cũng giống như sự xả bỏ vậy. Giác ấy là đối với Ngài Phú Lâu Na, thuộc về thuyết pháp đệ nhất. Giác là nói lời căn bản. Lập nên căn bản rồi biện thuyết vô cùng.

Giới đây là đối với Ngài La Vân (La Hầu La), là người giữ giới đứng đầu. Tất cả đều đã rõ. Mười vị ấy phù trì cho tâm vương để trở thành quán hạnh. Ở trong một niệm sâu vào pháp lành, đầy đủ Tam Bảo. Vua ở đây tức là Phật Bảo cùng với Tăng Bảo. Sở duyên vào thật tế, không có vua, không có số lượng là Pháp Bảo. Khi nhập vào chỗ thật tế ấy thì sẽ dùng được công lực đầy đủ của Vua. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Lại nữa cùng với đại địa 10 số ấy cùng với tâm vương đều khởi lên. Nhập thiện, nhập ác rồi biến thông hết tất cả. Nghĩa là: Tưởng, dục, xúc, huệ, niệm, tư, giải thoát, ức, định, thọ.

Tưởng đây là đối với Ngài Phú Lâu Na, tưởng được giả danh. Người nầy lành được giả danh, biện tài vô ngại Dục đây là đối với Ngài Ca Diếp. Ngài Ca Diếp không có cái dục nhiễm của thế gian, mà dục ấy đối với vô vi.

Xúc đây là đối với Ngài Ca Chiên Diên. Xúc nhập 2 loại ấy liền hòa vào nhau. Chiên Diên hay luận nghị, có thể đến chỗ qua lại tận cùng nầy.

Huệ ấy tức là Thân Tử (Xá Lợi Phất) có thể giải rõ tất cả. Niệm nầy đối với Ưu Ba Ly. Luôn luôn nhớ việc giữ gìn giới luật là trên hết.

Tư đây là Ngài La Vân (La Hầu La). Nhớ về những hành ấm. Người nầy thực hành việc trì giới.

Giải thoát ở đây là đối với Thiện Kiết (Tu Bồ Đề).

Thoát ấy có nghĩa là không tích chứa. Người nầy giải không; nên được thoát.

Ức đây là đối với Ngài A Na Luật. Nhớ những việc làm phát ra rồi giữ cảnh, tu thiên nhãn và dễ ở nơi Tam

Ma Địa.

Định đây là đối với Ngài Mục Liên, tất cả đều thông suốt. Thọ đây là đối với Ngài A Nan, đa văn lãnh đạo chẳng khoa trương.

Mười vị ấy mỗi vị đều đầy đủ những cái đức và hướng dẫn người đến chỗ chuyên môn, rồi giải rõ con đường của Phật, tùy theo ý muốn của chúng sanh. Dục Huệ đây chính là Thầy Thân Tử (Xá Lợi Phất). Cho đến Dục Đa Văn là Ngài A Nan đã cùng giúp cho đấng Pháp Vương mỗi tay và mỗi công việc. Làm cho quán tâm cũng lại như vậy. Trong mỗi mỗi tâm ấy tất cả đều đủ Vương Số để thành sự quán sát. Cho nên Vương Số ấy giúp cho nhau để giữ lấy việc khai ngộ. Hoặc đối với Tưởng Số nhập đạo; hoặc đối với Dục Số nhập đạo. Tùy theo người tuyên dương mà tâm vương và tâm số ấy hợp lại với nhau. Biến hóa các trần lao của tâm mà tạo nên những Phật sự. Nếu thực hiện quán nầy chưa ngộ được, tức là quán việc nầy như sữa. Nếu phát vô lậu, thì quán việc nầy như Lạc. Nếu phá được trần sa hoặc thì như sanh Thục Tô. Nếu phá được Vô Minh thì quán ấy giống như Đề Hồ. Đến được Đề Hồ rồi thì Vương Số đều cứu cánh. Tâm tâm pháp số không hành. Cho nên gọi hành nầy là Bát Nhã Ba La Mật. Phổ Hiền quán nói rằng:

Quán tâm vô tâm pháp, chẳng trụ ở pháp. Tâm ta tự nó không có tội phước, không có chủ. Nghĩa là không tâm, không số; gọi đây là quán đúng. Tâm nầy nhiều trần lao nếu chẳng dứt thì quán ấy tức chưa xong. Cho nên kinh nói rằng: Chúng sanh không độ thì ta không thành chánh giác. Tức là ý nầy vậy ...

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Phần kế nói về Chúng Bồ Tát – Theo Thích Luận nói: Bồ Tát là nhiếp phục tứ chúng của xuất gia và tại gia. Vì sao lại có riêng biệt? Đáp rằng: Có Bồ Tát đọa trong tứ chúng; nhưng có tứ chúng không bị đọa. Bồ Tát ở đây có nghĩa là không phát tâm thành Phật. Cho nên bây giờ sẽ riêng nói chỗ cùng phát tâm cầu làm Phật. Đây gọi là Chúng Bồ Tát. Văn nầy có tất cả sáu. Một là khí loại; hai là đại số: ba là giai vị; bốn là thán đức; năm là liệt danh và sáu là kết cú. Thứ nhứt khí loại nghĩa là Bồ Tát Ma Ha Tát. Nếu nói cho đầy đủ phải nói là Bồ Đề Tát Đỏa Ma Ha Tát Đỏa. Nhiều Thầy thấy phiền nên chỉ nói gọn hai chữ là Đề Đỏa; Bồ Đề. Đây ý nói là Đạo. Tát Đỏa ở đây gọi là Tâm. Ma Ha ở đây gọi là Đại. Những người như thế nầy tất cả đều cầu cho con đường rộng lớn. Lại làm cho thành thục chúng sanh vậy. Đạo tâm, đại đạo tâm là khí loại. Bồ Tát có nhiều loại; nghĩa là gồm đủ Thông, Biệt, Viên. Như Thích Luận dẫn giải rằng: Ca Chiên Diên làm rõ 6 độ cho đến chỗ nhỏ nhiệm nhất. Cái dục nầy là điều hòa máu huyết của chúng sanh thành sữa. Trong Đại Phẩm có nói rõ về việc có Bồ Tát phát tâm cùng với Tát Bà giống nhau. Dục nầy chính là điều hòa sữa thành Lạc. Trong Đại Phẩm chỉ rõ có Bồ Tát phát tâm du hí thần thông, tịnh Phật quốc độ. Tịnh ấy gọi là được bất tư nghì giải thoát. Tất cả đều có thể biến thân, lên chỗ ngồi rồi trở lại thọ chỗ khiển trách. Dục nầy tức là điều khiển Lạc ấy thành Thục Tô. Trong Đại Phẩm nói rõ có Bồ Tát phát tâm tức là ngồi dưới gốc cây, thành chánh giác, chuyển pháp luân và độ cho chúng sanh. Đây là điều khiển tô ấy thành Đề Hồ. Cho nên phía dưới nói rằng:

Bồ Tát nghe pháp nầy thì những nghi ngờ như mắc lưới đều trừ sạch. Lại nói rằng:

Nếu Bồ Tát chẳng nghe Pháp Hoa thì chẳng phải là hạnh lành trên con đường Bồ Tát. Nếu nghe kinh nầy tức là thực hành việc lành trên con đường Bồ Tát ấy.

Trong Niết Bàn nói: Bồ Tát chẳng nghe đến Niết Bàn thường có hy vọng. Nếu nghe đến Niết Bàn thì hy vọng ấy đều tắt. Cho nên lược nói có 4 loại. Bổn Tích nói là Bổn Địa khó lường; hoặc ở bậc Đẳng Giác; hoặc là bậc Pháp Vương. Như Thiện Tài nhập pháp giới thấy sắc tướng của Văn Thù, vô biên pháp môn sâu xa khác. Bổn ở đây là gần gũi chư Phật. Tích đây là giúp cho Đức Thích Ca, chính là những vị Bồ Tát. Đều hiện sắc thân Tam Muội lực ảnh rộng chứa khắp; dùng miệng để chuyển pháp luân, bất khả tư nghì hóa độ, tùy theo đó mà tuyên thuyết. Có thể rõ được ý. Chẳng thể dùng lời để biện giải. Cho nên Tích là dẫn theo 4 mùi vị, quy về một chỗ thật, giống như dùi bằng sắt đã được thuần chất. Thành Đề Hồ rồi sẽ hóa thành một. Sau đó thì Bổn Địa cứu cánh được thành tựu. Há điều nầy làm cho ngày nay mới bắt đầu vào Đại Thừa; lại chẳng phải tịch diệt đạo tràng, ở nơi núi cao chiếu xuống trước.

Hoặc đốn hoặc tiệm tất cả đều ở chỗ Tích ấy.

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Quán được giải thích là: Trung Đạo quán tâm song chiếu, hai đế ấy gọi là Đại. Thông đến quả Bồ Đề nên gọi là Đạo. Phá ngũ trụ trần lao, gọi là thành chúng sanh... Tám vạn người ở đây là số lượng. Những kinh khác thì chúng hội nhiều. Còn ở đây tại sao lại ít? Hoặc lời nói nầy dùng để chỉ cho một số lớn; hoặc giả để dụ cho Vương Luận ấy là việc bí mật, chẳng thể thay đổi biến hóa như chủ ý ...

Ước quán tâm là quán một tâm lành đầy đủ 10 pháp giới. 10 pháp giới ấy qua lại hỗ tương cho nhau thành 100 pháp giới và 1.000 tánh tướng. Thập thiện tức là vạn pháp. Ước Giáo nói Bát Chánh Đạo là 80.000 pháp môn... Tất cả đều A Nậu Tam Bồ Đề, chẳng thối chuyển.

Đây là làm sáng tỏ ngôi vị vậy. Chữ A Nậu ở đây dịch là Vô Thượng Đạo; nói an ổn như cảnh giới, nói yên ổn ở ngôi vị như chỗ ngồi; chẳng thối lui. Ước vị ấy theo Hành Niệm luận là chẳng thối lui.

Có 4 loại phân biệt. Chẳng sanh vào 3 đường ác. Ngôi vị ấy chẳng lùi. Chẳng sanh vào biên địa, các căn đầy đủ, chẳng làm thân đàn bà; tức là việc làm chẳng thối chuyển. Thường biết đời trước; tức là niệm chẳng thối.

Đầy đủ như vậy gọi là A Bệ Bạt trí địa. Tam Tạng nghĩa cũng như thế. Nếu như 6 tâm nầy ở trước nhẹ nhỏm như sợi lông thì tín căn của Bồ Tát chưa lập. Ngôi vị nầy phải lùi. 7 tâm trở lên từ Sơ địa đến Lục địa, chẳng thoái tức là phàm phu nhị thừa. Gọi ngôi vị nầy là chẳng thối. Tuy chánh sử đã hết, nhưng chưa thể rộng tu vạn hạnh. Việc làm nầy giống như thối lui. Cho đến Thất địa gọi việc làm nầy là bất thoái. Nếu khởi lên cái niệm của Nhị Thừa thì sẽ có niệm thối lui. Đến Bát địa, Đạo quán song lưu ấy nhập vào pháp, chảy nhanh như nước. Đây gọi là niệm chẳng lùi. Đây được gọi là A Bệ Bạt Trí. Đây cùng với nghĩa của Tam Thừa Thập Địa vậy. Địa Sư nói rằng: Thập Trụ là chứng chỗ bất thối. Thập Hạnh và ngôi vị bất thối. Thập Hồi Hướng là hạnh bất thối. Thập Địa là niệm bất thối. Đây là ý nghĩa theo Biệt Giáo. Chẳng giống như kinh nầy, nay không dùng đến.

Anh Lạc nói: Sơ địa tam quán hiện tiền, tâm tâm vắng lặng, tự nhiên lưu nhập vào. Điều nầy theo Biệt Giáo là bất thối. Bây giờ lại cũng chẳng dùng đến.

Còn Hoa Nghiêm thì chỉ rõ từ Sơ Trụ được một thân Như Lai và vô lượng thân đều đầy đủ 3 bất thối. Đây là Viên Giáo bất thối. Đây là một sự thật, bây giờ dùng để chia ra ngôi vị.

Bổn Tích gọi bổn là địa tịch tịnh; chẳng trên Thập địa huống là Sơ trụ. Chẳng phải trên Sơ trụ là bất thối, hà huống là Biệt, Thông. Ngôi vị ở Biệt, Thông giải thích nhiều phía bên ngoài kinh. Ngôi vị của Viên Giáo là chính ở trong kinh nầy. Các vị luận sư của các kinh chẳng rõ về Tích; nên an tâm để biết cái gốc gác nầy. Do vậy tán dương và sự sai biệt ở trong nầy. Tới lui lại tăng giảm cả hai bên. Nghĩa là tán dương cái đức gì đây?

Quán Tâm ấy là 3 quán; tức là 3 bất thối. Lại nữa một tâm 3 quán; tức là một tâm 3 chẳng thối...

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Xưa nói rằng: Tất cả đều được Đà La Ni. Nên bắt đầu tán thán về cái đức. Bây giờ giữ được bất thối chuyển; tức là đầy đủ 2 ý. Trở thành ngôi vị sáng sủa ở trên cùng. Người sau đứng lên tán thán cái đức. Ngày xưa nói tán thán cái đức ấy tạo ra 12 câu, phân ra làm 4 ý. Ba câu đầu tán thán cái đức trong hiện tại. Ba câu tiếp tán thán việc làm đã qua. Bốn câu tiếp theo tán thán nội thể và hai câu sau cùng tán thán ngoại danh. Bốn ý ấy chẳng giống nhau, mà cái Đức thì ở lúc ban đầu. Cho nên gọi là tán thán Đức. Thán hiện tại có hai. Câu đầu là tán thán việc tự làm. Hai câu sau là tán thán việc hóa tha. Tán thán việc làm lại có ba. Câu đầu là tán thán việc làm chánh. Cái gốc ấy từ chư Phật mà được Bát Nhã. Câu kế là tán thán cái hạnh gốc. Hạnh đây chính là phước đức vậy. Do có phước đức; cho nên có thể ở riêng nơi huệ. Câu kế là vì Phật mà tán thán. Thể ấy lại có ba.

Đầu tiên là dùng lòng từ bi để tán thán pháp thân. Hai câu ở giữa là tâm tán thán về báo thân của huệ. Câu sau cùng là tán thán pháp thân. Tán thân đây lại có hai. Câu đầu tiên sự tán thán ấy gọi là Phổ Văn. Câu thứ hai sự tán thán ấy là hay độ chúng sanh. Đây là phần chia câu văn như có lông mày trên mắt. Chỗ luận còn che khuất thì thể ấy không phương hướng.

Việc tán thán theo Thông Giáo thì có 3 thân. Lại chẳng nhập Phật huệ; gọi đây là Phổ Văn, đủ loại ý nghĩa không thành tựu. Nếu tán thán theo Biệt Giáo thì Biệt Giáo từ Sơ địa cho qua khỏi Nhị Thừa. Vì sao Thất địa lại khởi lên sự nghĩ đến Thanh Văn, Bích Chi Phật. Nếu sự tán thán theo Viên Giáo thì chẳng nên nói dưới 7 địa, chẳng thể có cái Đức của bất thối. Đến lui ấy không có cảnh; nên phải rõ biết tán thán ai. Ở đây không dùng đến. Bây giờ lấy ra 13 câu văn ngang dọc nầy để rõ thêm. Một là Thụ Ước Thập Địa nghĩa tiện. Hai là Hoành Ước Sơ Trụ nghĩa tiện. Bất thối chuyển trở thành như trước. Tức là làm rõ cho ngôi vị nầy. Khởi lên sau tức là tán thán cái đức ấy. Đầu tiên đối với Sơ Địa.

Sơ Địa gọi là hoan hỷ. Ở đây chẳng bị đọa vào nhị biên, nhập vào Trung Đạo, được tam bất thối. Cho nên rõ biết việc tán thán Sơ Hoan Hỷ Địa. Tất cả đều là những Đà La Ni để tán thán Nhị Địa. Nhị Địa ấy gọi là Ly Cấu (lìa sự dơ bẩn); lại cũng còn gọi là Ly Đạt. Lần lượt lìa những điều ác và đạt đến những việc lành. Tức là nghĩa của Đà La Ni. Cho nên rõ biết việc tán thán Ly Cấu Địa vậy. Vui nói biện tài, tán thán Tam Địa. Tam Địa được gọi là Minh Địa. Bên trong trí sáng suốt; bên ngoài nói lời thông suốt. Muốn biết rõ trí, ở ngay tại lời nói. Nói đủ loại vui thích, cao cả. Cho nên rõ biết tán thán đệ tam Minh Địa. Chuyển thành bất thối chuyển pháp luân để tán thán ca ngợi Tứ Địa.

Tứ Địa được gọi là Diệm (ánh lửa). Diệm ấy có thể phá tan bóng tối. Lại hay đốt cháy. Chuyển pháp luân để tự đốt cháy những sự tự kỷ và nghi hoặc, phá sự mê muội như trừ đi một sự tối tăm. Cho nên rõ biết tán thán Đệ Tứ Diệm Địa vậy. Cúng dường trăm ngàn chư Phật và tán thán Ngũ Địa. Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Ngũ Địa gọi là Nan Thắng Địa. Đây là Địa được sâu vào Thiền Định, dùng lực thần thông, khó thắng khó bằng. Đến với trong khoảng một niệm có thể biến khắp 10 phương. Cúng dường chư Phật; cho nên rõ biết tán thán Đệ Ngũ Địa. Đối với chỗ các Đức Phật đều trồng những cái Đức căn bản; nên ca ngợi Lục Địa.

Lục Địa gọi là Hiện Tiền. Do được thiền định; nên hay cúng dường chư Phật. Phước tư chủng trí, chủng trí hiện tiền. Trí ấy là cái đức căn bản, như trồng cây vào đất vậy. Cho nên rõ biết tán thán Đệ Lục Địa. Thường vì chư Phật mà ca ngợi và tán thán Đệ Thất Viễn Hành Địa. Địa nầy gồm hai trí phương tiện, ra khỏi tất cả.

Rộng tu lợi ích, xưng tán tâm Phật; cho nên rõ biết tán thán Đệ Thất Địa. Lấy lòng từ tu thân, tán thán Đệ Bát

Bất Động Địa.

Chánh trí chẳng động, chẳng ra khỏi 3 cõi. Thường lấy lòng từ để giữ thân và hay nhập vào 5 đường. Giữ miệng để thuyết pháp. Giữ tâm để tạo ra phương tiện, nói đầy đủ Pháp Hoa. Giữ 3 nghiệp. Cho nên rõ biết tán thán Đệ Bát Địa vậy. Lành nhập vào Phật huệ để tán thán Đệ Cửu Địa.

Cửu Địa gọi là Thiện Huệ. Nghĩa là thâm nhập vào thật tế, diệu triệt bổn nguyên. Tên nầy gọi là Tối Hợp.

Cho nên rõ biết tán thán đệ cửu địa. Thông đạt trí huệ to lớn, tán thán Đệ Thập Địa.

Thập Địa gọi là Pháp Vân. Pháp thân như hư không.

Thiền định như mây lớn. Trí huệ như mưa lớn. Lành nhập vào Phật Pháp; nên gọi là Huệ. Khéo dùng Phật Pháp; nên gọi là Trí. Hỗ tương cho nhau để đến bờ bên kia, tán thán Thập Địa cái Đức ở bên trong, đến 3 Đế bên kia. Nhơn ấy bên trong nói về quả. Lại đến lược chỗ chẳng lâu dài; nên gọi là Phổ Văn. Tán thán cái Đức bên ngoài của Thập Địa. Do cái Đức bên trong sâu dày rộng rãi; lại làm cho có âm thanh. Cho nên gọi là Phổ Văn. Trong ngoài đều ca tụng. Nếu nằm ở Đẳng Giác Vị thì 2 câu nầy giống như vậy. Có thể độ cho trăm ngàn chúng sanh; ngoài địa ấy độ người; hoặc một cảnh giới cho đến cảnh giới thứ 9. Chẳng gọi là hay độ. Thập Địa hơn hẳn cái kia; nên gọi là năng độ. Chư Địa đều đầy đủ các công đức, mà làm cho xuất hiện sự giải thích nầy. Vì nhơn tình tốt ấy khác vậy. Nương vào nơi Thập Địa; nên gọi là Tiệm. Lại nữa nghĩa chiều dọc ấy lại dễ giải thích. Tạo ra điều nầy; điều thứ nhứt là cốt làm cho tiêu câu văn đi.

Thứ đến theo chiều ngang là để tán thán, ca tụng. Trực ước nói về Sơ Trụ. Ngoài những ngôi vị ấy, thí dụ có thể giải thích được. Sơ phát tâm trụ ở một, rồi phát tất cả những loại phát khác. Ra khỏi nhị biên; dùng Phàm Siêu Thánh nhập vào Trung Đạo. Tâm nầy yên lặng; niệm niệm lưu nhập. Tát Bà ấy như nước biển. Nói là được bất thối chuyển.

Sơ Trụ ấy ngăn che, lìa thủ tướng, vô trí vô minh và chướng. Trì đạt Bát Nhã giải thoát pháp thân và Đức ấy.

Cho nên nói là được Đà La Ni. Thập Tín ấy giống như đã giải thích bên trên là hay dùng đến diệu âm, biến khắp 3.000 thế giới. Hà huống là Sơ Trụ. Giải trực tiếp công đức của khẩu mật. Cho nên nói là Lạc thuyết biện tài. Sơ Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

Trụ hay phân thân ở trăm ngàn thế giới để làm Phật. Luận về nơi chốn tốt đẹp ấy thì vô lượng vô biên. Hay làm Phật để thuyết pháp giáo hóa. Cho nên nói là hay chuyển bất thối pháp luân. Sơ Trụ được thần lực bất tư nghì như vậy; hay biến khắp các nơi và giúp chư Phật ở những pháp giới khác. Cho nên nói là cúng dường trăm ngàn chư Phật. Sơ Trụ được cái gốc của thật tướng, hay trồng cái Đức vào nơi chúng sanh. Sơ Trụ mở tri kiến Phật. Thấy được pháp nầy rồi, cùng với chư Phật giống nhau. Cho nên vì Phật mà xưng tán. Sơ Trụ vô duyên từ, đều hiện sắc thân, biến khắp pháp giới. Cho nên nói là lấy lòng từ để tu thân. Sơ Trụ nhập vào tạng bí mật; cho nên nói là lành nhập vào trí huệ Phật. Sơ Trụ, một tâm ba trí, không có những chướng ngại. Cho nên nói là thông đạt đại trí. Sơ Trụ sự lý phân ra cứu cánh. Cho nên nói rằng đến bỉ ngạn. Sơ Trụ đầy đủ cái Đức chơn thật cùng với tên gọi tương ưng. Cho nên nói là Phổ Văn (đều nghe) chư Phật ở các thế giới khác. Sơ Trụ hay vì 10 pháp giới mà nương tựa vào, an lập cứu hộ, cho nên nói là hay độ trăm ngàn chúng sanh. Sơ Trụ lại có vô lượng vô biên bất khả tư nghì, đủ loại công đức; nên lược nói

13 câu như vậy.

Nhị Trụ cho đến Đẳng Giác cũng lại như vậy. Cho nên Đại Phẩm nói rằng: Đầu tiên là chữ A đến 41 chữ là công đức. Sau cùng là Trà, lại cũng đầy đủ các chữ công đức. Ở giữa cũng lại như vậy. Chữ ấy cùng với lời nói và công đức đều như thế cả. Hỏi rằng trong nầy tán thán về đoạn hoặc về đức.

Tam Tạng chẳng đoạn hoặc, có thể chẳng được tán thán. Thanh Văn thường được thán. Còn Tích vì sao chẳng tán thán cái đức của Thông, Biệt?

Đáp rằng: Thông tán thán với Tích; nhưng lại có nghĩa nầy. Bây giờ kinh nầy làm rõ con người chơn chánh, nên chẳng tán thán phương tiện ấy. Hỏi: Vì sao các câu văn về công đức đều tán thán về Sơ Trụ?

Đáp rằng: Dư vị lại cũng như thế. Không riêng gì Sơ Trụ. Ngày xưa nói rằng: Bát Địa có những công đức; chẳng lấy đó làm nghi. Làm cho Viên tán thán Sơ Trụ, đức nào lại chẳng nhiếp phục được. Sơ Trụ hơn sao? Hà huống là ngôi vị ở sau. Pháp Hoa luận rằng: Thượng chi và Hạ chi môn, tổng tướng và biệt tướng; nên biết Sơ ấy được bất thối chuyển; một câu ấy là Tổng. Ở đây chẳng thoái có 10 loại thị hiện. Nghe pháp chẳng thoái chuyển, tức là Đà La Ni. Vui nói chẳng thoái chuyển, tức là vui với biện tài. Thuyết bất thối chuyển, tức là chuyển bất thối pháp luân. Nương vào thiện tri thức chẳng thối chuyển, tức là cúng dường trăm ngàn chư Phật, trồng cái gốc công đức vào trong chúng. Đoạn nghi bất thối chuyển, tức là vì chư Phật mà xưng tán. Nhập sự bất thối chuyển, tức là dùng lòng từ để tu thân. Nhập nhứt thiết trí như thật cảnh bất thối chuyển, tức là lành nhập vào Phật trí huệ. Nương vào ngã không, pháp không bất thối chuyển, tức là thông đạt đại trí. Nhập như thật cảnh bất thối chuyển, tức là đến Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

được bờ kia. Ưng tác sở tác bất thối chuyển, tức là độ 100.000 chúng sanh. Cho nên Sơ ấy Tổng nói về câu văn tức là chi bên trên. Sau đây có câu riêng, tức để nói về chi bên dưới.

Đã ghi lại về việc tán thán chiều ngang về cái Đức của Sơ Trụ, tức là cùng với ý nầy giống nhau vậy. Luận về 2 việc nầy thì giữ lấy sự môn. Chỉ bày cho các Bồ Tát trụ ở nơi nào thì thanh tịnh địa. Nhơn nào là cùng với phương tiện và cảnh giới gì, ưng tác sở tác như thế nào. Tất cả đều từ nghĩa nầy. Tạo sự tán thán bề dọc về cái Đức của các Bồ Tát lại cũng chẳng phương hại.

Quán tâm giải thích sự tán thán về cái Đức ấy là bất thối chuyển như trước đã nói.

Đà La Ni nghĩa là quán không ấy tức là toàn Đà La Ni. Quán giả ấy là 100.000 toàn Đà La Ni. Quán trung ấy tức là pháp âm phương tiện Đà La Ni. Lại nữa, quán không và quán tâm thường có tên gọi. Đây gọi là Văn Trì Đà La Ni. Quán giả, quán tâm ấy vô lượng tâm, tâm và tâm số pháp tất cả đều là những pháp môn. Tức là hành trì Đà La Ni. Quán trung, quán tâm, tâm ấy tức là thật tướng. Tức là Nghĩa Trì Đà La Ni. Quán giả, quán tâm ấy đầy đủ 10 giới pháp. Tức là pháp vô ngại biện. Quán trung, quán tâm về 10 pháp giới ấy tất cả đều nhập vào thật tướng; tức là nghĩa vô ngại biện. Quán không, quán tâm thập pháp giới cũng có tên và cách gọi. Tức là Từ vô ngại biện. Quán 1 tâm tức là 3 tâm; 3 tâm ấy tức là 1 tâm. Một cảnh giới là tất cả cảnh giới. Toàn chuyển vô ngại tức là vui nói vô ngại biện. Quán không đây là chuyển vị bất thối pháp luân. Quán giả đây là chuyển hành bất thối pháp luân. Quán trung đây nghĩa là chuyển niệm bất thối pháp luân, cúng dường chư Phật. Hay tùy thuận chư Phật bằng lời, làm thuận theo lời Phật dạy, tu 3 phép quán tâm. Tức là cúng dường chư Phật. Vì phá 5 trụ mà được giải thoát; tức là cúng dường Pháp. Tam Đế lý hòa tức là cúng dường Tăng. Lại nữa các việc làm, tâm riêng quán để rõ tâm; tức là cúng dường chư Phật. Quán để rõ bất tâm khai phát những cảnh giới; tức là cúng dướng Pháp. Cảnh trí tâm hòa tức là cúng dường Tăng.

Thật tướng của tâm tức là quán rõ biết tâm là gốc. Quán trí tâm là những việc làm ấy, tâm là chủ. Được cái gốc rồi, liền trồng sẽ được thiết lập nên. Cho nên nói là trồng cái gốc của Đức vào chúng là vậy.

Tâm quán để rõ biết cảnh giới tối. Cảnh giới ấy ghi nơi quán trí. Trí ấy có chiếu đến thì thường cùng với cảnh giới hợp lại. Tức là vì Phật mà xưng tán. Không quán ấy là pháp duyên từ huân tập lại. Giả quán ấy là chúng sanh duyên từ huân tập lại và Trung quán ấy là vô duyên từ huân tập thành. Không quán ấy nhập vào Thông, Phật Huệ; giả quán nhập vào Biệt Phật Huệ;

Trung quán nhập vào Viên Phật Huệ. Không quán đến tất cả trí bờ kia. Giả quán đến đạo chủng trí bờ kia. Trung quán đến tất cả chủng trí bờ kia. Không quán nghe nơi Chơn Đế; Giả quán nghe nơi Tục Đế và Trung quán đều nghe ở Trung Đạo đệ nhứt nghĩa đế. Lại cũng nghe cả

Tam Đế. Không quán, độ Tứ Trụ trăm ngàn chúng sanh.

Giả quán độ trần sa trăm ngàn chúng sanh. Trung quán độ vô minh trăm ngàn chúng sanh. Một tâm 3 quán có Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú - Quyển thứ II (Phần trên)

vô lượng đức. Tán thán không cùng tận. Dừng nói về việc nầy.

Ngũ liệt danh là Đại sĩ danh lớn; hoặc là từ pháp môn; hoặc từ những việc làm của Đức; hoặc từ Bổn Nguyện. Tuy là một tên gọi; nhưng có rất nhiều nghĩa. Nay nương vào kinh và vào quán. Ví dụ như 18 tên gọi của Bồ Tát về Ngài Văn Thù. Văn Thù Sư Lợi ở đây gọi là Diệu Đức. Trong Đại Kinh gọi là Liễu Liễu Kiến Phật Tánh; giống như Diệu Đức vậy. Trong Vô Hành Kinh thì gọi là Mãn Thù Thi Lợi. Phổ Siêu gọi là Nhu Thủ. Tư Ích: Tuy nói các pháp mà chẳng khởi pháp tướng; chẳng khởi phi pháp tướng. Cho nên gọi là Diệu Đức. Bi Hoa nói:

Ta nguyện thực hành Bồ Tát đạo để hóa độ chúng sanh. Tất cả đều ở 10 phương thành chánh giác trước, làm cho ta thấy tất cả đều được thiên nhãn thì ta sẽ làm cho quốc độ đó là những Bồ Tát nhứt sanh. Rồi cùng với ta khuyến phát đạo tâm. Ta hành Bồ Tát hạnh không có giới hạn. Phật Bảo Tạng nói:

Ngươi tạo công đức sâu xa, sâu xa nguyện ấy giữ lấy Diệu Sĩ. Cho nên bây giờ hiệu là Diệu và tên là Văn Thù Sư Lợi. Tại phương Bắc, thế giới hoan hỷ làm Phật, hiệu là Hoan Hỷ Tạng Ma Ni Bảo Tích Phật. Bây giờ cũng giống như trong hiện tại, khi nghe tên, liền diệt 4 tội nặng. Vì Bồ Tát tượng ảnh ấy động đến Đức Thích Ca chăng?

Quán tâm tánh, lý giải 3 Đức bí mật. Chẳng ngang chẳng dọc; nên gọi là Diệu Đức.

Quán Thế Âm ở Thiên Trúc gọi là Bà Số Kiết Đệ Thuế. Tư Ích nói: Nếu chúng sanh nào gặp được thì liền được định ở nơi Bồ Tát; nên gọi là được miễn trừ những sự khổ. Lại có tên là Quan Âm. Bi Hoa nói:

Nếu có chúng sanh nào thọ các sự khổ, xưng danh hiệu ta và nhớ nghĩ đến ta. Vì ta có tai và mắt của cõi Trời nên thấy nghe được. Không làm cho hết khổ thì ta chẳng giữ ngôi chánh giác.

Bảo Tạng Phật nói: “Ngươi xem xét tất cả chúng sanh, sanh ra tâm đại bi. Nên tên của ngươi là Quán Thế Âm”. Câu văn ở dưới sẽ giải thích tiếp...

Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Văn Cú

Hết quyển 2 (phần trên)

Dịch xong phần nầy ngày 21 rháng 1 năm 2010 tại Tu Viện Đa Bảo Sydney – Úc Đại Lợi nhân tịnh tu nhập thất lần thứ bảy.