SỐ 2077 — TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

4. Thiền sư Tỉnh Hiền ở Phước nghiêm.

Thiền sư Tỉnh Hiền ở Phước nghiêm tại Nam nhạc. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào cảnh cảnh Phước nghiêm?” Sư đáp: “Họa cũng họa chẳng kịp”. Lại hỏi: “Thế nào là người trong cảnh?” Sư đáp: “Tạm tử tế”. Lại hỏi: “Sư xướng hát khúc nhạc nhà ai, Tông phong ấy ai người nối dõi?” Sư đáp: “Chẳng nhân ông hỏi, Ta cũng chẳng nói”. Lại hỏi: “Thế nào là Bảo giác phân chi?” Sư bảo: “Chớ nói loạn”.

5. Thiền sư Trí Tề ở Ngưỡng sơn.

Thiền sư Trí Tề ở Ngưỡng sơn tại Viên châu mới đầu Sư đến tham yết Thiền sư Trừng Thục ở Thê hiền, Thiền sư Trừng Thục hỏi: “Ông là người xứ nào?” Sư đáp: “Người xứ An châu”. Lại hỏi: “Vì gì mà nay ông không được an?” Sư đáp: “Ngày nay chuyển thấy nguồn bệnh”. Thiền sư Trừng Thục bảo: “Hãy nói gắng tỉnh táo”. Sư bèn lễ bái. Làm bài kệ tụng rằng:

“Có miệng chẳng thể nói

Không lưỡi hay giải lời

Tỉnh táo còn là mộng

Xứ nào có Phật Tổ”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ HẠNH LÂM - TỔ ẤN TẠI LA- HÁN.

1. Thiền sư Tán ở Trường lô.

Thiền sư Tán ở Trường lô tại Chân châu. Có vị Tăng hỏi: “Với các sự nắm dùi nâng phất trần tức chẳng hỏi, còn thế nào là ý khí hét tan mây trắng?” Sư đáp: “Ăn gậy”. Lại hỏi: “Tránh sao được đại chúng trời người ư?” Sư đáp: “Tội quá trọng khoa”. Lại hỏi: “Thế nào là đại ý của Phật pháp?” Sư đáp: “Lão Tăng vâng phụng Thánh chỉ khai giảng pháp đường”. Lại hỏi: “Thế nào thì trời người các loại quần sinh đều được thấm nhuần ân lực này?” Sư đáp: “Biết ân mới hiểu báo”. Lại hỏi: “Lúc một gậy đánh phá giữa hư không thì thế nào?” Sư đáp: “Phí lực”. Lại hỏi: “Thế nào là trăm thứ vỡ vụn!” Sư đáp: “Chỉ là trọn ngày khư khư”. Và Sư mới bảo: “Đại chúng khởi động, nếu đối với trong Phật pháp không thể phanh bày được. Các người đều là đã lâu tham yết các bậc Tiên đức thấu đạt tri kiến của Phật, không thể lại dạy ở trong đó Đàm thiền nói đạo, thật là động chân cất bước chẳng lìa khỏi Đạo tràng, cho đến ở trong núi rừng an tọa kinh hành không gì chẳng là Phật sự”. Ngừng giây lát, Sư lại bảo: “Tham”.

2. Thiền sư Chiêu Ái ở Chi đề.

Thiền sư Chiêu Ái ở Chi đề, tại Phước châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Trâu nghé không biết hổ”. Lại hỏi: “Thế nào là gia phong của Hòa thượng?” Sư đáp: “Cánh tay dài mà tay áo ngắn”. Lại hỏi: “Bỗng gặp khách đến thì thế nào?” Sư đáp: “Rỗng trong lửa, đầy trong nước”.

3. Thiền sư Đạo Thành ở Linh phong.

Thiền sư Đạo Thành ở Linh phong tại Phước châu. Có vị Tăng hỏi: “Tổ Tổ tương truyền truyền Tổ Ấn. Vậy ngày nay Sư đắc pháp nối dõi từ người nào?” Sư bảo: “Trong ấy người xưa nói gì?” Lại nói: “Chỉ như Đạo Ngô có chánh pháp nhãn tạng phó chúc cho Tôn giả Ca-diếp, lại làm sao sống?” Sư đáp: “Chẳng phòng ngại người đủ mắt sáng”. Lại nói: “Ngàn Thánh chẳng truyền mới là đích thực, một lời hợp đạo chưa hẳn là chân”. Sư bảo: “Sớm là chẳng hợp vậy”.

4. Thiền sư Trạch Hòa ở Ngưỡng sơn.

Thiền sư Trạch Hòa ở Ngưỡng sơn tại Viên châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là đại ý của Tổ sư Đạt-ma từ Tây vức lại?” Sư đáp: “Quân tử chẳng đi rong”. Lại hỏi: “Trong Như Lai Tạng lấy gì làm Phật sự?” Sư đáp: “Gió thơm thổi hoa héo”. Lại nói: “Đều nhân ngày nay vậy”. Sư đáp: “Càng mưa mới đẹp xinh”. Lại hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Sách thật chữ Phạm”. Sư dạy bảo đại chúng rằng: “Pháp vốn chẳng sinh, nay thì không diệt, không diệt không sinh mạc vàng trong mắt, gia phong Phật xưa trời xanh trăng tỏ”.

5. Thiền sư Đạo Trân ở Sùng thắng.

Thiền sư Đạo Trân ở Sùng thắng tại Viên châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư bảo: “Lại hướng đến xứ nào tìm?” Lại hỏi: “Chẳng chỉ là vậy?” Sư bảo: “Chớ giao thiệp”.

6. Thiền sư Trí Tĩnh ở Phú lạc.

Thiền sư Trí Tĩnh ở Phú lạc tại Miên châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là đại ý của Phật pháp?” Sư đáp: “Sáu lỗ tai chẳng đồng mưu tính”. Lại hỏi: “Ý chỉ ấy như thế nào?” Sư đáp: “Gặp người chỉ cử mặc tình”.

7. Thiền sư Thiệu Trân ở Tuệ lực.

Thiền sư Thiệu Trân ở viên Tuệ lực tại Lâm châu. Có vị Tăng hỏi: “Gà vàng lúc chưa gáy thì thế nào?” Sư đáp: “Là thời tiết gì?” Lại hỏi: “Sau khi đã gáy thì thế nào?” Sư đáp: “Là thời tiết gì?” Lại hỏi: “Sau khi đã gáy thì thế nào?” Sư đáp: “Tức chẳng biết thời”. Lại hỏi: “Sư tử lúc chưa ra khỏi hang thì thế nào?” Sư đáp: “Tại trong ấy”. Lại hỏi: “Sau khi đã ra khỏi hang thì thế nào?” Sư đáp: “Hãy chạy”.

8. Thiền sư Khánh Thông ở Đại ninh.

Thiền sư Khánh Thông ở viện Đại ninh tại Hồng châu. Có vị Tăng hỏi: “Lúc Đạo Thái chẳng truyền lệnh Thiên tử mọi người đều xướng hát khúc ca thái bình, chưa xét rõ ý chỉ của Sư ngày nay như thế nào?” Sư đáp: “Sơn Tăng tội quá”. Lại hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Núi Tu-di”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Sinh tử Niết-bàn còn như giấc mộng đêm qua, hãy nói ba đời chư Phật, Thích-ca, Lão Tử có xứ nào sinh trưởng? Tuy là như thế, nhưng chớ phô bày tốt lành”. Xong, Sư vỗ tay một cái và xuống khỏi tòa. Có vị Tăng hỏi: “Núi Đông non Tây xanh chưa xét rõ ý chỉ ấy như thế nào?” Sư đáp: “Núi Đông non Tây xanh, mưa xuống tức trời tạnh, lại hỏi ý trong ấy, Bột cưu sinh Dao ưng”.

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC -

Quyển 11 (Hết)

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

QUYỂN 12

MỤC LỤC

Đời thứ mười ba sau đời Thiền sư Đại Giám.

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tú ở Pháp vân, có năm mươi chín vị:

1. Thiền sư Duy Bạch ở Pháp vân

2. Thiền sư Tử Anh ở Bảo ninh

3. Thiền sư Cảnh Thuần ở Tiên nham

4. Thiền sư Thủ Nột ở Quảng giáo

5. Thiền sư Thông ở Từ tế

6. Thiền sư Khuê ở Bạch triệu

7. Thiền sư Pháp Nhân ở Tịnh danh

8. Thiền sư Thủ Sơ ở Phước nghiêm

9. Thiền sư Nhân Hội ở Đức sơn

10. Thiền sư Bảo Lâm ở Quang tuệ

11. Thiền sư Quy Tài ở Hoắc khâu

12. Thiền sư Tự Phương ở An quốc

13. Thiền sư Dụng Bân ở Hương tích

14. Thiền sư Tử Lai ở Thụy tướng

15. Thiền sư Tùng Nhất ở Chân không

16. Thiền sư Quảng ở Càn minh

17. Thiền sư Trí Tuân ở Khai tiên

18. Thiền sư Đức Ngung ở Cam lộ

19. Thiền sư Lương Sách ở Tương sơn

20. Thiền sư Nột ở Cát tường

21. Thiền sư Xung Vân ở Quảng tuệ

22. Thiền sư Nguyệt ở Thừa thiên

23. Thiền sư Sư Tử Thắng ở An phước

24. Thiền sư Đạo ở Chánh giác

25. Thiền sư Nghĩa Đoan ở Trừng tuệ

26. Thiền sư Vương Ích ở Bắc thiên

27. Thiền sư Trí Nhu ở Thê hiền

28. Thiền sư Vĩnh - Tuệ Nghiêm ở Thiên hy (hai mươi tám vị trên hiện có ghi lục)

29. Thiền sư Pháp Tốn ở Minh thủy

30. Thiền sư Diệu Trạm ở Đức sơn

31. Thiền sư Như Chiếu ở Đại ngu

32. Thiền sư Cư Hối ở Thạch sương

33. Thiền sư Đương ở Hưng hóa

34. Thiền sư Tịnh Chân ở Hưng hóa

35. Thiền sư Kế Minh ở Khâm sơn

36. Thiền sư ở Tam giác

37. Thiền sư ở Thời ung

38. Thiền sư Đạo Thường ở Đại biệt

39. Thiền sư Tông Lượng ở Ba tiêu

40. Thiền sư Pháp Tín ở An phong

41. Thiền sư Hựu Nguyệt ở Vân phong

42. Thiền sư Duy Giản ở Vĩnh khánh

43. Thiền sư Toại ở Giác lâm

44. Thiền sư Tuệ Nguyệt ở Bảo trì

45. Thiền sư Nghĩa An ở Thiên vương

46. Thiền sư Tiên ở Sùng đức

47. Thiền sư Tế ở Hưng giáo

48. Thiền sư Thuần ở Hộ quốc

49. Thiền sư Tề ở La phù

50. Thiền sư Vĩnh Kiên ở Tiến phước

51. Thiền sư Hữu Bằng ở Phổ chiếu

52. Thiền sư Tuệ Minh ở Linh thứu

53. Thiền sư Pháp Ngung ở Khai hòa

54. Thiền sư Phật Ấn ở Thiên phong

55. Thiền sư Tông Đăng ở Nguyên phong

56. Thiền sư Đạo Phương ở Thần quang

57. Thiền sư Pháp Khâm ở Phước tuệ

58. Thiền sư Cảnh Thường ở Đâu suất

59. Cư sĩ Dĩnh Thúc Tương Chi Kỳ (ba mươi mốt vị hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tài ở Phật Nhật, có chín vị:

1. Thiền sư Tự Linh ở Giáp sơn (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Duẫn Lương ở Thiên khoảnh

3. Thiền sư Hữu Toàn ở Quảng giáo

4. Thiền sư Linh ở Bảo nham

5. Thiền sư Đạo tường ở Tuệ nhật

6. Thiền sư Tỉnh Tư ở Thiên khoảnh

7. Thiền sư Trọng Nhân ở Quy phong

8. Thiền sư San ở Thiền quyền

9. Thiền sư Như Thúy ở Long hưng (tám vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Ứng Phu ở Trường lô, có hai mươi lăm vị:

1. Thiền sư Tông Di ở Hồng tế

2. Thiền sư Tông Sơ ở Lang da

3. Thiền sư Đạo Thành ở Long bàn

4. Thiền sư Minh ở Phổ mãn

5. Thiền sư Phổ ở Bao thiền

6. Thiền sư Đạo Huy ở Bảo lâm

7. Thiền sư Chí Nguyện ở Vân nham

8. Thiền sư Pháp Tư ở Đẳng giác

9. Thiền sư Pháp Ngạn ở Thọ xuân

10. Thiền sư Văn Ngạn ở Định sơn

11. Thiền sư Thiệu Thông ở Hộ quốc

12. Thiền sư Đức Nhất ở Pháp bảo

13. Thiền sư Bảo Tuệ ở Càn minh

14. Thiền sư Giác ở Khai Thánh

15. Thiền sư Đạo Vinh ở Tuyết đậu

16. Thiền sư Trí Giác ở Tuệ nhật (mười sáu vị hiện có ghi lục)

17. Thiền sư Trí Nhân ở Kiến long

18. Thiền sư Hiến Chiêu ở Phổ quang

19. Thiền sư Trí Cao ở Bảo lâm

20. Thiền sư Thúc Tắc ở Ung hy

21. Thiền sư Trọng Hồng ở Thọ Thánh

22. Thiền sư Pháp Hải ở Phổ mãn

23. Thiền sư Phổ Lương ở Ngũ phong

24. Thiền sư Hỷ ở Đại ngu

25. Hòa thượng Bảo Lâm ở Trừ châu (chín vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thiên ở Thê hiền, có năm vị:

1. Thiền sư Đăng ở Vương ốc

2. Thiền sư Duy Trấn ở Pháp vũ

3. Thiền sư Tuệ Thiên ở Đông minh (ba vị hiện có ghi lục)

4. Thiền sư Bảo Tuyền ở Chương giang

5. Hòa thượng Văn Tố ở Chương pháp (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Trí Đàm ở Khai nguyên, có hai vị:

1. Thiền sư Tông Hựu ở Khai nguyên (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Đạo Thành ở Nam thiền (không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Am chủ Diễn ở Thiện quả, có một vị:

1. Thiền sư Xung Nghiễm ở Ngọc trì (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Giai ở Thiên ninh, có hai mươi sáu vị:

1. Thiền sư Pháp Thành ở Hương sơn

2. Thiền sư Tề Liên ở Đại trí

3. Thiền sư Thuần ở Đan hà

4. Thiền sư Giác ở Tịnh nhân

5. Thiền sư Nam ở Tư Thánh

6. Thiền sư Tu Dĩ ở Bạch thủy

7. Thiền sư Nguyên Dị ở Thạch môn

8. Thiền sư Đạo Vi ở Động sơn

9. Thiền sư Bô ở Thiều châu

10. Thiền sư Pháp Đăng ở Lộc môn

11. Thiền sư Duy Chiếu ở Bảo phong

12. Thiền sư Thiện Tú ở Phổ hiền

13. Cư sĩ Thái phó Cao Thế Tắc (mười ba vị trên hiện có ghi lục)

14. Thiền sư Nam ở Long môn

15. Thiền sư Bảo ở Chiêu đề

16. Thiền sư Cung ở Đại hồng

17. Thiền sư Đại Trí

18. Thiền sư Ứng ở Linh nham

19. Thiền sư Giám ở Hợp châu

20. Thiền sư Giang ở Thiếu lâm

21. Thiền sư Cư ở Cảnh sơn

22. Thiền sư Nam ở Tuệ nhật

23. Cư sĩ Triều Thỉnh Thôi Công

24. Thiền sư Thiện Ứng ở Tề châu

25. Ni sư Đạo Thâm ở Tây kinh

26. Cư sĩ Đề Hình Dương (mười ba vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Báo Ân ở núi Đại hồng, có năm vị:

1. Thiền sư Thủ Toại ở núi Đại hồng (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Trí ở núi Đại hồng

3. Thiền sư Tấn ở Thiện quang

4. Thiền sư Đán ở Đại gương

5. Thiền sư Viễn ở Tây thiền (bốn vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thông ở Quy tông, có năm vị:

1. Thiền sư Tố Nguyệt ở Tư phước

2. Thiền sư Khánh Thông ở Đồng an (hai vị có ghi lục)

3. Thiền sư Biện ở Tử lăng

4. Thiền sư Pháp Y ở La-hán

5. Hòa thượng Đạo Chương ở Khai Thánh (ba vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tín ở Phước xướng, có ba vị:

1. Thiền sư Kỳ ở Pháp hưng (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Sơ Thăng ở Thiện khánh

3. Thiền sư Hạo ở Quân khánh (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Khách Đang ở Từ vân, có hai vị:

1. Thiền sư Đạo Truyền ở Quảng từ

2. Hòa thượng Từ Vân ở Kiền châu (hai vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nghiêu ở Tuệ nhật, có một vị:

1. Thiền sư Đạo Khai ở Đại Tùy (không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tuyền ở Phật tuệ, có năm vị:

1. Cư sĩ Hiến Triệu Biến (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Hựu ở U cốc

3. Thiền sư Pháp Vân ở Hưng quốc

4. Thiền sư Thù phủ ở Cửu phong

5. Thiền sư Trung Thật ở Tiến phước (bốn vị không ghi lục).

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TÚ Ở PHÁP VÂN.

1. Thiền sư Duy Bạch ở Pháp vân.

Thiền sư Duy Bạch - Phật Quốc ở Pháp vân tại Đông kinh vốn người xứ Tỉnh giang. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Ly Lâu có ý sóng bạc nhọc tràn ngập trời, võng tượng không tâm ngọc sáng bỗng nhiên tại lòng bàn tay”. Xong, Sư đưa ta đánh một vòng tròn và gọi đại chúng, bảo: “Có thấy chăng?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Xem tức có phần”. Lại có lúc lên giảng đường, nắm cây gậy và Sư dạy bảo đại chúng rằng: “Sơn Tăng trú trì hơn bảy mươi năm, chưa từng nắm động cái này, mà nay chẳng khỏi hiện chút ít thần thông để cúng dường các người”. Bèn gõ cây gậy một cái và xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Quá khứ đã qua rồi, vị lai hãy chớ tính toán, ngay ở việc hiện tại; sáng nay rằm tháng giêng trăng tỏ sáng tròn đầy, gióng trống thỉnh mời tất cả cùng xem. Đại chúng xem tức chẳng không rốt cùng gọi cái gì làm trăng? Nghỉ kiếm trên trời, chớ hướng tìm trong nước”.

Sư có bộ “Tạc Đăng Lục” ba mươi quyển được đưa vào đại tụng.

Về sau, Sư đến ở Thiên đồng tại Minh châu v.v...

2. Thiền sư Tử Anh ở Bảo ninh.

Thiền sư Tử Anh ở Bảo ninh tại phủ Kiến khương vốn người xứ Tiền Đường. Có lúc lên giảng đường, Sư nắm cây gậy và bảo: “Nhật nguyệt chẳng thể đồng thời tỏ sáng, sóng biển chẳng thể cùng tranh sâu, núi Tu-di chẳng thể đồng cao, đất trời chẳng thể đồng bền chắc, trí tuệ phàm Thánh chẳng thể kịp. Hãy nói cái này có nơi nào sinh trưởng?” Ngưng giây lâu, Sư bảo: “Tiết mục rành rẽ, sinh lại cành thớ thẳng ngay, băng tuyết đánh phá mảnh mảnh phân, mây trắng diễm phá nương sức ấy”. Xong, Sư đánh vào thiền sàng một cái và xuống khỏi tòa.

3. Thiền sư Cảnh Thuần ở Tiên nham.

Thiền sư Cảnh Thuần ở Tiên nham tại Ôn châu. Có vị Tăng hỏi: “Đức Sơn thì dùng gậy đánh, Lâm Tế thì quát hét, còn Hòa thượng thì sử dụng như thế nào?” Sư đáp: “Ngày nay Lão Tăng khốn khó”. Vị Tăng ấy bèn hét. Sư bảo: “Tức là ông rõ ràng vậy”.

4. Thiền sư Thủ Nột ở Quảng giáo.

Thiền sư Thủ Nột (thời Viên Chiếu thượng tróc tôn xưng là Nột Thúc) ở Quảng giáo tại phủ Ninh quốc. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là câu xưa nay thường còn?” Sư đáp: “Trâu sắt ngang qua bờ biển”. Lại hỏi: “Thế nào là Chánh nhãn của nạp Tăng?” Sư đáp: “Châm móc chẳng vào”.

5. Thiền sư Thông ở Từ tế.

Thiền sư Thông ở Từ tế tại phủ Hưng nguyên. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là đạo?” Sư đáp: “Từ đây cách Trường an ba mươi bảy đồ trình”. Lại hỏi: “Thế nào là người trong đạo?” Sư đáp: “Khua đầu trán xoang xoảng”. Lại hỏi: “Chẳng là gió động hay là phướn động? Chưa xét rõ là nơi nào động?” Sư bảo: “Nói nhỏ, nói nhỏ”. Lại hỏi: “Thế nào là theo sắc ngọc ma-ni?” Sư đáp: “Xanh xanh trúc biếc, tốt um hoa vàng”. Lại hỏi: “Thế nào là chánh sắc?” Sư bảo: “Lui sau, lui sau”. Lại hỏi: “Đức Thích-ca đã diệt độ, Đức Di-lặc chưa ra đời. Chưa xét rõ ai là người dẫn đầu?” Sư đáp: “Trâu sắt cũng toát mồ hôi ra”. Lại hỏi: “Chẳng tiện là nơi vì người chăng?” Sư đáp: “Nhìn kỹ câu thoại trước”. Lại hỏi: “Thế nào là đàm nói: Vượt Phật quá Thánh?” Sư đáp: “Trâu sắt ở Thiểm phủ”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Tam thừa giáo điển chẳng là chân thuyên, chỉ thẳng bản tâm chưa là khuôn phép cùng cực. Nếu là bậc thượng sĩ thông tâm thoát ra ngoài dòng cao rưới rải mới lại cùng thấy”. Sư trông nhìn khắp đại chúng và bảo: “Thôi nghỉ”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Trọn ngày chăm chăm cùng làm, vừa là dẫn trâu lên vách tường. Đại chúng cớ sao như vậy? Tham sống đuổi theo từng ngày khư khư đi. Gọi chẳng ngoái đầu lại tránh làm sao”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Một tức một, hai tức hai, nắm định cốt yếu nơi nào toát ra hơi”. Xong, nắm cây gậy, Sư tiếp bảo: “Kia tự thông vết sẹo chớ làm thương tổn nó vậy!” Rồi, Sư gõ xuống một cái và xuống khỏi tòa.

6. Thiền sư Khuê ở Bạch triệu.

Thiền sư Khuê - Thông Tuệ ở Bạch triệu tại An châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “May gặp hội tốt lành, phải gặt hái điều mới lạ. Đã gặp được núi báu, chớ để tay không trở về, chẳng thể đợi lúc khác ngày sau, cánh cửa vách tường sau đầu góc tự nói câu thoại lớn, khắp cùng trời đất phô bày xưa nay, thì là đáng một cái tự tánh của người. Giữa khoảng ấy lại không vật gì khác. Mỗi ngày các người lúc đi dừng đi, lúc nằm dừng nằm, lúc ngồi dừng ngồi, chỉ lúc đối đáp nói năng đầy miếng nói dính, cho đến nhướng mày nháy mắt, sân mừng thương ghét im lặng vui đùa chưa lúc gián . Nhân gì chẳng chịu nhận lấy nhà của chính mình hết đi? Bởi vì từ vô lượng kiếp lại, tình ái dục nặng đường sinh tử dài, trái với tánh giác hợp cùng cảnh trần tự sinh nghi hoặc. Thí như chim bay giữa không trung chẳng biết không trung là quê nhà, cá lội dưới nước chẳng biết sông nước là mạng sống. Sao được tự đè nén mà hỏi người bên cạnh, rất giống bưng cơm mà kêu đói, vào sông nước mà kêu khát. Các người cần được nghỉ chăng? Mỗi xin nên lập địa cắm định tinh thần, một niệm xoay lại tỏa sáng thì bỗng nhiên tự soi chiếu. Nào khác gì mặt nhật giữa không trung riêng xoay chuyển vô tư, ngọc báu trong mâm chẳng đánh mà tự chuyển. Tuy là như vậy, chỉ vì hàng sơ cơ hướng đến thượng cơ bế tắt chưa từng đạp dính. Hãy nói thế nào sống là hướng đến thượng cơ?” Ngừng giây lát, Sư tiếp bảo: “Ngã mặt nhìn trời chẳng thấy trời”.

7. Thiền sư Pháp Nhân ở Tịnh danh.

Thiền sư Pháp Nhân ở Tịnh danh tại Trường an, Lô châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Trăng trên trời tròn đầy, trăng ở nhân gian khuyết nửa. Bảy tám là số việc tức khó tính toán, ẩn hiển chẳng biện rành tức tạm đặt, đen trắng chưa phân, một câu làm sao sống? Nói”. Ngừng giây lát, Sư bảo: “Cùng gặp trong sắc thu cùng trò chuyện trong trăng sáng”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Diệu quyết của Tổ sư riêng không thể nói, ngay nhiều nẻo đinh lưỡi sắt, chưa khỏi khéo múa thành vụng. Tịnh danh đã nắm cơ trời tiết lậu”.

8. Thiền sư Thủ Sơ ở Phước nghiêm.

Thiền sư Thủ Sơ ở Phước nghiêm tại núi Phù tra. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là Thọ dùng Tam-muội?” Sư đáp: “Nắm thìa buông đũa”. Lại hỏi: “Thế nào là một đường ngay thẳng?” Sư đáp: “Đạp chẳng dính”. Lại hỏi: “Sau khi đạp dính thì thế nào?” Sư đáp: “Bốn phương tám mặt”. Và Sư mới bảo: Nếu luận bàn về việc này, buông đi thì trên đường Tào khê trăng gió trong mát nắm định thì trước núi thiếu thất mây cuộn móc tan. Nói năng luận bàn như thế đã có lắm đường, chỉ do một niệm tương ứng mới tin chẳng từ người khác được. Đại chúng hãy nói từ xứ nào được?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Dòng nước vốn tại biển, trăng rơi chẳng lìa trời”. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Tức tướng của tánh một phô bày không trung trong tạnh, tức tánh của tướng ngàn sóng đua tranh dấy khởi. Nếu thấu triệt nguồn gốc xưa lại dòng trong không trở ngại. Do đó, nêu một niệm mà có vô lượng pháp môn chóng hiển, nắm một mảy mà có vô biên cõi nước rõ ràng. Hãy nói Văn Thù Phổ Hiền ở tại xứ nào? Xuống sườn núi chẳng chạy khoái tiện khó gặp”. Xong, Sư bèn xuống khỏi tòa.

9. Thiền sư Nhân Hội ở Đức sơn.

Thiền sư Nhân Hội ở Đức sơn tại Đảnh châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là Bất động tôn?” Sư đáp: “Đến ngàn đi muôn”. Lại hỏi: “Thế nào là thì cẳng chân chẳng dính đất?” Sư đáp: “Tức là ngươi hiểu”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chí đạo không khó, chỉ hiềm chọn lựa, chỉ chớ thương ghét thông suốt rõ ràng. Sơn Tăng tức chẳng vậy. Chí Đạo rất khó phải là chọn lựa, nếu không thương ghét sao thấy được rõ ràng”.

10. Thiền sư Bảo Lâm ở Quang tuệ.

Thiền sư Bảo Lâm ở Quang tuệ - Đạo lâm tại Đàm châu, vốn người xứ Tô châu. Từ thuở thiếu thời, Sư đã tập học kinh luận khéo thông tinh nghĩa, thưa hỏi Thiền sư Viên Thông mà được phát sáng ý Tổ. Thừa tướng Vương Kinh Công rất mực quý trọng. Sau, ra hoằng dương giáo hóa, sư từng ở Hưng giáo - Quảng đức, tiếp chuyển dời đến Cảnh đức - Trì dương, Vạn sam - Lô sơn. Các hàng học giả quy tụ kính ngưỡng.

Có vị Tăng hỏi: “Đức sơn đánh gậy. Lâm Tế thì quát hét, chưa xét rõ Hòa thượng là người như thế nào?” Sư bảo: “Gã tai điếc này”. Vị Tăng ấy im lặng không nói gì, Sư tiếp bảo: “Không chỉ cảm mắc bệnh điếc mà còn có cả bệnh câm”. Lại hỏi: “Nghe cạn hiểu sâu, nghe sâu chẳng ngộ, vân môn đạo rõ, Hòa thượng làm sao sống?” Sư đáp: “Đầu đội trời chân đạp đất”. Lại hỏi: “Người học chưa hiểu?” Sư bảo: “Có miệng mà chẳng thể tập quen”. Lại nói: “Nếu vậy thì đói lại ăn cơm mệt lại ngủ”. Sư bảo: “Chẳng phòng ngại hiểu được tốt lành”. Và Sư mới bảo: “Nhướng mắt nháy mày chưa đáng là Tông thừa, nêu cổ dẫn kim cơm thừa canh cặn, một gậy một hét chưa xứng với nạp Tăng, ngồi xổm nghĩ lường, kẻ bàng quan xấu bẩn. Hãy nói làm sao sống là việc bản phận của nạp Tăng? Thường nhớ tại Giang nam trong tháng ba, nơi chim cá cô kêu thoảng hương thơm của trăm hoa”. Và Sư lại bảo: “Mây cuộn mặt núi, vầng nhật trên Phù tang, vùn vụt gió lạnh, lẫn lộn lá rơi, trong sông Tiêu tương, sóng bạc ngập trời, trước cửa Quảng tuệ đất bằng như lòng bàn tay, nếu có biết đến nạp Tăng ngồi yên Thái bình. Nếu chưa phải vậy thì chẳng khỏi mò trời sờ đất”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Gần đây gió xuân lạnh, xa xa đất trời rộng, núi sông không ngăn ngại, thế giới trong lòng bàn tay, không miệng Lô hành giả, lắm lời thấy phong can, một ngày chẳng cùng thấy, chớ hỏi thơ thời xưa”. Xong, Sư nắm lấy cây gậy và tiếp bảo: “Hiểu không? Đầu gậy có mắt sáng như mặt nhật, cần biết vàng thật, xem trong lửa”. Có lúc Sư lại bảo: “Sáng nay mồng 05 tháng 05, trăm hoa mầm linh ai chẳng thấy, Thiện Tài hái thuốc cùng Văn Thù, giết sống gặp cơ cùng làm chủ, nhà thiền lưu truyền chớ lỗ mãn, lông mày nháy mắt khéo trông lấy. Thư tay đem lại biết không biết, ngọt thì ngọt chừ, đắng đắng thôi!”.

11. Thiền sư Quy Tài ở Hoắc khâu.

Thiền sư Quy Tài ở Hoắc khâu tại Thọ châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là ý chỉ kín mầu của Tổ sư?” Sư đáp: “Mắt Phật không thấy”. Lại hỏi: “Vì sao nhìn không thấy?” Sư đáp: “Ý chỉ kín mầu”. Lại hỏi: “Lúc một lời cùng khế hợp thì thế nào?” Sư đáp: “Mang nước kèo bùn”. Lại hỏi: “Lúc phải bụi thấy Phật thì thế nào?” Sư đáp: “Lông mày dài ba thước”. Có lúc Sư chỉ dạy đại chúng rằng: “Nếu tại trong đó mà tỏ ngộ thì vụt nhiên căn trần chẳng bó buộc văn tự tiện mới ngồi dứt đầu Báo Hóa Phật. Sư tử lông vàng lên đỉnh núi Tu-di gầm rống một tiếng, gan mật các ma xé nát”. Xong, Sư sờ nắm lấy cây gậy và bảo: “Thôi đến trong núi lương chôn vùi căn, tạm tại dưới thành Hoắc Khâu nhón lấy ra. Có hiểu chăng? Nếu dùng kiến để thấy đó là thường kiến, dùng không kiến để thấy đó là kiến. Từ xưa trở lại, dây sắn một thời vạch dứt, thấy tức không thấy, lại có thấy chăng?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Thôn trước trong tuyết sâu, đêm qua một cành nở”.

12. Thiền sư Tự Phương ở An quốc.

Thiền sư Tự Phương ở An quốc tại Nhiêu châu. Có lúc lên giảng đường, Sư trông nhìn khắp đại chúng rồi bảo: “Có hiểu chăng? Hết thảy kiến thành, chẳng dùng mảy may tâm lực, chỉ dứt hết phàm tâm riêng không Thánh giải. Do đó nói Quán thân thật tướng, Quán Phật cũng vậy, khoảng trước chẳng lại, khoảng sau chẳng đi, nay thì không dừng ở. Gốc của không dừng ở lưu xuất muôn đầu mối, vạn tượng sum la đồng một lúc nghiệm lấy”.

13. Thiền sư Dụng Bân ở Hương tích.

Thiền sư Dụng Bân ở Hương tích - Thánh thọ tại Lễ châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Ngựa gỗ xung mở đường ngàn cưỡi, trâu sắt thấu qua ải muôn trùng. Ngựa gỗ trâu sắt ngày nay tại xứ nào?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Kinh dậy trời chiều Nhạn trên cát, cửa biển liệu đi vài ba hàng”.

14. Thiền sư Tử Lai ở Thụy tướng.

Thiền sư Tử Lai ở Thụy tướng tại Thụy châu. Có lúc lên giảng đường, Sư trông nhìn khắp đại chúng rồi bảo: “Phàm là Tông tượng phải tùy xứ dẫn cương, ứng cơ hỏi đáp, giết sống đến thời, tâm mắt tinh sáng nào dung yêu quái. Nếu tại đầu gậy mà chứng lấy, dưới tiếng hét mà nhận được, chôn vùi Tông phong, xấu hổ với người khác làm trước, chuyển thân một đường thẳng tại đợi nghi, một hơi không lại tức đồng kẻ chết - Đại chúng thẳng nhiều đến ruộng đất ấy, còn là câu nói chôn vùi, chưa có một đường thoát qua. Dám hỏi cùng các người làm sao sống là một đường thoát qua? Lại có người nào nói được chăng? Nếu không, Sơn Tăng chẳng khỏi cùng các người nói phá”. Ngừng giây lát, Sư bảo: “Ngọc lìa kinh tụ sáng lạnh động, kiếm ra phong thành khí tía giăng”.

15. Thiền sư Tùng Nhất ở Chân không.

Thiền sư Tùng Nhất ở Chân không tại Lô châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Tâm kiếng sáng soi vô ngại. Chẳng kêu làm gậy cũng là ngại. Lìa ngoài đây ra rốt cùng thì thế nào? Cần hiểu chăng? Ngại và không ngại ai vì giải đáp, núi sông đất liền vụt nhiên vỡ vụn”.

16. Thiền sư Quảng ở Càn minh.

Thiền sư Quảng ở Càn minh núi Phụng hoàng tại Tương châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Mặt nhật xuất hiện bờ Đông, mặt nguyệt ẩn lặng bờ Tây, đi lại nhanh như thoa, thúc giục người thành cốt trắng. Sơn Tăng có một pháp có thể làm thuật bảo trì thọ mạng, sinh tử chẳng cùng liên can, đánh phá hang tinh hồn. Ôi, ôi, ôi! Là vật gì? Chẳng là chúng sinh chẳng là Phật. Tham”.

17. Thiền sư Trí Tuân ở Khai tiên.

Thiền sư Trí Tuân - Tâm Ấn ở Khai tiên tại Lô sơn vốn người xứ Nhiêu sơn, nhân khảo xét kinh pháp mà được độ xuất gia. Chí ý Sư rất kính mộ Tông phong. Đến dự tham ở Thiền sư Viên Thông mà phát ngộ tâm yếu, đại chúng suy tôn là bậc thượng thủ. Sư bèn ở Diên xướng tại Hợp phì, sau dời đến Khai tiên. Thiền sư Phật Quốc lại tấu trình ban tặng pháp y phương bào sắc tía, Đô úy Trương Công tấu trình ban tặng Sư hiệu là Tâm Ấn. Có vị Tăng hỏi: “Hòa thượng xuất hiện nơi đời lấy gì làm người?” Sư đáp: “Núi hình cây gậy chống”. Lại nói: “Điêu đao tương tợ ngư lỗ sâm sai”. Sư bảo: “Sáng ba ngàn, chiều tám trăm”. Lại hỏi: “Triệu Châu ba lần tiếp người, chưa xét rõ hóa thân mấy lần tiếp người?” Sư đáp: “Tùy nhà giàu nghèo” Lại hỏi: “Căn cơ hướng thượng tuy đã hiểu, còn căn cơ trung hạ như thế nào?” Sư đáp: “Lãnh lấy ý đầu cần câu, chớ nhận sao Định bàn”. Lại hỏi: “Tu Bồ-đề xướng Vô Thuyết mà hiển bày đạo, còn Hòa thượng lấy gì để hiển bày đạo?” Sư đáp: “Sơn Tăng chỉ tợ sắt”. Và Sư mới bảo: “Hết tầm mắt nhìn trời xanh không mảnh mây, muôn tượng sum-la toàn thể bày. Nếu cũng phỏng bàn và thương lượng, trọn vút trở thành cái lộ bày”. Ngừng giây lát rồi Sư trở về nhà uống trà. Có lúc, Sư bảo: “Sáng sớm giờ Dần mặt nhật xuất hiện trên Phù tang soi chiếu người nào? Trong đó chưa hiểu rong ruổi Nam Bắc, ai biết khắp đại địa một mảy trần? Tuy là như vậy, hiểu được thì rất kỳ đặc, không hiểu được cũng rất thân gần”. Sư lại bảo: “Từ trước đánh trống đến nay, đại chúng đồng nghe thấy, pháp pháp hiển bày chẳng nhọc rèn luyện. Chư vị Thiền đức, vì sao như vậy? Những người kia là Đại trượng phu vì các ông thông một đường chỉ”. Sư lại bảo: “Động tĩnh chẳng thiền, đến đi thường định, muôn mạch đồng nguồn, mây biển tự khác. Có thể gọi là tâm cảnh nhất như, có gì chẳng thể. Tuy là như vậy, nhưng hãy nói nạp Tăng phân trên có được không? Ngừng giây lát, Sư bảo: “Thiên thai cây lang tiêu, Nam nhạc dây vạn tuế”. Sư lại bảo: “Năm núi Tu-di trong lòng bàn tay, xem cùng mười phương ngay trước mắt. Hãy nói là người nào phận việc trên? Do đó, Đại sư Vân Môn nói: “Tam Tạng Thánh giáo tại trên đầu lưỡi ông, chư Phật như mảy trần tại dưới cẳng chân ông. Chẳng như tỏ ngộ thì tốt lành, bỗng nhiên nếu đắp dính đặt để, Đông Tây chẳng rành Nam Bắc chẳng phân, lại làm sao sống?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Còn được trăng sáng tại Ngũ hồ, chẳng buồn không chốn xuống cần câu”. Sư lại bảo: “ Một pháp không thông, muôn duyên mới thấu, núi sông không cách ngại, Linh quang tỏa sáng khắp nơi. Hãy nói vì sao mắt không thấy lông mày? Chỉ vì nơi ở rất gần chưa khỏi nạp Tăng lấy cười. Đã chẳng là gì lại làm sao sống?” Bình bát không đáy là việc tầm thường, mặt không lỗ mũi cười giết người”.

18. Thiền sư Đức Ngung ở Cam lồ.

Thiền sư Đức Ngung ở Cam lồ tại Thư châu. Có vị Tăng hỏi: “Biết Sư đã chứng đắc yếu chỉ từ Viên Thông, nhưng chưa xét rõ chỉ bày người như thế nào?” Sư đáp: “Ban ngày trông mặt nhật”. Lại hỏi: “Người học chẳng hiểu?” Sư đáp: “Ban đêm nhìn muôn sao”. Lại hỏi: “Thế nào là đại ý của Phật pháp?” Sư đáp: “Ca hát phải lắc đầu, khóc than phải nhăn mày”. Lại hỏi: “Thế nào là một câu đầu tiên?” Sư đáp: “Lương Vương không biết”. Lại hỏi: “Chưa xét rõ ý chỉ như thế nào?” Sư đáp: “Riêng tự thương lượng”. Có lúc Sư chỉ bày đại chúng rằng: “Trong rừng chiên đàn không gây gỗ gì khác, đều là rễ mọc đất sinh trưởng xuất hiện nơi đời, hoa quả cành nhánh đều tươi tốt, hoa Ưu-bát-la một thời xuất hiện, ngay được Thánh phàm nhóm tụ, xa gần đồng quán sát thì chẳng không. Hãy nói nhân tiếp thừa ai mà che râm?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Phía Nam núi nổi mây, phía Bắc núi đổ mưa”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Sáng sớm đánh trống nhọc động các người, Phật kia tùng lâm phụng thờ chẳng được rồi. Ngay nhiều Đức Sơn một gậy tợ kiếm dài tựa trời. Lâm Tế một câu như đất nắng hạn táo sấm. Tất cả đều là cậy thế khinh người, không gió nổi sóng. Ngày nay Sơn Tăng xúc phạm quá trời, lưu lại cho các phương điểm kiểm”.

19. Thiền sư Lương Sách ở Tương sơn.

Thiền sư Lương Sách - Tuệ Cự ở Tương sơn tại phủ Giang ninh, vốn người xứ Phước châu. Nhân khảo xét kinh pháp mà được độ xuất gia, Sư tham phương phỏng Đạo, dự tham Thiền sư Tư ở Lục hợp hơi có chút phát minh, đến dưới pháp tịch của Thiền sư Viên Thông chóng được giải thích nghi trệ. Ra hoằng dương giáo hóa, Sư ở tại Hoa tạng rồi chuyển dời đến Chung sơn. Có vị Tăng hỏi: “Chư Phật xuất hiện nơi đời khắp về quần sinh, còn Hòa thượng xuất hiện nơi đời lại như thế nào?” Sư đáp: “Cây gậy chưa từng nắm đến”. Lại hỏi: “ Cho gì thì trời người đều được lợi?” Sư đáp: Khéo léo hội câu thoại trước”. Lại nói: “Kính vâng”. Sư bảo: “Cái ấy nạp Tăng còn rõ rệt chút nào”. Và Sư bảo rằng: “Gió thu yên lặng, cảnh thu tiêu điều, nhạn bay qua trời, yến lìa Đại hạ. Thiền khách du phương chọn nơi an cư, eo Đông đãy nhẹ, tay cầm gậy ngắn, bên sông mé tùng, đi ở không bó buộc. Tuy là như vậy, bỗng nhiên có người hỏi làm sao sống là việc hành khất cuối cùng? Người sáng mắt trước đối đáp như thế nào? Nếu là người có sở đắc thì muôn một không nghi, hàng hậu học sơ tâm còn phải tử tế. Có hiểu chăng? Muốn biết đường trên sông, phải hỏi người từng qua”. Sư lại bảo: “Tuyết sắp tàn phần ngoài lạnh, đến lửa dễ dàng, qua đường khó khăn, khéo là đắp y yên ngủ mặc tình ngày khác lên lan can, Tổ sư chẳng cần chặt cánh tay, học trò tôi chẳng làm nhàn rỗi, dầm dề thời gian, việc người lắm mối. Bên ấy nước biếc, bên nào trời xanh, khó khó trăm năm vạn sáu ngàn ngày nhìn nhìn bèn thấy lông sâu bồm xồm. Sơn Tăng cùng gì nói năng kéo bùn mang nước? Tuy là như vậy, nhưng nuôi con mới biết công khó của phụ tử”.

20. Thiền sư Nột ở Cát tường.

Thiền sư Nột ở Cát tường tại huyện phủ Hồ, Thái bình châu. Có vị Tăng hỏi: “Ngày xưa nơi bờ đài phụng hoàng đã được cơ yếu của Viên Thông, ngày nay ngồi dứt cốt lõi, mong xướng hát khúc nhạc Tây lai”. Sư bảo: “Mặt nhật xuất hiện lúc giờ mão, chỗ dùng chẳng phải sinh khéo léo”. Lại hỏi: “Ngày nay người học được nghe điều chưa từng nghe”. Sư bảo: “Tâm chẳng phụ người, mặt không vẻ thẹn”. Lại nói: “Có thể gọi là tiếng trong thông Bích hán, khúc nhạc xưa thảy đều nghe”. Sư bảo: “Gặp người chỉ mặt tình lưu thông”. Và Sư mới bảo: “Chư Phật chẳng ra đời cũng không có Niết-bàn, Tổ sư chẳng từ Tây vức lại, cũng không điều trao truyền. Nếu một hướng mặc tình đi. Thích-ca Lão Tử uống khí nuốt lời, buông một luồng chỉ qua bên ấy lại, bèn thấy có Phật có Tổ có Sư có sự tiếp nối truyền thừa. Sơn Tăng đến trong ấy, tiến tới trước không được, thụt lùi sau chẳng có lối, không khỏi lộ bày cái tin tức, cũng cần mọi người biết đến và ủy thác, lại ủy thác chăng?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Một tiếng sấm sét đánh vũ trụ, mấy người còn tại trong mộng hồn”. Sư đến ẩn tỉnh, có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Trong ảnh Ngũ phong, trong tiếng hai khe, cỏ cây thông xanh, mây khói im lìm, phong quang tràn mắt khắp chốn khả quan. Tuy là như vậy chỉ tợ khua dính bên cạnh đường một câu làm sao sống? Nói. Lại có biết nơi rơi lạc chăng?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Linh lông tám mặt tự xoay hợp, cao vợi một phương ai dám nhìn”. Sư lại bảo: “Thổi trăng ngâm gió nước đá hỏi, quên cơ bể lớn được tâm nhàn rỗi. Không đầu mối đánh phá trống rỗng nghênh ngang. Thẹn đối mây trắng về núi cũ”.

21. Thiền sư Xung Vân ở Quảng tuệ.

Thiền sư Xung Vân ở Quảng tuệ tại Lô châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là cảnh Quảng tuệ?” Sư đáp: “Bách xưa ngậm khói biếc, tùng cao vướng mây lạnh”. Lại hỏi: “Thế nào là người trong cảnh?” Sư đáp: “Một bình nước sạch một lồng đèn, Đồng tử tụng kinh, Tăng tọa thiền”. Và Sư mới bảo: “Biển tánh pháp giới chẳng phải Tam giới khả quan, pháp môn giải thoát, hết sạch mảy trần có thể thấy. Bởi vì tánh linh chẳng ngang bằng, căn khí có sai khác. Chư Phật xuất hiện giáo hóa nơi đời, tùy duyên thiết giáo, hoặc nơi phường trà quán rượu, theo khí gieo cơ, hoặc hẻm liễu đường hoa thong dong tự tại, các thứ thi vi đều vào biển Tát-bà-nhã, nghĩ gì nói năng xấu hổ với Tiên Thánh. Chẳng thấy người xưa nói: Trên vách tường một cục thịt đỏ đứng cao ngàn nhận, đầu sào trăm thước làm sao bước tới”. Ngừng giây lát, Sư bảo: “Buông tay về nhà người không biết, lại không một vật dâng hiến Tôn đường. Trân trọng!”.

22. Thiền sư Nguyệt ở Tư phước.

Thiền sư Nguyệt ở Tư phước tại Thừa thiên, Lô châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là cảnh Lô châu?” Sư đáp: “Ngàn dặm phong oai túc, lắm thành giác vận “. Lại hỏi: “Thế nào là người trong cảnh?” Sư đáp:

“Ca liêm tuy nổi áo quần vịnh, mượn mũ khó để lại trụ thạch tài”. Và Sư mới bảo: “Tin biết việc này, Tây trúc thủ truyền Ca-diếp, trong khu vức Tổ lệnh cương hành tại Trung Hoa sau giao phó cho Lô Công. Phong hóa chân thật của ngoại giáo chẳng rơi lạc, phân đèn chia phái, theo khí gieo cơ, từ xưa đến nay Thánh hiền xuất hiện, đâu có thể là hàng tiểu căn tiểu trí mà có thể tiếp nối được Tổ tông, phát bày mưu thật xưng dương việc ấy. Tuy là như vậy nhưng sự việc không một hướng. Há chẳng thấy các bậc tiên đức nói: “Người nói pháp đầu tiên chẳng biết có câu cuối cùng, người nói pháp cuối cùng chẳng biết có câu đầu tiên. Câu đầu tiên tức tạm đặt vậy, còn làm sao sống là câu cuối cùng? Có nói được chăng?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Trân trọng!”.

23. Thiền sư Sư Tử Thắng ở An phước.

Thiền sư Sư Tử Thắng ở An phước tại Ninh lăng - Nam kinh. Có vị Tăng hỏi: “Nếu lập một mảy trần thì nước nhà hưng thạnh, còn lúc chẳng lập một mảy trần thì thế nào?” Sư đáp: “Động kẻ có mắt không tai, tháng sáu ngồi bên lửa”. Vị Tăng ấy bèn trở về trong chúng. Sư bảo: “Trong ba mươi sáu kế, bỏ chạy là trên hết, theo sau bèn đánh”. Và Sư mới bảo: “Hỏi nơi gió vút điện cuốn, đáp nơi biển nhận các dòng là sao? Vả lại đại đạo rỗng thoáng ai dùng lời tuyên. Pháp không đi lại vốn chẳng ẩn hiện, từ nay và xưa nào từng có khác, Linh quang chẳng mờ thể bày chân thường, tâm vốn vắng lặng cảnh tự chẳng sinh. Cảnh đã chẳng sinh tánh vốn thường trú. Có thể gọi là tất cả các pháp thảy đều viên thành. Cho nên với bậc Tiên giác có nói: “Pháp vốn pháp không pháp, pháp không pháp cũng pháp. Nay lúc trao pháp không, pháp pháp nào từng pháp”. Các vị nhân giả, kia không nghĩ gì bảo báo các người, sao chẳng ngay đó nhận lấy? Nếu cũng nhận lấy được thì có thể ở trong trí sáng Bát-nhã vân du khắp thế giới Hoa tạng, ngang dọc tự tại, diệu dụng vô biên, phỏng nghĩ suy lường vụt thành bày biện, mảy may tình niệm, sự tướng chẳng quên đi lại xoay vần nào có dừng nghỉ, rất chẳng biết phàm đến cùng với Thánh, đều là hư danh, dị tướng hình kém xưa nay huyễn sắc. Nếu hay tự tin đã nhiều kiếp khổ nhọc, băng tan ngói vỡ. Như vậy thì mười phương thế giới một ngày nuốt hết, nơi nào lại có một mảy may làm chướng làm ngại? Tuy là như vậy, dám hỏi cùng các người: Chỉ như Tổ sư Đạt-ma từ Tây vức lại chín năm ngồi lạnh cái gì?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Chẳng cần nghi ngờ chấp trước”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Muôn cây tươi tốt, các núi Thố lạc, Tùng nghiêm Bách cổ bốn mùa lớn xanh, dưới rừng cùng gặp lại nói gì? Nếu cũng nhướng mày nháy mắt, cũng là quỷ lộng tinh hồn. Lại hoặc nhón nắm phất trần đánh gõ sàng tòa rất sợ gãi ngứa ngoài giày, đắp dính dập dính, đầu súng mặt đỏ, đến trong đó làm sao để vừa tốt?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Mượn các ông một mảnh ruộng đất hoang trống, riêng đồi núi cao làm cử dương. Tham”.

24. Thiền sư Đạo ở Chánh giác.

Thiền sư Đạo ở Chánh giác tại Kim lăng. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là đại ý của Phật pháp?” Sư đáp: “Bày kho cơm gạo đạm bạc dưa muối vàng”. Lại hỏi: “Thế nào là nơi cấp thiết?” Sư đáp: “Nửa nhà kho thành nền chân phương trượng”.

25. Thiền sư Nghĩa Đoan ở Trừng tuệ.

Thiền sư Nghĩa Đoan ở Trừng tuệ tại Lô châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Nắn bùn thếp vàng”. Lại hỏi: “Thế nào là pháp”. Sư đáp: “Cửa biển khó tuyên bày”. Lại hỏi: “Thế nào là Tăng?” Sư đáp: “Cạo đầu nhuộm bát”. Lại hỏi: “Hướng thượng lại có việc gì không?” Sư đáp: “Chẳng phòng ngại rõ ràng”. Và Sư mới bảo: “Núi xuân sắc xuân xanh nước biếc, theo gợn đuổi sóng Thánh rỗng ném, nếu hay trở lại tìm nguồn gốc, muốn phái phân dòng tiếng rẽ rành. Hỏi cùng các người biết hay không biết? Nếu như biết thì khỏi xét điểm đang năm mặt vách trống”.

26. Thiền sư Vương Sùng - Thắng Ích ở Bắc thiên.

Thiền sư Vương Sùng - Thắng Ích ở Bắc thiên tại Lô châu. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Linh nguyên vắng lặng động tĩnh nhất như, muôn pháp vốn không tùy duyên mà chiếu, vuông tròn tùy vật ứng dụng không riêng, bày cổ bày kim rõ ràng tự tại. Do đó, tại trời xoay lại đó chẳng động, tại sông rót xuống đó chẳng chảy, vắng lặng mà chẳng ngưng, động mà chẳng loạn, vận dụng muôn thuyền ẩn không trệ ngại. Tuy là như vậy, tránh sao Tổ tông môn hạ tất cả đều dùng chẳng nhằm. Dám hỏi cùng các người Nạp Tăng có nơi nào kỳ đặc?” Xong, Sư nắm cây gậy đặt ngang trên đầu gối và tiếp bảo: “Hiểu chăng? Ánh sáng thất tinh sáng rỡ cử động ngời soi đất trời”. Rồi, sư chống xuống một cái, lại bảo: “Tông phong Tổ lệnh nhọc tự ngậm lời, ngồi dứt diệu cao một miệng nuốt hết, Hoàng hà đổ ngược Côn lôn, trâu sắt chạy ngang vũ trụ. Đến trong ấy tức phải có một đường xuất thân. Ngừng giây lát, Sư bảo: “Ngựa ngọc lúc hý đấu vàng chuyển, gà vàng nói gáy mặt nhật bày. Tham”.

27. Thiền sư Trí Nhu ở Thê hiền.

Thiền sư Trí Nhu ở Thê hiền tại Lô sơn, đến dự tham nơi Thiền sư Viên Thông mà có tỉnh ngộ, mới dâng hiến gieo cơ với bài tụng rằng:

“Hai mươi năm lại hành cước

Chạy khắp Đông kinh Tây lạc

Như nay tức đến Thê hiền

Một bước chẳng từng đời trước”.

28. Thiền sư Vĩnh - Tuệ Nghiêm ở Thiên hy.

Thiền sư Vĩnh - Tuệ Nghiêm ở Thiên hy tại Kim lăng. Có vị Tăng hỏi: “Tổ sư chín năm xoay mặt vách tường mưu tính cái gì?” Sư đáp: “Trời che đất chở”. Lại nói: “Ngày xưa Đạt-ma, ngày nay Thiên hy”. Sư bảo: “Lắm năm nhiều ngày”. Lại hỏi: “Chánh ngay lúc nào, Phật pháp tại xứ nào?” Sư đáp: “Trong lỗ mũi ông”. Lại hỏi: “Thế nào thì hơi thở gấp giết người?” Sư đáp: “Cũng có chút ấy”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ TRÍ TÀI Ở NÚI PHẬT NHẬT TẠI HÀNG CHÂU.

1. Thiền sư Tự Linh ở Giáp sơn.

Thiền sư Tự Linh ở Giáp sơn tại Lễ châu, vốn dòng họ Chu, người xứ Nghi hưng. Sư xuất gia thọ học tại chùa Phước Thánh ở Bản châu. Năm mười tám tuổi, Sự thọ giới Cụ túc, vân du các chốn Tùng lâm, đến dưới pháp tịch Thiền sư Trí Tài ở Phật Nhật mà được tỏ ngộ tâm yếu, bèn ở hầu hạ qua nhiều năm. Đến lúc Thiền sư Trí Tài thị tịch, Sư lại vân du khắp các phương, cùng với Thiền sư Lâm ở Thạch sương đồng đi. Nhẫn đến trong pháp hội của Thiền sư Nam ở Hoàng long. Thiền sư Lâm không hiểu Tông chỉ của Hoàng Long mà đầu thành nhập thất, Sư tức giận đánh Thiền sư Lâm rồi tuyệt giao mà bỏ đi. Sư đến dưới pháp hội của Thiền sư Như Triết ở Đại quy và làm Thủ tòa, bèn khai pháp hoằng hóa. Có vị Tăng hỏi: “Lúc hỗn độn chưa phân thì thế nào?” Sư đáp: “Gió xuân phẩy phẩy”. Lại hỏi: “Sau khi đã phân thì thế nào?” Sư đáp: “Ngày xuân chầm chậm”. Lại hỏi: “Hướng thượng lại còn có việc gì không?” Sư đáp: “Một năm ba trăm sáu mươi ngày”. Có lúc lên giảng đứng giây lát, trông nhìn khắp đại chúng rồi Sư bảo: “Quạ đen chạy trong mặt nguyệt, ai bảo một vật không. Triệu châu trên vách tường phía Đông treo cái hồ lô lớn. Tham”. Lại có lúc lên giảng đường đứng giây lát, Sư đánh một vòng tròn và bảo: “Đại chúng! Hơn năm ngàn quyển thuyên giải chẳng hết, chư Phật ba đời tán thán chẳng cùng. Khiến người liền nhớ ông bán dầu, lang mang chạy dưới giường chỏng. Tham”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Tiện mới quên có giữ im lặng, đã bị mè vàng chiếm trước, phỏng muốn trình bày ngôn từ bén nhọn, rơi lạc ở sau Cù-đàm. Lìa hai đường đó làm sao sống là một đường nạp Tăng thoát qua?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Khéo cười Nam tuyền nơi dẫn khởi, cắt cỏ liềm con thế cong cong. Tham”.

ĐỆ TỬ NỐI DÕI THIỀN SƯ ỨNG PHU - QUẢNG CHIẾU Ở TRƯỜNG LÔ.

1. Thiền sư Tông Di ở Hồng tế.

Thiền sư Tông Di ở Hồng tế tại phủ Chân định, vốn dòng họ Tôn, người xứ Chiểu châu. Thuở thiếu thời sư tập học Nho nghiệp, thông giỏi hơn hẳn mọi người. Thiền sư Mãn ở Nguyên phong thấy thế, bèn khuyên Sư kính tin phụng Phật. Sư bèn đến nơi Thiền sư Viên Thông xuất gia và thọ giới Cụ túc. Đến dự tham nơi pháp tịch của Thiền sư Quảng Chiếu và thường mở hỏi tông du mà chưa được mở phát, một ngày nọ Sư vừa bước chân đến thềm cấp, bỗng nhiên tỉnh ngộ, bèn thuật bài tụng gieo cơ rằng: “Dấu chân trên thềm gạch, rõ rành cái pháp ấy. Cây bờ Hoàng dương cười ha ha, muôn dặm trời xanh một vầng nguyệt”. Và Sư bèn trình sở ngộ của mình và được Thiền sư Quảng Chiếu hứa khả cho đó. Đợi đến lúc Chế Dương công úy thỉnh mời Sư ra đời giảng pháp hoằng hóa. Có vị Tăng hỏi: “Đài tinh đến tòa báu, ý Tổ nguyện tuyên dương”. Sư đáp: “Muôn dặm chẳng treo mảnh mây”. Lại nói: “Ân sâu chuyển không lời”. Sư bảo: “Chỉ có gió tốt lành đến trên sàng tòa, lại không rảnh nói lạc người đời”. Lại nói: “Thuần phong ngàn xưa đặt đất trong lành”. Sư bảo: “Thật sư tử con khéo rống tiếng sư tử” Lại hỏi: “Bốn chung đến pháp diên, xin sư giảng nói pháp”. Sư bảo: “núi Tu-di, nước biển lớn”. Lại nói: “Tôi nghe một lời xướng, ba nghi thảy dứt trừ, sen xanh mở mắt nhìn Đầu đà”. Sư bảo: “trong hang Tất-bát nói hiểu thế nào?” Lại nói: “Mặt nhật giữa không trung, gió trong lành khắp tòa”. Sư bảo: “Chỉ nói được một nửa”. Lại hỏi: “Tổ sư Đạt- ma ngồi xoay mặt vách tường, nghĩa lý ấy như thế nào?” Sư ngừng giây lát, vị Tăng ấy lễ bái, Sư bảo: “Ngày nay bị vị Tăng này hỏi một câu câm miệng”. Và Sư mới bảo: “Đông đi lạnh ăn, một trăm lẻ năm người sống, trên đường người chết vô số, đầu đâm rừng gai góc, rồi mới gọi là chúng sinh khổ, việc lạy quét thế nào? Trên đống cốt thêm đất, chỉ có người xuất gia chẳng đạp đường vô sinh. Đại chúng hãy nói hướng đường nào đi? Có hiểu chăng? Nam Thiên thai, Bắc Ngũ đài. Tham”. Sư lại bảo: “Trấn châu đầu La-bặc, tiếng tăm truyền khắp thiên hạ, tuy là những bậc lão túc ở các phương hết sức dẫn dắt, nhưng mà lắm miệng nạp Tăng cắn gặm chẳng phá. Trước ở Thiền sư buông xuống lại phân giao Sơn Tăng, như nay bửa chẻ tương lai cúng dường cùng khắp”.

Ngừng giây lát, Sư bảo:

“Chớ hiềm lạnh nhạt không béo bổ,

Liền biếu nhà thiền một mảnh tâm”.

Sư lại bảo: “Gió vàng lặng lẽ, cảnh vật tiêu điều, lá rơi sân hảm, mây bay trên non, chẳng trốn lánh nắng mà nắng tự lùi, không ý mong mát mà mát tự đến, chánh ngay lúc nào, nếu cho là cảnh giới duy tâm, chánh là trên đầu lại gắn thêm đầu, nếu nói tất cả bình thường thì rất giống chém đầu mà tìm sự sống”. Sư lại bảo: “Tân La riêng không Diệu quyết, ngay lời chẳng lánh cắt lưỡi, chỉ hay tâm miệng tương ưng, một đời thọ dụng chẳng suốt. Hãy nói thế nào là câu tâm miệng tương ưng?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Gạch cháy đánh dính liền đáy đông lạnh”.

2. Thiền sư Tông Sơ ở Lang da.

Thiền sư Tông Sơ ở núi Lang da tại Trừ châu. Có vị Tăng hỏi: “Triều Tề thỉnh Sư ngồi bệ báu, dùng phương tiện thế nào để chỉ bày ý Tây lai?” Sư đáp: “Ít nhiều rõ ràng”. Lại hỏi: “Thế nào là mưa pháp cao thấm rõ rõ nhà?” Sư đáp: “Nghèo không Đạt sĩ đem vàng giúp, bệnh có người rỗi nói phương thuốc”. Lại nói: “Mây tan mới biết sông trăng tỏ, ngôi không mới thấy có Lão lô”. Sư bảo: “Riêng ở việc người”. Lại hỏi: “Thế nào là cảng Lang da?” Sư đáp: “Mặt trời hồng chiếu thành cảnh sắc vàng ròng, khói thu nhuộm ra ngọc lưu ly”. Lại hỏi: “Thế nào là người trong cảnh?” Sư đáp: “Lay đầu núi muôn đá, tựa tay một cây gậy”. Và Sư mới bảo: “Nếu y cứ môn hạ Tổ sư nhướng mắt thì ngàn núi muôn sông, cúi đầu mới mười vạn tám ngàn. Lại như phô bày lời sắc bén, tìm lời nghiên cứu huyền diệu cũng thí như đánh băng tìm kiếm lửa, leo cây bắt cá, nhọc phí tinh thần, xa đó lại càng xa vậy. Nói năng như thế, còn giẫm trải qua hóa môn. Tạm hỏi cùng các người một câu chẳng rơi lạc hóa môn làm sao sống? Nói”. Ngừng giây lát, Sư bảo: “Một câu không riêng tư ứng đó cả muôn dặm”.

3. Thiền sư Đạo Thành ở Long bàn.

Thiền sư Đạo Thành ở núi Long bàn tại Trừ châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là cảnh Long bàn?” Sư đáp: “Mây tan ngàn núi biếc, khói sâu cách mưa chuông”. Lại hỏi: “Thế nào là người trong cảnh?” Sư đáp: “Một cành Lang tiêu, ba kiện áp nạp”. Lại hỏi: “Hướng thượng còn có việc gì không?” Sư đáp: “Kẻ tài ngủ gật”. Lại hỏi: “Nghe Sư đã đắc yếu chỉ của Hoàng mai, vậy một pháp thế nào để chỉ bày mọi người?” Sư đáp: “Hoa nở một đóa xinh, gió động một sông lạnh”. Lại nói: “Trúc gầy có tiết cao, mây tản không định vết”. Sư bảo: “Một khúc sở ca buồn giết người”. Lại hỏi: “Nắng xuân đã phát thấy cây mới tốt tươi, tòa báu đã lên, xin Sư vì giảng pháp”. Sư bảo: “Bờ liễu đón gió múa”. Lại hỏi:

“Người học chưa hiểu?” Sư đáp: “Hoa khe hướng mặt nhật nở”. Và Sư mới bảo: “Thư tay mang lại, không gì chẳng là diệu dụng. Linh tri tự tánh, nhiều kiếp thường như. Động tĩnh tùy duyên như hang đáp hưởng, phân thân trăm ức do quần sinh, rưới Cam lồ rót tiêu nha, trải mây lành, đàm thật tướng đều kết quy chí đạo xưa nay trạm nhiên. Lại phải đánh bày tinh thần rõ ràng nhìn lấy. Các nhân giả có thấy chăng?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Nước thu tràn cùng thấy tận đáy, khe tùng ngàn thước chẳng đâm cành”.