SỐ 2077 — TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

11. Thủ tòa Thế Kỳ.

Thủ tòa Thế Kỳ, vốn người ở Thành đô, Sư vân du nương tựa khắp các pháp tịch, sau cùng đến Long môn. Một ngày nọ đang ngồi yên mà ngủ gật, bỗng nhiên đàn ếch cất tiếng kêu, Sư nhầm nghe cho là tiếng bảng cảo đầu, bèn vội chạy đi. Có người hiểu biết sự tình nên nói cùng Sư: “Ếch kêu chứ không phải tiếng bảng”. Sư hoãn nhiên, đến nơi phương trượng tỏ bày cùng Thiền sư Viễn - Phật Giám. Thiền sư Viễn: “Há không phải La-hầu-la ư?” Sư vội ngăn mà nói: “Hòa thượng chẳng cần phải cử, đợi đi sẽ tự thấy”. Sau đó không bao lâu, Sư có được tỉnh ngộ, bèn niêm bài kệ tụng rằng: “Trong mộng nghe tiếng bảng, tỉnh rồi là ếch kêu, tiếng ếch và tiếng bảng, núi gò một lúc bằng”. Từ đó, Sư gia tâm tham cứu, thấu suốt đến huyền áo. Thiền sư Viễn bảo phân tòa, Sư cố chối từ, nói là: “Đó chẳng phải việc nhỏ nhiệm vậy, như kim châm chích mắt, nếu sai mái tóc thì tròng mắt hư phá vậy. Nguyện đời đời ở nơi Học địa mà tự rèn luyện”. Thiền sư Viễn nhân đó dùng kệ tụng ngợi khen Sư rằng: “Có đạo chỉ nhân từng lùi bước, khiêm hòa vốn tự suốt hồi quang, chẳng biết mình ở trên mây xanh, còn lại đem thân vào chúng ẩn”. Đến lúc tuổi già, các Học giả dốc lòng thỉnh mời, không dung Sư chối từ. Sau cùng, Sư nhân nói kệ tụng rằng: “Các pháp không nên tâm ta không, tâm ta không nên các pháp đồng. Các pháp, tâm ta không khác thể, chỉ tại nay đây trong một niệm. Hãy nói là một niệm nào?” Đại chúng mờ mịt. Sư hét một tiếng rồi thị tịch.

12. Thiền sư Ni Huệ Ôn ở Tịnh cư.

Thiền sư Ni Huệ Ôn ở Tịnh cư tại Ôn châu. Có lúc lên giảng đường, Ni Sư nêu cử: “Pháp Nhãn chỉ dạy đại chúng rằng: “Ba hồi trống dứt xúm xít đua lại”, Phật pháp nhân sự một thời hoàn tất”. Xong, Ni Sư bảo: Còn sơn Tăng nói: “Ba hồi trống dứt xúm xít đua lại, cây gậy chẳng tại nơi cán chổi quét liền cho ba mươi dùi”.

13. Cư sĩ Cấp sự Phùng Tiếp.

Cư sĩ Cấp sự Phùng Tiếp - Tế Xuyên. Từ thuở tráng niên, Cư sĩ đã theo dự tham nơi các bậc danh túc, sau cùng đến ở Long môn, theo Thiền sư Viễn - Phật Nhãn suốt hai năm. Một ngày nọ, cùng Thiền sư Viễn kinh hành nơi pháp đường, bỗng nghe đứa bé chạy giữa sân ngâm rằng: “Trong muôn tượng riêng lộ bày thân”. Thiền sư Viễn vỗ vào lưng Cư sĩ mà bảo: “Hay không?” Ngay lời nói đó mà Cư sĩ khéo ngộ nhập.

Đến năm Đinh tỵ (1137) thuộc niên hiệu Thiệu Hưng (1131-1163) thời Nam Tống. Cư sĩ làm Cấp sự tại Trừ châu, gặp Thiền sư Đại Tuệ đến Minh khánh khai đường giảng pháp. Khi Thiền sư Đại Tuệ xuống khỏi tòa, Cư sĩ vời lại mà hỏi: “Hòa thượng từng nói trước các hàng Quan sĩ đại phu rằng: “Đời nay quyết chẳng làm con sâu mọt”, vậy ngày nay nhân gì nhận bại khuyết?” Thiền sư Đại Tuệ bảo: “Khắp đại địa là cái Thượng tọa Cảo, ông đến nơi nào thấy được kia?” Cư sĩ định trả lời. Thiền sư Đại Tuệ bèn chấp tay. Cư sĩ nói: “Là tôi vời rước được”. Qua hơn một tháng đặc biệt xin đền thờ mà kết hạ, Kính Sơn đề trên bảng nơi phòng thất là “Hiên bất động”, một ngày nọ, Thiền sư Đại Tuệ lên giảng tòa, nêu cử: “Dược Sơn hỏi Thạch Đầu rằng: “Với ba thừa, mười hai phần giáo, tôi có biết sơ qua, nhân nghe ở phương Nam chỉ thẳng tâm người thấy tánh thành Phật, thật sự chưa rõ điều đó, cúi mong dũ lòng từ bi chỉ dạy cho”. Thạch đầu bảo: “Nghĩ gì cũng chẳng phải, Ông làm sao sống?” Dược Sơn mờ mịt. Thạch đầu bảo: “Duyên ông không phải ở đây, có thể đến ra mắt Đại sư Mã tổ ở Giang tây”. Dược Sơn đến nơi Mã Tổ cũng nêu hỏi như trước. Đại sư Mã Tổ đáp: “Có lúc dạy người ấy nhướng mày nháy mắt, có lúc không dạy người ấy nhướng mày nháy mắt. Có lúc dạy người ấy nhướng mày nháy mắt là phải, có lúc dạy người ấy nhướng mày nháy mắt là không phải”. Nghe thế, Dược Sơn bèn đại ngộ”. Đợi đến lúc Thiền sư Đại Tuệ nêu cử bãi tòa, Cư sĩ mới theo đến nơi phương trượng hỏi: “Vừa rồi Hòa thượng nêu cử nhân duyên ấy, tôi lý hội được rồi”. Thiền sư Đại Tuệ hỏi: “Ông hiểu như thế nào?” Cư sĩ đáp: “Nghĩ gì cũng chẳng được Tô-rô Ta-bà- ha, không nghĩ gì cũng chẳng được Tất-lợi Ta-bà-ha”. Thiền sư Đại Tuệ bèn ấn chứng cho, và nói kệ tụng rằng: “Tiếng Phạm lời Hoa, đánh thành một khối, ôi thay người đời, được Tam-muội này”. Về sau, Cư sĩ lại đến làm Quan tri tại Ngang châu, phàm các nơi đến, Cư sĩ đều ủi an vỗ về không nhọc mệt. Cư sĩ từng ngâm vịnh rằng: “Rảnh rỗi việc công vui tọa thiền, ít hiểu đưa lưng đến giường ngủ, tuy là hiện ra tướng Tể quan. Tên gọi Trưởng giả bốn biển truyền”.

Đến mùa thu năm Thiệu Hưng thứ hai mươi hai (1152) thời Nam Tống. Cư sĩ xin về thôi nghỉ, dự báo cùng thân thích là ngày mồng 03 tháng 10 là ngày ra đi. Đến ngày đó, Cư sĩ bảo thiết đặt tòa cao nơi hậu sảnh, thấy khách đến vẫn như lúc bình thường. Đến khoảng giờ thìn giờ tỵ, Cư sĩ xuống trước thềm cấp ngóng trông vào cửa không biết chỉnh túc, mời các Quan sứ tiếp nhận ngang sự, rồi Cư sĩ mặc Tăng y lên ngồi trên tòa cao, dặn dò các Quan lại và các hàng đạo tục, khuyên mỗi người nên hướng đạo hộ trì giáo môn, dựng lấp pháp tràng”. Rồi Cư sĩ bèn nắm cây gậy đặt ngang trên đầu gối, an nhiên mà thâu thần. Các Quan sử cầu xin rằng: “An phủ đi ở tự do như thế, sao chẳng lưu lại một bài kệ tụng để tiêu biểu điều hiếm nghe”. Cư sĩ mở mắt, đòi giấy bút viết rằng: “Mới đầu ba mươi mốt (31), đến giữa bảy (07) dưới chín (09), Lão nhân hết lời, Quy ca đỏ mắt”. Xong rồi, Cư sĩ bèn vĩnh viễn qua đời.

Từ sau niên hiệu Kiến Viêm (1127-1131) thời Nam Tống, các chốn danh sơn chùa lớn, Đại tạng kinh giáo phần nhiều đều chẳng còn. Qua nhiều lần, Cư sĩ đem tất cả bổng lộc của mình có được mà in ấn cúng thí có được cả thảy một trăm hai mươi tám tạng. Cư sĩ dùng lấy đó cầu chúc Thánh quân vạn thọ để khương an triệu dân. Môn nhân Bồ Đại Sính từng viết Minh Chí việc đó. Cư sĩ có bộ ngữ lục tụng cổ, lưu hành nơi đời.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ ĐẠO NINH Ở KHAI PHƯỚC

1. Thiền sư Thiện Quả ở Đại quy.

Thiền sư Thiện Quả - Nguyệt An ở Đại quy tại Đàm châu, vốn người dòng họ Từ ở Tín châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Khê Trọng tạo xe một trăm cân, nắm ngay hai đầu trừ bỏ trục”. Sư đưa cây gậy đánh vẽ một đường vòng tròn và bảo: “Hãy chớ lầm nhận định Bàn tinh”. Rồi Sư gõ một cái và xuống khỏi tòa. Nhân tạ cúng đầu, lên giảng đường Sư bảo: “Mở linh vàng dưới cằm hổ dữ kinh đàn động chúng. Lấy minh châu trong hang rồng sinh soi trời chiếu đất. Ngày nay sơn Tăng đến đây tán thán chẳng kịp. Các người hợp nên làm gì sống?” Sư dựng đứng cây phất trần, tiếp bảo: “Nháy lông mày nhanh phải dâng cử lấy”. Rồi, sư ném cây phất trần và xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Tâm sinh pháp cũng sinh, tâm diệt pháp cũng diệt, tâm pháp cả hai đều quên mất, quạ rùa làm ba ba. Các thiền đức nói được chưa? Nếu nói được thì Đạo Lâm cho ông cây gậy, còn chưa nói được thì về nhà uống trà đi”.

Có vị Tăng hỏi: “Tổ sư Đạt-ma lúc chín năm xoay mặt vách tường thì thế nào?” Sư đáp: “Cá bơi lội nước vẩn đục”. Lại hỏi: “Nhị tổ Tuệ Khả đảnh lễ ba lạy vì gì liền được phần tủy?” Sư đáp: “Đất tốt, trái cà lớn”. Lại hỏi: “Chỉ như một hoa nở năm cành, kết quả tự nhiên thành, là sáng tỏ việc bên nào?” Sư đáp: “Giặc đã đút lót làm chứng nghiệm”. Lại nói: “Có lúc nhân trăng tỏ, bất chợt qua bể xanh”. Sư bảo: “Xà-lê không phần”. Lại hỏi: “Câu có câu không như lúc dây leo nương tựa cây thì như thế nào?” Sư đáp: “Nghiệm hết phải về nhà”. Lại hỏi: “Câu cây ngã dây leo khô về nơi nào lại làm sao sống?” Sư đáp: “Gió thổi mặt nhật đốt cháy”. Lại nói: “Quy Sơn cười ha ha”. Sư bảo: “Ba Tư đọc chữ Phạm”. Lại hỏi: “Đạo Ngô đẩy ngã trong bùn Quy Sơn chẳng quản. Ý ấy lại như thế nào?” Sư đáp: “Có ý chẳng ở lớn lời”. Lại hỏi: “La Sơn nói Đạo ngô là gã dúm phân ngựa, lại làm sao sống?” Sư đáp: “A Sư lắm lời”. Lại nói: “Ngày nay đủ thấy Đại sư bảy thông tám đạt”. Sư bảo: “Ngã mặt khóc trời xanh”. Vị Tăng ấy bèn lễ bái, Sư bảo: “Qua”. Lại hỏi: “Hoa sen lúc chưa ra khỏi nước thì thế nào?” Sư đáp: “Đất trời không khác sắc”. Lại hỏi: “Sau khi đã ra khỏi nước thì thế nào?” Sư đáp: “Khắp pháp giới có mùi hương tịnh”.

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

Quyển 29 (Hết)

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

QUYỂN 30

MỤC LỤC

Đời thứ mười sáu, sau đời Thiền sư Đại giám

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Minh ở Tuyết đậu, có một vị:

1. Thiền sư Ninh ở Kỳ sơn (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Xướng ở Tịnh từ, có ba vị:

1. Thiền sư Ngộ ở Ngũ vân (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Khả Thăng ở Trí giả

3. Thiền sư Chánh Thọ ở Vạn thọ (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Quang ở Linh ẩn, có ba vị:

1. Thiền sư Nguyên Diệu ở Trung trúc (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Tánh ở Thiên y

3. Thiền sư Biện ở Linh thạch (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Đàm ở Viên giác, có một vị:

1. Thiền sư Viên Nhật ở Linh nham (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Hải ở Nhạc lộc, có một vị:

1. Thiền sư Tư Đạt ở Ngọc tuyền (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Trác ở Thiên ninh, có tám vị:

1. Thiền sư Giới Kham ở Dục vương

2. Thiền sư Tuệ Lâm ở Đạo tràng

3. Thiền sư Cư Tuệ ở Đạo tràng

4. Thiền sư Viên Trí ở Hiển ninh

5. Thiền sư Lương Phạm ở Ô hồi

6. Thiền sư Văn Quan ở Bản tịch (sáu vị hiện có ghi lục)

7. Am chủ Phủ ở Ôn châu

8. Thủ tòa Duy Biểu ở Kính sơn (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tài ở Phật Tâm, có bốn vị:

1. Thiền sư Nguyên Tố ở Phổ Hiền

2. Thiền sư Tăng Tuân ở Cổ sơn

3. Thiền sư Tổ Trân ở Cổ sơn (ba vị hiện có ghi lục)

4. Thiền sư Mô - Đại Tâm ở Nhân vương (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thiên Du ở Vân nham, có hai vị:

1. Thiền sư Trí Sách ở Kính sơn (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Trí Nhất ở Báo đức (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Mân ở Viên thông, có bảy

1. Thiền sư Thủ Tuệ ở Viên thông

2. Thiền sư Đạo Quán ở Hoàng long

3. Cư sĩ Tả Thừa Phạm Xung

4. Cư sĩ Xu Mật Ngô Cư Hậu

5. Cư sĩ Gián Nghị Bành Nhữ Lâm

6. Cư sĩ Trung Thừa Lư Hàng

7. Cư sĩ Tả Ty Đô Huống Trịnh (bảy vị hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nhu ở Tuyết phong, có năm

1. Thiền sư Tuệ Trung ở Tuyết phong (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Toàn ở Tịnh chúng

3. Thiền sư Tỉnh ở Thiên ninh

4. Cư sĩ Trần Dị Thể Thường

5. Thiền sư Tông Dịch ở Cổ sơn (bốn vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Lập ở Tường phù, có một vị:

1. Thiền sư Thuần ở Báo từ (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Pháp Chân ở Phù sơn, có một

1. Thiền sư Huy ở Linh nham (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Hiển ở Tín tướng, có ba vị:

1. Thiền sư Văn ở Kim thằng (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Sư Đán ở Vân đảnh

3. Thiền sư Tổ Nguyên ở Trung phong (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thành ở Tịnh nhân, có hai vị:

1. Thiền sư Như Thắng ở Thụy nham

2. Thiền sư Đạo Xuyên ở Dã phụ (hai vị hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tú ở Thượng phong, có một

1. Cư sĩ Văn Định Hồ An Quốc (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Phùng ở Hoàng long, có một

1. Thiền sư Trạch Sùng ở Tiến phước (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Chấn ở Hoàng long, có ba vị:

1. Thiền sư Tuệ Sơ ở Đức sơn (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Toại ở Thiên long

3. Thiền sư Tác ở Bắc sơn tại Chân châu (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nhất ở Vạn niên, có hai vị:

1. Thiền sư Pháp Thường ở Báo ân (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Tịnh ở Thạch Phật (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Am chủ Tổ ở Nhạc sơn, có một vị:

1. Thiền sư Thúc ở Diên khánh (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tỉnh ở Thắng nhân, có sáu

1. Thiền sư Phổ Tín ở Vạn thọ

2. Thiền sư Hưng Đạo ở Tuệ nhật

3. Thiền sư Quả Mẫn ở Quang hiếu (ba vị hiện có ghi lục)

4. Thiền sư Siêu ở Sùng ninh

5. Thiền sư Ngân ở Quảng giáo

6. Thiền sư Xung ở Pháp tuệ (ba vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Giao ở Thiên đồng, có một vị:

1. Thiền sư Viên ở Bồng lai (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tuệ ở Minh chiêu, có hai vị:

1. Thiền sư Lễ ở Tuyên mật (hiện có ghi lục)

2. Hòa thượng Tịnh Quang (không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Giác ở Thiên đồng, có một

1. Thiền sư Trí Giám ở Tuyết đậu (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tông ở Tuyết đậu, có hai vị:

1. Thiền sư Đạo Cần ở Quảng phước (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Tông Tỉnh ở Thúy nham (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Trí ở Thiện quyền, có hai vị:

1. Thiền sư Tảo ở Siêu hóa (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Siêu ở Bảo an (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Cát ở Linh phong, có một vị:

1. Thiền sư Hân ở Tứ diện - tại Thư châu (không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Phương ở Hòa sơn, có hai vị:

1. Thiền sư Thao ở Ngưỡng sơn tại Viên châu

2. Hòa thượng Nghĩa ở Hoàng long (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Năng ở Trung nham, có một

1. Hóa chủ Sùng Chân ở Chiên đầu (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thăng ở Hồng phước, có một

1. Thiền sư Thường ở Cam lồ tại Thư châu (không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thủ tòa Quỳnh, có một vị:

1. Thủ tòa Tuệ Sơn ở Tuyết phong (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thành ở Lang da, có một vị:

1. Thiền sư Thiện Sơ ở Bắc tháp (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thông ở Quảng tuệ, có một

1. Thiền sư Giới ở Phổ chiều tại Minh châu (không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tỉnh ở Đại Tùy, có mười bốn

1. Thiền sư Tự Hồi ở Thạch đầu

2. Thiền sư Cư Tỉnh ở Hộ Thánh

3. Thiền sư Thắng ở Nam nham

4. Thiền sư Sư Viễn ở Lương sơn

5. Thiền sư Thiệu Ngộ ở Năng nhân

6. Am chủ Tử Ngôn

7. Thiền sư Tạo ở Nam tu - Kiếm môn

8. Cư sĩ Mạc Tướng Thượng Thư Thiếu Hư

9. Cư sĩ Vương Tiêu ở Long hồ (chín vị hiện có ghi lục)

10. Thiền sư Tịnh ở Năng nhân

11. Thiền sư Minh ở Hoàng mai

12. Thiền sư Tắc ở Diệu cao

13. Thiền sư Thuyên ở Điều đài

14. Cư sĩ Đề Hình Ngô Hân (năm vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tự ở Ngũ tổ, có một vị:

1. Thiền sư Cao ở Long hoa (hiện có ghi lục).

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ MINH Ở TUYẾT ĐẬU

1. Thiền sư Ninh ở Kỳ sơn.

Thiền sư Ninh ở Kỳ sơn tại Ninh châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Có lúc lên trên đỉnh núi cao huyết trăng ngủ mây, có lúc vào trong bể cả vạch gợn chạy sóng, có lúc đến đầu đường ngã tư bảy xuyên tám đột. Các người lại cùng ủy thác chăng? Cây chương hoa nở đầy, lá chuối tươi tốt nhiều”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ XƯỚNG Ở TỊNH TỪ

1. Thiền sư Ngộ ở Ngũ vân.

Thiền sư Ngộ ở Ngũ vân tại phủ Lâm an. Vốn người xứ Tiều khê. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Nguyệt Đường Lão Hán nói: Đi thẳng chẳng thấy đi là cái gì? Ngồi chẳng thấy ngồi là cái gì? Lúc mặc áo chẳng thấy mặc áo là cái gì? Lúc ăn cơm chẳng thấy ăn cơm là cái gì? Sơn Tăng cùng Lão kia tuy cùng chung giường ngủ. Vả lại, mỗi tự có giấc mộng riêng. Cớ sao đi thấy đi, ngồi thấy ngồi, lúc mặc áo thấy mặc áo, lúc ăn cơm thấy ăn cơm, không đạo lý gì chẳng thấy, cũng không có phải cái gì. Các người hãy nói Lão Hán kia là phải, hay Ngũ vân ta đây là phải?” Sư nắm cây gậy gõ xuống một cái, tiếp bảo: “Đồng hồng, lý trắng, tường vi tía, hỏi đến gió xuân tức chẳng biết”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ QUANG Ở LINH ẨN

1. Thiền sư Nguyên Diệu ở Trung trúc.

Thiền sư Nguyên Diệu - Si Thiền ở Trung trúc tại phủ Lâm an, vốn người dòng họ Vương ở Vụ châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là câu cắt đứt các dòng?” Sư đáp: “Phật Tổ mở miệng không phần”. Lại hỏi: “Thế nào là hộp đậy càn khôn?” Sư đáp: “Quanh đất cùng trời”. Lại hỏi: “Thế nào là câu theo gợn đuổi sóng?” Sư đáp: “Có lúc vào cỏ hoang, có lúc lên non cao”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Hoàng hôn gà gáy sáng, nửa đêm mặt nhật trên đầu, kinh dậy sư tử tuyết, mù mờ tròng mắt hồng”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Hoa mai năm trước, liễu năm nay, đua khoe nhan sắc tỏa ngát hương”. Sư hét một tiếng, ngưng giây lát, Sư bảo: “Nếu chẳng được một tiếng hét ấy, bao giờ nói đúng như cũ. Hãy nói. Sau khi nói đúng thì thế nào? Tròng mắt đột xuất”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ ĐÀM Ở VIÊN GIÁC

1. Thiền sư Viên Nhật ở Linh nham.

Thiền sư Viên Nhật ở Linh nham tại Phủ châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Ngộ không gì chẳng ngộ, đắc không gì chẳng đắc, chín năm xoay mặt vách tường không nhọc sức, lừa con ba cẳng nhảy lên trời trâu đất vào biển không dấu vết, vì lắm như vậy, chín lần chín là tám mươi mốt (9.9 = 81)”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ HẢI Ở NHẠC LỘC

1. Thiền sư Tư Đạt ở Ngọc tuyền.

Thiền sư Tư Đạt ở Ngọc tuyền tại Kinh môn quân. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là một dấu ấn in giữa khoảng không?” Sư đáp: “Muôn tượng gom về trong kiếng xưa”. Lại hỏi: “Thế nào là một dấu ấn in trong dòng nước?” Sư đáp: “Ảnh bóng vầng nguyệt rơi lạc trong ngàn sông”. Lại hỏi: “Thế nào là một dấu ấn in trên đất bùn?” Sư đáp: “Hãy trông nhìn kỹ văn thể lúc chưa sinh”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TRÁC Ở THIÊN NINH

1. Thiền sư Giới Kham ở Dục vương.

Thiền sư Giới Kham - Vô Thị ở Dục vương tại phủ Khánh nguyên. Vốn người dòng họ Trương ở Ôn châu. Nhân Tạ Tri sự, lên giảng đường, Sư bảo: “Đầu thước có phân tấc kiếng soi còn hiếm. Đuôi cân không chấm sao hãy chớ lầm nhận. Nếu muốn xác định xưa nay nặng nhẹ, Phật tổ ngắn dài, chỉ xin đến trong đó đặt ngay một mắt. Nếu là một thước lại là mười tấc kia, tám lạng vốn là nửa cân, tự nhiên trong ngoài hòa bình, nước nhà vô sự. Ngày nay sơn Tăng đã là hai tay phân giao. Các người có chịu tin nhận vâng làm không? Thước lượng kéo dao khắp thế gian. Chí Công chẳng phải Hòa thượng rỗi”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Văn Thù tiêu biểu trí, Phổ Hiền tiêu biểu hạnh, đã trải nhiều năm lắm ngày. Đức Sơn đánh gậy, Lâm Tế quát hét, anh hùng thời loạn, các người xuyên ngang Tăng đường vào điện Phật, lại có biết hiểm nguy qua cửa ải Thiết vi chăng. Bỗng nhiên đạp nhằm đảnh cốt Thích-ca, đắp ngay đầu trán Thánh Tăng. Chẳng khỏi một trường việc họa”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Nếu ta nói có vậy vì có ngại. Nếu ta nói không vậy vì không ngại. Nếu ta nói ngang vậy lại vượt chẳng qua. Nếu ta nói dọc vậy lại nhảy chẳng ra. Nếu muốn tùng lâm bình an, đại chúng vô sự, chẳng như đẩy ngã Dục Vương. Hãy nói Dục Vương làm sao đẩy ngã được đi?” Sư lại gọi đại chúng, tiếp bảo: “Dốc sức, dốc sức”. Sư lại bảo: “Khổ thức, khổ thay! Dục Vương bị người đẩy ngã rồi vậy! Lại có đường thấy bất bình, rút kiếm cùng làm đến tận cùng ư? Nếu không, sơn Tăng chẳng khỏi tự ngã tự dậy”. Xong, Sư chống cái phất trần rồi xuống khỏi tòa. Sư tánh khí cương nghị, đến với chúng rất có pháp xưa, người thời bấy giờ lấy “kham thiết” mà tôn xưng gọi Sư.

2. Thiền sư Tuệ Lâm ở Đạo tràng.

Thiền sư Tuệ Lâm - Phổ Minh ở Đạo tràng tại An cát châu, vốn người ở Phước châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Có lọt vợt tre, không lọt chuôi gỗ, mẫu đơn trắng giữa sân, thược dược hồng nơi cửa. Nhận nghĩ người chín năm ngồi xoay mặt vách tường, đến đầu chẳng biết một trứ ấy. Hãy nói làm sao sống là một trứ ấy”. Sư nắm cây gậy đánh vào thiền sàng một cái rồi xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Một tức là nhiều, nhiều tức là một, trên đảnh Tỳ-lô sáng như mặt nhật, cũng không một cũng không nhiều, hiện thành công án không lừa dối, nắm dậy chăn giạ xưa lại gõ bảng, đến sáng cùng xướng ca Thái bình”.

3. Thiền sư Cư Tuệ ở Đạo tràng.

Thiền sư Cư Tuệ - Vô Truyền ở Đạo tràng tại An cát châu, vốn người dòng họ Ngô ở Bản quận. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chung Quỳ trong say xướng Lương châu, trước cửa em gái chỉ gật đầu. Dạ-xoa tuần biển sau khi thấy, mọi người vỗ tay lên lầu cao. Đại chúng nếu hiểu được, khóa ngay đầu lưỡi mọi người trong thiên hạ. Nếu hiểu không được, sắp gọi là Lão Tăng riêng có kỳ đặc”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Đầu sào trăm thước bóng đùa vui, chẳng chỉ dối ông lại lừa trời, tự cười bình sinh trên đường hiểm, đến già về lại không một tiền”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử: “Lâm Tế chỉ dạy đại chúng rằng: “Một người ở đầu ngã tư đường cũng không hướng bối. Hãy nói cái nào ở trước, cái nào ở sau?” Rồi Sư bảo: “Lại có một người chẳng ở đỉnh núi cao, cũng chẳng tại đầu ngã tư đường, lão Lâm Tế tài giỏi vì gì không biết?” Xong, Sư bèn xuống khỏi tòa.

4. Thiền sư Viên Trí ở Hiển ninh.

Thiền sư Viên Trí - Tùng Đường ở Hiển ninh tại phủ Lâm an. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Hoa lan trắng, hoa liệu hồng, bên khe rễ trúc lồng khói biếc, mây nhàn ôm đá sâu, ngọc móc giọt non rậm, đêm qua quạ rùa biến làm ba ba, sáng nay trâu nước ngộ Viên Thông. Ôi!”

5. Thiền sư Lương Phạm ở Ô hồi.

Thiền sư Lương Phạm - Duy Am ở Ô hồi tại An cát châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Việc trong nhiều kiếp đã qua rành rành không mặt trái, động tĩnh chớ thể gần, cuộn buông khoái như điện, nói nói phàm không biết, Phật cũng nhìn chẳng thấy, quyết định tại nơi nào? Hợp lấy hai mảnh ấy dâng tiến không dâng tiến, lại vì các người thông một đường”. Ngưng giây lát, Sư bảo: “Thiên hạ thái bình, Hoàng Phong mãi quạt”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử: “Có vị Tăng hỏi Triệu Châu: “Chí Đạo không khó, chỉ hiềm chọn lựa. Người lúc bấy giờ có lỗ hỗng chăng?” Triệu Châu đáp: “Từng có người hỏi Lão Tăng “ngay phải năm năm phân rành chẳng dưới”. Rồi, Sư gọi đại chúng và bảo: “Triệu Châu đủ mắt sáng nơi cửa đảnh, đến đánh trong đá lửa phân trắng đen, giữa điện chớp ráng rành tung đoạt, vì gì tức năm năm phân rành chẳng dưới? Lại có ủy thác chăng? Dễ phân phấn trong tuyết, khó rành mồ hóng trong mực”.

6. Thiền sư Văn Quan ở Bản tịch.

Thiền sư Văn Quan - Linh Quang ở Bản tịch tại Ôn châu, vốn người dòng họ Diệp ở Bản quận. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Các Đức Như Lai trong thời quá khứ ở tại môn này đã thành tựu, việc tốt chẳng như không, các vị Bồ-tát trong đời hiện tại ngày nay mỗi tự vào Viên minh. Biệt tốt chẳng như không. Người tu học ở thời vị lai sẽ nương tựa như vậy mà ở, việc tốt chẳng như không. Lại có biết chăng? Trừ ngày Trần Xử Sĩ ở Hoa sơn, người nào chẳng dính phải quấy đi. Tham”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TÀI Ở PHẬT TÂM - THƯỢNG PHONG

1. Thiền sư Nguyên Tố ở Phổ Hiền.

Thiền sư Nguyên Tố ở Phổ Hiền tại Phước châu. Vốn người ở Kiến ninh, có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Binh lính theo ấn chuyển, ngoài ba ngàn dặm tuyệt khói bụi. Quan tướng theo phù hành, trong mười hai thời khắc sách làu làu. Chẳng dùng cờ sắt trống sắt, tự nhiên cỏ rạp gió đi, sao phải bảy vây tám bắt, phải được không nghĩ chẳng phục. Chỗ gọi là bậc Đại trượng phu cầm kiếm tuệ, Bát-nhã bén nhọn chữ Kim cang rực cháy, chẳng chỉ hay bẻ gãy tâm ngoại đạo, sớm từng bị lạc gan thiên ma. Chánh lúc nghĩ gì hãy nói chủ tướng là người nào?” Xong, Sư hét một tiếng. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Nam Tuyền nói: “Từ mười tám tuổi trở lên, ta biết làm kế sống, trong đãy không sợi tơ buộc kiến, trong kho thiếu hạt gạo ruồi bu”. Còn Triệu Châu nói: “Từ mười tám tuổi trở lên, Ta biết phá hoại vườn nhà, đến đầu Nam mua tiện rẽ, đến đầu Bắc bán mắc quý, kiểm điểm tương lai khéo cho ba mươi gậy”. Tạm cho qua một trứ, cớ sao từng làm đãng tử riêng mến khách tự mến bát chén nghèo khổ tiếc người say”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Lúc chưa mở miệng phân giao trước. Định nơi nghĩ lường cách ngàn núi, chớ nơi Phật pháp không nhiều con, chưa thấu ải Huyền cũng rất khó, chỉ như ải huyền làm sao sống thấu?” Xong, Sư hét một tiếng.

2. Thiền sư Tăng Tuân ở Cổ sơn.

Thiền sư Tăng Tuân ở Sơn đường - Cổ sơn tại Phước châu, vốn người dòng họ Nguyễn ở Bản quận. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Trong tay Hoàng Nghiệt có sáu mươi gậy, chẳng hiểu đại ý đích xác của Phật pháp, ấn in so sánh chút ít. Dưới xương sườn đại ngu đắp ba mươi đấm, bèn nói Phật pháp Hoàng Nghiệt không lắm con, độn đặt giết chết người. Phải biết có một người mang gậy lớn bỗng thẳng ngay đầu đánh, người ấy cũng chẳng xoay đầu lại. Nắm tay Lão thẳng mặt đấm, người ấy cũng chẳng đoái hoài. Hãy nói là ai?” Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Gió Bắc quét đất cuộn lá vàng, ngoài cửa ngàn núi sắc cóng lạnh, nửa đêm quạ rùa đeo tuyết bay, thạch nữ bên khe nhăn đôi mày”. Sư gõ cây gậy một cái, tiếp bảo: “Mọi người ở trong đó, hãy nói là trời lạnh hay người lạnh”. Sư lại hét một tiếng, tiếp bảo: “Về nhà đi”.

3. Thiền sư Tổ Trân ở Cổ sơn.

Thiền sư Tổ Trân - Sơn Biệt ở Cổ sơn tại Phước châu, vốn người dòng họ Lâm ở Hưng hóa. Có vị Tăng hỏi: “Triệu Châu nhiễu quanh thiền sàng một vòng chuyển tạng đã xong, lý ấy như thế nào?” Sư đáp: “Vẽ rồng nhìn đầu, vẽ rắn nhìn đuôi”. Lại hỏi: “Bà Tử nói: “Đến đây xin chuyển toàn tạng, vì gì chỉ chuyển được nửa tạng?” Ý ấy lại như thế nào?” Sư đáp: “Người không lo xa, hẳn có buồn gần”. Lại hỏi: “Chưa xét rõ nơi nào là nơi chuyển nửa tạng?” Sư đáp: “Không phải người tri âm thì chẳng nhọc nói: “Nhân mùa Đông lạnh, lên giảng đường, Sư bảo: “Tìm trâu phải theo vết, học đạo quý vô tâm, vết còn thì trâu còn, vô tâm đạo dễ tìm”. Sư dựng đứng cây phất trần, tiếp bảo: “Cái này là vết, vật trâu ở nơi nào? Ngay như thấy được đầu sừng rõ ràng, lỗ mũi cũng tại trong tay Pháp Thạch”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Một đường hướng thượng, ngàn Thánh chẳng truyền”. Sư gõ cây gậy một cái, tiếp bảo: “Nghĩ gì hiểu được mười vạn tám ngàn, rốt cùng như thế nào? Đào hồng, lý trắng, tường vi tía, hỏi nhằm gió xuân đều không biết”. Có lúc Sư chỉ dạy đại chúng rằng: “Đại đạo chỉ tại trước mắt. Vả lại, cốt yếu trước mắt khó thấy nhìn, muốn biết thể thật của đại đạo, chẳng lìa sắc ngữ ngôn”. Sư gõ cây gậy một cái, tiếp bảo: “Cái này là “. Sư dựng đứng cây gậy, tiếp bảo: “Cái này là sắc, gọi gì làm thể thật của Đại đạo? Ngay như hướng đến trong đó thấy được, cũng là Trịnh Châu ra Tào Môn”. Lại có lúc, Sư chỉ dạy đại chúng: “Nếu bàn luận việc này như ăn cơm no thì bèn thôi nghỉ, nếu cũng chẳng no hẳn có tâm nghĩ đến thức ăn. Nếu cũng quá no hẳn có thương tâm. Đến trong đó làm sao sống được vừa tốt đẹp đi?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Hãy về dưới hang nghỉ, đồng ngắm lúc trăng lên”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ DU Ở VÂN NHAM

1. Thiền sư Trí Sách ở Kính sơn.

Thiền sư Trí Sách - Đồ Độc ở Kính sơn tại phủ Lâm an, vốn người dòng họ Trần ở Thiên thai. Từ thuở bé thơ, Sư nương tựa Sa-môn Sở Quang ở Hộ quốc cầu xin xuống tóc xuất gia. Năm mười chín tuổi, Sư đến Quốc, bái yết Thiền sư Quang - Tịch Thất, tự nhiên có chút tỉnh ngộ. Tiếp theo, Sư đến bái yết Thiền sư Đại Viên ở Vạn thọ tại Minh châu. Thiền sư Đại Viên hỏi: “Ông từ đâu đến?” Sư đáp: “Từ Thiên thai đến”. Lại hỏi: “Có thấy gặp Đại sư Trí Giả chăng?” Sư đáp: “Tức nay cũng không thiếu”. Lại hỏi: “Nhân gì tại dưới chân ông?” Sư đáp: “Thẳng mặt đạp qua”. Thiền sư Đại Viên bảo: “Thương nhân không canh cày mà đơm bông kết trái, không chống đỡ mà thẳng ngay”. Một ngày nọ, Sư giã từ ra đi, Thiền sư Đại Viên tiễn đưa ra cửa, vỗ vào lưng Sư, bảo rằng: “Bảo sở gần đây, thành này chẳng phải thật”. Sư gật đầu mà đi.

Đến Dự chương, bái yết Thiền sư Điển Ngưu, đường đi do từ Vân cư nhưng bị gió tuyết ngăn bít đường, Sư bèn ngồi yên qua bốn mươi hai ngày. Ngày nọ, gần đến giờ ngọ, nghe tiếng bảng khua vang, bỗng nhiên Sư đại ngộ, kịp lúc vừa đến cửa, Điển Ngưu riêng chỉ Sư hỏi: “Từ đâu thấy Thần thấy Quỷ đến đây?” Sư đáp: “Ở Vân cư, nghe tiếng bảng mà đến”. Lại hỏi: “Là gì?” Sư đáp: “Đánh phá hư không toàn không cui cán”. Điển Ngưu bảo: “Chưa ở tại việc hướng thượng”. Sư nói: “Nhà Đông ngồi tối, nhà Tây chặt chửi”. Điển Ngưu bảo: “Cao ngật vượt ngoài Phật tổ, ngày khác mở nhà một con lân đủ vậy”. Ở lâu sau lên giảng đường, Sư bảo: “Trong kinh giáo nói: “Nếu dùng sắc để thấy Ta, dùng âm thanh để tìm cầu Ta, người ấy theo đạo tà, không thể thấy Như Lai”. Tuy là nghĩ gì, chánh là bắt được chuột già, đánh phá bình dầu. Thiền sư Hoài nói: “Mắt ông tại nơi nào?” Tuy là biết phá Thích-ca, Lão Tử vì sao cầm bánh mút tay? Nếu là đồ độc tức không như vậy. Sắc thấy, âm nghe cũng chẳng phòng ngại, trăm hoa trong ảnh dệt uyên ương, từ sau khi biết được kim vàng, mặc tình gió thổi đầy áo thơm”.

Đến lúc sắp tịch, lên tòa cao, Sư từ biệt đại chúng, dạy bảo môn nhân dùng văn để cúng tế, Sư ngồi trên cao lắng tai nghe, đến “Thượng Hưởng”, Sư cười một tiếng. Qua hai ngày sau, tắm gội thay y phục, xong, Sư nhóm tập đại chúng và nói kệ tụng rằng: “Bốn đại đã phân bay, khói mây mặc ý về, trời thu trăng đêm sương, muôn dặm chuyển ngời sáng”. Xong, chỉ chốc lát Sư điềm nhiên thị tịch, dựng tháp an táng tại vườn núi Đông cương.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ MÂN Ở VIÊN THÔNG

1. Thiền sư Thủ Tuệ ở Viên thông.

Thiền sư Thủ Tuệ - Xung Chân - Mật Ấn - Thông Tuệ ở Viên thông - Lô sơn tại Giang châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chỉ biết ngày nay lại ngày mai, không biết thu trước với thu sau, bước bằng thản nhiên về quê cũ, tức cưỡi trăng sáng qua bể xanh. Ôi! Chẳng phải khổ tâm người không biết”.

2. Thiền sư Đạo Quán ở Hoàng long.

Thiền sư Đạo Quán ở Hoàng long tại phủ Long hưng. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Người xưa nói mắt đối sắc, tai đối muôn pháp thành xong. Các ông vì gì từ sáng sớm đến chiều tối các pháp chẳng cùng đến?” Sư bèn hét một tiếng và tiếp bảo: “Dẫn trâu vào lỗ mũi các người, Họa chẳng vào cửa nhà cẩn thận”.

3. Cư sĩ Tả Thừa Phạm Xung.

Cư sĩ Tả Thừa Phạm Xung, tự là Trí Hư, do từ Hàng Uyển đến trấn thú Dự chương, ngang qua Viên Thông bái yết Thiền sư Mân. Tan cuộc trà, Cư sĩ nói: “Tôi tuổi sắp già nua, rơi lạc đi trong hàng vàng tía, việc này hơi xa”. Thiền sư Mân bảo: “Nội Hàng!” Cư sĩ liền ứng tiếng đáp: “Dạ vâng!” Thiền sư Mân bảo: “Đâu có gì xa?” Nghe vậy, Cư sĩ mừng vui nhảy nhót thưa: “Xin Sư lại dũ lòng chỉ dạy”. Thiền sư Mân bảo: “Đây cách Hồng đô có bốn trình”. Cư sĩ chần chừ suy nghĩ. Thiền sư Mân bảo: “Thấy tức liền thấy, phỏng nghĩ tức sai”. Cư sĩ mới bỗng nhiên tỉnh ngộ”.

4. Cư sĩ Xu Mật Ngô Cư Hậu.

Cư sĩ Xu Mật Ngô Cư Hậu, giữ tiết về Chung lăng, đến bái yết Thiền sư Mân ở Viên thông, thưa rằng: “Tôi nhân đến tỉnh thử qua đây, qua ải Triệu Châu, nhân hỏi Lão Nột ở trước việc thấu cửa ải như thế nào? Lão Nột bảo: “Hãy tạm đi làm Quan”, mà nay bất chợt đã hơn năm mươi năm”. Thiền sư Mân bảo: “Từng thấy được việc thấu cửa ải chăng?” Cư sĩ đáp: “Đã tám lần trải qua, vẫn thường giữ niệm này, nhưng chưa nơi thoát lọt”. Thiền sư Mân chuyển trao cái quạt và bảo: “Xin Sư quạt”. Cư sĩ liền khua quạt. Thiền sư Mân hỏi: “Có nơi chẳng thể thoát lọt chăng?” nghe thế, bỗng nhiên Cư sĩ có sự tỉnh ngộ, thưa: “Tiện xin câu cuối cùng!” Thiền sư Mân phẩy cái quạt xuống hai lần. Cư sĩ nói: “Thân thiết, thân thiết”. Thiền sư Mân bảo: “Đầu lưỡi cát lão ba ngàn dặm”.

5. Cư sĩ Gián Nghị Bành Nhữ Lâm.

Cư sĩ Gián Nghị Bành Nhữ Lâm, tự tay viết kinh Quán Âm đem dâng tặng Thiền sư Mân ở Viên thông. Thiền sư Mân nắm lấy, bảo: “Cái này là kinh Quán Âm, cái nào là kinh Gián Nghị?” Cư sĩ đáp: “Đây là tự tôi biên viết”. Lại hỏi: “Biên viết đến cùng là chữ, cái nào là kinh?” Cư sĩ cười đáp: “Tức trọn không được vậy”. Thiền sư Mân bảo: “Tức hiện thân Tể Quan mà vì giảng nói pháp”. Cư sĩ nói: “Mỗi người đều có phần”. Thiền sư Mân bảo: “Chớ phỉ báng kinh tốt lành”. Cư sĩ hỏi: “Thế nào tức là phải?” Thiền sư Mân đưa quyển kinh lên mà chỉ bảo đó. Cư sĩ bèn vỗ tay cười lớn, nói: “Vậy hả?” Thiền sư Mân bảo: “Lại nói trọn chẳng được”. Cư sĩ bèn lễ bái.

6. Cư sĩ Trung Thừa Lư Hàng.

Cư sĩ Trung Thừa Lư Hàng, cùng Thiền sư Mân ở Viên thông un lò lửa, lần lượt, Cư sĩ hỏi: “Nhân duyên các nhà chẳng nhọc nắm ra, một câu cắt ngay, xin sư chỉ bày?” Thiền sư Mân tiếp bái, gằn tiếng bảo: “Nhìn lửa”. Cư sĩ vội đánh vạt áo, bỗng nhiên đại ngộ, cảm tạ rằng: “Rõ ràng Phật pháp không lắm con”. Thiền sư Mân hét một tiếng và bảo: “Buông trứ xuống”. Cư sĩ bèn ứng tiếng đáp: “Kính vâng!”.

7. Cư sĩ Tả Ty Đô Huống Trịnh.

Cư sĩ Tả Ty Đô Huống Trịnh, hỏi Thiền sư Mân ở Viên thông rằng: “Pháp ấy chẳng phải chỗ nghỉ lường phân biệt có thể hiểu biết được. Vậy phải ghé hợp như thế nào?” Thiền sư Mân đáp: “Toàn thân ùn vào đống lửa”. Cư sĩ lại hỏi: “Rốt cùng hiểu hợp như thế nào?” Thiền sư Mân đáp: “Lên thẳng đi”. Cư sĩ trầm ngâm. Thiền sư Mân tiếp bảo: “Có thể lại uống trà chăng?” Cư sĩ đáp: “Không hẳn”. Thiền sư Mân bảo: “Sao chẳng nghĩ gì hiểu?” Cư sĩ bỗng khế hợp, đáp: “Xưa nay vốn rất gần”. Thiền sư Mân bảo: “Mười vạn tám ngàn. Cư sĩ bèn niêm bài kệ rằng: “Chẳng thể nghĩ bàn là đống lửa lớn, tiện nghĩ gì đi, chẳng lìa đương xứ”. Thiền sư Mân bảo: “Ôi! Còn có cái ở?” Cư sĩ thưa: “Xin Sư lại dũ lòng chỉ bày”. Thiền sư Mân bảo: “Tiện nghĩ gì đi, nồi vốn sắt đúc”. Cư sĩ liền dập đầu cảm tạ.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NHU Ở TUYẾT PHONG

1. Thiền sư Tuệ Trung ở Tuyết phong.

Thiền sư Tuệ Trung - Cầu Đường ở Tuyết phong tại Phước châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Trọn ngày bận rộn, việc nào không phòng ngại. Làm sao sống là việc nào?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Tâm không phu người, mặt không sắc thẹn”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ LẬP Ở TƯỜNG PHÙ

1. Thiền sư Thuần ở Báo từ.

Thiền sư Thuần ở Báo từ tại Hồ nam. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Trông mắt xanh nháy một cái vàng ròng biết về, trao tay mà lại như kiếm báu của vua, mà nay mở bày nhà cửa, mỗi tự nối khác mỗi, có thể gọi là đường xưa bình thản mà gai góc sinh, mắt pháp thẳng ngay mà lại che mờ, cô phụ tiên Thánh, vùi lấp tánh linh của chính mình. Hãy nói chẳng vùi lấp, chẳng cô phụ, chánh pháp nhãn tạng làm sao nhả bày? Lại có nhả bày được không? Ra nhả bày xem? Như không vác lấy thi thơ về ẩn nơi cũ, hoa đồng chim hót một ban xuân”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ PHÁP CHÂN Ở PHÙ SƠN

1. Thiền sư Huy ở Linh nham.

Thiền sư Huy ở Linh nham tại Nga my. Có vị Tăng hỏi: “Bồ-tát Văn Thù là thầy của bảy Đức Phật. Chưa xét rõ ai là thầy của Bồ-tát Văn Thù?” Sư đáp: “Chính là vợ của Mã Lang ở đầu khe suối Kim sa”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ HIỂN Ở TÍN TƯỚNG

1. Thiền sư Văn ở Kim thằng.

Thiền sư Văn ở Kim thằng tại phủ Thành đô. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là nguồn của đại đạo?” Sư đáp: “Hoàng hà có chín khúc cong”. Lại hỏi: “Thế nào là lệnh không phạm?” Sư đáp: “Rắn sắt đục không vào”. Vị Tăng ấy phỏng bàn nghị, Sư bèn đánh.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ THÀNH Ở TỊNH NHÂN

1. Thiền sư Như Thắng ở Thụy nham.

Thiền sư Như Thắng - Phật Đăng ở Thụy nham tại Đài châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Người người lãnh lược Thích-ca, mỗi mỗi bình khinh Đạt-ma, kịp đến lúc hỏi tới Tông cương, bó tay đều bảo “bỏ qua”. Bỏ qua tức chẳng không, chỉ như con gái xả định, Triệu Châu rửa chén bát, lại làm sao sống nói hiểu? Hạc có chín cao khó vỗ cánh bay, ngựa không ngàn dặm lừa dối đuổi gió”.

2. Thiền sư Đạo Xuyên ở Dã phụ.

Thiền sư Đạo Xuyên - Thật tế ở Dã phụ tại Vô vi châu, vốn người dòng họ Địch ở Côn sơn. Mới đầu làm cung cấp của huyện, nghe Thủ tòa Khiêm ở Đông trai vì các hàng đạo tục giảng nói pháp, Sư bèn đến nương theo đó tập học ngồi không biết nhọc mệt. Một ngày nọ nhân không tròn trách nhiệm, bị đánh roi, bỗng nhiên đang dưới roi gậy mà đại ngộ, Sư bèn từ chức, nương tựa theo Thủ tòa Khiêm. Thủ tòa Khiêm vì đổi tên cho Sư là Đạo Xuyên. Vả lại bảo: “Xưa trước gọi ông là “Địch Tam” nay gọi là “Đạo Xuyên”. “Xuyên” tức là “Tam” vậy. Ông có thể dựng đứng dậy rường cột, trọn rành mỗi việc. Đạo ấy như Tăng thêm của Xuyên nếu buông ngã thì y như Định Tam xưa cũ vậy”. Sư ghi khắc vào Tâm.

Khoảng đầu niên hiệu Kiến Viêm (1127) thời Nam Tống, thọ giới Cụ túc rồi, Sư du phương tham phỏng, đến Thiên phong cùng Bàn Am trò chuyện, có phong cùng Đầu Am ngợi khen, Sư trở về nghỉ ở Đông trai. Các hàng đạo tục càng kính trọng. Có người đem kinh Kim Cang Bát-nhã đến thưa hỏi, Sư vì đọc tụng đó, khiến hưng thạnh lưu truyền nơi đời. Đến đầu niên hiệu Long Hưng (1163) thời Nam Tống, Điện Tuyển Trịnh Công vì tuổi cao nên chuyển dời đến Hoài tây, vừa lúc tại Dã phụ pháp tịch trống vắng nên nghinh thỉnh Sư khai đường giảng pháp. Lên giảng đường Sư bảo: “Các âm bóc hết một dương sinh, cỏ cây vườn rừng đều phát mầm, tuy có nạp Tăng không đáy bát, y nhiên cơm đầy lại canh đầy”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử: “Một ngày nọ, Tuyết Phong lên tòa, nắm cây gậy, trông nhìn về phía Đông, bảo: “Bên Đông tận cùng”. Lại nhìn về phía Tây, bảo: “Bên Tây tận cùng, các người có biết chăng?” Lại ném cây gậy xuống, tiếp bảo: “Hướng đến trong đó hiểu lấy”. Xong, Sư bảo: “Bên Đông trông nhìn xong, lại bên Tây, quán xét cây gậy lớp lớp nói đông lạnh, mang mưa một cành hoa rụng hết, chẳng phiền công tử tựa lan can”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TÚ Ở THƯỢNG PHONG

1. Cư sĩ Văn Định Hồ An Quốc.

Cư sĩ Văn Định Hồ An Quốc - Thảo am, tự là Khương hầu, qua thời gian lâu nương tựa Thiền sư Tú ở Thượng phong, chứng đắc yếu chỉ ngôn ngoại. Trong khoảng niên hiệu Sùng Ninh (1102-1107) thời Bắc Tống, nên đến Dược Sơn, có thiền nhân nêu cử câu thoại Nam Tuyền chém con mèo mà hỏi. Cư sĩ bèn dùng kệ tụng đáp rằng: “Tay nắm càn khôn giết có sống, bày biện dọc ngang lúc tới thời, thỏ ngựa nhà ngọc khác voi rồng, đại dụng rành rành thảy chẳng hay”. Cư sĩ lại gởi đến Thiền sư Tú ở Thượng phong với lời: “Núi Chúc dung tợ trời đổ thành, muôn xưa núi sông ở trước mắt, phải tin Tử Tâm vốn bất tử, đêm đến trăng thu lại đồng tròn”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ PHÙNG Ở HOÀNG LONG

1. Thiền sư Trạch Sùng ở Tiến phước.

Thiền sư Trạch Sùng - Thường Am ở Tiến phước tại Nhiêu châu, vốn người ở phủ Ninh quốc. Có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử: “Có vị Tăng hỏi Cổ đức: “Sinh tử đến nơi làm sao khỏi được?” Cổ đức đáp: “Củi nổ tre cháy kinh tai người”. Lại hỏi: “Không hiểu”. Cổ đức đáp: “Nhà tiếng chó dữ đêm chẳng ngưng”. Xong, Sư bảo: “Các người cần muốn hiểu chăng? Củi nổ tre cháy kinh tai người, đáy biển rộng sâu bụi trần nổi, nhà tiếng chó dữ đêm chẳng ngưng, đất bằng đi thuyền ba muôn dặm. Kiên lao Địa thần cười ha ha, vua núi Tu-di mắt nhìn mũi, nắm tay đi Đông tức đến Tây. Tiếng ứng Nam sơn trong Bắc sơn. Ngàn tay đại bi mở mắt nhìn, vô lượng từ bi ấy là ai?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Đầu dài chân ngắn ít vui nhiều giận”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư hỏi Thị giả: “Lại có nhớ được nhân duyên ngày qua như thế nào không?” Thị giả đáp: “Ghi nhớ không được”. Sư lại ngoái nhìn đại chúng và bảo: “Vậy có ai ghi nhớ được chăng?” Trong đại chúng không ai trả lời. Sư dựng đứng cây phất trần, tiếp hỏi: “Có ghi nhớ được chăng?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Cũng quên ngay rồi vậy. Ba nơi chẳng thành, một cũng không có. Các người chẳng hiểu phương ngôn (ngôn ngữ địa phương), Lộ trụ hãy chớ mở miệng”. Xong, Sư đánh cây phất trần đánh xuống thiền sàng một cái và xuống khỏi tòa.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ CHẤN Ở HOÀNG LONG

1. Thiền sư Tuệ Sơ ở Đức sơn.

Thiền sư Tuệ Sơ ở Đức sơn tại..... Thường đức. Vốn người ở phủ Tỉnh giang. Có lúc lên giảng đường, Sư ngoái nhìn đại chúng rồi bảo: “Có thấy chăng? Ở trời thành tượng, ở đất thành hình, ở nhật nguyệt làm cuối tháng đầu tháng, ở bốn mùa làm lạnh và nóng, dùng sấm sét mà cổ xúy, dùng gió mưa mà đượm nhuần. Tạm nói ở trên phần nạp Tăng lại làm sao sống? Một lần nhảy thì nhảy vụt bốn biển lớn, một nắm đấm thì đấm ngã núi Tu-di, trong ngôi vị Phật tổ lưu dừng chẳng ở, lại thổi sáo của ngư ông vịnh Mịch la”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Ngày hai mươi lăm tháng chín, dụm đầu cùng nhau cử, lòa ngay mắt chánh pháp, nắm tức khắp Vân môn, Đức Sơn không hiểu nói Thiền, thừa được thôn ca xã múa. A, ha, ha, la la lý”. Xong, Sư bèn làm thế múa vũ và xuống khỏi tòa.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ NHẤT Ở VẠN NIÊN

1. Thiền sư Thường ở Báo ân.

Thiền sư - Thủ tòa Pháp Thường ở Báo ân tại phủ Gia hưng, vốn cháu của Thừa tướng Tiết Cư Chánh, người phủ Khai phong. Năm Tuyên Hòa thứ bảy (1125) thời Bắc Tống. Sư đến nương tựa Sa-môn Nguyên Thức ở Hoa Nghiêm - Ích Dương tại Trường sa, cầu xin xuất gia, rồi vân du tựa nương khắp các tùng lâm, đối với kinh Thủ Lăng Nghiêm, Sư vào sâu được Biến nghĩa. Từ Hồ tương đến Vạn niên bái yết Tuyết Sào, cơ năng khế hợp, bảo Sư trông coi Tiên hàng, về sau làm Thủ chúng ở Báo ân, trong thất chỉ một chiếc giường thấp, ngoài ra không vật gì khác. Bấy giờ là ngày 21 tháng 10, đến phương trượng bái yết, dùng cơm lúc trời mờ sáng, Sư viết bài Từ Ngư Phụ nơi cửa thất, rồi đến giường nằm xếp chân mà thị tịch. Bài Từ ấy Sư viết: “Việc này Lăng nghiêm thường lộ bày, hoa mai trăng tuyết giao ngời sáng, một cười xa xăm không, muôn xưa gió âu ngữ, xa xa ngân hán giăng ngang trời, giấc mộng Nam hoa vừa hớn hở, ban ban ai vượt Hổ phong can, mà nay quên ngay đường lúc đến, non sông trời chiều bờ mắt tiễn chim hồng bay đi”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI AM CHỦ TỔ Ở NHẠC SƠN

1. Thiền sư Thúc ở Diên khánh.

Thiền sư Thúc ở Diên khánh tại Lô sơn. Có vị Tăng hỏi: “Trước tháp Đa tử cùng đàm nói việc gì?” Sư đáp: “Một hồi gặp lại một hồi già, hay được lúc nào làm anh em”. Vị Tăng ấy lễ bái. Sư bảo: “Ngày nay Đường Hưng mất lợi”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TỈNH Ở THẮNG NHÂN

1. Thiền sư Phổ Tín ở Vạn thọ.

Thiền sư Phổ Tín - Mộng Am ở Vạn thọ tại Liên thủy quân. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Tuyết thừa đã tiêu hết, sắc xuân ngày một nhiều, nếu đem thời tiết hội, Phật pháp lại thế nào? Hãy nói đạo lý thời tiết nhân duyên cùng với Phật pháp là đồng hay là khác?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Trông cây vô ảnh người không thấy, hoa nở quả kết tự tỏa hương”.

2. Thiền sư Hưng Đạo ở Tuệ nhật.

Thiền sư Hưng Đạo - Mặc Am ở Tuệ nhật tại phủ Bình giang. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Đồng mây muốn tuyết chưa tuyết, mến mặt nhật tợ sáng chẳng sáng. Lạnh chim sẻ tỷ ty ồn dưới giậu, gió Bắc rét giá rung màn rèm, cần hiểu Thiều Dương câu thân thiết, sáng nay nhìn mặt nâng nhấc nhõm”. Xong, Sư gõ cây gậy một cái và xuống khỏi tòa.

3. Thiền sư Quả Mẫn ở Quang hiếu.

Thiền sư Quả Mẫn ở Quang hiếu tại Quảng đức quân, vốn người ở Đào nguyên, Thường đức. Có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử câu thoại Nam Tuyền chém mèo, rồi Sư mới bảo: “Nam Tuyền nhấc lên phóng dao chém, Tu-la sáu tay cứu được không. Giả sử hai nhà đều nói được, cũng sẽ máu đổ tràn đầy đường”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ GIAO Ở THIÊN ĐỒNG

1. Thiền sư Viên ở Bồng lai.

Thiền sư Viên ở Bồng lai tại phủ Khánh nguyên. Sư ở tại núi suốt ba mươi năm chân chẳng vượt qua ngưỡng cửa. Các hàng đạo tục rất kính ngưỡng tôn trọng Sư. Sư có bài kệ tụng rằng:

“Chằm khâu chăn đắp hong ấm lại,

Một giấc ngủ ngon đến canh năm,

Nghe được trống chuông phương trên động,

Lại thêm một ngày sống với đời”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TUỆ Ở MINH CHIÊU

1. Thiền sư Lễ ở Tuyên mật.

Thiền sư Lễ ở Tuyên mật - Thạch tháp tại Dương châu. Có vị Tăng hỏi: “Núi sông đại địa cùng với chính mình là đồng hay là khác?” Sư đáp: “Đình rộng trăng đêm mát phần nhiều vì khách trải buông”. Lại nói: “Cảm tạ Sư giải đáp câu thoại!” Sư bảo: “Lưới lớn khó làm tơ chim đông đúc mới được cá”. Vị Tăng ấy làm thế múa vũ mà trở về lại chúng. Sư bảo: “Lấy sông dài làm nghiên mực, từng viết thư tuyệt giao”. Có lúc lên giảng đường, nêu cử câu thoại Dã hồ của Bách Trượng, xong Sư mới bảo: “Chẳng phải tay vạch sóng, nhọc khoe cá vượt biển. Cho nên mới xòe mũi nhọn, trên đầu gậy đàn vượn kinh sợ”. Lại có lúc lên giảng đường, đến trước tòa, Sư vẫy bảo một vị Tăng lên pháp tòa, vị Tăng ấy kinh sợ muốn chạy, Sư bèn chỉ vào tòa và bảo: “Cái gác này nếu dẫn một con lừa lên, nó cũng phải đến trên đó ỉa vậy, các ông nhân gì mà chẳng chịu?” Sư nắm cây gậy đồng một lúc xua đuổi tan cả, rồi ngoái nhìn Thị giả, bảo: “Nguy hiểm”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ GIÁC Ở THIÊN ĐỒNG

1. Thiền sư Trí Giám ở Tuyết đậu.

Thiền sư Trí Giám ở Tuyết đậu tại Minh châu, vốn người dòng họ Ngô ở Trừ châu. Từ thuở bé thơ, thân mẫu rửa vết thương nơi tay cho Sư, và hỏi: “Là gì vậy?” Sư đáp: “Tay con tợ tay Phật”. Lúc trưởng thành, Sư đến nương tựa Thiền sư Chân Hiết ở Trường lô. Thủ chúng Đại hưu rất mến quý Sư. Về sau, Sư chuyển đến Tượng sơn, trăm thứ quái quỷ không thể làm loạn hoặc Sư. Giữa đêm khuya Sư được khai ngộ, bèn đến cầu Diên Thọ ấn chứng, nhưng lại thấy gặp Đại Hưu. Ở, lâu sau lên giảng đường, Sư bảo: “Đức Thế Tôn có mật ngữ, Ca-diếp chẳng giấu che, một đêm mưa hoa rơi, đầy thành nước hương chảy”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TÔNG Ở TUYẾT ĐẬU

1. Thiền sư Đạo Cần ở Quảng phước.

Thiền sư Đạo Cần - Vi Am ở Quảng phước tại Thái châu, vốn người dòng họ Du ở Bản quận. Có lúc lên giảng đường, nêu cử có vị Tăng hỏi Đồng An: “Thế nào là gia phong của Hòa thượng?” Đồng An đáp: “Gà vàng ôm con về Tiêu hán, thỏ ngọc mang thai vào Tử vi”. Lại hỏi: “Bỗng nhiên gặp khách đến thì tiếp đãi như thế nào?” Sư đáp: “Quả vàng sáng sớm vượn hái đi, hoa ngọc chiều tối phụng ngậm lại”. Xong, Sư bảo: “Với Quảng phước tấc không như vậy, nếu hỏi thế nào là gia phong của Hòa thượng? Chỉ cần đáp với người ấy là trúc biếc cạnh rừng ca mới thực, non xanh non thẳm lưới mây nằm: Nếu hỏi bỗng gặp khách lại tiếp đãi như thế nào? Thì đáp không chỉ giỏ xách đầy trăng sáng, chén bát vô tâm đựng gió trong”.